by ! ,biblio?que nationale de ,france 7,bn,f_/,gallica7 at http3_/_/gallica4bnf4fr7 ,transcrib]'s ,note3 ,?is e-text conta9s a numb] ( words & phrases 9 ,greek & ,hebrew3 ,if any ( ^! *>act]s d n display prop]ly1 y may h an incompatible br[s] or unavailable fonts4 ,fir/1 make sure t ! br[s]'s 8"* set0 or 8file encod+0 is set to ,unicode 7,,utf-#h74 ,y may also ne$ to *ange y\r br[s]'s default font4 ,all text 9 non-,roman script w h a m\se-hov] translit]ation3 4 ,a few typographical errors h be5 correct$4 ,!y h be5 m>k$ 9 ! text ) m\se-hov] popups4 ,v>iant spell+s are discuss$ at ! end ( ?is file4 ,,joannes ,,bod9us ,,colloquium ,,heptaplom]es ,,de ,,r]um ,,sublimium ,,arcanis ,,abditis e codicibus manuscriptis ,biblio!cae ,academicae ,giss5sis cum v>ia lectione aliorum apographorum nunc primum typis describ5dum curavit ,,ludovicus ,,noack #aigj ,,georg ,,olms ,,v]lag ,,hilde%eim ,,new ,,york ,dem ,na*druck liegt das ,exempl> d] ,h]zog ,augu/ ,biblio!k ,wolf5bttel zugrunde4 ,signatur3 ,li #efe ,die fehl]hafte ,pag9i]ung wurde beibehalt54 ,!re 7 no app>5t problems ) ! ,pag9i]ung1 b ! footnote numb]+ 0 occasionally fehl]haft4 ,reprografis*] ,na*druck d] ,ausgabe ,s*w]9_/,p>is_/,london #aheg ,pr9t$ 9 ,g]many ,h]/ellung3 fotokop wilhelm weih]t1 ,d>m/adt ,be/4-,nr4 #eajc #baa ,cont5ts ,praefatio ,lib] ,primus ,lib] ,secundus ,lib] ,t]tius ,lib] ,qu>tus ,lib] ,qu9tus ,lib] ,sextus ,transcrib]'s ,notes on ,or?ography ,,joannis ,,bod9i ,,colloquium ,,heptaplom]es ,,de ,,r]um ,,sublimium ,,arcanis ,,abditis4 ,e ,,codicibus ,,manuscriptis ,,biblio!cae ,,academicae ,,giss5sis ,,cum ,,v>ia ,,lectione ,,aliorum ,,apographorum ,,nunc ,,primum ,,typis ,,describ5dum ,,curavit ,,ludovicus ,,noack1 ,,philosophiae ,,doctor1 ,,9 ,,univ]sitate ,,giss5si ,,pr(essor ,,extraord9>ius4 ,,su]9i ,,megaloburgi5sium1 ,,typis ,,et ,,imp5sis ,,frid]ici ,,guilelmi ,b,,r5sprung1 ,,typographi ,,aulici4 ,,p>isiis1 ,,fr4 ,,kl9cksieck4 #aheg ,,lond9i1 ,d4 ,,nutt4 ,,ludovico ,,iii4 ,,magno ,,duci ,,hassiae ,,et ,,ad ,,rh5um ,,pr9cipi ,,ac ,,dom9o ,,suo ,,indulg5tissimo ,,lit]>um ,,artiumque ,,patrono ,,sapi5ti ,,hanc ,,op]is ,,bod9iani ,,editionem ,,pr9cipem ,,v5]abunda ,,m5te ,d4 ,d4 ,d4 ,,editor4 ,,praefatio4 ,v ,joannes ,bod9us1 ,&egav5sis1 a!ismi sua aetate se suspectum r$didit cum libris quibusdam editis tum op]e1 quod quasi cygneam cantationem in$ilum reliquit4 ,lib] autem inscribitur colloquium heptaplom]es1 non quod 9 septem p>tes di/ributus esset1 s$ quod septem viros1 op]am int] se p>titos int]locutores1 introduxit4 ,quorum primo ,coronaeo ,romano-,ca?olicorum1 de9de ,frid]ico ,lu!ranorum1 ,curtio ,calv9ianorum1 ,s5amo omnium sect>um e?nic>um1 ,salomoni ,judaeorum1 ,octavio ,muhamm$anorum1 ,toralbae d5ique naturali/>um causam tu5dam commisit1 qui omnes ita de fidei controv]siis disputant1 ut ,toralbae ratio1 quam autor ipse confit]i videtur1 triumphet4 ,leibnitius nobilissimus philosophus1 quum recte p]spexisset1 quanta esset auctoritate et gravitate hoc ,bod9i colloquium ad cognosc5dam et philosoph&i rationem atque =mam et religionis s5sum rationemque aetate re=matoria usitatam1 jam s5ex hujus libri editionem p>>i voluit4 ,quem laborem aggressus ,polyc>pus ,leys]us1 ,jurisconsultus ,helm/adi5sis1 quom9us p]fic]et1 prohibitus e/ magi/ratuum int]dicto4 ,sub f9em saeculi sup]ioris ,lib] ,b>o ,h5ricus ,*ri/ianus de ,s5ck5b]g1 collatis compluribus libris manuscriptis1 exempl> hujus op]is quam correctissimum p]fecit1 quod praet] alia duo ejusdem colloquii exempl>ia1 quae quidem m9oris pretii sunt1 int] ornam5ta biblio!cae academicae ,giss5sis enum]atur#a4 #a4 ,cf4 ,adriani1 viri nobilissimi ac doctissimi1 qui e/ biblio!cae academicae primus praefectus1 catalogus codicum manuscriptorum biblio!cae ,giss5sis4 ,franc(urti a4 ,m4 #ahdj4 p4 #ahi sq4 ,quum igitur1 probante ,ne&ro1 illu/rissimo hi/oriae sacrae auctore doctissimus vir ,guhrau] libro s+ul>i1 qui anno #ahda prodiit1 ,,vi d5uo virorum doctorum animos 9 ,bod9i colloquium adv]tisset1 non inutilem me suscepturum sp]abam laborem1 si librum illum famosum1 qui propt] p]iculum1 quod religioni recte col5dae aff]re videbatur1 diu 9 biblio!cis in$itus latuit1 typis describ5dum cur>em4 ,hunc autem laborem1 quo colloquium ,bod9ianum ad codices correctiores1 quantum meae vires valebant1 em5datum accuratius exprim5dum p>>etur1 ita mihi p]ig5dum c5sui1 ut textu codicis ,s5ck5b]giani quasi pro fundam5to posito compluria exempl>ia1 quae et 9 biblio!cis ,giss5si et ,gott+5si ,altonanaque ass]vantur1 conf]rem et scripturae discrepantiam ad m>g9em libri enot>em4 ,haec suffectura esse sp]o ad introduc5dum librum nom9e quidem et fama viris doctis et no/ratibus et ext]nis diu notum4 ,dabam ,gissae d4 ,,xxi m4 ,maii anni #aheg4 #a ,,lib] ,,primus4 ,ad ,n4 ,t4 ,quod p] litt]as a me petis1 ut de mea p]egr9atione ad te scribam1 omnia ex animi voto contigiss5t1 si tuo complexu frui potuissem1 quem si semel nactus ero1 nunquam me pati> a te divelli4 ,nam cum ,adriatici#a m>is littora po/ difficilem navigationem legissemus1 ,v5etiam appulimus1 omnium f]e g5tium vel potius#b orbis univ]si portum communem1 quia non modo adspectu et hospitio p]egr9orum ,v5eti delectantur1 s$ etiam illic summa cum lib]tate vivi pote/2 et cum caet]is civitatibus et regionibus civilia bella aut tyrannorum metus aut vectigalium ac]bae exactiones aut /udiorum cujusque#c mole/issimae inquisitiones imp5deant1 haec sola propemodum civitas omnibus 8 s]vitutum g5]ibus immunis et lib]a mihi videtur4 ,quo fit1 ut illuc#d undique confluant1 qui summa cum lib]tate ac tranquillitate#e vitam ag]e decrev]unt1 seu ad m]caturam seu ad opificia seu ad otia lib]is hom9ibus digna animum adjungant4 ,p]commode v]o accidit1 quod cum litt]atos hom9es ac virtutis /udiosos conquir]em1 ,paulum ,coronaeum nactus sum1 qui p] omnes urbis angulos litt]>um et antiquitatis monum5ta omnia /udiose inve/igabat seque litt]atissimis hom9ibus et illos sibi arctissima societate sic conjunx]at1 ut domus ejus sacr>ium ,mus>um ac virtutum hab]etur4 ,et quoniam corporis habitu admodum t5ui ac viribus imbecillior erat1 quam ut m>is jactationes aut longas p]egr9ationes#f f]re posset1 at incr$ibili desid]io t5]etur1 div]s>um g5tium l+uas1 /udia1 +5ia1 mores1 virtutes p]cipi5di1 ac convictum dome/icum adsciv]at1 hom9es p]egr9os ,frid]icum ,podamicum1 ,hi]onymum ,s5amum1 ,diegum ,toralbam1 ,antonium ,curtium1 ,salomonem ,b>cassium#g1 ,octavium ,fagnolam#h1 qui tametsi bon>um artium in/ructissimi ess5t discipl9is1 s+ul>i tam5 quisque sci5tia caet]is prae/>e videbantur4 ,cura autem 9 a$ibus ,coronaei simul habit>5t1 ex omnibus f]e orbis regionibus si quid novum aut scitu dignum contigisset1 facile ab amicis1 quos ,romae1 ,con/ant9opoli1 ,augu/ae1 ,hispali1 ,antw]piae1 ,lutetiae conquisi]ant1 litt]>um #b ope intelligebant4 ,nec v]o solum urbanitate s]monis ac morum suavitate1 v]um etiam innoc5tia atque integritate tanta vivebant#i1 ut nemo tam sui similis quam omnes omnium vid]5tur2 quippe nulla cont5tione v]borum aut v9c5di#aj cupiditate1 s$ omnes /udio disc5di f]ebantur1 itaque omnes cogitationes ac /udia ad v]um decus traducebant4 ,illud autem optimum1 quod ,coronaei domus cum inf9ita librorum ac vet]um monum5torum v>ietate ac copia1 tum etiam in/rum5torum seu ad musicam seu ad omnes artes ma!maticas ref]tissima esset2 nihil tam5 r>ius mihi visum e/1 quam panto!ca quadrata sex p$um4 ,divisio cujusque p$is 9 sex apo!cas num]um ex quadrato trig9ta sex 9 se ducto conficiebat capsulas #abif4 ,s5>ium autem seleg]at1 quod is num]us solus int] reliquos#aa p]fectus esset ac latissime 9 univ]sa natura pat]et1 non modo ad plurium animantium aetates1 quae 9 hoc num]o t]m9antur1 v]um etiam quod 9 tota natura sex corpora tantum s9t p]fecta1 sex tantum colores simplices1 sex sapores simplices1 sex h>monici conc5tus1 sex tantum metalla simplicia1 sex locorum situs1 sex etiam s5sus cum s5su communi4 #a4 ,alius3 ,hadriatici4 #b4 ,alius3 totius4 #c4 ,alius3 cuique4 #d4 ,alius3 illic4 #e4 ,alius addit3 animi4 #f4 ,alibi3 p]agrationes4 #g4 ,alius3 ,b>cassum4 #h4 ,alius3 ,tagnolam4 #i4 ,alibi3 vigebant4 #aj4 ,alius3 viv5di4 #aa4 ,alius3 digitos4 ,panto!cam ex olea i4e4 ex incorruptibili prope mat]ia fabric>i juss]at1 ut mundi univ]sitatem ejusque suppellectilem et omne in/rum5tum cont9]et4 ,pr9cipio imag9es sexag9ta#a in]rantium sid]um1 de9de planet>um1 comet>um similiumque impressionum1 elem5torum1 corporum1 lapidum1 metallorum1 fossilium1 /irpium1 animantium quaeque nancisci pot]at1 ord9e#b quaeque suo aptav]at4 ,at quoniam /irpium et insect>um omnium =ma exigu panto!c nec cont9]i nec hab]i propt] r>itatem pot]at1 pictur vel scriptur vel g5]e quaeque suo capsulis d5otabantur1 ut rh9oc]os1 cap]#c indicus hisque similia4 ,caet]a vel inf]ri curav]at vel illata com]at4 #a4 ,alii #dh aut #hd2 alius plane num]um non addit4 #b4 ,alibi3 g5]e4 #c4 ,alius3 cobras et ad m>g9em3 cub]2 alius3 cabras4 ,seorsim autem /irpes integras aut radices gr&ioribus *>tis cont5tas habebat1 sic tam51 ut p>ticulam /irpium et animantium quaeque capsulae cont9]5t1 eo tam5 ord9e1 ut extrema primis1 m$ia utrisque1 omnia omnibus apta s]ie coha]]5t1 quippe t]ram int] et lapides argillam et cretam utriusque#a naturae m$ia colloc>at1 int] aquam et adamantes cry/allum1 int] lapides et metalla pyritem sive#b m>casi?>um g5us1 int] lapides et plantas corallium1 int] animantes et /irpes ea quae zoophyta dicuntur1 int] animantes aquatiles et t]re/res amphibia1 int] aquatilia et volatilia pisces volatiles1 milvum inquam et lolig9em1 int] volatilia et t]re/ria bruta vesp]tilionem4 #a4 ,alibi3 utrisque4 #b4 ,alius legit3 s$ m>g>it>um g5us int] etc4 ,sic autem complev]at panto!cam1 ut sex coloribus simplicibus capsulae di/+u]5tur ad memoriam firmiorem#a1 et adv]sa luce ita colloc>at1 ut #c omnia facile p]spic]5tur1 nec enim ad angulos rectos dirigebatur1 ne quid ex capsulis excid]et1 nec rursus 9 plano jacebat1 quo m9us lucis recip]et1 s$ hypot5usae#b modo innixa p>ieti species omnes em9us intu5ti r$ucto velo prod]et1 ut#c temporis diuturnitate s+ula saepius leg5do fideli memoriae comm5d>5tur4 ,et quidem 9 eo tantum pr(ec]at ,coronaeus1 ut omnes loculorum#d species animo compreh5sas hab]et3 quae utilitas non modo 9 iis quae panto!ca cont9ebantur1 s$ etiam 9 rebus omnibus quas audiret et leg]et se o/5tabat#e4 ,neque enim scrib5do vel loqu5do tempus t]ebat1 ne tantundem de valetud9e detrah]et1 s$ audi5do1 diss]5do1 m$it&o judicii vim ac]rime sibi comp>av]at2 et cum cibum cap]et1 ad]at anagno/es1 qui tantisp] aliquid leg]et1 dum fames et sitis commodius jucundiusque expl]etur nec ullis s]monibus obru]etur#f4 ,neque v]o ,p]ipateticorum 9 morem#g ambul&o diss]ebatur1 quia corporis motum judicio ac memoriae (fic]e putabat1 nec ,/oicorum qui /antes disputabant1 quod diu s9e ta$io et articul>is morbi p]iculo fi]i posse negabat1 nec ,academicorum cubantium m1 quod mollitiem ac somnum exciret#h1 s$ s$5do4 ,me v]o anagno/em int] dome/icos asciv]at1 ,romanorum morem secutus1 qui etiam int] epulas lectionibus#i r]um memorabilium animos una cum corporibus pascebant4 ,s$ cum ,romani#aj non satis accurate rem propositam eodem mom5to def9ir5t1 ,coronaeus 9 sequ5tem diem1 si quid difficilius occurr]et1 quae/ionem diff]ebat1 ne quis imp>atus s5t5tiam eam dic]et1 a#aa qua disc$]e incongruum#ab arbitr>etur4 ,ipse v]o comp5diosissimis notis1 ut olim#ac 1 omnia#ad f]e excipiebam et excepta seorsim describ]e solebam1 quod cum aliquamdiu#ae fecissem1 multas de natura quae/iones1 multas etiam de ma!maticis1 de legum prae/antia1 de optime g5]e civitatis1 de m$ic9a1 de fide hi/ori>um collegi4 ,nulla tam5 disputatio ub]ior aut argum5ti prae/antia dignior mihi visa e/1 quam quae ab ,octavii navigatione initium duxit4 #a4 ,alibi3 faciliorem4 #b4 ,alius3 hypo!mati4 #c4 ,alibi3 et4 #d4 ,alius3 locorum4 #e4 ,alibi3 o/5debat4 #f4 ,desunt haec proxima v]ba 9 alio codice4 #g4 ,alius3 9 modum4 #h4 ,alius3 aff]ret4 #i4 ,alibi3 lectione4 #aj4 ,alius3 amici4 #aa4 ,alius3 aut4 #ab4 ,alius3 congruum4 #ac4 ,alibi3 quondam4 #ad4 ,alibi3 v]ba4 #ae4 ,alius3 aliqu&o4 ,cum enim ,coronaeus ad co5am una cum iis quos diximus cons$isset et ego#a ,pha$onem ,platonis1 quem antea leg]e coep]am1 p]sequi jussus eum locum attigissem1 quo ,socrates ,aegyptiorum cadav]a tanto artificio condita fuisse dic]et1 ut incr$ibile tempus a putr$9e v9dic>5tur1 ,octavius petiit a ,coronaeo1 ut locum releg]em1 quod a me factum e/4 ,nam consequ5tia aeque ac praec$5tia#b p]t95t#c ad immortalium animorum vim ac pote/atem1 de quibus copiose ab illius sup]ioribus diebus disputatum erat4 ,hic igitur ,,coronaeus3 ,non satis1 inquit1 de animorum immortalitate nobis diss]uisse videmur8 #a4 ,duo haec v]ba desunt 9 aliis codicibus4 #b4 ,alibi3 antec$5tia4 #c4 ,dee/ 9 uno codice1 s9e dubio p] lapsum manus vel memoriae4 #d ,plus1 inquit ,,salomo1 quam satis e/ int] nos ipsos1 quibus etiamsi nullae demon/rationes ex/>5t1 p]suasa jam pridem e/ immortalitas animorum et sempit]na bonis praemia1 supplicia scel]atis decreta4 ,ego v]o1 inquit ,,toralba1 utilissimum duco1 p]spicuas#a omnium r]um et e>um praecipue1 quae ad pietatem p]t95t1 demon/rationes exquir]e1 ne ab ,epicuraeis r]um div9>um irrisionibus#b imp>ati (f5damur4 #a4 ,alius3 p]spicuitatem4 #b4 ,alius3 irrisoribus4 ,tum ,,s5amus3 ,multos ,deorum contemptores1 plures etiam qui nihil a belluis nisi figura diff]unt#a1 ,epicureum tam5 adhuc rep]i nem9em1 i4e4 qui ,deos nulla praemiorum spe religiose col]et1 qui frugalissime ac temp]atissime viv]et#b1 qui cont95tiam1 ju/itiam1 fidem1 morum integritatem1 ut ,epicurus1 amplect]etur#c mortales tam5 animos cr$]et1 nec ullum ab immortali ,deo negotium cuiquam imp5d]e arbitr>etur1 qui demum#d summum hom9is extremumque bonum non 9 corporis voluptatibus1 s$ 9 animi excelsi tranquillitate colloc>et s]5a4 #a4 ,alius3 diff]r5t4 #b4 ,la]tius 9 ,epicurum2 ,s5eca 9 epi/olis passim4 #c4 ,alius3 amplex>etur4 #d4 ,alius3 d5ique4 ,tum ,,toralba3 ,demus ,epicurum 8 omnibus virtutibus excelluisse1 quid tam5 illi pr(u]unt1 cum div9i num9is metum et v5]ationem quasi securi quadam a radice amput>et8 ,nam sublata praemiorum spe1 sublata num9is ac po5>um metu1 hom9um int] hom9es societas nulla />e pote/2 quis enim fidei et#a ju/itiae locus esse pote/ apud eos1 qui nihil nisi te/em aut judicium metuant8 ,fuit itaque 9 ,epicuro ficta op9io integritatis1 cum adv]sus ,deum immortalem tam inju/us esset#b1 ut omnem illi ju/itiam erip]et1 i4e4 praemiorum ac po5>um pote/atem1 neque enim aliam ob causam libros de religione#c scripsit1 quam ut ,diagorae ac ,protagorae po5as effug]et4 #a4 ,alius3 aut4 #b4 ,alius3 e/4 #c4 ,alius3 religionibus4 ,tum ,,s5amus3 ,quid e/ igitur1 quamobrem ab aliis sect>um g5]ibus ad ,epicureos pl]ique deficiant1 ab ,epicureis tam5 ad alias nulli r$eant8 #a;,,coronaeus3 ,non magis mirum vid]i debet1 quam ex viris ca/ratos quidem posse1 s$ ex ca/rato virum fi]i nem9em1 ut a pudicitia molles sunt et faciles aditus ad impudicitiam1 r$itus v]o ad pudicitiam omnes int]clusi#b obsid5tur#c4 #a4 ,alius addit3 ,tum4 #b4 ,alius3 reclusi4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 ,tum#a ,,octavius3 ,mem9isse juvat p]iculorum praet]itorum1 ac ,neptunum procul a t]ra spect>e fur5tem#b1 ut ab hom9is i/ius tet]rimi cogitatione quam longissime disc$amus1 nam me tabula sac] ,votiva p>ies indicat humida susp5disse pot5ti ,ve/im5ta m>is ,deo#c1 #e ut lyricus ille scribit4 ,quae enim#d ex ,pha$one ,platonis mox legit anagno/es1 recordationem mihi excit>unt p]iculosissimae navigationis1 quam nisi mole/um esset1 lib5t] vobis en>r>em4 #a4 ,alius3 ,po/haec4 #b4 ,horatii ,epi/4 ,i1 #a4 #c4 ,horatii ,c>m4 ,od4 ,i1 #e4 #d4 ,alius3 etiam4 ,,coronaeus3 ,quis non lib5t] ,octavium audiret8 #a,,octavius3 ,cum 9 ,aegypto urbem ,cairam1 quam incolae a civium multitud9e et urbis magnitud9e gall9am incubantem int]pretantur1 et circa urbem pyramides antiquas lu/r>em1 ,g5ev5sis quidam empiricus1 quem mihi socium adjunx]am1 p]suasit1 ut ,amomiam#b leg]emus2 sic enim appellabat ,aegypti cadav]a1 quae antiquitus amomo1 c>damomo1 sala1 aceto1 melle1 myrrha1 alo1 n>do1 cassia#c1 res9a caet]isque id g5us v55is a putr$9e v9dicantibus condita et mac]ata diu fuiss5t1 quorum cadav]um tantam vim subesse affirmabat#d1 ut morbis f]e omnibus m$]5tur4 ,ego tametsi hom9ibus empiricis dubia fide ass5tior#e1 ei tam5 acquievi et ut]que utriusque ope int] pyramides1 quam plurimis erutis sepulcris1 cadav] obvolutum corio bubulo detraximus4 ,sub corium innum]abiles fasciolae d5sissimisque l9i replicationibus s+ulae s+ulis adjunctae1 nec ulla sui#f p>te detritae1 inauratam cutim contegebant2 aurum enim1 ut m9ime ignoratis1 a corruptione non cadav]a modo1 s$ etiam ligna1 metalla caet]aque diutissime tuetur4 ,c>o ipsa cum cute flavesc5s ac fusca e duritie ac hypo/asi videbatur1 qua sac*>um vetus ,creticum3 int]iora visc]ibus ex5t]atis siccissima et 9 cordis s$e imago lapidea insculpta1 nom9e ,isidis1 ,aegypti quondam reg9ae1 cujus sepulcrum e/ 9 urbe ,nysa sup]ioris ,arabiae et 9 m>morea columna#g hoc epitaphium insculptum#h3 ,ego ,isis sum ,aegypti reg9a ,a ,m]curio#i erudita2 ,quae ego legibus /atui1 ,nemo solvet2 ,ego sum mat]#aj ,osiridis1 ,ego sum prima frugum inv5trix1 ,ego sum ,hori#aa regis mat]2 ,ego sum 9 a/ris canis refulg5s2 ,mihi ,buba/is urbs condita e/4 ,gaude1 gaude ,aegypte1 ,quae me nutri/i6 ,sacra ,isidis abrogata sunt1 ni fallor1 ,con/ant9i ,magni dom9atu1 ex quo con/at1 cadav] illud ante ,,mccc annos conditum fuisse1 et fi]i pote/1 ut ante annorum duo triave millia sepultum fu]it4 ,erat autem virile cadav] et plane inodorum ob nimiam siccitatem4 ,nam muliebria cadav]a foetorem ac putr$9em #f contrah]e potuiss5t#ab1 tum quia foem9>um adeps et pulpa pl5ior ac humidior e/1 tum etiam quod virg9um ac muli]um1 quae s5ecta nondum contabu]ant cadav]a1 non ante triduum poll9ctoribus et ph>macopolis p]mittebantur#ac1 ne /uprum cadav]ibus inf]r5t1 ut quidem apud ,h]odotum legi/is4 #a4 ,alius addit3 ,tum4 #b4 ,alius3 ,ammoniam4 #c4 ,alius3 ,caesia4 #d4 ,alibi3 inesse confirmabat4 #e4 ,alibi3 ass5tiam4 #f4 ,alius3 sua4 #g4 ,alius3 tabula4 #h4 ,alius3 inscriptum4 #i4 ,h]me scilicet trismegi/o4 #aj4 ,muli] s4 uxor4 #aa4 ,alius3 ,ori4 #ab4 ,alius3 contrahunt facilius4 #ac4 ,alius3 promittebantur4 ,,salomo3 ,incr$ibilis i/a libido mihi videtur4 ,,coronaeus3 ,pl]aque apud ,h]odotum fabulosa leguntur1 quae ,plut>*o adv]sus eum#a scrib5di occasionem praebu]unt4 #a4 ,alius3 ,h]odotum4 ,,frid]icus3 ,cum a scel]ibus i/iusmodi abhorreamus#a1 incr$ibilia putamus1 quae temporis diuturnitas v]issima comprobavit4 ,ac ne longius#b ab hac urbe progr$iamur1 ,malate/a nescio quis pr9ceps ,arim95sium avorum memoria nobilem cujusdam ,g]mani comitis uxorem1 cum religione obligata ,romam it] hab]et1 hospitio excepit1 s$ cum oblato illi /upro nullis bl&iti>um illecebris1 nulla vi adhibita pudicitiam erip]e potuisset1 gladio crudelissime jugulum clausit1 ut quam 9 viv5te non pot]at1 9 truncato et quidem cru5to cadav]e#c libid9em sati>et4 #a4 ,vide ,joh4 ,pontanum ,b&ellum4 #b4 ,alius3 ,ne longe4 #c4 ,alius3 corpore4 ,,curtius3 ,non 9 ,aegypto aut 9 ,italia tanti scel]is immanitas res$it1 s$ 9 ,galliam usque p]vasit4 ,ipse quidem vidi ,?olosae *irurgum1 qui 9 cadav]e muli]is1 pe/e mortuae1 dicebatur nef>iam libid9em explevisse 1 ut jurisconsulti v]bis utamur1 depreh5sus flammis ultricibus /up5te populo addictus fuisse1 quae quidem ,h]odoti scripta satis confirm>e vid5tur4 ,,s5amus3 ,plut>*us patriae decus ac dignitatem1 quam ,h]odotus ac]be sugill>at#a1 cum tu]i vellet1 ,h]odotum contumeliose accepit#b1 qui tam5 a ,m4 ,tullio hi/ori>um#c p>5s e/ appellatus4 ,et quidem ea quae apud ,h]odotum pl]isque fabulosa videbantur1 temporis diuturnitas v]issima comprobavit1 ut quae de lycan?rpia ,n]viorum deque v5torum eruptione#d etiamnum hac aetate usitata comp]iuntur1 quae itidem de m>it&is puellis1 ut ex =mos>um pretio de=mes dot>i poss9t1 translatum e/ 9 pot5tissimam ac flor5tissimam rempublicam ,s9>um4 #a4 ,alius3 jugul>at4 #b4 ,alius3 excepit4 #c4 ,alibi3 hi/oriae4 #d4 ,alius3 emptione4 ,,coronaeus3 ,audiamus igitur ,octavium caet]a p]sequ5tem4 ,,octavius3 ,vobis cadav] ipsum ex i/is#a sepulcris erutum obtulissem1 #bsi mihi p] ,tritonios daemones licuisset4 ,cum enim domum cadav] import>i curavissem et 9 arcam quasi palladium surreptum condidissem1 ,pi/acus m]cator1 qui onu/a nave v5torum opportunitatem 9 ,alex&riae portu exspectabat1 quo quidem me recep]am1 ut 9 ,italiam po/ diuturnas p]egr9ationes r$irem1 vectores acciri jussit1 ut vela fac]5t spirante ,vulturno4 ,ego rep5te arcam 9 navim2 et quia navigium erat capacissimum1 magnam naut>um et vectorum multitud9em admisit4 ,e/ enim1 ut scitis1 ,alex&riae #g civitas populosissima et m]catorum p]egr9orum multitud9e abundantissima4 ,cum portu solv]emus1 flabat ,vulturnus1 quem ,graeci ,euronotum1 ni fallor1 ,aegyptii ,syro*um a ,syria1 unde spirat1 ,horatius#c album ,notum vocat1 illamque s]5itatem nobis invexit1 quam ille describit hoc v]su3 ,albus ut obscuro det]git nubila coelo ,saepe ,notus qui ab ,hom]o eodem s5su vocatur4 #a4 ,alius3 ipsis4 #b4 ,pro sequ5tibus alius ita legit3 et 9 arcam quasi ,palladium surreptum condidissem1 ,pi/acus etc4 #c4 ,horatii ,od4 ,i1 #g4 ,,curtius3 ,idem tam5 ,arge/es#a no/ras ,galliae ,n>bon5sis regiones tanta vi quatit1 ut saxa volv]e1 silvas et domos eru]e consuev]it1 quem incolae etiamnum ,albanum vocant1 eodem quo a majoribus no/ris nom9e appellatum fuisse scribit ,pl9ius4 #a4 ,sequ5tia haec qu9que v]ba desunt 9 alio codice4 ,,octavius3 ,at vim ejus v5ti pr9cipio l5iorem ita progressu temporis p]cipimus vehem5tiorem1 s$ cum longius ab omnibus littoribus abessemus1 ,circius int] ,coros omnes rapidissimus1 qui ob id ab ,hom]o #a appellatur1 ,vulturno plane contr>ius tempe/atem excitavit1 unde commoti fluctus tanto impetu lat]a navis quat]e incep]unt1 ut contractis velis jacturam#b fac]e cog]emur m]cium graviorum4 ,jam procella diem noctemque navigium afflix]at1 cum desituram nautae sp]>5t1 quia tempe/atem validiorem eo spatio f9iri1 r>issime biduum1 nunquam triduum exc$]e affirmabant2 multo viol5tius tam5 quam antea fluctus intumu]ant1 contr>io flatu conspirantibus v5tis4 #a4 ,eu/a?ius 9 ,odyss4 lib4 #c4 #b4 ,alius3 jactum4 ,,s5amus3 ,didic]am ab ,ari/otele#a1 v5tos impetu contr>io simul numquam spir>e4 #a4 ,ari/oteles1 9 problem4 ,sect4 de v5tis4 ,,octavius3 ,hoc =sitan ,ari/oteles scripsit 9 umbra ,lycei1 non 9 s*olis naut>um1 qui gravissimas procellas non alit] quam contr>io v5torum flatu ci]i tradunt4 ,h9c#a illa ,m>onis3 ,una ,eurus ,notusque ruunt creb]que procellis ,africus3 ,item ,horatii3 ,nec timuit praecipitem ,africum dec]tantem ,aquilonibus2 ,item ,virgilii3 ,luctantes v5tos tempe/atesque sonoras2 ,nec alit] ,hom]us ,africum et ,aquilonem conspirantes facit3 1 4#b ,quae cum satis intellig]et naucl]us1 qui nos antea =ti animo meliora sp]>e juss]at#c1 attonitus et1 ut ait ille1 ,victus viol5to navita ,coro4 #h omnes ad vacu&am navim compulit1 quae cont9uis fluctibus complebatur4 ,cum autem vehem5ti jactatione fracta corpora laborem refug]5t1 jactis an*oris1 unumquemque ad preces div9as gemebunda oratione excitavit4 ,qua voce exaudita quidam ,flor5t9us ,ca?>9am ,s55sem1 alius virg9em ,lauretanam1 huic civitati notissimam1 pl]ique ,nicolaum1 alii ,clem5tem appell>e1 nonnulli v]o lugubri voce can]e3 ,ave m>is /ella8 etc41 ,graeci m]catores vulg>i s]mone 1 1 1 ,judaei suum saepius +em9abant1 ,ismalitae ,alex&r9i3 ,eju*e nahbudu1 alla1 alla1 alla1 malah1 ressulala#d4 ,v5etus quidam sacrificus 9 ci/a vitrea circul>i ho/iam consecratam flexis g5ibus e s9u extoll5s1 inquit3 ,o salut>is ho/ia1 ,quae coeli p&is o/ia#e4 ,caet]a no/is4 ,calab] nescio quis cl>a voce erump5s3 ,a te solo1 a te o dio peccato habbiamo1 il soccorso non gia della creatura1 ma del gr& dio3 habia pietado#f iddio di noi mortali cie*i4 ,massili5sis#g m]cator3 ,l' esprit1 si ,dieu le m&e1 ,s\ffle tempe/ueux1 ,et s' enfle en la m] gr&e ,le flot#h impetueux2 ,mais si a-t-il beso91 ,crians ,dieu lam5t5t1 ,subit il les met lo9 ,des maux qui les t\rm5t5t1 ,fait au v5t de tempe/e ,sa fureur appais]1 ,fait que la m] s' arre/e1 ,fait les ondes cess]1 et caet]a1 quae non mem9i4 ,ego cum vota 9 p]iculis adeundis semp] efficacissima fuisse intellex]am1 9 ora procumb5s ab#i immortali ,deo v5iam flagitiorum precatus1 votum feci1 si p]iculis ereptus 9 portum incolumis invad]em1 diem illum annua fe/ivitate me consecraturum4 ,at ,hispanus miles +5ti fluctu madefactus ,deum consuetis ,hispanorum contumeliis nef>ie execrabatur3 ,9 despe*o etc4 ,non dicam caet]a3 malgrado etc4 p]e etc4 et3 la virg5 sa madre2 po/remum illud subjecit3 no es pod]io *e sia comp>ado el diabolo1 insanum c>m5 illud cogitans3 ,flect]e si nequeo sup]os1 ,a*]onta movebo4 ,quae scel]a cum audiisset m]cator quidam1 ira motus naucl]um compellavit1 ut tantam impietatem mal$ici supplicio ac jactu v9dic>et1 alioqui futurum ut omnes ob unius flagitia p]ir5t4 #a4 ,alius3 ,secundum4 #b4 ,alius3 jussit4 #c4 ,hom]i ,il4 ,x1 vs4 #d4 #d4 ,alius ,codex3 eia*e nohbuem1 eia*e no/9u1 allah2 alius3 ill alah resullala4 #e4 ,alius3 o/ium4 #f4 ,alius3 piet4 #g4 ,alius3 ,massal ensis4 #h4 ,alius3 les flots4 #i4 ,alius3 et4 #i ,,salomo3 ,vet]es oborta tempe/ate1 si precibus s$>i non posset1 sorte jacta dem]gebant eum1 9 quem sors cecidisset4 ,sic enim vate ,jona dem]so1 cui sors obtig]at1 tempe/ates rep5te conquiev]unt2 idem futurum fuisse de ,hispano op9or tot ac tantas contumelias 9 ,deum evom5te1 atque ut9am mos ille 9 usum revoc>etur2 s$ quoniam sors 9 pot5tissimum saepius1 nunquam tam5 nisi#a 9 m]itum#b cadebat1 qui suorum satellitio /ipatus sacr>um sortium fidem elud]et1 ideo#c sortes nauticae desi]unt4 ,sic tam5 confirmo nisi suo scel]e p]iturum nem9em1 qu9 etiam saepe fit1 ut unius integritas reliquos a prae/antibus p]iculis eripiat1 aut solus a naufragiis1 ab inc5dio1 a popul>ibus morbis eripiatur4 #a4 ,dee/1 ut videtur1 r>o4 #b4 ,alius3 m]5tem4 #c4 ,alius3 ob id4 ,,octavius3 ,cum fru/ra preces fudisse vid]emur1 bonus g5ius naucl]um impulit1 ut ,aegyptia cadav]a1 si quae 9 navim invecta ess5t1 dem]gi jub]et1 capitis indicta po5a4 ,hoc ego#a edicto p]t]ritus et ipsa noctis calig9e tectus cadav] de arca detractum 9 m>e dejeci1 s$ ita ut nemo s5s]it4 ,d]ep5te v5torum vis conquievit ac secundis v5tis salvi 9 ,cretam p]v5imus4 ,hic v5]abili#b canitie s5ex expansis ad coelum manibus1 immortali ,deo gratias ag5s1 caet]os suo exemplo impulit ad laudes div9as4 ,nos v]o voti memores hoc di?yrambo lusimus3 ,nunc effunde ,deo c>m9a suavibus ,l+uis sacra1 qui#c littora fluctibus ,ereptus gracili succuti5s p$e1 ,mir>is fremitus aequoris ardui4 ,vos impura procul num9a c$ite4 ,prae/anti m>is ac t]ribili ,deo ,qui suprema f]it sid]a v]tice1 ,qui moles aqueas su/9et 9 globum ,susp5sas liquida mat]ia 4 4 4 4 4 4 ,con/r+5te s9u pond]a t]rea ,conspirant ,zephyri ,corus#d et ,africus ,vulturnique leves et gravis imbribus ,au/] qui rabidis flatibus undique ,tempe/atis ab imo rapidae#e vado ,tetram colluviem crebrius excitant4 ,tunc#f immane /rep5s et gemitu gravi ,auras#g v]b]at et f]vida confluit ,9 naves aqua nautis trepidantibus4 ,s$ si quis metu5s ,te precibus sacris ,o t] magne ,p>5s aequoris invocet1 #aj ,extemplo revocans ,halcyonum quiem#h ,nautas incolumes littore collocat ,qui cl>is gem9ant cantica laudibus4 #a4 ,alius3 enim 444 dejecit4 #b4 ,alius3 v5]abilis4 #c4 ,alius3 p]4 #d4 ,alius3 ,eurus4 #e4 ,alius3 /upida4 #f4 ,alius3 ,tum4 #g4 ,alius3 ,aures4 #h4 ,alius3 quies4 ,,salomo3 ,o si p]iculis erepti omnes 9 hunc modum immortali ,deo gratias ag]5t6 ,s$ +ratorum spes tabescet1 ut div9issime scriptum e/ a sapi5tiae magi/ro4 ,,octavius3 ,ego s5em illum1 qui diuturno navig&i usu caet]is prud5tia mihi prae/>e videbatur1 rogavi1 cur naucl]us ,aegyptia cadav]a#a1 si qua illa#b fuiss5t1 imm]gi jussisset8 ,illud mihi reposuit1 cadav]um ,aegyptiorum vectura tempe/ates semp] ci]i1 cujus rei fidem toties exploratam assev]abat1 ut nauticis ,aegyptiorum legibus cadav]a transvehi sanctissime prohib]5tur2 eum#c enim1 qui contra fac]et1 m]cium jacturam et omnia detrim5ta m]catoribus dep5d]e solitum4 ,qua re intellecta flagitii conscius tac5dum hact5us mihi putavi1 ne quis a me reposc]et detrim5ta accepta4 #a4 ,alius3 corpora4 #b4 ,alius3 si quae illata4 #c4 ,alius3 is 444 sollicit>etur4 ,,coronaeus3 ,hujus navigationis hi/oria non modo grata1 s$ etiam p]utilis mihi videtur1 et quae dic5di mat]iam nobis1 si nullam hab]emus1 abunde supp$it>et4 ,primum1 cur ab ,aegyptiis cadav]ibus procellae oriantur1 cum aliis alio transvectis cadav]ibus nihil tale cont+at8 ,haud tam5 scio1 an sepulcro violato 9 ali5is cadav]ibus idem futurum sit4 ,de9de1 an daemonum ope m>ia commoveantur8 an v]o ab exspirationibus1 ut physici tradunt4 ,po/remo1 cujus precibus 9 tanta religionum v>ietate navim incolumem ,deus 9 portu collocavit8 ,sic#a omnes conticu]e1 et cum caet]i ,toralbam intu]5tur1 quod esset 9 physicis accuratissime v]satus1 nihil tam5 ausus e/ 9 rebus tam arduis4 #a4 ,alibi3 ,hic4 ,s$ ,,coronaeus1 rupto sil5tio3 ,satis e/1 inquit1 ea proposuisse1 de quibus cra/9a die disputaturi sumus1 ut1 quod 9 aliis quae/ionibus a nobis fi]i consuevit1 p>atiores r$eamus4 ,caet]is annu5tibus evocati pu]i1 div9>um laudum suavissima modulatione fidibus1 fi/ulis ac vocibus erudite confusa1 ut moris erat1 uniuscujusque animos demuls]unt1 quibus p]actis accepta quisque abeundi v5ia discess]e4 ,,lib] ,,secundus4 ,po/]a die r$euntes1 cum humanissime se consalutass5t et#a quod quisque didic]at colloquio contuliss5t1 paulo po/ laeti#b cons$]unt4 ,hic ,,coronaeus litt]as quas a ,corcyraeo m]catore accep]at mihi pro ,pha$one #aa leg5das d$it1 quibus ea cont9ebantur1 quae ,con/ant9opoli ge/a fu]ant 9 circumcisione primog5iti ,turc>um regis1 qui pr9cipum1 qui legatorum conv5tus1 quae frequ5tia p]egr9orum1 qualis pompa ludorum ,circ5sium1 quae convivia1 quae l>gitiones1 quantus r]um omnium app>atus et quo quaequae ord9e ge/a fuiss5t4 ,et quoniam admirabilia videbantur ac prope incr$ibilia1 nisi acta ess5t 9 !atro ac conspectu tantae hom9um multitud9is1 quanta unquam 9 illa urbe fuisse memoratur1 jussit ,,coronaeus ea releg]e1 quae maxime ad mirabilitatem fac]5t1 scilicet funambulorum alacritatem et audaciam1 qui semp] funes ab altissimis p9naculorum summitatibus aptatos ac di/5tos levissime curr]5t ac salt>5t4 ,item equitis illius1 qui soleas f]reas p$um ejusdem equi po/]iorum quo vehebatur p]nicissime curr5tis a t]go sagitta transfig]et2 item ejus1 qui erectus 9 p$es sup] duorum equorum rapidissime curr5tium sellas#c f]ebatur4 ,item1 ut duo equites sup] sellas duorum equorum /antes 9 p$es erectum ge/>5t alium sagitta f]i5tem tantisp]1 dum equi1 9 quibus /abant1 incitatissimo cursu rap]5tur4 ,item1 ut alius trabem f]ream ictu vehem5ti ad tibias nudas adjecto#d rump]et s9e cruore ac livore1 ut etiam soleas f]reas equorum manibus frang]et ac p>tes ruptas d5tibus dissec>et1 ut etiam jac5ti trabes +5tes bra*iis suppon]5tur et sup] incude f]rea sup]posita pectori malleis gravissimis tund]5t1 nihilosecius tam5 omnibus r5it5tibus levissime resurg]et1 ac pl]aque 8 similia litt]ae complectabantur1 quae pridie ,idus ,iulias datae fu]unt ,corcyrae et ,idibus allatae ,v5etiam1 quae#e a ,corcyra milli>ibus circit] ,,ccl di/at4 #a4 ,sequ5tia haec sex v]ba 9 alio codice1 desunt4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,9 codicibus3 soleas4 #d4 ,alius3 advecto4 #e4 ,alius3 quia ,corcyra milli>ibus circit] ,,ccl1 ita ut des9t qua$am ad s5sum4 ,hic ,,frid]icus3 ,oportuit igitur1 inquit1 horis s+ulis navigium decem milli>ia p]curr]e4 ,,curtius3 ,illud spatium horis s+ulis ,euro spirante confici posse non dubito1 si modo actu>ia#a navis aut myop>o pluribus velis incit>etur1 qualibus utuntur ,piratae1 cum naves on]>ias insequuntur#b4 #a4 ,alius3 vectu>ia4 #b4 ,cf4 ,cic4 ,v]r4 ,i1 #cd4 ,n4 ,,s5amus3 ,non satis comp]tum habeo1 quo quaeque temporis spatio navis decurrat2 illud tam5 con/at1 ,pauli ,aemilii#a victoriam de ,p]seo#b ,rege adeptam 9 ,mac$onia qu>to po/ die divulgatam ,romae fuisse ludis !atralibus1 auctore tam5 inc]to4 ,consimilis victoria ,romanorum ad ,sagram#c fluvium eodem die 9 ,peloponneso pra$icabatur4 ,aliud autem praelium adv]sus ,m$os ad#d ,mycalem ,asiae sup]ioris urbem scitum e/ eodem die 9 ca/ris ,graecorum ad ,plataeas4 ,item imp]ante ,domitiano fama ,romam p]lata e/1 ,antonium qui contra ,domitianum arma cep]at1 eo ipso die quo fractus ac caesus e/1 9 ,g]mania victum fuisse1 tametsi ab urbe abesset #ab milli>ibus ,,mmcccc1 et eodem mom5to1 quo ,romani ,t>qu9ios ac ,lat9os +5ti praelio fud]ant1 id ipsum ,romam p]latum e/1 auctore inc]to4 #a4 ,plut>*us1 ,aemilius p4 #bhf4 #b4 ,alii3 ,p]sio regio vel ,p]siae rege4 #c4 ,codices3 ,sayram1 s9e dubio falsissime4 ,sagra autem erat nom5 flum9is int] ,locros et ,caulonem1 ,bruttias urbes1 siti4 ,n4 #d4 ,alius3 ante4 ,,frid]icus3 ,haec antiquis mirabilia visa sunt1 cum tam5 nihil frequ5tius magorum ope ac daemonum fi]i soleat1 qui etiam 9 speculis arte magica conflatis vel punctis ea1 quae toto t]r>um orbe g]untur1 spect&a proponunt4 ,alii canes emiss>ios hab5t1 qui omnia dicta1 facta1 ge/a1 victorias1 (f5siones d5unciant humano s]mone1 qualem habuisse ,cornelium ,agrippam ,wi]us discipulus#a ac ,paulus ,jovius scrips]e1 quem etiam h]o mortuo frequ5s hom9um multitudo 9 flum5 ,rhodanum nulla vi adactum dem]gi vidit4 #a4 ,dee/ 9 uno codice4 ,,s5amus3 ,hujusmodi canem loquacem educ>at ,franciscus#a ,s55sis1 qui avorum memoria populo ,romano spectante ac s]monem canis audi5te flammis e/ exu/us4 #a4 ,alius3 ,francisca 444 quae 444 exu/a4 ,,frid]icus3 ,multa quidem incr$ibilia putantur1 quibus tam5 nihil usitatius4 ,ad extremas ,aquilonis oras hom9es scilicet quasi volucres mirabili cel]itate remotissimas regiones obire1 ut de ,apollonio ,tyanaeo ,philo/ratus scribit#a1 ab ultima ,ae?iopia et ,nili fontibus ,romam brevi transvolatum#b4 ,idem ,plut>*us de ,romulo#c1 de ,ari/aeo ,proconnesio1 de ,cleom$e ,a/ypalaeio1 ac ,hugo ,floriac5sis#d de comite ,matiscon5si4 ,pl5us e/ ,spr5g]us1 pl5i ,olaus ,magnus ac#e ,paulus ,gril&us1 ,sylve/] ,pri]ias1 ,molitor1 ,wi]us consimilium 9 are sublimi transvectionum n>rationibus1 quae non modo !ologorum decretis#f1 s$ etiam legibus div9is et humanis confirmantur4 ,et quidem ,plato libro secundo de legibus cum po5as 9 eosdem dec]n]et1 qui scel]atis magorum artibus ut]5tur1 ab illis incr$ibilia fi]i scribit1 quae tam5 ut#g c]tissima confirmat ,apulejus et#h ipsae#i magicae artis sive impietatis reus ac propt]ea publico judicio po/ulatus4 ,m9us1 inquit1 calles pravissimis op9ionibus ea put>i m5dacia1 quae vel auditu nova vel visu rudia vel supra captum cogitationis ardua vid5tur4 ,quae si paullo accuratius contempl>is#aj1 non modo comp]ta evid5tia1 s$ etiam factu facilia s5ties4 ,idem paulo po/3 ,prius1 inquit1 dej]abo solum i/um vid5tem ,deum1 me v]a et comp]ta n>r>e ne ult]ius dubitetis4 ,ex quibus intelligitur1 ea quae nec a natura1 nec ab humanis viribus pr(iciscuntur1 div9a aut daemonum ope ex]c]i4 #a4 ,alius3 scripsit4 #b4 ,alius3 transvectum4 #c4 ,plut>*us1 9 ,romulo #a1 #d4 #d4 ,malleus malefic4 ,p4 ,,ii1 qu4 #a4 cp4 #c4 p4 #bej sqq4 ,fd4 ,franc(4 #aehh4 #e4 ,dee/ 9 alio cod4 #f4 ,augu/9us l4 #aj4 de ,civit4 ,dei4 #g4 ,dee/ 9 alio codice2 alius habet3 et4 #h4 ,dee/ 9 alio codice4 #i4 ,alius3 ipse4 #aj4 ,alius3 explorantur4 ,,s5amus3 ,volatiles illos nuncios optavi saepe vid]e1 qui s9e ullis equis aut navigiis imm5sas#a regiones mom5to transvol>5t4 #a4 ,alius3 9 magnas4 ,,curtius3 ,mem9i ,petrum ,corsum1 cum auxili>es copias una cum ,v9ea ,francorum legato pet]et a rege ,turc>um1 speculum habuisse1 9 quo #ac quidem uxorem ,massiliae cum adult]is ex urbe ,con/ant9opoli moe*antem#a videbat1 et adult]a vicissim m>itum 9 speculo contuebatur1 quem cum portu solv]et ac pridie quam ,massiliam appell]et r$euntem p]9de aspiciebat1 ac#b si praes5s adfuisset4 ,s$ antequam r$iret m>itus1 sui scel]is conscia fugit ,antipolim1 quo m>itus illam p]secutus una cum lib]is adult]io quaesitis et ancilla contrucidavit4 ,rec5s e/#c ac toti prov9ciae notissima hi/oria1 nec absimile e/1 quod iisdem f]e temporibus ad ,aquas ,sextias ejusdem#d prov9ciae contigit4 ,cum enim ,gu>9us fiscalis advocatus disc$]et ab uxore1 ut capitis causam dic]et 9 ,s5atu ,p>isiorum1 pollicitus e/ uxori1 suam se necem1 cum mor]etur1 r5unciaturum4 ,eo die quo c>nifex gulam illi fregit1 uxor 9 palma dextrae manus imag9em m>iti levit] expressam pluribus#e praebuit spect&am4 ,cujus port5ti ,grignanus prov9ciae praeses ,h5ricum ,,ii4#f ,franciae regem fecit c]tiorem4 #a4 ,alius3 morantem4 #b4 ,alius3 ut4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,alius3 ejus4 #e4 ,alius3 quampluribus4 #f4 ,alius3 ,x4 ,,frid]icus3 ,eo p]t9et illud1 quod ,?omas ,aqu9as scribit1 necromantiae g5us esse1 si quis a moribundo /ipuletur1 ut se mortuo d5unciet1 quo 9 /atu sit futurus4 ,,s5amus3 ,opt&um quidem esset illud1 ut 9 libris catoptricis e>um r]um demon/rationes#a ex/>5t4 #a4 ,alius3 rationes4 ,,curtius3 ,r]um ge/>um hi/oria s5sibus ipsis nititur1 i4e4 1 s$ caus>um demon/ratio1 scilicet 1 altius e/ ab intimis philosophiae arcanis repet5da4 ,mihi tam5 videtur memorabilius 8 omnibus1 quae lit]is ipsis ,corcyraeis cont95tur1 id quod a ,suetonio ,tranquillo1 ,pl9io1 ,dione ,cassio1 ,xiphil9o memoriae proditum e/1 notissimum ,romanum equitem 9 publicis ludis spectante populi#a corona p] catadromum decurrisse insid5tem elephanto4 ,catadromum int]pretatur ,xiphil9us funem ex altissimis turrium p9naculis ext5tum#b4 ,maxime tam5 attonitus e/ populus ,romanus1 desc5d5te#c p] funem elephanto1 ut ,pl9ius scribit4 ,h9c vet]ibus funambuli elephantes1 quibus nihil admirabilius fi]i pote/4 #a4 ,alius addit3 ,romani4 #b4 ,alibi3 ext5sum4 #c4 ,alius3 desc5so4 ,,coronaeus3 ,causas e>um r]um arduas et 9 abditis naturae arcanis lat5tes aut ,toralbam nobis explicaturum aut video#a nem9em4 #a4 ,alius3 vides4 ,hic ,,toralba1 mi/a pudore mode/ia3 ,nae1 inquit1 ineptus sum#a1 si agnoscam eas laudes1 quas mihi ,coronaeus injuria tribuit1 quanquam si arcana naturae t5]em1 quae ,coronaeus abdita esse fatetur#b1 eas tam5 quae/iones physici dissolv]e non esset1 qui tantum ea1 quae 9 natura posita sunt1 intuetur4 ,daemonum autem et angelorum actiones scrut>i ad physica mihi p]t9]e non vid5tur1 s$ eos qui conquirunt1 #ad cum a div9a p5deant voluntate aut impulsu ac pote/ate daemonum g]i planum#c sit4 ,s$ cum ,frid]icus1 ma!matic>um discipl9>um prae/antia cl>us1 ea quae sunt artibus magorum compreh5sa /udiose leg]it1 ut quidem ex ejus disputationibus saepius audi/is1 non video quis melius ac c]tius e>um r]um nobis ap]ire causas1 quam ipse1 possit1 modo velit4 #a4 ,alius3 sim4 #b4 ,alius3 confitetur4 #c4 ,alius3 palam4 ,,frid]icus3 ,saepe jurisconsultis jure succ5seo1 qui pr9cipia legitima sci5tia quam pr(it5tur hujusmodi provid]e3 ,error jus facit1 licet se invicem decip]e1 jus esse etiam cum praetor inique dec]nit4 ,s$ nunquam ju/ius illis iratus sum1 quam quod ma!matices et magiae i4e4 sapi5tiae div9ae nom9a fo$issimis ac fac9orosissimis hom9ibus conc$ant4 ,e/ enim titulus 9 ,codice ,ju/9iani ,augu/i de maleficis et ma!maticis1 et utrique eadem scel]um#a immanitate aut impietate damnati1 quo quid iniquius fi]i pote/8 #a4 ,alius3 scel]is4 ,,curtius3 ,hanc jurisprud5tiam1 quam pr(itemur ac tuemur1 ,frid]icus sugill>e consuevit1 quod 9 ma!maticorum#a p]spicuis ac c]tissimis demon/rationibus educatus cum ab ,euclide ad ,accursium delabitur1 a luce cl>issima 9 atram calig9em et labyr9?um#b errorum inexplicabilem delapsus sibi esse videtur4 ,toralbam quoque saepe audi/is hanc legitimam sci5tiam asp]n>i1 qui ita se comp>avit ad v]i cognitionem1 ut nec falsum dic]e nec audire possit1 quod usu v5it 81 qui omnem animorum calig9em p]spicuis rationibus#c ab/]s]unt2 s$ quemadmodum nutrices cum infantibus balbutire sol5t1 ita legislatores cum plebe saepius err>e necesse e/4 ,cum enim ,*aldaei magiam i4e4 r]um div9>um ac sublimium sci5tiam ad fo$issimam cum daemonibus societatem traduxiss5t1 errore popul>i factum e/1 ut ,*aldaei1 magi et ma!matici pro maleficis usurp>5tur4 ,s$ omissa v]borum subtilitate rem t5eamus4 #a4 ,alibi3 ma!matica4 #b4 ,alius3 labyr9?os 444 inexplicabiles4 #c4 ,alius3 canonibus4 ,,s5amus3 ,lib5t] audirem1 sive magum sive maleficum appell>e licet1 de sua sci5tia disputantem1 quia vix alius ea cap]e possit1 quam qui re ipsa sit exp]tus4 ,,frid]icus3 ,p]iculum e/1 ne idem tibi cont+]et1 ,s5ame1 quod non ita pridem legato ,pontificis ,clem5tis#a accidisse n>rat ,sylve/] ,pri]ias4 ,cum enim sag>um multitud9em c>c]ibus cont9]et1 quae solitas p] ara transvectiones ac#b fo$issimas cum daemonibus copulationes1 saltationes1 epulas1 adorationes daemonum confit]5tur1 quae physici ac m$ici ludibria dem5tium esse affirmabant1 judex ipse cum vic>io quae/ionum impietatis collega p]iculum fac]e decrevit1 pacta impunitate uni sag>um1 quae#c 9 locum a daemonibus designatum illos d$uxisset4 ,locus erat urbi proximus2 eo igitur a saga d$ucti1 paulo remotius ramis arborum contecti delitu]unt4 #ae ,sub m$iam =e noctem conv5tum advolantis utriusque sexus multitud9is et quasi e nubibus delaps>um avium intu5tur et ea g]i vid5t1 quae ab eis ge/a v]issime n>rav]ant4 ,po/ea v]o quum adoratis daemonibus v55a tum animantibus tum frugibus p]im5dis consueto m accepiss5t1 nec amplius quid#d re/>et quam 1 ut ,apulejus loquitur1 pr9ceps illius concionis legatum illum ,pontificis ,clem5tis#e uno cum vic>io acciri m&avit1 quod adyta#f sag>um tem]>e et sacra pr(anis oculis intu]i non erubuiss5t4 ,itaque e latebris 9 concionem protracti et contumeliis omnibus affecti1 ad extremum1 etiam tot et tantis fu/ium ictibus caesi et trucidati fu]unt1 ut domum aegre r$euntes octavo#g po/ die exspir>5t4 #a4 ,alius3 ,com5sis4 #b4 ,haec sequ5tia qu9que v]ba desunt 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 si4 #d4 ,alius3 aliud4 #e4 ,alius3 ,com5sis4 #f4 ,alius3 abdita4 #g4 ,alius3 uno4 ,,coronaeus3 ,mem9i1 cura ad urbem de inop9ato eorum casu allatum e/1 ,pontifex ,clem5s#a rem1 uti ge/a fu]at1 divulg>i jussit1 ne quis po/ea tam incr$ulus esset1 ut dubit>e1 aut tam impius1 ut p]iculum fac]e aud]et4 #a4 ,alius3 ,com5sis4 ,,curtius3 ,c]te quidem incr$ibili antea desid]io captus sum1 sag>um transvectiones et conv5tus cum daemonibus 8 oculis intu]i2 s$ cum hujus argum5ti scripta omnia vet]um ,graecorum et ,lat9orum legumque#a div9>um et human>um ab ultima antiquitate repetit>um cum no/rorum sortilegorum hi/oriis1 indiciis1 confessionibus et hujusmodi societatis compositionibus#b te/ium#c contulissem1 tum c]te ass5tiri necesse habui nec tanto capitis mei p]iculo exp]i5dum putavi1#d v]a ess5t nec ne1 quae vulgo f]ebantur1 memor vulpis ,aesopiae1 quae cum a leone invit>etur1 ut ejus antrum epul&i causa subiret1 noluit1 #equia me ve/igia t]rant ,omnia te adv]sum spectantia1 nulla retrorsum4 #a4 ,alius3 legesque div9as et humanas4 #b4 ,alius3 repositionibus4 #c4 ,alius3 te/is4 #d4 ,alius3 t5tavi4 #e4 ,horat4 ,ep4 #a1 #a1 vs4 #gd4 ,caet]um 9 uno codice haec v]ba desunt4 ,,frid]icus3 ,ut simia tametsi purpura induta sui semp] similis e/1 ita quoque daemonum vis ac pote/as e/ ubique t]r>um eadem4 ,,octavius3 ,multi multa 9 univ]sa r]um natura mirantur1 nihil tami5 admirabilius e/ ea1 quae frequ5s e/ ubique t]r>um et 4 ,ridiculum antea put>am1 quod 9 urbe ,caira f]ebatur1 hom9es 9 as9os conv]ti et incr$ibilia populo spectante fac]e4 ,fabulosum#a etiam videbatur1 quod de ,ammonio proditum e/1 cum as9um philosophiae auditorem habuisse1 quaeque a ,luciano et ,apulejo prodita sunt de as9o aureo ludicra fuisse4 ,s$ cum portu ,arciones#b1 quae nunc ,kueza#c vocatur1 solv]em et ,arabiae felicis littora leg]em1 frequ5tes vidimus sag>um prae/igias1 quae hom9es 9 as9os ac lupos conv]t]5t ac rursus #af humanae figurae re/itu]5t1 ut ea quae ,hom]us de ,circe1 ,h]odotus de ,n]viis1 ,v>ro1 ,pausanias1 ,plato1 ,pomponius ,mela de ,arcadum et ,lycaonum lycan?rpia scrips]unt1 non modo v]isimilia1 s$ pro c]tis et comp]tis hab]em4 #a4 ,alius3 ,ridiculum4 #b4 ,alius3 ,ant9aes4 #c4 ,alius3 ,zaela4 ,,coronaeus#a3 ,aeque mihi ut vobis incr$ibilia ac ne oculis quidem i/is ac s5sibus fidem habuissem1 nisi sacris litt]is confirmatum legissem ,nabo*odonosoris#b ab humana figura 9 pecudum1 item#c virg>um 9 s]p5tes conv]sionem4 ,nihil tunc amplius dubit&um putavi1 nisi quis putet1 ,circem et magos fac9um oculis fecisse4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alius3 ,nebucadnez>i4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,salomo3 ,si esset illa fasc9atio ac vecordia m5tibus injecta#a1 non m]a 1 non virga ,mosis virgas magorum vor>e potuisset1 nec arrogantiae po5as lu]et ,nabo*odonosor#b1 quem unguibus ac pelle villosa contectum1 totum sept5nium pecudis figuram indutum ac m5te captum1 fo5o etiam pa/um fuisse1 9 sacris litt]is te/atum habemus4 ,nam ,moses ,aegyptiorum magos eadem fecisse scribit1 quae ipse div9a pote/ate fec]at1 i4e4 s]p5tes1 ranas1 sangu9em4 ,at ,moses fasc9abat nem9em1 igitur nec illi1 cum eadem ab ipsis facta fuisse scribat1 nec m5tem ,nabo*odonosoris cum humana figura ereptam ac re/itutam fuisse ,daniel vates omnium cl>issimus prodidisset4 #a4 ,alius3 invecta4 #b4 ,alius3 ,nabu*donosor4 ,,curtius3 ,videtur ,hom]us 8 cons5tanea scrib]e de procis illis1 quos ,circe 9 porcos mut>at1 quibus capita1 vox1 pili porcorum videbantur1 m5s tam5 ipsa#a con/ans ac figura manebat#b4 1 1 1 1 #c4 ,bo?ius ita r$didit3 ,voce et corpore p]ditis1 sola m5s /abilis semp] mon/ra1 quae g5uit1 patitur4 #a4 ,alius3 ita4 #b4 ,alius3 re/abat4 #c4 ,hom]i ,odyssea 1 #bci4 ,,frid]icus3 ,at non solum corporis figuram mut>e saga pote/1 s$ etiam m5tis ac rationis vim erip]e1 humana /ante figura1 ut ,philo ,ebraeus scribit#a quod antea p]suad]e mihi non pot]am1 nisi plane exploratum hab]em1 magi cujusdam capitali maleficio m5tem adolesc5ti aff9itate mihi conjuncto p5itus ereptam fuisse ac plane dem5tem po/ea semp] vixisse1 quod ,actius ,s9c]us 8 v]sibus significat3 ,illum illum magicis conabor adur]e sacris1 ,qui mis]um tota spoliatum m5te rel9quit1 quae 8 v]sibus ,lucani cons5tanea sunt3 ,m5s hau/i nulla sanie polluta v55i ,excantata p]it#b4 #a4 ,philo de specialibus legibus4 #b4 ,alius3 fuit4 ,,s5amus3 ,quid facilius erat ,circae1 quam procos suos 9 porcos mut>e8 ,id enim fit unius litt]ae translatione4 #ag ,,coronaeus3 ,facilius e/ procorum 9 porcos mutatio ex morum1 quam ex litt]>um similitud9e4 ,eos enim1 qui se v5tri ac libid9i p5itus addix]ant ,circaeisque illecebris mancipav]ant1 ratione ac m5te c>uisse nec praet] figuram humanam quidquam hom9is habuisse op9or1 contra quam ,hom]us scripsit1 humanam quidem figuram amisisse1 m5tem v]o /abilem et inconcussam#a ret9uisse4 #a4 ,alius3 inconfusam4 ,,frid]icus3 ,argute id ac v]e2 s$ si hanc solam int]pretationem f]amus1 caet]a div9is et humanis legibus compreh5sa 9 dubium revocabuntur4 ,neque enim ,h]odoto1 ,m>oni1 ,hom]o1 ,platoni metamorphosis illa hom9um 9 pecudes1 s$ etiam ,moysi1 ,jesaiae1 ,danieli1 !ologis cl>issimis#a1 n>ratur4 ,qu9 etiam 8 ipsis temporibus apud eosdem ,n]vios ,h]odoti1 quos ,livonas appellamus1 s+ulis annis circa sol/itium hib]num magna sortilegorum multitudo flum9e regionis trajecto 9 lupos mutantur1 tum 9 greges1 hom9es1 arm5ta crudelissime grassantur ac duodecimo po/ die eodem flum9e transmisso rursus humanam recipiunt figuram4 ,qua de re quae/iones a magi/ratibus capitales con/ituuntur1 qui cum transmutantur 9 hunc modum1 pro sortilegis convictis t55tur4 ,id autem potissimum accidit iis1 qui humana c>ne vescuntur1 ut#b primum ,lycaoni regi ,arcadum#c contigisse ,pausanias scribit1 cum humanam ho/iam ,jovi ,lycaeo sacrificans lib>et1 po/ etiam ,dem>*o ,p>rhasio1 quem ,m4 ,v>ro et ,copas1 qui ,olympionica#d scripsit1 cum eidem ,jovi humanis ho/iis sacrific>et1 gu/ato sacrificio d]ep5te 9 lupum evasisse ac decimo po/ anno humanam figuram recepisse1 d5ique pugillatu olympico#e c]tam9is praemium tulisse tradunt4 ,id cum ,arcades saepius exploratum et comp]tum habuiss5t1 sacratis legibus#f vetu]unt1 po5a capitali subjecta1 ne quis ,lycaei ,jovis templum +r$]etur4 #a4 ,addit alius3 pro v]issima4 #b4 ,alius3 et4 #c4 ,alius3 9 ,arcadiis4 #d4 ,alius3 ,olympiaca4 #e4 ,alius3 pugillatum olympici4 #f4 ,alius3 litt]is4 ,,s5amus3 ,i/ud quidem mihi videtur p]suad]i posse1 nem9em ex hom9e pecudem s9e hom9is int]itu fi]i posse1 ac v]ius put>em1 fallaces hom9um oculos1 velut ,h]acleoticos falsos m>tyres1 fasc9o prae/r+i4 ,,frid]icus3 ,prae/igias magos fac]e non dubito1 nec tam5 semp] nec omnibus4 ,cum enim ,?ur+iam ,g]maniae inf]ioris obirem#a1 circulator quidam 9 oppido erat1 qui spectaculis inanibus plebem imp]itam accepta m]c$e pascebat4 ,is igitur quadrigam onu/am fo5is una cum equis et quadrig>io turba spectante devoravit4 ,de9de cum coelum sc&]e se velle dixisset1 rep5te a t]ra sublatus e/1 hunc p$ibus uxor appreh5sum sequitur1 de9 ancilla h]am p$ibus appreh5sam secuta e/1 s]vus ancillam1 qui sublimes 9 are susp5si1 quasi acus a magnete tracti1 omnibus#b attonitis aliquamdiu con/it]unt4 #a4 ,wi]us de prae/igiis4 #b4 ,desunt duo haec v]ba 9 alio codice4 #ah ,,curtius3 ,devorationem quadrigae et quadrig>ii ad fasc9am p]t9]e judico1 s$ asc5sionem et subvectionem illam daemonis ope factam non dubito4 ,nam ,simon magus#a1 spectante ,n]one cum cet]is pr9cipibus et aulicis1 9 membra sec>i se jussit1 de9de membratim concisus revixit1 po/ etiam sublimis 9 ara subvectus e/ ac div9os honores et /atuam a ,caes>e adeptus4 ,quid e/ enim tam arduum1 tam contra naturae vim#b1 quod saga illa se facturam pr(iteatur3 ,cum volui1 ripis ipsis mirantibus amnes ,9 fontes r$ire suos1 concussaque si/o1 ,/antia concutio1 cantu freta nubila pello1 ,nubilaque induco1 v5tos abigeque vocoque4 ,vip]eas rumpo v]bis et c>m9e fauces1 ,et silvas moveo#c jubeoque tremisc]e montes ,et mugire solum ,manesque exire sepulcris1 ,te quoque1 ,luna1 traho4 #a4 ,ju/9us ,m>tyr1 ,clem5s et ,ir5aeus4 #b4 ,alius3 viam4 #c4 ,alius3 foveo4 ,,coronaeus3 ,num tibi1 ,toralba1 vid5tur haec p] naturam1 an v]o daemonum ope fi]i potuisse8 ,hic ,,toralba3 ,+5ue1 inquit1 ap]iam quae s5tio1 s$ illud abs te1 ,coronaee1 peto1 ne 9 rebus tam arduis amplius exigas1 quam quod possum4 ,,coronaeus3 ,valde am5s sim1 si scire velim1 quae tu nescias4 ,,toralba3 ,ali>um quidem artium v]itatem#a cum assequi me posse diffid]em1 res ipsas et r]um abditas 9 natura causas omni /udio scrut>i#b conatus1 idem mihi ipsi quod navigantibus usu v5it4 ,nam quo longius a littoribus disc$unt1 eo vada s5tiunt pr(undiora1 qu\sque#c ab omnibus t]ris longissime remoti#d molybda5>um#e propt] m>is altitud9em usum amittant4 ,ita quoque me 9 naturas elem5torum1 fossilium1 metallorum1 /irpium1 animantium ac coele/ium corporum intu5tem1 po/remo 9 angelorum ac daemonum mirabilem pote/atem altius m5tis agitatione#f subvectum ratio p5itus des]uisse videtur4 ,quo etiam plura scire cupio1 quoque att5tius et cautius subtilissima quaeque p]sequor1 eo me imp]itiorem agnosco4 #a4 ,alibi3 v>ietatem4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alius3 cogunturque4 #d4 ,alibi3 revecti4 #e4 ,sunt plumbag9as quibus ar5a e fundo m>is detrahi consuevit a nautis1 ut intelligant1 quas 9 regiones dev5]9t4 #f4 ,alius3 cogitatione4 ,,cdrtius3 ,id pr(ecto non nisi doctissimis hom9ibus cont+]e solet4 ,cujus rei causam cum inquir]em1 ,franciscus ,fuxaeus1 ma!maticorum decus1 qui a rege ,francorum ,c>olo ,,ix4 evocatus1 multis spectantibus ,lutetiae docuit1 quod ,ar*im$es olim proposu]at1 datum pondus mor]e i4e4 1 is1 inquam1 ignor&i sci5tiam c]tissimum sci5ti>um p]fectiorum pr9cipium assev]abat nec ullos#a imp]itiores1 quam qui se omnia scire arbitr>5tur4 ,id autem exemplo docebat eorum1 qui semp] 9 gurgu/io vel ,socratis specu conclusi jacuiss5t1 aut quibus pateat coeli spatium #ai non amplius tres ulnas2 cum evadunt 9 loca sup]iora1 proximas regiones1 quas nunquam adspex]unt1 mirantur1 po/ etiam 9 altissima montis cacum9a subvecti non modo t]ras remotissimas ac m>ia1 s$ etiam coele/ia sid]a lib]e contemplantur ac pri/9am ignorantiam attoniti /up5t4 ,pl]osque etiam inanis auctoritas trahit1 quos ratio duc]e debuisset4 ,atqui hi pecorum 9 modum prop]ant1 non qua aut quo eundum e/#b1 s$ quocunque itur4 #a4 ,alius3 omnes4 #b4 ,alibi3 sit4 ,,toralba3 ,hoc c]te modo pl]ique meant#a4 ,quis enim pet5ti1 unde tanta vis procell>um1 unde v5tus sit1 non respondeat1 ab exhalatione calida ea gigni8 ,jam si rationem qua]is1 ,ari/oteles ita decrevit1 ut de ,py?agora quondam discipuli 1 ipse dixit4 ,nemo tam5 e/ adeo dem5s1 ut putet1 calidas siccas exhalationes hieme rigidissima 9 altissimis#b oceani gurgitibus v]sus utrumque polum1 quoties tempe/atibus intumescunt1 vim ullam hab]e4 ,non desunt tam51 qui nulla auctoritate1 s$ ratione sola mov5tur2 r]um omnium tam5 causas sese r$dituros confidunt1 cum ne r]um quidem leviorum rationes att+]e poss9t1 c>um inquam1 quae 9 nobis sitae sunt1 quaeque 9 omnium oculos incurrunt4 ,quanto mode/ius a ,pl9io1 r]um naturalium v5atore sagacissimo1 scriptum e/1 9 pl]isque naturae maje/atem ac num5 admir>i1 quam subtilius exquir]e nos deb]e6 ,quod etiam ,alex&] ,aphrodisias ,p]ipateticus accuratissimus confit]i non erubuit1 naturam abdidisse causas1 cur d5tes f]rum#c lima agitante ob/upescant4 ,omnium autem errorum1 qui sunt innum]abiles1 nullus e/1 9 quo gravius a physicis no/ris pecc>i possit1 quam exi/im>e1 omnia quae extra hom9um#d pote/atem posita sunt1 a natura1 a causis necess>iis1 aut a =tuna p5d]e4 ,qui enim ita s5tiunt1 ,deo aliud alit] ag5di arbitrium p5itus adim]e coguntur1 qui nec daemonum nec angelorum ullam vim necess>iam esse ac ne daemones quidem subsi/]e#e putant1 s$ ea tantum quae brutis#f s5sibus obvia sunt1 et eorum1 quae sub s5sus#g cadunt1 si causas ignorant1 confit]i turpe arbitrantur1 aut si neg>e nequeant1 ineptissimam quam nullam causam prod]e prae/abilius op9antur4 ,ut igitur proposit>um quae/ionum exitus aliquis rep]iatur1 illud1 ni fallor1 contra ,p]ipateticos /atu5dum et pr9cipiis ac p]spieuis demon/rationibus confirm&um e/1 scilicet nulla necessitate primam causam ad ag5dum oblig>i1 s$ ea lib]tate omnia mod]>i1 ut#h hom9um ac bellu>um impetus corc]e1 naturas exanimes reg]e1 ignes quom9us ardeant prohib]e1 r]um univ]sitatem nutu quat]e ac rursus erig]e1 si velit1 possit2 contra quam ,p]ipateticorum1 ,epicureorum ac ,/oicorum tota natio decrevit1 qui non modo causam primam necessitate trahi ad ag5dum1 v]um etiam ea quae natura fiant1 a ,deo prohib]i posse negant#i4 #a4 ,alii3 meantur vel necantur4 #b4 ,alius3 altis4 #c4 ,alii3 ad f]ri limam agitatam1 vel3 ad f]ream limam agitati4 #d4 ,alius3 humanum4 #e4 ,alius3 exi/]e4 #f4 ,alius3 brutorum4 #g4 ,alius3 s5sum4 #h4 ,alius3 et4 #i4 ,alex&] ,aphrodis4 l4 #a4 p4 #ag4 #bj ,,fr$]icus3 ,nemo e/ eorum1 qui modo ullam pietatis op9ionem iniv]unt1 qui s5tiat1 ,deum ulla#a necessitate t5]i2 s$ iisdem de rebus alit] physici1 alit] !ologi /atuunt4 #a4 ,alius3 illa4 ,,salomo3 ,quod v]um e/1 semp] unum et idem sit oportet#a1 nec pote/ res eadem modo v]a !ologis1 modo falsa physicis esse1 etiamsi !ologorum ac physicorum de rebus iisdem judicia saepe contr>ia occurrant4 #a4 ,alius3 ,quod v]um e/1 semp] v]um sit oportet4 ,,coronaeus3 ,p]ge igitur1 ,toralba1 nisi mole/um e/1 demon/rationem ejus rei p]spicuam ap]ire4 ,,toralba3 ,multa quidem ,ari/otele#a non f]5da de ,deo scribit1 ut#b cum eum animal vocat1 contra quam decuit non tantum physicum1 s$ etiam metaphysicum1 i4e4 r]um sublimium ac div9>um indagatorem ac speculatorem1 quoniam i/o modo ,deum confitetur corporeum esse1 cum animal ipse def9iat corpus animatum4 ,nihil tam5 absurdius1 quam causam primam r]um omnium effectricem ac cons]vatricem pr(it]i#c e&emque s]vili (ficio ac necessitate oblig>e#d1 ac nihilom9us sibi ipsi lib]um arbitrium tribu]e4 ,lib]um1 inquit1#e hom9em diximus1 quia causa sui e/ et quem ali5a pote/as cog]e non pote/4 ,quid arrogantius aut ali5ius a physicis decretis8 ,neque enim majus argum5tum habuit ,plut>*us1 ut fatalem ,/oicorum op9ionem ev]t]et1 quam quod posita necessitate mundi gub]nacula ,deo adim]5tur1 i4e4 1 1 4 #a4 ,ari/otelis ,metaphys4 lib4 #ab4 de g5]at4 lib4 #b4 #b4 ,alius3 ac cum4 #c4 ,alius3 confit]i4 #d4 ,libr4 #h ,physic4 ,libr4 #b de g5]at4 #e4 ,libr4 #d ,metaphys4 ,,frid]icus3 ,e/ 9 rebus elem5t>ibus quidem magna v>ietas et incon/antia1 s$ orbium coele/ium mutuis sese complexibus rapi5tium c]tissimae ac immutabiles conv]siones ab immutabili#a causa p5d]e conv9cunt4 #a4 ,alius3 immortali4 ,,toralba3 ,immutabilem#a ,deum esse1 physicis omnibus ac !ologis int] ipsos conv5it4 ,at illi putant1 inf]iorum caus>um vi ac pote/ate sup]iores cohib]i4 ,probabilius poetae1 qui flectis fabulis ,jovem imp]io deorum inf]iorum absolvi confit5tur1 sup]ioribus tam5 legibus t5]i affirmant4 ,hanc seu fatum ,p>m5ides mundum complecti dicebat4 ,*rysippus v]o motum aet]num conc9ne ac dec5t] aptatum1 ,z5o provid5tiam1 ,augu/9us fatum uni ,deo putat congru]e aut nem9i4 #a4 ,sequ5tia haec v]ba usque ad vocem conv5it desunt 9 alio codice4 ,,salomo3 ,ebraeus int]pres 8 cons5tanea scrib5s3 fatum seu e/ illud1 quo sanctitas sanctitatum cont9etur1 ,deus inquam1 omnia intra se recipi5s#a ac lib]a voluntate corc5s4 #a4 ,alii3 despici5s4 ,,toralba3 ,si v]um e/1 quod ,ari/oteles scribit1 laude ac vitup]io dignum esse nem9em ob ea quae necess>io facit1 pr(ecto ,deum aet]num #ba nullam laudem aut gratiam pro suis erga nos m]itis judicat prom]]i1 quoniam haec necess>io fac]e cogitur4 ,ex eo quoque sequitur1 r]um univ]s>um procuratione ,deum absolvi1 quoniam provid5tia duabus tantum 9 rebus c]nitur1 primum ut res unaquaeque sit1 de9de ut b5e sit4 ,at utrumque necessitas excludit1 quia s]ies caus>um necess>ia r]um ord9em /abilem et immutabilem efficit1 ut nec flamm>um inc5dio1 qui#a 9 =nace fu]it1 eripi nec saluti cujusdam contra naturae vim prospici possit4 ,at sublata provid5tia 7qua quidem omnia /ant1 quae videmus et quae non videmus7 mundum ipsum subv]ti necesse e/4 ,quod ,ari/oteles ne confit]i cog]etur1 ,platonis dictum ex ,pha$one usurpavit1 scilicet rationi cons5taneum esse1 ,deum nullam curam hab]e1 i4e4 1 4 ,idem ,plato 9 ,politico ,deum humani g5]is pa/orem vocat1 i4e4 4 #a4 ,sequ5tia haec qu9que v]ba desunt 9 alio codice4 ,,s5amus3 ,hoc argum5tum probabile quidem vid]i pote/1 non#a tam5 necess>ium1 ut sublata provid5tia mundus concutiatur4 ,quia si ,deus prospicit univ]sitati1 aut propt] se id facit1 aut propt] mundum2 non propt] se1 quia mundo c>]e facile pote/1 alioqu9 non esset se ipso cont5tus i4e4 1 ut non modo a ,platone et ,ari/otele1 s$ etiam a se ipso 1 quod idem e/1 appellatur4 ,non enim providet mundo propt] mundum1 quia mundus ,dei f9is esset1 ac propt] mundum be>etur2 semp] enim f9is prae/at iis1 quae ad f9em diriguntur4 #a4 ,alius3 ut4 ,,toralba3 ,hoc quidem1 ,s5ame1 argum5to usus e/ ,alex&]1 ut ,ari/otelis decreta tu]etur4 ,idem tam5 longissime ab hac s5t5tia disc$5s3 ,dic]e1 inquit1 nolle ,deum res no/ras procur>e1 ali5um a maje/ate div9a2 invidi enim e/ et iniqui1 cum possis nolle meliora2 1 1 4 ,,salomo3 ,s5ami argum5tum una sui p>te conv9c]e#a videtur1 quia non congruit div9ae maje/ati quicquam ag]e1 ob aliud primo et praecipue1 quam propt] se ipsum4 ,omnia1 inquit1 creavi propt] me#b1 etiam impium ad diem ultionis1 nec mundi creatione aut procuratione melior futurus erat aut beatior1 quia nec optimus ante nec beatissimus fuisset4 ,9 eo ipso tam5 sibi placet1 ut pot5tiam creatis rebus ac intellig5tibus p]spicuam faciat1 nulla vi1 nulla necessitate1 nulla d5ique felicitate#c potiore ductus4 ,nec pote/ invidiae tribui1 si non efficiat meliora quam possit4 ,nec satis apte ,proclus ex eo mundi aet]nitatem /atuit1 quoniam ea e/ r]um caduc>um natura1 ut creatori optimo temporis aut felicitatis gradu nulla possit aut debeat exaequ>i4 #a4 ,alius3 corru]e4 #b4 ,alius3 creavit propt] se4 #c4 ,alius3 facultate4 ,,coronaeus3 ,nondum explicata quae/io mihi videtur1 quonam modo prima causa sit immutabilis1 si caus>um inf]iorum s]ies ac progressus #bb mutatur4 ,quodsi progressio caus>um inf]iorum immutabilis e/1 mundum hunc necess>io />e et ea quae fiunt immutabili sup]iorum vi ac pote/ate necess>ia concludi confit5dum erit4 ,,salomo3 ,deus quidem de se ipso te/imonium f]5s3 ,ego dom9us#a aet]nus1 inquit2 et non mutor#b2 item3 ,coeli tabesc5t et p]ibunt1 tu autem idem ipse es1 semp] tui similis#c1 quae v]ba maje/atem ac naturam div9am semp] /abilem ac aet]nam significant1 non tam5 eripiunt1 s$ potius confirmant lib]am ,dei voluntatem4 #a4 ,alius3 ,deus4 #b4 ,jesaias #dj1 #bg4 #c4 ,ps4 #ajb 7#aja71 #bg f4 ,,s5amus3 ,quid igitur hoc c>m9e volunt3 ,fata regunt orbem et c]t /ant omnia lege8 ,,toralba3 ,recte equidem3 aut fatum nihil e/1 aut ,deus e/1 qui c]tas omnibus naturis leges praescripsit1 quas unus mut>e et#a ev]t]e pote/2 naturae legislator suis legibus solutus non a s5atu aut populo1 s$ a se ipso4 ,cur enim t]ra non contegitur aquis1 cum tam5 gravior sit8 ,id ,ari/oteles ad animantium salutem factum tradit4 ,hone/ius erat trago$os imit>i1 qui cum rei difficultatem explic>e nequeunt1 ,deum a ma*9a1 eliciunt4 ,ex hac igitur demon/ratione colligimus1 nihil 9 natura necess>ium esse1 quod non alit] fi]i possit4 ,quod ,algazel1 ,arabum philosophorum acutissimus1 erudite p]spexit1 contra quam ,av]ros putavit4 ,quid enim frequ5tius quam ex secali silig9em nasci8 ex frum5to non semp]1 s$ tam5 nimis saepe lolium2 contrave ex hom9e s]p5tem gigni2 saepissime mon/ra ex omnium animantium g5]e oriri1 novos etiam et inauditos morbos grass>i1 tum aqu>um +5tes eluviones1 inc5dia t]r>um inop9ata1 prodigiosos animantium p>tus1 imbres lapideos1 sangu9eos1 lacteos1 silig9eos#b1 port5ta d5ique /up5da nasci vidimus1 quorum pl5a e/ antiquitas1 pl5i libri1 pl5ae ,graecorum1 ,ebraeorum ,lat9orumque litt]ae1 ut non modo praet] naturam1 s$ etiam repugnante natura fi]i sit necesse#c4 #a4 ,alius3 aut conv]t]e4 #b4 ,alius3 salig9eos4 #c4 ,julius ,obsequ5s de prodigiis4 ,polydor4 ,v]gil4 de prodig4 ,joa*im ,cam]>ius de port5tis4 ,livius et ,pl9ius passim4 ,,octavius3 ,hippocrates no/]1 cum popul>ium et incr$ibilium et incurabilium morborum vim praet] naturam semp] animadv]tisset1 div9a quadam pote/ate ci]i scripsit4 ,id axioma ,f]nelius #a v>iis ac /up5dis daemonum actionibus illu/ravit1 idque contra naturalium caus>um et affectionum progressiones consuetas4 #a4 ,9 abditis causis morborum4 ,,toralba3 ,alex&] ipse1 qui pro ,ari/otele pugn>e consuevit#a1 a magi/ri scriptura#b disc$5s scribit#c1 naturam saepe mut>i tum vi1 tum moribus1 tum votis erga ,deum conceptis1 quibus morbos et mala mitig>i et conv]ti#d assev]at4 ,quae#e v]o maleficorum flagitiis assidue fi]i #bc legimus1 quaeque a ,frid]ico n>rata et sup]ioribus m5sibus ,con/ant9opoli1 /up5te populo1 ge/a legit anagno/es1 quae quidem tota pugnante natura facta intelligitis1 num satis arguunt naturae vim necess>iam et immutabilem non esse8 ,nam quae alit] ev5iunt1 necess>ia ut s9t1 nullo modo fi]i pote/1 ut ,ari/oteles ipse confitetur#f1 qui tam5 casum et =tunam 9 natura /atu5s1 ex op9ione plebis necessitatem su/ulit de natura4 #a4 ,alius3 decrevit4 #b4 ,alius3 s5t5tia4 #c4 ,alibi3 scripsit4 #d4 ,alibi3 av]ti4 #e4 ,alius3 ,quod4 #f4 ,,iii41 cp4#ae4 ,,s5amus3 ,quid ergo ,platoni#a fiet1 qui ex ,hom]i s5t5tia auream cat5am f+it a ,jove demitti coelitus1 nisi caus>um naturalium s]iem inviolabilem ac plane immutabilem demus8 #a4 ,9 ,!aeteto4 ,,toralba3 ,satis1 op9or1 ,hom]us seipse explicat1 cum ,deos illos inf]iores a sup]iore#a quidem sursum trahi posse agnoscit1 supremum ab inf]ioribus non item4 #a4 ,alius3 supremo4 ,,salomo3 ,ego cat5am ,hom]icam nihil aliud esse exi/imo1 quam 9 visu nocturno ,jacobi ,patri>*ae scal#a expressum1 cujus v]tici ,deus imm9et1 qua desc5sus e/ angelis a coeli v]tice 9 t]ras et h9c rursus asc5sus ad coelum4 #a4 ,g54 #bh1 #ab4 ,,octavius3 ,c]te ,salomonis int]pretationem confirm>e videtur ,proclus ,academicus et ,plut>*us1 qui daemones int] deorum et hom9um naturam#a colloc>unt1 #b 1 i4e4#c portantes div9a ad hom9es et humana ad ,deos4 ,hoc tam5 int]e/1 quod appellatione daemonum deum appellavit1 tantum complectuntur4 ,qu9 etiam ,plato maximum omnium daemonum ,deum appellavit4 ,juniores tam5 ,academici saepius daemones usurp>unt4 #a4 ,alius3 ca!dram4 #b4 ,alius3 4 #c4 ,desunt haec v]ba int]pretantia 9 aliis codicibus4 ,,toralba3 ,ex utraque int]pretatione sequitur1 angelos ac daemones vim hab]e deo m9orem1 hom9ibus#a v]o majorem1 quae tam5 vis ac pot5tia dei pote/ati aequalis esset1 si ,deus ag5di necessitate oblig>etur1 quoniam causa quaeque quo pot5tior e/1 eo majores p>it#b effectus1 si autem prima causa necess>io ag]et1 omnium consequ5tium caus>um pote/as esset inf9ita et rei f9itae vis inf9ita esse nequit#c4 #a4 ,desunt tria haec v]ba 9 alio codice4 #b4 ,duo haec v]ba desunt 9 alio codice4 #c4 ,scoti argum5tum acutissime collectum lib4 ,,ii4 ,s5t5ti>um4 ,,coronaeus3 ,efficaciss9um quidem illud esset argum5tum1 si antec$5s demon/ratione conclud]etur4 ,,toralba3 ,quicquid#a naturalit] agit1 ad#b extremum suae pote/atis ac facultatis agit1 v4 gr4 ignis urit ad summum1 non modice aut intra modum1 s$ quantum illi a natura tributum e/1 ,ergo si prima causa naturalit] agit1 ut ,ari/oteli placet1 vim suam omnem1 quae quidem e/ #bd inf9ita1 9 causam secundam infund]e oportet1 eadem ratione causas secundas vim inf9itam t]tiis tribu]e1 has item consequ5tibus ad extremas usque communic>e1 hoc e/ ea quae sunt f9ita1 fluxa1 caduca1 locuplet>e et aug]e inf9ita quadam vi ac pote/ate1 cum omnes philosophorum familiae ad ,epicureos usque primam causam inf9itae pote/atis ac bonitatis esse fateantur4 ,atque i/o quidem modo caus>um omnium exaequata esset pote/as1 item secunda causa cum inf9ita i/a pot5tia coelo f9ito ac t]m9ato coha]5s1 nec ag]et nec mov]et 9#c tempus4 ,quod quidem ,av]roi adeo absurdum visum e/1 ut ab ,ari/otelis s5t5tia disc$5s primam causam1 quod esset inf9ita1 segregav]it a coeli agitatione ac secundam causam orbi primo ac f9ito conjug>it1 ne#d f9ita inf9itis1 sempit]na caducis necess>ia connexionis s]ie copul>et4 ,quae connexio necess>ia eo absurdior e/1 quo m5tes omnes ac =mas a mat]ia segregatas#e simul ac semel a prima causa p5d]e scripsit ,ari/oteles#f1 quam s5t5tiam ,avic5na et ,av]ros ,academicos secuti repudi>unt1 quia secundam causam a prima1 t]tiam a secunda c]ta s]ie d]iv>i tradunt4 #a4 ,addunt alii3 ,sic autem conficitur4 #b4 ,sequ5tia sex v]ba desunt 9 alio codice4 #c4 ,alius3 9 tempore4 #d4 ,alius3 nec4 #e4 ,alius3 segregatis4 #f4 ,metaphys4 l4 #i4 ,,s5amus3 ,haec quidem ,toralbae demon/ratio subtilit] et argute e/ conclusa1 s$ ex eadem demon/ratione subv]titur tota naturalis discipl9a#a4 #a4 ,alex&] ,aphrodisias1 ,metaphys4 l4 #aa4 ,,coronaeus3 ,quonam modo8 ,,s5amus3 ,qu>um enim r]um habetur ulla sci5tia1 causas e>um necess>ias esse oportet4 ,at ,toralbae demon/ratio caus>um necessitatem tollit1 omnem igitur de natura sci5tiam funditus subv]ti oportet1 quoniam eorum quae casu f]untur aut alit] fi]i possunt1 sci5tia non magis con/>e pote/1 quam rep]i5di !sauri discipl9a4 ,,toralba3 ,res naturales nec casu1 nec tem]e1 nec ord9e coeco fiunt1 s$ iisdem legibus et eodem t5ore#a progr$iuntur1 ut posita causa sequatur effectus1 nisi div9a voluntate 9 omnibus1 aut humana 9 quibusdam1 aut vi daemonum 9 pluribus prohibeantur4 ,neque enim si lapidem su/9es1 quo m9us deorsum f]atur1 aut ignem quo m9us sursum#b abripiatur1 propt]ea subr]vitur demon/ratio1 lapidem deorsum v]g]e1 quia gravis1 ignem sursum1 quia levis sit4 #a4 ,alius3 tempore4 #b4 ,alii3 seorsum4 ,,octavius3 ,ex ratione ,toralbae colligimus1 primam causam lib]am esse1 non naturalem1 non viol5tam4 ,nam si cog]etur1 non esset voluntas lib]a 9 ,deo1 quam aut a sup]iori causa aut ab aequali aut ab inf]iori cogi oport]et4 ,non a sup]iore1 quia supremo nihil sup]ius1 non ab aequali1 quia non esset aequalis1 si cogi posset2 a se ipso cogi non pote/1 multo m9us#a ab inf]iori aut imbecilliori causa1 cum suprema causa tot ac tantis opibus locuples sit1 ut excelsior esse nequeat4 ,non esset autem ,dei natura praepot5s et #be excell5s1 si subjung]etur ei necessitati vel naturae1 qua coelum1 m>ia1 t]rae ac totus hic mundus regatur1 eaque vis ac pote/as majore ac meliore vi pra$ita esset quam ,deus ipse4 #a4 ,alius3 magis4 ,,salomo3 ,gravis quidem haec ,toralbae demon/ratio1 gravior tam5 mihi videtur1 quae ab ipsius ,dei omnipot5tis ore prodiit3 ,omnia1 inquit1 quae volui1 feci#a4 #a4 ,jesaiae #df1 #aa sq4 ,,coronaeus3 ,haec quidem p]spicua sunt1 unum modo re/at1 quod juniores ,p]ipatetici div9iori doctr9a imbuti1 ,ari/otelis impia decreta m9u5tes1 ,deo quidem voluntatem non eripiant#a1 s$ idem put5t esse 9 ,deo ,velle et ,esse1 ita ut illud sit quod vult1 et quod sit1 id ipsum velit4 #a4 ,alius3 eripiunt 444 putant4 ,,toralba3 ,ut aegris cubilia mutantur et loca1 morbus tam5 sequitur1 ita quoque po/]i eodem quo primi relabuntur1 quia etiam graviora ex 81 quam ex illis incommoda sequuntur1 quia ,dei sub/antia mut>i non pote/4 ,at ,dei voluntas1 si mut>i nequit1 non e/ voluntas1 non e/ ad hoc vel illud lib]a1 s$ ad hoc tantum praecise#a4 ,potuit enim ,deus duos tresve soles fac]e1 noluit tam54 ,ita ,deus multa vult1 e/ tam5 unus1 non multa4 ,non igitur idem e/ 9 ,deo ,esse et ,velle1 quia vult multas et v>ias =mas1 non tam5 inf9itas#b neque aet]nas aut simplices exi/]e1 cum tam5 sit ipse inf9itus1 simplex1 aet]nus1 non multus nec multiplex4 ,idem ,deum modis omnibus esse#c necesse e/2 quodsi mundum quoque necess>io esse dicamus1 ut illi arbitrantur1 non pote/ 9 ,deo esse idem ,esse ac ,velle1 quia mundi exi/5tia necess>ia ,dei voluntatem p5itus excludit1 nihil enim volunt>ium fi]i pote/1 ubi viol5ta necessitas urget4 #a4 ,alius3 praecisa4 #b4 ,alius3 tantum infirmas4 #c4 ,alibi3 exi/]e4 ,,coronaeus3 ,demus igitur1 ,dei voluntate omnia exi/]e1 nec idem hab]i 9 ,deo ,esse et ,velle1 quid ex eo sequitur8 ,,toralba3 ,illud imprimis1 mundum ab alio quam a sese s]v>i4 #a,,s5amus3 ,etiam a prima causa s]v>i mundum scribit ,ari/oteles#b4 #a4 ,dee/ haec ,s5ami int]locutio 9 alio codice4 #b4 ,de g5]atione et corruptione1 lib4 ,,ii1 cp4 #aj4 ,,toralba3 ,ita quidem1 s$ necess>io putat s]v>i atque ob id aet]num esse /atuit4 ,si enim a volunt>ia causa mundus p5det1 ut demon/ratum esse confido1 suapte natura sempit]nus esse non pote/4 ,cum enim s9t ag5di pr9cipia duo1 alt]um impetu naturae1 alt]um nulla necessitate f]tur1 sive ad g5]ationem sive ad r]um g5it>um procurationem#a ac tutelam4 ,cum igitur causam mundi effectricem#b ac cons]vatricem a fatis et ,adra/iae#c legibus lib]um ac solutum demon/ratum sit1 nec e&em esse cum ess5tia voluntatem1 sequitur opificium illud ab eo des]i posse1 qu&ocunque velit4 ,des]tionem int]itus sequatur necesse e/1 cum nihil a seipso s]v>i et#d fi]i possit1 non e/ igitur aet]num id1 cujus salus ab alt]ius arbitrio ac voluntate p5det4 ,quod cum intellig]et #bf ,avic5na1 pr9ceps eruditione cl>issimus3 ,creatura1 inquit1 nihil e/ et ex nihilo1 secundum ess5tiam quidem a prima causa exi/it4 ,prima autem causa nulla esse pote/1 si mundus e/ aet]nus4 ,ex quo sequitur alt]a demon/ratio1 non m9us efficax et utilis1 quam sup]ior4 ,s$ v]eor1 ne vobis ta$io sim oratione longiori4 #a4 ,alius3 cons]vationem4 #b4 ,aliua3 fictricem4 #c4 ,alibi3 naturae4 #d4 ,alibi3 aut4 ,,coronaeus3 ,neque c]te nos pigebit hujus diss]tationis1 ex qua non modo voluptatem summam1 s$ etiam consequimur utilitatem multo majorem4 ,,toralba3 ,9 rebus aet]nis nulla e/ prima1 nulla item#a po/rema causa1 ut ipse ,alex&]#b confitetur4 ,at mundus primam causam habet1 omnium cons5su physicorum1 non e/ igitur mundus aet]nus4 ,quod cum ,ari/oteles#c vidisset1 omnes causas posuit aet]nas1 maxime tam51 inquit1 primas4 ,cur primas potius1 quam m$ias1 quam po/remas8 ,cum omnes#d s9t aet]nae ac eodem mom5to exi/]e coep]9t4 ,aut si una e/ prima1 quomodo#e consequ5tes aet]nae s9t ac simul cum prima1 cum prioris ac po/]ioris ratio non ad tempus1 s$ ad ord9em spectat1 ut quidem ipsi tradunt4 ,quae cum absurda s9t1 confit5dum mundum aet]num non esse4 ,si non e/ aet]nus1 orig9em habuisse oportet et exitum quoque habiturus e/4 ,id enim omnibus et div9is#f et naturae legibus#g decretum e/1 quaecunque exitum habitura sunt1 ortum habuisse1 et quae ortus sui pr9cipium habu]e1 t&em aliqu&o int]itura4 ,nam si quod semp] esse quit#h1 naturam habet immutabilem#i1 suapte haec#aj nunquam mut>i pot]it2 si nunquam mut>i potuit1 ac ne gigni quidem potuisse#aa con/at2 s9 g5itum e/1 mut>i quoque oportuit1 ut a pot5tia abiret 9 actum4 ,ergo si quid suapte natura mutabile1 sempit]num esse nequit4 ,itaque cum ,plato nasc5di pr9cipium mundo tribu]et1 obiturum intellexit1 eundem ,dei#ab tam5 bonitate1 non suapte natura1 sempit]num =e putavit4 ,sunt igitur omnia1 quae ortum habu]unt1 occasura1 nisi opificis nutu arbitrio1 voluntate1 pote/ate fulciantur4 ,ex quo planum fit1 nulla ratione ,gal5um#ac scripsisse1 non sibi necess>ium vid]i pr9cipium illud3 #ad4 #a4 ,alibi3 e/4 #b4 ,alex&] ,aphrodisias l4 #ab ,metaph4 #c4 ,libr4 #f cp4 #h ,phys4 libr4 #g ,metaph4 et #ab4 #d4 ,alibi3 res4 #e4 ,alibi3 quonam modo4 #f4 #d ,esdr4 #i4 #g4 ,plato 9 ,timaeo1 9 ,pha$one4 ,ari/otoles1 l4 #a4 de coelo et l4 #b et #f ,metaph4 #h4 ,alius3 queat4 #i4 ,alii addunt3 si vim habet immutabilem4 #aj4 ,alius3 natura4 #aa4 ,alibi3 posse4 #ab4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #ac4 ,de tu5da valetud9e libr4 #d4 #ad4 ,alii3 4 ,,salomo3 ,si decrevit opifex1 hoc a se conditum a$ificium#a t&em aliqu&o collapsurum1 nihil contra sua decreta />e pote/#b4 ,at opifex aet]nus mundum aliqu&o int]iturum decrevit4 ,at tametsi ,philo no/] ,ebraeus ,platonis s5t5tiam secutus putat1 coelorum accid5tia1 non ess5tiam mutatum iri ac flagitiosissimum vel de mundi obitu cogit>e2 amicus tam5 ,plato1 amicus ,philo1 s$ magis amica ,dei vox1 quae nem9em dubit>e patitur4 #bg ,antiquissima quidem#c sid]a sunt1 antiquissimi coeli1 non tam5 alit] ac indum5tum vet]asc5t atque int]ibunt4 #a4 ,alius3 opificium4 #b4 ,scotus lib1 #b s5t5t4 disp4 #b4 quae/4 #a et #b4 #c4 ,alius3 qua$am4 ,,coronaeus3 ,epicuraei ac ,/oici mundum inflammatum iri affirmabant1 sic enim ille ,lucretius#a ,epicuraeus3 ,una dies dabit exitio1 multosque p] annos ,su/5tata ruet moles et ma*9a mundi4 ,quae illi nulla demon/ratione subjecta scrips]unt1 cujus tam5 maximum pondus e/ ac mom5tum1 non modo#b ad ev]t5da ,p]ipateticorum decreta1 quae nec legibus div9is ullum1 nec auctoritati locum rel9quunt#c1 s$ etiam ut ii1 qui seipsos ac mundum univ]sum tam praecl>a orig9e niti ac s]v>i intelligunt#d1 ,dei#e ,o4 ,m4 ard5tiore desid]io rapiantur atque#f 9 illius laudes erumpant4 #a4 ,desunt haec duo v]ba 9 alio codice4 #b4 ,alius3 tam54 #c4 ,alii3 reliqu]e4 #d4 ,philo 9 libro de pr(usis4 #e4 ,alibi3 ad ,deum ,o4,m4 #f4 ,alius3 et4 ,,curtius3 ,mundi labem ac s5ium tota natura s5tit1 ac scriptores cont9uis qu]elis hom9es nec magnitud9e nec robore#a cum majoribus conf]ri posse tradunt1 ut etiamnum ossium monum5ta te/antur atque aetates homuncionum ac pusionum prae illis gigantea magnitud9e hom9ibus1 qui tribus#b1 qui septem1 qui octo1 qui novem cubitis vet]is cubiti altitud9em sup]abant1 quae te/antur mundi s5ectam et int]itum futurum4 #a4 ,alius3 ,nec robore nec magnitud9e4 #b4 ,desunt haec duo v]ba 9 alio codice4 ,,toralba3 ,non m9us necess>ia e/ demon/ratio int]itus mundi ex ejus motu1 quam ex ipsius creatoris voluntate4 ,cum enim coelum moveatur1 corporeum esse oportet2 quicquid autem corporeum e/1 idem quoque divisibile1 patibile nec indissolubile esse1 physici aeque ac !ologi summa cons5sione#a fat5tur4 ,quod autem coelum sit corporeum1 non modo p]spicitur ex eo1 quod mobile e/1 s$ etiam quod suis f9ibus et t]m9is compreh5sum1 caet]a suo complexu ambiat#b1 p>tes hab5s extra p>tes1 figuram etiam et quantitatem#c f9itam et comm5surabilem4 ,at quantitas#d corporea motum#e 9 se cont9et1 item motus figurans#f qualitatem1 quae ipsa sunt accid5tia4 ,mat]iam v]o#g s9e =ma usquam consi/]e negant#h4 ,cum dico coelum1 inquit ille#i1 tum dico =mam1 cum#aj dico coelum hoc1 dico =mam hanc 9 hac mat]ia4 ,quibus v]bis coelum ex mat]ia1 =ma et accid5tibus coalesc]e confitetur1 ut etiamnum ejus int]pretes4 #a4 ,alius3 confessione4 #b4 ,alius3 corceat4 #c4 ,alius3 qualitatem4 #d4 ,alius3 qualitas4 #e4 ,alii3 mat]iam4 #f4 ,alius3 figuram4 #g4 ,alius3 autem4 #h4 ,alius3 nequit4 #i4 ,alius3 ,ari/oteles4 #aj4 ,desunt sequ5tia haec ,ari/otelis 7l4 #d de coelo7 v]ba 9 alio codice4 ,,coronaeus3 ,primum igitur disputationis caput copiose et p]spicue explicatum t5emus1 scilicet r]um univ]sitatem et#a quae amplissimo orbis s9u co]c5tur#b1 opificis aet]ni arbitratu dissolvi ac propt]ea tot mon/ra1 quae /upore hom9es afficiunt1 tot prae/igias et volatus#c maleficorum1 #bh non a natura1 s$ praet] naturam aut contra naturam#d1 angelorum ac daemonum vi ac pote/ate fi]i4 #a4 ,desunt sex haec sequ5tia v]ba 9 uno codice4 #b4 ,alibi3 corc5tur4 #c4 ,alibi3 conatus4 #d4 ,haec tria v]ba desunt 9 alio codice4 ,,s5amus3 ,si daemones corporales#a ess5t1 m9us ambig]etur4 #a4 ,alii3 aspectabiles4 ,,toralba3 ,disputatio de animorum immortalium natura1 i4e4 de angelis ac daemonibus p]difficilis ac obscura semp] visa e/4 ,ac tametsi ,ari/oteles#a ubique f]e daemonia vocat 1 non tam5 explicat1 corpora s9t necne1 quia ,deum quoque animal appellat#b aeque ac daemones4 ,qua]at1 inquit1 aliquis1 quamobrem anima1#c quae 9 are vagatur1 melior sit ac magis immortalis1 quam quae e/ 9 animantibus3 #d1 quo loco vel daemones vel hom9um m5tes a cadav]ibus segregatas 9 are vag>i confitetur4 ,plato v]o m5tis humanae captum egr$i daemonum disputationem agnoscit2 majorum tam5 s5t5tiis acquiesc5dum3 1 1 #e4 ,frequ5s tam5 e/ apud ,platonem disputatio de daemonibus 9 ,symposio1 ,protagora1 ,clitia1 ,politico1 ,epim5ide1 ,pha$one1 ,sophi/a et 9 libro de legibus4 ,9 ,!ag5e quoque ap]tius3 ,nos1 inquit1 sicut oves mira div9orum#f pa/orum cu/odia semp] egemus2 ac tam ineptum putat#g1 hom9es hom9um cu/odiae committ]e1 quam ovium et capr>um curam ovibus et capris4 ,laudat etiam 9 ,cratylo ,hesiodi s5t5tiam1 quod viros bonos et sapi5tes vita functos daemones appellat1 quos 9 ,symposio m$ios int] ,deos et hom9es collocavit1 area natura con/antes4 ,ap]te v]o 9 ,pha$one angelos1 quos#h ubique vocat1 curatores no/ros esse assev]at3 4 ,qu9 etiam 9 ,sophi/a angelum g5ialem1 quem juniores#i ,academici appellant1 nos quocunque#aj pr(iciscamur1 comit>i et cogitationes no/ras explor>e scribit3 1 4 ,et 9 ,!ag5e3 ,ade/1 inquit1 mihi div9a quadam sorte daemonium quoddam1 ab ineunte pu]itia me secutum4 ,cujus argum5ti occasione accepta omnes ,academici disputationes#aa v>ias de natura daemonum in/itu]unt4 ,illud autem int] ipsos conv5it3 unicuique#ab daemonium ab ortu vitae ducem div9o mun]e concessum4 ,huc#ac ,m5&ri illud3 1 ,nam ,socratis adhuc puelli pat] oraculum accepit1 eum hab]e ducem sexc5tis pa$agogis meliorem1 ut quidem ,plut>*us scribit 9 libro 4 ,emp$ocles1 qui vivus et spirans 9 jugo montis #bi ,aetnae a daemonibus sublatus dicitur1 unicuique contigisse dicebat4 #a4 ,libr4 #d et #ab ,metaphys4 #b4 ,libr4 #d et #ab ,metaphys4 #c4 ,alii3 animalia1 quae4 #d4 ,graeca haec desunt 9 alio codice4 #e4 ,graeca haec desunt 9 alio codice4 #f4 ,alius3 divorum4 #g4 ,alibi3 put>i4 #h4 ,dee/ alibi4 #i4 ,alius3 m9ores4 #aj4 ,alius3 quoque4 #aa4 ,alius3 disputatores4 #ab4 ,desunt haec sequ5tia duodecim v]ba 9 alio codice4 #ac4 ,alibi3 ,hic4 ,,salomo3 ,rabbi ,moses ,aegyptius non quidem ab ,emp$ocle1 s$ a majoribus in/itutus1 etiam unicuique bonum ac malum angelum adesse confirmat4 ,,s5amus3 ,si tanta vis daemonum ac angelorum extitisset#a1 quantam esse vultis1 mihi mirum videtur1 quamobrem ,epicuraei daemonum hypo/as9 de natura su/ul]9t8 #a4 ,alibi3 exi/]et4 ,,curtius3 ,epicuraei non tantum ex albo philosophorum1 s$ etiam hom9um exim5di nobis sunt1 tum quia nihil aut p>um#a diff]unt a judicio f]>um1 tum etiam quod solo s5su f]untur4 ,,coronaeus3 ,qu&o igitur con/at1 philosophorum ac !ologorum vel potius mortalium omnium cons5su daemones esse1 ut ab eorum p]spicuis actionibus planum e/1 diss]atur illud1 si placet1 an daemones ess5tia et qualitate s5sibili1 an v]o sola boni et mali discrepantia diff]ant1 quibus item actionibus ac negotiis implic5tur4 ,quibus p]spectis ac cognitis p]spicuum erit1 quid de o/5tis1 prodigiis1 fasc9o1 quid d5ique de sag>um /up5dis actionibus ac s5tire debeamus4 ,et quoniam ,frid]icus /udiose videtur daemonum vim ac naturam conquisivisse1 haud dubito qu9 haec omnia nobis facili s]mone sit explicaturus4 #a4 ,alius addit3 admodum4 ,,frid]icus3 ,si tot ac tam multi philosophi tantaeque eruditionis tot saeculis de natura daemonum nihil assev]>e potu]unt aut volu]unt1 quid de hom9e m9ime philosopho sp]>e pote/is8 ,libros quidem de /rigibus ac sortilegiis#a1 quotquot nancisci potui1 curiose legi1 ut malefic>um actiones utcunque intellig]em1 quae vobis en>r>e pigebit1 cum ex iisdem fontibus1 quibus ego hausi1 illa ipsa haurire cuique integrum sit4 ,de natura v]o ipsaque daemonum orig9e ac ess5tia quicquam affirm>e#b si velim1 ineptus sim4 #a4 ,alibi sortilegis4 #b4 ,alius3 aff]re4 ,,toralba3 ,duae sunt omn9o demon/r&i artes1 una quidem a causis1 alt]a v]o ab effectibus2 itaque si obscurae s9t causae1 ex ipsis tam5 effectis eas v5>i licet1 ut si daemonum naturam1 1 cap]e nequeamus1 c]te ex eorum actionibus intelligamus4 ,,frid]icus3 ,nudam hi/oriam1 ut vobis morem g]am1 en>r>e non recuso1 ne quid a me amplius exigatis4 ,tametsi enim ,apulejus sortilegii ac v5eficii accusatus et qui 9 seipso exp]tus fatetur1 multo subtilius quam caet]i daemonum ess5tiam explic>e potu]it1 dubito tam5 an volu]it necne1 quod potuit4 ,sic autem def9ivit daemones3 sunt g5]e animalia1 +5io rationabilia1 animo passiva1 corpore area1 tempore aet]na4 ,quam descriptionem miror ,augu/9um#a locis omnibus secutum fuisse atque #cj 9 eo potissimum1 quod eorum naturam scribit esse aet]nam1 cum tam5 ,porphyrius1 ,plut>*us1 ,plot9us mortales esse tradant1 idque ,apoll9is oraculo1 i4e4 ipsius daemonis maximi te/imonio confirmans3 ,hei mihi tripodes lugete1 obiit ,apollo1 excessit1 flamma#b coele/is mihi vim aff]t6 ,qu9 enim ,plut>*us ,cic]onis s5t5tiam secutus ob id oracula defecisse scribit1 quod daemones1 qui olim oracula r$debant1 int]i]9t#c4 ,quodsi daemones hom9um g5]i contub]nales ac socii tam multa de#d ipsis#e m5tiuntur1 quid nobis sp]&um e/ de angelorum coele/ium sublimiore ac div9iore natura8 ,tametsi v]o ,philo ,judaeus angelos appellat div9iores quasdam ac secretiores#f naturas1 ,dei praepot5tis imp]io subjectas1 quibus quasi legatis utitur2 idem tam5 9 libro de mundo angelos ac daemones ess5tia scribit eosdem#g esse1 licet qualitate boni diff]ant a malis#h4 #a4 ,libr4 #g ,g541 libr4 #h et #i de civit4 ,dei1 libr4 #c de tr9it4 #b4 ,qu9que haec sequ5tia v]ba desunt 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 int]i]unt4 #d4 ,alius addit3 se4 #e4 ,alibi3 ipsi4 #f4 ,alius3 sacratiores4 #g4 ,alibi3 ejusdem4 #h4 ,alius addit3 4 ,,s5amus3 ,lib5t] audirem2 neque enim dissimul>e possum1 qu&o primum nati daemones s9t#a1 quibus nutricibus educati1 quamque diuturna sit uniuscujusque vita8 #a4 ,alius3 fu]9t4 ,,frid]icus3 ,non esse daemones aet]nos1 ,toralba belle demon/ravit1 cum uni#a ,deo r]um omnium p>5ti docu]it conv5ire1 s$ quam diuturna sit eorum vita1 mortalium nem9i comp]tum op9or1 tametsi ,plut>*us1 ,proclus1 ,porphyrius mille annos def9iant ad summum1 ex ipsius ,h]odoti#b s5t5tia1 qui nymphas decem ,pho5icum secula expl]e scribit1 ,hi]onymus v]o ,c>danus de ,facio#c patre suo#d scribit1 habuisse annos amplius trig9ta ab eoque didicisse1 daemonum vitam trec5tis aut ad summum quadr+5tis annis t]m9>i1 quod p]9de e/ ac si dic]5t1 hom9um vitam annis c5tum def9iri aut ad summum #ifi1 quia ,me?usalem1 qui omnium diutissime vixisse f]tur1 non diutius vitam protraxit#e4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #b4 ,alii legunt3 ,hesiodi4 #c4 ,alii3 ,tajo vel ,pacro4 #d4 ,dee/ 9 aliis4 #e4 ,cf4 #a ,mosis #e1 #ba sqq4 ,n4 ,,s5amus3 ,mira v>ietas e/ ,apuleji1 ,porphyrii et ,c>dani1 cum alius daemonum vitam trec5tis f9iat annis1 alius mille1 alius aet]nos esse putet4 ,,curtius3 ,c]te immortales non esse con/at ex ipsius ,toralbae p]spicua demon/ratione1 quod etiamnum ,eusebii ,caes>i5sis episcopi s5t5tia confirmatur1 quam ex ,plut>*o tran/ulit 9 librum #a1 cum ad ,e*9ades insulas navigium1 ,tib]io imp]atore1 translatum esset1 exauditam fuisse vocem ,?amus#b6 ,ad quam cum ,?amus naucl]us respondisset1 rursus exauditam vocem haec v]ba resonantem3 ,cum ad ,paludes delatus fu]is1 d5uncia cl>a voce1 ,panem mortuum esse6 ,naucl]um metu naufragii p]t]ritum1 nisi ,diis imp]antibus p>uisset1 cum ad ,paludes appulisset1 cl>a voce d5unciasse1 ,panem#c mortuum esse4 ,quo dicto #ca rep5te voces ejulantium ac suspirantium hom9um1 qui tam5 nulli erant1 exauditas fuisse4 #a4 ,libr4 ,v4 cap4 #ag4 #b4 ,addit alius it]atum3 ,?amus6 #c4 ,alii3 ,pana4 ,,salomo3 ,nihil mirum1 si ,panem mortuum d5unci>5t1 cum ,levia?anem#a1 daemonum pr9cipem1 sacrae litt]ae moriturum te/ific>5tur#b4 #a4 ,alii3 ,levia?an4 #b4 ,eze*ielis cp4 #bi1 #c sqq4 ,jobi cp4 #dj1 #bj4 ,jesaiae cp4 #bg1 #a4 ,,s5amus3 ,audi]am antea daemones et t]ras et m>ia tran>e1 et quasi cel]rimis equis hom9es ipsos transveh]e mom5to4 ,quae si v]a sunt1 cur daemones ,e*9adum insul>um ab hom9ibus pr9cipis sui occasum didic]unt1 cum daemones dicantur non 1 ut putat ,eusebius1 s$ quasi 1 eodem s5su ,ebraei a v]bo 1 quod scire significat4 ,,frid]icus3 ,ego daemones ea scire op9or1 quae p]suad]i#a possunt1 s$ v]ius e/1 eis#b ab immortali ,deo regiones ac loca circumscripta esse1 quae praet]gr$i nequeant4 ,argum5to sit1 quod ,caes>ius scribit1 presbyt]i cujusdam ,coloni5sis filiam a daemone obsessam patris#c jussu ultra ,rh5um transvectam fuisse ac eodem mom5to a daemone des]tam1 patrem v]o tot ac tantis ictibus v]b]atum et contrucidatum1 ut paulo po/ mortuus sit4 ,ex quo intelligitur1 daemonis illius pote/atem ultra#d flum5 t]m9atam fuisse4 ,consimile quiddam scribit ,h]mias3 cum quidam p>ricida matrem int]fecisset et a daemonibus ac]be torqu]etur1 consultus ,apollo respondit1 aliam regionem ei qua]5dam esse1 atque ita illum 9 insulam e gurgite flum9is em]sam transvectum cruci>i desiisse4 #a4 ,alibi3 quo p]vad]e4 #b4 ,alii3 illis4 #c4 ,alibi3 patrio4 #d4 ,alius3 citra4 ,,salomo3 ,c]te ,frid]ici s5t5tiam confirm>e videtur id1 quod 9 sacris litt]is#a legimus1 angelum ,dei alligavisse 9 ,aegypto sup]iori daemonem ,asmodeum#b1 qui septem ,s>ae#c m>itos antea nec>at4 ,nam 9 eo quoque summa ,dei bonitas conspicua fit1 quod non modo s]p5tes et f]as saeviores1 v]um etiam nequiores daemones 9 des]tissima loca deport>i jussit1 quo m9us hom9um coetibus ac societatibus noceant1 nec nisi ad ju/issimam ultionem impiorum#d solvi4 ,et quidem lege div9a sol5ni expiationum die pontifex hircos duos sortiri jubetur1 alt]um quidem aet]no ,deo sacrific&um1 alt]um v]o ,zazali#e d$5dum1 quem ,,lxxii int]pretes appellant 1 quem 9 v]ticem montis d$uci mos erat ac de monte praecipitem d>e4 ,locum v]o rubrum#f1 quo quidem v9ctus erat1 c&idum fi]i dicebant1 si ,deus placatus esset#g1 quod a capr>io bucc9a solebat signific>i laeto clangore1 ac proximas quasque regiones consimili clangore gratulationem publicam signific>e1 nec tam5 cap] dictus#h ,azazel usquam t]r>um rep]iebatur4 ,quo p]t9]e ajunt illud ex ,jesaia#i3 ,si scel]a ve/ra cocc9o rubicundiora fu]9t1 nive c&idiora #cb fi5t4 ,quibus sane congruit1 quod ,r4 ,moses ex litt]ibus ritualibus ,*aldaeorum et ,sabaeorum tradit1#aj vet]es ,idolatras 9 loco des]to daemones conquisivisse atque iis sacrific>e solitos1 devotionibus 9 scrobes procuratis1 effuso cruore1 tum epul>i et convir>i#aa consuevisse1 quod sanctissima div9a lege prohibetur ac propt]ea ho/i>um sanguis ad plagam alt>is aquilon>em#ab effundi jubetur4 ,non quidem desunt ubique daemones1 qui omnia#ac omnium dicta1 ge/a1 facta dilig5tissime explorant1 p>s tam5 maxima circa sepulcra aut patibula1 aut 9 antris aut 9 montibus aut p] silvas aut circa littora ob]rant1 quos ,graeci ,satyros1 ,sylvanos1 ,tritones1 ,manes1 ,nymphas1 ,dryadas1 ,hamadryadas1 ,oreadas appellant4 #a4 ,alibi3 libris4 #b4 ,tobiae ,,viii1 #c4 #c4 ,alii3 ,annae vel ,susannae4 #d4 ,alius3 c>c]ibus4 #e4 ,alibi3 ,azazeli4 #f4 ,alibi3 cocc9um4 #g4 ,cf4 de hoc ,azazelo #c ,mosis #af1 #h4 #aj4 #bf4 ,n4 #h4 ,duo codices legunt3 dicatus ,zazeli4 #i4 ,jesaiae #a1 #ah4 #aj4 ,alius3 tradidit4 #aa4 ,duo ,codices hab5t3 copul>i4 #ab4 ,alius3 aquilon>is4 #ac4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,octavius3 ,num igitur daemones illi sepulcrales et cadav]um ,aegyptiorum cu/odes v9culis soluti1 f9es sibi de/9atos praet]gressi m>ia trajiciunt ac procellas excitant1 ut erepta cadav]a sibi re/ituantur#a8 #a4 ,responsum huic quae/ioni 9 omnibus ,codicibus deesse1 adnotat ,s5ck5b]gius4 ,,s5amus3 ,si v]um e/1 daemonem#a illum ,agripp95sem1 qui des]ta puella p>5tem necavit1 latissimam ,rh5i fossam trajic]e non potuisse1 nec vada rapidissimi flum9is tran>e1 praes5s rem$ium hab]emus adv]sus daemones1 qui tantam foem9>um multitud9em obsid5t1 ut uno die plures octog9ta ,romae vid]emus ac]bissime cruciatas1 quae nullis exorci/>um execrationibus lib]>i potu]unt4 #a4 ,alius false3 daemonium4 ,,frid]icus3 ,nunquam#a vis ac natura daemonum magis conspicua fuit1 quam 9 obsessis1 quos ,graeci #b appellant1 quorum maximam copiam olim ubique fuisse legimus4 ,vidimus ipsi 9 mona/]io ,k5torpio ,g]maniae inf]ioris virg9es devotas#c a daemonibus sursum deorsum jact>i ac int]dum altius a t]ra sublevatas1 casu levissimo relabi1 s9e s5su doloris1 tum assiduo risu ca*9nos mov]e1 seque ipsas mutuis ictibus contund]e bac*antium 9 modum ac foetidissimo halitu arem ambi5tem conspurc>e4 ,id enim daemonum f]e proprium e/1 ut tet]rimo foetore proxima quaeque loca quasi sulphuris ac putrium cadav]um odore imbuant4 ,contra v]o angeli ambrosium spirant v]tice odorem4 ,illud etiam depreh5sum1 si quis coram daemoniacis illis ve/alibus sacris#d preces fund]et aut div9is laudibus ex]c]etur1 doloribus ac]bissimis obsessas cruci>i1 si ipsae hor>ias preces lat9is v]bis enunci>5t aut fabellam n>rantibus audi5tiam fac]5t1 cruciatu lev>i4 ,cum a magi/ratu rog>5tur1 ecquis illas daemonibus mancipasset1 ,elsam ,kamam4 ,co5obii ancillam1 incusabant1 quod illa non erubuit confit]i1 ac sortilegii damnata rogis ard5tibus exu/a e/4 #a4 ,alibi3 ,nusquam4 #b4 erat nom5 celeb]rimi cujusdam v5triloqui saepiusque pro v5triloquo 9 univ]sum usurpatum4 ,n4 #c4 ,alius3 totas4 #d4 ,alius3 sacras4 #cc ,,s5amus3 ,mem9i ,romae ,b5$ict9um exorci/am obsessas a daemonibus rogantem1 quem id fecisse suspic>5tur1 daemones respondisse1 ,judaeorum id ope factum1 quod indign>5tur ,judaei1 foem9as a sua religione ad *ri/ianam defecisse4 ,,salomo3 ,quod a ,g5tili avorum religione ad p]egr9am defeciss5t1 =sitan daemonibus sui obsid5di occasionem praebu]unt1 s$ ,judaeorum id ope#a factum1 nem9i cr$ibile videatur4 ,daemones potius falsis accusationibus et crim9ibus#b ,judaeos1 quibus infe/issimi semp] fu]unt1 circumv5iri cupiebant4 #a4 ,alius3 op]a4 #b4 ,alii3 crim9ationibus vel incrim9ationibus4 ,,frid]icus3 ,nobilior extat hi/oria ,antonii ,segneti#a ,belgae1 equitis aurati ac s5atoris1 cujus filius cum saga contub]nium trax]at#b4 ,s$ cum jussu patris uxorem nobilem sibi despondisset1 saga non alit] quam ,m$ea zelotypiae furore saucia1 quod ,jason ,creontis regis ,cor9?iorum filiam duxisset1 daemonis ope rivalem ita conturbavit1 ut saepius 9 sublime veh]etur1 de9de huc illuc agitata dejic]etur4 ,cum v]o p>turiret1 saga cubiculum p>turi5tis +ressa illam 9 tantum soporem ac /uporem egit1 ut s9e s5su p>i5ti foetum#c erip]et4 #a4 ,alius3 ,sequeti vel ,suqueti4 #b4 ,alius3 contrax]at4 #c4 ,alibi3 infantem4 ,,salomo3 ,quid si pat] filium ab ut]o vov]at daemonibus1 id enim sortilegis f]e consuetum e/1 ac propt]ea div9a lex execratione gravissima dete/atur eos1 qui lib]os vov]9t deo ,molo*o4 ,,frid]icus3 ,non m9us memorabile e/1 quod 9 mona/]io montis ,hessorum virg9es sacrae a daemonibus tanta vi obsessae fu]unt1 ut cum canibus atris copul>i vid]5tur1 de9de sursum deorsum jact>i ac tet]rimos foetores exspir>e4 ,,salomo3 ,quid si ,deus ultionem i/am daemonibus p]misit1 quod =san#a canibus1 ut int]dum contigit1 copul>5tur4 ,nihil enim dete/abilius1 quam#b votam ,num9i virg9em immundissimae be/iae pro/itu]e1 ac propt]ea div9a lex#c eodem capite vetuit (f]ri ,deo pretium canis ac m]c$em m]etricis1 tum sequ5s#d caput supplicium extremum irrogat eis qui pecudibus copulantur4 #a4 ,alius3 =sitan4 #b4 ,desunt haec qu9que sequ5tia v]ba 9 uno codice4 #c4 ,deut]on4 #bc1 #ah4 #bg1 #ba4 coll4 ,levit4 #ah1 #bc4 #bj1 #ac sq4 #d4 ,alius3 sequ5ti capite4 ,,curtius3 ,immane scelus i/ud a monialibus mutum scelus appellatur4 ,neque id novum1 si ,aeliano#a cr$imus1 qui civem ,romanum scribit accusationem in/ituisse adv]sus canem#b adult]um uxoris4 ,et 9 ,aremorica ,celt>um bos puellam pep]it1 quae nihil bubulum habuit praet] alt]um p$em1 unde graves controv]siae extit]unt4 #a4 ,de v>ia hi/4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,non tam mirum e/1 hom9em pecori quam daemoni copul>i4 ,at non ita pridem 9 mona/]io ,coloni5si ,g]trudis puella daemonem #cd habuit concub9um1 et 9 ejus scr9io litt]ae amatoriae illius et ejus#a ad daemonem rep]tae#b fu]unt1 nec multo po/ omnes#c moniales a daemonibus obsessae4 #a4 ,alibi3 ad eum daemonem4 #b4 ,alibi3 comp]tae4 #c4 ,alibi3 sociae4 ,,toralba3 ,e>um r]um hi/orias mir>i facilius e/1 quam qua ratione fi]i poss9t exquir]e4 ,nam mem9i1 cum essem 9 ,hispania1 ,magdal5am ,cruciam#a1 mona/]ii ,cordub5sis pr9cipem1 a ,paulo ,,iii4 ,pontifice ,maximo v5iam impetrasse1 quod annos amplius trig9ta cum atro daemone ,ephialte concubuisset1 tametsi tantam vitae ac religionis integritatem prae se f]ret1 ut quasi ab angelo1 dum sacra fi]5t1 sublimis veh]etur a t]ra1 quod ,porphyrius etiam ,jambli*o sacra faci5ti contigisse tradit2 qu9 etiam 9 ho/ia exadorea po/ consecrationem ab alt>ibus#b1 fisso p>iete1#c 9 buccam monialis evol>e videatur4 ,ab ea non alit]1 quam ab oraculo patres ac pontifices#d responsum#e qua]ebant4 ,notissima e/ ubique p]vulgata hi/oria1 nec dissimile e/1 quod ,franciscus ,picus scribit1 se vidisse ,b5$ictum ,b]nam sac]dotem flammis ambu/um1#f quod annos amplius quadrag9ta cum ,hyphialte 7ut illa cum ,ephialte7 concubuisset4 #a4 ,alius3 ,cruceam4 #b4 ,alius3 alt]ius4 #c4 ,alibi3 fuco p>i4 #d4 ,alius3 pr9cipes2 alibi3 pr9ceps et pontifex4 #e4 ,alius3 responsa4 #f4 ,alibi3 combu/um4 ,,s5amus3 ,etiamnum#a daemones utriusque sexus incubos et succubos ,italia p>it8 v]eor1 ne#b m$icis plane haec deliria videantur4 #a4 ,alibi3 ,etiamne4 #b4 ,alius3 ut4 ,,frid]icus3 ,at ,f]nelius1 cl>issimus ,h5rici ,,ii4 ,francorum ar*iat]1 nobilissimum adolesc5tem a daemone obsessum scribit1 qui tametsi litt]as nunquam didicisset1 ,graece tam5 loqu]etur4 ,et ,philippus ,melan*?on tradit1 muli]culam qu&am1 cum a daemone cruci>etur1 graece loqui solitam ac bellum sacrum1 quo ,g]mania p5e tota deflagravit1 hoc c>m9e d5unciasse3 4 ,qua de re cum int] !ologas ac m$icos v>ie disput>etur1 sciolus quidam m$icus1 ne nihil ignorasse vid]etur1 a melan*olia p]egr9am l+uam excit>i posse cont5debat1 s$ non s9e risu ac sibilo palam explosus e/4 ,,octavius3 ,illud facile refelli pot]at1 cum bucca conclusa aut etiam exs]ta l+ua1 mox etiam e vulva dis]te loqu]5tur4 ,,coronaeus3 ,s$ mirum e/1 obsessos a daemonibus lu/ralis aquae consp]sionem abhorr]e1 ut quidem ,cyprianus scribit et exp]i5tia saepissime exp]tum e/4 ,at ,philippus ,melan*?on#a aliqu&o se daemoni fucum fecisse jactavit1 cum obsessum a daemone aqua pura asp]sisset1 aeque enim#b hanc atque illam refugiebat#c4 #a4 #b ep4 ad ,mycon4 #b4 ,alibi3 idem2 alibi3 eum 444 refugisse4 ,,salomo3 ,ego daemones lu/ralem aquam duplici de causa dete/>i op9or1 primo quod sua puritate labes ab/]git1 daemones v]o impuritate #ce delectantur ac propt]ea frequ5tes lotiones lex div9a jubet1 quas sortilegi execrantur4 ,de9de aqua lu/ralis sale consp]gitur1 quo res omnes a putr$9e s]vantur1 (ficium v]e daemonum e/ p]d]e ac corrump]e4 ,itaque div9a lex#a omnibus sacrificiis salem insp]gi jubet1 cujus vim cum intellig]et ,plato1 salem ,diis gratum esse scribit4 #a4 ,levitici #b1 #ac4 ,cf4 ,m>ci #i1 #dh4 ,,coronaeus3 ,ita diss]5di ratione quodammodo quae qualisque sit daemonum vis ac natura p]spicitur4 ,nam ,paulus ,gril&us jurisconsultus1 quae/ionum impietatis judex1 scribit1 qu5dam neophytum ab uxore ad sortilegorum convivia daemonis ope procul a domo subvectum sub nucem ,b5ev5tanam#a1 et cum f]culis appositis ad epul&um saepissime salem pet]et1 t&em aliquid salis simile allatum esse eumque 9 haec v]ba erupisse3 ,lodato sia ,dio1 pure ev5uto que/o sale6 ,qua voce daemones ac sag>um concionem epulasque fictas disp>uisse et cum solus neophytus re/itisset#b1 domum1 a qua milli>ibus circit] qu9quag9ta di/abat1 nudum r$iisse4 #a4 ,alius3 sub arborem nucis ,b5ev5tanae2 alius3 sub urbem etc4 #b4 ,alius3 extitisset4 ,,frid]icus3 ,usitatissimum omnibus ru/icis e/1 salem infantium ori admov]e1 quasi praes5s amuletum adv]sus maleficia sortilegorum4 ,,octavius3 ,an quia vet]es uno cons5su tradunt1 m>is naturam omnes impuritates expi>e2 scribit enim ,hippocrates#a1 suae aetatis exorci/as maleficia expurg>e#b solitos1 dem]sis 9 m>e 8 omnibus1 a quibus maleficia imp5d]e dicebantur4 #a4 ,9 libro de morbo sacro4 #b4 ,alius3 purg>e4 ,,curtius3 ,ego quidem illos exorci/as1 qui ,ulpiano#a impo/ores vocantur1 ob id suspectos impietatis habeo1 quod cum daemonibus colloquium#b s]unt et ridicula s]iis misc5tes sacris devotionibus abutuntur1 saepius tam5 tem]e lascivi5tes a daemonibus corripiuntur aut ac]be cruciantur1 ut septem illos exorci/as legimus 9 ,actis1#c cum daemonium#d 9 obsesso int]pell>5t 8 v]bis3 ,adjuro vos p] ,jesum1 quem ,paulus pra$icat1 et respondit daemon3 ,jesum novi et ,paulum scio1 vos autem qui e/is8 ,et irru5s daemonium omnes ad furorem adegit4 #a4 ,libro #a4 de v>iis cognitionibus et l4 #ba4 de decurionibus4 #b4 ,alii3 colloquia4 #c4 ,actorum #ai1 #ac4 #d4 ,alius3 daemonem4 ,,octavius3 ,mem9i1 me apud ,gregorium ,pontificem ,maximum legisse1 presbyt]um qu5dam a daemone correptum fuisse1 cum sacram /olam puellae obsessae sup]posuisset4 ,et c]te ,orig9es 9 ,mat?aeum1 daemones 9 obsessis int]rog>i summop]e vetat4 ,,toralba3 ,primus ,hippocrates exorci/as ut impurissimos hom9es1 qui prius sanctissimi putabantur ac div9issimi1 scriptis dilac]avit1 cumque rebus inanissimis ad expiationes uti vid]et1 ,deus1 inquit1 solus e/ no/ra#a salus et lib]atio4 ,ac tametsi tantus vir fuit1 ut#b p>em sua aetate habu]it nem9em1 nondum tam5 ulla#c aetas p]cep]at1 quantum int] morbum #cf sacrum sive comitialem et daemoniacum furorem int]esset4 ,po/]i subtilius symptomata pl]aque#d similia1 pl]aque dissimilia animadv]t]unt1 atque illud inprimis1 quod qui morbo comitiali t5]5tur#e1 p] buccam spumam eg]unt1 non item daemoniaci4 ,hi foetidissimos#f halitus spirant1 illi non item2 hi#g vatic9antur v]a falsis admisc5do1 illi obmutescunt2 hi daemonum arbitratu c>puntur et lib]antur1 illi non item4 ,ac si quis sortilegus 9 aurem insusurrav]it haec v]ba3 exi daemon1 quia ,ephimolei praecipiunt#h6 d]ep5te daemoniaci quasi sopore int]mortui concidunt1 de9de paulo po/ resurgunt#i et#aj ea quae procul ge/a fu]e1 quasi praes5tes affuiss5t1 n>r>e consuev]unt4 ,po/remo1 qui comitiali morbo laborant1 nunquam#aa l+uis p]egr9is utuntur1 ut daemoniaci4 #a4 ,alibi3 po/ea1 vel3 natura4 #b4 ,alibi3 p>emque 444 habuit4 #c4 ,alius3 illa4 #d4 ,desunt alibi haec duo v]ba4 #e4 ,alius3 comp]]5tur4 #f4 ,alibi3 fo$issimos4 #g4 ,proxima s$ecim sequ5tia v]ba desid]antur 9 aliis codicibus4 #h4 ,alius em5d&i gratia legit3 ,epileptici p]cipiunt4 #i4 ,alius3 exsurgunt4 #aj4 ,alius3 ut2 alius3 etsi4 #aa4 ,alibi3 numquid4 ,,frid]icus3 ,unum#a e/ quod m$icos angit1 quod morbis sortilegio datis nulla ratione m$]i possunt1 nec sortilegi morbis qui s9e maleficio cont+]e sol5t1 ut#b olim ,philo ,ebraeus et no/ra aetate judices impietatis saepissime depreh5d]unt4 ,utrum v]o morbus maleficio an naturae imbecillitate contig]it1 explorant sortilegi f]v5tis#c plumbi infusione 9 vasculum aegrotanti sup]positum1 et quidem ,gal5us1 ubi de ,hom]ica m$icatione scribit1 imp]itos hom9es morbis cur>i#d v]borum vi1 eoque efficacius quo plus fidei adhibeatur4 ,vidimus enim1 sortilegos non alit] cur>e posse ideoque#e prius haec v]ba +]unt3 ,cr$e et sanab]is6 #a4 ,alibi3 ,tuum4 #b4 ,alibi3 et4 #c4 ,alius3 ard5tis vel fur5tis4 #d4 ,alius3 cur>e4 #e4 ,alius3 ,ideoque4 ,,s5amus3 ,v]eor1 ut falsa pro v]is habeamus1 ut illi1 quorum oculos sic fasc9av]at ille1 qui quadrigam fo5o pl5am una cum equis et quadrig>io devorasse videbatur4 ,,frid]icus3 ,non dubito fasc9um oculis fi]i posse1 aures tam5 fasc9um negant#a1 ut ,graeca pro ,lat9is habeantur1 nec tempe/ates ac procellas pro cadav]um ,aegyptiorum rap9a fictas1 s$ v]issimas1 hom9umque ac navigiorum c]tos int]itus excit>i1 p]spicuum e/4 #a4 ,alius3 fasc9>i nequeunt4 ,,coronaeus3 ,etiamsi demus1 quadrigam illam devor>i non potuisse1 contra naturam tam5 e/1 oculos prae/r+]e fasc9o aut vecordiam injic]e m>itis1 ne vel uxoribus copul>i vel lib]os suscip]e poss9t4 ,,s5amus3 ,ego sub/antiam omnem 9 corpus et spiritum dividi puto atque hujus g5]is angelos esse daemones1 m5tes cadav]ibus ereptas4 ,quod si ita e/1 qui fit1 ut incorporei daemones cad]e aut ca$i#a c]tisque#b locis ac s$ibus lig>i et con/r+i queant8 nihil enim nisi corporeum con/r+i loco1 nec nisi a corpore pati pote/3 s9 daemones1 angelos1 m5tes demus esse corporeas1 etiam patibiles ac dissolubiles confit]i oportet ex #cg illa ,toralbae demon/ratione1 quae docuit1 mundum vel ob id int]iturum1 quia corporeus sit4 #a4 ,alibi3 cadi4 #b4 ,alius3 c]tisve4 ,,toralba3 ,utrumque sup]ius demon/ratum esse confido1 nihil sempit]num esse posse1 quod non sit aet]num1 nec rursus quicquam aet]num cogit>i posse praet] primam omnium causam2 qu>e ne angeli quidem suapte natura sempit]ni futuri sunt1 s$ sola ,dei bonitate su/95tur4 ,,coronaeus3 ,explic&um igitur e/1 an daemones corporei s9t1 propt] v>ias doctissimorum hom9um int]#a se dissid5tium op9iones4 #a4 ,tria haec sequ5tia v]ba desunt 9 alio codice4 ,,toralba3 ,prospici5dum nobis e/1 op9or1 quae quamque rem res sequantur#a1 ut#b cuique cons5taneum sit2 plurimum enim ref]t intellig]e1 utrum daemones corporei s9t1 ut#c pl]ique affirmant1 angeli v]o incorporei1 ut#d uno v]e cons5su !ologi tradunt1 an v]o et hi et illi corpoream naturam ad omnes opportunitates induant et exuant1 cum s9t incorporei1 ut velle videtur ,hom]us1 qui daemones appellat4 ,nam si demus corporeos esse1 multo magis m5tes humanas1 8 cadav]ibus ereptas1 corporea natura con/>e conc$5dum erit4 ,s9 putemus1 angelos ac#e coelites omnes corpore vac>e1 ut ,ari/oteles1 qui angelos =mas sep>atas et intellig5tias1 coele/ium orbium motrices1 appellat1 haec disputatio non ad physicam1 s$ ad metaphysicam spectabit4 #a4 ,alius3 sequatur4 #b4 ,alii3 quod vel quid4 #c4 ,alibi3 et4 #d4 ,alibi3 et4 #e4 ,alibi3 4 #f4 ,sequ5tia haec novem v]ba desid]antur 9 aliis codicibus4 ,,curtius3 ,non video quicquam ab ,ari/otele de m5tibus sep>atis con/ant] def9iri1 s$ ,apulejus#a1 ,porphyrius#b1 ,jambli*us#c1 ,psellus#d1 ,plot9us#e1 ,philoponus#f1 ,ammonius#g1 ,alex&]#h1 ,augu/9us daemones corporeos esse1 summa cons5sione#i affirmant4 ,id autem velle videtur ,hesiodus hoc v]su3 ,araque induti tota tellure vagantur4 ,orpheus sortilegorum pontifex daemones p>tim coele/es1 p>tim t]re/res1 p>tim areos1 p>tim aqueos1 p>tim subt]raneos1 p>tim vagos et circuitores facit4 ,ex quo innuit1 m5tes tum coele/es1 tum elem5t>es corporeas esse1 cum locus nisi corporibus conv5ire non possit4 ,daemon1 inquit ,plot9us1 4 ,ac tametsi ,augu/9us angelos incorporeos esse scrips]it1 saepius tam5 corpore con/>e oportet1 ut affirmet3 ,con/at1 inquit1 quod omnis spiritus sit corpus et spiritualis mat]iae4 ,item ,damasc5us3 ,omnia1 inquit1 quae creata1 si cura ,deo comp>5tur1 crassum et mat]iale quoddam hab5t1 solus autem incorporeus et s9e mat]ia e/ ,deus4 ,basilius#aj v]o1 qui angelos animalia vocat rationalia#aa1 m5tem loco#ab vac>e#ac scribit1 i4e4 omn9o incorpoream esse2 caet]i tam5 !ologi non modo angelos1 s$ etiam daemones et m5tes hom9um incorporeas esse tradunt4 ,! numb]+ ( ?is block ( footnotes is problematic4 ,! sequ5ce ( numb]s is z 9 ! orig9al text1 ) italiciz$ comm5ts add$ 9 braces4 #a4 ,9 as9o aureo4 correct #b4 ,9 libro de my/]iis4 #b4 ,9 libro de ab/95tia4 ,porphyry wrote books ) bo? titles #c4 ,9 libro de anima4 #d4 ,9 libro de anima et daemonibus4 #e4 ,contra ,alex&rum ,aphrodisiam4 ,plot9us wrote ! ,enneads #f4 ,contra ,alex&rum ,aphrod4 ,ioannes ,philoponus wrote a book ) ?is title #g4 ,9 libro de anima4 ,ammonius wrote a comm5t>y on ,ari/otle's ,de ,anima #h4 ,9 libro de anima4 #i4 ,alibi3 cont5tione4 numb]s correct to end ( p>agraph #aj4 ,9 ,homil4 de ,p>adiso4 #aa4 ,alibi3 rationalem4 #ab4 ,alibi3 v]o4 #ac4 ,alibi3 c>]e4 #ch ,,octavius3 ,magnorum virorum auctoritas plurimum pond]is habet1 ut fidem faciat omni op9ione /abiliorem1 s$ ut pauci hoc vel illud#a ass5tiuntur1 quia sic collibitum e/1 ita pl]ique argum5tis ad ass5ti5dum necess>iis1 quasi quae/ione adhibita1 cogi volunt#b1 ut omnem adepta sci5tia exuant#c op9ionem1 quae simul />e non magis possunt quam fides et sci5tia4 #a4 ,alibi3 huic vel illi4 #b4 ,alibi3 nolunt4 #c4 ,alius3 eruant4 ,,toralba3 ,si demon/ratum erit1 nullam praet] ,deum ess5tiam incorpoream esse1 illud etiam p]spicuum erit1 ,dei solius ess5tiam esse inf9itam1 quod ,joh4 ,scotus#a demon/r>i posse negavit4 ,et c]te acutissimus !ologus demon/rationem de inf9ita ,dei ess5tia sibi deesse confitetur4 ,illud tam5 hac demon/ratione de incorporea ,dei natura consequimur1 atque hoc amplius ,?omi/>um atque ,av]roi/>um op9io#b valde p]niciosa1 quam ,albumaz>#c ,maurus nimis p]t9acit] tuetur1 de una omnium hom9um m5te funditus subv]tetur4 ,posu]unt enim1 omnes m5tes impiorum aeque ac piorum 9 unam et e&em animam coire1 quo nihil absurdius ac scel]atius dici pote/4 ,po/remo ex hac demon/ratione1 omnem scilicet sub/antiam1 praet] ,deum1 corpoream esse1 p]spicua sunt#d supplicia improborum1 quae ab ,epicureis#e negantur1 ob id tantum1 quod nullam admittant actionem 9 corpora1 nisi a corporibus ipsis1 nec patibiles esse a corporibus incorporeas naturas arbitrantur4 #a4 ,lib] s5t5ti>um ,,iv1 disp4 #d4 #b4 ,alibi3 op9iones 444 p]niciosae1 quas4 #c4 ,alius false3 ,albumezor4 #d4 ,alibi3 s9t4 #e4 ,alibi3 ,epicuro4 ,,coronaeus3 ,c$o igitur1 ,toralba1 nisi mole/um e/1 hanc quae tot utilitates complectitur demon/rationem4 ,,toralba3 ,hoc igitur primum1 si placet1 /atuamus3 omnis sub/antia1 quae maximi#a orbis ambitu co]cetur1 e/ f9ita4 ,m5tes humanae1 angeli1 daemones orbe coele/i cont95tur1 igitur sunt#b f9iti1 quia nihil inf9iti orbe f9ito concludi pote/4 #a4 ,alius3 circuitu vel s9u4 ,alibi3 maximo orbe coeli4 #b4 ,alii3 s9t4 ,,coronaeus3 ,i/ud quidem sua luce p]spicuum e/4 ,,toralba3 ,quidquid f9itum usquam exi/it1 t]m9os habet1 quibus f9itur1 locum#a 9 quo concluditur1 et#b nihil incorporeum t]m9is aut locis illis#c cont9etur1 igitur angeli non#d sunt incorporei1 cum suis s$ibus ac t]m9is f9iantur4 ,si non sunt incorporei1 sequitur corpoream hab]e naturam1 cum omnis sub/antia sit vel corporea vel incorporea2 non hoc1 igitur illud4 ,item illud#e3 omnis sub/antia1 praet] ,deum1 habet f9itam pote/atem2 omnis pote/as f9ita t]m9atam habet sub/antiam#f2 ex quo sequitur1 daemones1 angelos1 m5tes quae des]tis cadav]ibus emigr>unt1 t]m9atis s$ibus corc]i1 nec ubique1 nec pluribus locis simul1 eodem exi/]e mom5to1 ut#g nimirum#h illi ipsi1 qui angelos vel#i m5tes corpore #ci vac>e putant1 confit5tur4 ,nam si eadem sub/antia f9ita duobus locis simul et semel exi/]et1 etiam mov]i et quiesc]e simul posset1 contra p]spicua philosophorum#aj decreta#aa4 #a4 ,alius3 locum etiam1 quo4 #b4 ,alibi3 at4 #c4 ,alius3 ullis4 #d4 ,dee/ 9 uno codice4 #e4 ,dee/ 9 alio codice4 #f4 ,false alius3 di/antiam4 #g4 ,alibi3 et4 #h4 ,alius3 etiamnum4 #i4 ,alius3 et4 #aj4 ,alius3 physicorum4 #aa4 ,scotus lib] s5t5ti>um ,i1 disp4 #b1 qu4 #d4 ,damasc5us lib4 #b4 ,,s5amus3 ,ut haec v]a s9t1 nondum tam5 video1 quibus t]m9is ac f9ibus daemones concludantur4 ,,toralba3 ,nullius sub/antiae f9es aut t]m9i cogit>i possunt#a extra sup]ficiem1 sup]ficies autem solius corporis#b propria2 igitur omnis sub/antia f9ita ac t]m9ata corporea sit oportet1 alioqu9 esset inf9ita1 quia t]tium nihil e/4 ,absurdum autem e/1 m5tes humanas1 daemones1 angelos1 qui mundi f9ibus ac t]m9is corc5tur1 inf9itos esse1 alioqu9 f9itis inf9ita conclud]5tur4 #a4 ,alibi3 posse4 #b4 ,alibi3 solis corporeis4 ,,s5amus3 ,quid ob/at quom9us angeli1 daemones1 m5tes humanae c]ta quadam et det]m9ata s$e1 non tam5 sup]ficie conclusa corceantur8 ,,toralba3 ,ita quidem e/ eorum op9io1 qui angelos1 daemones1 m5tes sep>atas 9 loco esse confit5tur1 non tam5 circumscriptive1 ut eorum v]bis utamur1 s$ def9itive4 ,quae di/9ctio#a cum pl]isque inanis videatur1 nec def9itive nec circumscriptive 9 loco esse volu]unt1 s$#b effective tantum4 ,quae s5t5tia quidem m9us habet erroris1 quam illa1 quia non implicat#c aj5tia simul et negantia1 ut illa2 s$ hoc#d habet incommodi1 quod angelos ac daemones loco dimov]i negat4 ,qua ratione nec bonis ad sup]os1 nec malis#e ad inf]os aditus pat]et1 quoniam ubique esse congruit tantum sub/antiis incorporeis4 #a4 ,alius3 def9itio4 #b4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #c4 ,alius3 ampliat4 #d4 ,alibi3 id tam54 #e4 ,alibi3 impiis4 ,,s5amus3 ,v]eor ut argum5tum a#a te propositum consimile sit huic ,ari/otelis argum5to3 ,si =ma1 inquit1 non f9itur ad mat]iam1 extra mat]iam e/ inf9ita2 quod#b non magis sequitur1 quam si dicat quis3 si corpus non f9itur corpore1 e/ inf9itum1 nam i/a ratione supremus orbis1 qui nullo f9itur corpore1 esset inf9itus4 #a4 ,alius3 abs4 #b4 ,alibi3 quia4 ,,toralba3 ,cl>ius id explicabo3 omnem sub/antiam1 quae amplissimi orbis s9u corcetur1 f9itam esse posuimus1 id quod omnes confit5tur2 f9es autem#a sub/antiae f9itae nullos esse praet] sup]ficiem1 quae solius corporis propria e/1 quod#b geometricis pr9cipiis p]spicuum e/4 ,item m5tes omnes def9itum hab]e ac det]m9atum locum1 i4e4 neque 9 quantumlibet maximo1#c neque 9 quantumlibet m9imo1 s$ exaequato#d suae ess5tiae f9iri loco4 ,ex 8 ergo efficitur1 m5tes sep>atas et angelos corporea quadam natura coagm5t>i4 ,qu>e si demus1 corpus illud esse spirituale1 ut ,paulus ipse et ,damasc5us loquuntur1 corpus tam5 erit1 quantumcunque #dj subtile esse dicamus1 nec cum alio corpore ejusdem naturae magis esse pot]it#e1 quam ar subtilissimus cum aquea t]reave natura4 #a4 ,alius3 ac4 #b4 ,alibi3 quod geometricis e/ pr9cipium p]spicuum4 #c4 ,desunt haec sequ5tia quatuor v]ba 9 alio codice4 #d4 ,alius3 det]m9ato4 #e4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,s5amus3 ,adeone discrepat a natura1 quicquam incorporeum esse 9 loco1 cum puncta incorporea ipsaque accid5tia suis quaeque s$ibus ac locis cont9eantur8 ,,toralba3 ,tu1 ,s5ame1 agis de punctis et accid5tibus1 quae quod p] se ipsa et s9e corporibus nullam hab5t hypo/asim1 nunquam#a p] se1 nec ullo loco exi/]e possunt et ne mov]i quidem nisi ad corporum agitationem4 ,hic autem#b agitur de sub/antia1 puta de angelo1 de m5te cadav]i sup]/ite1 quam f9itam esse fat5tur1 incorpoream tam5 /atuunt1 quod nullo +5ii humani captu f+i pote/1 nisi demus aj5tia et negantia esse v]a1 quia sub/antiam illam1 quam incorpoream f+unt1 uno tantum loco /atuunt1 eoque def9ito1 extra quem nihil sui rep]iatur1 nec ubique esse volunt1 vel suam hab]e circum/antiam1 vel ut eorum v]bis utamur1 suam ubietatem1 ut si qua]amus#c1 ubi e/ angelus8 respond]i possit3 9 coelo vel 9 t]ra1 non tam5 utroque 9 loco1 s$ illic tantum1 ubi sit ejus actio vel p]pessio1 nec usquam alibi4 ,loco tam5 circumscribi1 locum mut>e negant1 cum vel a sup]is locis ad inf]os praecipites deturbantur1 vel ab inf]is praecipites ad sup]os revolant4 ,ex quo sequitur1 utrumque pronunciatum v]um esse3 angelus e/ 9 coelo1 angelus non e/ 9 coelo1 quae#d cum tota natura pugnant4 ,quid autem e/ aliud1 locum def9ire1 quam loci t]m9os#e corpori circumscrib]e8 ,quodsi loco def9iri vel circumscribi sunt eadem1 etiam 9 loco esse circumscriptive et def9itive eadem erunt1 quod ,damasc5us duobis locis#f fatetur4 ,itaque ,?omas#g repudiatis sup]iorum def9itionibus#h angelum 9 loco esse scripsit non ratione#i1 s$ applicatione1 quem ,scotus refell5s angeli praes5tiam ante rationem#aj necess>iam esse concludit et quidem 9 loco comm5suratire2 sic enim loquitur1 quoniam nec ubique nec 9 loco quantumlibet maximo1 nec m9imo1 s$ suae sub/antiae exaequato1 quo nec majorem queat occup>e1 nec m9orem4 ,ex quibus etiam illud sequitur1 desc5sum et asc5sum sep>atis m5tibus necess>io tribu5dum4 ,quicquid autem movetur a loco 9 locum1 corporeum esse oportet1 quia prius transit#aa spatium sc ipso m9us1 de9de spatium sibi aequale1 antequam 9 spatium se#ab majus decurrat4 ,at sub/antia incorporea inanisque1 quia nihil incorporeum magnum aut p>vum d>i pote/1 itaque necesse e/1 quaecunque mov5tur1 corpora esse confit]i4 ,item motus omnis fit 9 tempore1 et quovis tempore m9us recipi5dum erit1 quo m9us mobile moveatur4 ,igitur omni mobili accipietur 9 inf9itum aliquod#ac m9us mobile1 ex quo fit1 ut nihil incorporeum aut divisibile mov]i possit4 ,item motus #da successio1 quae 9 motu int]cipitur1 sit resi/5tia mobilis ad#ad mov5tem1 vel int]valli ad mobile vel motoris ad int]vallum4 ,at nulla resi/5tia esset 9 angelo1 si esset incorporeus1 non enim resi/]et int]vallo1 nec int]vallum illi1 nec sibi ipsi ut motori4 ,at nullo humanae m5tis captu cogit>i pote/1 ut ab extremis ad extrema s9e decursu int]valli m$ii p]v5iatur4 ,qu>e si locus1 si corpus1 si spatium divisibile e/1 angelos quoque1 m5tes humanas1 daemones corporeos ac divisibiles esse oportet1 contra quam illi et scribunt et s5tiunt4 #a4 ,alius3 nusquam4 #b4 ,alius3 enim4 #c4 ,alius3 qua]atur4 #d4 ,alibi3 quia4 #e4 ,alibi3 t]m9is corpora4 #f4 ,lib4 #b cap4 #ac4 #af4 #g4 ,p>te ,i1 qu4 #h1 art4 #a4 #h4 ,alius3 di/9ctionibus4 #i4 ,alii3 actione4 #aj4 ,alius3 actionem4 #aa4 ,alius3 transilit4 #ab4 ,alius3 sibi4 #ac4 ,alius3 aliquid4 #ad4 ,sequ5tia haec s$ecim v]ba desunt 9 alio codice4 ,,s5amus3 ,cur igitur ,p]ipatetici tam anxie a physicis metaphysica dividunt1 cum physicorum argum5tum omne circa#a corpus naturale esse vel9t1 metaphysicis v]o tribuant sub/antias ab omni corporum on]atione#b lib]as1 quo#c v]bo sep>atas m5tes atque intellig5tias cont9]i tradunt8 #a4 ,dee/ alias4 #b4 ,alii3 concretione4 #c4 ,alibi3 quae4 ,,toralba3 ,gravit] c]te peccatur ab iis1 qui#a metaphysica physicis conturbant1 i4e4 naturalia div9is1 nisi ut ex aliis alia melius intelligantur4 ,nullum autem metaphysici argum5tum praet] primam causam incorpoream esse pote/4 ,nam cum ,ari/oteles ,platonis#b ideas locis omnibus ev]t]e con>etur1 quod hypo/asim nullam 9 natura#c hab]5t1 intellig5tias tam5 seu m5tes sep>atas 9 natura incorporeas /atuit 8 v]bis3#d ,an1 inquit1 ad physicam p]t9et1 de omni anima disput>e8 an v]o de ea tantum1 quae mat]ia vocatur8#e ,hoc po/remum tam absurdum visum e/ ,alex&ro ,aphrodisi5si1 ut nullam omn9o sub/antiam corporis exp]tam affirm>et4 ,recte ille quidem1 si primam causam excepisset1 quam ob id incorpoream esse oportet1 quia sit inf9ita4 #a4 ,alibi3 quod4 #b4 ,alius3 ,platonicas4 #c4 ,alius3 naturam4 #d4 ,libro ultimo de nat4 anim4 #e4 ,alius3 vacat4 ,,octavius3 ,argute quidem1 ,toralba2 s$ me scrupulus angit1 quod cum angelus p>ticula qua$am sit et quasi sc9tilla div9ae m5tis illius ac aet]nae1 qui fit ut corporea m5s ex incorporea natura exi/]e possit8 ,,toralba3 ,assumis tu quidem1 ,octavi1 quod 9 quae/ione positum e/1 an scilicet m5s humana sit p>ticula div9ae m5tis1 ut quidem video placuisse nonnullis1 qui ,plot9um auctorem cit>e#a non dubitant1 quod hom9is m5tem esse dix]it ipsi ,deo4 ,at#b ne quidem e/1 tantum abe/ ut sit 4 ,falsum item1 quod ,arrianus ad ,epictetum scribit1 quem#c ad hom9em ita loqu5tem inducit3 ,tu delibatio#d ,dei habes 9 te ipso p>tem illius3 1 4 ,longe alit] ,trismegi/us ad ,asclepium3 ,m5s1 inquit1 non e/ abscissa de sub/antia ,dei1 s$#e explicata1 ut lux solis4 ,nam#f si angelus1 si humana m5s ab ess5tia ,dei dec]pta esset1 i4e4 si p>ticula ,dei esset1 ,deum corpus esse oport]et1 quod absurdum esse omnes confit5tur4 ,item #db totus homo ,deus esset2 totum enim esse necesse e/1 cui p>s detrahi nequit4 ,item ,dei natura divisibilis ac dissolubilis esset1 si p>tes hab]et2 itaque litt]ae sacrae m5tem hom9is non ,dei sub/antiam1 s$ spiraculum appellant i4e4 #g et imag9em1 non p>tem illius1 quae nulla 9 natura div9a incorporea f+i pote/4 #a4 ,alibi3 ci]e4 #b4 ,desid]antur haec decem sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 cum4 #d4 ,alius3 delib]atio4 #e4 ,desid]antur haec vig9ti sex v]ba 9 alio codice4 #f4 ,alibi3 ,non4 #g4 ,alius3 ,,salomo3 ,sapi5t] illi quidem1 qui a ,dei natura corpus omn9o#a sejunx]e1 id enim praecipuum caput e/ symboli no/ri4 #a4 ,alibi3 omne4 ,,s5amus3 ,quid igitur hoc sibi vult#a1 ,deum esse ubique8 ,etsi enim ubique e/1 e/ 9 loco1 si 9 loco1 etiam corporeum esse oportet4 #a4 ,alius3 haec sibi volunt4 ,,frid]icus3 ,deus ubique e/ et#a nusquam e/4 #a4 ,alibi3 ut4 ,,s5amus3 ,igitur contradictoria simul v]a sunt3 si ,deus e/ hic1 ,deus non e/ hic4 ,,*rtius3 ,nos1 inquit ,augu/9us1 cr$imus ubique ,deum esse praes5tia1 ess5tia1 pot5tia1 9 omni loco s9e circumscriptione1 9 omni tempore s9e mutatione4 ,,octavius3 ,rectius#a et optime1 op9or1 ,*ryso/omus1 qui1 quomodo ,deus ubique sit1 cap]e se non posse confitetur4 #a4 ,alibi3 ,mode/ius4 ,,salomo3 ,recte ille quidem1 et5im ,deus de se ipso loqu5s3 ,ego1 inquit1 coelum et t]ram impleo4 ,item3 ,coelum mihi s$es e/1 t]ra autem scabellum p$um meorum#a4 #a4 ,j]emiae #bc1 #bd4 ,jesaiae #ff1 #a4 ,,s5amus3 ,haec ad pot5tiam ejus inf9itam p]t9]e vid5tur1 non ad ess5tiam1 ut ,helias ,!sbites 8 v]bis innuit#a3 ,deus1 inquit1 non e/ 9 are1 non e/ 9 commotione1 non e/ 9 igne2 alioqu9 creatoris et creaturae una esset et eadem ess5tia1 si utraque promiscue confund]etur1 idem etiam creatoris et creaturae cultus hab]etur4 ,ob id ,deus altissimus1 h4e4 ,eljon1 appellatur1 quia 9 coelis e/4 ,et ab int]pretibus ,hebraeis ,deus 1 i4e4 locus beatorum#b1 quia mundus 9 ,deo e/1 non autem ,deus 9 mundo va/issimo quidem1 s$ prae illa ess5tia inf9ita corpusculo exiguo2 non quia mundi aditu excludatur1 s$ ut intelligamus1 nulla mundorum innum]abilium capacitate includi aut illius purissimam et incompreh5sibilem ess5tiam cum rebus fo$is1 fluxis ac caducis p]misc]i4 ,e/ enim mundus usquequaque corporum pl5issimus1 nec quicquam 9#c natura vacuum4 ,quis autem et qualis sit ,deus1 7quanquam 9 eo nulla sit qualitas71 mortalium nemo1 quamdiu spirabit#d1 intelliget4 ,nam ,mosi roganti1 ut se ,deus illi contu5dum exhib]et3 ,nemo1 inquit ,deus1 viv5s ,deum videbit1 i4e4 plane cognoscet4 ,ac propt]ea dicitur 9 atra calig9e v]s>i et 9 t5ebris latibula sua posuisse1 h4e4 obscurissimam et difficillimam ejus cognitionem vid]i hom9ibus 9 calig9e d5sissima con/itutis1 cum ipse lucis auctor omnia suo compleat spl5dore4 ,ac tametsi praecl>um e/1 ejus omnia #dc op]a1 dicta1 facta1 leges pra$ic>e et crebris canticis usurp>e1 nihil tam5 e/1 quo v]ius vel melius1 quam contemplantis sil5tio laud>i possit4 ,ac propt]ea ,david#e illud sapi5t] usurpat3 ,tibi sil5tium laus6 ,quod vulg>is int]pretatio non explicat 8 v]bis3 ,te decet hymnus ,deus 9 ,sion4 ,sic enim voces hebraicas erudite ,rabbi ,moses int]pretatur1 ut etiam ,*aldaeus p>aphra/es3 ,coram te1 inquit1 laus reputatur sil5tium2 quia ,deus1 quis qualisque sit1 nullo s]mone explic>i aut ne cogitatione quidem capi pote/4 #a4 ,alius3 vocatur4 #b4 #c ,regum #ai1 #aa sqq4 #c4 ,alius pro 8 duobus v]bis3 mat]ia4 #d4 ,alius3 scrutabitur4 #e4 ,psalm4 #fd1 #b4 ,,curtius3 ,illud quidem symbolo ,py?agoras significat1 cum sil5tio ,deum laud&um esse ac puro animi affectu jubet col5dum1 quia s]mo ipse inqu9atus e/ nec v]as ,dei laudes assequi pote/4 ,quod sil5tium ,porphyrius et ,jambli*us sic int]pretantur1 qu&o pura m5s hom9is 9 ec/as9 div9i amoris sublata immortali ,deo mactatur1 quod vet]es 9 sacrificiis significabant1 cum dic]5t3 ,favete l+uis6 vel ut ,hom]us3 ,praecidite l+uas1 ut r]um sublimium ac div9>um contemplatione sursum corda rap]5tur1 supra coelos omnes1 ubi ,dei#a ess5tia ab omni mundi cogitatione disjuncta v]satur4 ,id autem tum maxime fit1 cum ,dei agnosc5di causa pot5tiam ejus1 bonitatem1 sapi5tiam atque illius omnia dicta1 facta1 judicia1 res ge/as discuti5do1 imm5sa r]um admirabilium ac sublimium inf9itate p]t]riti silemus4 #a4 ,alibi3 mundi4 ,,toralba3 ,ego tam5 sil5tio rupto laudes immortali ,deo can]e nunquam desi/am1 et quidem ,h]oicis num]is3 ,me tua ge/>um rapit +5s gloria r]um1 ,o ,deus omnipot5s6 procul h9c p]egr9a deorum ,turba fugit fictaeque simul pietatis imago4 ,angelici prop]ate *ori1 prop]ate potae1 ,quotquot m5te pia sacratum nom5 adorant1 ,ac ,dom9i laudes puris eff]te#a labellis6 ,a/#b ubi v]borum vis ac sapi5tia tanta1 ,quae m>e1 quae t]ras1 quae coeli temp]et orbes ,legibus aet]nis1 p]curr5s cuncta mom5to8 #a4 ,alius3 aff]te vel (f]te4 #b4 ,alius3 ,e/ ibi2 alii3 ,e/ ubi4 ,,coronaeus3 ,t5emus igitur ,deum extra mundi concretiones et contagiones1 s$em suam posuisse supra quicquid e/ coelorum1 ut etiam visio ,eze*ielis ac prophet>um ,,lxxii1 quos de spiritu ,mosis ,deus afflav]at1 ap]te decl>at4 ,,salomo3 ,ap]tius tam5 significatur hom9is conditione1 quem ,deus ad imag9em sui creavit1 quod ,rabbi ,moses sic int]pretatur1 quod#a quemadmodum intellectus ag5s seu adeptus#b extra hom9em et ab hom9is concretione lib] e/1 sic etiam ,deus a mundi#c concretione et contagione lib] sit4 #a4 ,alius3 ut4 #b4 ,alibi3 occupatus4 #c4 ,desunt alibi haec tria sequ5tia v]ba4 #dd ,,coronaeus3 ,habemus ,toralbae demon/rationem1 non modo de angelorum ac daemonum corporea natura1 v]um etiam praet] ,deum nullam sub/antiam incorpoream esse2 s$ qua]i possit1 an daemonum et angelorum cum m5tibus humanis ess5tia sit eadem8 ,,curtius3 ,puriorem esse angelorum quam daemonum ess5tiam et corpora lucidiora1 docet ,augu/9us#a3 ,angelis1 inquit1 malis mutata sunt 9 casu corpora 9 det]iorem qualitatem aris spissioris4 ,idem3 ,t5uia1 inquit1 angelorum corpora 9 det]iora ac spissiora trans=mata sunt1 quibus ab igne pati poss9t4 #a4 ,9 ,g5es9 cp4 #h4 ,,toralba3 ,porphyrius 9 antro ,hom]ico scribit1 angelos ac daemones areo corpore con/>e ac ve/iri1 ut ab ignibus patiantur1 idque affirmans ,philoponus#a3 ,alioqu91 inquit1 intellectualis natura#b nihil pat]etur4 #a4 ,contra ,alex&rum ,aphrodisium4 #b4 ,alius3 ratio4 ,,s5amus3 ,si nulla sunt organa s5suum1 nulla visus1 tactus1 gu/us in/rum5ta et ne ulli quidem 9 are n]vi1 a quibus s5sum hab]emus1 nullum c]ebrum1 unde n]vi oriuntur2 quonam modo areae m5tes ab ignibus pat]5tur8 ,item si m5tes humanae ignea con/ant natura1 ut ille#a innuit hoc v]su3 ,igneus e/ illi vigor et coele/is origo1 nihil ignis ab igni pati pote/4 ,multo m9us si area compage coalescunt2 alioqui totus ar quantus e/1 pridem flammis consumtus int]iisset4 ,s9 m5tes sep>atae aquea con/ant natura1 flammas potius ex/+u]5t1 quam ignium vim s5tir5t4 #a4 ,virgilius ,a54 ,,vi4 ,,octavius3 ,vetu/issima e/ op9io1 animas ignea#a con/>e natura1 ac propt]ea ,synesius 9 epi/ola quadam ad ,cyr5esium pontificem eos1 qui extrema naufragia extimu]ant1 siccas ex]uisse#b vag9as#c scribit1 ut animam1 ne m]g]etur#d1 ejic]5t1 idque ab ,hom]o signific>i1 ac propt]ea ,philo/ratum scripsisse1 nunquam ante ,ajacem ,oleum1 qui subm]sus int]i]at1 dem]sis hom9ibus p>5t>i consuevisse4 ,inde vox ,sibyllae ad ,pal9urum#e3 ,tu ,/ygias inhumatus aquas amnemque sev]um ,eum5idum inspicies ripamve injussus#f adibis8 ,num igitur ,philo#g v]ius1 qui daemones appellat *orum corporis exp]tium animorum1 aut cur ,ebraei animam1 quae corpori sup]/es evolavit1 viduam appell>5t1 si alio adhuc#h corpori conjuncta esset1 cadav]e priori des]to8 ,neque enim recte dic]etur m5s vidua1 si relicto cadav]e alt]i corpori quasi secundis nuptiis copul>etur4 #a4 ,alibi3 igne4 #b4 ,alibi3 exemisse4 #c4 ,alius3 sicca evasisse vag9a4 #d4 ,alius3 m]g]5tur4 #e4 ,virg4 ,a54 ,,vi4 #f4 ,alius3 invisus4 #g4 ,9 libro de mundo et 9 libro3 quod somnia mittantur a ,deo4 #h4 ,alibi3 ad haec4 ,,frid]icus3 ,si ,s5ami argum5tum necess>ium esset1 quo s5sibus animas1 daemones1 angelos vac>e concludit1 ne ,deus ipse quidem audiret #de aut vid]et4 ,quid autem /upidius#a1 quam eum1 qui mirabili aurium et oculorum fabrica visum et auditum brutis etiam animantibus indidit1 coecum et surdum arbitr>i1 quia sic oculis1 auribus cet]isque s5suum c>eat in/rum5tis8 ,at nem9i dubium esse op9or1 quum angelorum ac daemonum voces ab aliis1 qui daemones #b i4e4 dome/icos habeant1 audiantur1 quos tam5 8 s5sibus c>]e fat5tur4 ,qu9 etiam daemonum voces mox acutae et graciles1 mox etiam graves et t]ribiles vid5tur#c1 et quasi ex utre#d v]ba fac]5t4 ,inde ab ,ebraeis malus daemon ob id appellatur#e ab utre4 ,memoria subit ,h]molai ,b>b>i ,patricii1 qui ab hac civitate exilio pulsus e/1 quod legatus ,romam missus a summo pontifice c>d9alis honorem injussu s5atus accep]at4 ,is cum entele*iae vocem 9 animi def9itione non satis intellig]et1 placuit daemona 1 quem cum ,georgio ,plac5t9o quae/ionis arbitrum recep]at1 int]rog>e2 hic voce tam gracili ac tam obscure#f respondit1 ut quid vellet nullo modo intelligi potu]it4 #a4 ,alibi3 turpius4 #b4 ,alius3 4 #c4 ,alius3 videantur4 #d4 ,alius3 are4 #e4 ,levit4 #bj1 #bg4 #f4 ,alibi3 obscura4 ,,toralba3 ,non sunt igitur ad vocem articulatam necess>ii pulmones1 l>ynges1 l+ua1 palatum1 s$ confit5dum e/1 vim s5suum#a aliam esse 9 ,deo1 aliam 9 coelo1 aliam 9 angelis ac daemonibus1 aliam 9 animantibus4 #a4 ,alius3 s5sitivam4 ,,octavius3 ,si nullus esset s5sus 9 m5tibus sep>atis1 nulla ess5t supplicia scel]atorum1 ac praemia#a quaeque bonorum jac]5t4 #a4 ,alius3 gaudia4 ,,salomo3 ,illud abs te1 ,s5ame1 scire cupiam1 num saepius 9 somniis sola m5te1 oculis conclusis ac s5sibus omnibus /upefactis1 r]um imag9es vid]is#a p]9de ac si oculos ap]tissimos hab]es#b8 ,quod quidem si fat]is1 cur dubitas aciem m5tis1 quam oculorum1 ad contu5dum acutiorem confit]i8 ,ac ,m4 ,tullius non m9us elegant] quam v]e scripsit1 m5tes ipsas tum maxime s5tire ac vig]e1 cum e corporibus excessiss5t4 #a4 ,alibi3 vid]i poss9t4 #b4 ,alibi3 quis hab]et8 ,,coronaeus3 ,fru/ra res antea p]spicue demon/ratas a calce ad caput#a revoc>emus3 nam ex illis ,toralbae demon/rationibus deque corporea daemonum ac animorum natura1 hunc etiam fructum dec]pimus1 quod ,?omi/>um#b ac ,av]roi/>um p]niciosa op9io diluitur2 posu]unt enim1 unam esse omnium animam 9 s+ulos hom9es diffusam ac rursum occasu cadav]um segregatam 9 sese coire4 ,ita argum5ta illa trig9ta1 quae ad /abili5dum hunc errorem ,av]roi/ae d5otant1 uno ruunt et eodem mom5to1 quibus tam5 satis apte fi]i non pot]at ab iis1 qui animos corporum exp]tes esse posu]unt1 quoniam sub/antiae incorporeae1 si ullae exi/]5t1 facile#c avulsae a corporibus coir5t 9 unum1 corpora v]o ut se ipsa p5etr5t1 fi]i nullo modo pote/4 ,re/at igitur1 ut intelligamus1 quemadmodum ex ea demon/ratione ,dei ess5tia et pote/as inf9ita#d colligatur1 quod sup]ius ,toralba demon/raturum se1 ni fallor1 spopondit4 #a4 ,alius3 c>c]es4 #b4 ,!mi/ianorum4 #c4 ,alius3 facillime4 #d4 ,alius3 indi/9cta4 #df ,,toralba3 ,dixi quidem1 ut ille 9 re levissima1 s$ non promisi4 ,quis enim hoc sibi aut alt]i promitt]e se posse confidat8 ,obsequor tam5 ,coronaeo1 cui nihil d5eg>i pote/2 ineptus enim malo1 quam non obsequ5s vid]i4 ,omnis sub/antia corporea e/ f9ita1 cum incorporea nullis t]m9is corceatur4 ,quae autem sub/antia nullis f9ibus concluditur1 inf9ita e/4 ,hoc enim coroll>ium ex sup]ioribus#a demon/rationibus colligitur4 ,at omnium !ologorum et philosophorum summa cons5sione prima causa e/ incorporea1 igitur sola e/ ess5tia inf9ita2 si#b ess5tia e/ inf9ita1 et pote/as et bonitas et sapi5tia e/ inf9ita4 ,quia si vis f9ita subjecto inf9ito congru]et1 etiam vis9 f9ita subjecto f9ito conv5iret1 et creatura f9ita inf9itae pote/atis esset4 ,absurdum consequ5s1 igitur et antec$5s4 ,ex eo sequitur1 nihil 9 ,deo inf9ito f9itum cogit>i posse4 ,hoc amplius scilicet1 si ,deum solum simplicem esse1 cum omnia corporea ex p>tibus coalescant1 ac propt]ea ,deum solum impatibilemet indissolubilem esse1 contra quam usu v5it sub/antiis compositis1 quae ex iis con/ant 9 quae dissolvuntur1 et 9 ea ipsa dissolvuntur1 ex quibus conflantur4 ,id autem quod simplex e/1 9 p>tes1 quas nullas habet1 dividi aut 9 alia pr9cipia dissolvi nequit4 #a4 ,alibi3 supremis4 #b4 ,desunt haec duodecim sequ5tia 9 aliis codicibus4 ,,s5amus3 ,si ,deus e/ incorporeus1 quid e/ quam ob rem aures1 oculi1 nasus1 digiti1 p$es1 bra*ia1 facies ei tribuantur8 ,,salomo3 ,etiam ira et furor saepissime1 an propt]ea iracundum et furiosum esse dicemus8 ,s$ nutrices et p>5tes oportet cum infantibus balbutire et ad ,deum humana transf]ri1 qu&o ad hom9es div9a traduci non possunt4 ,illud autem animadv]sione dignum1 quod cum caet]i s5sus ,deo tribuantur1 nunquam tam5 gu/us et tactus1 quia corpori semp] inha]5t1 nec s9e corporibus s5sibilia tactus et gu/us p]cipi queant1 ut caet]a s5sibilia1 ut magis ac magis app>eat1 ,deum plane incorporeum esse4 ,angelus autem si incorporeus esset1 ut ,ari/oteles cum pl]isque !ologis op9atur1 ejus sub/antia exi/]et omni 9 loco et ext5sionem inf9itam hab]et et#a ess5tiam1 qu9 etiam intellig5tias ac daemones unum et idem cum ,deo esse oport]et atque ita bona malis1 aet]na caducis1 fluxa sempit]nis1 purissima foetidissimis1 ,creator d5ique creaturis promiscue confund]etur4 ,quae non modo absurda1 s$ dictu nef>ia sunt4 ,ita quoque si angelus aet]nus esset1 nunc hab]et totam durationem1 quam habiturus e/#b1 et ut p+uius loquamur1 =malit] inf9itam#c4 ,illud enim philosophorum ac !ologorum cons5sione con/at1 esse et posse 9 ess5tia div9a nihil diff]re2 item esse1 fuisse et =e 9 rebus aet]nis unum idemque hab]i1 quia nec prius nec po/]ius e/ 9 ,deo1 ut rectissime ,rabbi ,moses#d scribit4 ,idem autem significat ,jesaias#e1 cum utrique angelo s]aph9o sex alas fuisse scribit ac duabus quidem faciem teg]e1 duabus p$es1 reliquis #dg vol>e1 ut intelligamus1 angelos ortum habuisse et occasum habituros1 tametsi hom9ibus utrumque sit ignotum1 ,deum v]o solum pr9cipio et f9e et omni temporis successione c>]e4 ,nam ubi e/ successio1 ibi e/ novatio ac mutatio1 ut angelus se habeat alit] quam prius1 quoniam non angelus habet1 quod praet]iit1 et exspectat1 quod futurum e/1 igitur mutabilis ac propt]ea t]m9um habiturus4 ,nisi enim aliud atque aliud esset 9 motu1 ne 9 tempore quidem prius ac po/]ius p]cip]etur4 ,motum autem angelis inesse1 p]spicue ,toralba demon/ravit2 id enim sacris litt]is saepe significatur1 quae non modo angelis motum inesse1 s$ etiam motus#f cel]itatem ac p]nicitatem significant1 cum alas quatuor sexve angelis tribuant1 quod satis innuit1 mutabilem esse#g ac dissolubilem eorum naturam4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 esset4 #c4 ,alibi3 nisi vitam4 #d4 ,9 libro ,m nebo*im4 #e4 ,jessiae #f1 #b et #f4 #f4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #g4 ,dee/ 9 aliis4 ,,coronaeus3 ,habemus igitur p]spicuam m9imeque dubiam demon/rationem de pote/ate atque ess5tia ,dei1 omnibus modis inf9ita1 eumque solum aet]num esse1 1 1 1 angelos v]o1 daemones1 m5tes corporeas esse ac f9itas1 suaque natura mutabiles ac solubiles4 ,quae aditum ap]ire mihi vid5tur ad ea1 quae de actionibus daemonum1 de funambulis elephantibus1 de arboribus et brutis loquacibus1 de sag>um transvectionibus f]untur4 ,,s5amus3 ,prospici5dum nobis e/1 op9or1 ne pro argum5to capiamus id ipsum#a quod 9 quae/ione positum e/1 scilicet ea miracula quae spectantur a daemonibus ci]i4 ,neque etiam si demus1 corporeos esse daemones1 propt]ea sequitur1 transvectiones sag>um v]as esse4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,toralba3 ,quod nec a natura nec ab hom9ibus fi]i pote/#a1 id vel a ,deo vel ab angelo vel a daemonibus fiat#b oportet4 ,at neque p] naturam neque p] hom9um ge/ionem transvectiones illae sag>um#c p] ara#d fi]i possunt2 igitur a ,deo vel ab angelis daemonibusque fi]i necesse e/4 #a4 ,alius3 possit4 #b4 ,alibi3 fi]i4 #c4 ,alius3 hom9um4 #d4 ,tria haec antec$5tia v]ba desunt 9 alio codice4 ,,octavius3 ,po/ mundi conditionem#a ,deum ab omni actione conquievisse docemur1 nec quicquam nisi causis int]c$5tibus ag]e2 quanquam de rebus tam arduis et ab hom9um s5su et captu remotis quicquam#b /atu]e valde p]iculosum mihi videtur4 #a4 ,alius3 creationem4 #b4 ,alius3 quicquid4 ,,toralba3 ,si ,deum mobilem fatemur1 et patibilem et mutabilem confit]i oportet2 hoc absurdum1 illud igitur4 ,s$ ut angelorum ac#a daemonum actiones melius intelligantur1 demon/r&um e/1 primam causam non solum immobilem esse1 s$ ne mov]i#b quidem1 contra quam#c putat ,ari/oteles1 qui aet]no motu ,deum obligavit4 #a4 ,desid]antur haec qu9que sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 #b4 ,alius3 mov]e4 #c4 ,alius3 quam4 ,,coronaeus3 ,age igitur1 ,toralba1 uti facis1 ea quae vagis m9utorum philosophorum erroribus jam pridem implicata sunt1 explic>e4 #dh ,,toralba3 ,invet]atus ,ari/otelis error pl]osque fefellit1 qui si acutius mobilium ac mov5tium ord9em intu]5tur1 a suscepta s5t5tia discessiss5t4 ,qua$am enim mov5tur tantum ut mat]ia1 quae quasi faex#a omnes motus patitur1 nec tam5 movet ipsa2 qua$am tantum#b mov5t et#c mov5tur1 ut =ma et corpora naturalia2 qua$am mov5t nec mov5tur1 ut primus motor1 qui movet quidem primum mobile1 nec movetur tam54 ,hoc ord9e mobilium et mov5tium posito1 necesse e/1 aliquod#d extremum esse1 quod nec moveat nec moveatur4 ,id autem e/ prima omnium mobilium ac mov5tium causa1 quae p]fruitur#e quiete sempit]na4 #a4 ,alius3 sex4 #b4 ,alius3 v]o4 #c4 ,haec sequ5tia undecim v]ba desunt 9 alio codice4 #d4 ,alius3 aliquid4 #e4 ,alius3 p]f9itur4 ,,octavius#a3 ,pul*]rimus quidem hic ordo mobilium ac mov5tium2 non video tam51 ut sit necess>ius4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,toralba3 ,non desunt aliae demon/rationes1 quibus necess>io conficitur#a1 primam omnium causam nec mov]i nec mov]e4 #a4 ,alius3 conficiatur4 ,,coronaeus3 ,c$o igitur1 nisi mole/um e/1 cum 9 re tanti pond]is ac mom5ti omnia nos t5t>e oporteat1 ut sit#a quo ,epicurei efficacibus argum5tis et ad ass5ti5dum necess>iis refellantur4 #a4 ,alii3 si4 ,,toralba3 ,tam absurdum e/1 ess5tiam inf9itam f9ito corpusculo ad f9itum modum adjung]e1 quam vim inf9itam f9itae naturae tribu]e1 cum sit eadem contr>iorum discipl9a4 ,at ineptum e/ et ab omni ratione ali5issimum1 vim inf9itam tribu]e corpori f9ito2 igitur ineptum quoque1 ess5tiam ,dei inf9itam corpusculo1 mundo f9ito copul>e4 ,atque illud quidem ,av]roi tam incongruum visum e/ et abhorr5s a natura1 ut ,ari/otelis s5t5tia repudiata secundae causae tribu]et primi mobilis conv]sionem4 ,idem tam5 hic sui#a oblitus mundum aet]num /atuit1 qua quidem ratione causam secundam1 quam f9itam esse fatetur1 aet]no 7id e/ inf9ito7 motui#b alligavit1 et eodem relabitur1 quo#c ,ari/otelem delapsum crim9ibatur4 #a4 ,dee/ alibi4 #b4 ,alius3 motu4 #c4 ,alius3 unde4 ,cet]um haec sequ5tia ,toralbae v]ba 9 aliis codicibus desunt4 ,,coronaeus3 ,haec quidem demon/ratio non m9us#a efficax e/ ad convell5dam ,ari/otelis et ,av]rois de mundo aet]no s5t5tiam1 quam sup]ior illa de corporea daemonum et angelorum natura4 ,deum autem motorem inquietum#b /atu]e1 non modo a natura div9a1 s$ etiam ipsius ,ari/otelis scriptis int] se dissid5tibus ali5um e/4 ,deos1 inquit#c1 arbitramur felices ac beatos1 s$ cum nullis actionibus imp$iantur1 nec ,endymionis 9#d morem dormire cons5taneum sit1 rel9quitur#e1 ut contemplatione aet]na fruantur4 ,si ,ari/oteles ,deum contemplatione1 quae a motu quam#f longissime abe/1 si quiete beata p]frui#g arbitratur1 cur illum irrequieto motu fatigat8 ,dicitur enim po/ mundi creationem#h conquievisse1 quid a #di mundo ali5ius1 quam quies8 ,quae quum ita s9t1 consequ5s e/1 coelos#i p] sese et a =ma sibi insita aut ab angelis mov]i4 #a4 ,alibi3 m9imae efficaciae4 #b4 ,alii3 irrequietum4 #c4 ,lib4 #aj ,moralium ad ,eudemum4 #d4 ,alius3 9 modum4 #e4 ,dee/ 9 alio codice4 #f4 ,dee/ 9 eodem codice4 #g4 ,desunt haec sex sequ5tia v]ba 9 eodem codice4 #h4 ,alius3 conditionem4 #i4 ,alius3 coelum4 ,,octavius3 ,video nos s5sim a metaphysicis ad physica delapsos1 siquidem demon/ratum e/1 angelos1 daemones1 m5tes humanas corporea coagm5tatione vig]e1 nec ullam omn9o ess5tiam praet] ,deum incorpoream exi/]e4 ,,toralba3 ,omne metaphysici argum5tum ac subjectum ad ess5tiam incorpoream spectat4 ,caet]a quia#a corpora naturalia sunt1 physicorum propria dicamus4 ,angelorum tam5 aut daemonum actiones1 quae volunt>iae sunt1 quis ad naturam p]t9]e dicat8 ,p]9de non#b e/1 ac si quis putet1 lib]as hom9um actiones a voluntate pr(ectas#c naturales esse1 tametsi homo1 quat5us corpus naturale1 physicorum subjectum erit4 #a4 ,alius3 qui4 #b4 ,alius3 enim4 #c4 ,alibi3 p]fectas4 ,,curtius3 ,ambigit ,ari/oteles de m5te humana1 cujus disputationem a physicis libris retraxit#a4 #a4 ,alius3 litt]is detraxit4 ,,toralba3 ,succurrit 9 m5tem ,helvetii cujusdam op9io1 qui eleganti nom9e se ,!ophra/um ,p>acelsum appellavit1 qui m$icorum omnium decretis a /irpe revulsis nova somnia invexit1 summa doctorum virorum cons5sione repudiata1 quibus etiam illud subrogavit1 daemonum actiones naturales esse4 ,,coronaeus3 ,/atu5dum igitur prius e/1 quae naturalis actio dici m]eatur4 ,,toralba3 ,actio naturalis esse non pote/1 quae vel a ,deo1 nullis caus>um inf]iorum int]jectis opibus1 vel ab angelo vel a daemone vel a div9ae#a voluntatis arbitrio vel d5ique casu fiat4 ,casum appello plurium caus>um concursum ad effectus inop9atos3 caet]a1 8 exceptis1 natur fi]i dicemus4 #a4 ,alius3 humanae4 ,,frid]icus3 ,nemo c]te1 nisi dem5s1 arbitratur#a hom9is asc5sum 9 coelum1 aut p] ara volatus sag>um naturales esse1 cum id potius fiat repugnante natura1 quae gravia#b deorsum impellit1 nisi quid fuga#c vacui sequatur1 ut cum e lacubus#d aqua pluvialis sursum abripitur1 tunc enim gravia sursum1 leviora#e deorsum f]untur1 ad univ]sitatis totius incolumitatem4 #a4 ,alius3 op9atur4 #b4 ,alius3 graves4 #c4 ,alibi3 nisi prius fuga4 #d4 ,alibi3 vel cum elicibus4 #e4 ,alius3 levia4 ,,curtius3 ,ego mundum hunc#a p]9de ac rempublicam ad illius reipublicae mundanae imag9em temp]>i oport]e /atuo1 vel potius no/ram civitatem exempl> esse deb]e illius exempl>is et ar*etypi mundanae civitatis4 ,nam qui univ]sitatis ord9em p5itus p]spexit1 suae civitatis /atum multo melius temp]abit4 ,et quemadmodum 9 republica b5e con/ituta sunt qua$am maje/atis et imp]ii p]petuae leges1 qua$am v]o#b p] v>ia #ej tempora ac r]um opportunitate mutantur1 item ord9>ii quidam sunt magi/ratus lege creati ad jurisdictiones1 ad a]>ii tutelam1 ad s>ta tecta civitatis1 ad annonae procurationem1 ad salutis publicae curam1 item m9i/ri magi/ratuum locis omnibus dispositi1 ad exsequ5da pr9cipum ac magi/ratuum jussa3 ita quoque cons5taneum e/1 providum naturae p>5tem ,deum leges quasdam p]petuas et inviolabiles sanxisse1 ratos scilicet orbium cursus ac recursus1 quorum tanta con/antia e/1 ut ab ortus sui primordio ne mom5to quidem ab]rav]9t a tramite4 ,nec dubium e/1 qu9 angelos quasi pr9cipes 9 coelo1 8 inf]iores 9 elem5tis colloc>it1 alios ad obeunda sacra1 qui quasi sacrifici m5tes puriores ac sanctiores1 velut ho/ias1 ,deo immortali sacrificant ac vota precesque (f]unt#c1 quosdam civitatibus ac imp]iis praepositos1 quos ,graeci#d 1 ,lat9i ,deos tutel>es appellabant ac p]suasum habebant1 non prius civitates expugn>i aut capi posse1 quam tutores illos ac praefectos urbium votis ac supplicationibus evoc>5t#e1 quo p]t9et illud3 ,excess]e ,dii1 quibus hoc imp]ium /et]at4 #a4 ,addit alius codex3 a ,deo4 #b4 ,additur alibi3 quae4 #c4 ,alius3 aff]unt4 #d4 ,alii3 ,proclus4 #e4 ,evocatio e/ apud ,curtium lib4 #b4 ,,frid]icus3 ,civitatum mod]atores 1 vocat ,plato#a1 4 #a4 ,9 politicis4 ,,salomo3 ,illud arcanum1 ut optima quaeque#a1 ,plato ab ,ebraeis accep]at2 sic enim 9 sacris litt]is legimus1 ,deum t]m9os ac f9es populorum pro angelorum num]o /atuisse2 nec dubit&um e/1 angelorum p>tem coele/ibus1 p>tem elem5tis1 p>tem hom9ibus praefici1 alios quidem ad praemia bonorum1 alios ad supplicia impiorum4 ,huc enim p]t9et c>m5 illud ,davidis#b3 pr9cipes populorum congregati sunt cum ,deo ,abrahami1 quoniam 9 ,deum int5ti sunt tutores t]r>um4 ,id enim proprie#c significant haec v]ba quos eodem v]su pr9cipes populorum appellat4 ,at tametsi#d ,plato a ,diis praefectos#e scribit1 horum tam5 omnium ducem ac pr9cipem ex]cituum daemonum ac ,deorum t] maximum ,deum appellat1 cujus currum caet]i consequantur3 1 4 ,quod idem a ,davidis odis expressum e/ hoc v]su#f3 currus ,dei ex]cituum multiplex vig9ti millia laetantium4 ,quem locum sic r$didit ,*aldaeus p>aphra/es3 currus ,dei vig9ti millia ignis ard5tis1 duo millia angelorum ducunt illos1 div9itas ,dei e/#g sup] illos1 ut intelligamus1 ,deum placida quiete fru5tem angelorum ac daemonum m9i/]iis ac obsequiis uti4 #a4 ,alius3 quoque4 #b4 ,psalm #df 7#dg71 #aj4 #c4 ,alius3 praecipue4 #d4 ,alibi3 attam5 etsi4 #e4 ,alius3 pr(ectos4 #f4 ,psalm #fg 7#fh71 #ah4 #g4 ,alius3 quiescit4 ,,curtius3 ,illud etiam 9 natura videmus1 quod 9 republica1 b5e con/ituta scilicet1 leges int]dum mut>i ac pro curatoribus#a ord9>iis extraord9>ios con/itui1 idque ad reipublicae salutem4 ,ita quoque naturae #ea leges susp5di#b ac nova qua$am praet] naturam1 o/5ta1 prodigia1 morbos popul>es1 inc5dia t]r>um1 diluviones aqu>um ci]i1 ne quis putet1 ulla legum naturalium necessitate ,deum allig>i1 ut ante#c ,toralba demon/ravit4 ,quid enim absurdius esset1 quam 9 civitate regem suis imp]iis ac legibus solutum1 ut leges pro temporum v>ietate corrig]e et em5d>e possit1 ,deum v]o mundi pr9cipem ac p>5tem suis legibus oblig>i8 ,non deb5t igitur angelorum ac daemonum naturales actiones c5s]i1 quae#d praet] ord9em naturae consuetum fiunt1 ut flum9a retr(]ri1 m>ia sc9di1 flammas deorsum dejici1 quae non nisi div9a pote/ate ac cons5su#e fi]i possunt4 #a4 ,alius3 magi/ratibus4 #b4 ,alius3 su/9]i4 #c4 ,alibi3 acute4 #d4 ,alibi3 cum4 #e4 ,alibi3 concessu4 ,,s5amus3 ,nihil bonum mihi videtur1 quod praet] naturam fiat1 ut ,ari/oteles scribit3 4 ,,salomo3 ,ignosc5dum op9or ,ari/oteli1 r]um div9>um imp]ito1 imo potius contemptori4 ,,s5amus#a3 ,quid vetat igitur1 quom9us omnia quae natur fiunt1 a daemonibus et angelis fi]i dicamus8 #a4 ,alii rectius3 ,,frid]icus4 ,,salomo3 ,pl]aque nasci ac paulatim aug]i videmus ab ea vi1 quam orig9is cujusque pr9cipio ,deus indidit1 s9e ulla daemonum aut angelorum actione1 puta /irpes et animantia1 quae suapte vi1 primordio sui g5]is div9itus tributa1 suum g5us propagant#a4 ,idem judic&um de lapidibus1 metallis1 fossilibus1 quae t]ra modice culta et etiam inculta sponte pr(]t4 ,s$ praet] hanc animantium ac /irpium g5]ationem e/ alia#b qua$am ord9>ia et sol5nis1 quae#c solet quotannis recurr]e1 attam5 praet] naturae leges1 quibus quidem ex sem9e g5]a propagantur1 ut omnia illa piscium exam9a1 quae d]ep5te /ata magnitud9e eodem tempore1#d iisdem littoribus exoriuntur1 quorum#e nec sem9a 9 vadis aut littoribus aut saxis aut alga usquam app>5t1 nec ulla ve/igia p>5tum4 ,nam eorum1 quae a p>5tibus orig9em hab5t1 sua sunt sem9a1 sua increm5ta1 et ut paulatim exsurgunt1 ita quoque s5sim tabescunt4 ,illa v]o mom5to 9 ju/am magnitud9em erumpunt ac paulo po/1 nisi capiuntur#f1 evanescunt1 ut ?ynnorum agm9a1 quae cubica figura tanta vi ac multitud9e 9 ,hellespontum tranant e ,ponto1 ut saepe naves ac retia validissimis viribus subv]tant1 neque tantum 9 ,hellesponto1 s$ etiam apud ,rhodios ,elopes#g ejusdem magnitud9is tantis agm9ibus prodeunt1 ut ,rhodiorum alim5to diu suffic]e poss9t4 ,nec dubito1 qu9 aliis quoque littoribus consimilis piscium annona div9itus#h tribuatur accol>um inopiam ac t5uitatem sublevatura4 #a4 ,alius3 propugnant4 #b4 ,alibi3 lux4 #c4 ,alius3 quia4 #d4 ,alibi3 littore1 iisdem temporibus4 #e4 ,desunt haec tr$ecim sequ5tia 9 alio codice4 #f4 ,alius3 capiantur4 #g4 ,vel3 helopes4 #h4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,ego quidem apud ,batavos salmonum ac /urionum1 quos #eb siluros appellant1 tantam piscationem vidi1 ut 9 f9itimas regiones#a non s9e +5ti quae/u transveh]5tur1 nec procul a ,batavia circa fretum ,ixium1 haleces tot ac tantis legionibus ,octobri m5se prodire1 ut iis capi5dis piscatorum copia1 quae maxima e/1 suffic]e nullo modo posset1 unde 9 univ]sam ,galliam1 ,g]maniam utramque1 ,britanniam cum ub]rimo quae/u transvehi4 ,s$ illud mirum1 quod cum ju/a magnitud9e mom5to prodir5t1 nulla tam5 sem9a1 nulli foetus ac ne ulla quidem ve/igia videantur4 ,quae quum a piscatoribus et m]catoribus exquir]em#b1 n>rabant illi1 ad ,orcades insulas arc>um multitud9em admirabilem annuis piscatoribus r$und>e#c et 9 littore ,celtico /atam esse galeorum piscationem m5se ,m>tio#d1 de9de ,aprili scombrorum2 unde tam5 tot agm9a prodir5t1 scire nem9em4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alius3 conquir]em4 #c4 ,alius3 r$und>i4 #d4 ,alius3 ,m>tis4 ,,curtius3 ,ipse vidi saepius 9 ,galliae ,n>bon5sis littore exam9a mugilum /ato anni tempore semp] reme>e et 9 proximo littore ,massili5si apic>um#a1 item 9 adv]sis ,africae littoribus triss>um#b1 quas accolae juratas#c1 no/ri alosas appellant1 copiam cet]is#d littoribus inusitatam4 #a4 ,alius3 apr>um4 #b4 ,alius3 friss>um4 #c4 ,alius3 ejuratas4 #d4 ,alius3 no/ris4 ,,coronaeus3 ,etiam ,cret5ses no/ri annuas hab5t gobionum legiones1 quibus insula mirifice su/5tatur1 s$ ea multitud9e#a1 ut ab eodem ut]o1 eadem hora1 eodem mom5to natae aut coelitus delapsae aut ex intimis t]rae visc]ibus erutae vid]i poss9t4 ,item e littore ,siculo mura5>um maxima copia quotannis exsurgit4 #a4 ,alius3 magnitud9e4 ,,toralba3 ,non ve/ris tantum hom9ibus1 s$ no/ris quoque lib]alissimus naturae p>5s providit4 ,nam ,calaei#a circa ,lusitaniae littora sol5nes hab5t *alcidum1 quas s>d9ias#b vocant1 piscationes1 et procul a littoribus ,europae 9 ,atlantico asellorum +5s erumpit copia1 paulo po/ ae/ivum sol/itium1 non s9e magna piscantium admiratione4 ,s$ cum int5tos#c lucro piscatores aspic]emus1 nec tam51 unde tanta ub]tas tam rep5te prodiret1 admir>i#d 8 iambicis invecti sumus 9 av>os piscatores3 ,av>e piscator1 freta ,qui trajicis f]v5tia1 ,piscationis aemulus6 ,dic1 si potes1 7s$ quis pote/87 ,vis unde tanta piscium ,fulg5tibus p] aequora ,squamis#e rep5te prodeat8 ,e/ omnibus ac s+ulis ,ab ortu magnitudo p>1 ,e/ aequa moles corporis1 ,adepta mox orig9em #ec ,et increm5ta p>tium4 ,nusquam ulla p>tus sem9a1 ,nec ulla sunt ve/igia#f1 ,nec alga vilis co*leas ,prog]m9at#g a caudice1 ,pr(unda nec m>is vada1 ,nec altis saxa rupibus1 ,nec pura gignunt littora1 ,nec ,aphrodites c&idae#h ,g5etrix spuma#i procreat4 ,quis agm5 illud cubica ,figura piscium regit#aj1 ,aut unde lucidus fretum ,invadit halec ,ixium1 ,di/5ta rump5s retia#aa ,revulsis ante navibus8 ,rec5seamne cet]a8 ,vix orbe toto littus e/1 ,quod non abundet piscibus1 ,l>gitione coelica1 ,et quae#ab m>9is s$ibus ,procul#ac pascuntur alites1 ,aut delicatioribus ,cicadum legionibus1 ,cum fruge p+ues evolant ,nomadum#ad ad solitud9es1 ,ut improborum po5a s9t1 ,bonorum ju/a praemia4 ,o num5 admirabile6 ,o celsitudo maxima ,procuratoris optimi1 ,qui nutu nutrit omnia6 #a4 ,alius3 ,colesiaci4 #b4 ,alius3 s]dunas1 vel3 s>dumas4 7,cf4 ,pl94 h4 n4 #cb1 #ec47 #c4 ,alibi3 int5tione4 #d4 ,alibi3 admir>i4 #e4 ,alibi3 alis4 #f4 ,alius codex qu9que haec antec$5tia v]sus ita legit3 ,adepta moles corporis ,aqua mox increm5ta et ,orig9em p>tium nusquam1 ,sec ulla p>tus sem9a1 ,nec sunt ulla ve/igia etc4 #g4 ,alius3 prog]m9es4 #h4 ,alius3 c&ida4 #i4 ,alius3 spumae4 #aj4 ,alius3 regitur4 #aa4 ,alius3 ilia4 #ab4 ,alius3 qui2 alius3 aquae4 #ac4 ,alius3 nova4 #ad4 ,alius3 ,modo dum4 ,,octavius3 ,video ego vos plus otii piscationi#a1 quam aucupio d$isse4 ,saepe cum ,volat]ranis f9itimis no/ris non s9e admiratione spectavi1 #ed advolantes ex]citus palumb>um1 cum tam5 9 cont95ti nullae aut#b ne ovorum quidem aut nidorum ulla usquam imago rep]iatur1 multo m9us etiam 9 proximis insulis4 ,at si quis ab ,africa#c trajecto m>i m$it]raneo evol>e putet flantibus#d au/ris1 facile refellitur immani spatio milli>ium ,,mcc2 omnibus tam5 accolis#e con/at1 a plaga m>itima invol>e 9 cont95tem4 #a4 ,alibi3 otio piscationis plus4 #b4 ,alius3 ac4 #c4 ,alibi3 ,au/ria4 #d4 ,alii legunt3 santis1 id quod s9e s5su4 #e4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,curtius3 ,cum ag]em 9 ,gallia1 callidus quidam auceps noctu facibus#a acc5sis palumborum multa millia#b1 quae ab oceano 9 littus ,rhotomagum v]sus advolav]ant1 nullo negotio v5abatur4 ,cum ab illo p]cont>]1 unde tanta vis palumborum8 illud reposuit1 illis#c tantum annis advol>e1 quibus abund>et fag9a glans1 qua pascantur4 ,item livi>um et e>um#d avium#e1 quas ipse patria l+ua pluvi]s8#f appellabat1 e g5]e columb>um1 exam9a inf9ita 9 ,aurelianorum agros implu]e1 nusquam tam5 nidos ac ne ciborum quidem 9 +luvie aut v5triculo argum5tum#g ex/>e4 ,et 9 pagis#h ,&ium ans]es sylve/res coelitus acc$]e et1 gram9e pascuorum#i mom5to sag9atos1 prov5tus ub]rimos incolis aff]re4 #a4 ,alibi3 fascibus4 #b4 ,alius3 vim4 #c4 ,alius3 iis4 #d4 ,alius3 ,luci>um et ,ac>um4 #e4 ,alibi3 ranium4 #f4 ,alii3 pluvi]es4 #g4 ,addit alius3 aliquid4 #h4 ,alius3 agris4 #i4 ,alius3 pascu>um4 ,,s5amus3 ,at 9 littore ,neapolitano coturnicum annuam piscationem vid]e potui/is1 quae cum flantibus coris 9 ,m$it]raneum transvol>e conantur1 dem]gi ac mortuae 9 littus ejici#a sol5t4 ,ita quoque avium greges op9or avol>e et revol>e1 tum flum9a1 m>ia1 montes trajic]e1 ut#b grues1 hirund9es1 ciconiae1 accipitres1 ans]es et anates sylve/res#c1 coturnices v]o al>um brevitate debiles et adipe graves m]guntur4 ,ut#d enim regiones omnes hieme conquiras1 nusquam#e tam5 hirund9em rep]ias4 #a4 ,alius3 rejici4 #b4 ,alibi3 et4 #c4 ,desunt quatuor haec antec$5tia v]ba 9 alio codice4 #d4 ,alibi3 ,et4 #e4 ,9 eodem codice desunt sequ5tia haec quatuor v]ba4 ,,salomo3 ,s5amus omnia argute d]iv>e conatur ad naturae causas4 ,at#a quidem orig9is initio ,deus jussit#b1 aquas non solum aquatilia1 s$ etiam volatilia prom]e4 ,itaque 9 sacris libris legimus#c1 coturnices a plaga m>itima ad ,isralit>um ca/ra spiritu ,dei disjectas tanta multitud9e1 ut spatio it9]is diurni duobus cubitis 9 altitud9em undeque ca/ra complect]5tur4 ,ca/ra v]o quanta fu]9t1 intelligi pote/ ex eo1 quod #fjjjjj civium1 qui arma f]ebant1 c5sa#d fu]unt4 ,ex quo intelligitur#e1 s5iorum1 juniorum1 foem9>um1 s]vorum p]egr9orum1 quae c5sa non fu]e1 multitud9em triplo majorem ex/itisse4 ,ac nihilom9us tantae multitud9i#f coturnices non solum m5se toto suffecisse con/at1 v]um etiam cupiditatem c>nium vor&>um#g ad nauseam usque explevisse4 ,quod igitur legimus1 #ee tot exam9a coturnicum spiritu ,dei ab oris m>itimis abrepta fuisse1 satis intelligitur1 fuisse extraord9>iam g5]ationem1 angelis div9o concessu ac mun]e procurantibus1 non alit] quam illa1 quae dixi/is1 piscium ac avium rep5t9a exam9a1 angelorum (ficiis ad hom9um alim5ta1 mirabili ,dei procuratione ac bonitate comp>antur1 ut etiam illud manna1 quo ,isralitae 9 des]ta solitud9e annos amplius ,,xl pa/i fu]e1 qui cibus angelorum#h dis]te vocatur1 non quod manna vescantur angeli1 s$ quia nullis naturae causis ord9>iis angelorum curatione quotidie#i fu]it prae/itum4 #a4 ,alius3 ,et4 #b4 ,g5es4 #a1 #bj4 #c4 ,num]orum #ai sqq4 #d4 ,alius3 secuta4 #e4 ,num]orum #a et #b4 #f4 ,alius3 multitud9is4 #g4 ,dee/ 9 alio codice4 #h4 ,psalm4 #gg 7#gh71 #be4 ,sapi5t4 #af1 #bj4 #i4 ,alius3 quotidie implu]et4 ,,s5amus3 ,non video1 cur angelorum vel daemonum procuratione sit opus1 si sola ,dei voluntate#a i/a fi]i possunt4 #a4 ,alius3 bonitate4 #b4 ,dee/ haec ,s5ami int]locutio 9 alio codice4 ,,salomo3 ,aliud e/ de div9a voluntate1 aliud de pote/ate disput>e2 ,deus enim po/ mundi creationem#a ab omni op]e conquievisse et locis omnibus angeli ,deo dilig5t]#b ins]vire ac jussa ejus#c exsequi produntur#d4 ,huc enim spectat illud1 quod dicitur1 ,deum coetus angelorum convoc>e1 quod ,rabbi ,moses#e int]pretatur3 angelorum (ficiis ac mun]ibus uti4 ,nam cum dixisset1 se primog5itos ,aegyptiorum trucidaturum1 eodem tam5 capite subjecit#f1 se non passurum1 c>nificem 9 illa clade populi sui tecta subire4 ,idem3 ,increpabo1 inquit1 aquilon>em i/um cacodaemona1 quom9us fruges absumat#g4 #a4 ,alius3 conditionem4 #b4 ,alius3 semp]1 id quod v]o 9 alio codice dee/4 #c4 ,addit alius3 dilig5t]4 #d4 ,ps4 #ajc 7#ajd71 #bj sq42 #adg 7#adh71 #b4 #e4 ,libro ,,iii ,m ,nebo*im4 #f4 ,exodi #ab1 #bc4 #g4 ,mala*4 #c1 #aa4 ,jol #b1 #bj4 ,amos #c4 #d1 #f sq4 ,,s5amus3 ,cur igitur toties ac tam saepe conte/atur populum1 saepe pe/em1 famem1 calamitates omnes a se invectas#a8 #a4 ,levit4 #bf4 ,deut]on4 #bh4 ,alii legunt3 immissas1 alii3 inv5tas4 ,,salomo3 ,ne ad angelorum ac daemonum cultum prolab]5tur1 s$ ab unius ,dei manu ac pote/ate omnia p5d]e p]suasum hab]5t1 cujus tam5 decreta daemones#a nunquam#b injussi exsequantur4 ,argum5to sit1 quod cum ,rex ,a*abus multa nef>ie#c gessisset1 t&em#d a sortilegis p]suasus t]tio praelio#e contra ,syriae regem dimic>e1 ,mi*aeam prophetam prius consul5dum putavit4 ,hic vates consultus3 ,vidi1 inquit1 ,deum 9 sublimi solio s$5tem et omnes ex]citus angelorum circum/antes2 ad quos ille3 ,quis ve/rum1 inquit1 p]suadebit ,a*abo1 ut praelium committat et occidatur#f8 ,cumque alius aliud dic]et1 prodiit quidam spiritus et coram ,deo /ans3 ,ego1 inquit1 p]suadebo6 ,ad quem ,deus3 ,qua 9 re8 ,hic3 ,ego ero spiritus m5dax 9 ore prophet>um ejus4 ,tum ,deus ad illum3 ,p]suadebis simulque conficies1 abi igitur et facito6 ,quidam !ologi tradunt1 spiritum illum fuisse ,nabo?um#g1 #ef quem ,jesabella reg9a calumniis circumv5tum1 annu5te rege1 crudelissime trucid>i juss]at1 ut rex agro1 quem nec prece nec pretio extorqu]e pot]at1 capitali fraude fru]etur4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #b4 ,alius3 neque4 #c4 ,alius3 nef>ia4 #d4 ,alii3 id4 #e4 ,alius3 bello4 #f4 #a 7#c7 ,reg4 #bb1 #ai4 #bb4 #g4 #a 7#c7 ,regum #ba1 #a sq4 #b 7#d7 ,regum #i1 #ba4 #be sq4 ,,curtius3 ,illud quidem ,academicis ac ,platonicorum#a pr9cipi p]suasum e/1 qui ultionis cupiditate inc5si trucidantur1 mortuos ultionem modis omnibus reposc]e4 #a4 ,alius3 ,platoni4 ,,salomo3 ,pot]at ,deus solo nutu ,a*abum regem p]d]e1 s$ videtis belli occasionem falsos vates angelorum consilium acc]situm1 ultorem d5ique div9i decreti adm9i/rum4 ,consimile concilium coactum dicitur1 priusquam ulla pote/as diabolo#a fi]et 9 ,jobum1 cui concilio dicitur ,satan adfuisse4 ,qua loqu5di similitud9e satis intelligitur1 non congru]e div9ae maje/ati1 p] se ag]e1 quae#b angelorum (ficio#c possit4 ,cui congruit illud1 quod ,j$acus#d ,levita 9 ,porta lucis#e scripsit1 ab inf]nis t]rae s$ibus usque ad summum coeli v]ticem omnia daemonum et angelorum pl5issima esse4 ,idem alibi a coeli c>d9ibus ac decumanis angelos spir>e scribit1 a bonis quidem bona1 a noxiis bella1 /]ilitates1 popul>es morbos ac be/ias noc5tissimas ad scel]um v9dictam procur>i4 #a4 ,alius3 daemoni4 #b4 ,desunt haec sequ5tia quatuor v]ba 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 m9i/]io4 #d4 ,alii3 ,b$acus4 #e4 ,lib] rabb9icus4 ,,frid]icus3 ,cum 9 r]um natura nihil fru/ra conditum sit1 si omnia solo nutu ,dei fi]5t1 ut pr9cipio sola voluntate ,dei omnia creata sunt1 tot angeli ac daemones fru/ra ex/itiss5t4 ,,toralba3 ,qua$am animantia g5]antur ad breve tempus1 quae (ficio defuncta p5itus evanescunt4 ,et quidem ,pl9ius#a ad /uporem usque miratur1 ,seleucidas aves 9 montem ,casium1 sole cancrum subeunte1 advol>e1 ut#b insectorum multitud9em popul5tur#c1 quo m9us viva noceant frugibus1 vel odore mortua4 ,quibus depa/is ita disp>5t1 ut nusquam t]r>um rep]iantur4 ,neque enim s+ulis1 s$ /atis quibusdam annis1 cum insectorum vis abundantius excrevit1 advol>e consuev]unt4 ,ari/oteles quoque cum ,pl9io tradit#d1 murium agre/ium exam9a1 quae non saepe1 s$ tam5 judicio agricol>um nimis saepe spectantur1 populatis frugibus sic evanesc]e1 ut nec 9 sup]ficie nec 9 visc]ibus t]r>um vel unus quidem rep]iatur4 #a4 ,hi/4 nat4 #aj1 #ci4 #b4 ,alibi3 et4 #c4 ,alibi3 popul>i4 #d4 ,alibi3 tradunt4 7,pl9ii hi/4 nat4 #aj1 #he47 ,,salomo3 ,illud etiam 9 sacris litt]is te/atum habemus1 cum locu/>um multitud9e totam ,aegyptum ,deus contexisset1 po5it5tia ,ph>aonis et ,moysis precibus omnes eodem impetu sic avol>unt1 ut ne una quidem 9 tanta ac tam late pat5ti regione re/>et4 ,,s5amus3 ,nihil mirum#a1 si avol>unt b5e pa/ae1 quae famelicae advol>ant4 ,quis autem intimas t]r>um cav]nas et latebras subiit1 ut demortuorum murium#b cadav]ibus p>5t>et8 ,multa popul>ibus erroribus #eg implicantur1 quae t&em vidimus explic>i4 ,hirund9es enim1 quae ad int]necionem natae sunt1 flantibus v5tis#c aqu>iis#d involant1 spirantibus ,africis autem#e revolant#f ac totas hiemes subt] m>itimas rupes delitescunt1 ut saepius 9 m>i ,suecico a piscatoribus depreh5sae dicuntur#g1 quoniam loca m>itima caet]is semp] tepidiora sunt1 propt] calorem1 qui jactatione m>is oritur#h ac saepe impetu procell>um p]9de ut subjectis ignibus eff]vescunt4 ,sunt etiam qui putant1 hirund9es pr(undissima vada m>is p5etr>e4 #a4 ,alibi3 m9us4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,alibi3 au/ris1 vel avi>iis4 #e4 ,dee/ 9 alio codice4 #f4 ,alius3 evolant4 #g4 ,alius3 dicantur4 #h4 ,alius3 cietur4 ,,toralba3 ,ut#a 9 intimis vadis hirund9es delitescant1 nulla ratione fi]i pote/1 cum int]cluso spiritu animalia1 quae pulmones hab5t1 rep5te moriantur4 ,nam etsi glires#b sopore oppressi totas hiemes dormiant1 nec ullis ictibus aut vuln]ibus excit5tur1 si tam5 aquis dem]gantur1 d]ep5te#c absiliunt4 #a4 ,desid]antur antec$5tia haec undecim ,toralbae v]ba 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 glirides4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,curtius3 ,s$ ut r$eant#a hirund9es1 grues1 ciconiae1 nidos tam5 et ova videmus1 piscium tam5 aut palumb>um aut ans]um sylve/rium ova nusquam rep]iuntur4 ,ut enim demus1 /irpes1 sc>abaeas1 locu/as1 bru*os#b1 mures1 ranas s9e sem9e solo putrido ortum deb]e1 fi]i tam5 nequit1 ut tanta piscium et avium exam9a /atim increm5tum d]ep5te p] naturam adipiscantur1 et#c neglecta p5itus evanescant4 #a4 ,alius false3 cr$ant4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 ,e/ autem bru*us locu/>um seu gryllorum qua$am species4 7,n47 #c4 ,alius3 ut4 ,,toralba3 ,quoniam ,s5amo p]suad]i nequit1 animantium ortus et obitus alios esse1 quam a naturalibus causis1 illud ab omnibus physicam tractantibus s]io lib5t] discam1 unde tanta ranunculorum multitudo1 ordi5tibus ae/ate caloribus ac siccitate1 mom5to cum imbre gravi decidat4 ,neque#a enim sem9e1 neque p>5tum coitu#b1 nec limo t]r>um aut aqu>um 9 are sublimi gigni possunt4 #a4 ,alibi3 ,non4 #b4 ,alibi3 e vita4 ,,s5amus3 ,ego semp] exi/imavi1 calidissimos imbres 9 pulv]eam t]ram delapsos mat]iam aptissimam ad ranunculos gign5dos nancisci4 ,,toralba3 ,at g5]atio p]fectissimorum animantium mom5to p] naturam fi]i nequit1 cujus rei p]iculum saepe feci1 cum fossam ard5ti ae/ate aqua compl]em1 m5/ruo spatio exsiccata fossa rudim5ta ranunculorum folliculo nigro contecta et caudata app>ebant#a1 cujusmodi exam9a nat>e vidimus 9 palu/ribus locis1 9 quibus e/ copia ran>um2 sequ5ti m5se ruptis follibus1 quadrup$es ranunculi absili]unt4 ,s$ ut brevissimo unius horae spatio ranae quadrup$es p>tibus omnibus absolutae gigni queant1 p] naturam fi]i non posse#b exi/imo1 et ut planum sit 9 are sublimi rep5te#c procre>i ranunculos1 argum5to sit1 quod saepissime 9 #eh arboribus ipsis ac potissimum 9 salicibus1 qu>um resecta capita sunt calidiora#d1 ranunculi caduci po/ imbres ae/ivos rep]iuntur aeque ac humi4 #a4 ,alii3 app>eant4 #b4 ,alibi3 non pote/4 #c4 ,alibi3 d]ep5te4 #d4 ,alius3 latiora4 ,,coronaeus3 ,probabilius videtur1 pulv]is et atomorum copiam cum exspirationibus ac vaporibus impetu v5torum 9 m$iam regionem subvehi1 unde ranae ac lapides g5iti saepe depluant4 ,cum enim ,cremae tempe/as me adolesc5te orta esset1 lapides caducos cum imbribus depluisse con/at1 atque unum tanti#a pond]is ex/itisse1 ut decem libras aequ>et#b1 glauci coloris ac sulphurei odoris2 s$ brevitas temporis1 quo imbres 9 are coguntur1 ap]te conv9cit1 ea aeque#c daemonum opus esse ac#d ranunculi1 quos 9 ,aegypto coram ,ph>aone sortilegi excit>unt4 #a4 ,alius3 tantum4 #b4 ,alius3 exaequ>et4 #c4 ,alius3 eaque4 #d4 ,alius3 ut4 ,,frid]icus3 ,si ,deus animantibus sui g5]is propag&i pote/atem d$it atque etiam ipsis#a elem5tis /irpium atque#b animalium produc5dorum vim indidit1 quanto magis angelis ac daemonibus vim e&em adjecit8#c ,id enim planum fuit#d ex illa ran>um procreatione apud ,ph>aonem#e1 quam v]issimam fuisse scribit ,moses4 #a4 ,alibi3 ipse4 #b4 ,alius3 et4 #c4 ,alius3 indidit4 #d4 ,alibi3 fit4 #e4 ,alius3 coram ,ph>aone4 ,,s5amus3 ,quid autem vetat1 quom9us procellas1 tonitrua1 fulm9a1 v5tos a daemonibus ci]i fateantur1 si haec ab illis fi]i conc$imus8 ,s9 haec ipsa naturae occulta conspiratione ac num9e s9e daemonibus fiant1 illa quoque a natura p5d]e cons5taneum e/4 ,,octavius3 ,antea semp] exi/imav]am1 v5tos ac procellas a natura ipsa excit>i1 qu\sque cadav] illud ,aegyptium1 quod a me 9 navim illatum e/1 ex edicto naucl]i 9 m>e dejecissem2 mox enim procellae viol5tissimae acquiev]unt4 ,neque propt]ea id contigisse put>em1 nisi naut>um omnium vocibus ac usu diuturno#a ipsisque nauticis legibus ac judiciis#b comprobatum et exploratum hab]em4 #a4 ,alibi3 diurno4 #b4 ,alii3 indiciis4 ,,frid]icus3 ,recordor vet]es ,h]acliti1 ,!ophra/i ac ,plut>*i#a qu]elas1 hom9um diffid5tiam et obesse1 quom9us c]tissimam de rebus maximis et abditis cognitionem assequamur4 ,neque enim tem]e ac levit] ass5ti5dum op9or1 neque nimis p]t9acit] diss5ti5dum4 #a4 ,9 vita ,coriolani 9 f9e4 ,plot9us 9 libro de anima et daemonibus4 ,,toralba3 ,cum diutissime 9 ,p]ipateticorum decretis acquievissem ac multa plus auctoritati quam rationi tribu5dum put>em1 nihil me ab 8 erroribus aeque lib]avit ac motus elem5torum ac praecipue m>is4 ,posuit enim ,ari/oteles#a quasi naturae miraculum1 illud scilicet mov5tium ac mobilium extrema simul esse2 quo fundam5to concusso cet]a quoque impulsu levissimo ru9am m9antur et eo nos d$ucunt1 ut angelorum ac daemonum immortaliumque omnium#b actiones ali5as a natura#c confit]i cogamur4 #a4 ,physicor4 l4 ,,vii1 c4 #d4 #b4 ,alibi3 animorum4 #c4 ,alius3 t]ra4 #ei ,,s5amus3 ,decretum illud non modo ,ari/otelis et philosophorum p5e omnium autoritate1 v]um etiam tot ac tantis rationibus niti videtur1 ut subv]ti difficillime possit4 ,nam si causas effectrices praes5tes effectibus esse conv5it1 pr(ecto mov5tis ac mobilis extrema simul esse necesse e/2 v]um illud1 hoc igitur4 ,cuncta quidem spiritum1 spiritus musculos1 musculi bra*ia1 bra*ia fundam1 funda lapidem1 lapis be/iam aut quid aliud movet1 fit tam5 ut mobilium ac mov5tium extrema s9t simul4 ,,toralba3 ,demus1 hoc v]um esse 9 exemplis 81 falsum tam5 e/ 9 magnete f]rum attrah5te1 9 succ9o paleas elici5te1 9 naphta#a ignes em9us concipi5te1 9 torp$9e piscatores /upefaci5te1 9 ho/e ho/i pallorem aut ruborem excitante1 9 luna oceanum commov5te1 a qua tam5 spatiis p5e#b inf9itis e/ avulsa4 #a4 ,alius3 nephite4 #b4 ,dee/ 9 aliis4 ,,s5amus3 ,at vim illam seu magnetis seu torp$9is seu lunae ab extremis ad extrema p] m$ia p5etr>e1 quis non videt8 ,argum5to sit1 quod f]rum a magnete longius aliqu&o di/ans1 quam ut vis lapidis eo p]v5ire possit1 non movetur4 ,,toralba3 ,sit ita1 non propt]ea tam5 piscatoris retia aut virga /upefiunt1 nec item m>e a luna1 ar ab igne1 aqua ab are agitatur1 s$ 9 summa coeli puritate ac tranquillitate oceanus fluit ac refluit1 non quidem totus1 ut pl]ique arbitrantur oceanum quasi animal spir>e ac respir>e1 s$ p>tes tantum littoribus propiores1 aut quae non longissime a littoribus#a di/ant1 oceanum aeque immobilem p]cipiunt1 coelo tranquillo ac s]5o1 ut m>moream tabulam4 #a4 ,alibi ins]itur3 disc$unt1 nam quae longissimis spatiis a littoribus4 ,,s5amus3 ,ari/otelis dictum ex#a ipsius scriptis sic int]pret>i possumus1 ut mobilium p>tem mov]i1 p>tem quiesc]e velit1 nam alt]ius p$is motus alt]ius quies futura e/4 #a4 ,alibi3 ab4 ,,toralba3 ,id etiam falsum 9 avium volatu rep]ietur1 9 telis missilibus1 quae tota mov5tur1 nulla sui p>te /abili1 falsum 9 coele/ibus globis1 qui toti circumaguntur1 nec ulla p>s eorum quiescit1 ut p]spicuis demon/rationibus docui#a et usu ipso comp]tum e/4 ,jam autem ab ultima memoria exploratum habemus1 exori5te luna supra horizontem exund>e oceanum 9 ae/u>ia consueta sex horas1 quibus ad circulum m]idianum luna progr$itur1 decl9ante luna a m]idiano1 r$ire oceanum 9 alveos totidem hor>um spatio1 po/ occasum ab horizonte usque ad m]idianum noctis circulum1 influ]e rursus 9 eadem littora eodem temporis decursu1 ac tum#b 9 alveum1 luna ad horizontem r$eunte1 mirabili utriusque naturae cons5su r$ire4 #a4 ,alii3 ,eudoxi vel edocti4 #b4 ,alius3 t&em4 #fj ,,s5amus3 ,neque con/ans mihi videtur1 neque aequabilis ille motus1 cum sole et luna conjunctis et oppositis fluxus oceani multo magis intumescat4 ,,frid]icus3 ,hujus v>ietatis causas cum exquir]em1 animadv]ti1 lunam 9 coitu vel oppositu supremam exc5trici#a apsida p]t+]e1 9 quadratis v]o hypogaeum1 quasi secum una#b trah]et oceani gurgites1 quo altius subvehitur a t]ris1 quoniam non magis di/at hypogaeum lunae ab oceano#c1 quam apsis#d lunae ab hypogaeo4 ,ex quo intelligitur1 duplo#e int]vallo lunam a t]ris abesse 9 auge#f exc5trici1 eoque magis situm fu]it 9 apside epicycli1 s$#g 9 m>i m$it]raneo ac potissimum 9 ,adriatici c>c]ibus et augu/iis nullus f]e fluxus p]cipitur1 tantisp] luna 9 hypogaeo exc5trici v]satur1 h4e4 9 trajectionibus quadratis1 quibuscum luna prop9quius#h abe/ a t]ris4 #a4 ,alius3 ex c5tri4 #b4 ,alius3 luna4 #c4 ,ptolomaeus lib4 ,v1 cap4 #g4 #d4 ,alii3 ipsis4 #e4 ,alibi3 duplici4 #f4 ,alius3 hypogaeo4 #g4 ,alius3 seu4 #h4 ,alius3 propius4 ,,s5amus3 ,at efficacius mobile agitatur1 quo propius e/ motori1 vel#a 9 magnete vidimus graviores acus magnetem cont+]e1 leviores a consequ5tibus contactu trahi4 #a4 ,alibi3 ut vel3 et4 ,,frid]icus3 ,imo lunam altius a t]ris subvectam oceanum quasi secum eveh]e cons5taneum e/4 ,,toralba3 ,hujus ergo agitationis oceani causam effectricem ad lunam ref]ri videmus1 qu&oquidem motus aqu>um ut r]um omnium gravium1 rectus e/ ad c5trum2 alius e/ enim#a aqu>um motus ab aris#b agitatione1 alius item s9e ulla commotione1 tametsi r>ior1 ut ,pl9ius de quodam ,italiae lacu scribit1 turb>i#c ac fluctibus intumesc]e non modo s9e ulla v5torum vi1 s$ etiam 9 summa coeli tranquillitate4 ,jam v]o cum nulla res exanimis moveatur a seipsa1 confit5dum e/1 a daemonibus hanc agitationem aqu>um ci]i1 atque eo p]t9et illud#d de sag>um mirabili pote/ate3 ,et tonat ign>o coelum ,jove vocibus isdem1 ,hum5tes late nebulas num]isque solutis ,excuss]e comas v5tis cessantibus1 aequor ,intumuit rursus1 vetitum s5tire procellas1 ,conticuit turbante ,noto#e4 #a4 ,alius3 etiam4 #b4 ,dee/ alibi4 #c4 ,addit alius3 eum4 #d4 ,lucani ,ph>s4 #d4 #e4 ,alius3 voto4 ,,s5amus3 ,ut haec v]a s9t1 quae mihi quidem ignota sunt1 atque haud scio an cuiquam re ipsa comp]ta plane fu]9t1 non tam5 ad exemplum deb5t trahi4 ,,coronaeus3 ,ne 9 s+ulis ha]eamus1 demon/r&um e/1 op9or1 aris agitationem vel a sole vel ab animantibus vel a daemonibus excit>i1 qu>tum nihil e/4 #fa ,,toralba3 ,quemadmodum oceanum a luna1 sic arem a sole#a ci]i ac mov]i /atuo4 ,et quemadmodum oceani fluctus aug5tur vel m9uuntur aris agitatione viol5ta1 sic aris motus ord9>ius et naturae congruus saepe extraord9>ia daemonum vi ac pote/ate conturbatur4 #a4 ,alibi3 ,jove4 ,,s5amus3 ,si v5tus oritur ab exhalatione calida sicca1 quae#a ,noto obliquo proximam sibi de9ceps impellit1 ut ,ari/oteles tradit1 non video1 quam ob rem extraord9>ias agitationes aris impulsu daemonum con/itu]e debeamus4 #a4 ,desunt haec septem sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #b4 ,alius3 motu4 ,,octavius3 ,antiquorum def9itio visa mihi e/ multo v]ior1 ut scilicet v5tus sit aris fluxus2 pl]ique fluctum leg]e malunt1 s$ ,graeca vox #a 1 cum fluctu1 quo significatur1 ambiguitatem tollit4 #a4 ,alius3 4 ,,toralba3 ,hanc def9itionem1 ut omnia#a physicorum decreta1 convell5s ,ari/oteles nulla probabili ratione ad exspirationes fumosas ref]t#b1 quibus tam5 nihil magis ins5sibile1 tempe/ate v]o#c nihil viol5tius fi]i pote/4 ,quod autem natura fit1 viol5tum esse nequit2 videmus enim procell>um tantos impetus1 ut silvae revellantur#d1 turres dejiciantur1 a$ificia subruantur1 +5tes arbores turb9ibus coelo delapsis di/orqueantur1 naves vorticibus rapidissimis 9 orbem circumactae dem]gantur1 cum tam5 aris motus nec circul>is sit1 nec p] naturam deorsum f]eatur4 #a4 ,alibi3 omnium4 #b4 ,alius3 effugit4 #c4 ,alibi3 tam54 #d4 ,alius3 relev5tur4 ,,s5amus3 ,etiam vidi/is1 op9or1 ac saepe legi/is1 exiguo pulv]e nitri ac sulphuris1 igne concepto1 turres +5tes ac mo5ia funditus ev]ti4 ,,toralba3 ,id quidem nec#a 9 subt]raneis locis1 ne p5etratio corporum sequatur1 s$ nulla exi/]e pote/ 9 aris imm5sa r>itate1 ac propt]ea 9 turribus ac mo5ibus succuti5dis ac ev]t5dis p] cuniculos illud praecipue cavetur1 ne qua#b rima pateat aut fissura#c4 ,jam v]o expirationes illae non modo subtiles1 quae propt] sui t5uitatem s5sum oculorum fugiunt1 s$ atra calig9e d5siores sursum rapiuntur levissime et graviorem sup]ant aris naturam4 ,v5tus enim#d obliquo modo#e f]tur aut rapidissima vi deorsum e nubibus dejicitur4 ,non e/ igitur v5tus ab exspiratione1 quae suapte natura sursum nititur1 unde nubium origo1 quae cum vapore simul et exhalatione 9 regione gelida sup]ioris aris concrev]unt1 a quibus v5torum impetus s$>i1 non ci]i consuev]unt4 ,item#f si v5tus esset ab exspiratione1 cum semp] a t]ris exoriatur1 semp] ab eadem plaga1 non a contr>iis aut div]sis agit>etur4 ,item omnis exhalatio e/ calida1 nullus v5tus e/ calidus1 ergo#g nulla exhalatio v5tura ci]e pote/4 ,qu9 etiam#h eo frigidiores sunt v5ti1 quo vehem5tiores2 non e/ igitur v5tus ab exhalatione#i calida4 ,item si v5tus esset ab exspiratione1 eo vehem5tius #fb p]cip]etur1 quo major e/ exspirationum copia1 i4e4 ae/ate1 qua t]rae dehiscunt1 ac potissimum m]idianis horis4 ,at utroque tempore v5ti conquiescunt1 hieme v]o et autumno viol5tissimae tempe/ates exoriuntur1 tunc enim#aj navigantibus clausa m>ia dicuntur1 ut ,pl9ius annot>it4 ,item vis procell>um 9 altissimis oceani gurgitibus saepius excitatur1 ubi nulla exspiratio calida1 sicca1 s$ omnia frigida1 humida4 ,quibus argum5tis tametsi ,ari/otelis op9io ap]te convellitur#aa1 ap]tius tam5 demon/r>i pote/ communi physicorum omnium decreto1 quod scilicet nihil a se ipso movetur1 alioqu9 unum ess5t#ab actus et pot5tia simul et semel1 ac si mov]etur ar ab exspiratione1 a se ipso mov]etur#ac1 cum nihil sit aliud#ad exspiratio quam ar calidus fumosus4 ,non e/ igitur v5tus ab exhalatione4 #a4 ,alius3 ne 9 subt]raneis locis p5etratio4 #b4 ,alius3 quae4 #c4 ,alibi3 scissura4 #d4 ,alius3 autem4 #e4 ,alius3 motu4 #f4 ,dee/ alibi hic sequ5s locus usque ad v]ba3 ,item si4 #g4 ,9 codicibus3 ea4 #h4 ,alii3 94 #i4 ,alius3 exspiratione4 #aj4 ,alius3 etiam4 #aa4 ,alius3 divellitur4 #ab4 ,alius3 esset4 #ac4 ,alibi3 movetur1 vel3 moveatur4 #ad4 ,alibi3 cum sit aliud4 ,,curtius3 ,haec argum5torum copia satis ev9cit1 v5torum orig9es exhalationibus non deb]i1 ac praecipue illud1 quod hieme rigidissima1 t]ris et aquis gelu concretis1 v5torum vis multo major e/1 quam ae/ate hiantibus t]ris1 ac m]idie ipsa f]v5te ae/ate v5ti summa tranquillitate conquiescunt1 ut etiam ,ari/oteles#a scribit et exp]i5tia cogit confit]i4 ,ac propt]ea pa/or ille ,!ocriti#b m]idie vetat fi/ula lud]e1 quod et ,pana metu]et a v5atione r$euntem1 ne 9 greges et arm5ta bilem ex]c]et1 quem ,ari/ophanis int]pres int]pretatur ac daemonium m]idianum1 1 quia cum ab aris agitatione daemones conquiescunt#c1 tunc 9 arm5ta1 fruges1 hom9es grassantur4 ,ob idem enim vet]es atram m]idie ho/iam olim immolabant1 ut ,fe/us ,pompejus scribit4 #a4 ,problem4 ,sect4 de v5tis4 #b4 ,idyll4 #d4 #c4 ,alius3 int]quiescunt4 ,,salomo3 ,rabbi ,salomo ,j>*i1 ,g]sonis filius1 illud e ,psalmis#a de daemonio m]idiano int]pretatur daemonem1 qui nocte m$ia1 v]o1 qui m]idie a nocte m$ia int]ficit1 inde mos inolevit1 m]idie ac nocte m$ia precibus ,deum plac>e4 ,sic enim lyricus psaltes#b3 ,m$ia nocte exsurgebam1 ut laudem dic]em nom9i tuo4 ,idem alibi3 ,vesp]e et mane et m]idie n>rabo mirabilia tua4 ,illud etiam animadv]sione dignum1 quod v5ti locis f]e omnibus scripturae sacrae ,deo tribuuntur4 ,qu9 etiam de !sauris suis dicitur v5tos prom]e et a quatuor coeli plagis v5tos accire4 ,quo significatur1 non ab ord9>iis naturae causis v5torum vim ac impetum orig9em hab]e4 #a4 ,psalm4 #ij 7#ia71 #f sq4 #b4 ,psalm4 #aah1 7#aai71 #fb1 #fd1 7#ee71 #ah4 ,,s5amus3 ,cur non eodem modo quo fluctus fluctum1 ita fluxus aris fluxum impell]e possit8 ,,toralba3 ,illud quidem e/ ,ari/otelis captiosum argum5tum2 fluctus enim fluctum protrudit2 s$ ita cum are prius1 vel ab animantibus vel a luna propellitur1 ut saepius demon/ratum e/3 ita quoque ar arem impell]e pote/1 s$ oportet ab alio prius quam a seipso motus pr9cipium hab]e1 scilicet a sole1 vel ab animante1 vel a daemone1 alioqui et aqua et #fc ar aeque immobilia consi/]5t1 ut saxa congru5tem suae gravitati et naturae nacta s$em4 ,,octavius3 ,illud quidem ab ultima antiquitate proditum scribit ,s5eca#a1 peculi>em qu5dam cuique regioni v5tum attributum1 quod fi]i nullo modo posset1 si ab exhalatione v5tus ortum hab]et4 #a4 ,9 quae/4 naturalibus4 ,,coronaeus3 ,ego semp] hac op9ione tractus sum1 praet] naturalem r]um ord9em s+ul>i quoque ,dei mun]e et concessu s+ulis regionibus et hom9ibus prospici et provid]i1 procellas v]o ac tempe/ates viol5tissimas ad improborum ultionem a daemonibus excit>i4 ,,toralba3 ,nil tam a natura ali5um1 quam quid viol5t] fi]i1 ex quo intelligitur1 tempe/ates ac procellas1 quibus elem5ta conturbantur1 natura fi]i non posse4 ,,s5amus3 ,si v5tus daemonibus tribuitur arem agitantibus1 non exspirationibus calidis1 quid e/ quam ob rem validissima tempe/as ac v5torum viol5tia imbre levissimo s$atur8 ,nam ex eo p]spicuum fit1 vim illam calidam et siccam ab humida natura et frigida re/+ui#a4 #a4 ,alibi3 re/r+i4 ,,frid]icus3 ,v]um#a e/1 daemonum impurissimorum naturam aqu>um#b puritatem abhorr]e1 et a daemonibus obsessi nil magis exsecrantur1 quam aquae asp]sionem#c1 nec ullo c]tiore argum5to sortilegi indicantur#d1 quam si aquae v9ctis manibus ac p$ibus supponantur1 nunquam enim dem]gi posse usu diuturno exploratum e/4 ,atque hoc indicio#e ,g]mani judices adv]sus sagas uti consuev]unt1 quod ,julianus ,augu/us#f1 cum 9 ,g]mania fi]i vidisset1 spurios a legitimis hac#g ratione judic>i#h scripsit2 cum tam5 sortilegorum p]iculum fi]et1 atque eorum qui a p>5tibus daemoni prius#i dicati fu]e1 quam nasc]5tur1 quos ,v]on5ses ,a*]onticos pu]os appellant4 #a4 ,alibi3 ,v]ius4 #b4 ,alius3 aquam2 alius3 aqu>um asp]sionem4 #c4 ,alii3 resp]sionem1 vel3 puritatem4 #d4 ,alibi3 judicantur4 #e4 ,alibi3 judicio4 #f4 ,9 ep4 ad ,antio*um4 #g4 ,desunt alibi haec duo v]ba4 #h4 ,alii addunt3 a ,g]manis4 #i4 ,alibi3 primum4 ,,toralba3 ,illud etiam mirabilius1 quod ,typhones v5ti1 qui a ,lat9is turb9es vocantur1 non obliquo motu1 s$ e nubibus maxima#a vi dejecti1 circumvolvuntur 9 orbem et excelsas arbores saepe contorqu5t1 aceti consp]sione fugantur4 #a4 ,alibi3 magna4 ,,octavius3 ,an quia talium daemonum sub/antia e/ ignea8 ,nihil autem igni tam contr>ium1 quam acetum4 ,et quidem cum ea qua#a dixi tempe/ate jact>emur1 app>ebat qua$am ignea species1 quae navem sursum deorsum lu/r&o aliquamdiu pro/itit#b 9 prora1 quam nautae tanquam daemonem infe/um exsecrabantur4 #a4 ,alius3 quam4 #b4 ,alibi3 consi/it4 ,,frid]icus3 ,vet]es ,hel5am appellabant1 mali om9is c]tissimum argum5tum4 ,s9 flamma duplex aspic>etur1 ,ca/orum et ,pollucem salut>ia #fd num9a esse judicabant4 ,et quae flammae circa sepulcra1 patibula1 paludes vagantur1 quas vulgus fatuos ignes appellat1 daemones esse non dubito1 quia hom9es nocturnis it9]ibus 9 aquas et#a praecipitia d$ucunt1 quique vocibus ac sibilis evocati d]ep5te advolant ac tem]e vocantes enecant4 #a4 ,alius3 aut4 ,,salomo3 ,nullum ad fug&as ejusmodi pe/es arias efficacius rem$ium#a1 quam humi pro/rato vultu ,deum ador>e4 #a4 ,alius3 amuletum4 ,,octavius3 ,qua]5ti mihi1 cur spectra illa#a circa patibula ac sepulcra vag>5tur1 nihil v]ius occurrit1 quam daemones illos esse cadav]um cu/odes1 ut mihi p]suasum sit1 cadav]is furtum daemonem cu/odem p]secutum fuisse ac me ipsum procellis excitatis#b ulcisci voluisse4 ,cujus rei argum5tum nullum c]tius ex/itit1 quam quod ejecto e navi cadav]e1 non alit] quam ,jona dem]so validissimae tempe/ates mom5to conquiev]unt1 quae pr(ecto vim daemonum v5tos excitantium ap]tissime te/antur4 #a4 ,alius3 species illae4 #b4 ,alibi3 exectatis4 ,,frid]icus3 ,multa physicis incr$ibilia sunt ob id1 quod nihil praet] naturam 9 natura fi]i gravissimo errore arbitrantur1 ne abditas#a sibi causas ignor>e videantur4 ,at ,olaus ,magnus scribit1 9 ,lapponia ultra m>e ,suecicum sagas et sortilegos cum nautis pacta m]c$e v5tos v5d]e consuevisse1 quod mihi fabulosum vid]etur#b1 nisi naut>um summa cons5sione p]vulgatum#c esset exp]i5tiaque jam inde usque ab ,hom]o comp]tum4 ,is#d enim ,ulyssem scribit#e ab ,aeolo rege v5to donatum utre#f incluso1 quo securius ,i?acam navig>et4 ,sic quoque 9 ,s>d9ia#g naucl]us funiculum a saga triplici nodo#h con/rictum accipit1 pacta prius m]c$e4 ,cum a portu solv5s vela facit1 levis v5tus fl>e incipit primo nodo soluto2 si velocius ac pl5is velis navim f]ri velit1 secundum nodum solvit2 si procellas rapidissimas concit>e1 t]tium nodum exp$it4 #a4 ,alius3 incognitas4 #b4 ,alius3 videtur4 #c4 ,alibi3 provulgatum4 #d4 ,alius3 ,ipse enim etiam4 #e4 ,hom4 ,odyssea ,x4 #f4 ,alius3 vitro4 #g4 ,alii3 ,sc&9ia1 vel2 ,sc&9avia4 #h4 ,alii3 modo4 ,,curtius3 ,antea mihi fabulosa videbatur consimilis hi/oria1 quam apud ,h]odotum leg]e potui/is1 ubi scribit magos ,p]s>um incisionibus factis v5tos ac tempe/ates compescuisse1 cum regia classis 9 ,graeciam invasisset4 ,,frid]icus3 ,graeci1 qui r]um v]itatem fabulis tex]unt1 ,aeolum regem v5torum conclusos v5tos 9 antris hab]e f+ebant2 huc enim illud ,horatii#a3 ,sic te ,diva pot5s ,cypri1 ,sic fratres ,hel5ae1 lucida sid]a1 ,v5torumque regat pat]1 ,ob/rictis aliis1 praet] ,japyga4 #a4 ,libro ,i4 c>m4 ,od4 #c4 ,,coronaeus3 ,ex hac disputatione illud1 op9or1 colligimus3 quoniam nihil a seipso mov]i pote/1 oceanum a luna placido ac naturae congru5te #fe motu#a1 arem a sole mov]i1 et cum nihil tam sit a natura ali5um1 quam quid viol5t] et impetu fi]i1 procellas ac tempe/ates daemonum vi ac pote/ate commov]i4 #a4 ,alius3 modo2 alius3 motio4 ,,s5amus3 ,hoc quidem etsi conc$amus1 eadem ratione t]rae concussionem1 fulm9a1 tonitrua1 lapsus ignium1 daemonum actionibus#a tribu5da nobis erunt4 #a4 ,alii3 daemonibus4 ,,octavius3 ,quum t]ra suapte natura /abilis1 ignis v]o sursum rapiatur1 consequ5s e/ lapsus ignium deorsum ac t]rae labes et hiatus viol5t] fi]i non suapte natura4 ,si non sunt haec naturalia1 sequitur daemonum actionibus tribui oport]e4 ,,s5amus3 ,saepe gravia sursum1 levia deorsum f]untur1 fuga vacui1 aut ne corpora seipsa imp$iant eodem loco4 ,ita quoque fulm9a1 9 m$iis nubibus a calida sicca exhalatione concepta1 cum frigidi et humidi vaporis m$iaeque regionis naturam diu f]re non poss9t1 fragore t&em erump]e oportet ac deorsum praecipiti casu#a ru]e1 unde tonitrua ac fulm9a exoriuntur4 #a4 ,alibi3 cursu4 ,,toralba3 ,s5amus acceptam discipl9am a ,p]ipateticis tu]i pulcrum1 des]]e turpe putat4 ,et quidem ipse ea 9 s5t5tia diu#a acquievi1 s$ ab ea vis argum5torum ac c]tissim>um demon/rationum me disc$]e cogit4 ,nam qui fi]i pote/1 ut t5uissimae ac mollissimae nubis fragore tanta tonitrua exaudiantur8 ,quod si fragore nubis tonitrua ci]5tur1 semp] ton>et1 cum nubes v5to rumpuntur ac dissipantur4 ,praet]ea flammis e nimbo calig9oso erump5tibus1 semp] ton>et1 at saepe usu v5it1 nimbos d5sissimos hiatu +5ti subito ap]iri ac coruscationes ac fulgura cl>issima s9e ullo tonitru fi]i4 ,po/remo si fragore nubium tonitrua ci]5tur1 nunquam ton>et s9e fragore nubis1 at saepissime tonat s9e ulla nubium scissura aut ruptura1 et cont9uo quidem tonitru1 imo etiam s9e ullis nubibus s]5o coelo ac s9e fulgure tonitrua exaudiuntur4 #a4 ,alibi3 dudum4 ,,curtius3 ,pr(ecto ,h]5nius duumvir#a ,pompejorum coelo s]5o ictus e/ fulm9e#b1 quod cum ,s5eca#c saepius fi]i animadv]t]et1 te/atum po/]itati reliquit1 ne quis ,pl9io ac ,val]io idem scrib5tibus fidem d]og>e possit4 ,unde ,lucanus3 ,et tonat ign>o coelum ,jove4 #a4 ,alius3 decurio4 #b4 ,pl9ius hi/4 natural4 ,,ii1 #dh4 #ea4 #c4 ,quae/4 natur4 ,i1 #ca4 ,,frid]icus3 ,ita#a quidem ,toralbae argum5ta mihi vid5tur frang]e ac debilit>e p5itus ,ari/otelis de tonitru op9ionem4 ,et quidem illi ipsi1 qui sag>um coetibus affu]unt1 summa cons5sione affirmant1 si quis ritibus daemoniacis nondum initiatus illuc def]atur et exsecr&as devotiones abhorreat1 rep5te daemonum ac sortilegorum concionem non s9e +5ti tonitru dissolvi4 ,qu9 etiam antra sunt quam plurima1 9 quibus 9 summa #ff coeli#b tranquillitate tonitrua ab accolis et praet]euntibus exaudiuntur4 ,legi/is1 op9or1 9 labyr9?um ,aegyptiacum +r$i5tes tonitrubus#c dome/icis p]t]refactos4 ,et quemadmodum coetus sortilegorum1 ac dira sag>um v55a sulphur resipiunt#d1 ita quoque loca illa1 9 quibus delapsa sunt fulm9a1 sulphuris odore tet]rimo infe/antur1 ac lapides ipsos#e fulm9eos1 daemonis#f arte fabrefactos1 nihil nisi sulphur r$ol]e vidimus4 ,jam v]o quis adeo coecus1 qui daemonum actiones 9 lapsu fulm9is non p]spiciat1 cum tam5 flamma1 quo major e/1 eo velocius sursum abripiatur8 ,nec solum 9 casibus fulm9um contra naturam daemonum#g vis p]spicitur1 v]um etiam 9 obliquo et circul>i et vago motu1 neque tantum#h 9 eo1 s$ etiam 9#i liquatione gladiorum integra vag9a1 9 exu/ione suppellectilis arca clausa et illaesa1 9 pilorum e pud5dis#aj abrasione intacta cute1 neque 9 iis modo1 s$ etiam 9 avulsione uxoris a#aa complexu m>iti et 9#ab innum]abilibus actionibus1 quae ali5issimae sunt a r]um natura1 ut ea non nisi daemonum vel angelorum vi ac pote/ate1 contra naturam fi]i posse confit5dum sit4 #a4 ,alius3 ,illa4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alii3 tonitruis4 #d4 ,alibi3 recipiunt4 #e4 ,alibi3 ipsi fulm9ei 444 fabrefacti4 #f4 ,alius3 daemonum4 #g4 ,desunt haec duo antec$5tia v]ba uno codice4 #h4 ,alibi3 tam54 #i4 ,alius3 9 liquefactione4 #aj4 ,desunt haec 9 eodem codice4 #aa4 ,alius3 e4 #ab4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,cuktius3 ,triplices ,jovis manubias antiqui !ologi d5ot>unt1 scilicet c&idas1 rubras1 atras2 primas quidem solius ,jovis consilio fi]i dicebant1 quod ess5t innoxiae et quasi cohortatoriae4 ,id solum fulm51 inquit ,s5eca1 placabile e/1 quod mittit ,jupit]4 ,ad secundum cr$ebant adhib]i ,deos m9ores1 i4e4 inf]iores ,jove planetas1 quod fulm5 tametsi vulnus inflig]et1 attam5 fiebat s9e ca$e cujusquam4 ,ad t]tium acci]i ,deos sup]iores1 i4e4 sup]iores /ellas1 non tam5 s9e hom9um clade4 ,quod ,pl9ius cum satis non p]cip]et#a1 re v]a putavit ab ipsius ,jovis corpore c&idas decid]e flammas1 quod levius e/1 quam ut refelli m]eatur4 #a4 ,alius3 p]spic]et4 ,,octavius3 ,hunc integr&i#a supplicii modum secutum fuisse audio ,timurbecum#b1 quem no/ri ,tam]lanem vocant1 qui#c 9 urbium obsidionibus t5torio c&ido primo die utebatur1 ut impunitas d$itionem sequ]etur1 die sequ5ti rubro1 quo d5otabat ca$em priorum ac magi/ratus futuram1 t]tio die atra t5toria /ragem omnium significabant1 si urbs expugn>etur4 #a4 ,alii3 irrog&i4 #b4 ,alius3 ,temisculum4 #c4 ,alibi3 is enim4 ,,salomo3 ,graeci fabulis r]um v]itatem ab ,hebraeis acceptam contex]unt4 ,quod enim ,junonem aris praesidem furias praecipites de m$io are deturb>e#a f9x]unt1 ne 9 coelum evol>5t1 nihil aliud significav]unt1 quam inf]iores m5tes ac daemones suis quibusdam limitibus conclusos1 ne supra nubium regionem erumpant1 et a sup]ioribus angelis ac pote/atibus dejici ac deorsum 9 t]ram deturb>i1 eaque dejectione mortales t]r]i et #fg admon]i c&ido primum#b fulm9e1 innoxio tam51 po/ 9 fulm9is vuln]ibus ca/ig>i1 nonnunquam etiam clade illata sive uni hom9i1 sive uni familiae1 sive uni civitati1 ut po5a quidem ad paucos1 metus ad omnes p]v5iret4 ,et innoxia fulm9a ,jovis consilio fi]i dicebantur1 ut bonitas ,dei optimi maximi conspicua =et1 quia p] se v5iam1 l>gitiones1 opes1 sci5tias1 omnia d5ique bona tribuat1 magi/ratibus v]o ac lictoribus1 i4e4 angelis ac daemonibus1 judicia ac po5as irrog&as rel9quat4 #a4 ,alius3 deturb>i4 #b4 ,alibi3 primo4 ,,s5amus3 ,i/a quidem a vobis elegant] et p]accurate#a sunt explicata1 s$ non intelligo1 cur daemones sequantur potius ,aegyptiorum cadav]a quam ,graecorum1 aut cur procellas ereptis illis cadav]ibus potius quam aliorum excit>e soleant4 ,nemo enim e/1 qui nesciat1 cadav]a navibus evehi et invehi s9e tempe/ate consuevisse tum 9 ,asia1 tum 9 ,graecia1 tum etiam 9 ,italia4 #a4 ,alius3 p]acute4 ,,frid]icus3 ,i/a quidem cadav]a nondum sepulta2 cum enim#a ,!anus ex urbe ,locr5sium ,!bas navigio delatus#b esset1 ut ,lysidis ,py?agoraei cadav]1 non ita pridem ab ,epam9onda sepultum1 9 ,italiam amicis flagitantibus reveh]et1 sacris manibus rite#c factis1 admonitus e/ 9 somnio a ,lyside1 nec sepulcra esse viol&a nec#d immobilia mov5da4 #a4 ,plut>*us de daemonio ,socratis4 #b4 ,alibi3 p]latus4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,desunt tria haec sequ5tia v]ba 9 alio codice4 ,,octavius3 ,=san daemones ,aegyptii salut>ia hom9um g5]i m$icam5ta1 quae ex illis cadav]ibus eruuntur#a1 invid5t4 ,argum5to sit1 quod !sauros reconditos mira dilig5tia cu/odiunt et effodi5tes enecant4 ,scribit enim ,philippus ,melan*?on1 ,magdeburgi duodecim#b sortilegos !saurum effodi5tes casu turris obrutos et 9 arg5tifod9a#c ,rosae#d pl]osque a daemonibus subt]raneis caesos#e fuisse4 ,pl5us e/ ,georgius ,agricola hi/ori>um ejusmodi n>rationibus1 ac saepissime 9 fod9is daemones1 pygmaeorum cubitali magnitud9e1 ab omnibus conspici tradit1 quasi 9 metallis eru5dis valde imp$itos1 huc illuc fru/a t]rae ac saxa volv]e1 nihil tam5 metall>ios t]r]e1 modo ne rideantur#f2 id enim aegre f]re jam pridem ,apulejus maximus sortilegus ac#g v5eficus admonuit4 ,illud autem mihi mirum#h e/1 nem9em unquam1 qui daemonis consilio#i !saurum conquisivisset#aj1 rep]isse aut rep]to dit>i potuisse4 #a4 ,alii3 capiuntur1 vel3 eximuntur4 #b4 ,alii3 sex4 ,9 alio codice dee/ num]us4 #c4 ,alius3 aur(od9a4 #d4 ,dee/ 9 alio codice4 #e4 ,alius3 caecos4 #f4 ,alii3 videantur4 #g4 ,desunt duo haec v]ba 9 uno codice4 #h4 ,addit alius3 visum4 #i4 ,dee/ 9 uno codice4 #aj4 ,alibi3 inquisivisset4 ,,curtius3 ,pr(ecto legibus ,romanis d5egantur pecuniae iis1 qui exsecr&is sacrificiis aut alia quavis arte prohibita scrutantur !sauros4 ,,frid]icus3 ,daemones t]re/res1 qui !sauris et cadav]ibus cu/odes esse dicuntur1 m5daciores et crudeliores esse ,*aldaei tradunt1 quia #fh longius a puritate lucis et cognitione div9a disc$unt3 1 4 ,atque hos quidem ,porphyrius#a sangu9is nidoribus supra modum inhi>e scribit4 ,sic#b enim ,ulysses1 a ,circe eruditus1 scrobem complet cruore victim>um1 nec s9it ullum circumvolitantium daemonum1 quos ,hom]us#c vocat1 hau/u cruoris#d ante sati>i1 quam ,tiresias#e libasset4 #a4 ,libro ,,ii 4 #b4 ,alibi3 ,hic1 vel3 ,h9c4 #c4 ,odyssea ,,ii4 #d4 ,alibi3 c9]is4 #e4 ,addit alius3 ante4 ,,salomo3 ,hanc impietatem ac diritatem sortilegis usitatam div9a lex#a supra modum execratur1 eosque qui cum daemonibus sic epul>5tur sup] sangu9es4 #a4 ,levit4 #ai1 #bf4 ,eze*4 #cc1 #bf4 ,,frid]icus3 ,quid si daemones illi sunt scel]atorum hom9um#a animae1 qui aut rap9is collectas opes1 t5uibus#b utiles futuras1 humi recondid]ant atque 9 iis spem omnem colloc>ant1 aut qui corporis sui sag9&i su>umque libid9um expl5d>um nimiam curam hab]5t1 cadav]ibus quae olim adamav]ant ac !sauris semp] int5ti1 ju/a supplicia diuturno1 cruciatu luant2#c aut qui#d 9 a$es ac turres cruore plebis con/ru5das omnia /udia contul]unt1 iisdem turribus quasi#e c>c]ibus conclusi ac v9cti po5as dep5dant8 ,nec mirum1 si cum ad ea loca p]v5itur1 voces1 tonitrua1 suspiria1 gemitus exaudiantur4 ,d5ique impuras m5tes circa co5osas fo$asque regiones v]s>i ac vag>i et tempe/ates ac procellas ci]e non dubito4 #a4 ,dee/ 9 aliis4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alius3 diluant4 #d4 ,alius3 quasi4 #e4 ,desunt haec duo v]ba antec$5tia 9 alio codice4 ,,toralba3 ,causas e>um r]um explic>e difficile2 illud tam5 mirum mihi visum e/1 quod cum ex ,hispaniis 9 ,gallias it] hab]em omniaque maxima1 m$iocria1 m9ima lu/r>em1 juga ,pyr5aeorum totius ,europae altissima sup]ans#a1 multa comp]i naturae arcana1 nihil tam5 mirabilius eo lacu1 9 quem si saxum dejec]is1 paulo mom5to coelum s]5um atra calig9e obscuratur ac fulm9ibus gravissimisque imbribus1 gr&9e p]mi/is1 regionem totam infe/at4 ,e/ etiam 9 monte ,sacone ,pyr5aeorum ara vetu/issima1 male coha]5tibus sibi lapidibus ex/ructa1 quorum si quis vel unum loco mov]it1 rep5te tonitrua ac fulm9a gravesque imbres excitantur4 ,et quoniam id saepe comp]tum erat gravi totius regionis detrim5to1 legibus sanctissime cavetur1 ut p]egr9i ab accolis admoneantur1 ne quid aud]5t#b1 capitali po5a subjecta4 ,quae mihi cum incr$ibilia rid]5tur nec tam5 capitis p]iculo#c exp]iri vellem1 eo me scrupulo socius lib]ans3#d ,jam1 inquit1 collectis frugibus licet id impune exp]iri4 ,itaque lapidibus alt>is huc illucque disjectis1 nem9e conscio diffugimus4 ,non prius tam5 9 proximam vallem desc5d]amus1 quam validissima fulm9a ac tonitrua coelum #fi omne imbribus ac gr&9e miscu]unt1 ut non imm]ito ,?omas ,aqu9as1 cl>us etiam#e int] physicos1 scrips]it1 daemones fulgura ac tonitrua ci]e4 #a4 ,alius3 sup]>em4 #b4 ,alii3 audeant4 #c4 ,alius3 p]iculum4 #d4 ,alibi3 lib]avit4 #e4 ,alius3 enim4 ,,curtius3 ,consimile e/ id1 quod ,pl9ius et ,/rabo n>rant1 tacta#a rupe ,cyr5aica aut lapide 9 antrum ,dalmaticum injecto1 coelum nivibus#b ac fulm9ibus conturb>i1 quae nunc tam5 desiisse accepi1 p]9de ut oracula ,delphica1 quaeque ex antro ,trophonio et ,lebadio exaudiri consuev]unt1 jampridem conticu]e1 ut ,tullius#c scrips]it3 nihil sua aetate iis contemptius fuisse4 ,causas#d tam diuturni sil5tii ,plut>*us#e ad daemonum occasum ref]ri putat oport]e4 #a4 ,alius3 fracta4 #b4 ,alii3 nubibus1 vel3 nimbis4 #c4 ,libro ,,ii de div9at4 #d4 ,alius3 ,cujus sil5tii tam diuturni causam4 #e4 ,libro de oraculorum defectu4 ,,s5amus3 ,si daemones hoc spectabile#a coelum1 m>ia1 t]ras1 ignes conturbant1 si t]ritanto hom9os tonitruis1 fulm9ibus1 procellis1 turb9um impetu1 t]rae hiatibus ac port5torum inop9ato concursu#b1 si#c legationibus div9is et humanis ob]rant1 si d5ique imp]ia1 civitates1 urbes1 pagos1 familias mod]antur et ev]tunt1 po/remo hom9ibus s+ulis cu/odes et ultores adjecti sunt3 videte1 quanta daemonum et angelorum multitudo sursum#d deorsum 9 omnibus mundi plagis et 9 s+ulis /ationibus colloc&a vobis sit4 ,prospici5dum etiam1 unde nobis tot angelorum ac daemonum promptu>ia suffic]e poss9t1 ut s9t ubique t]r>um et coelorum quasi m9i/ri ord9>ii1 vic>ii1 m$ia/9i1 qu&o nihil aet]num ac ne sempit]num quidem esse praet] ,deum /atui/is4 ,itaque provid5dum e/ de m>it&is angelorum ac daemonum ord9ibus1 ut ex eorum connubiis soboles 9 demortuorum loca sub/ituantur1 aut#e magi/ratibus#f abdicantibus1 aut /ato tempore absc$5tibus1 aut mun]e simul et vita defunctis1 novi vet]ibus sub/ituantur#g4 ,posuit enim ,frid]icus daemones utriusque naturae ac sexus1 ephialtas inquam et hyphialtas1 9 sag>um cum incubis et sortilegorum cum succubis conjugatione4 #a4 ,alius3 spirabile4 #b4 ,alibi3 concussu4 #c4 ,alius3 si legationes div9as et humanas ob]rant4 #d4 ,alibi3 seorsum4 #e4 ,alius3 ac4 #f4 ,alius3 magi/ratu4 #g4 ,alius3 sufficiantur4 ,,curtius3 ,hic ,platonis dignitas agitur2 cum enim posuisset1 omnes animas simul creatas fuisse ad immortalitatem1 ut vicissim corpora cadav]um occasu subir5t1 subjecit haec v]ba3 ,non1 inquit1 pauciores erunt unquam animi1 nullo p]eunte1 neque plures4 ,qu9 etiam animos appellat4 ,quodsi m5s e/ 1 erit etiam 1 quae tam5 uni tantum ,deo conv5ire ,toralba demon/ravit4 ,,toralba3 ,plato ,pha$onem adhuc adolesc5s scripsit1 ,timaeum v]o cum aetas +ravesc]et jam sua1 9 quo s5t5tiam mutasse videtur4 ,sic enim ,deum loqu5tem inducit3 ,ego satum#a animorum dabo1 satus#b dimittam 9 corpus4 ,c]tum enim animorum immortalium a ,deo g5itorum num]um nec aug]i nec int]itu m9ui scribit1 s$ p]petua quadam e corporibus ad corpora migr>e4 #a4 ,alii3 /atum4 #b4 ,alii3 satis1 vel3 satas4 #gj ,,coronaeus3 ,rem pr(ecto difficilem ,s5amus1 s$ ju/am proposuit#a1 quam si explicav]it ,toralba1 ut omnia argute solet1 non tantum ,s5amo1 nobis omnibus1 ut confido#b1 rem gratissimam facturus e/4 #a4 ,alius3 poposcit4 #b4 ,alibi3 quod confidat4 ,,toralba3 ,tibi1 ,coronaee1 quicquam d5eg>e nefas esse semp] duxi1 ac propt]ea meas ineptias mea#a facilitate propon]e malo1 quam illud#b onus abs ,te meis hum]is impositum recus>e4 ,s$ cum disputatio de angelorum ac daemonum orig9e1 /atu1 conditione1 occasu a demon/rationibus procul abesse videatur1 pr(ecto haec ab ,ebraeis1 qui arcana div9a ex ipsis fontibus et sacris laticibus haus]unt1 e>um r]um explicatio pet5da nobis e/1 nec video1 quis melius quam ,salomo hoc prae/>e possit4 ,quod etiam ,porphyrius ad ,bo?ium et ,ari/oteles ad ,calli/h5em1 ut]que div]sis aetatibus1 scrips]e1 r]um omnium orig9es ac reconditas sci5tias a ,*aldaeis pr(ectas1 ,*aldaea appellatione complectuntur ,ebraei1 qui orig9e ,*aldaei sunt1 s$ arcana illa r]um div9>um1 quasi !sauros1 occulta quadam discipl9a1 quam illi#c ,cabalam1 ,graeci autem1 ni fallor1 appellant1 s$ abdid]unt1 ut aditus paucissimis pat]e possit4 #a4 ,alius3 nimia4 #b4 ,alibi3 ullum4 #c4 ,alius3 ipsi4 ,,salomo3 ,video ,toralbam id1 quod magna no/rorum omnium expectatione a ,coronaeo ipsi#a delatum e/1 hone/a specie excut]e velle4 ,majores quidem no/rae g5tis ,*aldaeos#b fuisse agnosco et 9 ,pho5iciam primum migrasse1 unde ,cadmus1 quae vox ebraica ,ori5talem significat1 litt]as 9 ,graeciam advexit#c ac rursus 9 ,*aldaeam ab ho/ibus abductos multa div9itus didicisse1 s$ nihil accepimus1 quod non sit omnibus omnium vocibus ac l+uis toto t]r>um orbe dissipatum ac p]vulgatum1 ut lat]e possit nem9em4 #a4 ,alius3 delatum illi4 #b4 ,alius3 ,*aldaicae4 #c4 ,alius3 invexit4 ,quae cum ,salomo dixisset1 caet]i conticu]unt1 quod hom9em aetate gravem int]pell>e contra decus et dignitatem arbitr>5tur4 ,s$ ,,coronaeus rupto sil5tio3 ,nihil abs ,te1 inquit1 ,salomo1 scire desid]amus1 quam quod ve/ri mores1 ve/ra discipl9a1 ve/rae leges patiantur1 et quoniam angu/iae#a temporis longiorem disputationem f]re non possunt1 diff]5dum mihi commodius videtur1 ut p>atiores r$eamus4 ,tum laudatorio cantico1 fidibus1 vocibus ac fi/ulis suavissime animos oblectati#b1 mutua consalutatione#c accepta discess]unt4 #a4 ,alibi3 angu/ia 444 pote/4 #b4 ,alius3 animum delectati4 #c4 ,alibi3 consolatione4 #ga ,,lib] ,,t]tius4 ,cum ad co5am ,salomo t>dius v5isset1 ,,coronaeus illum intu5s3 ,tuae te1 inquit1 salutis de9ceps curam hab]e oportet1 ,salomo1 ne cum tanto /udio m5tem pascis1 corpus ipsum in$ia contabesc]e pati>e4 ,,salomo3 ,v]eor1 ut vobis1 cum aetas +ravescat1 jam 9 eo mole/us sim1 quanquam nihil prohibet1 quom9us me abs5te1 dum#a t>dius r$eo1 sessum eatis et ut jubeas1 abs ,te1 ,coronaee1 peto4 #a4 ,alius3 cum4 ,cum itaque cons$iss5t1 ,coronaeus coeptam sup]ioribus diebus ,pha$onis lectionem p]sequi jussit1 et cum eo loci v5iss5t#a1 ubi ,plato animas solutas corporibus a daemonibus eorumque ducibus judicio si/i et ad supplicia suis scel]ibus digna trahi#b scribit1 locum releg]e1 de9de f9em leg5di fac]e jussit4 #a4 ,alius3 v5issem4 #b4 ,alius3 capi4 ,tum co5a p]acta po/ laudatoria cantica ita orsus#a3 ,loci hujus obscuritas1 inquit ,,coronaeus1 mihi dubitationem injecit1 cur antiqui tum ,graeci tum ,ebraei tanta obscuritate et calig9e vel>9t sua scripta1 ut vix ac ne vix quidem a sapi5tibus intellig]5tur1 quae tam5 p]cepta mirabilem aff]unt tum utilitatem1 tum oblectationem4 ,nam ,aesopus1 fabul>um scriptor antiquissimus1 illecebris quibusdam animantium#b univ]sam#c humnanae vitae rationem complexus e/4 ,sic ,py?agoras symbolis quibusdam allegoricis et illis c>m9ibus1 quae ob suam#d prae/antiam dicta sunt1 ,orpheus1 ,hom]us1 ,hesiodus1 ,trismegi/us#e1 ,t]p&] et antiquissimi d5ique philosophi sapi5tiae suae#f decreta obscuritatis calig9e contex]unt1 qu9 etiam sacratiores litt]as allegori>um pl5issimas vidimus4 #a4 ,alius3 exorsus4 #b4 ,alibi3 animantibus4 #c4 ,alius3 univ]sae4 #d4 ,alius3 sui4 #e4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #f4 ,dee/ ibidem4 ,,octavius3 ,nihil v]ius ab ,augu/9o#a dici potuit1 quam illud3 ,ea demam mis]abilis animae#b s]vitus e/1 signa pro#c rebus cap]e et supra corpoream naturam m5tis oculum ad hauri5dum lum5 aet]num attoll]e non posse4 ,idem alibi#d3 ,utilis e/1 inquit1 scripturae auctoritas1 cum div]sas s5t5tias p>it4 #a4 ,de doctr9a *ri/iana cap4 #e1 #aj et #aa4 #b4 ,alibi3 vitae4 #c4 ,alibi3 s9e4 #d4 ,lib4 ,,ii de civit4 ,dei4 ,,frid]icus3 ,cum nihil p]spicuitate utilius sit1 haud scio an ullum 9 scriptore gravius sit vitium1 quam1 quae facillime possis1 ea obscura trad]e1 ut lib] ,apocalypseos1 qui tanta v]borum ac r]um obscuritate#a implicatur1 ut ne auctor quidem ipse1 si reviviscat 7quis qualisque fu]it1 nondum con/at int] eruditos71 sua scripta quid vel9t1 liquido affirm>e ausit4 ,atque haec obscuritas ,juliano ,imp]atori1 ,porphyrio1 ,proclo1 ,celso1 ut ,ebraeorum et ,*ri/ianorum scripta calumni>5tur1 maximum praebuit argum5tum4 #a4 ,alius3 ambiguitate4 #gb ,,coronaeus3 ,cum illa ratio scrib5di vet]um f]e omnium communis sit1 prospici5dum nobis e/1 ne abs5tes et indicta causa damnati a nobis videantur4 ,at ne ,julianus ipse quidem ,augu/us1 is qui#a 1 i4e4#b transfuga1 cum a ,*ri/ianis ad paganos defecisset1 usurpatur1 quantumvis ,*ri/ianis infe/us esset1 ,basilii ,magni librum ante rejecit1 quam legisset ac relegisset1 ut epi/ola 8 tribus v]bis scripta significavit3 1 1 4 #a4 ,alibi3 isque4 #b4 ,desunt haec et septem sequ5tia v]ba 9 alio codice4 ,,curtius3 ,ego duabus de causis potissimum exi/imo vet]es sapi5tiae decreta v]bis obscuris tradidisse3 primum ne m>g>itae porcis1 de9de ne res preciosissima1 i4e4 sapi5tia1 sua vilesc]et#a facilitate4 ,nam vulg>ia f]e contempta jac5t1 etiamsi preciosa4 ,extat ,lysidis ,py?agoraei epi/ola gravit] qu]5tis1 quod pl]ique secretiorem philosophiam quasi m]etricem pro/itu]5t iis1 qui#b m5tis purgationem ne p] somnum quidem cap]e poss5t1 eosque non m9ore impietate oblig>i1 quam si ,de>um ,eleus9i5sium#c adyta pr(an>5t aut aquam puram co5o consp]g]5t4 ,itaque ,porphyrius ,plot9um ph?isi#d p]iisse scribit1 quod contra jusjur&um ,ammonis#e arcana divulgasset4 ,qu9 etiam ,plato1 cum r]um div9>um arcana ,dioni scripsisset1 lett]as exuri jussit1 quoniam#f ridicula1 inquit1 vid5tur1 quae sunt admiratione dignissima4 ,et 9 epi/ola ad ,ar*idamum1 9 qua de natura ,dei scribit3 4 ,item ,porphyrius3 ,tu vide1 inquit1 ne i/a cum hom9ibus impuris communic>i pati>e1 majus enim tibi quam mihi p]iculum imp5d]et2 non enim ap]te ,dii1 s$ a5igmatice sua mortalibus tradid]unt4 #a4 ,alibi3 vilescat4 #b4 ,alius3 quae4 #c4 ,alius3 ,eleus9>um4 #d4 ,dee/ 9 alio codice4 #e4 ,alius3 daemonii4 #f4 ,desunt haec sex sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 ,,s5amus3 ,alia mihi m5s e/1 nam#a cum pl]osque v]borum obscuritatem#b sic affect>e videmus1 ut admirabilitatem sui efficiant1 sic enim seplasi>ii notis ,graecis1 ,arabicis v]bis et ,go?icis litt]is utuntur1 ut m$ic9am faciant confusiorem#c1 aut ne intellig5tibus sui irrid5di praebeant argum5tum1 neque enim facile c>pimus1 quae#d non capimus4 ,talem fuisse accepimus ,h]aclitum1 qui tam obscure de natura scripsit#e1 ut ,plato#f ,delio natatore opus esse dic]et4 ,is enim discipulos in/ruebat uno v]bo 1 quod ,ari/otelem#g quoque op]a d$ita fecisse legimus 9 libris 4 ,ac tametsi ,plato caet]is ap]tius1 int]dum tam5 obscure ita scribit1 ut ne ipsum quidem1 si reviviscat1 sua scripta de num]is int]pret>i posse videatur1 ac ea potissimum1 quae libro de republica octavo scribit1 9 quibus int]pret&is ,!on ut]que1 ,plot9us1 ,proclus1 ,jambli*us1 ,m>silius hircum mulg]e vid5tur4 ,quid ,aegyptia #gc vanitate levius8 ,illa tam5 deliram5ta litt]is hi]oglyphicis sic tex]unt1 ut sacrata qua$am oracula vid]5tur4 #a4 ,alius3 nam cum4 #b4 ,alibi3 puritatem4 #c4 ,alii3 quae/uosiorem4 #d4 ,alibi3 quod4 #e4 ,alius3 scrips]at4 #f4 ,addunt alii3 ad ea intellig5da4 #g4 ,ita ,gellius ex epi/ola ,ari/otelis ad ,alex&rum ,m4 scribit4 ,,octavius3 ,sunt qui sua scripta neque a doctis1 neque ab indoctis legi vel9t1 ut ,lucilius1 ne alt]i ob imp]itiam rejiciant non intellecta1 alt]i nimis intellecta calumni5tur4 ,,salomo3 ,s5ami repreh5sio 9 sophi/as quidem1 non tam5 9 sapi5tes cadit1 multo m9us 9 eos1 qui sacrae sapi5tiae decreta scriptis obscurioribus vel>unt4 ,pr(ecto ,rabbi ,moses ,maimonides p] sacra obte/atur lectores1 ne arcana divulg>i aut a pr(anis hom9ibus pollui patiantur4 ,,s5amus3 ,quid si pecc&i argum5tum et occasio ab obscuritate ipsa trahatur8 ,c]te ,salomonis scripta1 quae ipse allegorias inscripsit1 pl]isque absurda vid5tur4 ,quid enim hoc sibi vult3 ,nequitia viri prae/at muli]is bonitati8 ,illud enim foem9as a lectionibus sacrae scripturae quam plurimas#a av]tit4 #a4 ,alibi3 quam plurimum4 ,,salomo3 ,ebraeis dictio malum et de=me significat1 ut bonum et pul*rum1 quod ,academici dicunt4 ,sic enim ,s>a dicitur a regibus expetita#a ad concubitum#b1 quod esset optima i4e4 valde =mosa4 ,innuit igitur sapi5s#c eleganti allegoria1 viros de=mes =mosis muli]ibus prae/>e1 item foem9>um bl&itias pejores#d esse ac]bis#e s]monibus virorum4 ,item animos corporibus excell]e2 muli] enim corpus allegorico s]mone#f utique#g significat2 item intellectualem facultatem1 utcunque prava fu]it1 praepoll]e cupiditati1 quae bruta et mortalis anima dicitur4 ,huc enim p]t9et1 quod scribitur 9 ,ecclesia/e#h3 int] viros mille unum sapi5tem rep]i1 foem9>um ex#i omnibus nullam4 ,id quidem de muli]ibus nudo s5su intelligi non pote/1 cum sola ,debora sua aetate et sola ,hulda imp]ante ,josia prophetiae ac sapi5tiae div9ae mun]ibus int] sexag9ta#aj millia in]tium virorum fru]5tur#aa4 ,item appellatione viri =mam naturalem1 muli]is v]o mat]iam intelligit1 quam etiam saepe 9 prov]biis#ab m]etricem appellat1 quae ut virorum1 sic illa =m>um multitud9e delectatur4 ,pl5a sunt regis ,salomonis scripta allegori>um1 9 quibus int]pret&is /r5uum se praebuit ,philo1 moralia secutus1 ,leo ,ebraeus naturalia4 ,9 utroque cl>u]unt#ac ,rabbi ,moses ,maimonides ac ,talmudici scriptores4 ,hi tam5 obscurius2 at ne scriptis quidem sua prodidiss5t1 nisi librorum int]itum metuiss5t#ad4 ,et quoniam illa discipl9a sola auditione p]cipiebatur#ae1 dicta e/4 ,id enim voluit ,esdras#af1 cum dicit3 alia quidem p]vulgabis1 alia trades sapi5tibus4 ,et quemadmodum plebi locus erat 9 atrio templi1 a ,levitis #gd discreto1 sac]dotibus intra velum aditus erat1 non caet]is ,levitis1 et uni tantum pontifici maximo 9 sacratissimum illum locum1 ubi erat fo$]is arca2 sic etiam sacri libri ita scripti sunt1 ut ea1 quae ad uniuscujusque salutem p]t95t1 cujusmodi e/ decalogus et omnia decalogo cons5tanea1 facillime ab omnibus p]cipiantur#ag1 scilicet jussa1 vetita1 po5ae1 judicia1 fe/a1 ritus1 mores1 quae omnia #fac capitibus cont95tur1 tanta p]spicuitate1 ut patiantur dubit>e nem9em4 ,quae v]o m9us ad salutem faciunt1 ut rationes occultae rituum ac sacrificiorum ac a doctis#ah tantum qua$am v]o non nisi a doctissimis intelligi possunt1 ut quae a no/ris appellatur ,cabbala1 i4e4 sci5tia naturalium arcanorum1 po/remo omnium difficillima ad currum p]t9et1 qui ab ,eze*iele ita scribitur1 ut 9 ipso app>u]it coele/ium orbium ac r]um div9issim>um admir&a descriptio1 quam ,moses1 qui a no/ris#ai ap]ta aquila dicitur1 summis digitis att+]e cont5tus1 secretiora noluit explic>e4 #a4 ,alibi3 repetita4 #b4 #a ,mosis #ab1 #ad4 #ci4 #c4 ,alibi3 saepius4 #d4 ,alius3 diriores4 #e4 ,alibi3 acribus4 #f4 ,alius3 s5su4 #g4 ,alius3 ubique4 #h4 ,ecclesia/es #g1 #bi4 #i4 ,alibi3 de4 #aj4 ,judi? ,,iv1 #d2 #b ,regum #bb1 #ad2 et #b ,*ron4 #cd1 #bb4 #aa4 ,alius3 sexc5ta4 #ab4 ,desunt haec v]ba 9 alio codice4 #ac4 ,alii3 cl>escunt1 vel3 cl>i sunt4 #ad4 ,alius3 metu]5t4 #ae4 ,alibi3 suscipiebatur4 #af4 ,esra lib4 ,,iv1 c4 #ad4 ,nehem4 ,,ix1 #i4 #ag4 ,addit unus codex glossam hebraicam cum v]bis3 lex quae ore traditur4 #ah4 ,alibi3 doctoribus1 vel3 doctioribus4 #ai4 ,desunt haec quatuor v]ba sequ5tia 9 aliis codicibus4 ,,s5amus3 ,si haec tam sublimia nihil hab5t utilitatis aut ejusmodi sunt1 quibus c>]e facile possumus1 illud usurp&um nobis e/1 quod psaltes lyricus3 ,non exquisivi1 inquit1 mirabilia et supra captum meum1 s$ humilis#a me gessi4 ,s9 haec ad sci5tiam et sapi5tiam div9am pr(utura sunt1 malevoli et ipsa invidia jejuni animi sit1 !sauros abditos humanis usibus erip]e ac v]borum ambiguitate m5tes imp]itorum#b magis ac magis implic>e4 #a4 ,alius3 humilit]4 #b4 ,addit alius3 erroribus4 ,,salomo3 ,ne igitur#a a !sauri similitud9e disc$amus1 legi/is elegant] fictam ,aesopi fabulam1 qua pat]familias jam moriturus lib]os consolatur1 qui#b tametsi non magnas opes ac latifundia leg>et1 !saurum tam5 9 v9ea sua lat]e affirmabat1 quo suam inopiam cumulate sublev>5t4 ,mortuo patre lib]i summo /udio ac labore conquir5tes1 cum nusquam !saurum rep]ir5t1 v9eam pat]nam aliud ag5tes cultissimam ac noxi>um h]b>um purgatissimam r$did]unt1 unde prov5tus ub]rimos colleg]unt4 ,ita quoque si div9a scripta /udiose legamus ac lecta saepius m$itemur#c1 !sauros /udioso incr$ibiles eru]e licebit4 ,nam eo spectat regalis illa vox1 qua ,david initio laudationum su>um summam felicitatem pra$icat illius1 qui assiduis cogitationibus die nocteque#d leges div9as contemplatur4 ,item precatur a ,deo#e1 nubeculam oculorum sibi detrahi1 ut admirabilem sapi5tiam div9a lege compreh5sam intu]i possit4 ,fit enim illa m5tis agitatione erga litt]as div9as obscuriores1 ut non solum a vitiis ab/9eamus#f ac v]um#g decus amplectamur1 v]um etiam corpori salubritas1 m5ti prud5tia ac sapi5tia et cum immortali ,deo arctissima connexio#h #ge qua]atur4 ,illud v]o gravius#i1 quod 9 eo ipso laus ,dei agitur1 cum ejus arcana p]vulgata obsolescant1 ut acute scripsit ,salomo#aj3 ,gloria ,dei e/1 inquit1 arcana cel>e1 gloria regum arcana scrut>i#aa4 ,quod ,tobias#ab paulo alit]3 ,praecl>um e/1 inquit1 arcana regum cel>e et op]a ,dei laud>e4 ,nam op]a ,dei pat5t omnium oculis1 arcana v]o paucis4 #a4 ,alibi3 ergo4 #b4 ,alius3 quid4 #c4 ,alius3 m$itamur4 #d4 ,alius3 noctuque4 #e4 ,psalm #fh 7#fi71 #ah4 #f4 ,alius3 abhorreamus4 #g4 ,alibi3 novum4 #h4 ,alius3 conjunctio4 #i4 ,alii3 gnavius4 #aj4 ,prov]bia ,,xxv1 #b4 #aa4 ,alibi3 eorum cel>e4 #ab4 ,tobias ,,xii1 #g4 ,,s5amus3 ,at obscuritas non modo bonos a lectione det9]e#a1 v]um etiam improbos ad r]um div9>um contemptum excit>e videtur4 ,cum enim ,porphyrius arboris sci5tiae boni et mali fructus dec]p]e nullo modo posset1 negavit 9 hortis illis delici>um c5s]i debuisse fructum1 aspectu quidem jucundissimum ac sapore gratissimum1 s$ tam5 hom9i1 quem ,deus 9 illis hortorum umbraculis viriditatis#b colloc>at1 mortif]um ac pe/il5tem1 multo m9us hom9es a prud5tiae cognitione vetito salut>i fructu arc]i debuisse1 cum prud5tia dux humanae vitae sola turpe ab hone/o divid]e#c possit4 ,quod autem scribitur1 fructum vitalis arboris div9o jussu ab horti virid>iis avulsum1 ne1 si ,adamus eo vesc]etur1 9 aet]num viv]et1 9 ,dei optimi maximi contumeliam scriptum esse4 ,d5ique s]p5tis cum muli]e ac ,dei cum hom9ibus colloquia et absurda et incr$ibilia vid]i4 #a4 ,alius3 det]r]e4 #b4 ,alius3 viridatis4 #c4 ,alibi3 dijudic>e4 ,,salomo3 ,9 disputationibus r]um div9>um illud inprimis prospici5dum e/1 ne quid cuiquam#a tem]e excidat1 nihil enim gravius ac capitalius pecc>i pote/4 ,illud autem usu v5ire solet iis1 qui r]um human>um fa/u ac dialecticorum argutiis inflati omnia sup]a1 inf]a1 prima1 ultima +5ii acum9e ac subtilitate cap]e se posse confidunt1 cum s9e ope div9a id consequi nemo queat4 ,quod sapi5tiae magi/]#b uno v]bo significat3 ,inquirit d]isor sapi5tiam1 s$ fru/ra4 ,quanquam ,porphyrius1 inscitia dicam an impietate1 oracula div9a calumniatur1 quasi legislator prud5tiam signific>et et vitam beatam hom9ibus invidisse ,deum1 cum libro sequ5ti scrips]it ,bezaleelem spiritu div9o1 sapi5tia1 prud5tia1 sci5tia et omni artium g5]e ab immortali ,deo fuisse abunde cumulatum1 quibus quidem donis ac mun]ibus omnes omn9o virtutes cont95tur4 ,spiritus quidem div9us tribuitur ,dei mun]e et concessu ad illu/r&as humanae m5tis calig9es ac futura prospici5da4 ,sapi5tia v]o pietatem ab impietate1 prud5tia bonum a malo1 sci5tia v]um a falso1 ars utile ab inutili sejungit4 ,cum autem sapi5tiae pr9ceps ab immortali ,deo excitatus1 ut quid vellet a se pet]et1 ille prud5tiam petiit#c1 qua quidem turpe segreg>et ab hone/o1 et cum qua hom9es ad ,dei metum et v5]ationem cohort>etur3 ,quoniam1 inquit#d1 ,deus sapi5tiam aliunde l>gitur1 #gf ab eo solo sci5tia et prud5tia4 ,idem alibi3 ,fructus ju/i lignum vitae1 quam int]pretatur sapi5tiam4 ,ac tantum abe/1 ut hom9em a fructu vitali prohibu]it1 ut etiam 8 v]bis invit>it3 ,=san1 inquit#e1 dec]p]et ,adamus fructum vitalem1 ut eo vescatur et vivat 9 aet]num4 ,sic enim p>aphra/es ,*aldaeus consimili oratione utitur p]eleganti figura4 ,ad ,jesaiam conv]sus ,deus3 ,dic1 inquit#f1 populo huic3 audi5do audite1 vid5do videte1 ne tam5 cognoscatis2 crassum r$dito cor i/ius g5tis et aures obtura1 oculos obl9e1 ne =sitan audiat1 videat1 intelligat et ad me conv]sus saluti re/ituatur4 ,quorsum haec loqu5di ratio1 nisi quod semp] nitimur 9 vetitum nec ard5tius quicquam optamus1 quam quae nobis eripi vel prohib]i videmus4 ,docet igitur ,mos5 ac ,esaiam1 quibus artibus mis]os hom9es a fac9orosa et conscel]ata vita ad v]um decus revoc>e ac saluti re/itu]e debeant4 ,cave legibus div9is op]am d>e1 cave sapi5tiae /udiis incumb]e1 ne sempit]nam ac beatam vitam adipisc>is2 haec oratio apud hom9es improbos et cupidos efficacissima esse consuevit4 #a4 ,alius3 ne quicquam4 #b4 ,prov]b4 ,,xiv1 #f4 #c4 #a ,regum ,,iii1 #i sqq4 #b ,p>al4 ,i1 #g4 #aj sqq4 #d4 ,prov]b4 ,,ii1 #f4 ,,xi1 #cj4 #e4 #a ,mosis #h1 #bb4 #f4 ,jesaiae ,,vi1 #i sq4 ,,s5amus3 ,nulla res me diutius ex]cuit1 quam arboris utriusque ac s]p5tis allegoria4 ,,salomo3 ,et graecis et lat9is int]pretibus e/ ignota4 ,ac tametsi quidam ex ,ebraeis#a arcanos allegoriae s5sus ap]u]9t1 omnia tam5 eorum /udia inania futura sunt1 nisi ,deus m5tes no/ras ad haec peicipi5da illu/r>it4 #a4 ,philo 9 allegoriis biblicis4 ,leo ,ebraeus l4 ,,iii de amore4 ,,frid]icus3 ,p]iculi pl5a res mihi videtur1 sacrae scripturae litt]as#a ad allegoriam d$uci1 ne r]um ge/>um hi/oria 9 fabulas evanescat4 #a4 ,alius3 sacras litt]as4 ,,octavius3 ,an ullum1 ,frid]ice1 s]p5tis cum muli]e colloquium fuisse putas8 qui odio tam implacabili int] se c]tant1 ut s]p5tis intuitu solo muli] abortum patiatur ac 9 turba virorum unam muli]em ad ultionem#a s]p5s petat ac p]sequatur4 ,nihil ergo#b v]ius dici potuit1 quam illud3 ,litt]a occidit1 spiritus vivificat#c4 #a4 ,desunt duo haec v]ba 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 enim4 #c4 #b ,cor9?4 #c1 #f4 ,,salomo3 ,9 sacris litt]is hi/oria pura saepe n>ratur1 ut cum c5setur populus et suis quibusque#a tribubus duces attribuuntur4 ,e/ etiam cum hi/oria quidem#b n>ratur1 s$ praet] hi/oriam allegoria latet occulta1 ut cum ,s>a ancillam et filium rejici5dum suadet1 !ologi acutiores etiam cupiditatem r5it5tem virtutibus1 cum filio peccato1 a ratione dom9ante ableg>i oport]e doc5t1 cum eadem ancilla domum r$ire ac ,s>ae morem g]]e jubetur ab angelo1 tum cupiditatis obsequium ac#c rationis dom9atum int]pretantur1 ab intellectu ag5te4 ,h9c illa ,dei vox ad ,abrahamum3 #gg ,fac quaecunque dix]it tibi ,s>a1 id e/3 ratio2 cum etiam#d ,s>a conte/atur#e1 ancillae filium ha]$em non futurum1 innuit etiam eos1 qui vitiis ins]viant et libid9i1 div9a bona nunquam adepturos4 ,saepe quoque visiones ac somnia div9a pro rebus ge/is n>rantur1 9 quo pl]ique suam navim afflix]unt1 pl]ique#f etiam naufragium fec]unt1 qui ,deum cum hom9ibus quasi vigilantibus colloqui arbitrantur4 ,nem9em enim unquam ,deus allocutus e/#g vigilantem1 praet] ,mos51 et quom9us ambig]etur1 p]spicua ,dei voce te/atum habemus 9 ipsa lege4 ,ergo angeli vox ad ,bileamum1 aut as9i loqu5tis 9 scriptura ad visa dormi5tis ,bileami ref]5da sunt1 et#h quaecunque ,abrahamo et prophetis omnibus oracula data commemorantur1 uno tantum ,mose excepto1 cui vigilanti locutus e/ ,deus4 ,qua quidem ratione cl>issima lux ad calig9em sacr>um scriptur>um discuti5dam acc$it4 ,int]dum allegoria facilis ac pura traditur1 ut cum lex jubet#i1 praeputia cordium circumcidi4 ,saepe v]ba triplicem s5sum prae se f]unt3 vulg>is s5sus ad captum imp]itorum accomodatur1 ut cum ,salomo#aj vetat coram rege sup]biam et arrogantiam prae se f]re1 secretiore s5su ad ,deum p]t9et1 ad quem abjecto et humili habitu acc$]e oportet2 semp] enim ,salomo significat ,deum regem#aa1 nisi ,dei vox cum rege conjungatur1 ut illud3 ,cor regis 9 manu ,dei e/#ab4 ,8 autem v]bis ,deus significatur3 ,ne1 inquit1 cogitatione tua vitup]av]is regem1 nec vitup]es 9 p5etralibus lecti tui divitem2 volucres enim coeli eff]5t#ac vocem et avis allata rem vulgabit#ad4 ,quibus v]bis vetat de ,deo impie cogit>e4 ,lectus enim 9 sacris allegoriis#ae corpus humanum significat1 volucrum autem vox daemones1 tametsi volucres#af et pro angelis accipiantur1 ut apud ,jesaiam#ag angeli quoque ac daemones avium appellatione saepe significantur4 ,nam utrique cu/odes vel lictores hom9ibus additi cogitationes occultas atque intimos s5sus nudant1 ne quod inultum scelus ac pia cogitatio s9e praemio rel9quatur4 ,*aldaeus p>aphra/es#ah haec ,salomonis v]ba int]pretabatur de angelis ,raziele et ,elia#ai1 quos occultissima quaeque scel]a patefac]e scribit4 #a4 ,alius loco horam duorum v]borum3 s+ulis quoque4 #b4 ,omnes codices3 qua$am4 #c4 ,alius3 tum4 #d4 ,alius3 ita4 #e4 ,alius addit3 m>itam4 #f4 ,alius3 plures4 #g4 ,num]i ,,xii4 #h4 ,alii3 ut4 #i4 #e ,mosis #aj1 #af4 #aj4 ,prov]b4 #be1 #f4 #aa4 ,alius3 regis appellatione4 #ab4 ,prov]b4 #ba1 #a4 #ac4 ,alius3 volucris 444 eff]et4 #ad4 ,eccles4 #aj1 #bj4 #ae4 ,psalm4 #i 7#h71 #bd 7#be71 #ajc 7#ajb71 #adc 7#adb74 ,jobi #ch1 #df4 #af4 ,alius addit3 int]dum4 #ag4 ,jesaiae #df1 #aa4 #ah4 ,9 cap4 #aj1 #bj ,ecclesia/is4 #ai4 ,unus addit3 sac]dote magno4 ,,s5amus3 ,acutissime ,salomo ,salomonem int]pretatur1 s$ quis hanc int]pretationem div9>e potuisset8 ,,octavius3 ,ego locum hunc de volucribus1 qui cogitationes et intimos s5sus regi ap]iunt1 ad eos reges p]t9]e duco1 qui dome/icos daemones sibi vel sese illis adjunx]ant1 a quibus omnia omnium dicta1 facta1 cogitationes p]9de intelligunt1 ut ab illis spectatoribus1 quos vet]es tyrannorum appellabant2 nullum enim tyranni secretius hab5t arcanam4 #gh ,,s5amus3 ,si tantum potuiss5t aves illae ac volucres sive daemonicae sive angelicae1 quid e/ quam ob rem ,n]oni1 sacrilegorum#a ac tyrannorum maximo1 conjurationem ,pisonis patefac]e nolu]e8 cum ,simoni mago ac daemonibus conjunctissimus esset1 ut ,pl9ius et ,ir5aeus tradunt4 #a4 ,alibi3 sortilegorum4 ,,frid]icus3 ,nihil daemones injussi faciunt nec ullius occulta scel]a nudant1 nisi ,dei jussu et angelorum sup]iorum#a pote/ate4 #a4 ,alibi3 sup]iore4 ,,coronaeus3 ,cum solius ,dei proprium sit1 intimos omnium s5sus et animorum occultos recessus p]ve/ig>e1 ut quidem rex ,salomo d$icatoria oratione decl>at ap]te1 quid angelis et daemonibus illis opus ad secretiores m5tis latebras p]vulg&as8#a #a4 ,alius3 evulg&as4 ,,curtius3 ,extat pr(ecto ,?aletis elegans 9 hanc s5t5tiam oratio2 cum enim rog>etur1 an qui scel]ate quid agat1 ,deum lat]e pote/8 ,at ne cogitans quidem1 inquit2 ,graeci melius3 1 1 4 ,,salomo3 ,diximus ante ac dic5dum saepius e/1 ,dei maje/atem angelorum ac daemonum (ficiis quodammodo augu/iorem vid]i1 quam si p] se ipsum solo nutu1 sicut#a pote/1 omnia procur>et#b4 ,ac tametsi solus omnium occultissimos s5sus retegit1 s+uli tam5 angeli s+ulis hom9ibus cu/odes additi1 s5sus intimos ap]iunt1 non item aliorum cogitationes4 ,item daemones1 quibuscum sortilegi 9 nef>ium societatis fo$us coiv]unt#c1 eorum s5sa plane intelligunt4 ,argum5to sit1 quod qui sortilegi ad rectam cogitationem aut ,dei metum paulo mom5to conv]tuntur1 rep5te a daemone sese conturb>i#d confit5tur4 ,s9 vir bonus ad pravam cogitationem deflex]it1 sub9de s5tit#e 9 ipsis animi s5sibus magi/rum ac pa$agogum1 qui a turpi cogitatione illum av]tat aut etiam auris dextrae t9ni5tis levissima vellicatione aut#f punctura1 quam innuit pota 8 v]bis3 ,cyn?ius aurem vellit et admonuit4 ,quod ,socrates#g a daemonio famili>i vel potius ab angelo sibi fi]i pra$icabat1 dextra quidem suad5do1 s9i/ra dissuad5do1 aut orbiculo lucido int]diu aut ignea specie noctu1 aut etiam levissimo /repitu admon]i4 ,quae facillime p]cipiuntur ab iis1 qui spiritu ,dei patiuntur se duci4 ,si non p>eat admonitus1 t]retur somniis matut9is1 quae ab ,ebraeis matut9ae ca/igationes appellantur4 ,si ne hac quidem cogitatione#h ab impiis cogitationibus d$ucitur1 angelus ultionem reposcit1 accusatione proposita1 ut nemo innoc5s damn>i aut ullum#i scelus inultum1 nisi facti pigeat1 rel9qui videatur1 judicia con/ituuntur1 daemonibus etiam quasi lictoribus de/9atam sibi pra$am deposc5tibus1 quam#aj ,deus illis p]mittit4 ,huc enim p]t9et illud#aa3 ,asc5dit leo de cubili suo1 pra$o g5tium surrexit4 ,item#ab3 ,p]cussit eos leo de silva1 #gi lupus vesp]t9us va/avit eos1 p>dus vigilans supra civitates eorum4 ,item3 ,quis dat escam pullis corvorum vocif]antibus ad illum8#ac i4e4 div9ae maje/atis c>nificibus ac tortoribus scel]atorum v9dictam pet5tibus1 ,quod alibi#ad ap]tius scribitur3 ,spiritus ad ultionem creati sunt1 qui furoris sui flagella vibrant4 ,item#ae3 ,misit ,deus spiritum malum int] ,abimele* et cives ,si*em4 #a4 ,alibi3 quomodo4 #b4 ,alius3 p]curr]et4 #c4 ,alibi3 ini]unt4 #d4 ,alius3 confit5tur4 #e4 ,alibi3 s5tiet4 #f4 ,alius3 et4 #g4 ,plut>*us 9 libro de daemonio ,socratis4 #h4 ,ratione legunt alii4 #i4 ,alii3 illud4 #aj4 ,alius3 quae4 #aa4 ,j]em4 ,,iv1 #g4 #ab4 ,j]em4 ,v1 #f4 #ac4 ,psalm4 #adg1 #i4 #ad4 ,psalm #gh1 #di4 7,jes41 #ai47 #ae4 ,jud4 #i1 #bc4 ,,s5amus3 ,antiquissimi quoque !ologi pullos corvorum1 a p>5tibus des]tos1 div9a bonitate et procuratione nutriri summa cons5sione tradunt1 eoque p]t9]e dictum illud3 ,qui dat escam pullis corvorum8 ,,salomo3 ,error inde manavit1 quod phras9 ebraicam1 quae ,graecis quoque communis e/1 lat9i !ologi non p]cep]unt#a4 ,nam filios corvorum pro corvis1 ut filios prophet>um pro prophetis1 filios sangu9um1 filios inju/orum pro impiis ac sic>iis accep]unt4 ,sic enim ,ebraei filii hom9um i4e4 hom9es1 et ,graeci pro m$icis4 ,sic etiam illud3 ,quem dicunt hom9es esse filium hom9is1 i4e4 quem dicunt esse hom9em#b8 #a4 ,alibi3 p]cep]9t4 #b4 ,mat?4 #af1 #ac4 ,,toralba3 ,eo quidem errore me ,salomo lib]avit1 ut +5ue illum acceptum f]am2 at mirum mihi ante videbatur1 quam ob rem corvi pullos famelicos des]]e put>5tur ob id tantum1 quod rec5tes exclusi non plane nigri ess5t1 cum pl]aque animantium nasc5tium g5]a colorem a p>5tibus ali5issimum hab]e videantur1 quae tam5 incr$ibili /udio a p>5tibus nutriuntur4 ,nam cygni s5io c&idissimi pullos excludunt fuscos1 et tantum abe/1 ut corvi#a pullos ab alim5tis des]tos patiantur1 ut etiam cornicem incubantem a masculo et pullos jam volantes a foem9a pasci ,ari/oteles#b ipse ac ,pl9ius#c fateantur#d4 ,itaque ,apollonius apud ,philo/ratum ,euripidis v]sum modice ca/igans3 1 cum ille tantum hom9ibus tribu]it1 i4e4 4 #a4 ,alibi3 corvos4 #b4 ,hi/oria animalium ,,vi1 #e4 #c4 ,hi/or4 natural4 ,x1 #ab et #fj4 #d4 ,alius3 fat5tur4 ,,salomo3 ,eodem s5su scribit ,psaltes lyricus#a1 ,deum escam leoni pet5ti l>giri4 ,cur leoni potius1 animantium f]ocissimo1 qui p>cissimus e/ 9 cibo1 neque nisi qu>to quoque aut ad summum alt]nis diebus pascitur1 quam ex>matis ovium et capr>um gregibus1 hom9um usui maxime necess>iis#b8 ,alibi de catulis leonum#c1 nam si re v]a de catulis ag]etur1 aeque matris ut aliorum animantium ub]a sufficiunt1 quanquam alius quoque#d e/ locus de corvis1 quo facile vulgatus error refelli possit3 ,quis p>at v5atum corvis1 cum ejus pulli ad ,deum clamant et cibo c>5tes huc illuc ob]rant#e8 ,haec igitur ad daemones p]t95t1 qui pra$am scel]atorum sibi conquirunt#f nec nisi div9o concessu rapiunt4 ,eo p]t9et et illud ,salomonis#g3 ,corvi apud torr5tes eruant oculum et aquilae #hj vor5t eum qui patrem d]idet et despicit obsequium matris4 ,quae allegoria praet] s5sum vulg>em significat daemones elem5t>es hujus mundi1 qui rev]a torr5s e/ mat]iae flu5tis1 caecitate animi ac furore torqu]e1 luce m5tis ext9cta eorum1 qui ,deo p>5ti r]um omnium contumeliam et piae matri1 legibus naturae1 vim inf]ant#h4 ,nam patris appellatione ,deus1 matris v]o natura significatur apud ,salomonem4 ,illud etiam adv]sione dignum1 quod oculum dixit1 non oculos2 nam s+ul>i voce oculus m5tem significat4 ,sic etiam ,bileamus vates uno oculo acutissime vid]e dicebatur1 quoniam r]um public>um mirabiles conv]siones tribus circit] annorum millibus praevidit#i ac pra$ixit4 ,sic enim#aj ,*aldaeus int]pres4 #a4 ,psalm #ajc 7#ajd71 #ba4 #b4 ,oppianus de v5atione1 libro ,,iii4 ,pl9ius ,h4 ,nat4 lib4 #h4 #c4 ,jobi #ch1 #ci4 #d4 ,alius3 etiam4 #e4 ,job4 #ch1 #da4 seq4 #ci1 #a4 #f4 ,alii3 congruunt4 #g4 ,prov]b4 #cj1 #ag4 #h4 ,alius3 inf]unt4 #i4 ,alibi3 providit4 #aj4 ,alius3 etiam4 ,,s5amus3 ,si corvorum appellatione licet#a1 etiam cygnorum v]bo licebit int]pret>i1 quales 9 ,africa ,leo ,af]#b v]s>i scribit1 ut ,ae?iopes a daemonibus1 colore op9or1 di/+uantur4 #a4 ,alius3 licebit4 #b4 ,9 descriptione ,africae4 ,,octavius3 ,tametsi#a daemones saepius atrati app>5t1 ut non modo no/ri1 s$ etiam antiquissimi#b scriptores ab ultima memoria prodid]e1 quales fu]e#c daemones1 qui ,dioni#d1 qui ,cassio ,p>m5si1 qui sortilegis saepissime visi sunt1 non tam5 op9or1 propt]ea daemones corvorum appellatione signific>i1 s$ quia daemones corvorum 9 modum cadav]a consectantur1 ut de cadav]ibus ,aegyptiorum sup]ius dictum e/1 ac de spectris1 quae circa sepulcra ac patibula vagantur4 #a4 ,alibi3 ,etiamsi4 #b4 ,addit alius3 quoque4 #c4 ,alibi3 fuisse4 #d4 ,plut>*us 9 ,dione4 ,val]4 ,max4 lib4 ,v4 ,,frid]icus3 ,imo etiam quia daemones cadav]ibus ipsis ad hom9um p]niciem et nef>ios concubitus cum sortilegis abutuntur2 quod enim ,augu/9us#a omni assev]atione confirmat ac summae imprud5tiae esse scribit1 daemonum cum hom9ibus concubitus neg>e1 tot ac tantis exemplis et indiciis te/atum habemus1 ut ,spr5g]us#b scrips]it1 /ryges innum]abiles1 priusquam extremo supplicio d$]5tur1 summa cons5sione nef>iam illam copulam confit]i4 ,qu9 etiam ,franciscus ,picus scribit1 duos sac]dotes sua aetate flammis exu/os1 quorum alt] annos#c amplius trig9ta1 alt] quadrag9ta cum daemonibus concubuisse fatebantur1 cum prius ut]que convictus esset et confessus plurimos se infantes daemonibus mactavisse1 ne insuetum videatur1 quod ,ari/oteles scribit1 fuisse 9 ,ponto muli]em1 quae ex5t]atis foem9>um gravid>um visc]ibus embryone vesc]etur4 ,huc etiam p]t9et illud ,horatii 9 arte potica3 ,neu pransae ,lamiae vivum pu]um extrahat alvo4 #a4 ,lib4 #ah de civit4 ,dei4 #b4 ,9 malleo maleficorum4 #c4 ,alibi3 annis4 ,,curtius3 ,mihi v5it 9 m5tem1 quod ,pausanias 9 ,phocicis#a scribit1 apud ,cret5ses legibus cautum fuisse1 ut m>itorum cadav]a1 quae #ha cum viduis concubu]ant#b1 capitali judicio quasi viv5tia plect]5tur ac f]ro c&5te eorum capita config]5tur#c1 de9de cadav]a exur]5tur nec alit] a concubitu viv5tium arc]i potuisse ac propt]ea daemones appellatos fuisse4 #a4 ,alius3 ,ph>salicis4 #b4 ,desunt qu9que haec sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 fod]5tur4 #d4 ,=tasse leg5dum e/3 1 vel3 4 ,,octavius3 ,oportuit igitur daemones cadav]ibus resumtis ad concubitum abuti ac propt]ea corvos appell>i1 quod cadav]a sect>5tur et atrati app>]5t4 ,,salomo3 ,quaecunque causa sit1 planum e/1 daemones 9 scripturis etiam populos ,ae?iopum appell>i1 sic enim int]pretes ,,lxxii v]bum daemones int]pretantur3 ,ae?iopes#a1 et alibi3 ,tu confregi/i capita ,levia?an1 d$i/i escam eum populis ,ae?iopum1 ubi etiam propriam daemonum appellationem int]pretantur ,ae?iopes1 ut ambigua voce arcanum teg]5t4 ,levia?an v]o ,,lxx v]tunt 1 qui pr9ceps eorum esse dicitur1 qui non cadav]a1 s$ m5tes ipsas impiorum ad supplicium deposcunt1 ut ,behemo? pr9ceps eorum daemonum1 qui de corporibus ultionem accipiunt4 ,ut]que significatur#b ab ,eze*iele#c appellationibus regum ,aegypti et ,assyriae 8 v]bis3 ,sic dicit dom9us3 ecce ego contra te ,ph>ao1 rex ,aegypti1 draco magne1 recubantem 9 m$io fluviorum tuorum1 qui dixi/i3 meus e/ fluvius et feci mihi4 ,at ego ponam hamos 9 maxillas tuas et efficiam1 ut ha]eant pisces fluviorum tuorum squamis tuis2 excutiam ,te 9 des]tum et omnes pisces fluviorum tuorum1 eris be/iis t]rae et volucribus coeli cibus4 ,jesaias v]o ap]tius#d3 ,9 die illa1 inquit1 visitabit ,deus gladio suo gr&i1 duro ac robu/o ,levia?anem s]p5tem vectem et ,levia?anem s]p5tem flexuosum ac trucidabit draconem m>9um4 ,utriusque ,levia?anis et ,behemo?i pote/as explicatur ab ,esdra#e1 quae v]bis allegoricis ac diffusa n>ratione ,dei v]bis ad ,jobum#f fu]at expressa3 ,tum#g1 inquit ,esdras1 animantia duo p>a/i1 quorum uni nom5 imposui/i ,behemo?1 alt]um voca/i ,levia?anum1 et alt]um ab alt]o disjunxi/i1 unam p>tem assigna/i ,behemo?1 quae t]tia die siccata e/1 ut habitet 9 ea4 ,levia?ani v]o tribui/i unam#h p>tem humidam1 quam belluam p>a/i1 ut esset quae devor>et1 quos velles4 ,nam haec v]ba ,eze*ielis3 ,meus e/ fluvius1 i4e4 =m>um 9 mat]ia fluxa et caduca int]itus4 ,is tam5 dicitur prima r]um orig9e a ,deo creatus fuisse1 item#i3 ,ego va/atorem creavi ad p]d5dum4 ,consimilis e/ illa ,dei vox ad ,ph>aonem3 ,excitavi ego ,te1 #hb ut o/5d]em 9 ,te meam pot5tiam#aj atque nom9is mei fama toto t]r>um orbe dissip>etur4 ,praet] hi/oricam v]itatem ,ph>aonis appellatione significatur ,levia?anus ille1 ut ,eze*iel int]pretatur1 qui mat]iae flu5tis =mas corrumpit1 quas nihilom9us assidue sua bonitate rep>at ac reficit naturae p>5s optimus maximus4 ,item 9 /]nutationibus ,levia?ani lum5 collucet1 ex ejus ore ignis lampades egr$iuntur et m>e commiscet ut mort>ium4 ,non e/ dom9atus 9 t]ra1 cui morem g]at1 item factus e/ ut nihil metuat et ipse regem agit 9 sup]bos4 ,/]nutationis v]bo tonitrua1 lum9e et ignibus fulm9a et coruscationes1 m>is commixtione procellas et tempe/ates innuit4 #a4 ,psalm #gb1 #i4 #gd1 #ae4 #b4 ,alibi3 accipitur4 #c4 ,eze*4 #bi1 #c sqq4 #d4 ,jes4 #bg1 #a4 #e4 ,esdrae lib4 ,,iv1 cp4 #f4 #f4 ,jobi #ci sq4 #g4 ,alibi3 ,tunc4 #h4 ,alii3 secundam1 vel3 septimam4 #i4 ,item3 ,jobi #bf4 #ci1 #dj4 #aj4 ,alibi3 pati5tiam4 ,,curtius3 ,hunc op9or ,levia?anum ,orpheus1 sortilegorum p>5s1 draconem maximum1 ,ph]ecydes ,ophyoneum appellavit1 unde a vet]ibus cultus draconis ,aesculapii manavit1 quem adhuc 9 supplicationibus pl]ique populi circumf]re consuev]unt4 ,,s5amus3 ,haec quidem ,salomo p]belle1 si#a demon/ratione ulla nit]5tur4 #a4 ,alius addit3 modo4 ,,octavius3 ,majorem pr(ecto fidem mihi faciunt1 quae ,salomo ex abditis sacrae philosophiae arcanis et ab oraculis div9is sanctissimorum prophet>um promsit1 quam quae ab ,euclidis demon/rationibus manant1 quae tam5 nonnisi multis po/ulatis et concessis conficiuntur4 ,,toralba3 ,9 rebus tam arduis et a communi s5su remotis non exquisitam argum5torum subtilitatem exquir]e debemus neque exig]e1 s$ ea1 quae prodita sunt a sapi5tibus1 qui arcana ,dei sapi5tissime conquisiv]unt4 ,,coronaeus3 ,non exigimus angelorum hi]>*ias ac repositoria daemonum1 quae non scio an satis prud5t] a ,dionysio#a ac ,wi]o#b conscripta#c fu]9t4 #a4 ,de coelorum hi]>*ia4 #b4 ,de prae/igiis4 #c4 ,alius3 descripta4 ,,salomo3 ,nihil 9 rebus tam obscuris affirm>e velim#a1 nec aliud commemor>e quia vobis melius quam mihi cognita sunt1 quippe qui ex iisdem fontibus quibus ego haurire potui/is1 scilicet uni aet]no ,deo non solum#b angelorum1 s$ etiam daemonum creationem deb]i1 et quemadmodum duo pr9cipes angelorum ,s]aphim#c ,creatori pot5tissimo ad/>e dicuntur1 ad l>gitiones1 lucis effusiones1 praemia1 vitam inf]iorum angelorum et sid]um (ficiis tribu5dam2 sic etiam duo#d sunt bis oppositi1 quasi sup]iorum magi/ratuum praecipui lictores ac m9i/ri1 ,levia?anus ac ,behemo!s ad po5as inflig5das seu supplicia irrog&a1 sive frugum calamitate1 sive pecorum int]itu1 sive clade bellorum1 sive regionum va/atione1 sive popul>ibus #hc morbis1 sive urbium excidio1 sive elem5t>is totius mundi ev]sione1 quae tam5 non alit] fiunt quam div9is decretis1 ne quis daemones accuset aut metuat3 ,ne accuses1 inquit ille#e1 s]vum apud dom9um suum1 ne =te mal$icat tibi et (f5das4 ,qua eleganti allegoria significat1 non incus&os esse angelos ac daemones1 qui nullas nisi jussi calamitates inf]unt1 nec nisi jussa ,dei decreta exsequuntur1 s$ potius se quemque accus>e ac de flagitiis confit]i oportet#f4 #a4 ,alibi3 nolim4 #b4 ,alius3 tantum4 #c4 ,jesaiae #f1 #b et #f4 #d4 ,jes4 #f et ,za*4 #d add4 #dd filios duos olei1 qui effundunt aurum 9 c&elabrum septuplex1 scilicet septem planet>um1 a quibus,a elem5torum coele/ium vis d]ivatur4 #e4 ,prov]b4 #cj1 #aj4 #f4 ,sigeb]tus ,v9c5tius 9 ,speculo libro #gf1 c4 #ch4 ,a4 ,alius3 ,quibus ad elem5t>ia4 ,,frid]icus3 ,e/ 9 agro ,mogunt9o pagus1 quem daemon nescio quis lapidator tri5nio vexavit1 ad#a extremum decl>avit1 populum ob unius1 quem nom9e d5otavit1 capitalia scel]a conflict>i1 ut ei necesse fu]it domo exc$]e1 s$ 9 quacunque domo excip]etur1 domus igne deflagrabat1 ut brevi omnia domicilia pagi v>iis inc5diis consumta fu]9t4 #a4 ,alibi3 ac po/remum4 ,,salomo3 ,gravit] tam5 peccatur ab iis1 qui daemones metuunt1 gravius etiam qui colunt1 ne vapul5t1 quasi daemones arbitri ac judices ess5t po5>um1 quae irrogantur4 ,quae dete/abilis impietas inde manavit1 quod ,beelzebub mundi hujus pr9cipem arbitrantur4 ,h9c ,mani*aeorum1 qui duos mundi pr9cipes /atu]unt1 pr(ligatissima pe/is4 ,quorsum enim ,deus ad ,ph>aonem3 ,ut intelligas1 inquit1 quod t]rae dom9us sum#a4 ,item3 ,levia?an i/e1 quem =ma/i ad illud5dum ei1 nisi ut p]suasum habeamus1 dom9atum elem5t>is mundi aeque ac coele/ium corporum1 angelorum ac daemonum p5es ,deum aet]num esse4 ,illudit autem ,levia?ano1 cum ea quae daemonum (ficiis corrupta sunt ac detrita vel afflicta1 cont9ua bonitate ac pote/ate excitat#b4 ,nam quo plures ,ph>ao daemoniacus ,isralit>um masculos trucidabat ac populum sibi ins]vire cogebat1 ne ,deum col]et1 eo magis ac magis populus mirabili foecunditate abundabat4 ,ita quoque quo plures =mae mat]iae flu5tis a daemonibus corrumpuntur1 eo magis se div9a foecunditas 9 iis recre&is ac reg5]&is o/5dit4 ,quod autem ,levia?ano illudit vates 8 v]bis#c3 ,quomodo cecidi/i de coelo ,lucif]1 aurorae fili1 ad t]ram afflictus1 cum tam5 jact>es te coelum consc5surum ac sellam 9 sublimi et excelsa sid]um regione collocaturum1 ad plagam ,aquilonis1 ut elatus praepot5ti ,deo aequalis fi]es1 ad inf]os tam5 detractus1 9 lacum rejectus4 ,item#d3 ,an ille e/1 qui tremefacit t]ram1 qui regna concussit1 qui orbem des]to similem r$didit1 urbes excidit8 ,habet haec oratio obscuritatem1 cui lux aff]ri pote/1 si dicamus1 aurorae filium ,levia?anum eo modo1 quo alibi prima r]um orig9e conditus dicitur et alibi primog5itus1 sive praefectus mortis vel corruptionis i4e4#e appellatur1 quoniam ut privatio habitum1 #hd sic aurora solem1 t5ebrae lucem antecess]unt4 ,item tremefac]e t]ram1 imp]ia quat]e1 urbes funditus exsc9d]e1 orbem solitud9i r$d]e1 non congruit div9ae maje/ati1 s$ va/atori1 c>nifici1 lictori2 quod dicitur etiam ad inf]os dejectus esse1 significat angelorum ac coele/ium sid]um int]itum non p]mitti ,levia?ano sive ,asmodaeo1 s$ 9 lacu1 ut ,jesaias#f1 vel 9 m>e1 ut apud ,jobum#g1 vel 9 fluvios1 ut ,eze*iel#h1 i4e4 9 hac fluxa elem5torum regione grass>i et a coele/ium aditu prohib]i4 ,huc enim p]t9et#i1 quod ,satan 9 concilio angelorum a ,deo rogatus1 unde v5iret1 respondit1 se t]ram circumivisse2 dixit non coelum4 #a4 ,exodus #i1 #bi4 ,psalm4 #ajd 7#ajc7 #bf4 #b4 ,alii3 exc$at1 vel3 recreat4 #c4 ,jesaias #ad1 #ab sqq4 #d4 ,jesaias #ad1 #af sqq4 #e4 ,job4 #ah1 #ac4 #f4 ,jesaias #ad1 #ae4 #g4 ,job4 #aa1 #bb sq4 #h4 ,eze*4 #bi1 #c4 #i4 ,job4 #a1 #g sqq4 ,,curtius3 ,illud e/1 ni fallor1 quod ,graeci vet]es1 qui fabulis omnia compl]unt1 ,junonem aris praesidem furias prohib]e ajunt1 quom9us 9 coelum evol>e queant1 i4e4 daemones e nubibus ab angelis praecipites deturb>i et 9 flum9ibus#a deorsum cum tonitru delapsos sublun>ia haec corpora p]d]e ac corrump]e4 #a4 ,alii3 inflammatos4 ,,coronaeus3 ,qu&o igitur#a elem5t>is hujus solitudo#b futura e/8 #a4 ,alibi3 ergo4 #b4 ,alibi3 solutio4 ,,salomo3 ,illud quidem 9 arcanis div9ae maje/atis latet1 praet] quod tantum#a conjectura consequi possumus 7nihil enim 9 eo g5]e affirm&um op9or71 quemadmodum lege div9a#b t]rae sanctae quies imp]atur et vacatio ab agricultura4 ,ob id enim ,alex&] ,magnus et ,julius ,caes> septimo quoque anno majoribus no/ris d$]unt tributorum immunitatem4#c ,ita po/ annorum sex millia mundi elem5t>is solitudo significatur futura4 ,neque enim aqu>um illuvionibus#d int]ibit mundus elem5t>is1 ut aetate#e ,noae1 qua tellus aqu>um vorag9e contecta e/1 m5se secundo1 qui a ,*aldaeis ,bul1 i4e4 diluvium appellatur1 propt]ea quod eo m5se omnia f]e diluvia contig]unt et imbres sp>sis sem9ibus salut>es1 nisi decidant eo m5se1 ut f]e sol5t1 /]ilitatem frugum augurantur4 ,et ut septimo quoque millesimo mundi elem5t>is quies e/1 sic etiam cum septies septem anni flux]unt#f1 magnus s]vis omnibus ,jubilaeus#g1 item pecudibus#h ac pra$iis omni nexu ac mancipio solutis1 lib]tas indulgetur et cuique ad avitas possessiones r$itus patet4 ,ita po/ annos#i septies septem millia1 quo quidem circuitu sid]um coele/ium c]tissimus ad pr9cipia motuum r$itus e/1 maximo anno completo r]um omnium conv]sio sequitur4 ,ex quo intelligitur1 p]petua mundorum creatione et recreatione sempit]nam ,dei pote/atem ac bonitatem 9 cont9ua hom9um et angelorum successione pra$icatum iri4 ,quod ap]tius ,esaias#aj innu]e videtur3 ,erit1 inquit1 coelum novum et t]ra nova4 ,item1 cum ,david#aa dixisset1 coelos int]ituros cum invet]>]9t1 ad mundorum opificem conv]sus3 ,tu autem1 #he inquit1 idem ipse es1 ,tui semp] similis et anni tui ,te nullis aetatibus et saeculis des]5t4 ,huc etiam p]t9et illud ,salomonis#ab4 ,nihil sub sole novum nec quidquam futurum e/1 quod prius#ac non fu]it4 #a4 ,alii3 si quid tam54 #b4 ,leviticus #be1 #bc4 #c4 ,josephus ,ant4 jud4 #ad1 #ag4 #d4 ,alibi3 cataclysmo1 vel3 eluviis4 #e4 ,alibi3 tempore4 #f4 ,alibi3 flux]9t4 #g4 ,alius addit3 anno qu9quagesimo4 #h4 ,alibi3 domibus4 #i4 ,alii3 anno4 #aj4 ,jesaias #dc4 #de4 #df4 #fe1 #ag4 #ff1 #bb4 #aa4 ,psalm4 #ajb1 #bg sq4 #ab4 ,eccles4 #a1 #i sq4 #ac4 ,alibi3 antea4 ,,octavius3 ,eadem e/ ,orig9is 9 libris et ,caes>ii s5t5tia 9 eo potissimum loco1 quo de coelis agit4 ,circumf]tur etiam lib] ab ,ismalitis1 9 quo quidem auctor scribit1 mundum hunc et quaecunque mundi s9u amplissimo corc5tur1 int]itura4 ,cum v]o importunissimus ille ac fune/issimus r]um omnium va/ator omnia corrupit#a1 t&em aliqu&o occasurum et1 ut ,s5eca loquitur1 mortem ipsam moriturum4 ,s$ prius maximis clamoribus ac tonitruis et vocibus f]alibus#b ac +5ti clangore occasum suum te/aturum4 #a4 ,alibi3 corrup]it4 #b4 ,alibi3 f]ocibus4 ,,frid]icus3 ,mirabilis illa r]um omnium vicissitudo1 ex arcanis ,ebraeorum a ,salomone collecta1 coele/ium sid]um conv]sionibus#a omn9o congru]e videtur4 ,septem enim annorum millibus motus trepidationis sup] ,arietis et ,librae capita circumscribitur ac septies septem millibus in]rantium sid]um motus#b circumaguntur#c et ad sua quaeque pr9cipia r$eunt 9 orbem4 ,quae demon/ratio#d ,patrum memoria demum p]cepta e/1 cum antea vet]ibus omnibus ignota fuisset4 #a4 ,alibi3 connexionibus4 #b4 ,alius3 s$es4 #c4 ,alibi3 circumagantur4 #d4 ,johannes ,regiomontanus demon/ravit4 ,,salomo3 ,hoc quidem ,*aldaeis1 ,aegyptiis et a/rologis omnibus abditum erat2 scilicet decem orbes coele/es nec plures hab]i1 cum tam5 ,py?agoraei1 ,plato1 ,ari/oteles1 ,ptolemaeus ipse et ,hipp>*us octo vel novem ad summum esse affirm>5t4 ,at litt]ae sacrae p]eleganti allegoria decem orbes significant hoc v]su3 ,op]a digitorum tuorum sunt coeli#a4 ,quo digitorum num]o coelorum num]um ,a/rologis et ,*aldaeis omnibus ignotum decl>ant2 quod etiam allegoria decem cort9>um tab]naculi significatur4 ,ex quo intelligitur1 r]um omnium maxim>um arcana secretioribus litt]>um div9>um allegoriis cont9]i4 #a4 ,abraham ,ab5 ,esra 9 ,psalm4 #h1 #d4 ,,s5amus3 ,si ,levia?anum corruptionis et obitus pr9cipem /atuamus a ,deo creatum1 et quidem prima omnium r]um orig9e et ante lucem ipsam1 nobis prospici5dum1 ne ,deum auctorem mali esse conc$amus4 ,nam quicquid e/ causa causae1 id etiam#a e/ causa causati1 consequ5tis effectus4 ,at#b nullum efficacius argum5tum habu]unt ,academici1 ut mundum sempit]num /atu]5t1 quam ne ,deum optimum1 r]um omnium conditorem1 fat]5tur corruptionis et auctorem4 #a4 ,alius addit3 ipsum4 #b4 ,proclus1 ,philo1 ita quoque ,syrianus1 quos conscribit ,philoponus libro duodecimo4 ,,salomo3 ,invet]atus e/ error1 ac !ologorum#a etiam op9ione p]vulgatus1 mali orig9em a diabolo inv5tam2 duobus tam51 op9or1 alt]i quidem int] ,lat9os1 alt]i v]o int] ,graecos1 haec op9io displicuit4 #a4 ,?omas lib4 #bj qu4 #gi art4 #a et #c1 quem reliqui sequuntur4 #hf ,,frid]icus3 ,sic a majoribus accepimus1 omnes angelos pr9cipio suae orig9is integ]rimos ac sanctissimos extitisse1 s$ quosdam a via deflexisse et ab integritate et puritate lucis coele/is delapsos et deturbatos 9 t]ras tum ab 8 ad hom9em pravas suasiones et quae consequuntur1 calamitates inquam omnes ac pe/es1 dimanasse4 ,id autem signific>i putant v]bis ,jesaiae#a et ,johannis !ologi#b apocalypseos scriptoris auctoritate1 quorum alt] ,lucif]um de coelo detractum1 alt] +5tem draconem cum t]tia p>te /ell>um i4e4 angelorum praecipitem deturbatum scripsit4 ,item ,*ri/us#c quasi fulgur e coelo exturbatum 9 t]ras se vidisse decl>avit4 ,haec !ologorum *ri/ianorum s5t5tia e/4 #a4 ,jesaias #ad1 #ab4 #b4 ,apocal4 #ab1 #d et #i4 #c4 ,mat?aeus #be4 ,lucas #aj1 #ah4 ,,octavius3 ,v>ietas !ologorum int] ipsos de casu daemonum facit1 ut nihil affirm>e audeam4 ,cum etiam ,augu/9us tam inc]tus sit1 ut cum diabolum deflexisse scripsisset1 subjiciat#a haec v]ba3 ,hoc c]tius ass]i non pote/1 et mirum1 si pote/4 ,itaque cum ratio pl]osque defic]et1 ,orphei1 ,ph]ecydis et ,emp$oclis auctoritatem adhibu]unt#b4 ,illi etiam daemonum omnium maximum ,ophionaeum draconem et qui cum eo delapsi sunt1 dictos arbitrantur4 ,s$ cum qua]itur1 cur eodem pa5e#c mom5to1 quo creati sunt 9 summa puritate1 9 ipsum creatorem tanta arrogantia intumu]9t1 ut seipsos suo creatori exaequ>5t1 aut quis illos ad tantum crim5#d impul]it#e1 obmutescunt4 ,quae causa extat1 ut ,manes ,p]sa1 duo aequa pote/ate pr9cipia faci5s1 alt]um quidem bonorum ac coele/ium1 alt]um malorum ac sublun>ium1 ne ab optimo fonte bonorum mala d]iv>e vid]etur1 totius pietatis ac religionis fundam5ta labefact>et4 ,plato v]o#f1 cum ab uno pr9cipio caet]a omnia duci1 pro demon/rata ac plane explorata re hab]et1 ac mali orig9em ab ipso ,deo arcess]e nefas arbitr>etur1 a mat]ia omne malum d]iv>i#g scripsit#h1 quod 9 ea inesse exi/im]et4 #a4 ,alibi3 subjec]it4 #b4 ,alibi3 secuti1 vel3 attribu]unt4 #c4 ,alibi3 f]e4 #d4 ,alius3 9 tantum scelus4 #e4 ,alibi3 impulit4 #f4 ,9 ,p>m5ide et ,timaeo4 #g4 ,alius addit3 posse1 alius legit simplicit]3 d]ivavit4 #h4 ,alius3 dixit4 ,,salomo3 ,quod malum a mat]ia prodeat1 sacrae litt]ae con/ant] negant#a3 nec vanitas nec malitia1 inquit ille1 prodiit a t]ra1 ac propt]ea r]um omnium opifex maximus1 po/#b consummatam univ]sitatis molem1 dicitur omnia quae fec]at vidisse valde bona#c4 #a4 ,job4 #e1 #f4 #b4 ,desunt haec sequ5tia ,salomonis v]ba 9 alio codice4 #c4 ,g5eseos #a1 #ca4 ,,toralba3 ,nullam peccati labem 9 mat]ia esse1 ex eo p]spicue demon/ratur1 tum quod 9 mat]ia vis ag5di nulla sit1 s$ 9 =ma1 tum etiam quod#a mat]ia nullam omn9o hypo/as9 p] se habeat 9 natura4 #a4 ,alibi3 quia4 ,,salomo3 ,errorum omnium origo inde manavit1 quod malum aliquid esse arbitr>5tur1 cum tam5 nihil sit omn9o4 ,ego1 inquit ,deus#a1 #hg faci5s bonum et creans malum1 faci5s lucem et creans t5ebras4 ,ut enim t5ebrae nihil aliud sunt quam lucis privatio1 sic malum nihil aliud e/ quam boni privatio4 ,itaque dixit fac]e bonum1 quia bonum e/ hoc aliquid1 malum v]o cre>e scilicet privatione boni4 ,nam ut1 column>um ademtione ruit a$ificium1 ita boni subductione3 sequitur malum#b4 ,cum enim populo iratus#c dixisset ,deus3 ,mom5to1 delebo te#d1 ,*aldaeus int]pres v]tit3 ,mom5to1 maje/atem meam auf]am abs te4 ,nam si quid malum esset 9 tota r]um natura1 pr(ecto daemones1 qui prava suad]e semp] dicuntur1 mali ess5t1 quod absurdum e/1 cum s9t sub/antiae et quidem intellig5tiae et vitae p>ticipes1 et utrumque illis ,dei mun]e et concessu tributum4 ,quicquid autem e/ ejusmodi1 bonum esse oportet ac pro9de si malum exi/]et1 aut si daemones mali ess5t1 aj5tia et negantia v]a simul1 et quidem univoce absurdissimam implic>5t contradictionem1 quia boni ess5t et non boni4 #a4 ,jesaias #de1 #g4 #b4 ,hac similitud9e utitur ,moses ,rambam libro ,i4 #c4 ,dee/ alibi4 #d4 ,exod4 #cc1 #e4 ,,octavius3 ,hanc mali non quidem def9itionem1 s$ descriptionem ex boni privatione amplexus e/ ,augu/9us#a1 ne#a 9 placitis ,mani*aeorum1 9 quibus diutissime#b acquiev]at1 cons5uisse#c vid]etur4 #a4 ,contra ,fau/4 ,mani*4 #b4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #c4 ,alibi3 d5sissime4 #d4 ,alius3 cons5sisse4 ,,s5amus3 ,si malum nihil e/1 qui malum agit1 nihil agit2 at#a qui nihil agit1 nullam po5am m]etur2 qu>e qui malum agit1 nulla po5a dignus e/4 #a4 ,desunt haec sequ5tia ,s5ami v]ba 9 alio codice4 ,,curtius3 ,prae/at1 inquit ,lucilius1 otiosum#a esse1 quam nihil ag]e4 ,qu>e argum5tum illud contr>io argum5to refellitur3 ,qui malum#b agit1 po5a dignus e/2 qui nihil agit1 malum agit2 igitur qui nihil agit1 po5a dignus sit oportet4 #a4 ,alibi3 occisum4 #b4 ,alibi3 male4 ,,s5amus3 ,si sola privatione bona malis opponuntur1 quid e/ quamobrem ,ari/oteles#a et cet]i 9 uno pa5e communi#b s5su contr>ia /atuunt8 #a4 ,libro ,i et ,,ii ,e?icorum4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,toralba3 ,non tantum 9 eo peccatur ab ,ari/otele1 quod bona malis contr>ia posuit1 s$ 9 eo etiam1 quod bonum f9itum1 malum v]o inf9itum esse putat#a4 ,nam si ex contr>iis alt]um esset f9itum1 inf9itum alt]um1 oportet f9itum ab inf9ito dissip>i4 ,ut si esset ignis inf9itus1 p>vo mom5to aquam f9itam inc5dio1 calore1 siccitate consumsisset1 aut aqua inf9ita ignem f9itum ex/9xisset4 ,sic malitia inf9ita bonitatem f9itam oppressisset et mundum hunc funditus ev]tisset4 ,at cum nihil actu inf9itum sit1 praet] primam causam1 ut sup]ius demon/ratum e/1 nihil ei contr>ium esse pote/4 ,ex quo sequitur1 bono nihil contr>ium esse posse1 quia solum inf9itum e/1 malum v]o non modo inf9itum non esse1 s$ ne esse quidem1 nec alit] intelligi1 quam privatione4 #a4 ,libro ,i cp4 #f ,e?icorum ad ,nicoma*um4 #hh ,,salomo3 ,illud scite a sapi5tiae magi/ro dictum e/#a3 ,nunquam malitia sapi5tiam sup]avit4 #a4 ,sapi5tia #g1 #cj4 ,,s5amus3 ,si virtus omnis 9 m$iocritate consi/it int] extrema vitia1 consequ5s e/1 a vitiis virtutes1 a malis bona#a longe sup]>i1 cum semp] uni virtuti duo vitia opponantur4 #a4 ,alius3 a bonis mala4 ,,toralba3 ,nihil ab ,ari/otele videtur levius dici potuisse1 quam virtutes v]s>i 9 m$io vitiorum1 et contr>ia bonis f9itis mala inf9ita1 /atu]e1 quia si bona s9t f9ita1 mala v]o inf9ita1 ub9am virtutes tot ac tam multae rep]i5tur1 quae m$ia vitiorum inf9itorum tu]i poss9t#a8 ,quid item ali5ius#b ipsa natura1 quam duo vitia int] se et uni virtuti contr>ia pon]e1 cum nullum sit 9 tota natura rectius#c decretum1 quam unum uni#d contr>ium esse3 quia cum bonis mala contr>ia fec]it1 etiam#e virtutes vitiis contr>ias esse decrevit4 ,quae cum absurdissima s9t1 tum v]o nihil absurdius1 quam malo quod posuit inf9itum1 extrema def9ire4 ,posuit enim int] duo extrema mala1 cum tam5 inf9itae rei nec m$ia poss9t nec extrema cogit>i4 ,oportet autem vitiorum sive malorum extremitates det]m9atas esse1 ut m$ium sive rei sive rationis inv5iatur4 #a4 ,libr4 #a cp4 #h ,e?icorum4 #b4 ,alibi3 ali5um4 #c4 ,aliua3 c]tius4 #d4 ,alibi3 suum sui4 #e4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,s5amus3 ,si auream illam1 quae semp] omnibus laudatissima visa e/1 m$iocritatem tollamus#a1 omnium virtutum radices ac fibras evell]e atque elid]e oportet4 #a4 ,alibi3 tollimus4 ,,toralba3 ,num#a tibi1 ,s5ame1 sapi5tissimus1 prud5tissimus1 doctissimus quisque majori laude cumul&us v5it1 quam si#b m$iocrit] doctus sit8 #a4 ,alii3 ,nonne4 #b4 ,alibi3 qui4 ,,s5amus3 ,virtutum seu bonorum moralium m$ia qu]untur1 non item intellectualium1 9 quibus extrema sunt laudatissima4 ,at sapi5tia1 prud5tia1 sci5tia bona sunt intellectualia4 ,,toralba3 ,novam#a hanc ,p]ipatetici invet]ato morbo m$ic9am quaesiv]e1 s$ non vid5tur virtutes omnes intellectuales esse1 ut rectissime ,/oici def9i]unt#b1 alioqu9 virtutes morales 9 mortali ac bruta cupiditate colloc>e oport]et1 nec praemia bonorum immortali deb5tur intellectui1 s$ mortali cupiditati4 ,si tantum#c illae#d s9t#e virtutes morales1 quid ineptius quam sapi5tissimos1 prud5tissimos1 doctissimos summa laude dignos hab]i1 quia virtutes intellectuales1 quo plures ac majores1 eo s9t meliores1 eum v]o1 qui#f ju/issimus1 =tissimus1 temp]atissimus fu]it1 ut vitiosum accus>i1 quia rec$it a m$iocritate4 #a4 ,alius3 novi4 #b4 ,cic]o de f94 #c4 ,alius3 tam54 #d4 ,alibi3 ullae4 #e4 ,alibi3 ess5t4 #f4 ,alii3 si v]o quis1 vel3 is v]o qui4 ,,frid]icus3 ,pr(ecto prae/at1 m$iocrit] doctum ac prud5tem1 quam m$iocrit] ju/um ac temp]antem esse1 ut contra novam ,p]ipateticorum discipl9am#a /atuamus1 prae/abiliorem esse 9 virtutibus intellectualibus1 quam moralibus1 m$iocritatem4 #a4 ,alibi3 doctr9am4 #hi ,,coronaeus3 ,apposite quidem haec4 ,s$ ne a proposita bonorum ac malorum m$iocritate#a disc$amus1 cum ea quae/io p]magni sit pond]is ac mom5ti1 ne vel duo mundi pr9cipia int] se contr>ia1 vel ,deum omnipot5tem#b maximum mali auctorem /atuamus1 etiamsi daemones eo ipso1 quod sunt1 bonos esse demus1 i4e4 ut summi i4e4 ess5tiae ac intellig5tiae p>ticipes1 quis tam5 eos#c judicet malos esse1 qui corruptionem1 int]itum1 calamitates1 bella1 p]niciem1 tempe/ates1 popul>es morbos1 inc5dia1 naufragia1 mortes inf]unt8 ,ob id enim 9 sacris litt]is malos appell>i videmus spiritus4 #a4 ,alii3 disputatione4 #b4 ,alius3 optimum4 #c4 ,alibi3 non4 ,,salomo3 ,quis improbum putet1 qui jussa ,dei dilig5t] exsequatur8 ,,coronaeus3 ,nemo quidem op9or4 ,,salomo3 ,cur#a ergo non idem judicemus de angelis ac daemonibus1 qui tam dilig5t] m&atis obsequuntur#b1 qui nihil faciunt injussi8 ,ergo eo magis1 quod quae a ,deo jub5tur#c1 semp] ju/a sunt1 nec juris ac ju/itiae executio ullam injuriam habet4 #a4 ,alibi3 cum vel3 tum4 #b4 ,alibi3 m&ata exsequuntur4 #c4 ,psalm4 #adh4 ,,frid]icus3 ,qua$am mala sunt po5ae1 quae a ,deo probantur1 ut cum ,deus conte/atur#a ac]ba voce populum1 nullum esse malum 9 civitate1 quod non fec]it4 ,mala v]o culpae i4e4 adult]ia1 furta1 p>ricidia ,deus execratur4 #a4 ,deut]on4 #cb4 #c ,regum #i et #ba4 ,jesaiae #ed4 ,j]em4 #b et #ca4 ,amos #c4 ,jon4 #c4 ,mi*4 #a et #b4 ,,salomo3 ,vox ebraica1 quae v]bo ,hiphil significatur1 p]missionem potius et fi]i fac]e1 ut p+uius loquamur1 quam actionem ipsam ag5tis significat4 ,id autem ap]tius intelligitur ex eo1 quod#a scribitur3 ,consurrexit#b autem ,satan contra ,isralem et incitavit ,davidem1 ut populum num]>et4 ,hic quidem ,satanae executio1 illic jussa ,dei significantur4 ,malum v]o culpae aut nihil e/ aliud1 quam boni privatio1 aut ad bonum aliud ref]tur1 cum ,deus omnipot5s#c maximus etiam horum scel]a1 flagitia1 fraudes ad improborum ultionem conv]t]e soleat4 ,atque 9 eo potissimum p]spicitur ,dei bonitas1 quod nihil unquam scel]is admitti patitur1 nisi melius quoddam ex iis prospiciat futurum1 ut ,joseph ad fratres1 qui se v5did]ant3 ,malum quidem contra me decrevi/is1 inquit1 s$ ,deus 9 bonum illud conv]tit#d4 #a4 #b ,regum #ad et #bd et #a ,*ronicorum #bb4 #b4 ,alibi3 ,insurrexit4 #c4 ,alius3 optimus4 #d4 ,g5eseos #ej1 #bj4 ,,toralba3 ,idem fuit ,!ophra/i s5sus de ,deo3 ,illud1 inquit1 quod primum e/ ac div9issimum1 omnia ea optima vult esse1 i4e4 1 4 ,et quia summo bono excid]unt#a1 non quidem mali sunt1 s$ m9us boni1 m9us hone/i eoque m9us1 quo longius a summo bono#b disc$unt#c4 ,neque enim ,deus ab improbis1 s$ improbi a ,deo disc$unt1 qui bonorum omnium auctor e/1 nullius #ij mali causa1 felicitatis p>5s pul*]rimus1 optimus1 simplex1 v]us1 1 1 1 1 1 1 1 ut#d div9issime ,plato scribit1 et ut ,porphyrius#e3 1 4 ,et quidem ,plut>*us nullo suo m]ito repreh5dit ,*rysippum4 ,cum enim ,*rysippus scripsisset1 ,deum cacodaemones calamitatibus et cladibus inf]5dis#f praefecisse3 ,nonne1 inquit ,plut>*us1 crim5 ,deo +]itur1 quasi rex optimus improbis#g m9i/ris gub]nacula det eosque patiatur 9 optimum quemque saevire8 ,ac]be quidem ,plut>*us1 vir alioqu9 gravissimus4 ,neque enim ,*rysippus scrips]at1 cacodaemonibus gub]naculum conc$i1 s$ potius m9i/ros1 lictores1 c>nifices ad ju/a supplicia irrog&a design>i4 ,qu9 etiam ,deus apud ,mala*iam#h3 ,corcebo1 inquit1 va/atorem1 ne fructus regionis ve/rae corrumpat4 #a4 ,alii3 excidunt1 vel3 exc$unt4 #b4 ,alii3 de summa bonitate4 #c4 ,dionysius ,areopagita1 libro ,,ii1 de div9is nom4 #d4 ,alibi3 et4 #e4 44 #f4 ,alii3 exequ5dis1 vel3 exig5dis4 #g4 ,alibi3 impiis4 #h4 ,mala*iae #c1 #aa 7#b74 ,,s5amus3 ,cur igitur daemones1 cur ,satanae i4e4 adv]s>ii1 cur insidiatores1 cur diaboli i4e4 calumniatores dicuntur1 si mali non sunt8 ,,frid]icus3 ,id quod suae naturae ac (ficio suo cons5taneum e/1 optant#a et exquirunt1 scilicet p]d]e1 grass>i1 corrump]e2 nihil tam5 injussu pr9cipis#b aut magi/ratuum1 i4e4 ,dei1 vel angelorum4 #a4 ,alibi3 exoptant4 #b4 ,alibi3 pr9cipum4 ,,s5amus3 ,at ,augu/9us#a scribit1 ,deum ipsum incl9>e hom9um voluntates ad malum4 #a4 ,de lib]o arbitrio ,,ii1 #ba4 ,,frid]icus3 ,bona fide scripta !ologorum int]pret>i debemus1 cum innum]abilibus locis ,augu/9us malorum orig9es longissime a ,deo propellat4 ,haec igitur ad p]missionem trah5da sunt4 ,,salomo3 ,canc] e/ incurabilis1 inquit ,philo#a ,ebraeus1 ,deum mali auctorem arcess]e4 ,quid enim impuri ab ipso latice puritatis1 quid malia ab ipso fonte bonitatis man>e pote/8 ,vae vobis1 inquit ,jesaias#b1 quod dicitis bonum malum et malum bonum6 ,saepissime viros illu/res ac =tes subducit#c et ipso aetatis flore dec]pit1 ne det]iora 9 hac vita patiantur2 ut ,josiam regem optimum ac religiosissimum1 et quom9us dubit>etur a vate ,hulda#d d5unti>i jussit1 ne impii ,deum incus>5t1 quod tantae virtutis pr9cipem ab ho/e ,ph>aone pat]etur occidi4 #a4 ,9 libro de pr(ugis cp4 #bc4 #b4 ,jesaias #e1 #bj4 #c4 ,sapi5t4 ,,xiv4 #d4 #b 7#d7 ,regum ,,xxii4 ,,curtius3 ,pr(ecto ,plut>*us eadem div9itus mihi scripsisse videtur3 4 ,,coronaeus3 ,procul ergo s9t1 qui ,deum malorum auctorem faciunt1 non modo quia non prohibet1 v]um etiam quia jubet1 quia decrevit1 et haec v]ba3 excoecavit1 induravit non ad p]missionem1 s$ ad efficacem ,dei actionem ref]ri affirmant1 quem alioqu9#a otiosum =e#b metuunt1 qu9 etiam ince/um ,absolonis ,dei opus esse affirmant1 quanquam saepe#c alius aliud s5tiant#d #ia nec v]ba ad p]missionem trah5da putant1 s$ ad jussa ref]ri4 ,ad quid ergo ,psaltes lyricus ita exclamat3 ,quoniam non ,deus vol5s iniquitatem tu es#e8 ,et cum ,manassis regis scel]a execr>etur3 ,quia fecit illud quod nunquam jussi1 nec 9 cor meum asc5dit#f4 #a4 ,alius3 aliqui4 #b4 ,alibi3 f]e4 #c4 ,alibi3 saepius4 #d4 ,alibi3 s5tiat4 #e4 ,psalm ,v1 #e4 #f4 ,j]4 #g1 #ca4 #ai1 #ea4 #cb1 #ce4 coll4 #b ,regum #ba1 #f et #i4 #b ,*ron4 #cc1 #f4 ,,octavius3 ,s$ gravior e/ morbus illorum1 qui malorum iliadas enum]ant1 nihil tam5 boni rep]iri ajunt1 ut ,rabbi ,maurus#a ac ,pl9ius#b1 qui hom9em omnium calamitosissimum et naturam nov]cam contumeliosissime appellant1 cum tam5 hom9em paulo m9orem angelis fec]it ,deus et 9 omnes animantes summum imp]ium ei d$]it4 #a4 ,alius3 ,maimon4 #b4 ,hi/4 natur4 l4 #g4 ,,coronaeus3 ,satis igitur de orig9e bonorum et malorum2 nondum tam5 ,s5ami propositae quae/ioni satis videmur fecisse1 unde scilicet tot angelorum ac daemonum myriades1 cum suapte natura mortales s9t1 nisi ,dei bonitate su/9eantur1 aut unde 9 demortuorum locum et ord9em sub/ituantur8 ,,salomo3 ,si nihil prae/abilius e/ 9 natura ord9e dec5te1 illud m9ime dubium e/1 9 utrisque angelorum ac daemonum ord9ibus pr9cipatus ac dom9ationes exi/]e4 ,cum enim de ,levia?ano ,deus loquitur3 ,quanto1 inquit1 robore pollet1 quanto#a app>atu copias in/ruit8 id e/ daemonum ex]citus4 ,de angelis autem ,daniel scrib5s#b3 ,pr9ceps#c regni ,p]sici re/itit mihi2 en v]o ,mi*ael1 unus de prim>iis pr9cipibus1 opem mihi tulit4 ,unde tam5 et qu&o g5iti et qu&o s9t int]ituri1 non e/1 op9or1 humanae m5tis affirm>e4 #a4 ,alius3 quam dec5ti4 #b4 ,daniel ,x1 #ac4 #c4 ,alius addit3 inquit4 ,,curtius3 ,nihil omn9o 9 sacris litt]is de angelorum creatione2 qui tam5 div9itus int]pretantur oracula sacra1 coelorum ac sid]um creatione angelos intelligi volunt4 ,,frid]icus3 ,i/a quidem oratione coelos ac sid]a naturam angelicam et animalem hab]e oportebit4 ,,toralba3 ,quidni8 ,c]te et ,!ophra/us et ,alex&]#a ,aphrodisi5sis1 ,p]ipateticorum pr9ceps#b1 corpora coele/ia non modo intelligibili1 v]um etiam s5sibili facultate praepoll]e affirmant1 alioqui dignitate ac prae/antia naturae animantibus longe inf]iora ess5t4 ,itaque ,plato#c ,solem vocat 4 #a4 ,metaph4 ,,ii1 #f4 ,de coelo ,,iv1 #f4 #b4 ,alius3 pr9cipes4 #c4 ,9 ,timaeo4 ,,s5amus3 ,cur igitur animal 9 hom9em et brutum divis]unt1 si coele/ia sid]a animalia sunt8 ,,toralba#a3 ,quid vetat p]spicuis argum5tis ut5tem duplex animal /atu]e1 scilicet intellig5s et brutum8 ,intellig5s rursusque duplex1 coele/e inquam et sublun>e1 et coele/ium animantium visibilia qua$am1 ut /ellas1 et invisibilia1 ut angelos2 sublun>ium item duo g5]a1 quorum #ib alt]o1 quod visibile sit1 hom9es cont9eantur1 alt]o1 quod sit invisibile1 m5tes cadav]ibus sup]/ites#b1 quae vel angelorum1 vel daemonum subeunt naturam8 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #b4 ,desunt haec undecim sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 #c4 ,alibi3 sep>atas4 ,,s5amus#a3 ,s$ quis erit talium animantium s5sus1 quis cibus1 quis potus1 quae vita8 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,salomo3 ,ratioc9>i1 intellig]e1 contempl>i1 ag]e4 ,rationem enim#a et intellig5tiam et actionem non angelis modo1 v]um etiam sid]ibus ipsis inesse1 te/antur illa3 ,coeli en>rant gloriam ,dei#b4 ,vocem enim rationali tantum naturae conv5ire1 doc5t ,abraham ,ab5-,esra et ,moses ,rambam#c1 eoque ref]ri v]ba ,dei ipsius#d3 ,cum simul jubil>5t /ellae matut9ae et exsult>5t omnes filii ,dei4 ,item illud3 ,de coelis pugnatum e/1 /ellae ipsae a /ationibus suis bella congess]unt contra ,sis>am#e4 ,ap]tius etiam ,daniel#f scribit1 eos1 qui integritate prae/antes alios docu]9t1 ut coeli spl5dorem conspicuos =e1 qui v]o plurimos ad v]ae ju/itiae decus p]dux]9t1 ut /ellas fulgorem sempit]num ac domicilium 9 coelo habituros4 ,itaque sanctu>ii cort9ae imag9ibus angelorum suborn>i jub5tur1 ut intelligamus1 sid]a naturam angelicam 9#g se f]re2 e/ enim sacr>ium mundi exemplum1 mundus v]o exempl>#h4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #b4 ,psalm #ai1 #b4 #c4 ,lib #a cp4 #ga4 #d4 ,job4 #ch1 #g4 #e4 ,judicum ,v1 #bj4 #f4 ,daniel ,,xii1 #c4 #g4 ,alii3 prae4 #h4 ,philo 9 sacr>ii description4 l4 #a c4 #aj4 ,,octavius3 ,tomi#a ,f>idus1 ,ismaelit>um !ologus cl>issimus#b1 planetas ac sid]a ,deos esse m9ores scribit1 ut etiam ,alex&] ,aphrodisi5sis#c1 ,orig9es#d1 ,diodorus1 ,johannes ,picus1 non alit] pisces 9 aquis1 f]as 9 silvis1 pecora 9 pascuis1 quam animata sid]a viv]e 9 coelis et 9 suiscunque#e a$ibus#f ac locis colloc>i tradunt4 ,nec tem]e ,hipp>*us m5tes humanas coeli p>ticulas esse dicebat#g1 quod utrisque inesset vis intellig5di4 ,quod v]o1 ,s5ame1 cibum aut potum coele/ibus animantibus ad vitam propag&am qua]i putas#h oport]e1 an etiam ,deum s9e cibo viv]e non posse arbitr>is8 #a4 ,alius3 ,ebn4 #b4 ,alibi3 doctissimus4 #c4 ,lib4 #a c4 #aj ,di/4 #d4 4 ,hexapl4 l4 ,v4 #e4 ,alii3 suis quaeque4 #f4 ,alius3 s$ibus4 #g4 ,pl94 hi/4 nat4 #b1 #bg4 #h4 ,alius3 putes4 ,,s5amus3 ,non ita /upidus sum1 ut ,deum1 quem incorporeum esse ,toralba demon/ravit1 cibo pasci putem1 s$#a corpora coele/ia1 sid]a1 /ellas1 ignes eg]e pabulo ,posidonius1 ,/oicorum sua aetate facile pr9ceps1 ita confirmabat1 ut mundum tunc deflagraturum dic]et1 cum totus humor elem5t>is sid]um cont9uis alim5tis#b consumtus esset4 #a4 ,cic]o de nat4 ,deor41 eoque ref]unt ,jovis ac ,deorum natura,a 9 ,ae?iopia ad extremas oras ,oceani4 #b4 ,duo haec v]ba desunt 9 aliis4 ,a4 ,alius3 convivia vel2 nom9a4 #ic ,,octavius3 ,cur non ita#a tot ac tam multis saeculis1 quae ab aetate ,posidonii flux]unt1 humores aqu>um m9ui aut sid]um ardoribus consumi videmus8 #a4 ,alii3 igitur vel ergo4 ,,salomo3 ,e/ 9 sacris litt]is arcanum mirabile1 a/rologis ac physicis omnibus occultum1 scilicet coelum aqueum1 quod a v]tice#a convexo#b supremi coeli tam di/at1 quam oceanus a concavo ejusdem coeli4 ,di/at autem1 ut ,ebraeorum aeque ac ,arabum a/rologi confirmant1 septemdecim millibus t]re/rium diametrorum1 eoque p]t9]e dicitur illud3 ,divisit aquas ab aquis et int] utrasque#c coelos collocavit#d4 ,inde aqu>um colluviones#e ap]tis coeli cat>actis effusae1 t]r>um orbem cumul>unt1 alioqui nulla unquam diluvia fuiss5t1 contra quam omnes omnium g5tium !ologi ac physici confirmant#f1 quia si totus oceanus ac omnia flum9a#g 9 vapores ac nubes abeant#h1 vix millesimam aqu>um diluvio#i effus>um p>tem effic]e potuiss5t1 cum aqu>um vis non ex oceani alveo sup] t]ram erump]et1 s$ totas #dj dies tanta copia deplu]et coelitus1 ut supra montium altissimorum juga #ae cubitos#aj exsurg]5t4 #a4 ,alibi3 vortice4 #b4 ,alibi3 connexo4 #c4 ,alibi3 utrosque inde4 #d4 ,g5esis #a1 #g4 #e4 ,alii3 ,collusiones4 #f4 ,alibi3 affirmant4 #g4 ,alibi3 omnes fluvii4 #h4 ,alibi3 habeant4 #i4 ,alibi3 diluviis1 vel3 diluvii4 #aj4 ,alius3 cubitis4 ,,s5amus3 ,num sid]a illa animata#a supra coele/ibus aquis pascantur1 nescio2 non video tam51 quamobrem aquis sid]a vescantur1 aut cur globosa illa lum9a animantium appellatione cont9eantur4 #a4 ,alibi3 animantia4 ,,curtius3 ,loqu5di magi/] optimus e/ usus4 ,at non modo ,academici et ,p]ipatetici#a coelos ac sid]a complectuntur animalium rationalium appellatione1 v]um etiam ,augu/9us#b1 ,hi]onymus1 ,?omas ,aqu9as1 ,scotus mundum hunc animal vocant4 #a4 ,plato 9 ,timaeo et ,proclus ad ,platon4 ,alex&] l4 #a4 c4 #bj4 ,en*ir4 c4 #dc4 ,9 ,ps4 #bd4 p4 #a4 qu4 #gj art4 #c4 ,l4 #b4 di/4 #ad4 qu4 #b4 #b4 ,9 ,exod4 #dc4 ,,s5amus3 ,si sol1 si coelum e/ animal1 oportet corporis et animae1 quasi mat]iae et =mae1 p>tes 9 unam et e&em hypo/as9 uniri4 ,at ,p]ipateticorum et ,arabum philosophorum familia intellig5tias coele/ibus corporibus avulsas et sep>atas confit5tur4 ,quo igitur modo ad animalium#a coagm5tationem copulabuntur#b8 #a4 ,alibi3 animantium4 #b4 ,alibi3 computabantur4 ,,toralba3 ,pr(ecto ,?omas ,aqu9as1 ,ari/otelis s5t5tiam secutus1 confitetur1 intellig5tias coele/es1 seu angelos seu m5tes sep>atas appell>e libet1 corporibus coele/ibus adjungi4 ,de duobus igitur alt]utrum necess>ium e/1 aut plane uniri ad unius animati corporis hypo/as9 con/itu5dam1 aut p5itus a coele/ibus corporibus esse avulsas4 ,quodsi uniuntur ad animal con/itu5dum1 illud e/ rationale aut irrationale1 non hoc1 igitur illud4 ,si v]o coelum non e/ eadem unius#a animati corporis hypo/asis1 neque idem corpus naturale ex intellig5tia et coele/i corpore con/ans#b1 pr(ecto #id necesse e/1 orbium coele/ium cursus esse viol5tos1 non naturales1 ac mov]i ab extr9seco motore1 erga mobile ut angeli erga sidus1 opifices#c erga ma*9am1 i4e4 incorpoream sub/antiam ab/ractam nec coelo concretam corpus coele/e naturale et exanime circumag]e1 quoniam nulla corporis naturalis unio s9e concretione exi/it4 ,cum autem nihil admirabili coele/ium orbium conv]sione con/antius sit1 rel9quitur1 motus coele/es non esse viol5tos i4e4 ab extr9seco motore1 s$ naturales1 i4e4 ab intr9seca et sibi coss5tiali =ma fi]i#d4 ,quid enim viol5tum 9 r]um natura diuturnum esse possit8 ,quanquam mirum e/1 ,ari/otelem#e coele/es naturas exanimes fecisse1 nec alit] a m5tibus segregatis circumagi1 quam rotas ab opifice1 cum tam5 non dubit>it1 appell>e ,deum 1 ubique v]o animal ex anima et corpore con/>e affirmet#f4 #a4 ,alibi3 hujus4 #b4 ,alibi3 con/at4 #c4 ,alibi3 opifex4 #d4 ,alibi3 mov]i1 vel3 ci]i4 #e4 ,de prima philosophia1 de pra$icam5tis1 de anima4 #f4 ,alibi3 confirmat4 ,,salomo3 ,corpora coele/ia ipsaque sid]a esse animantia1 non modo ,toralbae p]spicua facilique#a demon/ratione1 v]um etiam auctoritate div9a con/at4 ,cum ,eze*iel 9 visione div9ae#b maje/atis rotas1 quas int]pretes tum ,ebraei tum ,*aldaei coelos int]pretantur1 p] sese mov]i dic]et1 subjecit haec v]ba3 ,quia spiritus vitae#c erat 9 illis#d4 ,ubi ap]te refellitur ,ari/oteles1 qui putat coelos extr9secus et a motore extr9seco mov]i1 ac praet] coelos1 quibus spiritum inesse dixit1 etiam animalia circa coelos d5otavit1 i4e4 angelos1 de9de supra coelos speciem lapidis ,saphirici#e1 qui ab eodem *ry/allus appellatur1 +5s coelum scilicet aqueum1 quasi *ry/allus1 concreta1 s$es ,dei praepot5tis4 ,et quemadmodum fontes et flum9a de m>i d]ivantur et 9 m>ia refluunt#f1 praet] id quod a t]ris et animantibus ebibitur vel ardoribus exspirat3 ita quoque eorum animi1 quorum coele/is e/ origo1 9 illum intellig5tem ac coele/em oceanum1 ubi /ellae fulg5t1 revol>e confit5dum e/1 praet] eos qui1 t]re/ri labe conspurcati1 affigunt humo#g div9ae#h p>ticulam aurae1 ut lyricus ille ,epicureus scribit4 ,int] eos tam51 qui coelitus#i delapsi coele/ia repetunt1 hoc int]esse videtur1 quod qui multos ad v]um decus erudiunt1 non alit] quam coeli#aj spl5dor1 qui autem ad v]am pietatem ac sapi5tiam div9am1 non alit] quam sid]a ipsa conspicui futuri sunt4 ,sic enim ,daniel1 ,prophet>um pr9ceps1 non obscure1 s$ ap]te scribit4 ,id enim confirmat ,philo ,ebraeus#aa1 ubi haec v]ba int]pretatur3 ,intu]e /ellas1 sic erit sem5 tuum1 non tantum#ab multitud9em1 s$ etiam felicitatem futuram1 significat ad coele/em animorum naturam4 #a4 ,alii3 facilius4 #b4 ,alibi3 div9a4 #c4 ,alibi3 quia vita4 #d4 ,alius3 quia p] sese mov]i dic]et1 vita erat 9 illis4 #e4 ,alii3 ,saphir9i4 #f4 ,alii3 defluunt1 vel3 diffluunt4 #g4 ,alius3 affligunt hanc4 #h4 ,alii3 div9>um4 #i4 ,alii3 coele/ibus4 #aj4 ,haec duodecim sequ5tia v]ba desunt 9 aliis codicibus4 #aa4 ,9 libro3 ,quis r]um div9>um ha]es4 ,opp4 ejus ,graeco-lat4 p4 #che4 #ab4 ,addit alius3 inquit4 ,,octavius3 ,hanc pr(ecto discipl9am1 ab ultima antiquitate receptam1 #ie con/at a ,*aldais et ,ebraeis ad ,graecos manasse#a3 ,hipp>*us enim m5tes hom9um coeli p>tes esse et 9 coele/em naturam r$ire scripsit1 et novam /ellam sua aetate g5itam et quo die fulsit1 d5otavit4 ,dubitavit etiam1 an saepius id fi]et4 ,ari/oteles autem antiquissimam illam discipl9am po/]itati traditam fuisse confirmat1 eos scilicet1 qui virtutum eximi>um laude cl>uiss5t1 t&em ex hom9ibus angelos fi]i1 s$ pauci quos aequus amavit ,jupit] atque ard5s evexit ad ae!ra virtus4 #a4 ,pl9ius hi/4 nat4 #b1 #bg4 ,,s5amus3 ,at virorum illu/rium non tanta r>itas e/1 ut si m5tes eorum 9 /ellas abir5t#a1 num]us /ell>um increm5tum accepturus fu]it4 ,at non plures 9 toto coelo quam #ajbe1 aut si ,ebraeis quibusdam a/rologis#b cr$imus1 #ajie app>5t4 #a4 ,add5dum =tasse3 qu94 #b4 ,alius3 !ologis4 ,,frid]icus3 ,inf9itam vim /ell>um esse1 non modo haec v]ba ,dei3 enum]a /ellas8 significant1 s$ etiam lacteus circulus innum]abilium /ell>um multitud9em suo c&ore demon/rat4 ,nam si m9ima /ella orbis octavi modo aspectabilis1 duodecies t]ra major e/1 ut quidem#a a/rologi tradunt1 quis dubitat inf9itas esse t]ra m9ores1 quae invisibiles sunt8 #a4 ,alius3 quidam4 ,,salomo3 ,s$ qu&o piorum ac illu/ri virtute nobilium m5tes 9 coelum evolaturae1 quibus ante#a (ficiis defuncturae1 quid prius 9 t]ris relictis corporibus acturae1 quibus 9 locis aut regionibus aut populis aut mun]ibus praefici5dae s9t#b1 int] arcana#c div9ae maje/atis positum#d e/4 ,quod etiam#e 9 cantico ,mosis dicitur3 ,cum divid]et altissimus g5tes pro num]o ,isralit>um1 pl]ique int]pretes ,ebraei et ,*aldaei legunt pro num]o angelorum ,dei1 quod beatis m5tibus1 i4e4 angelis1 imp]ia 9 regiones et populos tribuantur4 ,eoque p]t9]e videtur1 quod ,eze*iel#f scribit3 ,suscitabo1 inquit1 ovibus meis pa/orem1 qui pascat eas1 s]vum meum ,davidem4 ,ego v]o illis etiam ,deus#g et s]vus meus ,david 9 m$io eorum#h4 ,bis s]vum dixit1 ne quis putet ad filium ,dei v]ba ,j]emiae aut ,eze*ielis p]t9]e2 ,david autem mortuus erat annos #dbj antequam ,eze*iel scrib]et4 #a4 ,alius3 autem4 #b4 ,alibi3 sunt4 #c4 ,alii3 arcanis4 #d4 ,alibi3 repositum4 #e4 ,alii3 enim4 #f4 ,eze*iel #cd1 #bd4 #cg1 #bd4 ,j]emia #cj1 #ba4 ,psalm #hh1 #ga sq4 #g4 ,alius3 9 ,deum4 #h4 ,alibi3 illorum4 ,,curtius3 ,illud quidem#a ,plato confirm>e videtur3 ,deus1 inquit1 d$it reges et pr9cipes urbibus no/ris1 non hom9es1 s$ altioris g5]is div9iores#b daemones con/ituit4 ,quod plane congruit v]bis ,danielis1 quibus angelum pr9cipem#c regni ,p]siae angelo ,danielis re/itisse scribit4 #a4 ,alibi3 ,i/ud quidem1 vel3 qu9 idem1 vel3 hoc quidem4 #b4 ,alibi3 div9ioris4 #c4 ,alius3 angelus pr9ceps4 ,,s5amus3 ,mihi sane aeque ac ,pl9io valde absurdum visum e/1 ut qui homo esse desi]it1 ,deum se esse#a confidat4 #a4 ,alius3 =e4 ,,frid]icus3 ,ex humana m5te ,deum fi]i valde absurdum e/1 s$ angeli indu]e naturam p]spicuum fit non modo ex iis1 quae#a sup]ius #if allata sunt1 v]um etiam ex ipsis evangeli/>um scriptis#b1 qui nem9em dubit>e patiuntur4 ,at ,pl9ius cogit>e debuit1 9 ipsa naturae contemplatione saepius ex eruca *rysalim1 ex *rysali papilionem alatum1 et quidem ess5tia multo puriore volantem nec amplius frondibus et foliis1 s$ florum odoribus et mellito rore vesc5tem4 ,illud etiam mirabilius1 quod quemadmodum eruca mutata 9 papilionem eosdem colores 9 alis pictos ref]t1 ita quoque m5tes illae1 quae cadav]ibus sup]/ites esse possunt#c1 pri/9os mores vel habitum#d ref]unt1 ut c&idissimi viri purissimum hab5t ac t5uissimum corpus1 omn9o div]sum ab iis1 qui v]suti ac v]sipelles extit]unt4 #a4 ,alibi3 quaecunque4 #b4 ,mat?4 #bb1 #cj4 ,m>c4 #ab1 #bf4 ,lucae #aj1 #cf4 #c4 ,alibi3 poss9t4 #d4 ,alibi3 habitus4 ,,toralba3 ,ego semp] hac op9ione tractus sum1 intellectum actuosum1 quem ,ari/oteles adv5ire dixit extr9secus1 i4e4 ut ego arbitror#a1 1 1 div9itus1 sup]ne1 coelitus1 nihil aliud esse quam angelum cuique#b ducem hom9i div9itus tributum2 satis enim#c sup]ioribus demon/rationibus de animorum natura rejecta e/ ,ari/otelis op9io#d1 qui hom9is intellectum1 actuosum et patibilem eundem esse putavit4 #a4 ,alius3 int]pretor4 #b4 ,alii3 cujus4 #c4 ,alii3 etiam4 #d4 ,libro ,,iii de anima4 ,,salomo3 ,si quis cap]e velit vim patibilis intellectus ad intellectum actuosum1 quem ,rabbi ,moses#a angelum vocat1 cuique#b ducem solis et lunae contempl>i oportet naturam4 ,nam ut a vet]ibus appellatur1 ita quoque non inepte appell>i pote/4 ,et ut luna solis conjunctione illu/ratur ac spl5descit1 eadem a solis amplexu et aspectu avulsa obscuratur2 sic#c m5s humana angeli contub]nio ac societate quasi solis conspectu illu/ratur1 et ab eodem si des]itur#d1 languescit ac t5ebris involvitur4 ,p]9de ut cum luna t]re/ribus umbris a sole des]ta1 illam quam prius accep]at a sole lucem amittit1 ac tantisp] sol et luna luc5t1 ho/es ,jehosuae1 i4e4 daemones1 humanae salutis ho/es1 9 fugam aguntur4 ,ob id enim ,jehosua#e1 i4e4 salutis auctor1 solem et lunam consi/]e jussit1 ut ,moabitas ad int]necionem del]et#f4 ,hujus enim loci s5t5tia haec e/ allegorica1 ne semp] litt]is ac s5sibus ha]eamus1 tametsi div9a pote/ate sol et luna aut utrique similia#g lum9>ia noctem illam illu/rav]9t#h1 quo facilius ho/es exsc9d]5tur1 allegoria tam5 mihi gratior e/4 ,huc enim p]t95t illa1 quae pl]osque !ologos v>ie di/rax]unt1 cum arcana div9iora p+uius int]pretantur4 ,nox1 inquit ,mi*aeas#i1 nobis#aj irruit#aa pro visione et t5ebrae pro div9atione1 et occumbit sol sup] prophetas illos diesque obt5ebrabitur4 ,quae loca inf9itis erroribus ac tet]rima int]pretatione pl]ique ad solem visibilem et judicii diem extremum ref]ri putant oport]e1 quod non m9us absurdum e/1 quam judicium mortuorum po/ annum bis millesimum diff]re1 cum haec p]t9eant #ig ad solem angelicum1 sive intellectum actuosum1 quem sapi5tiae magi/]#ab appellat solem intellig5tiae4 ,item illud3 ,sol 9 ortu suo obt5ebrascet et luna non lucebit4 ,item#ac3 ,pudefiet sol et luna erubescet1 quae 9 ultionem improborum dicta sunt1 sequ5tia v]o ad bonorum decus3 sol non erit tibi ult]ius 9 lucem diuturnam1 et lunae spl5dor non lucebit1 s$ dom9us erit tibi lux p]petua#ad1 i4e4 tanta#ae lux ab immortali ,deo m5ti tuae affulgebit1 ut etiam lux intellectus ag5tis disp>itura sit1 non alit] quam ortu solis spl5dor lunae ac sid]um obscuratur aut c]te non app>et4 ,quod ap]tius ,philo ,ebraeus#af3 ,exori5te1 inquit1 div9o lum9e humanum occidit1 occid5te div9a luce humanum exoritur1 quod vatibus cont+it1 ut immigrante spiritu div9o m5s eorum emigr>e videatur4 ,itaque ,esaias#ag subjicit3 ,non occidet ult]ius sol tuus1 nec abscondetur luna tua1 quoniam ,deus e/ lux sempit]na tua4 ,rectissime enim psaltes lyricus#ah ,deum appellat solem4 ,hunc enim locum3 mis]icordiam et v]itatem diligit ,deus hebraica lectio sic habet3 i4e4 sol et scutum ,deus e/4 ,ita planum#ai fit1 lum5 intellectus patibilis ab intellectu ag5te1 ag5tis v]o lum5 a luce sup]iore et div9iore#bj man>e1 ne quis intellectum actuosum putet ,deum esse aut pro ,deo colat4 ,item illud3 ,po/ t]tiam vigiliam lum5 subito sol noctu recipiet et luna t] int]diu4 ,haec si quis int]pret>i velit de sole visibili1 nae p]itis aeque ac imp]itis se d]id5dum prop9at4 ,hoc igitur voluit1 intellectum actuosum po/ t]tiam vigiliam1 i4e4 po/ horam noctis t]tiam1 intellectu patibili copul>i4 ,propt]ea ,bileamus vates et ,hulda legatos#ba regum se de futuris consul5tes consi/]e juss]ant1 ut 9 somniis nocte sequ5te cap]5t oracula div9a4 #a4 ,lib4 ,,ii1 c4 #f4 #b4 ,alii3 cujusque4 #c4 ,leo ,ebraeus #a4 #c4 #d4 ,alibi3 desid]etur4 #e4 ,josuae #aj1 #ab4 #f4 ,alibi3 abol]et4 #g4 ,addunt alii3 qua$am4 #h4 ,alibi3 illu/rav]unt4 #i4 ,mi*ae #c1 #f4 #aj4 ,alibi3 vobis4 #aa4 ,alibi3 irruet4 #ab4 ,cap4 #e4 #ac4 ,jesaiae #ac1 #aj4 #bd1 #bc4 #ad4 ,jesaiae #f1 l4 #i4 #ae4 ,alius3 i/a4 #af4 9 libro3 ,quis r]um div9>um ha]es4 #ag4 ,jesaiae #fj1 #bj4 #ah4 ,psalm #fd1 #ab4 #ai4 ,alibi3 pl5um4 #bj4 ,alibi3 div9a4 #ba4 ,alii3 legatis4 ,,curtius3 ,quod ,salomo ex arcanis ,ebraeorum explicat1 plurimum lucis ad quae/iones arduas de intellectu adepto aff]re mihi videtur4 ,somnia autem po/ auroram i4e4 po/ t]tiam vigiliam c]tiora ac v]iora esse1 ,graeci ipsi quoque tradunt et ,morphea1 quem somniorum ,deum esse putabant1 sub auroram dormi5tibus app>]e4 ,,salomo3 ,int]dum#a patibilis intellectus accepta luce div9a vigilante int]diu propheta vatic9atur1 quod non nisi div9issimis vatibus video contigisse1 quales fu]e ,helias1 ,helisaeus1 ,samuel1 ,ascalonites#b4 ,!mi/ius procul ab allegoria solem coele/em ac visibilem appellat intellectum ag5tem1 hujusmodi ut ,picus ,mir&ulanus#c animam mundi apud ,platonem int]pretatur lunam1 quam jecoris ac sangu9is 9 hom9e et aqu>um 9 elem5t>i #ih mundo mod]atricem1 solem v]o cordis et spiritus 9 hom9e et aris temp]atorem ,ebraei posu]unt4 #a4 ,alibi3 ,int]diu4 #b4 ,alii3 ,aralisonites4 #c4 ,9 positionibus ad ,platonem4 ,,curtius3 ,=sitan haec1 ab antiquis male p]cepta1 ,*aldaeos et ,graecos aeque ac ,palae/9os impul]unt1 ut solem1 quem hi ,apoll9em1 illi ,bahalem appellant1 ,p]sae ,mi?ram1 quasi naturae dom9atorem1 div9ationis pr9cipem#a esse arbitr>5tur4 #a4 ,alii3 div9ationes pr9cipales4 ,,salomo3 ,inde fomes impietatis4 ,cum enim rex ,o*iosias de tecto delapsus gravit] conflict>etur1 ac legatum ad oraculum ,apoll9is#a misisset1 ut de futuro exitu respond]et#b1 ,helias legatis occurr5s#c3 ,quoniam1 inquit1 rex ,o*osias ,bahalem pro ,deo consuluit1 d5unciate ei#d1 prope diem occasus sui futurum4 ,alii non m9us impie angelos humanae vitae duces pro ,diis habu]unt1 inde l>es ac famili>es ,dii1 cum omnia uni ac praepot5ti ,deo accepta f]re debuiss5t1 quippe illius nutu ac pote/ate angeli boni hom9ibus tribuuntur4 ,sic ,deus ad ,mos5#e3 ,mittam1 inquit1 ante te angelum meum4 ,item di/ribuit ,deus de spiritu1 qui erat sup] ,mos51 et d$it sup] septuag9ta viros s5iores et prophet>unt4 ,nec tantum boni1 s$ etiam mali g5ii div9itus mittuntur ad ultionem impiorum4 ,misit ,deus spiritum pessimum int] habitatores ,si*em#f2 item invasit ,saulem spiritus ,dei malus#g4 ,qu9 etiam actiones angelorum aeque ac daemonum ,deo tribuuntur1 ut omnes intelligant1 uni aet]no ,deo confit5dum1 hunc unum col5dum esse ac metu5dum et ab omni daemonum metu cav5dum1 quasi p] sese calamitates1 inc5dia1 bella1 /rages hom9um ac pecudum inf]r5t1 cum tam5 nihil audeant injussi1 nec si vel9t1 poss9t4 ,non pati>1 inquit ,deus#h1 9 ,aegyptiorum clade1 va/atorem daemonem tecta ve/ra subire1 ut ubique dicitur ,aegyptios occidisse4 ,item illud3 ,increpabo devoratorem1 ne fruges ve/ras absumat#i4 ,quae omnia eo p]t95t1 ne quis putet1 daemones metu5dos esse1 aut angelos col5dos1 quia tametsi daemones#aj 9 phantasiam et intellectum pote/atem hab5t#aa1 solus tam5 ,deus 9 phantasiam1 intellectum et voluntatem summum jus#ab sibi v9dicat1 nec illi s9e ,deo pote/atem ullam hab5t4 #a4 ,alius3 ,baalis4 #b4 ,alibi3 respondet4 #c4 #b ,regum #a1 #b4 #d4 ,alibi3 consulit1 d5unciatus illi4 #e4 ,exodi #bc1 #bj4 ,num]orum #a1 #be4 #f4 ,judicum #i1 #bc4 #g4 #a ,sam4 #ah1 #aj4 #h4 ,exodi #ab1 #bc4 ,num]orum #c4 #i4 ,psalm4 #gh4 #aje4 #ace4 ,mala*4 #c1 #aa4 #aj4 ,alii3 daemones 9 phantasiam1 intellectum et voluntatem summum jus sibi v9dicant1 nec etc4 #aa4 ,alibi3 habeant4 #ab4 ,alibi3 summam vim4 ,,coronaeus3 ,apulejus libellum de ,deo ,socratis inscripsit1 ut hom9es homo nequissimus ad cultum daemonum p]trah]et1 cum tam5 ejusdem argum5ti librum#a scrips]it ,plut>*us i4e4 de angelo ,socratis1 qui semp] illum a turpibus ad hone/um revocabat1 nunquam tam5 pro ,deo coluisse1 s$ illi ut fidissimo#b ac sapi5tissimo praeceptori morem gessisse dicitur4 #a4 ,alibi3 libri argum5tum4 #b4 ,alius3 fidelissimo4 #ii ,,salomo3 ,int]pretes ,bibliorum#a ,,lxxii1 qui jub5te ,philadelpho ,aegypti rege sacras litt]as ex ,ebraicis ,graecas fec]unt1 ubique#b daemonium pro#c ,cacodaemone usurp>unt1 ut cum ,raphael angelus daemonium 9 sup]iori ,aegypto con/r9xisse dicitur4 ,item illud3 ,dii g5tium daemonia4 #a4 ,alius3 ,biblici4 #b4 ,tob4 #h1 #c et #bj4 ,deut]4 #cb4 #b ,p>al4 #ba4 ,psalm4 #i et #ba4 ,jesaiae #ce4 #c4 ,desunt haec octo sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 ,,s5amus3 ,illud v]bi gratia lib5t] condiscam1 quibusnam v9culis daemones con/r+antur1 quibus c>c]ibus corceantur1 quibus virgis vapul5t1 quae supplicia patiantur4 ,,toralba3 ,si daemones corporea con/ant coagm5tatione1 ut sup]ius demon/ratum e/1 quis dubitet1 qu9 /rictionem#a1 corcitionem et eadem quae animata corpora patiantur4 #a4 ,alii3 sectionem4 ,,curtius3 ,mem9i1 cum ,?olosae ag]em1 daemonem fulm9is casu delapsum dies septem 9 sutr9a#a tab]na con/itisse et indefessa lapidum jactatione dome/icos valde conturbasse1 s9e sangu9e tam5 aut ca$e cujusdam1 nec alit] quam gladiis aut ensibus p] cubiculi vacua vibratis fug>i potuisse4 #a4 ,false alii3 subr9a4 ,,salomo3 ,ego v]o daemones nullis gladiis1 nulla vi1 nullo telo fug>i posse /atuo1 nihil d5ique 9 elem5tis esse1 quo t]reantur4 ,f]rum1 inquit ,dei vox ad ,jobum#a1 habet quasi pateas et *alybem1 ut putre lignum4 ,qu>e qui#b jecore et corde piscis aut fumo fugatus dicitur1 div9a tantum pote/ate fugatum int]pret>i debemus1 idque voce div9a te/ificante3 qui condidit illum1 admovet ei gladium#c4 ,nam cum ,saul p]d]e decrevissit ,davidem et a malo daemone vexatus ad ,samuelem p]v5isset1 ,cacodaemon des]uit ,saulem#d1 qui eodem mom5to div9is laudibus int5tus vatic9>i coepit1 et cum a ,samuele discessisset1 rursus a malo g5io torquebatur4 #a4 ,job4 #da1 #ah4 #b4 ,alii3 quo1 vel3 quod4 #c4 ,jobi #dj1 #ad4 #d4 #a ,sam4 #ai4 ,,frid]icus3 ,non solum mali g5ii#a a bonis fugantur1 s$ etiam a malis4 ,et quidem saepe videmus1 scel]atissimum quemque sortilegum obsessos a daemonibus nullo negotio lib]>e1 alios quidem murmure 9 aures insusurrato1 alios etiam#b 9 circulis et *>act]ibus 9 fronte m$ia obsignatis1 ut 9 ,africa sortilegis hom9ibus1 quos ipsi mahaz9os#c appellant1 consuetum e/1 aliorum d5ique simulatis devotionibus ac precibus2 quibus tacite pr9cipem daemonem plac>e consuev]unt1 ut pietatis et sanctitatis laudem ab imp]ita plebe#d adipiscantur4 ,itaque ,polycrates#e3 ,mali daemones1 inquit1 ea faciunt sponte1 contra#f inviti fac]e vid5tur et simulant se coactos vi exorcismorum#g1 quos f+unt#h 9 nom9e tr9itatis1 #ajj eosque tradunt hom9ibus1 quoad sacrilegiis ac po5a damnationis#i illos involvant1 quae cum 9 admirationem me rap]5t#aj1 c>m9e ,sapphico lusimus hunc 9 modum3 ,daemonum vires1 num]os1 honores1 ,jus1 pote/atem1 (ficium1 figuram1 ,ord9em1 s5sum1 facili quis ore dic]e possit8 ,nam bonorum ess5tia quam#aa malorum ,purior multo leviore motu ,f]tur1 hi v]o graviore pressi corpore con/ant4 ,at bonos int] m$ius malosque ,solus int]c$it homo1 ,deorum ,ultimus totoque animantium su-#ab premus 9 orbe4 ,angelus cu/os1 g5iusque pravus ,huc et illuc nos rapiunt1 qu\sque ,alt] inviso ref]at graves ab ho/e triumphos4 ,urbium tutela g5s suprema ,cr$itur cu/odibus ac domorum ,uniuscujusque1 ,deo fav5te1 cura jubetur4 ,sunt quibus natura datur reg5da1 ,ut#ac caducis temporibus#ad figuram ,et flu5ti mat]iae decus cum viribus addant4 ,qui ,deo m5tes1 animos#ae1 precesque ,angeli mactant propiore vultu1 ,num9is vultu#af nitidaque pl5i luce fruuntur4 ,s$ nihil praecl>ius in/itutum1 ,quam bonis pravos ob$ire1 ju/is ,imp]&i jus#ag tribui sacratum lege p]5ni4 #a4 ,alibi3 maligni4 #b4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #c4 ,alibi3 mahuonos1 vel3 mohnimos4 #d4 ,alius3 apud imp]itam plebem4 #e4 ,lib4 ,,vii1 c4 #ad4 #f4 ,alii3 quae4 #g4 ,alibi3 exorcismis4 #h4 ,alibi3 pronunciant4 #i4 ,alibi3 po5ae damnationes4 #aj4 ,alius3 rapiunt4 #aa4 ,alius3 quae4 #ab4 ,alius3 ut sit 444 primus4 #ac4 ,alibi3 ,et1 vel3 ,sunt4 #ad4 ,alius3 corporibus4 #ae4 ,alibi3 animas4 #af4 ,alii3 metu num9is metu4 #ag4 ,alibi3 84 ,,toralba#a3 ,ego quidem agnosco1 imp]ium optimo cuique gub]n&i p]ito traditum1 non video tam51 unde tanta daemonum et angelorum multitudo1 quanta tot ac tam multis prov9ciis1 imp]iis1 civitatibus1 hom9um #aja millibus necess>ia judicio no/ro videtur1 nisi demus piorum m5tes 9 angelorum abire naturam1 quorum tanta r>itas e/1 ut vix ex multis millibus unum rep]iamus1 ac ne unum quidem qui a recta via non deflex]it1 impiorum v]o multitud9em p5e inf9itam esse4 ,et cum m5tes hom9um cadav]ibus sup]/ites viv]e1 sup]ius#b demon/ratum sit1 cum de animorum immortalitate disput>emus1 consequ5s e/1 angelorum mirabilem r>itatem#c1 daemonum v]o innum]abiles =e legiones1 si modo v]um e/1 impiorum m5tes 9 daemonum naturam mut>i1 ut#d piorum ac illu/rium virorum animas 9 angelos conv]ti2 alt]um enim alt]ius consequ5s e/ ex oppositorum natura4 #a4 ,alibi3 ,,s5amus4 #b4 ,alius codex3 saepius4 #c4 ,alius3 v>ietatem4 #d4 ,alibi3 et4 ,,octavius3 ,plato quidem 9 ,cratylo ,hesiodi ac priscorum auctoritate viros bonos1 ex hac corporea labe ereptos1 daemones fi]i scribit4 ,,frid]icus3 ,eadem fuit ,t]tulliani s5t5tia1 hoc tantum#a a ,platone diff]t1 quod cacodaemonum vocem pro daemone ,platonis obs]vavit4#b #a4 ,alius3 tam54 #b4 ,alibi3 usurpavit4 ,,coronaeus3 ,hanc quoque ,s5ami quae/ionem arduam et difficilem ,salomo nobis dissolvet1 quippe qui ex adytis#a ,ebraeorum difficillima quaeque nobis ap]ire facile pote/4#b #a4 ,alibi3 abditis4 #b4 ,alius3 possit4 ,,salomo3 ,morem tibi1 ,coronaee1 gessi1 quam sapi5t] nescio1 s$ tam5 bona fide quae sciebam quaeque nesciebam omnia ap]ui#a1 ac v]eor1 ne nimis multa vide> effudisse#b1 et ut s5sus intimos ap]iam1 non tam5 satis ,s5amo fi]i potu]it1 qui etiam r]um ab omnibus s5sibus mortalium abdit>um demon/rationes poscit1 tametsi nihil salutis#c ad summam aff]ant mom5ti1 s$ ut cuique libu]it1 ita s5tire cuique liceat4 #a4 ,alius3 effutivi4 #b4 ,alibi3 ,effutisse4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,coronaeus3 ,tametsi haec ad salutis summam non spect5t1 attam5 spectant ad eruditionem meliorem1 ad sci5tiam r]um div9>um1 ad animi oblectationem1 qui v]i cognitione cont5tus acquiescit4#a ,argum5tis enim probabilibus1 ut r]um ill>um natura f]re pote/1 spondeo ac promitto satis ,s5amo factum iri4 ,,salomo3 ,audivi quondam ab hom9e doctissimo1 m5tes eorum qui se corporis voluptatibus omn9o d$iss5t et quasi co5o conspurcati nullam virtutum aut hone/>um discipl9>um curam#a habuiss5t1 una cum cadav]ibus int]ire1 idque litt]is sacris haud ambigue confirm>i4 ,audite#b1 inquit psaltes lyricus1 audite populi omnes1 att5dite ad res omnium maximas et gravissimas1 quas pot5tibus aeque#c ac t5uibus ap]ire decrevi1 idque saepius repetitum1 eos qui 9 opibus#d et praemiis humanis spes suas colloc>9t1 aut 9 sup]b>um a$ium sub/ructionibus#e sui nom9is ac pote/atis#f fundam5ta jec]9t1 non #ajb alit] quam animantia bruta int]ituros4 ,item#g cum ,jesaias#h dixisset1 tyrannos nunquam resurrecturos1 subjecit3 s$ mortui ,tui1 dom9e1 resurg5t ac viv5t4 ,neque v]um e/ tam51 impiorum animos#i omnes p5itus p]ituros cadav]is occasu1 ut nonnulli put>unt#aj ex eo loco ,davidis non /abunt1 s$ ut pulvis flatu levissimo v5ti1 sic etiam scel]ati a conspectu ,dei dissipabuntur4 ,id autem ,danielis#aa te/imonio comprob>i pote/3 ,multi1 inquit1 dormi5tium 9 t]ra pulv]ul5ta resurg5t1 hi quidem ad vitam aet]nam1 illi v]o ad contumeliam et opprobria sempit]na4 ,alioqu9 impiis mors fructuosa =et1 ut ,tryphon ,ebraeus diss]it apud ,ju/9um#ab4 ,neque tam5 ,daniel omnes resurrecturos spondet1 s$ multos4 ,nam ii quorum animas ,deus occidit 7solus autem animas et corpora occid]e#ac pote/71 eorum nulla e/1 spes ac proprie mortui dicuntur1 ad quos illud p]t9et#ad3 ,reviviscetne homo1 cum mortuus fu]it8 ,cet]i proprie dormi5tes vocantur1 ad quos illud p]t9et3 ,num quod#ae qui dormit1 non resurget8#af ,item illud3 ,vivat ,rub5 et non moriatur#ag morte secunda#ah4 ,quo p]t9et etiam ,eze*ielis#ai4 ,et violabunt#bj me ad populum meum1 ut nec>5t animas1 quae#ba non moriuntur1 et vitam promitt]5t animabus quae non vivunt#bb4 ,at illi#bc1 qui ultro ,deum ejurav]unt1 sci5t se esse morituros1 po/quam scel]atae vitae po5as d$]9t4 ,sic etiam#bd ,jesaias#be3 ,videbunt1 inquit1 cadav]a eorum1 qui p]fide a me desciv]unt1 quoniam v]mis eorum non morietur et#bf ignis eorum non ex/+uetur4 ,ex quo intelligitur1 bonorum et malorum exitus valde sui dissimiles esse futuros#bg4 ,plurimum enim di/ant ii1 qui seipsos flagitiis omnibus contam9av]unt nec po5itu]unt unquam ab 81 qui nihil diff]unt a judicio f]>um1 s$ gulae tantum et v5tri addicti fu]unt1 quos cum ipsis cadav]ibus obituros ajunt2 alios autem immanium scel]um1 priusquam moriantur#bh1 ju/a supplicia luituros#bi4 ,namque ,*aldaeus int]pres#cj1 qui obscura cl>ius int]pretatur1 impios resurrecturos scribit1 non aliam ob rem1 quam ut ac]bissima torm5ta patiantur4 ,e/ etiam aliud fo$issimum g5us hom9um illorum1 qui scel]ata cons5sionis fide cum daemonibus societatem ini]unt#ca1 quorum m9i/]io daemones ad supplicia exequ5da uti consuev]unt2 hos pl]ique putant mortuos semp] consequi suos duces daemones et eorum naturam ac (ficia #ajc fo$issima cum maximis doloribus ac mole/ia subire4 ,caet]is1 qui nec ad extremum improbi fu]unt1 nec po5itu]unt tam51 po5as esse decretas1 l5iores tam51 quoad#cb purgatis m5tibus t&em aliqu&o 9 angelorum coetus ac societates admittantur4 ,paulo alit] int]pres quidam ,ebraeus3 ,scire te velim1 inquit1 ,deum creavisse hom9es inf]iores#cc ad imag9em sup]iorum et 9 hom9e quidem duos esse appetitus1 bonum et malum1 totidemque angelos3 si b5e vix]it1 9 angelum bonum1 si male1 9 angelum malum conv]titur4 ,atque eo p]t9et int]pretatio ,pauli ,riccii#cd elegans et p]acuta1 qui haec v]ba3 de limo t]rae =mavit hom9em#ce non solum traduxit#cf ad con=mationem corporis humani de#cg argilla limosa vel#ch t]ra1 v]um etiam ad intellectum patibilem1 quem actuosum effici i4e4 ex humana m5te angelum fi]i scribit4 #a4 ,alibi3 hone/atum curam4 #b4 ,psalm #di1 #b4 ,lactantius ,,vii1 #bj idem s5tit4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,alibi3 op]ibus4 #e4 ,alibi3 ex/ructionibus4 #f4 ,alius3 po/]itatis4 #g4 ,alibi3 ,nam4 #h4 ,jesaias #bf1 #ad4 #ai4 #i4 ,alibi3 animas 444 morituras4 #aj4 ,r4 ,david ,kim*i 9 ,psalm4 #a1 #e et #ag1 #ad4 #aa4 ,danielis #ab1 #b4 #ab4 ,9 dialogo cum ,tryphone4 #ac4 ,mat?4 ,x1 #bh4 #ad4 ,jobi #ad1 #aj4 coll4 #aj1 #ai4 #ae4 ,alius3 quid4 #af4 ,psalm4 #dj1 #i4 #ag4 ,addit alius codex3 ,hic ,*aldaeus int]pres subjecit3 non moriatur ctt4 #ah4 ,g5es4 #da1 #h4 #ai4 ,eze*4 #ac1 #ai4 #bj4 ,alibi3 violav]unt4 #ba4 ,alibi3 animos1 qui4 #bb4 ,alibi3 viv5t4 #bc4 ,cf4 ,eccles4 #i1 #d4 ,esdrae ,,iv1 #i4 #bd4 ,alibi3 enim4 #be4 ,jesaias #ff1 #bd4 #bf4 ,desunt haec ultima ,jesaiae v]ba 9 alio codice4 #bg4 ,alibi3 futurum4 #bh4 ,alibi3 moriuntur4 #bi4 ,alibi3 inituros4 #cj4 ,9 ,jos4 #bf4 ,etiam ,jesaiae #bf1 #ad1 ubi pl5ius 9 hanc s5t5tiam comm5tatur ,*aldaeus p>aphra/es4 #ca4 ,alibi3 coi]e4 #cb4 ,alibi3 quae ad4 #cc4 ,9 ,psalm4 #aci4 #cd4 ,de agricultura coele/i4 #ce4 ,g5es4 ,,ii1 #g4 #cf4 ,alibi3 traducit4 #cg4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #ch4 ,alii3 limosave4 ,,toralba3 ,angelorum ac daemonum quam diuturna vita sit futura1 qua ratione intelligi possit1 non video1 cum ne hom9um#a quidem spirantium ulla#b vitae def9itio#c p]cipi queat4 #a4 ,alius3 omnium4 #b4 ,alibi3 illa4 #c4 ,alibi3 def9itione4 ,,salomo3 ,c]ti sunt uniuscujusque vitae t]m9i a ,deo positi ac decreti#a1 quos prorog>e quisque pote/ virtutum eximi>um#b prae/antia4 ,improbi v]o#c vitae suae t]m9os circumcidunt et contrahunt1 quae temporis ac vitae contractio ac propagatio frequ5s 9 sacris litt]is non modo ad hanc1 quam mis]e ducimus1 s$ et ad futuram vitam p]t9et1 quia saepe ,deus sanctissimos et integ]rimos quosque ad se rapit 9 ipso aetatis flore1 ut ,abelem sibi c>issimum1 ,josiam1 decus pr9cipum4 ,et huic quidem ,deus d5unciavit brevi occasurum1 ne mis]&is ultionum cladibus#d obru]etur4 ,ju/us1 inquit ,jesaias#e1 p]it1 nec tam5 quisquam e/1 qui ad animum revocet1 quod ab imm95tibus calamitatibus ereptus sit4 ,s$ pa5e omnes1 inquit angelus ad ,esdram#f1 p]eunt#g et pr(ligatissima e/ eorum multitudo3 ,quisquis autem evas]it p]icula1 sup]abit ac salutem meam videbit1 et tunc mis]abuntur seipsos1 qui jussa mea sprev]unt1 nec virtutibus ullum nec po5it5tiae locum reliqu]unt1 quos oportet po/ cruciatum torqu]i4 ,tu v]o ne quaesiv]is curiose1 quomodo cruci&i s9t impii1 s$ quomodo ju/i s9t s]v&i4 #a4 ,job4 #aj1 #ad4 et #a ,samuel4 #bf4 ,deut]on4 #ca4 #b4 ,alibi3 eximia4 #c4 ,psalm4 #ed et #ajh4 ,deut]4 #f4 ,exod4 #bj4 #c ,regum #c et #ch4 ,job4 #bj4 ,sapi5t4 #ae4 #d ,regum #bb4 #d4 ,alibi3 casibus4 #e4 ,jesaiae #eg1 #a sq4 #f4 ,esdrae ,libr4 ,,iv1 cp4 #i1 #g sqq4 #g4 ,alibi3 p]emit4 ,,coronaeus3 ,caet]a quidem ,salomoni cons5tior#a1 praet]quam quod m5tes eorum1 qui pecudum vix]9t vitam1 una cum ipso corpore dicit obituras simul nec sempit]nos cruciatus scel]atis decretos1 s$ po/ diuturnum cruciatum p5itus int]ituros arbitratur1 tametsi nihil adsev]>e voluit4 #ajd ,sacris enim scriptionibus#b confidimus1 omnes omnium animos1 cadav]ibus relictis1 immortales futuros ac t&em resurrecturos4 #a4 ,alius3 ass5tior4 #b4 ,alii3 ,no/ris enim legibus4 ,,curtius3 ,etiam ,ebraeorum ea spes e/ et fiducia1 extremo capite symboli1 quod mortui resurg5t#a4 #a4 ,alius3 resurgunt4 ,,s5amus3 ,multa quidem1 quae vulgus tanquam oracula div9a miratur1 omitto1 caet]a tam5 omnia facilius mihi quam resurrectio cadav]um p]suad]i possunt#a4 ,nec mirum mihi videtur1 si ,a!ni5ses ,paulum#b de resurrectione cadav]um diss]5tem 9 f9e risu accep]unt4 #a4 ,alii3 pote/4 #b4 ,actorum #ag1 #cb4 ,,frid]icus3 ,at philosophus fuit ,a!nagoras1 qui eleganti oratione scripsit ad ,m4 ,aurelium ,augu/um 4 ,cl>uit etiam ,ju/9us m>tyr philosophiae discipl9is#a sub eodem pr9cipe1 qui tam5 ,sophi/>um argutias de resurrectione acutissime refellit4 ,fuit praet]#b hos ,democritus1 philosophorum sui temporis facile pr9ceps1 qui cadav]um resurrectionem comprobavit4 #a4 ,alius3 philosophiae discipulus4 #b4 ,alii3 int]4 ,,toralba3 ,hunc tam5 ,pl9ius#a d]id5dum propon5s1 similis1 inquit1 de assev]&is et de revivisc5dis vanitas a ,democrito promissa#b1 qui et ipse non revixit4 ,quae1 malum1 i/a dem5tia e/ it]>i vitam mortemque8 #a4 ,hi/4 nat4 #g1 #ee4 #b4 ,alibi3 proposita4 ,,s5amus3 ,audirem lib5t] arguta illa1 quae ,frid]icus spopondit1 ,ju/9i#a argum5ta4 #a4 ,alibi3 in/rui4 ,,frid]icus3 ,piget quidem omnia1 unum tam5 aut#a alt]um1 ne vide> ineptus1 ref]re#b non pigebit4 ,si quae sunt ex elem5tis1 ait1 fiunt rursus elem5ta2 cum absurdum sit1 rursus eadem exi/]e1 quae ex elem5tis ex/it]unt4 ,item3 ,si p5es ,deum e/1 ut facti s9t#c hom9es et corrupti1 nonne#d etiam p5es eum e/1 ut nos rursus fiamus et corrumpamur8 ,sup]ius ,toralba demon/ravit1 ab unius ,dei voluntate /atum et r]um omnium conditionem p5d]e2 cur non igitur ,deus1 qui mat]iam ex nihilo1 hom9em e pulv]e creavit1 eundem rursus e pulv]e recre>e#e pot]it8 #a4 ,alibi3 et4 #b4 ,alibi3 aff]re4 #c4 ,alibi3 sunt4 #d4 ,alii3 num4 #e4 ,addunt alii3 non4 ,,octavius3 ,deum id posse ambigit nemo1 s$ qua]itur1 velit id#a necne8 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus2 alibi3 an volu]it4 ,,curtius3 ,si de pote/ate dubit>o scelus1 c]te de voluntate ambig]e nefas e/1 cum inf9itis sacrae scripturae locis p]spicuam div9ae voluntatis te/ificationem habeamus#a4 #a4 ,mat?4 #ab1 #bb et cap4 #bb4 ,luc4 #bj4 ,m>c4 #ab4 ,joh4 #bj4 #a ,cor4 #ae4 ,dan4 #ab4 ,j]em4 #bf4 ,psalm4 #af4 ,,octavius3 ,ismaelitae resurrectionem =e cr$unt1 ut ex ,al*orani#a libris te/atum videmus4 ,azora #dh1 #aj inquit ,mahumm$es3 ,bucc9ae sonitu mortui succumbunt omnia1 nisi dextra ,dei s]vav]it3 secundo clangore tubae #aje omnia resurg5t#b4 ,eos autem1 qui resurrecturi sunt1 /aturam ,adami1 doctr9am ,mahumm$is et ,*ri/i =mam habituros assev]at4 ,deum autem eadem facilitate mortuos excitaturum1 qua creavit4 ,qui tam5 int] ,ismaelitas !ologos ac philosophos allegorias sacras v5]antur#c1 nullam cadav]um1 s$ animorum tantum resurrectionem sp]ant#d4 ,et c]te duo sunt fidei *ri/iani capita1 scilicet et 1 quae innum]abiles a *ri/iana religione prohibu]unt atque inprimis ,orig9em ,adamantium1 ,synezium ,episcopum1 ,ph]eonitas#e1 ,borbonianos1 ,za*aeos#f4 #a4 ,alii3 ,alcorani4 #b4 ,alius3 resurgunt4 #c4 ,alii3 v5antur4 #d4 ,alibi3 faciunt4 #e4 ,alius3 ,phitronitas4 #f4 ,alius3 ,ba*aeos vel3 ,ta*aeos4 ,,coronaeus3 ,illud quidem lact&um nobis e/1 quod ,ebraeis1 ,ismaelitis et ,*ri/ianis int] ipsos conv5it de resurrectione mortuorum4 ,,salomo3 ,rabbi ,jo*anan1 ex s5t5tia ,simeonis ,jozada*#a explicans v]ba ,dei3 ,delebo hom9em quem creavi1 tradit1 ossiculum v]tebrae1 quod appellatur1 unde resurrecturi fuiss5t1 qui 9 diluvio p]i]unt1 tunc evanuisse4 ,scribit autem1 os illud nec molae subjectum cont]i1 nec ignibus injectum#b exuri#c1 nec incudibus aut malleis suppositum1 ulla ex p>te dim9ui potuisse1 s$ malleos atque incudes confractos ex/itisse#d4 ,nulla enim sunt ossa d5tibus duriora1 quae flammis obsi/]e ,pl9ius#e scribit1 c$unt tam5 diuturnis ignibus4 ,s$ haec#f ab ,ebraeis allegorice scripta sunt1 ut animorum resurrectionem signific>5t4 ,quod enim ,rabbi ,juda et ,moses ,rambam et ,cynaeus tradunt1 nullum sacrae scripturae caput resurrectionis te/imonio vac>e2 qui de coelo delapsi fu]unt1 inquit ,cynaeus1 9 coelum r$ibunt1 qui de t]ra1 p5itus mori5tur4 ,itaque ,ebraei vocant impium i4e4 qui non asc5dit1 imp]iti ,belial pronunciant4 ,nam cum sapi5tiae magi/]#g hom9is et belluae#h eundem int]itum =e scripsisset1 ,*aldaeus int]pres sic tran/ulit3 ,impiorum1 qui non po5itu]unt1 ac jum5torum#i idem int]itus ac exitus futurus e/4 ,e/ autem acceptio jum5torum 9 sacra scriptura frequ5s pro iis1 qui pecudum 9 morem vivunt4 ,quod enim#aj psaltes lyricus3,x ,oves1 boves et pecora campi1 ,hi]onymus3 pecora1 bruta seu brutos hom9es1 nihil a belluis diff]5tes1 int]pretatur4 ,et cum edicto regio#aa indictum#ab esset jejunium hom9ibus ac jum5tis1 ut ,deum invoc>5t1 jum5torum appellatione hom9es1 be/i>um 9 morem viv5tes1 int]pretantur1 quorum animos cum cadav]ibus mori arbitrantur1 ju/orum v]o m5tes cadav]ibus sup]/ites =e1 i4e4 resurrecturos1 tradunt#ac4 ,! numb]+ ( ?is block ( footnotes is problematic4 ,! orig9al text duplicates "o numb]1 & a few notes seem to be out ( sequ5ce4 ,numb]s 9 p>5!ses repres5t ! be/ guess4 #a4 ,9 libro ,b]es*it rabba l4 #a4 #bh4 ,e/ hic lib]1 qui et ,magnus 9 ,g5es9 comm5t>ius dicitur1 prima p>s comm4 rabb9ici 9 ,p5tat41 cui e/ titulus 4 ,e/ autem comm5t>ius allegoricus1 hi/oricus et v>ius1 qui magni a ,judaeis ae/imatur4 ,s4 #b4 ,alibi3 subjectum4 #c4 ,addit alius3 nec 9 aquam injectum dissolvi4 #d4 ,alibi3 exsilisse4 #e4 ,hi/4 nat4 #g1 #af4 #f4 ,dee/ 9 alio codice4 #f4 7#h7 ,alibi3 hom9is ac be/iae4 #g4 ,eccles4 ,,iii1 #ai4 #h4 7#i7 ,alii3 jum5tum4 #i4 7#aj7 ,alibi3 idem4 #aj4 7,x7 ,sapi5tiae ,v4 #aa4 ,jonae #c1 #g4 #ab4 ,alibi3 int]dictum4 #ac4 ,jesaiae #bf1 #ai4 #ajf ,,curtius3 ,at ,jesaias#a corporum resurrectionem =e confirmat 8 v]bis3 ,mortui tui viv5t et sicut corpus meum resurg5t4 #a4 ,jesaiae #bf1 #ai4 ,,salomo3 ,hic locus e/1 qui pl]osque int]pretes fefellit1 qui pro voce legunt aliam ex similitud9e litt]>um et 4 ,et surget#a quidem m5s corpore ve/ita1 s$ t5ui scilicet ario vel subtiliore1 ut sup]ius ,toralba demon/ravit omnes omnium m5tes sub/antiam corpoream hab]e4 ,non enim si a] non e/ aspectabilis1 propt]ea corpus non e/4 ,ita nec m5s1 sive aria sive ignea fu]it1 non incorporea dicetur1 quia vid]i non pote/4 ,hanc v]o int]pretationem ,jesaiae#b v]bis congru]e doc5t praec$5tia ejusdem capitis3 ,mortui1 inquit1 non viv5t et viol5ti tyranni non resurg5t4 ,at multo v]ius et aequius e/1 animam angelorum 9 modum coele/i quadam ac t5ui ess5tia1 quam gravi ac impuro cadav]e conve/iri4 ,id autem confirmat ,hi]osolymitana int]pretatio3 ,cum enim ,esau jura primog5iturae v5didisset1 hic int]pres subjicit#c3 quia cum resurrectionem neg>et1 vitam futuram sprevit1 at s9e cadav]ibus m5tes humanae#d viv5t4 ,e/ igitur v]a resurrectio non corporis1 s$ animae exsili5tis ex hoc sepulcro1 quod propt]ea dicatur i4e41 ut ,plato#e int]pretatur1 4 #a4 ,alius3 re surget4 #b4 ,jesaiae #bf1 #af4 #c4 ,alius3 subjecit4 #d4 ,alius3 brutae4 #e4 ,9 ,cratylo4 ,,toralba3 ,ita quidem int]pretatione innum]abiles absurditates1 quas abhorret ,s5amus1 et inanes illorum op9iones1 qui angelos et animas segregatas vac>e corpore putant1 diluuntur4 ,nam si putant1 m5tes ossium et c>nium#a indum5to beatiores futuras1 et 9 coelum una cum ipsis#b cadav]ibus evolaturas1 pr(ecto angelorum conditionem humana multo det]iorem arbitrantur1 cum tam5 haec longe inf]ior sit1 quanquam haec ,salomonis s5t5tia ,pauli scriptis cons5tanea videtur3 ,sem9atur1 inquit ,paulus#c1 animale corpus1 resurget spirituale4 ,item3 ge/avimus imag9em t]r5i corporis#d1 ge/abimus imag9em coele/is4 ,item ap]tius 8 v]bis3 ,cum mortale hoc indu]it#e immortalitatem1 jam non erit c>o1 sanguis1 s$ coele/e corpus4 ,quibus v]bis satis significat1 corpora1 quae resurg5t1 c>nibus et ossibus c>itura1 spiritus tam5 ac coele/ia corpora futura4 ,jam v]o quis asc5sus cadav]um ad coelum cogit>i possit8#f ,nam cum h9c ad coelum sid]um di/antia m9imum complectatur #gdfigfjj milli>ia1 ut ,arabes tradunt1 et a coelo sid]eo usque ad *ry/all9um1 ubi s$em ,dei et beatorum esse pra$icant1 eadem sit di/antia1 ut ,ebraei !ologi et philosophi tradunt1 consequ5s e/1 etiamsi recta l9ea cadav]a sursum f]antur volatu cel]rimo1 i4e4 ut #ej milli>ia 9 s+ulos dies obeant1 non tam5 ad illas beatas s$es p]v5ire posse annis millibus octog9ta2 neque enim corporea moles ac ne levissimae quidem hirund9es tam cel]i motu abripiuntur4 ,praet]ea cum #ajg impios#g ac bonos resurrecturos confidant iisdem1 quibus ante1 membris1 inf9ita quadam multitud9e improbi v9cant oportet num]um bonorum1 quos tam5 9 inf]nis#h t]rae visc]ibus diritatem supplicii#i sempit]nam p]pessuros assev]ant3 quae non modo incr$ibilia1 s$ et absurda vid]i necesse e/1 quoniam si omnia omnium1 qui hact5us mortui sunt1 cadav]a resurg5t1 non modo angu/issimis t]rae visc]ibus et c>c]ibus1 s$ ne amplissimo#aj quidem coeli s9u capi5tur4 ,neque enim corpora possunt a seipsis p5etr>i4 ,s9 ficta qua$am erunt phantasmata1 non v]a corpora resurg5t1 s$ inania simulacra et ,manium#aa imag9es fugaces4 #a4 ,alibi3 corporum4 #b4 ,dee/ alibi4 #c4 #a ,cor9?iorum #ae1 #dd4 #di4 #ed4 #d4 ,alius3 ,adami4 #e4 ,alibi3 indux]it4 #f4 ,alius3 pote/4 #g4 ,addunt alii3 aeque4 #h4 ,alibi3 infimis4 #i4 ,alius3 suppliciorum4 #aj4 ,alius3 amplissimi4 #aa4 ,alibi3 inanium4 ,,curtius3 ,nobis traditum e/1 corpora quae resurg5t1 ideo p5etrabilia =e1 quia gloriosa1 ac propt]ea ,*ri/um januis clausis 9 coetu discipulorum con/itisse#a4 #a4 ,joh4 #bj1 #ai4 #bf4 ,,toralba3 ,confit5dum igitur1 cadav]a putrida resurrectione fi]i gloriosa1 quod ineptum sit1 ineptius tam51 corpora1 qualiacunque t&em futura s9t1 p5etrabilia confit]i1 cum ignis et ar subtilissima corpora r>efi]i quidem poss9t1 s$ cum ad extremum r>efacta fu]9t1 erump]e oportet1 nec simul eodem subsi/]e loco4 ,,fr$]icus3 ,i/ud quidem e/ fidei no/rae vim aff]re1 cum sanctissimis evangeli/>um te/imoniis exploratum habeamus1 ,*ri/um pellibus1 c>nibus1 ossibus conve/itum eodem quo antea corpore resurrexisse1 com$isse pisces assos et eo /atu asc5disse coelum1 ut jani nullus dubitationi locus rel9quatur4 ,itaque ,augu/9us#a scripsit1 sectas omnes1 quae#b religionem aliquam praet5dunt#c1 animorum 9 f9e#d resurrectionem confit]i4 ,quodsi ,salomo pro sua religione no/ris litt]is m9us cr$5dum putat#e1 ,jesaiam et ,eze*ielem op9or non repudiabit1 quorum alt] non ambigua s$ p]spicua voce cadav] resurrecturum affirmat#f1 alt] visionem de ossibus sese 9 campo mov5tibus et mutuo contactu ad sua quaeque loca coaptantibus1 de9de ligam5tis1 n]vis1 fibris1 c>ne1 pulpa1 pelle contectis1 po/ etiam aurae spirabili animatis cadav]ibus1 ad v]issimam illam resurrectionem p]t9]e putavit#g4 ,quae p]suasio tam late dissipata e/1 ut etiam#h ,indis ,p]uanis1 cum ,hispani 9 prov9ciam irru5tes aurum e templis omnibus ac !sauris dirip]5t1 nihil ac]bius vid]etur1 quam ossa de sepulcris ad aurum conquir5dum di/rahi1 cum i/a ratione cadav]um resurrectionem futuram#i prohib]i arbitr>5tur4 ,at etiam ,augu/9us#aj non solum p]fectae aetatis hom9es1 v]um etiam abortivos et imp]fectos p>tus1 vitam adeptos#aa et ante mortuos quam 9 lucem prodir5t1 9 corpora p]fecta resurrecturos affirmat1 ne quis ultra dubit>et4 #a4 ,9 ,joannem4 #b4 ,alibi3 cum4 #c4 ,alibi3 promittunt1 vel3 p]mittunt4 #d4 ,alius3 9 fide4 #e4 ,alibi3 putet4 #f4 ,jesaiae #bf1 #ai sq4 #g4 ,eze*4 #cg1 #a sqq4 #h4 ,alii3 etiamnum4 #i4 ,dee/ alibi4 #aj4 ,de civitate ,dei ,,ii1 #ac4 #aa4 ,alii3 vita ademtos4 #ajh ,,salomo3 ,jesaiae locum p]p]am int]pretatum prius ap]uisse nobis videmur1 ,eze*ielis autem visio non#a esset1 si nihil aliud1 quam quod videtur1 signific>et4 ,ut si quis scalam ,jacobi1 quae a t]ra ad coeli v]ticem p]t+ebat1 scalam fuisse putet1 a v]o s5su ab]rabit4 ,itaque visionem acceptam vates explicans#b3 ,ossa haec1 inquit1 sunt ,isralitae1 qui qu]untur#c1 ossa sua ex>uisse1 spem etiam p]iisse1 cum scilicet exules ab ho/ibus abducti s9t4 #a4 ,alius3 longe aliud quam quod videtur4 #b4 ,alii3 explicat1 vel3 explicavit4 #c4 ,alius3 confit5tur4 ,,coronaeus3 ,si nullus e/ animorum mortuo corpore int]itus1 qui fi]i pote/1 ut resurrectio de m5tibus intelligatur8 ,id enim resurg]e dicimus1 quod caduca sui natura collapsum rursus erigitur4 ,ac m5s humana nec#a moritur1 cum sit cadav]i sup]/es1 nec cadit1 igitur ne resurget quidem4 ,s9 occultis quibusdam ,dei judiciis qua$am impiorum m5tes int]eunt p5itus nec ullam resurg5di spem hab5t1 resurrectio tam5 utroque modo de cadav]ibus int]pret&a nobis videtur4 #a4 ,alibi3 non4 ,,octavius3 ,probabilior esset eorum s5t5tia1 qui resurrectionem impiorum ab impietate ad pietatem1 a vitiis ad virtutem int]pretantur1 ex 8 ,*ri/i v]bis#a3 ,qui cr$id]it#b 9 me1 transiit de morte 9 vitam4 ,sic etiam ,py?agorei sepulcra scel]atis quasi#c mortuis erigebant4 #a4 ,joh4 ,v1 #bd4 #b4 ,alibi3 cr$it4 ,,frid]icus3 ,hanc ha]es9 refellit ,t]tullianus#a 8 v]bis3 ,quidam resurrectionem jam esse factam assev]ant et futuram mortuorum resurrectionem imag9>iam fictamque di/orqu5t1 nullam aliam esse rati1 quam quae jam facta e/ fitque quotidie1 cum quis1 mortis1 scilicet damnationis1 sepulcro relicto1 9 quo mortuus jacebat1 ,dei accepta cognitione1 quae animas#b r$ucit 9 vitam1 ,deo resurgit4 ,cujus ha]esis pr9cipes fu]e ,hym5aeus et ,philaetus1 quos ,paulus ad ,timo!um#c refellit et ,augu/9us 8 v]bis3 ,nec eos audiamus1 qui c>nis resurrectionem negant1 non intellig5tes id1 quod ait apo/olus#d1 oport]e corruptibile hoc indu]e incorruptibile et mortale hoc indu]e immortalitatem4 ,quod cum fiet1 non erit c>o et sanguis1 s$ coele/e corpus4 #a4 ,alibi3 tanquam4 #b4 ,lib4 de c>nis resurrectione4 #c4 ,alibi3 animos4 #d4 #b ,timo?4 #ag sq4 #e4 #a ,cor9?4 #ae1 #ec4 ,,octavius3 ,si coele/e corpus erit1 non c>o1 non sanguis erit1 invisibile corpus p]9de ut coelum#a erit intellectuale quoddam s9e cute1 s9e c>nibus1 s9e ossibus1 s9e pulpa1 s9e visc]ibus1 s9e d5tibus4 ,nam si resurg]5t ipsa cadav]a1 fru/ra scriptum esset#b1 beatorum animas angelis similes futuras1 cum angeli humana figura1 coele/i quadam ess5tia conve/iantur4 ,cum enim ,sadducaei quidam ,epicuraei ,*ri/um rog>5t1 cujus esset uxor1 quae septem m>itis nupsisset vicissim1 ,*ri/us corporeas #aji connubiorum voluptates exsecratus1 beatos#c angelis similes =e affirmabat1 idque argum5to efficaci affirmans1 haec v]ba subjicit#d3 ,quod v]o mortui1 inquit1 resurg5t1 ,moses o/5dit1 cum dic]et3 ,deus ,abraham1 ,deus ,isaac1 ,deus ,jacob1 non e/ autem ,deus mortuorum1 s$ viv5tium4 ,quo ex loco plane con/at1 resurrectionem non esse cadav]um1 s$ animorum1 cum dicat ,abrahamum ejusque filium et nepotem resurrexisse et viv]e4 #a4 ,desunt haec tria v]ba 9 aliis2 alibi pro coelum legitur3 corpus4 #b4 ,mat?4 #bb1 #cj4 ,m>c4 #ab1 #ah1 ,luc4 #bj1 #bg4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,mat?4 #bb1 #ca4 ,m>c4 #ab1 #bf4 ,lucae #bj1 #cg sq4 ,,frid]icus3 ,haec v]ba de ,abrahamo et ,isaaco ,m>cionis exempl>i defuisse scribit ,epiphanius#a4 #a4 ,contra ha]eses4 ,,octavius3 ,ea tam5 a tribus evangeliorum scriptoribus repetita videmus iisdem v]bis4 ,,salomo3 ,si ,m>cionis exempl> accipitis1 innum]abilia p5e#a loca 9 omnibus ,novi ,te/am5ti libris truncata rep]ietis1 cujusmodi e/ illud3 ,qua]itis viv5tem1 resurrexit a mortuis1 exempl>i ,m>cionis dee/4 #a4 ,alibi3 f]e4 ,,curtius3 ,m>cionem evangeliorum corruptorem omittamus ac no/ris#a libris aeque ac priscis#b i4e4 vet]is in/rum5ti tabulis utamur4 ,neque enim neg>i pote/1 qu9 ,helias#c viduae ,s>eptanae filium matri r$ivivum exhibu]it4 ,item#d cadav] 9 sepulcrum4 ,helisaei conjectum eodem mom5to revixit4 #a4 ,alii3 ve/ris4 #b4 ,alii3 no/ris4 #c4 #a 7#c7 ,regum #ag1 #bb4 #d4 #b ,regum #ac1 #ba4 ,,salomo3 ,horum adhuc rec5tia et inviolata cadav]a prophet>um precibus ac virtute revixisse#a non dubito2 s$#b nusquam legimus1 c9]es cadav]um ambu/orum vel ossa putrida1 aut quae f]is aut piscibus pabula pridem fuiss5t1 revixisse4 ,et quidem ex loco ,davidis#c1 quo negat1 div9as laudes a mortuis celebr>i1 ,*aldaeus int]pres ita conv]tit3 ,an corpora pulv]e resumta resurg5t8 #a4 ,alibi3 resurrexisse4 #b4 ,sequ5tia haec usque ad f9em int]locutionis ,salomonis desid]antur 9 alio codice4 #c4 ,psalm4 #hh1 #ab4 ,,s5amus3 ,saepe cont+it1 rec5tia cadav]a1 quae plane inanimata putabantur1 ard5tibus rogis imposita aut igni admota1 calore cadav]is excitato revixisse1 ut ,pl9ius scribit#a1 et s9e ignibus ,julius ,,ii4 ,pontifex ,m41 cum biduum exanimis jacuisset1 sumto spiritu ad se r$iit1 qu9 etiam ,johannes ,duns1 qui ,scotus usurpatur1 9 foveam demissus ac t]ra contectus#b revixit4 ,s$ cum obruto spiritu f]vato#c caput collisisset#d1 cru5tus adhuc exspirans extractus e/4 ,illud v]o ex antiquissimis scriptoribus legimus1 animas sua cadav]a aliquamdiu consequi#e4 #a4 ,usque ad hoc v]bum desunt antec$5tia omnia 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 conjectus4 #c4 ,alius3 f]cato4 #d4 ,alibi3 collisus4 #e4 ,plato 9 ,pha$one4 ,,frid]icus3 ,at non modo ,laz>um quatriduana sepultura tumulatum ad ,*ri/i vocem1 s$ etiam multa sanctorum cadav]a1 aliquot ante saecula#a 9 pulv]em coacta1 revixisse legimus ac ,*ri/o mori5te resurrexisse#b4 #a4 ,alius3 saeculis4 #b4 ,mat?4 #bg1 #eb sq4 #aaj ,,octavius3 ,mem9i !ologum#a acutum#b revoc>e solitum s5t5tias#c ejus1 qui cadav]a illa sanctorum1 quae revixisse dicebant1 triduum vixisse1 de9de latuisse3 ,cur1 inquit1 sancti illi potius quam cet]i resurrex]unt8 ,tum negat mortuos esse qui revix]ant1 cum ,paulus ap]te scribat#d1 resurrectionem =e vitam aet]nam4 ,idem quoque de ,laz>o s5tit2 quem tam5 solus ,johannes ex omnibus revixisse te/atur4 ,nec c]te b5eficium1 s$ supplicium ,laz>o irrogatum vid]etur#e1 si de coele/i angelorum coetu 9 foetidum et semiputre cadav] r$ire cog]etur4 ,cum ,!ssalus#f ,eri*ton rogantibus 9 ,ph>salia ,pompejanis de futura victoria manes ex#g umbris et atra calig9e inf]orum elici5s1 pro +5ti m]c$e jurato#h promisit1 animam quam evoc>at nunquam ullis c>m9ibus aut sacrificiis 9 cadav] r$ituram3 nec v]ba nec h]bae ,audebunt longum somnum tibi solv]e ,le!s#i4 #a4 ,calv9us 9 ,mat?4 #bf4 #b4 ,alibi3 aliquem4 #c4 ,alius3 s5t5tiam4 #d4 #a ,cor4 #ae4 #e4 ,alibi3 videtur4 #f4 ,alius3 ,!ssalis4 #g4 ,alibi3 94 #h4 ,alius3 juram5ta promitt]et4 #i4 ,lucanus lib4 #f4 ,et quemadmodum ,platonici#a exi/imabant1 propt] +5s aliquod scelus animas 9 haec cadav]a demissas1 ita quoque sanctissimorum virorum m5tes illae1 quae 9 cadav]a mori5te ,*ri/o r$i]unt#b1 flagitium quoddam inexpiabile commisisse cr$ibile =et1 ut rursus fo$issimis c>c]ibus#c mancip>5tur1 cum mors a !ologis po5a peccati def9iatur4 ,aut si po/ea beatos illos1 qui revix]ant1 mori non potuisse demus1 ub9am t]r>um hact5us delitu]unt8 ,neque enim coelum#d ante ,*ri/um asc5d]e fas erat1 pri/9o cadav]e resumto1 ut cum#e latroni ,*ri/us jam moriturus spopondisset1 eo ipso die secum =e 9 p>adiso1 quo tam5 non nisi quadragesimo die po/ legitur p]v5isse#f1 satis con/at1 non de cadav]e1 s$ de m5te esse locutum4 #a4 ,plot9us de anima et daemonibus2 ,plato 9 ,pha$one4 #b4 ,alii3 r$ir5t4 #c4 ,alii3 cadav]ibus1 vel3 corporibus4 #d4 ,alii3 coelos4 #e4 ,alii3 et quorsum4 #f4 ,alibi3 dev5isse4 ,,toralba3 ,c]te vulg>is cadav]um resurrectio prob>i nem9i pote/1 qu9 ap]te fateatur ,py?agoricam reg5]ationem1 ut ,m4 ,v>ro appellat1 vel transmutationem1 ut ,plot9us1 vel transcorporationem1 ut ,ju/9us1 vel translationem anim>um1 ut ,epiphanius1 vel ut ,ebraei1 anim>um revolutionem4 ,qui animorum 9 corpora r$itus ,py?agoreis quidem#a placuit1 caet]is#b semp] displicuit4 ,jam v]o qui resurrectionem cadav]um sp]ant1 neque mutos1 neque surdos1 neque di/ortos1 neque leprosos1 vel membris captos ullos =e affirmant#c1 s$ alacres1 robu/os1 =mosos1 cum explorata vel exquisita#d sempit]naque corporum valetud9e ac firmitate4 ,qu9 etiam ,scotus !ologus scribit#e3 foem9as virili sexu resurrecturas3 9 qua #aaa s5t5tia fuit ,augu/9us#f ex ipsius ,pauli op9ione1 qui scribit1 nos ut viros p]fectos ,*ri/o t&em obviaturos#g1 et satis intelligebat#h1 nullam i/ius sexus utilitatem futuram4 ,esset#i hujusmodi resurrectio scel]atis1 qui leprosi1 surdi1 membris capti fuiss5t1 olim valde opt&a2 quanto melius academicis1 qui flagitiosorum hom9um m5tes non 9 humana1 s$ 9 luporum ac rapacium#aj f]>um corpora r$ituros op9antur8 #a4 ,alibi3 semp]4 #b4 ,alius3 ext]is4 #c4 ,alius3 exi/imant4 #d4 ,duo haec v]ba desunt 9 aliis codicibus4 #e4 ,lib4 ,,iii4 ,s5t5ti>um4 #f4 ,de civitate ,dei ,,ii1 #ag4 #g4 ,alius3 obviam ituros4 #h4 ,alius3 intelligebant4 #i4 ,addit alius3 autem4 #aj4 ,alibi3 voracium4 ,,curtius3 ,at ,!opompus#a1 ,a5eas ,gazaeus1 et ,s5eca#b popul>em ac fidei *ri/ianae ac ,israliticae cons5taneam resurrectionem suis scriptis comprob>unt4 #a4 ,ep4 #ge4 #b4 ,quae/4 nat4 #c1 #bf sq4 ,,toralba3 ,cum illu/rium ac =tium virorum animas 9 angelicas naturas obire prius dictum sit1 pr(ecto anim>um a coele/ibus illis s$ibus 9 cadav]um gurgu/ia#a lapsus mis]am modis omnibus effic]et vitam1 quae prius beatissima fuisset4 ,e/ autem infelicissimum in=tunii g5us1 felicem fuisse4 ,9 summa1 si resurrectione cadav]um m5tes humanae beatiores fi]5t1 det]ior esset angelorum quam hom9um /atus1 cum tam5 /atus et conditio angelorum pro summa#b felicitate bonis promittatur a ,*ri/o#c4 ,illud etiam ex eo sequ]etur1 ,deum aet]num incorporeum corporea creatura longe inf]iorem esse1 quo nihil capitalius cogit>i pote/1 cum ,romanae sapi5tiae decus1 ,cato1 dic]e sol]et1 nolle se repu]asc]e1 etiam si quis illum ut ,peliam recox]it s5em4 ,po/remo si resurrectio b5eficio tribuitur1 impii pro suppliciis praemia consequ]5tur4 #a4 ,alius3 angu/ias4 #b4 ,alibi3 humana4 #c4 ,mat?4 #bb4 ,,frid]icus3 ,ju/9us resurrectionis f9em non alium esse scribit1 quam ut boni praemiis1 flagitiosi suppliciis afficiantur4 ,,octavius3 ,quasi v]o s9e cadav]ibus nec beati praemia nec scel]ati supplicia f]ant4 ,cur#a latroni1 qui nondum resurrexit1 promissa fuisset coele/is p>adisi felicitas1 si ad beatitatem illa necess>ia s9t cadav]a1 aut malus dives apud inf]os torqu]i dic]etur1 si ad irrog&as po5as cadav]um in/rum5tis opus esset8 #a4 ,addunt alii3 enim4 ,,coronaeus3 ,obte/or ego vos p] ,deum immortalem et pro jure pietatis ac necessitud9is no/rae#a1 ne ullis arguti>um illecebris a proposita susceptaque s5t5tia fidei nos avelli patiamur4 ,et quoniam a physicis quae/ionibus ad metaphysica delapsi sumus1 ne sacra pr(anis misceantur1 die cra/9o dec]n5dum nobis1 an viro bono de religione diss]]e liceat4 #a4 ,alius3 naturae4 ,quibus dictis cum solita gratulatione s+uli discess]unt4 #aab ,,lib] ,,qu>tus4 ,die consequ5ti ,,octavius trago$iam a se compositam obtulit ,coronaeo de p>ricidio#a trium ,solimanni pr9cipis lib]orum1 quam ,coronaeus propt] autoris eruditionem1 tum propt] argum5ti dignitatem me leg]e jussit4 ,et#b cum ad extremum usque pr&ium p]secutus essem1 omnes ,octavio gratulati sunt ac potissimum ,coronaeus1 qui ,octavium vehem5t] laudavit1 cum dic]et1 trago$iam illam et v]borum lum9ibus et gravitate s5t5ti>um et r]um ge/>um ord9e et c>m9um v>ietate elegant] scriptam4 #a4 ,alius3 p>ricidis4 #b4 ,alii3 ,at4 ,cum autem de#a m ,deo gratias egiss5t1 laudatoriis canticis animum oblectati3 ,saepe1 inquit ,,coronaeus1 admiratus sum1 cur tanta sit suavitas 9 voce diapason#b1 diap5te1 diatess>on simul confusis1 ut nunc audi/is conc5tum#c pl5o sy/emate jucundissimum vocis acutissimae cum gravissima confusae#d1 int]jectis qu>ta et qu9ta1 cum tam5 acutissima gravissimae contr>ia sit1 cur item unisoni conc5tus1 9 quibus nihil contr>ium insit1 non s9e mole/ia ab auribus eruditis f]antur4 #a4 ,alibi3 pro4 #b4 ,alius3 diabasion4 #c4 ,alius3 comm5tum4 #d4 ,alius3 confuse4 ,,frid]icus3 ,pl]ique arbitrantur1 consonantiam tunc effici gratiorem1 cum rationes num]orum int] se congruant4 ,,curtius3 ,illud quidem a doctissimis miror prob>i1 cum nullae rationes aptius sibi conv5ire videantur1 quam geometricae cont9uae1 quoniam extrema primis1 m$ia utrisque1 omnia omnibus cons5tiant1 etiam locis et ord9ibus communicatis1 ut #b1 #d1 #h1 #af1 quibus tam5 deficit conc5tus ille gratissimus1 quem auribus consectamur1 num]is hoc modo collocatis1 #b1 #c1 #d1 #f1 9 quibus tam5 rationes a se invicem#a avulsas c]nimus4 ,quid enim causae e/1 cur sesqui alt]a #b4 #c4 gratissima sit1 sesqui octava #h4 #i4 gravit] (f5dat#b aures8 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 (f5dit4 ,,octavius3 ,conc5tum effici puto1 cum plures soni misc]i poss5t1 cum v]o#a misc]i nequeunt1 pugna1 ut] utrum v9cat ac subeat aures1 s5sus t5]os hom9um argutiorum (f5dit4 #a4 ,alii3 vi4 ,,s5amus3 ,nec ratio num]orum1 nec mixtio vocum hanc suavitatem cre>e mihi vid5tur1 cum v>ietas colorum oculis objecta#a gratior sit1 quam si omnes simul misceantur4 ,item olei rec5tis et aceti1 quae nulla vi misc]i possunt1 gratissimus e/ sapor1 avium etiam dissimillimi cantus nulla ratione confusi jucundissimam auribus aff]unt oblectationem1 ut ,platoni mirum videatur1 cur nihil absonum ac diss5taneum 9 avium cantu p]cipiatur1 quantumvis hom9um vocibus ac fidibus conjungantur4 #a4 ,alius3 subjecta4 #aac ,,toralba3 ,ego v]o gratam illam colorum1 saporum1 odorum1 conc5tuum oblectationem a congru5tia naturae cujusque p5d]e op9or1 congru5tiam a contr>iorum mixtione et colligatione#a confusa4 ,nam calidissima et frigidissima tactum (f5dunt1 item c&idissima et obscurissima visum1 dulcissima et am>issima gu/um1 ea tam5 si natur vel arte confusa sunt1 jucundissima s5tiuntur4 ,quod enim ,s5eca scribit1 ex op9ione ,/oicorum nihil bono viro mali cont+]e posse1 quoniam contr>ia misc5tur1 vix mihi prob>i pote/4 ,nam si aqua f]v5tissima#b pulv]i frigidissimo ac siccissimo misceatur1 contr>iorum confusio maxima exi/it1 arte contemp]ata et tactu jucunda4 ,elem5t>ia quoque corpora1 quae 9 natura ipsa coagm5tata sunt1 ex contr>iis qualitatibus et elem5tis confusa videmus1 quae arte nulla ,gal5us confundi posse judicavit4 ,atque ita ,s5ecam tu]i possumus et a repreh5sione v9dic>e1 si dicimus#c1 illum de sub/antiis1 non de qualitatibus et accid5tibus intellexisse4 ,nihil enim tam facile confundi pote/1 quam aqua v9o1 non tam5 int] se misc5tur1 ut quae natur mi/a sunt1 quia v9um ab aqua sep>atur spongia oleo p]fusa6 ,item#d aurum cum arg5to quidem arte confunditur1 et conflatur aes cum arg5to1 aqua tam5 *rysulia divelluntur1 quae tam5 si natura ipsa confudisset1 nunquam a se ipso di/rah]5tur1 ut 9 electro1 quod natura ipsa ex auro et arg5to aequis portionibus contemp]avit4 #a4 ,alius3 alligatione4 #b4 ,alii3 f]vidissima4 #c4 ,alius3 demus4 #d4 ,sequ5tia haec v]ba ,toralbae omnia desid]antur 9 alio codice4 ,,s5amus3 ,si nulla e/ 9 sub/antiis contr>ietas1 qui fi]i pote/1 ut contr>iae sub/antiae misceantur8 ,,toralba3 ,ita quidem putavit ,ari/oteles1 sub/antiae nihil contr>ium esse1 s$ cum =mae =ma contr>ium sit1 =ma ignis =mae aquae1 et accid5tium contr>ietas1 puta extremae siccitatis et humiditatis1 summi caloris et frigoris1 nonnisi a =m>um ignis et aquae int] se tota natura dissid5tium contr>ietate prodeat1 quis dubitet1 =mas utrasque res sub/antia int] se contr>ias esse8 ,illud enim a natura decretum c]tissimum divulgatur#a1 non tam lat9e#b quam ad id quod qua]itur accommodate3 propt] quod unumquodque tale#c e/1 illud magis e/ tale1 et illius magis1 si accid5tia ignis et aquae propt] vim =m>um#d int] se contr>ia esse#e oportet2 quae igitur int] se contr>ia sunt ipsa natura1 non possunt arte misc]i1 s$ tantum confundi aut conjungi1 aut copul>i1 ut unum esse videantur1 puta oxymel gu/ui jucundissimum1 ex aceto et melle et ex am>o omnium dulcium levi#f adu/ione fit 1 palato gratissimus sapor4 #a4 ,alibi3 divagatur4 #b4 ,alii3 latius4 #c4 ,alii3 late4 #d4 ,alibi3 =malem4 #e4 ,desunt haec septem sequ5tia v]ba 9 aliia codicibus4 #f4 ,alius3 l5i4 ,,frid]icus3 ,9 musicis modulationibus contr>ietas illa non videtur p]ire1 s$ extrema contr>ia m$iis int]jectis colligantur#a4 ,nam vox #aad assa#b cum extrema acutissima vel#c octava #d suavem efficit consonantiam1 quoniam ex contr>iis tota diametro coalescit4 ,quibus si m$iam vocem adjunx]is1 cum alt]o quidem extremo efficiet diapason1 cum alt]o diap5te1 unde gratissimus#e omnium modulationum conc5tus exsi/it1 ex#f apta#g scilicet contr>iorum colligatione4 #a4 ,alii3 colliguntur4 #b4 ,9 uno codice ad m>g9em3 vox gratissima4 #c4 ,alius3 et4 #d4 ,desunt haec septem antec$5tia v]ba 9 alio codice4 #e4 ,alius3 gravissimus4 #f4 ,desunt haec sequ5tia qu9que v]ba 9 alio codice4 #g4 ,alibi3 ipsa4 ,,toralba3 ,id quidem 9 tota natura latissime patet1 ut contr>ia m$iis quibusdam int]jectis colligata univ]sitatis mirabilem concordiam#a tueantur1 quae alioqu9 p5itus int]iret1#b si vel totus hic mundus ignis esset aut humor1 sic etiam duo#c omnem auf]r5t h>moniae suavitatem4 #a4 ,alibi3 concordantiam4 #b4 ,alius3 p]iret4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,pr(ecto#a coele/es conv]siones int] se contr>iae ac trepidante motu ret95tur1 et contr>ia ,m>tis et ,saturni vis mod]ata ,jovis luce int]m$ia temp]atur4 #a4 ,alius codex habet3 ,pr(ecto 9 coele/ibus etiam conv]sionibus ,m>tis et ,saturni vis mod]ata etc4 ,,s5amus3 ,qui fit igitur1 ut temp]am5tum illud salut>e aliquo#a semp] imp$im5to conturb>i videamus1 valetud9em inquam morbis1 voluptatem dolore1 quietem animorum p]turbatione8 #a4 ,alius3 ali5o4 ,,curtius3 ,illud imp$im5tum non m9us utile e/1 quam 9 civitate lacuna qua sordes excipiantur4 ,nec m9us rubeta e/#a necess>ia 9 hortis aut aranea 9 a$ibus ad v55a ubique#b collig5da1 quam c>nifex 9 republica4 ,qu9 etiam summa illa suavitas conc5tus1 quam modo avidissime#c hausimus1 non tam5 jucunda ex/itisset1 nisi dissonum aliquid ac durum auribus delicatis musicus artificiosissime prius adhibuisset1 quoniam voluptatis ea vis e/1 ut non modo s9e antec$5te dolore non p]cipiatur1 v]um etiam fa/idium p>iat1 diutius cont9uata4 ,hanc r]um#d omnium contr>ietatem1 ab immortali ,deo mirabili sapi5tia temp]atam1 8 v]sibus /udimus imit>i3 ,creator orbis omnium t] maxime1 ,t] optime coeli p>5s1 ,qui mundi temp]as vicissitud9es1 ,dans ju/a rebus pond]a1 ,et qui metiris s+ula suis modis ,num]o1 ratione1 tempore1 ,qui v9culo non dissolubili duas ,ubicunque res contr>ias ,connectis admirabili prud5tia1 ,salutes s+ulis p>ans1 #aae ,qui discrepantibus sonis ac vocibus ,melodiam contemp]ans1 ,s$ eruditis#e auribus gratissimam1 ,m$]is aegritud9i1 ,qui f]vidis admicui/i frigida1 ,et aridis hum5tia#f1 ,ac]ba l5ioribus1 doloribus ,suavitatem proximam1 ,t5ebras lum9i1 quietem motui1 ,adv]sa rebus prosp]is1 ,qui sid]um coele/ium cursus ratos ,ab ortu v]sus occid5s1 ,ab occid5te v]sus ortum dirigis1 ,contr>iis mov5tibus1 ,qui jungis antipa?iam cons5sui1 ,amica#g tetris ho/ibus3 ,haec hujus#h orbis maxima#i concordia ,discors salutem cont9et4 #a4 ,alibi3 sunt4 #b4 ,alius3 undique4 #c4 ,alius3 suavissime4 #d4 ,alius3 v]o4 #e4 ,alius3 crudis4 #f4 ,alius3 humectantia4 #g4 ,alius3 ,animam4 #h4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #i4 ,alibi3 maximi4 ,,toralba3 ,at ne 9 republica quidem virorum illu/rium ju/itia1 integritas aut virtus ulla p]cip]etur1 ni flagitiosi aliquot bonis confusi1 sani furiosis1 =tes ignavis1 divites eg5tibus1 nobilibus infames1 iisdem mo5ibus ac tectis cont9]5tur1 modo mala1 si tam5 usquam sunt1 bonis imbecilliora s9t4 ,qu9 etiam hae disputationes1 quas in/ituit ,coronaeus1 nullam utilitatem aut voluptatem allaturae ess5t1 nisi contr>iis argum5tis ac rationibus spl5desc]5t4 ,,s5amus3 ,non intelligo1 quam ob rem civitas non sit beatior futura1 quae omnes improbos exeg]it1 quam quae scel]atos aliquot#a re/>e velit#b8 aut cur#c i/o modo discordia concors esse possit1 cum nullum ad civium et amicorum concordiam sempit]nam v9culum arctius esse queat1 quam 9 c>itate mutua r]um div9>um ac human>um summa cons5sio et voluntas4 #a4 ,alibi3 aliquos4 #b4 ,alius3 voluit4 #c4 ,alibi3 an4 ,,curtius3 ,i/a quidem e/ ficta v]bis ,m4 ,tullii#a s5t5tia1 quam suis ipsis factis oppugnavit1 ut m9us qua]5dum sit1 quid s5tiat1 cum app>eat1 quid fec]it4 ,quis#b enim ,epicuraeos magis coluit1 quam ,atticus8 ,cui tam5 mortalium ,cic]o magis amicus1 quam ,attico1 extitit unquam8 ,at nihilom9us ,cic]o sectam ,academicorum secutus e/1 quamdiu vixit1 ,epicuraeos scriptis omnibus#c lac]ans1 quia nihil difficilius e/1 quam de scel]atis loqu5tem ab/9]e mal$icto1 ut ,!ophra/us dic]e solebat4 #a4 ,9 libro de amicitia4 #b4 ,alius3 ,quis enim ,epicurum calluit1 quam etc4 #c4 ,alibi3 omnes scriptis4 #aaf ,,toralba3 ,pugnabant#a quidem ,academicorum1 ,/oicorum1 ,p]ipateticorum1 ,epicuraeorum ac ,cynicorum sectae1 concordiam tam5 9 eadem civitate facile tuebantur1 quia contr>iae sectae ,epicureorum et ,/oicorum m$iis ord9ibus int]jectis ,academicorum et ,p]ipateticorum quasi v9culis quibusdam conjungebantur1 alioqui si unum uni contr>ium nullo int]jecto m$io copuletur1 pugna qua$am p]petua futura#b sit oportet4 #a4 ,alibi3 pugnant4 #b4 ,dee/ alibi4 ,,frid]icus3 ,res omnium mihi difficillima visa e/ semp]#a1 9 tanta op9ionum int] se de rebus humanis ac div9is dissid5tium v>ietate amicitiam col]e aut concordiam tu]i4 #a4 ,dee/ 9 aliis4 ,,curtius3 ,aliud e/ amicitiam col]e1 aliud concordiam tu]i4 ,nam ut s+ul>um r]um discrepantiae ad unius univ]sitatis conc5tum conspirant1 ita quoque s+ulorum civium inimicitiae univ]sorum concordiam alunt4 ,nec ,romana civitas tam floruit1 quam cum patricii plebejis1 furor tribunitius obsi/]et libid9i consul>i#a4 ,ob id enim ,m4 ,cato ,c5sorius jurgia int] s]vos et dissidia int] magi/ratus s]]e solebat1 ne improba conspirationis fide vel cons5su alt]i rem privatam1 alt]i rem publicam depecul>5tur4 ,nec alit] ,lycurgus#b faci5dum decrevit1 cum magi/ratus ac legatos ad eadem mun]a#c acc]s]et1 quos inte/9is odiis dissid]e intelligebat4 #a4 ,plut>*us 9 ,catone4 #b4 ,plut>*us 9 ,lycurgo4 #c4 ,alibi3 munia4 ,,coronaeus3 ,id quidem 9 hac republica non gravate admittimus1 si#a plures sunt ejusdem curationis et mun]is collegae4 ,nam t]tius duos discrepantes int] se ad concordiam cogit1 cum alt]i sese conjunx]it4 ,alioqui p]iculosum mihi videtur1 duobus adv]s>iis e&em committ]e curationem4 ,quamdiu enim ,m4 ,crassus vixit1 nulla fuit ,pompejum int] et ,caes>em discrepantia voluntatum1 quoniam ,crassus ,caes>em ,pompejo quasi m$ia vox facile conciliabat2 s$#b1 ,crasso 9 ,*aldaea caeso1 ad arma civilia concursum e/ a duobus1 non secus#c ac1 ,m4 ,lepido de culm9e triumvirali dejecto1 secutum e/ civile bellum int] ,antonium et ,augu/um4 #a4 ,alibi3 s$4 #b4 ,desunt haec qu9decim v]ba 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 alit]4 ,,salomo3 ,i/ud quidem ass5tior 9 optimatum et popul>i civitate1 s$ 9 regio dom9atu nihil vetat duos adv]s>ios 9 eodem magi/ratu conjung]e#a1 quoniam regia pote/ate facile coguntur1 ut ,alex&] ,m4 ,hephae/ionem ,crat]o nutu solo conciliavit4 ,id autem 9 ipsa natura magis p]spicuum fit1 quae ipsa antiquissimum e/ reipublicae b5e con/itutae exempl>1 non modo elem5ta contr>ia1 s$ etiam sid]a ipsa1 atque adeo angelorum dom9ationes unius div9ae maje/atis pote/ate cohib]i4 ,itaque ,deus solus dicitur pacem 9 s$ibus excelsis concili>e4 #a4 ,alibi3 conjug>e4 ,,s5amus3 ,etiamne int] angelos bella civilia g]untur8 ,,salomo3 ,ego mundum intelligibilem seu angelicum solo ,dei nutu1 coele/em ab angelico1 elem5t>em a coele/i gub]n>i et sup]iora inf]iorum #aag exempl>ia esse /atuo4 ,quod si virtutis c]tam5#a saepe int] optimos duces ac magi/ratus exi/it1 si elem5ta int] se pugnant1 si coele/ium sid]um contr>ios motus videmus1 quis dubitet int] angelos etiam int]c$]e cont5tiones8 ,huc etiam p]t9et illa vox angeli ad ,danielem#b3 ,pr9ceps regni ,p]sici re/itit mihi dies vig9ti1 s$ ,mi*ael int] pr9cipes mihi prae/o fuit4 ,ita illa ,dei vox ad ,ph>aonem1 quam secretiori s5su daemonum#c pr9cipem signific>e#d diximus#e3 ,excitavi ego te1 ut ex]c]em pote/atem meam1 ut nom9is mei fama toto t]r>um orbe dissem9>etur#f4 ,igitur int] angelos non nisi virtutum et illu/rium animorum c]tam5 exi/it3 int] hom9es r>ius#g virtutes#h cum virtutibus1 saepe#i vitia cum virtutibus1 etiam vitia cum vitiis1 op9io cum op9ione1 pietas cum impietate1 religio cum sup]/itione et religione1 saepissime tam5 cum sup]/itione sup]/itio ipsa#aj c]tat4 #a4 ,alius3 exam54 #b4 ,danielis #aj1 #ac4 #c4 ,alibi3 daemoniorum4 #d4 ,alius3 qua 444 signific>i4 #e4 ,exod4 #i1 #ae4 ,rom4 #i1 #ag4 #f4 ,alius3 dissip>etur4 #g4 ,alius3 v>ias4 #h4 ,alius addit3 v]o4 #i4 ,alibi3 saepius etiam4 #aj4 ,alius3 haec ipsa4 ,,frid]icus3 ,pr(ecto#a mirum saepe mihi visum e/1 9 tanta sect>um v>ietate et multitud9e1 quantam ,epiphanius et ,t]tullianus commemorant1 i4e4 amplius #abj 7quanquam ,!mi/ius amplius#b #bej ex/itisse tradit7 civitatum concordiam ullam#c exi/]e potuisse1 cum hac aetate pro du>um religionum int] ,*ri/ianos discrepantia tot tantaque bella1 tot civitatum ev]siones sequantur4 #a4 ,dee/ alibi4 #b4 ,alius3 plures4 #c4 ,alibi3 unquam4 ,,curtius3 ,nihil 9 republica p]niciosius e/1 quam cives 9 duas factiones sc9di#a1 sive de legibus sive de honoribus sive de religione disputetur1 at si plures s9t#b factiones1 nihil e/ a bello civili metu5dum1 cum alii aliis1 quasi m$iis vocibus int]c$5tibus1 /abilem civitatis#c conc5tum et h>moniam tueantur4 #a4 ,desunt haec s$ecim sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 #b4 ,alibi3 sunt4 #c4 ,alibi3 civitatum4 ,,toralba3 ,haec quidem ratio e/ a musicis modulationibus aptissime quaesita4 ,naturalis v]o subtilior#a e/1 quia scilicet unum uni tantum1 plura eidem contr>ia p] naturam esse non possunt4 #a4 ,alius3 sublimior4 ,,octavius3 ,ob id1 op9or1 ,turc>um et ,p]s>um reges omne g5us religionum 9 civitatem admittunt ac mirabili concordia cives omnes ac p]egr9os1 int] se religionibus discrepantes#a et cum republica1 conciliant4 #a4 ,alius3 discrepantibus4 ,,frid]icus3 ,ego nihil optabilius maximis imp]iis ac civitatibus cont+]e posse puto1 quam ut eisdem sacris et eodem num9is cultu cives omnes conjungantur4 ,nec ulla re laudabilior fuit ,aratus#a1 quam quod ,a*aeorum societatem#b1 quae trec5tas amplius urbes complexa cont9ebat1 iisdem legibus1 iisdem religionibus1 iisdem in/itutis1 eodem cultu1 eadem jurisdictione1 #aah iisdem pond]ibus1 iisdem m5suris sic assuev]at#c1 ut nihil aliud re/>et1 quam tot urbes iisdem mo5ibus#d c+i4 ,atque illud e/1 op9or1 /abile fundam5tum amicitiae1 quam ,tullius 9 summa r]um div9>um et human>um cons5sione collocavit4 #a4 ,alii3 ,nec ulla res laudabilior fuit ,arato4 #b4 ,polybius l4 ,,iv4 ,plut>*us 9 ,arato4 #c4 ,alibi3 assuefec]at vel3 assuefac]et4 #d4 ,alii3 tot vites iisdem mov5tibus4 ,,octavius3 ,an tibi videtur1 ,frid]ice1 9 una et eadem religione ,a*aeos conspir>e potuisse1 qui trig9ta sex millia#a ,deorum colebant#b8 num etiam1 sacra ,bac*analia cum ,eleus9iorum sacris conv5ire potuisse8 #a4 ,alii3 tres mille sexc5tos4 #b4 ,alius3 celebrabant4 ,,coronaeus3 ,illud quidem opt>e potius et ab immortali ,deo prec>i quam sp]>e debemus1 ut una sit et eadem civium unio1 una etiam mortalium omnium de rebus div9is cons5sio#a1 una religio modo v]a4 #a4 ,alius3 ass5sio4 ,,salomo3 ,ne#a religio quidem sit1 nisi v]am esse dabimus4 ,quoniam religionum duces ac pontifices1 quos vet]es ,graeci appellant1 tantis int] se dissidiis pugnant1 ut nemo con/itu]e possit1 quae ex omnibus v]a sit1 num prae/abilius e/1 omnes omnium religiones 9 civitatem publice admitti1 ut 9 imp]iis maximis ,turc>um et ,p]s>um videmus1 quam ullam exclud]e8 ,nam si qua]imus1 quid sit1 quam ob rem ,graeci1 ,lat9i1 ,b>b>i nullam de religionibus controv]siam olim habu]9t1 non aliam comp]iemus rationem1 op9or1 quam omnium 9 omnibus religionibus conspirationem et cons5sum4 ,,salomo3 ,excipi5di sunt ,ebraei1 qui ab omnibus populis quodammodo segregati ,deum aet]num soli adorabant1 caet]a num9a exsecrabantur4 ,item ,*aldaei omnia templa ,deorum funditus ev]tebant1 quod impium judic>5t1 ,deos templorum angu/iis conclud]e velle4 #a4 ,alibi3 ,nec4 ,,s5amus3 ,at ,ebraei pa5e soli ex omnibus populis civitatum et imp]iorum concordiam mihi conturbasse vid5tur4 ,nam cum ,antio*us ,nobilis1 ,hi]osolyma expugnata1 ,diis sacra fac]et1 ,judaei pr9cipem exsecrabantur4 ,at ille ira acc5sus1 quod se impium judic>5t1 ad sacra ,deorum g5tilium#a1 ac]bissimis propositis suppliciis1 ,judaeos adegit4 ,inde f9itim>um#b g5tium tanta odia 9 seipsos excit>unt1 ut ad unius g5tis int]necionem omnes conjurasse vid]5tur4 ,scribit enim ,celsus#c1 ,*ri/ianos ac ,judaeos1 de suis ,diis nimis arrogant] /atu5tes1 omnia populorum num9a contemsisse4 #a4 ,alibi3 g5tium4 #b4 ,alibi3 f9iti m4 #c4 ,orig5es lib4 ,,iii4 contra ,celsum4 ,,frid]icus3 ,qui religionum discrepantium v>ietatem admittit1 v]ae religionis ev]sionem moliri videtur4 ,et quidem apposite ,proclus scribit3 1 nihil diff]re4 ,quis enim simul ,deum ac daemonem col]e possit1 cum alt] alt]i tam contr>ius sit8 #aai ,,s5amus3 ,sup]ius ,toralba demon/ravit1 ,deo nihil contr>ium esse posse1 quia etiam daemones sunt m9i/ri obsequ5tissimi div9ae maje/atis4 ,quid enim#a vetat1 s]vum non quidem ut dom9um1 s$ ut dom9i legatum aut nuncium rev]]i8 ,quid item vetat#b1 duo#c num9a alt]um quidem ne noceat1 alt]um ut prosit obsecr>i#d8 ,ob id enim ,opuntii duos pontifices habu]e1 quorum alt] ,diis1 alt] daemonibus sacrificabat#e4 ,nec ,romani b5eficos tantum ,deos1 ,jovem inquam1 ,m>tem1 ,dianam1 s$ etiam eos qui noc]e dicebantur1 puta ,robigum#f1 ,febrim1 ,pav5tiam1 ,occasionem1 ,invidiam cet]osque ,deos av]runcatores sive summa v5]atione prosequebantur4 #a4 ,alius3 autem4 #b4 ,alibi3 vetet4 #c4 ,alibi3 ,deo1 vel3 dico4 #d4 ,alibi3 obsecr>e1 vel3 obs]v>e4 #e4 ,plut>*us 9 apoph!gm4--,alii legunt3 sacrific>et4 #f4 ,alibi3 ,rubig9em4 ,,salomo3 ,hic c]te ,graecorum et ,lat9orum prud5tiam desid]o2 quos enim ,deos m>es ,graeci 1 1 /atu]e1 ,lat9i sexu et habitu foem9eo ,deas fec]unt1 scilicet ,invidiam1 ,occasionem1 ,pav5tiam4 ,at lege div9a nihil sanctius cautum videmus1 quam ne ,deos p]egr9os metuamus1 cum nec obesse cuiquam nec prodesse queant1 ac propt]ea saepissime legimus#a1 nullam mortalibus nisi ab uno immortali ,deo calamitatem imp5d]e4 #a4 ,g5es4 #ce4 ,prov]b4 #bi4 ,exod4 #bj4 ,judic4 #aj4 ,deut]4 #aj et #cb4 #c ,regum #i et #ba4 ,jesaiae #dc4 ,j]em4 #aa4 ,amos #c4 ,jon4 #c4 ,mi*4 #a4 ,b>u*4 #a4 ,,s5amus3 ,9 tanta religionum quas videmus multitud9e alt]um fi]i pote/1 ut e>um nulla1 alt]um non pote/1 ut e>um plus quam una v]a sit2 ac usquequaque pontificibus omnium religionum capitali odio int] se discrepantibus1 tutius e/ omnes admitt]e1 quam de multis unam1 quae =sitan falsa sit1 opt>e aut eam1 quae omnium v]issima sit1 exclud]e velle4 ,,octavius3 ,at nec#a pr9cipibus nec magi/ratibus tutum e/1 religiones diuturno cons5su receptas et quae radices altius eg]unt1 evell]e#b con>i4 ,nam cum ,?omas#c et ,con/ant9us ,,vi41 ut]que ,graecorum imp]ator1 /atuas de templis omnibus praecipit] deturb>5t1 crudelissime caesi sunt1 alt] a matre1 alt] a populo 9 ipso ,sophiae templo4 ,itaque ,val5s1 ,!odosius ,m41 ,val5t9ianus1 ,jovianus1 ,!odoricus ,arianorum sectam longe lateque fusam prohib]e non modo nolu]unt1 v]um etiam edictis publicis p]mis]unt4 #a4 ,ac ne4 #b4 ,alibi3 convell]e4 #c4 ,alii3 ,!mas4 ,,frid]icus3 ,si#a sanctis ,romanorum a$ilibus datum negotium e/1 ne quae religio p]egr9a 9 urbem admitt]etur1 neu qui ,dii alio quam patrio modo col]5tur1 quanto dilig5tius id a ,*ri/ianis pr9cipibus cur>i oportet8 #a4 ,additur alibi3 vet]i1 vel3 vet]um4 ,,s5amus3 ,at ne ,romani quidem suorum edictorum con/antiam tu]i potu]unt1 cum sacra ,isidis1 ,osiridis1 ,annubis1 ,apis1 ,aesculapii1 ,cybeles matris ,deorum 9 urbem recip]5t4 ,ac po/remo ,m4 ,agrippa templum a se #abj con/ructum1 quod omnium ,deorum num9ibus consecr>at1 appellavit4 ,quod quidem unum ex omnibus antiquorum fanis ,romae reliquum esse videmus1 a ,bonifacio ,,iii4 ,pontifice ,maximo ,divis omnibus consecratum4 ,ita quoque ,a!ni5ses aras frequ5tes habu]e1 ut ,pausanias 9 ,atticis et ,paulus#a ipse 9 concione ad populum ,a!ni5sem comprobavit1 ut v]o ,deo1 quem ignorabant1 quoquo modo sacra fi]5t4 ,sic enim vet]es illi /atuebant1 mundum hunc ,deorum pl5issimum esse1 cum locis omnibus admir&a num9a div9itatis contu]5tur1 ut non dubit>5t exclam>e3 ,jovis omnia pl5a6 et quidem pl5i sunt coeli1 pl5a e/ t]ra maje/atis gloriae div9ae4 ,quum enim ,s5eca#b qua]]et3 quid e/ ,deus8 ,totum quod vides et quod non vides4 ,pl9ius#c v]o mundum ipsum univ]sum appellat num5 aet]num2 ob id enim exi/imo priscos illos hom9es1 cum virtutibus templa dic>5t1 ju/itiae#d inquam1 =titud9i#e1 paci#f1 spei#g1 fidei#h1 pudicitiae#i1 concordiae#aj1 saluti#aa1 pietati#ab1 honori#ac1 v]itati#ad1 provid5tiae#ae1 m5ti#af1 clem5tiae#ag1 mis]icordiae#ah1 felicitati#ai1 lib]alitati#bj1 famae#ba1 aet]nitati#bb1 virtutes immortalis ,dei mortalibus ubique ad intu5dum ac imit&um proposuisse1 ut a vitiis decl9>5t4 #a4 ,actorum ,,xvii4 #b4 ,lib4 #a4 quae/4 natur4 #c4 ,hi/4 natur4 l4 #b1 c4 #a4 #d4 ,pollux voce 4 ,*rysippus 9 libro 4 #e4 ,plut>*us 9 quae/4 #f4 ,pl9ius1 ,s5eca1 ,plut>*us 9 ,timone4 #g4 ,livius lib4 #a et #d4 dec4 #c4 #h4 ,pl9ius lib4 #he4 ,cic]o de (ficiis4 #i4 ,fe/us 9 v]bo ,pudicitia4 #aj4 ,augu/9us l4 #e4 de civ4 ,dei4 #aa4 ,livius l4 ,x4 #ab4 ,pl9ius #g1 #cf4 #ac4 ,plut>*us 9 quae/4 #ad4 ,idem ib4 #ab4 #ae4 ,cic]o de natura ,deorum l4 #b4 #af4 ,ovidius 9 ,fa/is4 #ag4 ,plut>*us 9 ,caes>e4 #ah4 ,pausanias 9 ,atticis4 #ai4 ,pl9ius l4 #ce4 #bj4 ,diog54 l4 #c4 #ba4 ,pausanias 9 ,atticis4 #bb4 ,augu/9us l4 #f de civ4 ,dei4 ,,curtius3 ,argute quidem ,s5amus1 s$ cur vitia sup]iora#a pro ,diis habu]unt8 ,cur pecuniae templum1 cur edusae vel eduliae1 cur potanae1 voluptiae#b1 lib]t9ae#c1 ,v5]i1 ,priapo1 nisi ut eduliis1 potibus1 voluptate1 libid9e1 /upris1 majore lic5tia1 quasi ,diis conc$5tibus1 abut]5tur8 ,omitto febrim1 fur9am1 lav]nam1 risum1 luxuriam1 impud5tiam ac tet]rimi foetoris ,deam ,memphitim4 ,praet]mitto ,deos omnium a$ium p>tibus ac locis con/itutos#d4 ,praet]ea ,joves trec5tos1 qui nom9a pro eujuscunque voluntate sortiebantur1 et innum]abilium ,deorum populos ad s]p5tes usque1 quos omnes ,deos ,deasque ,m4 ,agrippa una conclusit et eadem a$e4 #a4 ,alii3 sup]i omnia4 #b4 ,alius3 voluptati4 #c4 ,alius3 lib]tati4 #d4 ,alii3 consecratos4 ,,salomo3 ,prae/abilius fuisset1 ,deum aet]num ab illa ,deorum inanium societate longissime segreg>e1 quam illis#a aggreg>e4 ,quid enim aliud e/1 quam sacratissima quaeque pr(anis conspurc>e8 ,ob id enim populus ,dei1 9 t]ram sanctiorem#b quasi 9 bonorum possessionem secundum div9as tabulas missus1 omnium inanium ac fictilium#c ,deorum fana1 /atuas1 #aba alt>ia1 lucos1 solo aequ>e jussus e/4 ,at#d ne arcam quidem fo$]is ,deus ipse passus e/ ,dagonis /atuae contagione contam9>i1 s$ bis dejectam#e et confractam /atuam sac]dotes ,palae/9ae vid]unt1 cum proxime arcam collocass5t4 #a4 ,alibi3 illi4 #b4 ,alibi3 sanctorum4 #c4 ,alii3 fictitiorum vel3 futilium4 #d4 ,alibi3 ,ac4 #e4 ,alius3 disjectam4 ,,curtius3 ,pr(ecto et hi et ,m4 ,agrippa jura sacrorum violabant1 neque enim fas erat1 duobus ,diis idem fanum consecr>e4 ,nam cum ,m4 ,m>cellus templum ,honori simul et ,virtuti d$icasset1 ,romanorum pontifices int]cess]unt1 ne sacra utriusque ,dei confund]5tur4 ,itaque templum illud m$io p>iete dividi juss]unt1 sic tam51 ut non ante pat]et ad templum ,honoris aditus1 nisi patefacta ,virtutis porta#a2 quanto m9us id f]5dum e/ 9 aet]ni ,dei cultu6 #a4 ,alius3 nisi p] patefactas ,virtutis portas4 ,,octavius3 ,sacrorum quidem confusionem abhorr]e debemus1 s$ ,turc>um et ,p]s>um atque adeo sup]ioris ,asiae et ,africae reges ab ,hom>o ,,ii41 ,hom>i ,i4 pontificis maximi int] ,ismalitas legato1 tum etiam ab ,hel!ro#a cl>issimo !ologo sic in/ituti ac imbuti sunt1 ut hom9es omnes immortali ,deo gratos =e arbitr>5tur1 si pura m5te suum quisque num5 rev]eatur#b1 tametsi qualem ,deum hab]e oporteat1 p5itus ignoret3 quoniam r]um omnium ag5d>um fontem judicant 9 voluntatis impetu ac m5te ipsa colloc>i oport]e1 cujus integritatem ac puritatem ,deus aequissimus semp] intueatur4 ,9 qua s5t5tia video fuisse non modo#c ,ismalit>um1 s$ etiam ,*ri/ianorum !ologos4 ,sic enim ,?omas ,aqu9as#d3 ,qu&o1 inquit1 ratio errans /atuit aliquid ut praeceptum ,dei1 tunc p]9de e/ contemn]e dictam5 rationis ac ,dei jussa2 quod ante ,d4 ,augu/9us#e confirm>at4 #a4 ,alius3 ,helh>i4 #b4 ,alibi3 rev]]etur4 #c4 ,alibi3 modo4 #d4 ,lib4 ,,ii4 quae/4 #ai ad art4 #e4 #e4 ,9 libro retractationum4 ,,curtius3 ,ass5tior illud quidem1 tantam esse vim 9 ipsa voluntate ad hom9um actiones dijudic&as1 ut qui1 quem nollet1 occidit1 sit illius#a ca$is innoc5s et qui1 quem conatus e/1 occid]e non potuit1 ut sic>ius t5eatur4 ,num tam5 propt]ea judicabimus1 omnes actiones1 quae a recta s9c]aque voluntate pr(iciscantur1 rectas esse8 ,pr(ecto v]ae pietatis ac impietatis p]turbatio summa sequ]etur4 #a4 ,alius3 ille4 ,,s5amus3 ,num vobis videtur ,scaevola1 qui ,pors5nam regem int]fic]e conatus legatum ejus int]emit1 pro9de t5]i ac si regem int]fecisset8 ,,curtius#a3 ,id quidem nem9i dubium e/4 #a4 ,dee/ haec ,curtii et ,s5ami utraque int]locutio 9 aliis codicibus4 ,,s5amus3 ,quis igitur dubitet1 ,scaevolam si regios honores bona fide legato quasi regi et quidem eo spectante exhibuisset1 eadem praemia m]uisse1 ac si 9 regem ipsum contulisset8 ,idem si quis faciat erga ,dei legatos ac nuncios1 ut quos creatori debuit4 #abb ,,curtius3 ,ita quidem si ju/am erroris causam habuisset4 ,,s5amus3 ,idem si faciat erga ,dei legatos ac nuncios1 quosque creatori debuit honores1 ad s]vum ipsius 7errore non simulato7 detul]it1 cur non 9 eadem causa sit et idem#a praemium m]eatur1 ac si ,deo immortali detulisset#b8 ,legimus1 ,aegyptias ob/etrices amplissima praemia tulisse1 cum crudelia#c ,ph>aonis jussa m5dacio salut>i elusiss5t1 quia ,deum metu]ant#d4 ,at non alium ,deum metuebant aut colebant1 quam ,apim bovem1 cujus ne ,isralitae quidem lata lege oblivisci potu]ant4 ,nam cum ,ph>ao jub]et1 ,isralitas ,deum suum 9 ,aegypto col]e1 illud reposuit ,moses3 ,non posse illic sacra fi]i ,deo1 quem ,aegyptii exsecrabantur1 ac p]iculum imp5d]e ,isralitis1 ne ab ,aegyptiis lapidibus obru]5tur4 ,deus igitur mis]tus e/ ob/etricum1 quae bovem adorabant4 #a4 ,alius3 quidem4 #b4 ,alibi3 decrevisset4 #c4 ,alibi3 crudelis4 #d4 ,alius3 metu]unt4 ,,salomo3 ,aliud e/1 recte factis praemia tribu]e1 aliud1 errore admissa peccata excus>e4 ,nam qui ,deum colit1 huic praemia tribuuntur1 tametsi (ficio nulla m]ces debeatur4 ,qui v]o solem adorat1 ju/o ducitur errore 7si ju/us error esse pote/#a7 9 ea causa esse#b1 ut non modo v5iat excus&us1 s$ etiam praemia m]eatur1 quoniam erga ,deum voluisse sat e/1 ut praemia consequ>is#c1 tametsi quod velles prae/>e non potu]is4 ,rectam igitur voluntatem ac num9is metum ,deus optimus remun]atur1 non propt]ea#d tam5 recte fecisse dicitur#e1 qui /atuam colit1 quoniam pietas g5tium non#f impietas erga ,deum1 ut sapi5t] ,salomo scribit4 ,neque v]o ,ismalitae1 qui omnes omnium religiones 9 civitatem di/9ctis#g templis admittunt1 propt]ea suam des]unt nec s9e impietate quisquam pluribus religionibus int] se discrepantibus uti pote/4 #a4 ,alius3 possit4 #b4 ,alibi3 e/4 #c4 ,alius3 consequatur4 #d4 ,dee/ 9 alio codice4 #e4 ,alibi3 dicetur4 #f4 ,alii3 e/4 #g4 ,alibi3 discretis4 ,,s5amus3 ,alex&] ,sev]us =tissimus imp]ator ac religiosissimus fuisse dicitur4 ,is tam5 ,abrahamum1 ,orpheum1 ,h]culem1 ,*ri/um 9 ,l>>io pro ,diis ,p5atibus colebat et quidem bona fide1 cum#a summam integritatis laudem omnium scriptorum judicio tul]it4 ,cum igitur ,judaeos1 paganos et ,*ri/ianos de summa religionis dissid]e p]cip]et1 maluit omnes omnium religiones amplecti1 quam repudians ad num9is contemptum quemquam excit>e atque i/a ratione non modo s+ulos1 s$ univ]sos int] se cum republica summa pietatis ac c>itatis cons5sione conjunxit4 #a4 ,alibi3 nec4 ,,curtius3 ,i/a quidem integritatis ac prud5tiae laus e/1 non pietatis1 s9e qua tam5 nullus virtutibus locus esse pote/4 ,,octavius3 ,si nullus virtuti s9e v]a religione locus esset1 cur ,jonas legatus a ,deo missus ad ,n9ivitas v]am religionem non promulg>e nisus e/#a8 ,neque enim sid]um ac /atu>um cultum des]]e jussit1 aut leges div9as rejectis idolis amplecti1 s$ excidium tantae civitatis brevi futurum4 #abc ,qua voce pr9cipes#b ac magi/ratus p]t]riti jejunia1 supplicationes1 po5it5tiam indix]unt4 ,et vidit ,deus1 inquit propheta#c1 quod a flagitiis ab/9]5t et mis]tus e/ illorum1 ne calamitatem1 quam decrev]at1 inf]ret4 ,illud etiam animadv]sione dignum1 quod pr9ceps edicto rationem subjici5s3 ,quis1 inquit1 affirm>e audeat1 num#d ,deus no/ri mis]turus sit8 ,at pro ,deo ,mi?ram sive ,bahalem colebant1 ,deum tam5 aet]num flex]unt#e4 #a4 ,alius3 p]vulg>e visus e/4 #b4 ,alibi3 pr9ceps4 #c4 ,jonas #c1 #aj4 #d4 ,alibi3 qu94 #e4 ,alibi3 flex]9t4 ,,frid]icus3 ,po5it5tia quidem scel]um praet]itorum ac jejuniis propitium habu]e#a creatorem1 non cultu ,solis4 #a4 ,alius3 habu]ant4 ,,s5amus3 ,nisi g5tium sacra aet]no ,deo grata fuiss5t1 cur neglectis sacris frugum calamitate1 morbis popul>ibus1 bellorum (f5sionibus populi conflict>5tur8 ,cur item eos1 qui summa sollicitud9e#a sacra ,deorum procur>5t#b1 qui#c mortuos hom9es ac /atuas col]5t1 videmus imp]iis1 honoribus1 victoriis1 summa r]um omnium afflu5tia fuisse cumulatos8 ,et quidem ,polybius#d scribit1 ,romanorum imp]ium nulla re magis quam religione crevisse4 ,quod ,m4 ,tullius dis]te affirmans3 ,majores1 inquit1 no/ri nec robore ,gallos1 nec multitud9e ,hispanos1 nec artibus ,graecos1 nec calliditate ,po5os1 nec s5su naturali#e ,italos1 s$ religionis ac ,deorum metu freti ac sacrorum cultu sup]>unt4 ,quid ,pap9ianus1 ,deus ,jurisconsultorum3 ,summa ratio e/1 inquit1 quae pro religione facit1 quae ,deorum sacra1 cum fi]i desiiss5t1 exori5te religione ,*ri/iana1 civitates ac respublicas toto t]r>um orbe +5tibus calamitatibus conflict>i coep]unt1 ut ,graecos et ,lat9os ac]bissimas qu]elas num9i#f ,*ri/iano objecisse scribat#g ,ju/9us4 ,quam quidem crim9ationem ut dilu]et ,augu/9us1 libros de civitate ,dei scripsisse f]tur1 non aliam ob causam1 quam ut a gravi illa#h contumelia sive v]a sive falsa ,*ri/ianos v9dic>et1 quibus ,deorum omnium contemtus objiciebatur4 #a4 ,alii3 solitud9e4 #b4 ,alibi3 provoc>5t4 #c4 ,desunt haec sex sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #d4 ,libro #f de milit4 ac dome/4 ,rom4 discipl9a4 #e4 ,alius3 nativo4 #f4 ,alius3 nom9i4 #g4 ,alius3 scribit4 #h4 ,alius3 i/a4 ,,salomo3 ,eadem haec fuit ,isralit>um1 qui duce ,j]oboamo aet]ni ,dei cultum des]u]ant1 qu]ela3 ,ex quo sid]ibus ac coele/ibus illis lum9ibus sacra fac]e de/itimus1 ab omni felicitate des]ti1 calamitates ac mis]ias +5tes p]tulimus4 ,gravius etiam argum5tum e/1 quod qui sacra ,deorum diripu]ant1 calamitosos exitus semp] habu]unt4 ,neque enim solus ,luc4 ,flaccus1 ,antio*us ,nobilis1 ,m5elaus1 ,m4 ,crassus1 ,h]odes1 ,gab9ius1 qui sacratum aet]no ,deo ,hi]osolymis aurum expilav]at1 s$ etiam ,q4 ,caepio#a consul1 ,br5nus1 sacrilegi ,phoc5ses1 ,a*as caet]ique1 qui templa daemonum diripu]e1 fune/issimis casibus p]i]unt4 ,inde aurum ,?olosanum vet]um#b prov]bio usurpatum4 #abd ,,s5amus3 ,lege div9a#c sanctissime cavetur1 ne quicquam idolis dicatum detrahatur#d1 capitali po5a subjecta1 vel quia idolo quasi v]o ,deo sacratum sit1 vel quia daemones ultores res suas a furibus ubique#e v9dicant et condicunt1 vel quia idolorum furtum faciunt int]dum ut pro ,diis l>ibus colantur#f4 #a4 ,alibi3 ,scipio4 #b4 ,alius3 vet]ibus4 #c4 ,deut]on4 #g4 ,levitic4 #bg4 ,josuae #g4 #d4 ,alibi3 di/rahatur4 #e4 ,dee/ 9 alio codice2 alii legunt3 sibi4 #f4 ,g5es4 #ca4 ,judic4 #ai4 ,,octavius3 ,ego quidem sic /atuo1 eum qui et#a v]am religionem et falsa num9a1 quae pro v]is hab5tur#b1 contemnit1 summa impietate oblig>i1 qualem fuisse accepimus ,caligulam ,augu/um#c1 qui ,jovi /atori contumelias#d 9 aurem insusurrabat4 ,idem tam51 cum ton>et1 antra metu p]t]ritus subire solebat1 et cum ,ve/ae simulacrum deoscul&um posc]et#e1 ad t]ram#f allidebat4 #a4 ,alii3 nec4 #b4 ,alius3 habet4 #c4 ,suetonius 9 ,caligula4 #d4 ,alibi3 contumeliam4 #e4 ,alibi3 pet]et4 #f4 ,alius3 solum4 ,,frid]icus3 ,id quidem usitatum e/ sortilegis omnibus1 qui#a ho/ias exadoratas#b v]bis ritualibus proculcant aut rubetas eo cibo pascunt aut imag9es ,*ri/i sagittis f]iunt1 quasi ,deum1 quem etiam ,deum esse arbitrantur1 violaturi1 idque se fac]e ac fecisse confit5tur1 a daemonibus p]suasi4 ,nec daemones id suad]5t1 nisi plane intellig]5t1 sortilegos arbitr>i1 ho/ias illas ,deos esse#c4 #a4 ,alibi3 quod4 #b4 ,alii3 exadorta1 vel3 consecratas1 vel3 exadorea4 #c4 ,ita omnes4 ,,s5amus3 ,quis igitur dubitet1 etiam ,deo gratam esse religionem paganorum1 cujus contemtum daemones ipsi suad]e et omnium religionum ev]sionem moliri conantur#a8 #a4 ,alius3 con5tur4 ,,coronaeus3 ,illud omnibus p]suasum esse op9or#a1 multo prae/abilius esse falsam1 quam nullam hab]e religionem1 ut 9 omnibus r]um public>um g5tibus nullum p]niciosius e/ 1 9 qua nemo imp]at1 nemo p>et1 nulla praemia bonis1 nulla supplicia peccatis#b irrogantur4 ,sic nulla e/ tanta sup]/itio1 quae metu div9i num9is improbos 9 (ficio cont9]e et naturae lege quodammodo tu]i#c non possit1 cum praemia bonis1 supplicia peccatis irrog>i div9o judicio p]suasum habeant4 ,et 9 eo quidem capite#d ,epicurus inexpiabile scelus admisit1 quod omnem div9i num9is metum radicitus evell]e conatus1 ad pecc&i lic5tiam aditus omnes ap]ire videatur4 ,itaque ,n>s+>um#e ,indiae pontifices ,deorum ac daemonum /atuas aspectu t]ribiles ac mon/rosissimas 9 templis colloc>e sol5t1 ut modis omnibus improbi ab injuriosa fac9orosaque vita num9is t]rore prohibeantur4 #a4 ,alius3 e/1 op9or4 #b4 ,alibi3 scel]atis4 #c4 ,alius3 cont9]e4 #d4 ,alii3 ,et quidem 9 eo capitalis4 #e4 ,alii3 ,m>s+>um4 ,,frid]icus3 ,si demus1 eos qui falsam religionem colunt1 ju/o errore excus>i1 quisnam#a erroris ju/am causam impietati obt5d]e#b jure #abe queat1 cum s]vus ignavus p]9de ut conscius voluntatis1 qui jussa dom9i non implev]it1 vapulaturus sit4 #a4 ,alibi3 quis non4 #b4 ,alibi3 obtrud]e4 ,,s5amus3 ,ita quidem1 si ,lucae v]bis ass5tiamur1 s$ quis adeo iniquus judex erit1 tam crudelis tyrannus1 qui pr9cipis edicta1 quae subditis abdita fu]e1 violantes#a capite plect]e velit8 #a4 ,alii3 viol5t]4 ,,curtius3 ,si promulgatis legibus humanis omnes obligantur1 nec juris ignorantia qu5quam excusat#a1 quis div9a lege#b toto t]r>um orbe toties ac tam diu promulgata ignorantiam excuset8 #a4 ,alius3 quisquam excusatur4 #b4 ,alibi3 div9ae legis 444 promulgatae4 ,,s5amus3 ,quodsi leges legibus contr>iae sunt et legumlatores legumlatoribus#a ho/es1 religio religioni1 pontifices pontificibus pugnantes1 quid mis]i subditi faci5t1 cum 9 sectas alii alias di/rahantur8 #a4 ,alii3 legumlatorum4 ,,toralba3 ,9 tanta legum ac religionum int] se dissid5tium v>ietate /atu5dum#a e/1 quae sit v]a religio1 qua re comp]ta etiam illud exploratum et comp]tum erit1 quisnam ignorantiam aut animi morbum excus>e pot]it#b8 #a4 ,alibi3 scrut&um4 #b4 ,alius3 possit4 ,,frid]icus3 ,quis dubitet v]am vel potius solam religionem esse ,*ri/ianam8 ,,octavius3 ,totus f]e t]r>um orbis1 ,asia quanta e/1 ,africa p5e tota1 magna p>s ,europae ex inf9ita sect>um div]sitate#a1 quam quisque adamav]it1 e&em omnium =mosissimam#b ac prae/antissimam esse arbitratur4 #a4 ,alibi3 et inf9itae sect>um v>ietates4 #b4 ,alius3 =tissimam4 ,,curtius3 ,non populorum multitud9e optimum religionis g5us1 s$ v]itatis pond]ibus1 quae ,deus ipse praescripsit1 exig]e oportet3 hom9is enim proprium e/ op9>i1 ,dei v]o scire#a4 #a4 ,alibi3 s]viri4 ,,coronaeus3 ,quoniam 9 disputationem de religionibus#a s5sim delapsi videmur#b1 priusquam longius progr$iamur1 explic&a quae/io nobis e/1 he/]no die proposita3 an scilicet viro bono de religionibus disput>e liceat8 #a4 ,alius3 religione4 #b4 ,alibi3 sumus4 ,,toralba3 ,mihi quidem ,plato#a sapi5t] dixisse videtur3 p>5tem univ]sitatis inv5ire difficile e/ et cum inv5]is p]vulg>e nefas3 3 non quia nef>ium sit1 ut pl]ique ,tullium ,platonis int]pretem voluisse arbitrantur1 s$ ne m9us lat9e r$d]et impossibile1 ut eodem s5su ,horatius3 ,tu ne quaesi]is1 scire nefas1 quem mihi1 quem tibi f9em ,d d$]9t1 quia vulgus r]um sublimium spl5dorem oculis caligantibus f]re non pote/1 aut si quis acutius videat1 nullius tam5 e/ tanta vis eloqu5tiae1 ut div9ae maje/atis arcana complectatur1 s$ multa pecc>i#b necesse e/4 ,ac propt]ea ,plato#c1 cum de angelis1 quos ubique #abf ,deos appellat1 quae/io incidisset3 ,p] ,deos1 inquit1 quae/ionem de ,diis cohibeamus1 de iis enim loqui metuo4 ,itaque prae/abilius#d e/1 omn9o tac]e1 quam tem]e de re omnium sacratissima#e aut non satis pro dignitate disput>e4 #a4 ,9 ,timaeo4 #b4 ,alibi3 prec>i4 #c4 ,9 ,cratylo4 #d4 ,alibi3 probabilius4 #e4 ,alius3 sanctissima4 ,,salomo3 ,mihi quoque de religione#a s]monem s]]e1 p]iculosum semp] visum e/1 tum quia de ,deo alit] quam pro dignitate loqui1 grave scelus e/1 tum quia nefas e/1 cuiquam pietatis op9ionem1 qualiscunque etiam sit1 erip]e1 aut religionem cujusquam argum5tis 9 dubium voc>e1 nisi melius quiddam te#b p]suasurum#c confidas4 ,omitto illud1 quod multis exitio fuit1 cum alios de suscepta religione deturb>e con>5tur1 neque id prae/>e potuiss5t4 ,cujus rei cum multa s9t exempla1 tum v]o nullum gravius1 quam ,flori1 ,judaeae praesidis1 quem no/rae g5tis pontifex maximus jure amicitiae cum ad unius aet]ni ,dei cultum p]trah]e et ab inanibus idolis revoc>e con>etur neque id p]suad]e potuisset1 capitales inimicitias cum pot5te adv]s>io contraxit1 unde g5s no/ra tot ac tantis bellis po/ea conflict>i coepit1 ut amissa lib]tate ac s$ibus avorum1 durissima s]vitute a ,romanis opprim]etur4 #a4 ,alius3 religionibus4 #b4 ,alius3 nisi me quiddam a te4 #c4 ,alibi3 p]suasum4 ,,s5amus3 ,ut religio nova melior ac v]ior sit vet]e1 non tam5 evulg&a mihi videtur1 quia non tantum utilitatis allatura videtur nova religio1 quantum ex ipsius novitatis contemtu detrahitur de pietate vet]i1 aut c]te de mortalibus necess>io num9is metu4 ,ut si quis a$ificii sua vetu/ate caduci lapides angul>es mut>e velit1 tem]e fec]it4 ,illud#a etiam p]iculosius1 quod mutationem religionis sequatur#b1 f]e conv]sio ac mis]&i r]um public>um exitus1 gravissima bella1 graviores etiam calamitates a popul>ibus morbis1 a daemonum vexatione4 #a4 ,alibi3 ,id4 #b4 ,alius3 sequitur4 ,,coronaeus3 ,haec c]te mutationem religionis incommoda publica f]e sequuntur1 cujus rei causas non satis p]spectas habeo4 ,,octavius3 ,an quia vet]e religione de m5tibus hom9um detracta et novae religionis nondum insitae#a contemtu hom9es v]um int] et falsum ambig]e ac pietatem omnem ex animis eru]e consuev]unt8 ,tunc enim a daemonibus ex]c]i ac obsid]i sol5t4 #a4 ,alius3 invitae4 ,,salomo3 ,9 ea dubitatione nullum e/ efficacius amuletum1 quam precibus assiduis ab immortali ,deo#a pet]e1 ut 9 rectum it] d$ucamur4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,vulgo quidem colloquia de religione suscepta ac probata disputationis 9 modum s]]e1 non m9us p]iculosum1 quam p]niciosum1 nisi quis div9a pote/ate1 ut ,moses1 aut armis1 ut ,muhamm$es1 plebem r5it5tem cog]e vi possit4 ,s$ int] eruditos privatim res div9as +]]e et explic>e1 fructuosissimum semp] judicavi1 quomodo ,salomonem no/rum 9 eam disputationem saepe ante p]trah]e sum conatus1 nec potui #abg tam51 nisi =sitan metuit1 ut de suscepta religione disc$]e#a cogatur4 ,sic enim aspides ajunt utramque aurem obtur>e1 quo m9us magorum illecebris capiantur4 #a4 ,alibi3 dec$]e4 ,cum ad haec ,salomo vultu demisso#a nihil respondisset1 quamquam sp]abatur1 ,,toralba rupto sil5tio3 ,v]ius e/1 inquit1 ,salomonem a disputationibus de religione abhorr]e1 cum propt] eas causas1 quas ap]uit1 tum etiam ne vel avorum religionem ejur>e videatur1 si def5sionem des]at1 vel 9 (f5sionem cujusquam incurrat1 si p]t9acius illam tu]i vellet#b4 #a4 ,desunt haec duo v]ba antec$5tia 9 alio codice4 #b4 ,alii3 velit1 vel3 debeat4 ,,coronaeus3 ,quis 9 tanta voluntatum ac animorum conjunctione1 quantam int] nos videmus1 (f5sionem des]5do d>e aut accip]e possit8 ,illud quidem pro ,salomone spondeo ac promitto1 summam omnibus tum eruditionem1 tum oblectationem sua oratione semp] allaturum1 nec quicquam gratius mihi futurum1 quam ut int] nos summa quisque lib]tate de religionibus diss]5do fruatur4 ,age igitur1 ,salomo1 ut quae m5te concepi/i ac p>turis1 lib]e p>ias4 ,,salomo3 ,i/a quidem vis e/4 ,nam quid ref]t1 qua me ratione cogatis#a1 cum aut +ratus sim1 si de ve/ra erga me b5evol5tia dubitem1 aut iniquus1 si metuam argum5torum vi de s5t5tia cad]e#b4 ,s$ pr(ecto no/ris legibus ac moribus de religione disput>e prohibemur4 ,majores quidem no/ri synagogas publicas ac s*olas religionis in/itu]unt1 9 quibus leges div9as dis]te leg]e atque omni aetati ac sexui int]pret>i sol5t4 ,et5im 9 majorum comm5t>iis legimus1 ,hi]osolymam s*olas #dha olim habuisse#c2 nusquam tam5 de religione disput>e cuiquam licebat1 ne leges div9ae 9 dubium voc>i vid]5tur4 ,nam quaecunque disputantur1 9 op9ionem cadunt2 op9io autem v]um int] et falsum ambigit1 dubitatio rursus impietatis op9ionem p>it4 ,et quemadmodum nihil ineptius e/1 quam geometros suad]e aut oratorum#d dic5di copia#e demon/r>e velle3 ita nihil p]niciosius mihi videtur1 quam ea1 quae omnibus demon/rationibus c]tiora esse debeant et quibus salutis fundam5ta nitantur1 dubia disputatione concut]e con>i4 ,et quidem mem9i legisse me 9 ,ju/9i ,m>tyris dialogo cum ,tryphone ,judaeo1 quem adeo imp]itum et ineptum f+it1 ut me lectionis et inepti>um scriptoris#f valde pigeat 7victoriam enim dialogi/es1 quasi miles gloriosus 9 !atro /ans1 dec]nit74 ,uno tam5 loco ,tryphonem seipsum objurgantem inducit1 quod contra morem majorum de religione cum illo#g disput>et4 ,tibi v]o1 ,frid]ice1 qui me pietatis (ficio de s5t5tia dimov]e cupis1 magnam debeo gratiam2 s$ cum aetas +ravescat jam mea1 vix e/ ut a majoribus insitam mihi religionem ex animo p5itus evell]e possim4 ,ut autem vos a ve/ra d$ucam1 vetant non modo #abh no/rorum1 s$ etiam ve/rorum pontificum decreta4 ,quis ergo disputationis fructus erit8 ,aut qua m5te f]etis1 si quae s5tiam1 ut ratio disput&i po/ulat1 lib]e dicam8 ,aut quo animo ,deum erga me futurum sp]em1 si ejus oracula dissimulatione v]i ejur>e velim8 #a4 ,alius3 rogatis4 #b4 ,alius3 dec$]e4 #c4 ,ut scribit ,optatus ,af] ,milevitanus lib4 #h4 #d4 ,alii3 oratores4 #e4 ,alii3 cupid9e4 #f4 ,dee/ 9 alio codice4 #g4 ,alibi3 ipso4 ,,fr$]icus3 ,si r]um div9>um p]spicua v]itas tam cl>a tibi e/1 ,salomo1 non video1 cur metu]e debeas1 v]is ac p]spicuis argum5tis c$]e4 ,,salomo3 ,v]itati quidem semp] cessi1 s$ utcunque me cogatis#a1 iniquo ,m>te c]tabitur1 si vobis omnibus obsi/]e velim4 ,nec ac]bius quicquam mihi cont+]e#b pote/1 quam ut ve/ram 9 me voluntatem disputationibus pati> ext5u>i4 #a4 ,alius3 utcunque cogitatis4 #b4 ,alius3 occid]e4 ,,coronaeus3 ,hunc obsecro metum1 mi ,salomo1 abjic]e te velim3 seu vic]is seu v9c>e1 nihil tam5 de no/ro s+ul>i erga te amore detractum1 etiam prae cet]is omnibus spondeo1 recipio1 promitto4 ,hic cum haesitasset#a ,salomo1 ,,s5amus eum intu5s3 ,pr(ecto ,s55sibus no/ris#b jam pridem s5atus decreto licuit ,academias hab]e1 ea tam5 lege posita#c1 ne de rebus div9is ac#d pontificum#e decretis disput>etur4 ,quo#f edicto unius hom9is tem]itate violato et capitali po5a secuta1 s$itiones 9 illa urbe ad hanc usque diem#g conquiev]unt4 #a4 ,alius3 haesisset4 #b4 ,alius3 ,judaeis4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,alibi3 aut4 #e4 ,alibi3 pontificis4 #f4 ,desunt alibi sequ5tia haec v]ba usque ad f9em int]locutionis4 #g4 ,alius3 ad haec usque tempora4 ,,octavius#a3 ,p]s>um etiam ac ,turc>um edictis cautum e/1 ne de religionibus ullae disputationes g]antur4 ,quod etiam reges ipsi ,moscovit>um ac ,g]manorum pr9cipes1 maximis ,augu/ae comitiis1 po/ exitialia diuturnaque bella edix]unt1 ne ,ca?olicos int] et ,augu/anae confessionis pontifices de religione disput>etur4 #a4 ,dee/ tota haec ,octavii int]locutio 9 aliis codicibus4 ,,frid]icus3 ,non tam5 9 publicis ,academi>um s*olis disputationes prohib5tur1 quae modo#a int] ejusdem religionis !ologos hab]i consuev]unt4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,curtius3 ,summa c]te a/utia dicam1 an impietate1 ,mahumm$es cum prospic]et1 suae religionis arces ac fundam5ta facillime#a subv]sum iri1 si admotis argum5tis quasi ma*9is oppugn>etur1 capitali po5a int]dixit1 ne quis de legibus a se latis unquam#b disput>et4 #a4 ,alius3 facile4 #b4 ,alius3 usquam4 ,,octavius3 ,consimile habemus ,ju/9iani ,augu/i int]dictum1 qui vetuit de ,tr9itate ac fide ca?olica publice cont5d]e4 ,,salomo3 ,p]iculosius mihi videtur1 de suscepta ac probata religione int] eos#a1 qui#b semel prob>unt1 diss]]e1 sive publice sive privatim1 quam int] eos1 qui v>ias sectas tu]i proposu]unt1 quoniam pro sua quisque #abi ac]rime pugnat1 qui#c v]o contra suam ipsius religionem diss]it1 e&em expugn>e et dubitationibus propositis ev]t]e conatur4 #a4 ,alibi3 nos4 #b4 ,pro 8 tribus v]bis legit alius3 int] nos1 quam4 #c4 ,pro 8 septem sequ5tibus v]bis alius legit3 qui v]o suam ipsius religionem des]it4 ,,s5amus3 ,vet]atorem qu5dam mem9i1 ,lugdun5sium praesidem1 qui cum sectas ,lu!ranorum int] se discrepantes p] se ipsas convelli cup]et1 sect>um alumnos quasi gladiatores#a committ]e solebat1 ut suis se gladiis mutuo jugul>5t1 non alit] quam#b antiqui ,m>tis sac]dotes po/ exsecrationes#c legitimas1 facibus ard5tibus int] utrasque acies injectis1 proeli&i signum d>e consuev]unt1 iidem#d tam5 belli p]iculis#e rep5te seipsos subducebant1 quos propt]ea appellabant4 ,ita pl]aque bellorum inc5dia maxime ex illis disputationibus excit>i sol5t#f1 ad spectaculi fructum4 ,id etiam#g fecisse videmus ,julianum ,augu/um1 cum ,arianos ab exilio revoc>et1 ut ,ca?olicorum vim frang]et1 nec modo g5]i ,judaeorum favebat1 ut ,*ri/ianorum1 quos capitalit] od]at1 pot5tiam en]v>et ac debilit>et1 s$ etiam ,jovis et ,apoll9is pontifices ac ritus paganorum#h p5e antiquatos ad usum revocabat4 ,idem /atuas ,deorum cum ,caes>is /atua sic copulabat1 ut p]iculum decl9>i non posset1 dum scilicet imp]atori debitus honor cum daemonum cultu conjungebatur1 aut pr9cipis contemtu maje/atis crim5 imp5debat4 #a4 ,duo haec v]ba desunt 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 ac4 #c4 ,alius3 ex]citationes4 #d4 ,alibi3 iisdem4 #e4 ,legit alius3 iidem 9 bello p]iculoso4 #f4 ,alius3 excit>unt4 #g4 ,alibi3 ,idem4 #h4 ,alibi3 antiquorum4 ,,toralba3 ,apposite ,m4 ,tullius#a illud usurpavit1 impiam consuetud9em esse1 de ,diis disput>e1 sive ex animo id fiat1 sive simulate1 quia#b nunquam de tanta re simulate ag5dum e/1 multo m9us joco#c1 si s]iam disputationem contra quam#d s5tias suscep]is1 tuae religionis ev]sionem moli>is necesse e/4 #a4 ,de natura ,deorum4 #b4 ,haec sex sequ5tia v]ba omittunt alii et legunt3 simulate quid ag5dum e/4 #c4 ,alius3 jocose4 #d4 ,alius3 quem4 ,,frid]icus3 ,quid si doc5di vel disc5di#a causa fiat8 #a4 ,alius3 diss]5di vel doc5di4 ,,toralba3 ,ne id quidem p]iculo vacat1 quia religio v]sabitur vel 9 sci5tia1 vel 9 op9ione1 vel 9 fide4 ,si#a 9 op9ione religio e/1 ambigua illa v]um int] et falsum ambigit et disputationibus iniquis ac magnis#b labefactatur4 ,si 9 sci5tia1 demon/rationem esse oportet1 c]tissimis pr9cipiis fundatam ac necess>iis conclusionibus munitam4 ,quae autem /ant#c1 ejusmodi disputationem nullam admittunt4 ,at nemo e/1 op9or1 qui religionis cujusque demon/rationes tradid]it1 etiamsi nonnulli effic]e hoc s9t conati1 s$ fru/ra1 quia tantum abe/ ut fides cum demon/ratione ac sci5tia />e possit1 ut funditus ev]tatur4 ,dicitur enim#d ,graece sci5tia #acj 1 3 quia m5tem huc illuc di/ractam sola si/]e possit4 ,hic fidem appello !ologorum m1 non dialecticorum1 qui argum5tis necess>iis ac fidem faci5tibus dubiam#e rei v]itatem illu/rant#f4 ,at !ologi fidem 9 ass5sione pura1 s9e demon/ratione1 colloc>unt1 et qu>um r]um1 quamdiu hic vivitur1 fidem habemus1 coele/es animae sci5tiam adeptae sunt4 ,fidem autem hujusmodi aut infusam aut labore ac /udio p>tam fec]unt1 v]bi gratia ejusmodi1 quae lectione aut auditione p]cipiatur1 cum ei ass5tiamur1 quem virum bonum et eruditum arbitramur4 ,quam probitatis et eruditionis op9ionem si rejicimus1 fides amittitur1 si v]o ass5tiri p]gamus1 disputatio inanis e/1 quia hoc vel illud cr$]e collibuit1 sive v]um sive falsum4 ,nam qui geometrica !oremata doc5ti ass5titur1 nec tam5 intelligit1 fidem quidem habet1 non sci5tiam1 si#g v]o plane intelligit1 adipiscitur quidem sci5tiam1 s$ eodem mom5to fidem amittit4 ,fidem autem infusam !ologi appellant virtutem !ologalem1 quae ,deum tantum sui argum5tum ac objectum habet4 ,ea v]o#h1 fides div9a mun]e ac concessu tributa1 si tam5 necess>ia e/ et c]ta#i1 ut amitti nequeat1 vis e/1 non fides4 ,si lib]a quadam ass5sione nititur1 summae impietatis e/1 argum5tis humanis doctr9am1 quam ,deus summa bonitate afflav]it1 cuiquam#aj erip]e con>i4 ,quae cum ita s9t1 omn9o disputationibus de religione ab/9]e oportet4 #a4 ,alius codex ita legit3 ,religio fit ambigua v]um int] et falsum ac disputationibus magis magisque labefactatur4 ,si 9 sci5tia8 demon/rationem subesse oportet4 #b4 ,alius3 ,magis ac magis4 #c4 ,alii3 sunt4 #d4 ,eusebius 9 demon/ratione evangelica4 ,scotus 9 proleg4 s5t4 qu4 #de4 #e4 ,alii3 dubiae4 #f4 ,alibi3 illu/r>unt4 #g4 ,desid]antur haec septem sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 #h4 ,alius3 porro4 #i4 ,alibi3 coacta4 #aj4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,octavius3 ,flor5t9os accepimus 9 /atu popul>i edixisse1 ne de legibus semel susceptis ac probatis disput>etur1 quam legem a ,lycurgo olim latam mem9i/is#a4 ,quod si de legibus humanis controv]sias mov]e non licet1 ne ullus ad p]rump5das#b leges proposita disputatione aditus ap]iatur1 quanto m9us 9 legibus div9is id fi]i debet1 aut si privatim p]iculosum#c1 quanto publice p]iculosius4 #a4 ,plut>*us 9 ,lycurgo4 #b4 ,alibi3 corrump5das4 #c4 ,alibi3 p]iculose4 ,,curtius3 ,laudabile quidem e/1 ex antiquissimorum prophet>um in/itutis a disputationibus r]um div9>um ab/9]e1 quod#a de sua quemque religione int]pret>i oportet1 nec ,*ri/ianis liceat1 summa suae religionis capita 9 dubium revoc>e1 nec item ,judaeis#b int] ipsos1 ut nec ,ismatis#c quidem int] sese4 ,s$ ,ismalitae hoc amplius1 quod nec secum ipsi1 nec cum ,judaeis aut ,*ri/ianis de sua religione diss]i#d patiantur1 absurde illi quidem et malitiose4 ,nam si v]a e/ illorum religio sive sup]/itio1 quo v]ior aut c]tior1 eo ad p]suad5dum facilior1 aut si tantum bonum ,*ri/ianis et ,judaeis communic>e nolunt1 illud pr(ecto e/ animi invidi ac ipsa malevol5tia jejuni4 ,s$ v]ius e/1 ,ismalitas et ,judaeos a disputationibus abhorr]e1 quod v]itatis ,*ri/ianae p]spicuam#e lucem lippis oculis intu]i nequeant4 #a4 ,desunt haec septem sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 ,judaei vel3 ,judaeos4 #c4 ,alibi3 ,ismalitae4 #d4 ,alius3 disc]ni4 #e4 ,alibi3 conspicuam4 #aca ,,coronaeus3 ,curtii#a s5t5tia mihi probabilior fit1 ne scilicet ,*ri/ianis int] seipsos vel publice vel privatim de summae no/rae religionis1 i4e4 de fidei capitibus1 cont5d]e liceat1 ne ambiguis et probabilibus argum5tis huc illuc m5tes di/rahantur1 ac v>iis erroribus implic5tur#b1 cum#c tam5 div9ae leges#d omni sexui1 omnibus ord9ibus1 omnibus aetatibus1 omnibus locis ad leg5dum et intu5dum proponantur1 ut lege div9a sanctissime cautum e/#e4 ,semp] tam5 licuit ac licebit1 int] v>ias sect>um familias de optimo religionum g5]e discept>e ac ,neophytos1 ,cate*um5os1 ,en]gum5os1 ,ismalitas1 ,judaeos1 ,paganos et ,epicureos a recta via oblique ob]rantes1 argum5tis1 auctoritate1 antiquitate1 eruditione1 demon/rationibus p]spicuis 9 rectam salutis viam d$uc]e1 pro ea#f quae hom9i cum hom9e int]c$it humanitatis et c>itatis conjunctione4 #a4 ,alibi3 ,c]tum4 #b4 ,alii3 impleantur4 #c4 ,alibi3 dum4 #d4 ,alibi3 div9a lex 444 proponatur4 #e4 ,deut]on4 ,,ii4 et ,,iii4 ,josua ,i4 et ,,xxiv4 #f4 ,alibi3 p] eam 444 conjunctionem4 ,,s5amus3 ,disputationes i/as de religionibus p]spicio#a ad nihilum recasuras4 ,quis enim arbit] tantae controv]siae futurus e/8 #a4 ,alius3 prospicio4 ,,frid]icus3 ,*ri/us ,deus#a6 ,sic enim spopondit3 ,si tres 9 meo nom9e fu]9t coacti1 9 m$io futurus sum4 #a4 ,alius m9us b5e3 ,*ri/ianis ,deus6 ,,s5amus3 ,at hoc ipsum caput e/ religionis totius1 quod int] ,*ri/ianos et ,judaeos1 item int] ,ismalitas et ,*ri/ianos contrav]titur3 ,*ri/us sitne ,deus1 necne8 ,,curtius3 ,ad id confirm&um idoneis te/ibus ac tabulis uti oportet4 ,,s5amus3 ,illud etiam ambigitur1 qui te/es s9t idonei1 quae tabulae1 qui fidejussores d>i#a poss9t1 qui non egeant fidejussore1 ut c]ta et m9ime dubia fides adhibeatur4 #a4 ,alibi3 esse4 ,,coronaeus3 ,ecclesia judex erit4 ,scitum e/ ac p]vulgatum#a illud ,augu/9i3 ,non cr$]em evangelium#b1 nisi id ipsum etiam ecclesia confirm>et4 #a4 ,alius3 provulgatum4 #b4 ,alius3 evangelio4 ,,s5amus3 ,gravior etiam controv]sia e/1 qua5am sit ecclesia v]a8 ,judaei suam esse affirmant1 ,ismalitae infitiantur1 ,*ri/ianus contra sibi v9dicat1 pagani tota ,india sese antiquitate omnibus pra$icant antef]ri oport]e4 ,itaque ,nicolaus ,cusanus ,c>d9alis1 vir doctissimus1 nihil de ecclesia *ri/ianorum sibi prob&um scripsit1 s$ hoc1 inquit1 posito fundam5to1 quod ecclesia p] unionem ad ,*ri/um con/ituatur1 illud assumit1 quod 9 praecipua quae/ione positum e/4 ,,salomo3 ,illud quidem ,*ri/iani ac ,ismalitae confit5tur#a1 et 9 eo potissimum cum ,ebracis conv5iunt1 solam et v]am ,dei ecclesiam 9 g5te ,isralit>um fuisse1 quae sola toto t]r>um orbe v]issimum unius ,dei aet]ni cultum tuebatur1 sola cons]vatrix fo$]is aet]ni1 quod ,dei #acb digito tabulis lapideis incisum e/ et sangu9e sacratum erat1 sola legis aet]nae litt]>umque sacratiorum cu/os4 #a4 ,alibi3 pr(it5tur4 ,,fr$]icus3 ,ita v]o ad ,*ri/um usque4 ,,octavius3 ,judaei aeque ac ,ismalitae ,n4,t4 tabulas repudiant#a quasi a ,*ri/ianis corruptas1 tametsi ,muhamm$es evangelica te/imonia cit>e#b non dubitav]it#c1 potissimum 9 ,alcorano ,elmeide et 9 ,azora duodecima1 non tam5 9#d ea1 quae 9 ,*ri/ianorum manibus v]satur4 #a4 ,alius3 rejiciunt4 #b4 ,alibi3 ci]e1 vel3 adhib]e4 #c4 ,alius3 dubitat4 #d4 ,dee/ 9 aliis1 qui loco vocis v]satur legunt3 v]santur4 ,,toralba3 ,si sola scriptorum auctoritate religionis v]ae fundam5ta nituntur1 exp$ita res erit ,py?agoraeorum1 vet]e decreto3 ,s9 ea v]borum obscuritas e/1 ut 9 v>ios s5sus trahi possit1 ad arbitros1 i4e4 ad sapi5tes1 res d$uc5da erit4 ,,s5amus3 ,s$ etiam illud dubitatur1 qui s9t sapi5tes8 si enim aliorum1 i4e4 /ultorum1 judicio sapi5tes putantur1 /ulti sunt et suo judicio furiosi4 ,,toralba3 ,de sua quemque arte p]itum consul]e solemus1 neque etiam#a opifices s9e usu et c]tissimis rationibus cr$i sibi volunt2 falli tam5 possunt1 si demon/ratione vacant4 ,r]um autem div9>um fides ac con/antia ab unius ,dei auctoritate dep5det1 qui nec falli1 nec fall]e pote/1 quae quidem auctoritas omnibus omnium demon/rationibus1 argum5tis1 tabulis ac te/ibus longe praepond]at4 #a4 ,alibi3 enim4 ,,s5amus3 ,v]a pr(ecto sit religio1 quae ,deum auctorem habet1 necesse e/1 s$ num hujus legis#a aut illius auctor sit1 hoc opus1 hic labor e/4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,salomo3 ,cum sac]dotes ,apoll9em#a1 quem ,*aldaei ,bahalem vocant1 pro ,deo col5do propon]5t1 ,helias propheta coram ,a*abo rege p]iculum fi]i jussit1 ea conditione1 ut is pro v]o ,deo hab]etur1 9 cujus ho/ia flamma coelitus delapsa sacrificium consumsisset4 ,cum ,apoll9ei pontifices ,cam>9#b ard5tissimo ae/atis sole preces ac vota +em]5t#c atque ex ipso vultu et v5is cruorem elic]5t#d1 ,helias ironia eleganti cum altius vocif]&um esse dic]et1 incl9ante sole ad occasum ipse tribus v]bis flammam de coelo detraxit1 quae voracissime ho/iam1 alt>e1 lapides d]ep5te consumsit1 aquas etiam 9 silices effusas cel]rime hausit1 cujus port5ti spectaculo rex ipse cum populo attonitus1 ,deum aet]num confit]i1 ,helias v]o #dej solis sac]dotes trucid>i jussit4 ,paulo po/ imbres1 quos toto tri5nio ac m5sibus#e sex ,helias precatione sua cohibu]at1 contr>ia rogatione abundant] effusi sunt4 #a4 ,alii3 ,apoll9is4 #b4 ,ab habitu fumoso dicti4 #c4 ,alibi3 +em9>5t4 #d4 #a 7#c7 ,reg4 #ah4 #e4 ,alibi3 et m5ses4 ,,frid]icus3 ,opt>em ego nunc ,heliam qu5dam p]iculum coele/i prodigio spectantibus#a regibus ac populis fac]e1 qua5am ex tot ac tam multis religionibus optima sit4 #a4 ,alius3 spectabilibus4 #acc ,,salomo3 ,vetabat lex div9a#a1 ,deum1 quis aut#b qualis sit1 exp]iri1 nec nisi ,deo jub5te ,helias id facturus fuisset4 ,nulla port5ta p]fidos1 nulla prodigia mov5t scel]atos4 ,videtis hoc tanto ac tali prodigio ,heliam nihil pr(ecisse1 nam paulo po/ ad cultum ,bahalis relapsus e/ cum populo rex ,a*abus1 ,helias v]o ab ,isabella ad ca$em designatus1 nisi fuga sibi consuluisset4 ,nec v]o usquequaque#c t]r>um tot ac tam /up5da miracula commemorantur1 quam quae univ]so populo ,isralis spectante facta legimus4 ,quae probatio v]ae religionis c]tior fi]i pote/8 #a4 ,exodi #ag4 #a ,reg4 #ah4 #b4 ,alibi3 qui et4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,curtius3 ,v]a religio mihi prob&a videtur ecclesiae auctoritate1 sacrae scripturae v]itate1 antiquitate ipsa1 oraculis div9is1 prodigiis coele/ibus1 rationibus p]spicuis4 ,,salomo3 ,rabbi ,moses ,rambam brevius rem contraxit ac tria#a tantum no/ris cr$5da proponit1 scilicet demon/rationem1 s5sum#b et oracula prophet>um2 caet]a1 inquit1 cr$i possunt1 s$ nulla necessitate4 #a4 ,alius3 duo4 #b4 ,alius3 s5suum4 ,,s5amus3 ,si fides oraculis habetur1 extat vetus oraculum ,apoll9is1 qui1 consultus de inf9ita religionum v>ietate1 qua5am esset optima1 respondit uno v]bo3 ,antiquissima4 ,cum rursus ambig]etur1 qua5am esset antiquissima1 respondit3 ,optima4 ,,toralba3 ,sic mihi p]suasum1 etiam si nullis oraculis te/ata res esset1 optimam tam5 religionem esse antiquissimam4 ,e/ enim tanta fides antiquitati#a1 ut sua se auctoritate facile su/5t>e possit4 ,at novae religiones1 nova sacrificia1 nova sacram5ta1 novi ritus1 novae leges1 nova consilia#b1 novae ecclesiae1 nova decreta1 novi mores flor5tissimas quaeque civitates funditus ev]t]unt4 #a4 ,alii3 antiquitatis4 #b4 ,alius3 concilia4 ,,coronaeus3 ,hoc quidem grave praejudicium e/ pro ca?olica romana ecclesia adv]sus novae religionis creatores#a4 ,quamobrem dec]natur1 si placet1 quae sit antiquissima religio1 ut#b etiam pateat1 quae sit optima1 nam alt]o cognito utrumque cognitum erit4 #a4 ,alibi3 creaturas4 #b4 ,alius3 vel etiam quae sit etc4 ,,salomo3 ,ne1 obsecro1 p]gamus eo1 quo itur1 s$ quo eundum e/ ,nam div9a lex#a1 quam ,*ri/iani et ,isralitae probant1 sanctissime vetat1 consul]e daemones1 aut ,manium#b ,deorum oracula exquir]e1 aut fidem ullam iis hab]e4 ,ob id enim ,o*osiae regi aegrotanti#c nunciatum e/ ab ,helia1 male p]iturum1 quod ,bahalem1 quem ,graeci ,apoll9em appellant1 de valetud9e et salute consuluisset4 ,erat enim 9 m positum et optimis quibusque pr9cipibus consuetum1 si qua de re dubit>5t1 aut aliquid gravius suscepturi ess5t1 ,deum consul]e1 quibus respondebatur 9 somniis et visionibus nocturnis1 si prophetiae domum hab]5t1 s9 m9us1 p] aliquem ex prophetis2 si vates nullus esset1 p] pontificem4 ,propheta quidem oratione #acd p]spicua1 quae div9itus accep]at1 rogantibus respondebat1 s$ pontifex sacras ve/es indutus ex#d aurea tabula1 9 qua duodecim gemmae#e1 duodecim tribuum insculpta nom9a cont9ebantur#f1 quid futurum esset1 conjectura quadam consequebatur#g1 ex insueto gemm>um fulgore1 si felicem1 vel obscuritate1 si mis]um exitum res esset habitura1 vel etiam ex em95tia litt]>um1 ex quibus dictum infitians vel affirmans eliciebatur4 ,ac propt]ea ,balaamus#h vates populum ,israliticum beatum pra$icavit1 quod nulla daemonum aut magorum contagione viol>etur1 s$ opportune oracula sua div9itus r$dita exaudiret4 ,quodsi nefas e/1 daemonem ,apoll9em audire#i1 quanto scel]atius1 religionis arbitrum#aj accip]e1 cum omnium religionum ev]sionem moliatur4 #a4 ,deut4 #ah4 ,levit1 #bj4 #b4 ,alii3 inanium4 #c4 ,alibi3 agonizanti4 #d4 ,alius3 pontifex sacra ve/e indutus et etc4 #e4 ,alibi3 gemmis4 #f4 ,josephus 9 antiqq4 jud4 #g4 ,alibi3 consequ5tia4 #h4 ,num4 cap4 #bc et seqq4 #i4 ,alius3 consul]e4 #aj4 ,alius3 arbitrium4 ,,s5amus3 ,imo#a ve/ram1 ,salomo1 religionem ut optimam probavit1 sic etiam#b de optimo religionum g5]e consultus respondit#c3 1 1 i4e4 soli ,*aldaei sapi5tiam nacti sunt1 ,ebraei v]o ,deum aet]num pie colunt4 ,item de ,judaeorum g5te#d consultus1 ita respondit3 1 1 1 i4e4 ,illa ,deum regem pure colit omnipot5tem1 ,quem m>e1 quem tellus +5s1 quem sid]a coeli1 ,quem g5ii exhorr5t1 metuit quem m>is#e abyssus4 #a4 ,alius3 ,h9c4 #b4 ,alius3 enim4 #c4 ,eusebius 9 praep>4 evang4 ,lactantius4 ,ju/9us ,m>tyr4 #d4 ,alibi3 regno4 #e4 ,alius3 immanis4 ,,salomo3 ,i/a quidem sunt pr9cipum ,*ri/ianorum seu discipulorum ,*ri/i1 qui etiam g5]e ,judaei et ,judaeorum religionem vulgo pr(it]i putabantur#a1 inv5ta1 ut antiquitatis speciem ,*ri/ianae religioni concili>5t#b1 nec tam51 quod si#c mille ,apoll9es religionem ,judaeorum optimam judic>5t omnium1 fidem ullam hab]emus4 #a4 ,alius3 pr(itebantur4 #b4 ,alius3 o/5d]5t4 #c4 ,alii3 nec si4 ,,frid]icus#a3 ,immo v]ius e/1 ,apoll9em#b daemonem ,hebraeorum et ,*aldaeorum religionem ac sapi5tiam simul contulisse1 ut ambiguitate proposita utramque abol]et1 ut non ita pridem apud ,juliac5ses#c 9 vico ,laemi#d quidam malef]iatus ,curio daemonem rogavit#e1 cur puellam1 quam possidebat#f1 tam sollicite ad missam urg]et8 an sacrificium illud salut>e hom9um g5]i arbitr>etur8 ,huic daemon3 ,amplius1 inquit1 delib]&um mihi c5seo4 ,nam si respondisset1 salut>em esse missam1 ,lu!rani ob id ipsum rejici5dam esse c5suiss5t2 s9 rejecisset1 #ace ,ca?olici salut>em esse dixiss5t4 ,itaque ambiguo responso utrisque illusit4 ,alias idem sacrificulus daemonem rogavit1 qui mona*um#g obsidebat1 quisnam esset8 ,sum1 inquit1 ,mat?ias ,dur5sis ,abbas1 nec prius obsessum dimittam1 quam ,trevirim pr(ectus#h virg9em ,m>iam placav]it1 quod pictori /atuae virg9is non cumulate satisfec]it4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #b4 ,alibi3 ,apoll9eum4 #c4 ,alius3 ,julian5ses4 #d4 ,alibi3 ,leoni4 #e4 ,wi]us de prae/igiis4 #f4 ,alius3 obsidebat4 #g4 ,alibi3 moe*um4 #h4 ,alibi3 ,trevir9i praefectus4 ,,octavius3 ,ne ,apoll9is oracula cum responsis obsessorum confundamus1 semp] exi/imavi1 oracula ,*ri/ianae religionis primordio magna sui p>te a ,graecis conficta1 pr\t quisque hanc vel illam religionem prob>et aut improb>et1 ut contr>ia legimus apud ,porphyrium iis1 quae ab ,eusebio et ,lactantio commemorantur2 cujusmodi e/ illud3 rogantibus#a1 qualis futurus esset ,messias1 respondisse f]tur ,apollo3 ,mortalis erit secundum c>nem i4e4 4 ,simile#b e/ etiam illud oraculum1 quod ,augu/o patri r$ditum f]unt3 ,pu]1 inquit1 ,hebraeus ,deus rex me fug]e#c cogit#d2 quasi ,suetonius1 ,dio1 ,tacitus1 qui levissima quaeque ,augu/i somnia scriptis prodid]unt1 oraculum tanti pond]is ac mom5ti omissuri fuiss5t4 ,at etiam ,m4 ,tullius#e1 qui nasc5te ,augu/o consulatum g]ebat1 scribit1 ,apoll9is oracula pridem conticuisse1 ut jam nihil contemtius esset4 ,si tantum erat sil5tium ,apoll9is ante ,tullium1 qui#f trec5tesimo#g po/ anno#h tot ac tam multa oracula1 quae petita legimus1 effudisset8 #a4 ,addit alius3 ,judaeis4 #b4 ,aliue3 ,consimile4 #c4 ,alii3 fac]e1 vel3 tac]e4 #d4 ,suidas v]bo ,augu/us4 ,nicephorus ,calli/us l4 #a c4 #ag4 #e4 ,libr4 de div9atione4 #f4 ,alibi3 quod4 #g4 ,ita omnes codices4 #h4 ,alibi3 trec5tos po/ annos4 ,,curtius3 ,quam#a diuturni sil5tii causam ,plut>*us#b ad int]itum daemonum ref]5dam putavit4 ,porphyrius v]o ,apoll9is oraculum editum de sil5tii causa non ad illum ,deum ,hebraeum et regem1 s$ ad ,jovem traxit3 1 inquit1 4 ,quis autem1 nisi plano dem5s1 foem9am a daemone obsessam ore fur5te ac rabie spumante1 ut ,plut>*us1 ,h]aclitus ac ,basilius scrips]e1 ambigua voce balbuti5tem de futuris rog>e velit8 saepius enim aures foem9>um pud5dis admov]e oportebat1 ut responsa audir5tur2 cujusmodi#c sagam ,coelius ,rhodig9us 9 oppido ,rhegio se scripsit vidisse1 quae pud5dis obloquebatur1 de praet]itis quidem p]spicue1 de futuris obscurissime respondebat4 ,eo tam5 erupit am5tiae#d1 ut talium sag>um responsa pro div9is oraculis v5dit>5t#e non modo imp]iti hom9es1 v]um etiam ipsi1 qui summam eruditionis ac sapi5tiae op9ionem de se ipsis excit>ant1 ,ju/9us1 inquam1 ,eusebius1 ,lactantius1 ,porphyrius4 ,cr$ite1 inquit ,ju/9us1 cr$ite vetu/issimae ,ery?reae ,sibyllae1 cujus libros toto t]r>um orbe s]v>i contigit#f4 ,qu9 etiam ,sibyll>um oracula1 v]sibus ,graecis excusa1 lat9e fac]e ac non ita pridem evulg>e non dubitavit ,ca/alio1 9 quibus biblica hi/oria brevissime contracta e/4 #a4 ,alius3 ,tam4 #b4 ,9 libro de oraculorum defectu4 #c4 ,alius3 cujus4 #d4 ,alibi3 am5tia1 vel3 dem5tia4 #e4 ,alii3 put>5t4 #f4 ,alius3 cont+it4 #acf ,,octavius3 ,ego ,sibyllas omnes daemonum contub]nio infames esse non dubito1 nec ullum impiae sup]/itionis argum5tum majus#a esse op9or1 quam quod ,sibyll>um oraculis quasi fatis#b su/5tatur4 ,atque 9 eo quidem ,t]tullianus#c gravit] mihi labi videtur1 qui religionis ,*ri/ianae probationem ex eo potissimum exquirit1 quod daemones 9 obsessis occulta quaeque rogantibus ,*ri/ianis prod]5t1 ,*ri/i sapi5tiam et virtutem laudantes1 caet]is v]o paganorum sac]dotibus nihil respond]5t4 ,iisdem ,sibyll>um responsis ,dei nom5 quadrisyllabum esse d5unciatur1 ac ne quis sacrum illud ,hebraeis tetragrammaton aet]ni ,dei proprium cogit>et1 tres priores syllabas du>um litt]>um1 po/remam trium esse1 ac totum quatuor vocalibus et qu9que consonantibus con/>e1 idque consi/]e num]um ,,mdccxi1 quem#d ,c>danus esse putavit1 s$ suo m]ito irrisus e/1 quod num]i litt]>um m9ime congruant1 tametsi caet]i conv5iant2 qui v]o subtilius discuss]unt1 non aliud quam dictionem syllabas quatuor1 totidem vocales1 qu9que consonantes1 tres priores syllabas du>um1 qu>tam trium litt]>um praescriptum num]um cont9]e judic>unt4 ,quo quidem oraculo solem lucif]um i4e4 seu ,apoll9em mis]is hom9ibus col5dum quasi ,deum proposuit daemon ipse ,apoll9eus#e4 #a4 ,alibi3 magis4 #b4 ,alius3 fundam5tis4 #c4 ,9 ,apologetico4 #d4 ,alii3 quod4 #e4 #ejj #a #gj #bjj #ejj #gj #ajj #gj #bjj #agaa ,,s5amus3 ,ego v]o nom5 seu ,lucif]i1 lacis totius creatori optime conv5ire judico1 qui solus ab humanis m5tibus t5ebras ac calig9em dispell]e possit4 ,,curtius3 ,ea fraus e/ daemonum1 falsa v]is confund]e1 quo facilius imp]itos fall]e queant et admirationem sui concit>e1 nihil tam5 nisi a fur5tibus respondebatur4 ,legi/is#a1 9 antro#b ,lepadio ,trophonio1 ,mopsitanos#c dormi5tes somniis p]t]ritos ac fur5tibus similes oracula fudisse4 #a4 ,pausanias 9 ,a*alcis4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alius3 ,mopsi fano4 ,,s5amus3 ,at cum ,epicuraei quidam oracula ,mopsi coram ,asiae ,proconsule irrid]5t#a1 ru/icum qu5dam ad ,mopsum mis]unt cum obsignata epi/ola1 9 qua nihil aliud quam illud1 utrum bovem atrum1 an album sibi mact>i vellet8 ,ru/icus#b 9 fano obdormiv]at1 somno#c #acg excitatus1 ad ,epicuraeos cum epi/ola obsignata r$iit1 nihil tam5 aliud se audisse retulit1 quam vocem cujusdam susurrantis illud3 ,atrum4 ,quo audito proconsul impietatis ,epicuraeos co>guit ac ,mopso de9de sacra fac]e non de/itit4 ,s$ audiamus ,h]odotum#d1 cujus aetate loquacissimi fu]e omnes ,apoll9es4 ,is enim scribit3 ,cnidios1 cum ,i/hmum ,halic>nassi p]fod]e con>5tur1 nec quidquam pr(ic]5t1 caem5tis 9 oculos obsili5tibus1 aut latomis se ipsos vuln]antibus1 ad ,py?iam#e pr(ectos responsum hoc tulisse3 ,i/hmum neque agg]ate1 neque fodite2 ,jupit] namque ipse1 si voluisset1 fecisset insulam6 ,illi accepto responso ab op]e de/it]unt4 ,deum quidem i/a#f decrevisse argum5to e/1 quod ,demo/h5es1 ,demetrius ,poliorcetes#g1 ,caligula1 ,n]o1 ,domitianus1 qui ,i/hmum ,cor9?i p]fod]e sunt conati1 vel caesi vel capti1 vel ab ho/ibus pro/rati fu]e1 quod vel oracula div9a contemn]e1 vel naturae /atum et ord9em p]rump]e con>5tur4 ,quid8 cum ,a!ni5ses1 v>iis cladibus et morbis popul>ibus oppressi1 ,apoll9em consul]5t1 respondit1 suam aram duplic>i oport]e2 erat enim cubica4 ,fabri cubum cubo supposu]unt#h imp]ite#i4 ,cum pe/is multo magis quam antea grass>etur1 it]um ,apollo consultus respondit3 aram non esse duplicatam4 ,itaque ,geometras tota ,graecia arcessiri oportuit1 ut ara cubica duplic>etur1 quod t&em#aj ,plato cum prae/itisset1 exhau/a civibus urbe1 ca$es#aa conquievit4 ,adv]tite1 obsecro1 daemonem ,a!ni5sibus rem omnium difficillimam proposuisse1 scilicet cubum duplic>e1 quod mortalium nullus adhuc demon/ratione1 s$ physica tantum ratione consequi potuit4 ,oportuisset enim duabus l9eis1 quibuscunque datis1 duas m$ias proportionales inv5ire1 quod nullus adhuc confic]e potuit4 ,nicolaus ,cusa#ab id t5tavit1 ,orontius#ac id se esse assecutum jactavit#ad1 ex eoque p5itus ignotum demon/rasse4 ,s$ ejus p>alogismum#ae ,nonius#af ,lusitanus ac ,buteo ,delph9as p]spicue#ag docu]unt4 ,sic ,apollo admirabilitatem sui multo quam antea majorem excitavit1 quam#ah ,plato bona fide auxit#ai1 cum ab ,aegyptiis#bj eruditus pra$ic>et3 ,apoll9em hoc responso ,a!ni5ses a luxu1 libid9e1 crapula1 rap9is ad hone/a +5u>um artium /udia revoc>e voluisse4 #a4 ,plut>*us de oraculorum defectu4 #b4 ,alius addit3 qui4 #c4 ,alibi3 a sono4 #d4 ,l4 #a cp4 #dd4 #e4 ,alii false3 ,phidiam4 #f4 ,alii3 ita4 #g4 ,9 textu3 ,polycrates4 #h4 ,alibi3 imposu]unt4 #i4 ,alibi3 imp]iti4 #aj4 ,alibi3 etiam4 #aa4 ,dee/ 9 aliis4 #ab4 ,alius3 ,*usa4 #ac4 ,9 libro de quadrat4 circuli4 #ad4 ,alibi3 putavit4 #ae4 ,alius3 p>allelismum4 #af4 ,alius3 ,navius4 #ag4 ,alii3 p]spic]e4 #ah4 ,desunt haec quatuor v]ba 9 aliis codicibus4 #ai4 ,plut>*us de daemonio ,socratis4 #bj4 ,alius3 ,aegyptio4 ,,toralba3 ,si fabri cubicam argillae massam arae cubicae aequalem feciss5t et ad pondus tantundem adjeciss5t1 tum utramque massam simul coagm5tatam figura cubica f9xiss5t1 nullo negotio exp$ita res erat physica ratione4 ,,salomo3 ,apoll9is aeque ac ,bahalis oracula seu v]a seu falsa a #ach daemonibus pr(ecta fuisse1 nem9i dubium esse pote/1 9 rem eam p5itus intu5ti4 ,nunquam#a enim ,py?ia sac]dos respondit1 nisi furibunda1 ore spumante1 turgido gutture1 oculis torvum intu5tibus1 saepe etiam pud5dis obloqu5tibus1 aut clausa bucca vel ex intimo pectore v]bis erump5tibus4 ,quo etiam#b /atu sac]dotes ,indicos fuisse legimus ante ,hispanorum adv5tum1 qui daemonum cultus1 sortilegia et sacrificia humana su/ul]unt4 ,oracula v]o div9a prophetis tantum concessa ac mun]e ,dei contigisse lex div9a#c p]spicue docet1 et a prophetis r$debantur non fur5ti1 s$ tranquilla m5te et valde quieta ac con/anti4 ,neque v]o vigilanti cuiquam mortalium1 praet]quam uni ,mosi1 ,deum app>uisse div9a lex ap]te decl>at2 caet]is prophetis non nisi dormi5tibus1 seu somniis seu visionibus nocturnis1 quae decem omn9o g5]ibus complexus e/ ,moses ,rambam4#d ,paucissimis tam5 lux infusa div9itus toto vitae decursu contigit ut ,samueli1 ,heliae1 ,helisaeo1 ,isaiae4 ,quoties enim 9 sacris litt]is illud occurrit1 ,deum vel angelum dom9i locutum1 prophetia e/ 9 somno vel visione dormi5ti patefacta1 ut visiones ,abrahae et colloquia ,dei cum illo ac caet]is omnibus praet] ,mos54 ,quod arcanum qui non p]cipiunt animo1 v>iis erroribus implicantur4 ,int]dum tam5 vigilantibus1 quid factu sit opus1 sugg]itur1 s$ id fit intimis animi s5sibus1 angeli procurantis (ficio4#e ,dormi5tibus v]o saepe voces div9ae exaudiuntur aut vellicationes aut etiam t]rores s5tiuntur#f1 quo p]t9et illud ,elihu ,jobi#g in/ru5tis3 ,semel1 inquit1 ,deus loquitur et it]um1 si homo non adv]tit 9 somniis1 9 visu nocturno1 qu&o sopor#h dormi5tes obruit#i1 tunc aurem hom9ibus vellicat ac div9am vocem#aj velut expresso#aa sigillo consignat1 ut t5uibus probitatem1 pot5tibus sup]biam eripiat4 ,cui congruit illud ,isaiae#ab3 ,deus1 inquit1 summo diluculo vellicavit mihi aurem1 ut audirem1 ap]uit mihi aurem1 ego v]o praebui me obsequ5tem4 ,hanc autem#ac vellicationem auris nemo plane nisi exp]tus intelligit4#ad ,prophetis quidem no/ris vatic9ia admirabilia et 9 multa saecula prodita fu]e1 quibus populorum /rages et#ae excidia civitatum1 imp]iorum conv]siones1 ca$es pr9cipum calamitosae d5unciantur#af1 quae re ipsa /atis temporibus1 ac tantis po/ aetatibus comp]ta fu]e4 ,ab iis ergo prophet>um vocibus ac scriptis oracula pet5da1 ab iis#ag solis v]ae religionis te/imonia sunt exquir5da4 #a4 ,alibi3 ,neque4 #b4 ,addunt alii3 94 #c4 ,num4 #ab4 #d4 ,9 libro ,m nevo*im4 #e4 #a 7#c7 ,reg4 #ac4 #af4 #f4 ,alibi3 s5suum4 #g4 ,hiob #cc1 #ad sqq4 #h4 ,alibi3 sup]4 #i4 ,alibi3 opprimit4 #aj4 ,alii3 ac doctr9am4 #aa4 ,alibi3 impresso4 #ab4 ,jesaiae #ej1 #d sqq4 #ac4 ,alius3 ,sane autem4 #ad4 ,alius3 intelliget4 #ae4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #af4 ,alii3 d5unci>5tur4 #ag4 ,alii3 ex 81 vel3 et iis4 ,,curtius3 ,prophet>um quidem pr9cipes ab ,abrahamo et ,israelitis arcess]e oportet1 nec tam5 omnes videmus4 ,videmus enim ,bileamum#a1 #aci g5]e ,*aldaeum1 etiam oracula div9itus hausisse et conv]sionem r]um public>um admirabiles duo millia annos ante p]cepisse#b animo1 quam contigiss5t4 ,item ,jobum1 ,heliam1 ,helisam#c1 ,arabes ante legis promulgationem div9is oraculis cl>uisse4 #a4 ,num4 #bc4 #b4 ,alius3 hausisse4 #c4 ,alibi3 ,helipham4 ,,s5amus3 ,si v]a somnia r]um praes5tium aut futur>um prophetiae#a nom9e v5iunt1 innum]abiles prophetae futuri sunt4 ,ecquis enim e/1 cui non app>eat 9 somniis ac visionibus nocturnis v]um#b quiddam1 quod alit] scire non potuisset8 ,qu9 etiam scel]atis somnia saepe v]issima occurrunt4 ,nam#c ,philo/ratus#d tyrannus se a ,jove praecipitem de coelo deturb>i somniavit1 paullo antequam int]fic]etur4 ,item ,c>acallae imp]atori visum e/ 9 somniis pridie quam nec>etur1 se a ,sev]o patre suo#e p]culsum ac vocem patris pr9cipis#f audivisse ac]be illum increpantis3 ,en praemium frat]ni p>ricidii6 nam ,c>acalla juss]at ,getam occidi4 ,pl5us e/ ,artemidorus1 pl5ae hi/oriae talium somniorum4 ,et quidem ,synesius ille#g ,*ri/iamis pontifex librum scripsit1 9 quo vatic9ia non modo hom9ibus1 v]um etiam brutis ipsis animantibus communic>i scribit4 #a4 ,alius3 prophetico4 #b4 ,alius3 r]um4 #c4 7,artemidorus74 #d4 ,alii3 ,pisi/ratus4 #e4 ,alius3 sica4 #f4 ,dee/ 9 aliis4 #g4 ,alius3 ipse4 ,,salomo3 ,qua$am somnia v]a sunt1 plurima tam5 falsa1 ut quae ab animi p]turbatione#a ac curis ad animos d]ivantur4 ,multas curas sequuntur somnia1 inquit sapi5tiae magi/]#b1 et ubi multa somnia1 plurimae sunt vanitates4 ,saepius etiam a ciborum v>ietate et copia somnia contrahuntur1 s$ iis1 qui pura m5te a sordibus1 a libid9e1 a curis inanibus1 a cupiditatibus vacui1 sobrii dormiunt1 saepius somnia v]a et somniis prae/antiora visu objiciuntur1 quibus turpia decl9>e1 hone/a prosequi aut futura scire doc5tur1 quae 9 univ]sum communi quadam appellatione vatic9ia dici possunt4 ,prophetia v]o s+ul>i quadam appellatione dicitur div9a vis1 ,dei mun]e et concessu#c tributa ad futura prospici5da ac d5unci&a1 quae#d non tantum vet]ibus1 s$ 8 quoque temporibus#e accidit4 ,quod enim legitur 9 ,hebraeorum comm5t>iis1 prophetiam po/ r$itum ab exilio desiisse1 non eo p]t9et1 ut nulla de9ceps somnia ,hebraeis div9a contig]9t1 s$ ut intelligamus1 ,dei vocem ad prophetas fi]i desiisse1 ut ejus m&ata legesque#f pr9cipibus ac populis#g annuuci>5tur4 ,neque enim desunt quamplurimi1 qui pro sua aut aliorum salute jussa 9 somniis div9itus accipiant1 vel ut ho/ium insidias effugiant1 vel ut a vitiis ab/9eant1 vel ut ab impietate et sup]/itione ad v]am religionem d$ucantur1 sive#h de rebus dubiis fiant c]tiores4 ,et quidem v]a somnia et visa nocturna efficaciora sunt ipsis actionibus vigilantium1 #adj ut cum ,abrahamus dormi5s sibi pro salute urbium ,sodomae et ,gomorrhae prec>i vid]etur et#i cum ,deo famili>it] colloqui2 non m9us efficax illa supplicatio ex/itit1 atque nescio an non efficacior1 quam si vigilans ea petiisset#aj4 ,item ,salomo 9 somniis sapi5tiam a ,deo prec>i sibi videbatur#aa1 quae precatio 9 somniis tam efficax ex/itit1 ut eodem#ab somnio ,deus respond]it1 se preces illius exaudiisse ac sapi5tiam illi tantam afflavisse1 quantam mortalium antea aut po/ea#ac nem9i4 #a4 ,alii3 p]turbationibus4 #b4 ,ecclesia/es #e1 #b sq4 #c4 ,alibi3 cons5su4 #d4 ,alibi3 quod4 #e4 ,alii addunt3 saepe4 #f4 ,alii addunt3 ne4 #g4 ,alibi3 populo4 #h4 ,alii3 ac4 #i4 ,desunt haec qu9que v]ba sequ5tia 9 alio codice4 #aj4 ,alibi3 illam prae/itisset4 #aa4 #a 7#c7 ,regum #c4 #ab4 ,alibi3 eidem4 #ac4 ,alibi3 et po/ea4 ,,frid]icus3 ,si summam religionis ac salutis no/rae ad inania somnia revoc>emus#a1 actum de religionibus e/4 ,jam enim pridem ,paulus admonuit#b1 a falsis prophetis /udiosissime cav5dum1 nec si angelus coelo delapsus 9 t]ram#c aliud doceat1 quam quae ab eo tradita sunt1 ei ass5ti5dum4 ,quo satis innuit1 non vates novos aut#d ,apoll9es aut#e oracula cujusquam exquir5da#f ad optimum g5us religionis dijudic&um1 cum ap]te#g doceat1 esse ,*ri/ianum4 #a4 ,alibi3 revocamus4 #b4 ,galat4 #a4 #c4 ,alibi3 9 t]ras1 quae v]ba 9 aliis plane desunt4 #d4 ,alibi3 non4 #e4 ,alibi3 non4 #f4 ,alibi3 cuiquam exopt&a4 #g4 ,duorum horum v]borum loco legit alius3 v]um4 ,,s5amus3 ,quoniam ,judaei non modo ,paulum1 v]um etiam ,novi ,te/am5ti tabulas omnes1 ,ismaelitae v]o ,*ri/iana#a scripta#b omnia repudiant1 aliis te/ibus nobis ut5dum e/4 ,nihil autem mihi commodius videtur1 quam dec]n]e1 quae#c sit antiquissima religio1 hanc#d enim optimam =e1 maximum erit argum5tum4 #a4 ,alius3 ,*ri/ianorum4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 qua5am4 #d4 ,alius3 sane eam4 ,,toralba3 ,si optimum g5us religionis antiquitate ipsa metimur1 altius nobis ab ipso totius humani#a g5]is p>5te origo e/ pet5da4 ,hunc enim optimis moribus1 optima discipl9a1 optima sci5tia#b1 optimis d5ique animi virtutibus a ,deo exornatum#c oportet1 cum ab eodem sanctissimam l+uam didicisset4 ,neque enim#d p] se eloqui potuisset1 aut omnium animantium1 quibus ex insita cuique#e vi et pote/ate nom9a indidisse dicitur1 naturas nisi ab optimo p>5te ac magi/ro eruditus hausisset et expressisset#f4 ,8 tam multis ac praecl>is virtutibus filios sibi *>issimos imbuisse cons5taneum e/ atque inprimis v]a religione1 ut scilicet ,deum aet]num ador>5t eique sacra fac]5t1 tum precibus1 tum frugibus1 tum pecoribus#g oblatis1 quae flamm>um sacrificiis consum]5tur1 cum ante aqu>um colluviones c>nibus non vesc]5tur#h4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 sanctitate4 #c4 ,alibi3 subornatum4 #d4 ,alius3 etiam4 #e4 ,alius3 ejus4 #f4 ,philo 9 alleg4 legg4 #g4 ,alibi3 pecudibus4 #h4 ,zon>as l4 #a ita scribit4 ,,salomo3 ,caet]a quidem tibi1 ,toralba1 facile ass5tior1 pecorum#a tam5 c>nibus hom9es aeque ac lacte vixisse non dubito4 ,ad quid enim#b tam multi greges8 tot arm5ta ubique t]r>um1 quae suo foetore mortua #ada nocuiss5t#c1 nisi hom9i suavissimis c>nibus vesci licuisset8 ,nam quod div9a lege p]missum e/1 c>nibus vesci1 modo sanguis 9 t]ram effund]etur1 eo p]t9et1 ut1 quod antea impune licu]at1 cruore sag9>e#d se ipsos1 id#e amplius ne lic]et4 ,nihil enim#f sangu9is esu impurius1 nihil noc5tius aut ad lepram et elephantias9 accomodatius alim5tum excogit>i pote/4 #a4 ,alius ita3 nisi pecorum c>nibus vesci semp] licuisset4 #b4 ,alius3 etiam4 #c4 ,alibi3 jacuiss5t4 #d4 ,alibi3 sangu9>e4 #e4 ,alii3 ut4 #f4 ,alius3 etiam4 ,,toralba3 ,nulla mihi tecum1 ,salomo1 de ciborum esu#a controv]sia futura e/1 illud tantum meae conclusionis argum5tum e/1 ,adamum ejusque filium ,abelem optima religione imbutos fuisse1 de9de ,se?um1 ,h5o*um1 ,me?usalem ad ,noa*um usque1 qui aet]num illum et v]um solumque ,deum1 r]um omnium opificem ac p>5tem totiusque mundi ar*itectum maximum1 caet]is omnibus exclusis1 sanctissime colu]unt4 ,hanc igitur religionem non modo antiquissimam1 s$ etiam omnium optimam esse confido1 et qui ab illa antiquissima optimaque religione discess]unt1 9 labyr9?os errorum#b inexpiabiles incidisse4 #a4 ,alibi3 usu4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,salomo3 ,mihi tecum1 ,toralba1 conv5it1 illam scilicet optimam religionem esse antiquissimam ab optimo p>5te g5]is humani traditam1 quae unius aet]ni ,dei cultu purissimo1 semota ,deorum ac divorum omnium atque etiam r]um creat>um turba1 cont9etur4 ,nam quod scribitur1 aetate ,se?i ,deum coli coepisse1 pl]osque fefellit ambiguitas v]bi quod incip]e et pr(an>e significat4 ,jona?an ,*aldaeus int]pres ita r$didit#a ex hebraeis *aldaica3 tunc coep]unt hom9es or>e 9 nom9e dom9i4 ,s$ ,onkelos1 quem ,lat9i ,aquilam nom9ant1 qui etiam ex ,hebraicis ,*aldaica fecit1 ita r$didit3 ,tunc coep]unt hom9es non or>e 9 ,dei nom9e1 cum scilicet ad res creatas et eorum1 quae sub s5sum cadant1 cultum se ipsos conv]t]e coepiss]it2 quae s5t5tia v]ior e/1 cum satis app>eat1 ,abelem et ,ca9um soli ,deo cultum exhibuisse1 ac ipsum ,h5o*um tanta religione ac pietate cl>uisse1 ut adhuc vivus et spirans div9a bonitate fu]it ab hom9um#b coetu et conspectu abreptus1 quod praet] eum nem9i1 excepto ,helia1 legimus contigisse4 ,9 eadem religione p]/itit ,noa*us#c1 qui solus mortalium omnium ipsius ,dei te/imonio ac judicio integ] e/ ac ju/us appellatus4 ,semus item1 ,noa*i#d filius1 ,dei altissimi sac]dos ac ,solymorum#e rex ju/issimus1 eadem pietate pat]nam religionem amplexus e/1 qua floruit usque ad ,abrahami aetatem1 i4e4 ab eluvionibus aqu>um ,,cccxlv annos1 quo tempore migravit ,abrahamus ex ,ur#f1 ,*aldaeorum urbe#g1 eamque migrationis causam fuisse tradunt#h1 quod ,*aldaei a v]o ,deo ad solis et sid]um cultum defic]5t4 ,defectionis rursus causam fuisse op9or1 quod cum 9 coelum #adb intu5tes aet]no ,deo sacra fac]5t#i1 oculis quasi manibus sese abduci passi sunt ad ea sid]a1 quae sub adspectum cadebant1 quod ,abrahamus indigne f]5s vitae p]iculum adiit1 cum ap]te sid]um cultum execratus esset4 ,*aldaeus int]pres scribit#aj1 ,nimrodum1 qui primus dom9atum 9 lib]os hom9es invasit1 jussisse ,abrahamum 9 =nacem projici1 quod ab unius immortalis ,dei cultu ad res creatas avelli nollet1 inde tam5 prodigio /up5do#aa ereptum et 9 ,syriam a ,deo missum1 ubi 9 purissima illa religione majorum acquievit ejusque nepotes1 donec ,aegyptiorum fraudibus ab +5ita religione deflexiss5t1 nec solum sid]a1 s$ etiam elem5ta1 animantia1 /atuas1 daemones1 des]to mundi conditore1 ador>5t4 ,deus igitur populi sui mis]tus quadr+5tos po/ annos1 quam ictum fo$us erat cum ,abrahamo1 ,moys5 excitavit1 p] quem naturalem et insitam animis hom9um#ab a ,deo religionem ex animis hom9um pa5e oblit]atam ad usum revocavit4 ,ac tametsi ,numa ,pompilius /atuas1 ,z5o ,/oicus templa ,diis ex/rui1 i4e4 #ac 1 idque etiam sanctissimi reges ,p]s>um prohib]5t1 ne ,dei maje/atem1 quae amplissimo mundi s9u non cont9etur1 angu/iis conclud]e vid]5tur1 t]r5um#ad tam5 de9de templum jussit ex/rui1 non modo ut ab inimicis coeli1 s$ etiam sid]um coele/ium adspectu seu culta sacra faci5tes amov]et4 #a4 ,alibi3 r$dit4 #b4 ,alibi3 humano4 #c4 ,alii3 ,nomus4 #d4 ,alii3 ,nomi4 #e4 ,g54 #f4 #f4 ,alius false3 un4 #g4 ,g54 #ab4 #h4 scribunt4 #i4 ,alibi3 fec]9t4 #aj4 ,9 ,ecclesia/4 ,,iv4 #aa4 ,alibi3 prodigiis /up5dis4 #ab4 ,desunt duo haec antec$5tia v]ba 9 aliis codicibus4 #ac4 ,alius3 4 #ad4 ,alius3 t5torium4 ,,toralba3 ,con/at igitur1 optimam atque antiquissimam omnium religionem ab aet]no ,deo cum recta ratione m5tibus humanis insitam1 quae quidem ,deum aet]num ac solum hom9i col5dum proponit1 quoniam sup]ius demon/ratum e/1 ,deum illum ab omni corporum contagione ali5issimum1 r]um omnium conditorem et cons]vatorem esse1 qui cum optimus maximus sit1 summum etiam cultum ei deb]i1 caet]a num9a1 quae ab eo creata sunt1 honoris cultu illi antef]re aut#a conjung]e s9e +5ti piaculo posse nem9em4 ,qui ergo sic vix]it1 ut purum ,dei cultum et naturae leges sequatur1 quis dubitet1 qu9 eadem felicitate fruatur1 qua nunc ju/us ,abel1 ,h5o*us1 ,noah1 ,semus1 ,abrahamus1 ,jobus1 caet]i1 quod ,deus ipse laudabili te/imonio sibi gratissimos ac sanctissimos esse#b decl>avit8 ,nihil enim v]ius a ,platone dici potuit1 quam antiquissimos humani g5]is p>5tes eo po/]is meliores fuisse1 quo propius ab]ant a conjunctione ,deorum3 1 a quibus ad po/]orum#c aures ve/igia prisca saeculi diman>unt4 ,et quidem ,simplicius1 ,*ri/ianorum aeque ac ,judaeorum communis adv]s>ius1 m5tis humanae consummatam p]fectionem def9it conv]sionem ad dom9um3 i4e4 4 ,idem paulo po/3 ,quamdiu igitur m5s humana radicibus altissimis#d autori suo adhaes]it#e1 #adc pot]it incolumis eam integritatem1 9 qua creata e/1 facile tu]i2 ab eo autem avulsa diffluet et m>cescet#f1 quoad rursus ad orig9em et autorem rev]tatur1 i4e4 1 1 4 #a4 ,alibi3 et4 #b4 ,alibi3 fuisse4 #c4 ,alius3 po/]os4 #d4 ,alii3 arctissimis4 #e4 ,alibi3 cohaes]it4 #f4 ,alibi3 diffluit et m>cescit4 ,,s5amus3 ,si haec optima et antiquissima religio naturae1 omnium simplicissima sufficit ad vitam beatam1 cur tot sacrificia1 c]emoniae1 ritus lege ,mosis jub5tur#a8 ,neque enim pecudum modo1 v]um etiam hom9um ho/ias legimus4 ,nam ,jeph?a1 pr9ceps illius g5tis1 filiam1 quam habuit1 immolavit eodem f]e tempore1 quo rex ,agamemnon filiam ,iphig5iam4 #a4 ,alibi3 jub5te4 ,,salomo3 ,sacrificia pecudum ab ipsa naturae lege primus ,abel ac caet]i de9ceps arripuisse vid5tur1 hom9um v]o mactatio#a populis f]e#b omnibus p]niciosissimo m#c fuit usitata2 ,*aldaeis inquam1 ,p]sis1 ,amorrhaeis1 ,graecis1 ,italis1 ,gallis1 ,po5is1 ,indis4 ,nec tam5 ,jeph?a filiam immolavit1 ut omnes f]e op9antur1 s$ p]petuae ca/itatis votum a se am&avit1 ut ,*aldaeus int]pres1 ,rabbi ,levi ,b5 ,g]son et ,david ,kim*i1 v]ius et melius int]pretantur1 quam qui p>ricidii crudelissimi p>5tem accusant4 ,cui int]pretationi congruit#d1 quod s+ulis annis virg9es illam invis]5t et#e consol>5tur4 ,vox enim hebraea quae#f ambiguitatem eo loco pep]it#g1 non tam lug]e significat1 quam consol>i1 sacrificium v]o ,jeph?am fecisse oportet e>um r]um1 quae#h lege div9a mact>i fas erat4 #a4 ,alii3 immolatio4 #b4 ,alibi3 v]o4 #c4 ,alibi3 modo4 #d4 ,alibi3 conv5it4 #e4 ,alius3 ut4 #f4 ,alibi3 quod4 #g4 ,alius3 proponit4 #h4 ,alius3 quae 444 mact>e4 ,,toralba3 ,si naturae lex et naturalis religio1 m5tibus hom9um insita1 sufficit ad salutem adipisc5dam1 non video1 cur ,mosis ritus1 c]emoniae necess>iae s9t4 ,,salomo3 ,nihil 9 maje/ate ,bibliorum antiquius aut sacratius e/ lege div9a1 cujus divisio triplex e/4 ,nam praet] hi/ori>um libros praecipua e/ lex moralis1 secunda ritualis1 t]tia politica4 ,moralis it]um duplex3 alt]a#a p>s ad ,dei cultum1 alt]a ad hom9um int] ipsos mutua (ficia spectat4 ,dei cultus quatuor decalogi capitibus primis cont9etur1 caet]a sex capita ad tu5dam hom9um int] se#b fidem ac societatem p]t95t4 ,politica v]o diffusius eadem complectitur1 quae secunda tabula brevissime cont9et1 scilicet leges judiciales1 connubiales1 praetorias#c1 quibus ,hebraeorum respublica fundata e/ et con/ituta1 s9e quibus licet et viro bono 9 des]tissima solitud9e et ubique t]r>um salutem adipisci4 ,ritus v]o et sacrificia#d a ,deo in/ituta1 ut ,isralitae1 qui ab ,aegyptiis et f9itimis populis sacra daemonibus et animalium /atuis fac]e didic]ant1 ab iis de9ceps ab/9]5t1 quod fi]i non potuisset ob invet]atum daemonibus sacrific&i morem1 nisi#e eadem sacra ,deo fac]e jub]5tur4 ,atque eo p]t9et #add gravior illa ac toties injuncta ,isralitis crim9atio1 quod epul>5tur sup] sangu9es1 ut det]rima ,circe ,ulyssem ac socios docebat1 ,manes pasc]e#f sangu9e effuso 9 scrobem plurium animantium cruore#g4 ,itaque propositis omnium sacrificiorum g5]ibus1 ad extremum illud a legislatore subjicitur#h1 ne de9ceps sacrific5t satyris et daemonibus1 quibuscum scort>i1 consuev]ant4 ,deum v]o sacrificiis nullo modo delect>i1 ex eo planum fit1 quod vetuit#i usquam t]r>um sibi pecudes mact>i1 praet]quam uno loco1 quem ad sacrific&um delegisset1 tametsi ubique g5tium synagogas ac fana lic]et hab]e ad laudes et leges div9as pra$ic&as4 ,nec v]o s9e summa ,dei bonitate ac procuratione templum illud ,sionis1 ubi sacrificia pecudum fi]i nec alibi licebat1 a ,vespasiano ,imp]atore inc5sum e/1 ut omnes intellig]5t1 non arm5tis aut#aj gregibus mact&is flagitia#aa dilui aut scel]a expi>i1 aut salutem ab eo qu5quam adipisci1 ut apud ,j]emiam#ab ,deus cl>a voce populo conte/atur hunc 9 modum3 ,holocau/a ve/ra victimis accumulate et ad satietatem c>nes vorate1 nihil enim majoribus ve/ris hujusmodi m&avi1 cum illos ex ,aegypto educ]em4 ,et c]te nihil ,deus cl>a voce praet] decalogum jussit#ac2 nullum autem sacrificium toto decalogo cont9etur1 quod ubique fo$us cum populo p]cussum appellatur4 ,id autem a prophetis#ad toties ac tam saepe repetitum e/1 scilicet ,deum a mactatione pecudum abhorr]e1 ut non#ae aliam ob causam templum illud ex>sisse ac populus ,dei ex ,palae/9a ejectus esse videatur1 quam ne de9ceps 9 cruore pecudum spem salutis colloc>et4 ,auf]1 inquit ,oseas#af1 a nobis nequitiam1 et exsolvemus juv5cos labiorum no/rorum4 ,item#ag3 ,num v5iam 9 conspectum ,dei cum holocau/is1 vitulis1 agniculis8 ,num plac5t ,deo mille arietes aut #aj1jjj torr5tes olei8 ,num dabo primog5itum ad expiationem scel]is mei8 ,indicavi tibi1 o homo1 quid bonum sit#ah et quid a te ,deus exquirat1 scilicet fac]e judicium1 delig]e bonitatem et humilem esse coram ,deo tuo4 ,cum autem ,saul1 quom9us ,dei m&ato p>uisset1 sacrificia excus>et1 ac]be ,samuel illum increpans3 ,obsequium1 inquit1 sacrificiis prae/at#ai4 ,ac]bius etiam apud ,isajam ,deus execratur illos1 qui sua scel]a sacrificiis elui putant4 ,e/ igitur 9 decalogi executione salus1 non 9 sacrificiis /atu5da4 ,hoc fac1 inquit1 et vives6 ,et quidem cum rex ,salomo arcam auream fabric>i jussisset1 et#bj 9 sacratissimo sanctu>io colloc>et1 nihil 9 ea deposuit praet] duas tabulas decalogi lapideas4 ,arcam autem protegebat propitiatorium1 ubi ,deus int] utrumque angelum v]s>i dicebatur1 ut omnes #ade intellig]5t1 ,deum mortalibus propitium =e1 si sacrum decalogi fo$us exsequantur4 ,item#ba ,salomo cum ,deum loqu5tem introduc]et#bb3 ,s]va1 inquit1 m&ata mea1 ut vivas6 ,quae qualia s9t1 significat 8 v]bis3 ,liga ea sup] digitos tuos1 scribito sup] tabulas cordis tui6 ,qua quidem eleganti allegoria decem digitorum decem#bc decalogi praecepta#bd complexus e/1 ac duplici tabula cordis significat1 primam tabulam decalogi p]t9]e ad sup]iorem animae facultatem1 quae ipsa m5s e/1 ad quam primae tabulae leges de cultu div9o ref]untur1 secundam v]o tabulam ad inf]iorem animae p>tem1 qua docemur naturam corc]e1 libid9em cont9]e1 ab ali5is rebus m5tes1 oculos1 manus ab/9]e4 ,nam #fac capita ac leges#be1 quae libro legis cont95tur1 p>tim ad judicia1 p>tim ad mores1 p>tim ad ritus1 p>tim ad ub]iorem explicationem#bf decalogi spectant#bg1 ut cum uno v]bo decalogi scortatio prohibetur1 vox enim hebraica omnem scortationem significat1 sive cum daemonibus1 sive cum /atuis caet]isque rebus1 sive cum proximis1 quibuscum ince/us admittitur#bh1 sive cum alt]ius uxore3 d5ique lex illa vagos omnes concubitus1 /upra#bi et cum brutis nef>iam copulationem vetat1 quae fusius ,moses 9 libro legum explicat1 quam quae tabulis fu]e#cj compreh5sa4 ,univ]sam v]o legem ,r4 ,moses ,rambam 9 quatuordecim p>tes di/ribuit3 prima p>s av]sionem a flagitiis et conv]sionem ad ,deum2 secunda idololatriae prohibitionem2 t]tia morum probitatem2 qu>ta c>itatem erga s+ulos2 qu9ta mulctas pecuni>ias2 sexta contractuum et h]$itatum jura2 septima dies fa/os1 nefa/os1 f]iatos2 octava jejunia#ca2 nona preces et laudationes2 decima sanctu>ium2 undecima sacrificia ritus2 duodecima pollutiones et expiationes2 decima t]tia cibos vetitos ac cupiditates frang5das2 decima qu>ta vetitas libid9es4 ,quae omnia copiosissime libris ,,lxi p&ect>um hebraic>um et capitibus #ecb cont95tur1 vetantibus quidem legibus po5ae1 jub5tibus praemia subjiciuntur1 ut cum b5ignitatis fontes t5uibus ap]ire jubemur#cb1 haec v]ba subrogantur3 ,et b5e tibi erit1 vel opibus te cumulabo1 si hoc fec]is4 ,semp] enim l>gitionem 9 t5ues consequetur afflu5tia bonorum1 ac tametsi nulla m]ces debeatur (ficio1 nihilom9us tam5 et iis1 qui a vetitis ab/9u]9t1 et iis1 qui jussa fec]9t1 m]c$em +5tem ,deus decrevit4 #a4 ,alii3 una4 #b4 ,alibi3 hom9es4 #c4 ,alius3 pra$icatorias4 #d4 ,addunt alii3 sicut4 #e4 ,alibi3 etiamsi4 #f4 ,alius3 plac>e4 #g4 ,odyss4 l4 ,x4 #h4 ,levit4 #ag4 #i4 ,deut]on4 #ad4 #ae4 #af4 #aj4 ,alibi3 nec4 #aa4 ,alibi3 peccata4 #ab4 ,j]em4 #g1 #ba sq4 #ac4 ,deut]4 #d4 #ad4 ,psalm4 #dj4 #di4 ,hoseae #f4 #ae4 ,alibi3 nullam4 #af4 ,hos4 #ad1 #c4 #ag4 ,mi*ae #f1 #f sqq4 #ah4 ,alibi3 e/4 #ai4 #a ,sam4 #ae4 #bj4 ,alius3 ut 444 colloc>etur4 #ba4 ,alii3 ,idem4 #bb4 #a ,regum4 #g4 #bc4 ,addit alius3 illa4 #bd4 ,alius3 capita4 #be4 ,alii3 capita legum1 vel3 capitibus leges4 #bf4 ,alius3 int]pretationem4 #bg4 ,alibi3 p]t95t4 #bh4 ,alibi3 committitur4 #bi4 ,alii addunt3 pa$]a/iam4 #cj4 ,alibi3 erunt4 #ca4 ,9 aliis codicibus haec ad septimam p>tem ref]untur1 ita ut tr$ecim tantum p>tes enum]5tur4 #cb4 ,alii3 jub5tur4 ,,octavius3 ,cum itaque ,judaei ubique t]r>um a sacrificiis pecudum ab/9eant1 inutiles sunt illae sacrificiorum leges4 ,,salomo3 ,nullum e/ sacrificium1 nulla in/rum5ta sacrorum1 nulli ritus1 quae r]um 9 naturae !sauris abdit>um arcana pul*]rima non #adf cont9eant1 ut +5iosissime ,philo ,hebraeus#a1 ,abraham ,ab5 ,esra1 ,rex ,salomo1 ,leo ,hebraeus int]pretantur4 ,8 etiam docemur prius de peccatis confit]i#b1 de9de po5as ac]biores ac piacula#c deprec>i imp5d5tia1 tum gratias ag]e pro tam multis b5eficiis1 quibus cont9uo beamur1 d5ique laudibus ,deum pra$ic>e1 po/remo ,deo m5tes puras sacrific>e4 #a4 ,de sacrificiis4 #b4 ,alii3 conf]ri1 vel3 conv]ti4 #c4 ,alii3 p]icula4 ,,toralba3 ,equidem ab a/rologo ,judaeo didici1 decem illa decalogi capita decem orbibus coele/ibus ord9e dec5ti naturae conv5ire4 ,primum ipsi ,deo tribui1 ut naturae univ]sae autori supremo1 secundum orbi secundo1 qui ,hebraeis des]ta#a appellatur1 propt]ea quod nulla /ella eo coelo cont9etur1 ita quoque sculptilia sanctissime prohib5tur4 ,t]tium caput1 quo ,dei nom5 tem]e usurp>e prohibemur1 orbi t]tio congruit1 ne p] ,jovem caet]aque sid]a jusjur&um concipiamus4 ,qu>tum caput1 de fe/a quiete ,sabba?i1 orbi ,saturni1 cui et septima dies ,saturni1 velut ,hebraeorum#b ,sabba?i nuncupatur4 ,qu9tum caput1 de cultu p>5tum1 qu9to orbi seu ,jovis1 qui a ,graecis ,deorum p>5s1 a ,lat9is ,jupit]1 quasi ,juvans pat] e/ appellatus4 ,sextum caput1 de ca$ibus1 orbi ,m>tis1 quem ,hom]us#c homicidam vocat et urbium ev]sorem4 ,septimum caput1 de adult]iis ac libid9e1 orbi ,v5]is4 ,octavum1 de furtis1 ,m]curio1 quem vet]es m]catorum ,deum et lucri autorem fec]unt1 et collegium m]catorum#d ,romae dicebatur ,m]curialium4 ,nonum1 de vetitis m5daciis falsique crim9e tribuitur ,soli1 de quo ,virgilius3 ,solem m5tiri1 quis dicat8 ,qu9 etiam ,hebraei solem pro v]itate usurpant1 ut eo loco3 ,mis]icordiam et v]itatem diligit ,deus1 hebraica litt]a sic habet3 quia sol et scutum e/ ,deus1 quod ,,lxxii int]pretes sic r$dunt3 4 ,graeci ,apoll9em fec]unt oraculorum ac div9ationis r]um abdit>um p>5tem1 pr9cipem et qui discussis nebulis omnia p]spicua facit4 ,decimum caput orbi ,lunae1 cui e&em vim 9 macrocosmo tribuunt#e1 quam jecori 9 microcosmo1 ubi vis cupiditatis maxime consi/it1 ita quoque decimo capite cupiditates cohib]e jubemur4 #a4 ,alibi3 dextra4 #b4 ,alius3 ,ebraeis4 #c4 ,il4 1 #ca4 #d4 ,alius3 m]catorium4 #e4 ,desunt haec qu9que sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 ,,frid]icus3 ,valde arguta mihi admirabilisque videtur decalogi cum orbibus coele/ibus conv5i5tia1 quam ,toralba ex abditis ,hebraeorum arcanis promisit1 quae non solum naturae univ]sitati congru]e1 v]um etiam ord9em planet>um a vet]ibus traditum confirm>e videtur4 ,nam quod ,ptolomaeus a vet]um op9ione#a primus omnium disc$5s ,v5]em et ,m]curium sub sole collocavit1 id eo argum5to fecisse videtur1 quod solis apsidem#b a t]ra di/>e scribit diametris t]re/ribus #fjd1 quod immane spatium planetis vacuum rel9qu]e incongruum putabat1 cum ab axe luna di/>et t]rae diametris #egj4 ,s$ multo absurdius e/1 quod ,arabes et #adg caet]i f]e omnes a/rologi int] apsidem ,solis et ,m>tis int]vallum int]c$]e tradunt diametrorum t]re/rium #chae1 quod septies majus e/ int]vallo solis et lunae4 #a4 ,alibi3 placitis4 #b4 ,alibi3 solem4 ,,salomo3 ,ex iis quidem intellig]e pote/is1 omnia r]um maxim>um arcana et abditos#a naturae !sauros 9 legibus div9is i4e4 etiam 9 majorum no/rorum litt]is ac libris lat]e1 si quis altius scrut>i velit4 ,hunc autem decalogum legis naturalis epitomam esse judicavit ,abraham ,ab5 ,esra1 quae quoniam oblit]ata videbatur et +5tibus hom9um scel]ibus ac flagitiis violata1 ,deus optimus maximus1 hom9is exitium mis]atus1 sol5ni legislatione#b naturalia edicta et int]dicta maximis sui populi comitiis r5ovavit et 9 tabulis lapideis incisa1 tub>um clangore1 tonitruis1 fulm9ibus ac flammis 9#c monte ,horeb ad coelum usque m$ium p]/r+5tibus1 ac monte t]ribili concussione trepidante1 aet]num illud decalogi fo$us cum populo asp]sis sangu9e tabulis1 ut 9 f]i5dis fo$]ibus mos erat1 sacravit4 ,quae cum ante oculos mihi propon]em ac tanti spectaculi faciem altius contempl>]1 quasi furore div9o p]citus haec brevit] cec9i3 ,quis v]o1 metu5de6 tua te voce tonantem#d ,audiit impavidus1 cum jura sacrata jub]es ,nec viol&a d>es tremuli de v]tice montis ,fo$]a ,s9ai8 ,quis vel clangore tub>um ,non fuit attonitus vacuas resonante#e p] aures#f8 ,quisve sacri scel]atus ac]bam num9is iram#g ,f]re tui potuit1 quoties armatus 9 ho/es ,flammea vibr>es +5ti fulm9a dextra8 ,quippe sup]borum tu colla tum5tia regum ,deprimis1 et =ti victor viol5ta refellis#h ,sceptra manu1 quati5s saevi diadema tyranni4 ,cont]is immanes populos et regna pot5ti ,comm9uis bra*io1 quaecumque invicta vid5tur4 ,s$ ,*ri/os humili v9dex e pulv]e semp] ,erigis ipse tuos aciesque ev]tis ad unum ,indomitas1 ductuque tuo fit victor in]mis6 #a4 ,alii3 reconditos4 #b4 ,deut]4 ,,iv4 #c4 ,alius3 a4 #d4 ,alibi3 sonantem4 #e4 ,alibi3 reson>e4 #f4 ,alius3 auras4 #g4 ,alii falsa3 vim vel3 viam4 #h4 ,alius3 reballia4 ,,toralba3 ,hoc quidem fo$us1 duabus tabulis ac decem capitibus depreh5sum1 quid aliud e/1 quam ipsissima lex naturae8 ,hanc enim a natura legem arripuimus1 hausimus1 expressimus1 ad quam non docti1 s$ facti1 non in/ituti1 s$ imbuti sumus1 atque imprimis ,deum aet]num causam#a non modo r]um omnium effectricem1 s$ etiam cons]vatricem esse e&em1 pro jure suae maje/atis metu5dum ac v5]&um ac pro #adh incr$ibili erga nos bonitate am&um ac toto m5tis impetu prosequ5dum4 ,v5]ationem autem et cultum ,deo debitum sacrilegio surrip]e1 ac rebus creatis ac caducis illum tribu]e et#b praemia salutis ac fiduciam 9 illis colloc>e1 nef>ium scelus e/4 ,quod item secundo capite decalogi figuram ullam aut imag9em ,deo tribu]e prohibemur1 natura quoque nobis insitum e/1 quia naturali et p]spicua ratione ,deum incorporeum esse demon/ravimus4 ,ac propt]ea ,numam ,pompilium sua lege /atuas ,deorum ullas fi]i vetuisse#c4 ,et quidem si nefas e/1 coelum1 sid]a1 solem ador>e1 quanto scel]atius#d e/ hom9um figm5ta v5]>i8 ,at mirum mihi saepe visum e/1 tot populos1 tam multis tamque eruditissimis temporibus /atuas coluisse /udio pietatis1 cum ,h]aclitus1 philosophorum antiquissimus1 /atu>um cultores p]9de fac]e dic]et1 ac si cum p>ietibus colloqu]5tur#e4 #a4 ,dee/ 9 alio codice1 qui porro legit3 effectotem 444 cons]vatorem4 #b4 ,alii3 aut vel3 ac4 #c4 ,plut>*as 9 ,numa2 ,augu/9us de civitate ,dei4 #d4 ,alibi3 scele/ius4 #e4 ,alii3 obloqu]5tur4 ,,curtius3 ,ab 8 populis excipi5di sunt ,p]sae1 ,scy?ae1 ,afri ac vet]es ,romani1 quos ,m4 ,v>ro s9e simulacris annos amplius ,,cxxx coluisse scribit4 ,,salomo3 ,quid 9 re tam p]spicua argum5tam9i8 ,satis e/1 uno v]bo dete/abili ac fo$issimo /atuam i4e4 /]cus appell>e4 ,hac enim voce majores no/ri sol5t execr>i idola4 ,,toralba3 ,caet]a capita decalogi omnium f]e g5tium communia sunt1 quod satis e/ argum5ti1 legem div9am omn9o#a naturae cons5taneam esse4 ,excipio qu>tum decalogi caput1 scilicet requiem ,sabba?i4 ,neque enim video1 quid sit1 quam ob rem ,judaei septimum potius quam sextum1 ut et ,ismalitae1 aut primum1 ut ,*ri/iani1 f]i>i debeant4 ,quod enim natura inju/um sit#b1 temporis decursu ju/um fi]i nequit1 contraque#c4 ,si ergo ante legem a ,mose latam scelus non erat1 die septimo rebus ag5dis ac opificiis implic>i1 cur po/ea impium esse coepisset8 #a4 ,dee/ alibi4 #b4 ,alibi3 e/4 #c4 ,alius3 contrave4 ,hic ut#a ,salomo conticuisset1 contra quam sp]abatur1 ,,frid]icus3 ,salva1 inquit1 res e/1 ,salomo obmutuit#b4 #a4 ,alius3 cum4 #b4 ,alibi3 obt9uit4 ,,salomo3 ,non video1 cur loqui debeam1 cum sit capitale1 tess]am imp]atoris#a prod]e4 #a4 ,alibi3 imp]ii4 ,,coronaeus3 ,ita quidem apud ho/es1 non int] amicos et famili>es1 quos hic videmus4 ,explica igitur1 ,salomo1 quid hic tess]am appelles1 ne ,toralba victoriam incru5tam report>e videatur4 ,,salomo3 ,c]te sabba?um e/ tess]a#a ,deum int] et populum selectum1 quam cet]i#b populi cap]e non possunt1 nec si poss9t1 vel9t#c4 ,argum5tum a ,toralba propositum jam antea pridem ,ju/9us ,m>tyr objec]at ,tryphoni4 ,s$ illud abs te1 ,toralba1 peto3 num tibi natura ju/um vel inju/um videatur#d1 arma f]re8 #a4 ,eze*4 #bj1 #ab4 #bj4 ,exod4 #ca1 #ag4 #b4 ,alius3 non selecti4 #c4 ,desunt haec quatuor antec$5tia v]ba 9 uno codice4 #d4 ,alibi3 videtur4 #adi ,,toralba3 ,videtur 4 ,,salomo3 ,quid si pr9ceps imp5d5te s$itione arma ge/>e prohibu]it1 num tibi civis inju/us et injuriosus atque iniquus videatur1 qui adv]sus edictum armatus inc$at8 ,,toralba3 ,ass5tior ego quidem4 ,,salomo3 ,cur ita1 cum antea non inju/um esset8 ,,toralba3 ,quia naturae lex e/1 ut magi/ratui jussa imp]anti p>eamus1 et qui alit] facit1 inju/us c5seatur4 ,,salomo3 ,quanto igitur inju/ior e/1 qui ,deo vetante id1 quod antea vetitum non erat1 int]dicto non p>u]it1 sive ju/um1 sive inju/um id esse arbitretur2 quamquam fi]i non pote/1 ut quicquam inju/um a ,deo jubeatur4 ,,curtius3 ,hoc potissimum int] naturales et civiles leges int]esse jurisconsulti tradunt1 quod civiles s9t e>um r]um1 quae ju/ae et inju/ae dici nequeant1 antequam jubeantur aut prohibeantur1 naturales v]o ju/itiam p]petuo annexam habeant1 s9e ullis edictis aut int]dictis4 ,,frid]icus3 ,cur igitur ante ,moys5 nullum de quiete septimi diei legimus edictum8 ,,salomo3 ,quis affirm>e pote/1 nihil antea de sancta illius diei quiete int]dictum#a fuisse8 quanquam prisca aetate#b hom9es totum f]e otium hone/is /udiis et r]um sublimium contemplationi tribu]e solebant1 ut omne tempus illud fe/a quies et sabba?um cont9uum vid]etur4 ,po/ea v]o cum#c det]ior aetas1 inanium artium voluptatibus1 jocis1 libid9i1 bellis1 rap9is int5ta1 r]um coele/ium et div9>um /udia sprevit1 quid tam necess>ium fuit1 quam hom9es ad hanc naturae legem#d1 hone/a virtutis /udia1 ad m5tis quietem1 ad cogitationem r]um div9>um1 ad sui salutem revoc>e8 ,id autem diei septimi fe/a quiete sancire placuit4 #a4 ,alibi3 edictum4 #b4 ,alii3 pietate4 #c4 ,alibi3 quum4 #d4 ,addunt alii3 id e/ ad4 ,,s5amus3 ,s$ cur potius septimam1 quam primam8 ,nec video1 cur#a po/remo capite decalogi ali5a appet]e prohibeamur1 cum satis sit1 nem9i fraudem fac]e1 et ea non ex]c]e1 quae publicam la$unt tranquillitatem3 m5tibus autem humanis imp]>e aut cogitationibus vim inf]re1 quis possit8 #a4 ,alibi3 an4 ,,salomo3 ,ad s+ula vicissim4 ,primum1 rationem a ,deo r]um su>um exposc]e1 scelus1 ambig]e nefas e/4 ,nam quod ali5a concupisc]e vetat lex div9a1 ali5um e/ ab omnibus legibus humanis1 atque 9 eo potissimum prae/antia div9ae legis#a enitet1 quae securim non modo ad caudicem et ramos1 s$ etiam ad radices et fibras flagitiorum omnium admovit4 ,quisquis enim erump5tes cupiditates co]c]epote/1 is pr(ecto imp]atoris invicti laudem m]etur4 ,qui v]o ali5a concupiscit1 jam scelus admisit1 etsi#b #aej pravas cupiditates ad exitum p]duc]e non potu]it1 quoniam1 ut possit1 omnia p]t5tabit1 s$ recisa libid9e nihil unquam molietur4 ,nihil autem mirum1 si#c hom9es hom9um cupiditatibus leges nullas posu]unt1 quia nec praemia m]5tibus nec po5as#d irrog>e potuiss5t1 quippe s5sus animorum#e non vid5tur1 id unius ,dei proprium e/1 qui abditas animorum latebras p]ve/igat ac propt]ea appellatur#f4 ,neque enim actionum ac s]monum prius quam cogitationum praeputia circumcidi jubet4 ,et quemadmodum ,deus#g accepta f]re et praemia tribu]e solet praecl>is hom9um voluntatibus1 ita quoque p]9de ac homicidam habet1 qui occid]e cum maxime vellet1 non potuit tam51 quia plus peccatur ipsa m5te1 quae pravitati acquievit1 quam scel]is executione1 quae ad s5sus1 satellites animi1 quasi ad pr9cipis m9i/ros ref]tur4 #a4 ,alius3 lucis4 #b4 ,alius3 etiamsi4 #c4 ,alii3 s$4 #d4 ,desunt alibi haec duo v]ba4 #e4 ,alibi3 animi4 #f4 ,j]em4 #ab4 #g4 ,deut]on4 #aa4 ,,coronaeus3 ,s$ ad quietem septimi diei r$eamus1 qua5am ratio subesse pote/8 ,,salomo3 ,rationem suae legis1 quod r>issime fit1 subjecit legislator ipse3 ,quoniam1 inquit1 sex diebus coelum1 m>ia1 t]ram#a1 quaeque 8 cont95tur omnia1 ,deus creavit ac septimo die requievit1 eique b5$ixit ac sanctificavit illum4 ,et quom9us ambig]etur1 pluribus v]bis caput illud decl>avit1 quam totius decalogi capita1 nec unquam aliis diebus b5$ixisse aut eos#b sibi consecrasse#c legimus4 ,nam cum populus univ]sus in/ru5do ,dei sacr>io et in/rum5tis sacr>ii valde occup>etur1 diem tam5 septimum ,deus excipi5s3 ,nihilom9us1 inquit#d1 mea sabba?a colite1 quoniam illa sunt quasi tess]ae secretiores et arcana int] me et vos po/]osque ve/ros1 ut intelligatis1 me esse ,deum aet]num1 qui sanctifico vos4 ,f]iam9i igitur sabba?um1 quoniam sanctum vobis e/#e3 quisquis ullum opus fec]it die sabba?i1 de coetu populi exsc9datur#f4 ,sex dies sufficiant#g rebus ag5dis1 dies septimus quies e/o sancta ,deo aet]no1 quisquis opus ullum fec]it1 morte afficiatur4 ,conquiescant igitur filii ,israel die septimo1 ut colant sabba?um fo$]e sempit]no1 quoniam illud e/ arcanum et tess]a int] me et filios ,israel1 tess]a1 inquam1 sempit]na1 quoniam sex diebus ,deus condidit coelum et t]ram1 septimo quievit4--,haec ille4 ,videtis1 cum hom9es1 lib]os1 s]vos1 jum5ta sanctissimo illo die conquiesc]e jussisset1 quanta v]borum copia1 quam exquisita ratione it]um atque it]um inculcat4 ,neque eo cont5tus populum univ]sum rursus convoc>i jussit1 de9de coacta#h concione legislator quasi legem novam laturus3 ,haec sunt1 inquit#i1 quae #aea m&avit ,deus4 ,sex dies negotiis ag5dis aut op]i tribuantur1 dies septimus sit vobis sac]1 quia sabba?um requies e/ ,deo4 ,quisquis opus ullum 9 eo fec]it1 moriatur1 ne acc5datis ignem 9 domiciliis ve/ris4 ,item alibi#aj3 ,admonete populum ,israelem1 ut sabba?a sanctissime colat4 ,id autem saepissime repetitum legimus1 et cum malef]iatus quidam septimo#aa die ligna legisset#ab1 ,moses s5t5tiam1 tametsi jam lex lata erat1 non prius f]5dam putavit1 quam judicem ,deum appell>et1 qui eum capitali supplicio damnatum lapidibus obrui m&avit4 ,illud et mirabilius#ac1 quod cum manna caducum s+ulis diebus plu]et1 die tam5 septimo nihil decid]e solebat#ad4 ,cum autem e t5toriis die septimo quidam egressi fuiss5t1 quasi manna collecturi1 ,deus ita ex>sit eosque oratione ac]bo increpans3 ,qu\sque1 inquit1 t5tabitis me8 d$i vobis sabba?um ad requiem1 ut die sexto duplices cibos colligatis1 consi/ite igitur 9 t5toriis die septimo1 nec quisquam po/hac =is egr$iatur4 ,item urbe ,hi]osolymorum obsessa et lata jam de excidio s5t5tia1 lib]ationem omnem ,j]emias#ae ,deo jub5te pollicetur1 si sabba?a sancta col]5t4 ,itaque ,deus apud ,jesaiam exclamans#af3 ,o beatum1 inquit1 illum1 qui sabba?um meum delicias suas appellat6 ,item paulo po/3 ,quisquis metuit mea sabba?a tem]>e ac fo$us illud sanctissimae quietis colu]it1 hunc ego sublimem proveham 9 montem sanctum meum1 i4e4 9 coelum4 ,quid ,eze*iel8 ubi sabba?um appellat ,dei sacram5tum ac tess]am secretiorem int] ,deum et populum ,israelis#ag1 ,ac propt]ea !ologi#ah sabba?orum rationes ac leges copiosissime amplexi sunt4 #a4 ,septem haec sequ5tia v]ba desunt 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 nos4 #c4 ,alibi3 cons]vasse4 #d4 ,exod4 #bj1 #ca et #cd4 #e4 ,alibi3 erit4 #f4 ,alibi exsc9detur4 #g4 ,alibi3 suffici5t4 #h4 ,alii3 convocata4 #i4 ,exod4 #ce4 #aj4 ,num4 #ae4 #aa4 ,alibi3 sabba?i4 #ab4 ,alii3 collegisset4 #ac4 ,alibi3 mirum4 #ad4 ,exod4 #af4 #ae4 ,?r54 #ae et #ag4 #af4 ,jes4 #ef1 #eh4 #ag4 ,eze*4 #bj sq4 ,alibi3 ,israelem4 #ah4 ,l4 #b ,p&ect4 c4 #d et #bd 7,talmud74 ,,curtius3 ,hanc op9or causam fuisse1 cur acutissimus#a quidam !ologus#b ad /uporem usque miretur1 tot ac tam multis capitibus legum div9>um ac propheti>um sabba?i otia inculc>i1 quasi1 inquit1 ejus diei cultu et quiete summa div9ae legis et salutis no/rae#c cont9eatur4 ,idem quoque negat1 sabba?um aut legem a ,*ri/o fuisse abrogatam1 eosque repreh5dit1 qui alit] s5tiunt4 #a4 ,alii3 argutissimus1 vel3 augu/issimus4 #b4 ,calv94 in/4 ep4 #d4 #c4 ,dee/ alibi4 ,,octavius3 ,ego ,ismaelitasnon aliam habuisse causam judico1 cur pro septimo die sextum f]i>i soleant1 quam ut a ,*ri/ianis aeque ac ,judaeis fe/o die segreg>5tur1 ut ,*ri/iani1 qui primum diem pro septimo ad col5dum sibi proposu]unt1 ut a ,judaeis sec$]5t4 ,nam si jure diem sextum ,ismaelitae f]i>5tur1 propt] fugam ,mahumm$is ab ho/ibus#a pro/rati ac vuln]ati die sexto1 pr(ecto aequius erat1 ,*ri/ianos sextum #aeb diem1 quo ,*ri/us supplicio affectus e/1 f]i>i#b1 quam primum1 quo dicitur revixisse4 #a4 ,alibi3 ho/e4 #b4 ,alibi3 celebr>e4 ,,toralba3 ,miror ego1 ,ismaelitas et ,*ri/ianos cum ,judaeis 9 eo conv5ire1 quod decalogus div9a voce promulgatus aet]nam hab]et1 quasi naturae lex1 auctoritatem1 eos tam5 quietem fe/ivam commutavisse1 cultuque ,judaeo septima sacr>e81 ut poetae v]bis ut>#a4 #a4 ,ovidius 9 ,fa/4 ,,frid]icus3 ,ideone ,*ri/iani ,judaeorum sup]/itionibus ullis obligati#a t5eantur8 #a4 ,dee/ alibi4 ,,salomo3 ,si decalogi#a qu>tum sacrosanctum e/1 caet]a quoque sacrosancta sunt2 s9 pr(ana qua$am sup]/itio1 caet]as quoque decalogi leges pessum ire necesse e/1 quas tam5 aet]nas et immutabiles nulla#b exceptione confit5tur4 #a4 ,alii legunt3 ,ut decalogi capita1 ita etiam sacrosanctum e/1 quae tam5 aet]na et immutabilia confit5tur4 #b4 ,alibi3 s9e ulla4 ,,toralba3 ,caet]a quidem decalogi capita natura ipsa dictitat1 qu>tum non item1 ut etiam ,abraham ,ab5 ,esra +5ue fatetur4 ,,salomo3 ,cum ,deus lapidibus obrui jussisset eum1 qui die sabba?i ligna collig]at1 ad ,mos5 conv]sus3 ,dic1 inquit1 populo1 ut fimbrias ac vittas hyac9?o infectas extremis ve/ium oris assuant1 ut 9 eas intu5tes omnia ,dei jussa ad animum revoc>e consuescant eaque exsequantur1 neque curiosius p]ve/igate apud vos1 aut curiosius po/ oculos ve/ros exquirite1 quibuscum scort>i consuevi/is4 ,,frid]icus3 ,cur non liceat fe/am quietem ag]e1 mundi creationem recol]e1 ,dei b5eficia commemor>e ac naturae p>5tem crebris laudibus celebr>e1 die primo aeque ac septimo8 ,nihil enim1 utro die id fiat1 ad sanctitatem ref]re videtur4 ,,salomo3 ,si nihil ref]t1 utrum f]i>i debeamus primum diem an septimum1 cur primum potius quam septimum contra p]spicua ,dei jussa elig5dum#a putas1 nisi v]i ,dei leges op]a data#b proculc>e velis8 ,tu diem tuum natalem fe/is epulis recol]e lib5tissime soles1 non he/]num1 cur septimum diem1 mundi natalem1 rejicis1 ut pridie vel po/ridie fe/um agas8 ,at nulli diei ,deus praet] septimum b5$ixit1 nullum diem praet] septimum sanctificavit1 non sextum1 non primum sibi consecravit#c4 ,quanquam i/a vetus paganorum impietas diem solis appellatione dis]ta#d f]i>i jubet#e1 quo quid scel]atius8 #a4 ,alius3 opt&um4 #b4 ,alibi3 debita1 vel3 d$ita4 #c4 ,alius3 b5$ixit4 #d4 ,omittuntur duo haec v]ba antec$5tia 9 alio codice4 #e4 ,alibi3 jub5t4 ,,curtius3 ,ita quidem scripta lex e/1 non quod soli sacra fiant1 ut scis tu quidem1 ,salomo1 s$ quia 9 f]5dis legibus1 ut p]spicuae s9t1 ad populi captum loqui necesse e/4 ,,salomo3 ,igitur errore popul>i omisso1 cum ,deus prospic]et futurum1 #aec ut imp]itorum hom9um inscitia dicam an impietate1 creationis memoria ex animis hom9um oblit]>etur1 diem mundi natalem jussit sol5ni cultu celebr>i4 ,fuit enim tanta ,ari/otelis et ,epicuri vel impietas vel ignorantia vel utrumque1 ut mundum aet]num fuisse ac =e exi/im>5t1 contra quam sup]ius demon/ratum e/4 ,neque solum diem#a septimum1 s$ m5sem quoque septimum1 quo creatus e/ mundus1 cl>a plurim>um f]i>um memoria po/]itati comm5davit1 legum quoque div9>um lectionem eo m5se ac die1 quo mundi creatio p]fecta e/1 auspic>i jussit4 ,anno septimo agricultura des]i jubetur4 ,item eo die ac m5se1 quo mundi creatio consummata e/1 pontifices ipsi a capite leges div9as incipiunt omnibus int]pret>i1 acc5sa facium ac luc]n>um maxima copia1 quem morem ab ,aegyptiis obs]v>i scribit ,h]odotus#b1 qui mos antiquissimus1 mundi creationis index1 nondum ab usu exolevit4 ,hunc autem creationis m5sem ,e?anim#c i4e4 illu/rium ,*aldaei vocant1 quoniam eo potissimum m5se1 quo mundus conditus e/1 magnorum virorum ortus et occasus ac r]um public>um insignes conv]siones accid]e consuev]unt4 ,dies autem creationis 9 tota natura tam cl>us e/1 ac prae caet]is tam#d p]spicuus1 ut nemo dubit>e debeat#e1 legem de quiete sabba?i omnium maximo naturalem et univ]sae naturae cons5taneum esse4 ,s$ manum de tabula6 #a4 ,desunt haec qu9que sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 #b4 ,hi/ori>um ,libro ,,ii4 #c4 ,alius3 ,e?ranim4 #d4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #e4 ,alii3 deb]et4 ,,coronaeus3 ,cur manum de tabula8 aut quamobrem propositae orationis filum abrumpis eo loco1 quem potissimum qua]imus1 scilicet quietem diei septimi p]9de naturalem esse1 ac caet]a decalogi capita8 ,,salomo3 ,quia metuo1 ea#a quae 9 arcanis div9is lat5t1 oratione tem]>e2 nec tam multa dixissem1 nisi vos r]um div9>um amantissimos intellig]em4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,coronaeus3 ,ne igitur nobis sublimium r]um v5]atoribus#a ac div9>um invideas haec arcana4 #a4 ,alibi3 v5atoribus4 ,,salomo3 ,ego quidem pauca de multis4 ,septimo die corporibus robur et increm5tum praecipue additur2 bonorum etiam virorum sapi5tia eo die potissimum augetur1 ut majores no/ri a prophetis didic]unt2 9 scel]atos autem ultio aris#a pote/atibus eo die potissimum p]mittitur4 ,quod saepe quidem1 s$ nunquam pl5ius#b intellectum e/1 quam 9 ,aegypto /up5da clade1 qua#c omnia hom9um ac be/i>um primog5ita totius regni longe late pat5tis nocte m$ia diei septimi eodem mom5to int]i]unt1 ,asmodaeis ca$5tibus#d4 ,qu>e lex div9a circumcisionem infantis 9 octavam diem prorog>i jubet1 ut sabba?um sanctum int]c$5s robur addat infanti4 ,qu9 etiam m$ici de morbo aut accepto vuln]e /atu]e nihil sol5t ante octavum diem1 propt] septimi vim ac pote/atem4 ,illud autem ab omni #aed antiquitate comp]tum e/1 noxios daemones initio diei septimi1 i4e4 po/ occasum solis diei sexti1 scel]atos agit>e#e1 ab electis v]o procul arc]i#f4 ,sic enim int]pret&um e/ illud cujusdam ,rabb9i !ologi1 qui septimo die daemones noxios ab angelis corc]i dicit1 ne scilicet bonis infe/i s9t4 ,ex quo intelligitur1 totam r]um naturam sanctissimi illius diei vim ita s5tire1 ut etiam#g vulg>i prov]bio jact>i soleat3 nullum unquam#h sabba?i diem praet]iisse1 quo sol se hom9ibus non praebeat contu5dum4 ,et quidem nisi horizontis obliquitas ultra sexagesimam p>tem circuli magni v]sus utrumque polum t]ris int]c$5tibus solis adspectum auf]at1 sol die septimo cl>ior conspici#i consuevit1 aut coeli spirabilis /atus mut>i1 ut si ard5tissimo calore sex diebus coelum infectum fu]it1 die sabba?i nubibus roscidis aut aquilonibus#aj aliquo modo refrig]atur1 s9 p]petuis#aa nubibus vel nebulis calig9osum extit]it totos sex dies1 sabba?o solis spl5dore dies s]5a temp]atur4 ,item qui morbis aut febribus cont9uis conflictantur1 nisi desp]ata salus e/1 die septimo mitiores s5tiunt dolores4 ,huc etiam p]t9et ,graeci illius philosophi#ab quae/io vetus3 cur die sabba?i ar mutatur8 illud enim ab omni antiquitate p5itus exploratum e/4 ,m5s autem boni viri ac ,deum metu5tis1 quae r]um coele/ium contemplatione ac laudibus div9is quasi epulis delicatissimis pascitur die sancto1 et quae hom9em ab hom9e s$ucit1 eo fit aptior ad hauri5dum div9ae lucis fulgorem1 quae#ac die septimo prae caet]is copiosius affulget#ad4 ,hic autem humanae m5tis 9 ,deum raptus pretiosa mors a ,davide#ae et osculum oris div9i appellatur a ,salomone#af4 ,quid8 quod#ag ,josephus antiquitatum scriptor cl>issimus tradit1 fluvium sabba?icum 9 ,syria sic appell>i1 quod non nisi i/o die flu]e consuescat#ah4 #a4 ,alius3 ariis4 #b4 ,alius3 planius4 #c4 ,alii3 quae4 #d4 ,alii3 cad5tibus4 #e4 ,alibi3 ag]e4 #f4 ,alibi3 proculc>i4 #g4 ,alibi3 et4 #h4 ,alii3 ,nullum1 inquam4 #i4 ,alii3 aspici4 #aj4 ,alius3 aquilon>ibus4 #aa4 ,alius3 cont9uis4 #ab4 ,ju/9us ,m>tyr1 qu4 #fi4 #ac4 ,alii3 qui1 vel3 quo4 #ad4 ,alibi3 effulget4 #ae4 ,psalm4 #aaf1 #ae4 #af4 ,cant4 #a1 #a4 #ag4 ,alibi3 ,qu94 #ah4 ,lib4 #g de bello jud4 cp4 #bd4 ,,toralba3 ,fateor equidem1 diei septimi arcana valde mirabilia mihi fuisse hact5us incognita4 ,,curtius3 ,non dubito1 qu9 m5tis agitatio ac m$itatio +5ium vehem5t] exacuat4 ,conc$o et illud1 nihil praecl>ius#a ab hom9e fi]i posse1 quam ,dei optimi maximi b5eficia1 leges1 actiones1 op]a contempl>i et ex 8 laudes ejus eru]e ac pra$ic>e4 ,s$#b cum primi illi p>5tes humani g5]is ante legem de cultu diei septimi nullam ad contemplationis praesidia di]um discretionem adhibu]9t1 non videbam1 cur subtilius rationem temporum exquir]e deb]emus1 aut cur diem septimum quam caet]os#c sanctiorem esse pra$ic>emus4 #a4 ,alibi3 pulcrius4 #b4 ,alii3 ,sic4 #c4 ,alibi3 caet]is4 ,,frid]icus3 ,nulla di]um di/9ctio e/ 9 coelo#a ac ne 9 t]ra quidem ubique2 e/ enim#b ultra sexagesimam magni circuli p>tem tanta lucis #aee ac t5ebr>um v>ietas1 ut ad utrumque polum acc$5tibus po/ septuagesimam coeli p>tem dies m5/rua sit1 propius bime/ris1 trime/ris1 quadrime/ris1 sive pro #bd horis bis mille oct+5tas#c horas diem s9e sole supra horizontem cont9uo vid]e1 et#d sub utroque polo dies unus e/ seme/ris s9e solis ortu1 nox item una s9e solis occasu seme/ris1 et cum alii #cfe dies habeant1 anno v]t5te1 qui sub polo v]santur1 diem unum et noctem unam habeant1 utramque seme/rem4 #a4 ,alibi3 coelis4 #b4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #c4 ,addunt alii3 octog9ta4 #d4 ,alibi3 ut4 ,,salomo3 ,ultra septuagesimam p>tem m]idiani circuli polum v]sus nullis mortalibus ulla /atio patet1 et ut pateat1 quis tam /upidus1 qu9#a solis circuitum hor>um #bd1 sive supra sive infra horizontem1 d5ot>e non possit8 #a4 ,alii3 qui4 ,,frid]icus3 ,id =tasse doctiores1 sole supra horizontem exi/5te#a1 obs]v>e possunt1 s$ quis seme/ri nocte discrim5 illud annot>et8 ,s$ ut ab utroque polo ad regiones m$ias r$eamus1 fi]i nullo modo pote/1 ut eadem dies septima esse possit toto t]r>um orbe1 quia cum occasu solis incipit#b sabba?um maximum1 m5se ,aprili hora sexta pom]idiana#c 9 urbe ,hi]osolymitana1 eodem mom5to regionibus ,brasilianis ,indorum m]idies e/2 ex quo necesse e/1 sex hor>um int]vallo diem septimum citius auspic>i ,hi]osolymis1 quam populis#d ,brasilianis4 #a4 ,alibi3 /ante4 #b4 ,alius3 incipiat4 #c4 ,alii3 prom]idiana4 #d4 ,alii3 a populis4 ,,salomo3 ,argute quidem ,frid]icus1 s$ quis 9 tanta oceani ac t]r>um ab ultima ,syria usque 9 ,am]icam regionem imm5sitate1 i4e4 milli>ibus amplius #fjfj1 diem septimum putet confundi posse8 ,argutias igitur omittamus ac diem septimum1 qui tot ac tam multis argum5tis tamque p]spicuis naturae demon/rationibus illu/ratur#a1 ad div9as aeque ac naturae leges p]t9]e fateamur4 #a4 ,addunt alii3 putemus confundi posse1 s$4 ,,fr$]icus3 ,si septima dies sola sit sancta1 cur a vobis nova luna#a trigesimo quoque die colitur8 #a4 ,alii3 4 ,,salomo3 ,nulla dies div9is laudibus aut actionibus hone/is eximitur1 s$ potissimum dies septimus creationis mundi ac trigesimus div9ae procurationis index fe/ivus esse jubetur1 quia non satis erat1 mundum condidisse1 nisi rebus g5itis#a ,deus prospic]et ac /atum1 conditionem1 alim5ta1 increm5ta1 vicissitud9es r]um omnium tu]etur#b4 #a4 ,alibi3 conditis4 #b4 ,alibi3 intu]etur4 ,,octavius3 ,illud e/1 op9or1 quod innuit ,horatius#a1 ubi ,judaicam vocat trigesima sabba?a1 quanquam non solum ,judaei1 s$ et ,graeci ac ,lat9i novilunia fe/is diebus colebant1 ut ,juv5alis hoc v]su significat#b3 ,obs]vant ubi fe/a m]o p$e sabba?a reges1 et ,plut>*us 4 #a4 ,sat4 #a1 #i4 #b4 ,dee/ alibi4 #aef ,,curtius3 ,nimia pr(ecto sup]/itione ,judaei ,hi]osolymam a ,pompejo scalis admotis otiose#a expugn>i ac cives omnes sponte#b velut 9 v]riculo aut sag5a rapi1 p>tim#c etiam crudelit] mact>i et urbem floridissimam#d opibus diripi die sabba?i patiebantur1 quem ,dio hi/oricus ,saturno fuisse sacratum scribit 9 hac exp$itione1 ubi ,judaeos ,vegetius#e aeque ac ,plut>*us#f valde irrid5t4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,dee/ 9 eodem codice4 #c4 ,dee/ 9 eodem codice4 #d4 ,idem habet3 flor5tissimam4 #e4 ,de re milit>i4 #f4 ,de sup]/itione4 ,,salomo3 ,div9a lex eos beavit1 qui non subs$]unt#a 9 subselliis d]isorum#b4 ,hanc quidem ,hi]osolymorum expugnationem1 ,/rabo factam scribit 1 cum tam5 die sabba?i jejun>e prohibeamur4 ,at ,josephus non a ,/rabone modo1 s$ etiam a ,dione et ,eusebio#c discrepat2 scribit enim1 urbem captam a ,pompejo die ,tamuz1 ,m4 ,tullio ,cic]one et ,m4 ,antonio consulibus1 quod ut factum sit die septimo1 ,judaeorum tam5 religionem#d ac num9is metum laud>e potius1 quam irrid]e deb]5t#e4 #a4 ,alius3 cons$]unt4 #b4 ,psalm4 #a1 #f4 #c4 ,alius3 ,vegetio4 #d4 ,alibi3 religionis4 #e4 ,alii3 debemus4 ,,frid]icus3 ,aga?>*ides#a ,cnidius leges ac religionem ,judaeorum ob id maxime sprevit1 quod#b ,ptolemaeum ,lagi filium ,hi]osolyma die sancto otiose invad]e p]misiss5t4 #a4 ,alius3 ,aga?>*iades4 #b4 ,joseph4 antiq4 jud4 ,i1 #ab4 ,,salomo3 ,res tam5 ex animo#a cessit ,judaeis4 ,nam ,philadelphus ,ptolemaeus ,lagi filius urbem illam ac templum +5tibus donis ac l>gitionibus locupletavit1 c5tum millia captivorum no/rae g5tis1 sua pecunia r$emtos1 manu misit1 tabulam ex auro solidam#b duorum cubitorum ac semis 9 sacr>ium sanctissimum intulit1 !ologos ,,lxxii +5tibus donis ac l>gitionibus1 ut sacra biblia ex ,hebraeis graeca fac]5t1 locupletavit1 quo nihil majus ac melius ab ullo pr9cipe prae/>i potuisset4 #a4 ,alii3 ex animi voto1 vel3 ex omni voto4 #b4 ,alibi3 solido4 ,,frid]icus3 ,s$ neg>i non pote/1 qu9 sup9a illa neglig5tia dicam1 an /ultitia1 plane capitalis fu]it1 quod ,judaei urbem flor5tissimam opibus1 propugnaculis1 juv5tute1 otiosissime#a expugn>i1 lib]os1 uxores1 templa sacratissima militum direptioni pat]e1 quam die sabba?i tu]i malu]unt4 ,nam quid aliud e/1 quam ,dei bonitatem exp]iri ac t5t>e8 ubi enim#b p]iculum a capite1 a lib]is1 a familia propuls>e die sabba?i vetuit8 ,prius enim#c ,agamemnon arma quemque p>>e jubet1 de9de a ,jove victoriam precatur 8 v]bis3 i4e4 da mihi sublimem ,priami subv]t]e s$em4 ,nam cum olim ,romani inprimis religiose dies praeli>es a fe/is discreviss5t1 ut ,m4 ,v>ro scribit1 ab ho/ibus cont9uo lacessiti praeli>es dies#d exem]unt1 ne cuiquam de9ceps religio injic]etur1 diebus fe/is proelium committ]e4 #a4 ,alius3 atrocissime4 #b4 ,addunt alii3 obsecro4 #c4 ,hom4 ,il4 1 #dad4 #d4 ,alius addit3 de fe/is4 #aeg ,,s5amus3 ,jam quoque pridem ,judaei di]um praeli>ium religionem repudi>unt1 nam ,judas ,maccabaeus /r5uus imp]ator1 cum die sabba?i ,hi]osolymam ab ,antio*o ,nobili expugnatam ac ,judaeorum p>tem 9 speluncis exuri1 p>tem mact>i1 p>tem suffoc>i non repugnantes audiisset1 ex]citui1 quem ex fugitivis civibus colleg]at1 ap]te decl>avit1 se pro delubris1 pro focis1 pro lege1 pro civium salute1 pro lib]tate etiam diebus sabba?is pugnaturum1 ac de9ceps +5tes de#a ho/ibus victorias adeptus e/#b ac p>va manu saepe legiones ,antio*i vicit ac pro/ravit4 #a4 ,alibi3 ab4 #b4 ,alius3 reportavit4 ,,frid]icus3 ,non religio1 s$ sup]/itio e/1 quod ,judaei tam p]t9acit] ab omnibus etiam necess>iis negotiis die sabba?i sic ab/95dum putant1 ut ne filius quidem aquis p>5tem m]sum aut fluvio#a int]ceptum eripiat1 aut illata vuln]a#b1 quo m9us sanguis effluat1 oblig>e velit4 ,quam sup]/itiosam crudelitatem ,*ri/us#c exhorruit1 cum sac]dos viatorem vuln]ibus saucium die sabba?i des]uisset1 ru/ici autem b5ignitatem laudavit1 quod hom9em langu5tem vuln]ibus obligatis jum5to domum import>i jussisset4 ,cum autem pontifices 9 ,*ri/um ac]be inveh]5tur1 quod#d aegrotum septimo die curavisset ac lectum alio transf]ri jussisset#e1 ipse obtrectationes#f illorum v]bo dilu5s3 ,sabba?um1 inquit1 propt] hom9em1 non autem homo propt] sabba?um conditus e/2 filius autem hom9is dom9us e/ sabba?i4 ,itaque curationes admirabiles#g multitud9i1 morborum innum]abilium v>ietate langu5ti1 saepius die sabba?i mirifice o/5tavit#h4 #a4 ,alius3 flammis4 #b4 ,alibi3 illato vuln]e4 #c4 ,luc4 #aj1 #ca sq4 #d4 ,mat?4 #ab4 ,luc4 #f1 #ac sq4 #e4 ,alius3 transf]re m&asset4 #f4 ,alibi3 objectiones4 #g4 ,alibi3 admirabilis4 #h4 ,mat?4 #ab4 ,m>c4 #b4 ,joh4 #g4 #i4 ,luc4 #a4 #f4 #ac sq4 ,,curtius3 ,simili sup]/itione insaniebat naucl]us ille ,judaeus1 quem ,synesius#a scribit die sabba?i navis gub]nacula 9 altissimis fluctibus des]uisse1 nec ullo mortis aut torm5torum metu aut navis cum vectoribus p]iclitantis ad (ficium revoc>i potuisse4 #a4 ,9 ,epi/olis4 ,,salomo3 ,nos etiam leges non ad legum1 s$ ad hom9um salutem latas arbitramur1 nec putamus eum 9 legem quid commisisse1 qui quid#a fec]it vetitum die sabba?i prem5te#b necessitate1 quippe quae nullis corc]i legibus1 nulla obligatione t5]i pote/4 ,si tam5 demus1 sabba?o cur>e licuisse1 non propt]ea licuit asport>e#c cubile4 ,illud enim potissimum arguebatur#d1 quod ,*ri/us lectum asport>i#e juss]at4 ,qu9 etiam pontifex facti conscius plebem increpuit 8 v]bis3 ,sex dies rebus ag5dis sup]sunt1 8 ergo diebus acc$ite ad curationem1 non die sabba?i4 #a4 ,alibi3 quicquid4 #b4 ,alius3 posc5te4 #c4 ,alius3 export>e4 #d4 ,alius3 arguebant4 #e4 ,alius3 avehi4 ,,frid]icus3 ,haec v]ba pontificis#a non eo p]t95t1 ut cur>e die septimo scelus arbitr>etur1 s$ ut invidis obtrectatoribus omnem sui calumni&i pra]ip]et occasionem4 #a4 ,alibi3 ,*ri/i4 #aeh ,,coronaeus3 ,si morbus tam gravis e/1 ut dilatio vitae p]iculum sit allatura1 etiam diebus fe/is cur>e lic]e ac semp] licuisse non dubito4 ,s9 facile unius diei moram f]re possit aegrotus1 diff]5dum op9or1 dum fe/a quies praet]i]it1 quam nos ,dom9icam dicimus1 quia dom9o sancta sit1 ut sanctissimis *ri/ianae ecclesiae in/itutis docemur4 ,quibus acquievisse me pr(iteor ac prae me f]o#a1 nec me argum5tis cujusquam pati> auf]ri1 aut a suscepta ,romanorum pontificum religione divelli4 ,quod enim ,salomo 9 allegoriis3 ,cu/odi1 inquit1 fili mi1 jussa patris tui1 nec dimitte legem matris tuae#b1 ego ,dei m&ata et ecclesiae int]pretor#c4 ,idem3 ,ne transf]as t]m9um1 quem majores tui pepig]unt#d4 #a4 ,alibi3 praef]o1 vel3 pro me f]o4 #b4 ,prov]b4 #f1 #bj4 #c4 ,alius3 int]pretabor4 #d4 ,prov]b4 #bb1 #bh4 ,,salomo3 ,patris quidem appellatione ,deus1 matris autem natura mihi signific>i videtur4 ,nec tam5 dubito1 qu9 ad ecclesiam quoque transf]ri possit1 quae duobus annorum millibus ante floru]at1 quam ,jesus1 ,josephi et ,m>iae filius1 nasc]etur1 qui tam5 sabba?um saepissime coli jussit#a1 ac ,paulus#b ipse sabba?ismum populo ,dei datum scribit1 quibus v]bis populum ,dei a ,*ri/ianis et b>b>is ap]te discrevit4 ,ac tametsi ,*ri/ianorum ori5s ecclesia diem primum1 quem vos dom9icum appellatis1 initio f]i>etur1 non propt]ea a cultu sabba?i de/it]at#c ,t]tulliani aetate1 cujus haec v]ba sunt3 ,duas 9 anno hebdomadas #d ab/9emus exceptis sabba?is et dom9icis4 ,item3 ,sabba?is omnibus1 qui adi]it#e1 inv5iet ,deum4 #a4 ,lucae #ag4 #b4 ,hebr4 #d4 #c4 ,alibi3 desi/ebat4 #d4 ,alii3 4 #e4 ,alibi3 audi]it4 ,,curtius3 ,ju/9us eodem1 quo ,t]tullianus1 tempore floruit et apologiam eodem tempore pro ,*ri/ianis scripsit ad ,m4 ,aurelium ,augu/um1 9 qua fatetur1 ,*ri/ianos ad preces et eu*>i/iae communionem diebus dom9icis conv5ire solitos1 nihil tam5 de sabba?o4 ,ac tametsi primordio nasc5tis ecclesiae *ri/ianae pl]ique circumcid]5tur1 ut etiamnunc 8 temporibus ,ae?iopes ,*ri/iani1 et sabba?um f]i>5tur#a1 nihilom9us tam5 ,paulus1 frequ5ti discipulorum concilio coacto1 ,petrum increpuit ac legitimos majorum ritus abrog&os esse communi decreto p]suasit#b4 ,itaque cum ad ,coloss5ses#c scrib]et3 ,ne quis1 inquit1 vos judicet 9 cibo aut#d potu1 vel p>te diei fe/i vel noviluniis vel sabba?orum1 quae sunt umbra futurorum4 #a4 ,alibi3 f]iantur4 #b4 ,act #ae1 #bb sqq4 ,gal4 #b1 #ad sqq4 #c4 ,col4 #b1 #af sq4 #d4 ,alibi3 vel4 ,,coronaeus3 ,fi]i potuit1 ut primus ac septimus dies ,*ri/ianis fe/ivus ex/it]it2 s$ cum utriusque diei cons]vatio rebus ag5dis grave aff]ret imp$im5tum1 ,victor pontifex ,romanus sub annum ,*ri/i #aif sabba?i quietem val]e jussit ac pro sabba?o dom9icam f]i>i4 #aei ,,salomo3 ,cave putes1 ,coronaee1 me ,*ri/ianis p]suad]e#a velle1 ut pro dom9ica sabba?um accipiatis1 ne diem sanctissimum sabba?i aeque ac ,dom9icam saltationibus impudicis1 crapula1 libid9e1 v5ationibus1 lusibus1 d5ique impuris scortationibus fo$issime contam9>i videam non s9e maximo animi dolore4 ,prae/at1 illum diem negotiis ac rebus ag5dis transig]e1 quam impurissimis flagitiis viol>e4 #a4 ,alibi3 p]suasisse4 ,,s5amus3 ,vos ,judaei tetrici ac tri/es non videm9i dies fe/os col]e1 quos vet]es omnes tum ,graeci tum ,lat9i ludibus publicis1 conviviis1 *oreis1 canticis1 saltationibus laetiores esse volu]unt ac propt]ea ,diis immortalibus gratiores4 ,,salomo3 ,non abhorret g5s no/ra a *oreis et saltationibus1 qu9 et dies fe/us nobis vocatur #a a saltatione et m$itatione1 ne fe/i dies *oreis tantum div9is1 s$ m$itationibus etiam tribuantur4 ,itaque noviluniorum diebus#b omnes omnibus#c oblectationum g5]ibus1 quae modo#d a turpitud9e abhorr5t1 summop]e delectamur#e1 nec quicquam nobis saepius +]itur1 quam ut intimi animi pectoribus laetemur ac1 tametsi sanctissimo die sabba?i a vulg>ibus *oreis ab/9eamus1 canticis tam5 div9>um laudum1 suavitate vocum ac n]vorum admi/a1 diem illum laetissimum ac jucundissimum r$d]e solemus1 ac fe/is epulis coram immortali ,deo obte/amur1 nos#f summa cum laetitia cibis sacrificiorum optimis vesci1 ut lege div9a jubemur1 nihilom9us tam5 aliquot horas m5tem legum div9>um lectione pascimus#g1 idque ab antiquissimis prophet>um discipulis ad haec usque tempora usurp>e solemus4 ,sic enim de ,sunamitide ad ,elisaeum pr(ecta#h3 ,cur1 inquit#i1 m>itus uxori1 v5is ad prophetam1 cum nec sit luna nova1 nec sabba?um8 ,licet enim duobus milli>ibus1 non tam5 longius a domo disc$]e1 ut oracula div9a ab eruditis !ologis hauriantur4 ,quod autem ,s5amus tri/iores et moe/iores nos caet]is nationibus vid]i qu]itur1 haec potissimum causa e/1 quod non modo sabba?um1 s$ etiam omnia decalogi capita impune viol>i videmus#aj4 ,nam cum primo capite unius aet]ni ,dei cultus proponatur1 nihilom9us tam5 sexc5ta millia ,deorum ac multo plura#aa videmus ubique coli4 ,vet]es quidem pagani trec5tos ,joves1 ut ille#ab3 ,trec5tum tonat ore ,deo ,erebumque ,*aosque1 et quae plura hyp]bole amplificat1 ad #cfjjj prodid]e2 at videmus#ac tot a ,*ri/ianis ,deos coli1 quot angelos1 quot beatas m5tes arbitrantur1 i4e4 innum]abiles prope legiones1 praet] eos1 quos divorum albo pontifices1 evocatis arte magica daemonibus1 scrips]e dete/&a quadam apo!osi#ad4 ,et cum secundo #afj capite decalogi ante /atuas aut ullas imag9es procid]e easque rev]]i capitali subjecta po5a prohibeamur1 omnia tam5 fana1 omnes templorum angulos ac recessus quaqua v]sus sculptilibus idolis r$und>e videmus1 et quidem ex omni mat]ia1 ex omnibus metallis1 lapidibus1 lignis1 t]ra1 c]a1 f>9a1 ipsaque putrida cadav]a1 pulpam aceto et sale conditam1 ossa1 c9]es1 c]eis ard5tibus deoscul>i1 et eorum contactu non modo corpori salubritatem1 s$ etiam m5ti sanctitatem et ubique salutem comp>>i putant4 ,illud etiam dete/abilius1 quod 9 omnibus hor>iis precationibus#ae secundum decalogi caput1 quo /atu>um cultus int]dicitur1 non modo 9 ,italia1 ,gallia1 ,hispania1 v]um etiam 9 ipsa ,g]mania ex ipso decalogo expunx]unt#af ac p5itus abras]unt4 ,ac mirum mihi visum e/1 cur ,m>t9us ,lu!rus negat#ag1 ullas imag9es lege div9a prohib]i1 praet]quam ipsius ,dei1 non item crucifixi et#ah apo/olorum1 de9de subjicit3 ,nos ,mos5 nec audire nec vid]e volumus1 m&ata de /atuis et sabba?o sunt c]emoniae sublatae4 ,quae quis aequa m5te f]re pote/8 9 eo praes]tim1 qui se religionum c5sorem pr(iteatur4 ,t]tium decalogi caput1 quo nom5 dom9i tem]e usurp>e prohibemur1 multo gravius etiam quam sup]iora violatur3 quia non modo pej]atur1 v]um etiam contumeliis nom5 illius sacratissimum#ai dilac]atur1 ac pro aet]no ,deo p]egr9a ,deorum ac daemonum nom9a jurantur1 cum toties ac tam dis]te#bj aliud quam aet]ni ,dei nom5 ac num5#ba jur>e prohibeamur4 ,omitto secundae tabulae capita ac potissimum scortationes1 adult]ia1 /upra et utriusque sexus ab ord9ibus sacris libid9es1 cont95tiae specie turpit] effusas4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 dies4 #c4 ,alibi3 omnium4 #d4 ,alibi3 quomodo 444 abhorreat4 #e4 ,alius3 oblectamur4 #f4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #g4 ,alius3 pasci1 ita ut antec$5ti v]bo vesci correspondeat4 #h4 ,alibi3 pr(ectura4 #i4 #b 7#d7 ,regum #d1 #h sqq4 #aj4 ,alius3 viol>e debemus4 #aa4 ,alibi3 plures4 #ab4 ,virgilii ,a5eis ,,iv4 #ac4 ,alibi3 ut videamus4 #ad4 ,alii3 4 #ae4 ,dee/ 9 alio codice4 #af4 ,alius3 indux]unt4 #ag4 ,tom4 ,,iii4 7,j54 ed47--,alibi3 neget4 #ah4 ,alibi3 aut4 #ai4 ,alibi3 sanctissimum4 #bj4 ,deut]on4 #i4 ,j]em4 #e et #ab4 #ba4 ,desunt haec duo v]ba 9 alio codice4 ,quae cum ,salomo vehem5tius1 quam pro s5ili aetate1 dixisset1 sil5tium secutum e/4 ,sil5tii causa fuit1 quod ejus oratio ,,coronaeum1 ac]rimum rituum ,romanorum propugnatorem1 pupug]at1 qui cum se ad responsionem#a comp>>e vid]etur#b1 omnibus 9 eum int5tis1 s]monem cohibuit1 rupto sil5tio3 ,mihi1 inquit1 9 animo erat1 ,salomonis qu]elas et crim9ationes dilu]e1 s$ 9 aliud tempus diff]5dum puto1 ne de lib]tate dic5di quicquam cuiquam detraxisse videamur#c4 #a4 ,alii3 repreh5sionem4 #b4 ,alii3 p>atum vid]et4 #c4 ,alibi3 vide>4 ,,octavius3 ,etiam animi p5deo1 loqu>ne an taceam8 ,,coronaeus3 ,cur taceas1 cum tam copiosa dic5di seges proponatur1 si vel ,salomonem refell]e velis8 ,,octavius3 ,cum religionem ,ismalit>um et in/ituta cum moribus ac ritibus ,*ri/ianorum comp>o1 mihi videor 9 t]ras de sublimi delapsus coelo4 ,nam ,ismalitae summa v5]atione ,deum aet]num1 nec plures uno colunt1 ,jesum autem ipsum ,isaiam vocant1 non modo v]bum1 s$ etiam spiritum ac nuncium ,dei fuisse agnoscunt et manibus ho/ium ereptum1 quom9us #afa ab improbis capitali supplicio affic]etur4 ,hunc autem nec ,deum1 nec ,dei filium#a arbitrantur1 ac propt]ea sanctissime vetant ador>i4 ,abrahami legem se tu]i pr(it5tur1 ac ,deum eundem col]e1 quem ille viv5s ac spirans adoravit4 ,a cultu /atu>um tantop]e abhorr5t1 ut non modo 9 templis ac delubris nusquam unquam#b caelatas vel sculptas vel fusas vel pictas imag9es1 v]um etiam nihil eorum1 quae natura pep]it1 seu /irpes1 seu animantia p+]e liceat1 aut ad spectaculi fructum usquam hab]i1 subjecta legibus vetantibus po5a capitali4 ,et#c quidem1 cum /atuas ,*ri/ianorum quasi ad virtutis imitationem positas excus>em1 ,pracadius quidam illud mihi reposuit1 eos ipsos1 quorum /atuas v5]emur1 coele/i felicitate frui1 quod divorum imag9es dejeciss5t1 ut#d ,deum aet]num ador>5t4 ,psalmos ,davidis1 quos div9itus hom9um g5]i#e datos affirmant1 cantibus ac n]vis usurp>e et quat] quidem int]diu publice1 noctu semel privatim prec>i consuev]unt4 ,ac mem9i1 cum essem eodem cubiculo#f hospitii cum ,africano inclusus1 illum m$ia nocte surg5tem a cubili laudes ,deo immortali can]e ac me gravit] increp>e1 quod tac]em1 usurpans illud arabica l+ua3 ,m$ia nocte surgebam1 ut laudem dic]em nom9i tuo#g2 tum et illud ex libris ,jobi aff]ebat3 ,multi1 inquit1 qu]untur1 se opprimi tyrannide et cum calamitatibus conflict>i1 nemo tam5 e/1 qui ,deum nocte laudatoriis canticis prosequatur4 #a4 ,alii addunt3 esse1 vel3 fuisse4 #b4 ,alii3 nulla usquam4 #c4 ,alit] legit alius codex3 ,et quidem eo m9us /atuas v5]antur1 ut etiam felicitate coele/i se frui glori5tur1 quod divorum etc4 #d4 ,alibi3 ac4 #e4 ,alibi3 ,hom9ibus quasi4 #f4 ,alibi3 cubiculorum4 #g4 ,psalm4 #db1 #d sq4 et #aai1 #ee4 ,,coronaeus3 ,ecclesiae ,romanae mos jam inde a ,pelagio1 pontifice maximo1 usitatus e/1 septies s+ulis diebus ,deum laudibus1 supplicationibus et canticis die noctuque col]e4 ,quod ab ipso ,davide#a didicimus et expressimus3 ,septies1 inquit1 int]diu tibi dixi laudem2 quod nec ,judaei faciunt1 nec ,lu!rani1 nec ,zw+liani1 qui sacra publica ita circumcid]unt 7excipio ,anglos1 segregatos a ,puritanis71 ut bis tantum tota hebdomade preces publice#b fi]i patiantur4 #a4 ,psalm4 #aai4 #afd4 #b4 ,alius3 publicas4 ,,salomo3 ,lex div9a pontifices et ,levitas mane ac vesp]i ,deo laudes can]e jubet et matut9um quidem sacrificium quatuor hor>um fuisse scribit ,rabbi ,david1 vesp]t9um unius horae1 privatim v]o laudes div9as assidue quemque mom5tis omnibus recol]e laudatissimum4 ,nam laud>e septies apud ,davidem non f9itum num]um1 ut ecclesia ,romana putat1 s$ inf9itum cont9et seu inc]tum1 ut f]e semp]4 ,sic enim mat] ,samuelis#a1 cum ,deo gratul>etur3 ,/]ilis1 inquit1 pep]it septem4 ,nocturnas v]o laudes privatim ex cujusque voto fi]i majores volu]unt1 quibus nihil efficacius1 nihil gratius esse pote/4 #a4 #a ,sam4 #a1 #f sqq4 ,,octavius3 ,rogationes ,ismalit>um breves quidem sunt1 s$ supra #afb modum efficaces 9 hunc modum3 ,el hemdu1 tilla hi rabis hallam9e1 ,el rahami1 ,el ra*9i1 ,meli*i1 ,j>9i1 ,el d9i1 ejahe1 rah tu veja*e1 ve/ecun ,isd9a4 ,elzzirata ,mu/itfa mazzirata clad9a evanta alahim g>i ri il magduli olahem velal sol9e amim4 ,id e/3 ,laus ,deo mis]icordi ac flexibili regi extremi judicii6 ,o mortales pietatis amantes1 colamus illum et auxilium consequamur1 da nobis1 aet]ne ,deus1 c]tissimam cognitionem eorum1 quos selegi/i1 ut nunquam1 illis (f5sis1 ex gratia tua exc$am4 ,am54 ,haec precatio ab illis ,lassala#a dicitur i4e4 communis omnium1 quia praet] hanc v>iae sunt preces ac pa5e innum]abiles1 quas ex voto sibi quisque comm5tatur4 #a4 ,alibi3 ,lessala4 ,,coronaeus3 ,non video1 cur ,pat] no/] ,*ri/i c$]e debeat ,lassalae ,ismalit>um aut s*ema ,hebraeorum4 ,,salomo3 ,no/rum illud s*ema1 quod ab omnibus ,judaeis quotidie usurpatur1 non e/ precatio1 s$ commemoratio1 ne ab aet]no ,dei cultu unquam disc$amus4 ,qu9 ,moses 9 concione totius populi eadem v]ba sic expressit1 quae a ,lat9is et ,graecis non satis apte r$dita mihi vid5tur4 ,sic enim op9or melius#a3 ,audi ,isral6 ,is qui e/ aet]nus ,deus no/]1 aet]nus e/ unus1 amabis igitur ,deum tuum aet]num ex toto corde tuo et tota anima tua et toto impetu virium tu>um4 ,atque haec v]ba1 quae jubeo1 9 corde tuo ha]ebunt1 eaque saepius inculcabis lib]is tuis1 seu domi s$eas1 seu ambules1 seu jaceas1 seu surgas1 et alligabis ea ad manum1 et quasi monum5ta erunt pro oculis tuis1 qu9 et asscribas ea po/ibus domus tuae et pro =ibus tuis4 ,illud e/ s*ema no/rum1 quod 9 membranis vitul9is#b scriptum et 9 capsulis conditum bra*io s9i/ro alligamus quidem et capiti int] caes>iem et frontem1 idque *aldaica vox ,tephil9 a 1 quod allig>e vel app5d]e#c significat3 alii ab hebraica voce 1 quae orationem significat#d1 quoniam ea quotidie quasi preces sanctissimas recolunt4 ,9 iisdem etiam membranis inscribunt p]iodum e decimo t]tio capite ,exodi1 quae incipit3 ,mem5to diei hujus1 quo egressus es ex ,aegypto1 usque ad haec v]ba3 ,a diebus 9 dies#e1 et ex eodem capite1 paulo po/ p]iodum1 quae incipit3 ,et erit1 cum introducet te1 usque ad haec v]ba3 quod pot5ti manu edux]it nos ,deus ex ,aegypto#f4 ,item p]iodum ex secundo capite ,deut]onomii1 quod incipit3 ,exit itaque si audi5do1 usque ad haec v]ba3 coelum supra t]ram#g4 #a4 ,deut]4 #f1 #d sqq4 #b4 ,alius3 fibulanis4 #c4 ,alibi3 appreh5d]e4 #d4 ,desunt haec octo antec$5tia v]ba 9 aliis codicibus4 #e4 ,exod4 #ac1 #c sq4 #f4 ,exod4 #ah1 #g-i4 #g4 ,deut]4 #aa1 #a sqq4 ,,frid]icus3 ,tanta ,judaeorum sup]/itio e/1 ut satis esse put5t ad salutem adipisc5dam1 eas membranas circumf]re1 ut#a quidem ,ca?olici #afc pr9cipium evangelii ,johannis collo alligant1 ea spe ac fiducia1 ut ab omnibus calamitatibus ac morbis tuti s9t1 quas ligaturas execrabiles appellat ,augu/9us4 #a4 ,alibi3 et4 ,,salomo3 ,de no/ris si ullus ea spe ac fiducia ducatur1 ut e>um r]um sola ge/atio ad salutem prosit1 quem puto esse nem9em1 hunc insanire judico4 ,s$ haec summa capita majores no/ri ab unoquoque no/rum circumf]ri volu]unt1 ut quotiescunque capsulas vel 9 po/ibus videant ,mezazam1 primi capitis1 et div9ae legis memores ab omni cultu p]egr9orum num9um ab/9]e1 et ad v]um ,deum vitam in/itu]e consuescant4 ,,octavius3 ,ab omnibus ligaturis i/is ac pictis imag9ibus ,ismalitae abhorr5t et v]am pietatem amplectuntur4 ,illud etiam praecl>e1 quod ,mesqu$as vel#a fana sic con/ruunt1 ut nec a viris foem9ae conspici1 nec viros foem9ae contu]i poss9t1 s$ habeant utrique /ationes m$io p>iete discretas4 #a4 ,alii3 seu4 ,,salomo3 ,haec a no/ris1 ut optima quaeque1 assums]unt#a et express]unt ,ismalitae1 ut nec 9 templis nec 9 synagogis viri foem9as intu]i poss9t4 ,ita fit1 ut nullae pravae cupiditatis inflamm&ae occasio aut l5oc9iorum illecebrae ullae qua]antur4 #a4 ,alii3 accep]unt1 vel3 sibi ass]unt4 ,,curtius3 ,ut9am mos ille no/ris hom9ibus 9 m5tem v5iret6 ,cur enim laudabilia in/ituta1 ubiubi s9t1 non imitemur8 ,illud enim quodammodo assev]>e possumus1 nulla f]e templa ,*ri/ianorum l5oc9io vac>e4 ,,salomo3 ,nihil flagitiosius mihi videtur1 quam pietatis faciem libid9i obt5d]e2 ob id enim sublatus e/ mos a majoribus no/ris1 quo fem9ae prae =ibus t5torii sacri#a excubabant#b1 propt]ea quod sac]dotes1 filii pontificis maximi ac pr9cipis ,eli1 /uprum 8 inf]re non dubit>9t#c4 ,maxima semp] cura fuit majoribus no/ris1 non modo impudicitiam1 s$ impudicitiae suspicionem a sacris longissime amov]e#d4 ,qu9#e etiam m]etrices ab extrema memoria majorum no/rorum nunquam nisi vultu velato =as prodibant4 ,po/ etiam 9 ,arabia omnes ,hebraeae muli]es capitibus omn9o praet] oculos contectae fu]unt1 cum 9 publicum exir5t4 ,t&em etiam 9 templis non modo vel>i1 s$ etiam p>ietibus a virorum conspectu segreg>i placuit1 quod sapi5t] ,ismalitae imitati templa omnia p>ietibus habu]e utrique sexui divisa4 #a4 ,alius3 sacra4 #b4 ,=te3 ex]cebant4 #c4 #a ,sam4 #b1 #bb sqq4 #d4 ,alii3 mov]e4 #e4 ,alibi3 ,h9c4 ,,frid]icus3 ,nulla calumnia#a graviore ,*ri/iani vet]es oppressi dicuntur1 quam quod /upris et ince/ibus nocturna sacra religionis specie fune/>5t1 quam quidem ad calumniam dilu5dam scriptae sunt apologiae ,orig5is1 ,ju/9i1 ,a!nagorae1 ,t]tulliani1 atque hic etiam 9 libro de #afd vel&is virg9ibus ,*ri/ianorum morem valde improbavit1 quo quidem foem9as viris confusas int] amplexus et oscula c>itatis1 quae 9 ipsis templis fiebant1 invaluisse scribit4 #a4 ,orig5es contra ,celsum2 ,talmud4 9 tract4 de sabba?o2 ,philo 9 libro de vita contempl4 ,,coronaeus3 ,id quidem a pontificibus ,romanis aliqu&o1 ut opto et sp]o1 em5d>i pot]it1 p]9de ut illa pietatis oscula fu]e sublata4 ,,octavius3 ,agnosco equidem1 omnia f]e ,judaeis et ,ismalitis1 quod#a ad religionem att9et1 communia esse1 utrisque aet]ni unius ,dei cultus1 utrisque idolorum summa execratio1 item circumcisio et g5us ab ,abrahamo utrisque ducitur2 ab/95t utrique a sangu9is#b et porcorum esu1 d5ique lectiones utrisque frequ5tissimae1 quas ,t]tullianus#c non satis argute repreh5dit 9 ,judaeis1 quos lav>i quotidie scribit1 quia#d quotidie inqu9antur1 quasi v]o ,*ri/iani p5itus circumcisi puriores ess5t1 cum tam5 ,david ,golia!n ob id execratus sit#e1 quod esset incircumcisus et immundus4 ,quanquam ,ae?iopes ,*ri/iani circumcisionem amplexi fu]e1 qua etiam vet]es ,aegyptios uti consuevisse scribit ,h]odotus#f4 ,8 v]o temporibus non modo m>es#g a m>ibus1 v]um etiam foem9ae#h a foem9is nymphae quadam p>ticula circumciduntur4 #a4 ,alibi3 quid4 #b4 ,alii3 sangu9e4 #c4 ,de baptismo4 #d4 ,alibi3 quoniam4 #e4 ,alibi3 e/4 #f4 ,lib4 #d4 ,s$ intellig5dum e/ de 8 ,aegyptiis1 qui g5]e ,judaei sunt4 #g4 ,alibi3 mas4 #h4 ,alii3 foem9a4 ,,curtius3 ,fuit illa quidem fo$]is cum ,abrahamo p]cussi tess]a#a1 non tam5 ullam#b video fuisse circumcisionis utilitatem4 #a4 ,alibi3 tabula4 #b4 ,alii3 aliam4 ,,salomo3 ,quae major aut#a sanctior utilitas esse pote/1 quam div9i fo$]is arcanum8 ,quanquam qui curiosius i/a scrutantur1 maximas circumcisionis ass]unt#b utilitates1 tum ad procreationem lib]orum commodiorem1 tum ad inflammationem tumorum amov5dam1 tum ad corc5dam vim libid9is eff]vesc5tis1 quam ,rabbi ,moses praecipuam circumcisionis causam esse arbitratur4 ,hoc tam5 ,judaei ab ,ismalitis diff]unt1 quod hi nec azymis nec agnis pas*alibus utuntur#c nec sabba?i fe/iva quiete1 nec ad occasum conv]si precantur1 nec ,messiam exspectant1 ut ,judaei1 excipio eos1 qui ,haly sectam sequuntur1 quos ,imanias vocant4 ,ac tametsi preces ad omnia coeli templa#d fi]i posse confiteantur1 saepius tam5 ad ,me*am ora conv]tunt1 ut olim ,daniel 9 urbe ,babylonis exul1 9 g5ua procumb5s1 ,hi]osolymam v]sus orationem#e concipiebat4 #a4 ,alii3 et4 #b4 ,alibi3 aff]unt4 #c4 ,alius3 utantur4 #d4 ,alibi3 omnes coeli plagas4 #e4 ,alii3 vota4 ,,s5amus3 ,m]curius ,trismegi/us adoraturos primum ad ori5tem solem1 m]idie ad ,au/rum1 s]o ad occasum conv]ti#a jussit4 ,graecis tam5 nonnullis usitatum erat1 ad ori5talem plagam ,diis sacrific>e1 h]oibus v]o ad occasum1 caet]is omnibus ad ori5tem1 qui mos a ,*aldaeis et magis ,p]s>um ad omnes f]e populos dimanavit2 illi etiam diluculo ac #afe potissimum etiam soli ori5ti1 quem ,mi?ram appellabant1 sacra fac]e consu]ant4 ,h9c ,m>o3 ,illi ad surg5tis conv]si lum9a solis4 ,sic tam5 ut /atuae 9 occidua plaga colloc>5tur1 ortum spectantes1 ut ,vitruvius#b scribit4 ,jubet enim ,porphyrius1 adoraturos /atuis ortum spectantibus esse et conv]ti ad occasum1 contra quam ,*ri/iani /atuas occasum spectantes colloc>e sol5t1 ut eas ipsi vultu ad ori5tem conv]so ador5t4 #a4 ,alii3 v]ti4 #b4 ,alius3 ,virumnius4 ,,frid]icus3 ,*ri/iani vet]es cum rog>5tur1 cur ad solis ortum conv]si vota concip]5t1 respondebant#a1 id illis 9 usu esse1 quod ori5s honoratior esset occasu4 ,sic enim ,pompejus#b ,cornelio ,syllae dixisse f]tur1 plures ori5tem1 quam occid5tem#c solem ador>e4 ,non video tam51 cur ,judaei ab omnibus populis dissid5tes ad occasum conv]si sacra faciant4 #a4 ,ju/9us ,m>tyr qu4 #aah4 #b4 ,plut>*us 9 ,pompejo4 #c4 ,alibi3 abeuntem4 ,,salomo3 ,pl]ique nos id fac]e putant1 ne solem ac sid]a ori5tia col]e videamur4 ,s$ falluntur1 cum sol utramque plagam spectet et utroque tempore sacra faciamus4 ,at no/] legislator t5torium sacr>ii ad exempl> univ]sitatis con/ructum erexit4 ,e/ autem rapidissima orbium coele/ium conv]sio ab ortu ad occasum1 et qui naturae cursum t5]e volet1 cum sid]ibus ad occasum progr$i necesse habet1 non regr$i ad ortum4 ,ex quo quidem pul*]rima naturae arcana eruuntur1 ut#a dec5tem et naturae congru5tem morem intelligamus1 quae scilicet dextra1 quae p>s mundi s9i/ra dicatur4 #a4 ,alibi3 et4 ,,toralba3 ,haec disputatio plurimum#a ex]cuit omnes scriptores1 nec tam5 de mundi situ probabilem aff]unt caussam4 ,nam ,py?agoras1 ,hom]us1 ,plato1 ,ari/oteles1 ,gal5us1 ,av]roesdextrum mundi latus 9 ori5te posu]e1 ,pl9ius et ,v>ro s9i/rum4 ,augur enim ,romanus1 sub ,dio templorum sacra lituo divid5s1 vultum ad ,au/rum conv]tebat1 ut hab]et a s9i/ris ortum et occasum a dextris4 ,emp$ocles1 ,cleom5es1 ,lucanus1 ,sol9us1 ,philo ,ebraeus dextram mundi p>tem ,aquiloni tribuunt4 #a4 ,alius3 ut plurimum4 ,,salomo3 ,pontifex ,hebraeorum sacrificans vultu ad occasum conv]so dextrum latus ,aquiloni opponit1 laevum ,au/ro1 qui situs conv5it univ]sae naturae4 ,sunt enim dextra s9i/ris robu/iora ac vegetiora1 ut pes dext] ac bra*ium dextrum s9i/ro gr&ius1 vegetius ac robu/ius e/4 ,cor sapi5tis1 inquit ,salomo#a1 9 dextra ejus1 /ulti v]o 9 s9i/ra1 quia /ulti1 libid9is impot5tia1 cupiditatibus suis imp]>e nequeunt1 ut sapi5tes4 ,sic aquilon>es hom9es au/ralibus robu/iores sunt ac vegetiores1 et ubique f]e ad ,aquilonem corpora sunt =mae dignitate prae/antiora1 +5iorum vis tam5 m9or4 ,9 dextro lat]e jecur situm e/1 sangu9is (fic9a1 9 s9i/ro li51 conceptaculum atrae bilis4 ,sic ad aquilon>em #aff regionem hom9es sunt rubicundi ac robu/i1 nam robu/um a rubore ,lat9i#b d]ivant1 ad m]idiem atri2 vis tam5 +5iorum major ad ,au/rum1 cujusmodi sunt melan*olici4 ,9 dextro lat]e jecur vim cupiditatis cont9et1 vitiorum alim5tum et 1 ac propt]ea victimae ad ,aquilonem spectantes ca$i jub5tur#c4 ,9 s9i/ro vis atrae bilis ab ipso li5e hom9es contemplationi d$itos habet ac coele/ium r]um m$itationi2 sic ab ,aquilone bella1 calamitates1 ex]citus 9 sacris litt]is saepius d5unciantur et pote/as +5s ,levia?ani ad ,aquilonem1 qui etiam ob id ,aquilon>is#d appellatur4 ,contra v]o ,deus dicitur ab ,au/ro v5ire et pr(ectiones ,abrahami v]sus ,au/rum4 ,quo p]t9et etiam illud3 ,dicam ,aquiloni1 da6 et ,au/ro1 noli prohib]e6#e quia prohib5tis major1 quam tribu5tis pote/as4 ,nec m9us mirum vid]i debet1 quod omnes omnium populorum regiones1 ,*aldaeorum inquam1 ,judaeorum1 ,ismalit>um1 ,*ri/ianorum ab ,au/ro d]ivantur4 ,ex]citus v]o ,go?orum1 ,v&alorum1 ,h]ulorum1 ,hung>orum1 ,turc>um1 ,t>t>orum1 ,anglo,saxonum ab ,aquilone ad ,au/rum4 ,item motus omnium animantium e/ a dextro ad s9i/rum latus#f1 ac motus trepidantis orbis elati ab ,aquilone ad ,au/rum incl9at1 mirabili naturae cons5su4 ,ex quo ,judaeorum intelligitur templa ,deorum#g ad occasum conv]sa et pontificum /atum 9 sacris faci5dis univ]sitati naturae cons5taneum esse4 ,ex eoque non tantum ,hom]i1 s$ etiam ,py?agorae1 ,platonis1 ,ari/otelis1 ,av]rois1 ,gal5i1 ,pl9ii1 ,v>ronis errores em5dantur1 ac mirabilia naturae arcana intelliguntur1 etiamsi preces ad omnia coeli templa laudesque div9ae locis omnibus ac regionibus ,deo gratissimae semp] fu]unt4 #a4 ,eccles4 #aj1 #b4 #b4 ,fe/us 9 voce robu/us4 #c4 ,levit4 ,i4 ,j]em4 #df4 ,eze*4 #db4 #d4 ,joel #b1 #bj4--;,alibi3 ,aquilonates4 #e4 ,jes4 #dc1 #f4 #f4 ,ari/oteles de hi/4 anim4 ,,ii1 #a4 #g4 ,alibi3 ,judaeorum4 ,,octavius3 ,non video1 ,ismalitas tam acute philosoph>i1 s$ qui citra tropicum cancri regiones incolunt1 ad ,me*am seu ,jezecat seu ,m$9am ,alnabi1 ad civitatem prophetae et montem ,moriam1 ubi ,abrahamus filium immol>e#a jussus e/1 conv]tuntur1 scilicet ad ,au/rum2 qui v]o sunt ultra tropicum1 conv]tuntur ad ,aquilonem4 ,illud tam5 s+ul>e e/1 quod ,ismalitae1 quoties precantur#b1 bis incl9ato v]tice t]ram ac manus utrasque deosculantur1 ,*ri/iani vix unquam4 #a4 ,alibi3 immorali4 #b4 ,alibi3 provocantur4 ,,curtius3 ,manum deoscul>i ,deum adorantes#a1 antiquissimi moris e/1 ut ,jobus ipse te/atur1 non quidem ut de#b osculo cogit>5t1 s$ ut ori sil5tium impon]5t#c1 unde saepe peccatur2 ut etiam nunc pl]ique cum de peccatis confit5tur1 pectus sol5t tund]e1 ubi cor residet1 prav>um cogitationum artifex2 alii frontem vola ca$]e1 ubi animi s$em esse arbitrantur1 quasi po5as ab auctoribus flagitiorum reposc]5t i/a p]cussione4 #afg ,v]um enim v]o#d s9e saliva#e oscul>i nemo pote/4 ,illud enim vet]em#f sapit idololatriam eorum#g1 qui t]ram pro ,deorum ac r]um omnium p>5te adorabant1 magnae ,cybeles appellatione c>m9e impio3 ,o hom9um1 pecudum1 divmque aet]na creatrix6 #a4 ,alii3 adorantem4 #b4 ,alii3 non quia de4 #c4 ,alius3 imp]>5t4 #d4 ,alios3 ,t]ram v]o4 #e4 ,alius3 scel]e4 #f4 ,alius3 vet]um4 #g4 ,9 eodem dee/4 ,,salomo3 ,nos erecti ,deum laudamus1 flexis g5ibus fau/a precamur1 adv]sa deprecamur int]dum etiam /antes1 ut ,eze*ias ad p>ietem conv]sus1 nunquam s$5tes1 multo m9us ambulantes1 nisi morbus vel imbecillitas cogat1 ut ,mos51 qui cum diutissime pansis#a ad coelum manibus1 tantisp] adv]sus ,amalekitas pugnabatur#b1 erectus /etisset1 fractis viribus cons$it1 fusis tam5 et ext5sis manibus usque ad occasum4 ,fallitur autem ,plut>*us#c1 qui ,numam jussisse scribit1 ut adoraturi s$]5t1 quod et ,lat9is inusitatum et a ,py?agoricis decretis1 quibus ,numa dicitur imbutus fuisse#d1 ali5um4 ,sic enim ,py?agorae symbolum3 i4e4 circumvolutum procid]e4 ,et nos quidem peccata confit5tes frontis ad humum contactu#e te/amur humilitatem1 quod ,plut>*us appellat1 4 ,9 ard5tissimis rogationibus#f ,eliae /atura imitamur#g4 ,is enim cum sua oratione coelum tribus#h annis et sex m5sibus ita conclusisset1 ut nec imbres ulli nec rores deplu]5t1 septies oravit1 quoad exor>et#i1 vultu int] g5ua composito humi advolutus1 qui humillimus e/ infantis 9 ut]e habitus1 ut elic]et imbrem4 ,sessio#aj v]o et adoratio e#aa diametro pugnant4 #a4 ,alibi3 passis4 #b4 ,exod4 #ag1 #i sqq4 #c4 4 #d4 ,addit alius3 p5itus4 #e4 ,alius3 fronte ad humum contracta4 #f4 ,alibi3 orationibus4 #g4 #a ,reg4 #g1 #a-i4 ,jac4 #d1 #ag4 ,sir4 #dh1 #b4 ,luc4 #d1 #be4 #h4 ,alibi3 sex4 #i4 ,alibi3 exor>etur4 #aj4 ,desunt haec sequ5tia ,salomonis v]ba 9 alio codice4 #aa4 ,alius3 toto2 alius3 tota4 ,,octavius3 ,tantum abe/1 ut ,ismalitae osculantes humum ador>e vel9t ,cybelem1 ut nulla g5s ab idololatriae suspicione longius absit4 ,9 templo s]mones et colloquia fac]e aut deambul>e1 scelus arbitrantur4 ,fe/is diebus hora sexta concio populi frequ5s e/1 nec ante m]idiem fe/o die cibantur2 die v]o pas*ali1 quae omnium sanctissime colitur1 po/ jejunium m5/ruum#a ,elmeide co5am concelebrant1 tum deosculatis mutuo manibus (f5siones mutuo acceptas *>itate summa ignoscunt ac vet]um recolunt1 non ficta simulatione1 s$ bona fide1 nec si quisquam po/ accepta#b illa oscula manuum#c acceptas injurias ulciscatur1 impune laturus e/1 s$ gravi judicio damnatur4 ,si quis concionibus ac precibus publicis adesse recusav]it1 mulcta1 infamia1 c>c]ibus corcetur4 ,nec tam5#d unius aet]ni ,dei purissimo cultu1 s$ etiam humanitate et b5ignitate populos omnes longe sup]ant#e4 ,ac mirantur1 ,*ri/ianos hom9es tantam eg5tium multitud9em1 tantam suorum nuditatem#f et inopiam aequo animo #afh f]re posse1 cum apud ,ismalitas plura s9t domicilia eg5tibus ac p]egr9is vacua1 quam t5ues domiciliorum eg5tes4 ,saepe quidem vid]e potui/is ,turcas 9 hac urbe t5uibus ubique occurr5tibus#g nummos lib5t] objic]e4 ,nulla enim lex apud i/os sanctior colitur1 quam ,ulla*e i4e4 exsolv]e debita et eg5tibus l>giri4 ,itaque saepius occurrunt viatoribus *orabitae1 quos ,eremitas ,graeci vocant1 a quibus hoc unum precantur1 ut ad se div]tant4 ,po/ea v]o quam exquisitis f]culis1 lotionibus et cubilibus#h fov]unt1 non modo nullum pretium reposcunt1 s$ etiam gratias agunt 8 v]bis3 ,demum hannam fal alla se v]fis1 i4e4 hoc animae meae detur1 ,deus te amet6 ,sunt etiam frequ5tissima domicilia#i a litt]atis hom9ibus circa fana con/ituta et ub]rimi ad alim5ta r$itus2 vix enim e/ ullus opibus locuples1 qui aut templum aut publicum hospitium consecr&um non curet4 ,at innum]abiles ,*ri/ianos videmus1 quos non b5efac]e delectat1 s$ b5efecisse vid]i1 ut ambitioni magis1 quam inopiae don>e#aj videantur4 ,et quum paucissimi b5ignitatis fontes eg5tibus#aa ap]iant#ab1 tum v]o id faciunt1 vel ad furtorum et flagitiorum expiationem 7neque enim#ac aqua citius ignem1 quam l>gitio 9 eg5tes peccatum re/r+it7#ad vel ad increm5ta rei famili>is#ae4 ,nihil enim v]ius a ,basilio ,magno dici potuit1 quam artem omnium quae/uosissimam esse eleemosyn>iam#af4 ,ac ,musulmanni quae/um rei dome/icae non spectant1 s$ solius ,dei intuitu l>giuntur1 ad idque curiosissime a concionatoribus erudiuntur1 ut mihi ,*ri/ianis jure oppon]e posse videantur1 quod olim ,sp>tanus#ag quidam s5iori assurg5s 9 !atro1 ne adolesc5tibus consid5tibus spect>et erectus1 ,a!ni5ses hone/as artes#ah ad pompam et fa/um hab]e1 non tam5 ad usum4 ,hoc v]o s+ul>e e/1 quod ,ismalitae a v9o et alea1 vetantibus legibus1 ab/9eant1 tametsi pl]ique ,*ri/iani se legibus solutos arbitrantur1 propt]ea sive v9i luxum et aleam sequuntur1 sive adult]ia1 /upra1 rap9as1 injurias1 v]b]a1 ca$es1 m5tis ad omnia concitas1 quodque 8 omnibus fo$ius e/1 capitales 9 ,deum contumeliae#ai4 ,juv5tutis autem molles et t5]es annos /udiosissime legibus div9is erudiunt1 neque enim fabulas audiri et#bj libid9is ludos ap]iri patiuntur1 s$ ,alcorani div9is praeceptis tam assidue imbuunt1 ut ante pub]tatem fideli memoria t5eant2 cantica v]o impudica nulla audiantur4 ,d5ique cum illorum religionem1 judicia1 leges1 mores1 in/ituta cum ve/ris#ba comp>o1 v]issime ,ismalitas ex omnibus populis ,musulmannos i4e4 fideles esse judico1 non tantum1 quia lex ,muhamm$is naturae cons5tanea e/1 ut ,algibel et ,avic5na scrips]e1 s$ etiam quia caet]i v]ae#bb faciem ac speciem #afi religionis hab5t1 illi religionem ipsam non tantum hab]e1 s$ possid]e mihi vid5tur#bc4 #a4 ,alibi3 no/rum4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 po/ illas manuum exosculationes4 #d4 ,alii3 tantum4 #e4 ,alius3 sup]>unt4 #f4 ,alibi3 ruditatem4 #g4 ,alibi3 accurr5tibus4 #h4 ,alius3 cubiculis4 #i4 ,alius addit3 s*ola/ica4 #aj4 ,alibi3 don>i4 #aa4 ,alibi3 paup]ibus4 #ab4 ,alii3 app>eant4 #ac4 ,alius3 v]o4 #ad4 ,alii3 re/+uit4 #ae4 ,tob4 #ab1 #i4 #af4 ,alius3 eleemosynam4 #ag4 ,alius3 ,sp>tiata4 #ah4 ,addunt alii3 et div9as1 vel3 et doctr9as4 #ai4 ,alibi3 contumaciae1 vel3 injuriae4 #bj4 ,alius3 aut4 #ba4 ,alii3 no/ris4 #bb4 ,alibi3 f]e4 #bc4 ,alibi3 videantur4 ,cum ad hanc orationem caet]i conticuiss5t ac mir>5tur1 ,octavium a ,*ri/ianis ad ,ismalitas defecisse1 nec quisquam ,octavii orationem#a refut>et1 t&em rupto#b sil5tio ,,frid]icus3 ,non erat1 inquit1 animus1 ,octavii orationem refut>e1 ac vos ob id op9or conticuisse1 quod refutatione m9us eg]et4 ,nec mihi de moribus ac religione ,muhamm$i/>um#c disput>e placet1 quia non licuit eorum civitates ac respublicas p]ve/ig>e2 illorum tam5 religionem ,octavio1 +5iosissimo viro1 prob>i non puto1 s$ ea tantum#d v]bi gratia diss]uisse4 ,legi/is1 op9or1 libros de doctr9a ,muhamm$is1 item de moribus ejus ac toto vitae g5]e atque illud inprimis1 quod +5iosissimus ille#e religionum artifex 9 libris#f quidem ,muhamm$es nuncupetur#g1 9 coelo v]o ,almad4 ,sic enim#h ,hom]us fluvium1 qui ,trojam praet]labitur1 ,xan?um ab hom9ibus1 ,scam&rum a ,diis voc>i4 ,cum autem natus e/ ,muhamm$es1 ad eum al5dum v5ti scilicet1 aves1 nubes1 angeli conv5]unt1 v5ti quidem odoribus1 aves fructibus1 nubes aquis4 ,et quoniam angelis nihil sup]]at1 quod infanti praeb]5t1 ira p]citi discess]unt4 ,eundem tam5 9 coelum abreptum fuisse tradunt ab ipso ,gabriele1 ac po/ r$itum prophetam se tulisse1 conciones publicas habuisse2 s$ quoniam nec orationibus ullis1 nec rationibus1 quae vellet1 p]suad]e pot]at1 vi et armis ag]e decrevisse2 fugatum tam5 die ,v5]is ab ho/ibus fugisse1 a cujus fuga1 scilicet ab ,hegira1 initia#i ducunt annorum1 po/ea v]a validiore manu rev]sum ,me*am expugnavisse ac discipulis militibus diripi5dam d$isse4 ,ab 8 initiis et pra$a locupletiores imp]ium paulatim propag>unt1 cum ,arabiae latrones ad societatem#aj proposita lib]tate ac diripi5di spe coegiss5t4 ,ipse v]o jam s5io confectus comitiali morbo dicitur int]iisse1 s$ cum t]tia die resurrecturum se promisisset1 tam diu jacuit insepultus1 quoad tet]rimo foetore intol]abilis a plebe 9 cloacas urbis projectus esset4 ,pl]ique cum ,g>uffa1 uxore ,mazu*i#aa1 depreh5sum ac caesum fuisse tradunt1 cum dic]et eas uxores1 quas propheta vellet1 jure suo cap]e potuisse4 ,abadallam v]o et ,ma*ilium occidi jussisse1 quod prophetam esse neg>5t1 ac tametsi uxores sept5decim domum duxisset1 nihilom9us tam5 ,zeidi quoque uxorem socii dicitur rapuisse4 ,jucundissimam quoque fabulam comm5tus e/1 ut v9i non solum abusum toll]et1 s$ rem et usum necess>ium prohib]et2 f+it enim duos angelos coelitus 9 t]ram ad judicia ex]c5da demissos1 ebrietate et illecebris =mosae m]etricis1 cujus amore t5ebantur1 p]suasos esse1 ut alt] illam 9 coelos veh]et1 alt] 9 t]ram reveh]et1 propt]ea mortalibus v9i #agj usum int]dictum fuisse4 ,ex omnibus autem fabulis nulla foecundior e/1 quam quae extat de p>adiso ,muhamm$is1 ubi ciborum f]cula exquisitissima =e pollic5tur1 tum v9i1 lactis ac mellis torr5tes undique pr(lu5tes1 foem9>um etiam =mosissim>um ac cyna$orum greges1 quibus uti liceat et abuti1 ac septuag9ta millibus annorum voluptatibus p]frui1 po/ convivium1 quod etiam annorum septuag9ta millium spatio def9it4 ,quod#ab cum ,av]ros1 ,arabicae philosophiae pr9ceps1 legisset1 porcorum p>adisum dixit1 ut#ac mirum vid]i non debeat1 si impietas illa dete/abilis1 tot ac talibus propositis praemiis1 totum p5e t]r>um orbem invasit4 #a4 ,alibi3 rationes4 #b4 ,alius3 recepto4 #c4 ,muham$anorum4 #d4 ,alibi3 de ea tam54 #e4 ,alii3 i/e4 #f4 ,alibi3 t]ris4 #g4 ,alius3 usurpatur4 #h4 ,alius3 etiam4 #i4 ,alibi3 initium4 #aj4 ,alius3 saevitiam4 #aa4 ,alius3 ,mafu*ae4 #ab4 ,alibi3 quae4 #ac4 ,alibi3 et 444 debet4 ,,curtius3 ,tanta vis e/ pravae op9ionis1 ut hom9um m5tibus semel insita pot5tius quam natura ipsa dom9etur4 ,et quidem apud ,n>s+as ,indorum#a populos mortuis m>itis viduas eodem inc5dii rogo viv5tes ac spirantes cum cadav]ibus#b exuri con/at1 non modo vet]um1 s$ etiam rec5tiorum scriptorum summa cons5sione easque summa alacritate eo def]ri ab amicis1 ut voluptatibus m>itorum sempit]nis p]fruantur4 ,s$ et illud valde pu]ile debet vid]i1 quod ,ismalitae flagitia lotionibus assiduis elui putant1 non alit] atque ,indi occid5tales#c ,hispaniolae ex intimo /oma*o ante aras ac /atuas vom5tes scel]a pr(lig>i putabant4 #a4 ,alius3 ,indiae4 #b4 ,alibi3 cadav]e4 #c4 ,alibi3 ori5tales4 ,,octavius3 ,nihil mirum e/1 si ,av]ros ,ismalit>um religionem val]e jussit1 cum etiam ,*ri/ianorum ac ,judaeorum leges omnes fo$issime proculc>it4 ,s$ ,avic5na1 pr9ceps 9 omni g5]e philosophiae ac m$ic9ae cl>issimus1 scribit1 legem ,muhamm$is mis]ias ac felicitatem summ>um voluptatum corporis proposuisse1 aliam tam5 beatitatem#a lege prae/abiliorem 9 animo habuisse4 ,quae autem ex libris ,elimel ,nebi1 h4e4 vita prophetae ejusque doctr9a1 et ,edit el nebi i4e4 hi/oria prophetae1 rec5suit ,frid]icus1 plane apocrypha sunt ,ismalitis neque usquam !ologis approbantur1 s$ imp]itis hom9ibus conscripta rejiciuntur1 ut ea1 quae a ,bonav5tura !ologo de vita ,*ri/i circumf]untur1 cum scilicet arbores frugif]ae summa cacum9a curvass5t levit]1 ut infanti ,*ri/o1 ad poma inhianti ad satietatem usque vesci lic]et4 ,quae !ologi *ri/iani non magis probant1 quam innum]abiles hujusmodi fabulas1 quas 9 aurea dicam an f]rea lectione divorum legimus1 quae ref]re nolim1 ne nos pigeat inepti>um4 ,alcoranus1 qui a collectione sic dicitur vel ,alphaticianus a di/9ctione capitum1 quae #abc num]antur1 nihil habet inepti>um1 nihil sibi contr>ium1 nihil repugnans1 ut put>unt ,dionysius ,c>?usianus et ,c>d9alis ,s4 ,sixti#b1 qui adv]sus legem ,muhamm$is scrips]unt4 ,mitius aliqu&o#c ,ri*>dus#d ord9is pra$icatorum1 arabicis litt]is et discipl9a in/ructus#e1 tametsi quibusdam locis et falsa simulavit et v]a dissimulavit4 #aga ,quod autem de p>adiso et sordidis voluptatibus pl]ique calumniantur1 satis refelluntur ex iis1 quae ,azora septuagesima qu9ta et septima scribuntur1 scilicet adult]os et p]juros sempit]nis inf]orum ignibus deflagraturos1 ut cl>a voce te/atus e/ ipse legislator ,muhamm$es4 ,at ne foem9as quidem a viris1 dum sacra fiunt1 conspici1 nec 9 publico vultus revel>i#f patiuntur populi1 qui ,muhamm$is legibus#g obligantur4 ,quod item ,*ri/iani ,muhamm$em se resurrecturum spopondisse commemorant1 nusquam scriptis ,ismalit>um i/a rep]ies4 ,atque 9 eo ipso int] se discrepant ,*ri/iani1 quod alii quidem t]tia die1 alii oct+5tesimo po/ anno resurrectionem se promisisse jactant1 quasi ,lycurgus alt]#h1 ,apoll9em consulturus1 cives suis legibus oblig>et1 qu\sque r$iisset4 ,omissis igitur fabulis inanibus1 si quis /udiose legat ,alcoranum1 nihil 9#i eo rep]iet1 quantum quidem judico1 nisi summam erga ,deum religionem1 pietatem 9 p>5tes1 c>itatem 9 proximos1 b5ignitatem adv]sus t5ues1 ju/itiam 9 omnes assidue inculc>i videbit#aj4 #a4 ,alibi3 beatitud9em4 #b4 ,alius3 ,coeli4 #c4 ,alius3 aliquis4 #d4 ,alii3 ,ricualdus1 vel3 ,ricaldus4 #e4 ,alibi3 div9o in/9ctu4 #f4 ,alii3 revel>e4 #g4 ,alibi3 lege4 #h4 ,alibi3 ille1 vel3 olim1 vel3 alit]4 #i4 ,desunt alibi sex haec sequ5tia v]ba4 #aj4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,mirum e/1 ,ag>5os ,muhamm$is 9 coelum asc5sionem s9e mulo f+]e non potuisse1 aut cur scalam potius non adhibu]9t#a1 quam jum5tum#b1 nisi probabiliorem =e put>5t mulorum 9 coelos#c asc5sionem4 #a4 ,alibi3 adhibu]unt4 #b4 ,alibi3 mulum4 #c4 ,alibi3 coelum4 ,,octavius3 ,nihil hujusmodi proditum e/ 9 sacris#a ,muselmannorum litt]is1 nec magis incr$ibiles sunt hujusmodi fabulae1 quam ,num]ii#b ,attici1 praetoris ,romani1 qui juratus1 9 coelum asc5disse ,augu/um1 acceptis a ,livia decem aureorum millibus1 confirmavit4 ,s$ cum alius asc5sionem ,drusillae 9 a$ibus ,caligulae fratris nobilem affirm>et1 non s9e risu +5ti a populo acceptus4 #a4 ,alibi3 sanctis4 #b4 ,alibi3 ,num]ici4 ,,coronaeus3 ,miror1 ,octavium sup]/itiones ,ag>5orum1 mis]icordia potius1 quam risu dignae cum s9t1 ipse acutissimi judicii ac doctr9ae s+ul>is1 prob>e potuisse eoque magis1 quo diutius ab illis dura s]vitute fuit oppressus4 ,,octavius3 ,me ,deus optimus maximus a piratis compreh5sum 9 littore ,siciliae m]catori ,syriaco#a v5di passus e/2 hic rursus ,p>acadio#b me d$it1 qui ut religionis amantissimum ac litt]>um /udiosissimum me esse intellex]it#c1 de mea religione 7jam enim tri5nium#d captivus popul>i1 ,arabum l+uae consuev]am7#e p]cont>i coepit4 ,ego cum ad s+ula capita respond]em et 9 meam s5t5tiam illum p]trah]e con>]1 quo nihil ab immortali ,deo magis et melius mihi opt&um judicabam1 ille contra tot ac tam multis rationibus urgebat1 ut ab argum5tis1 quasi ab #agb aquis des]tus#f 9 vado ha]]em2 t&em mihi libellum exhibuit arabica l+ua a ,dom9icano quodam *ri/ianae religionis des]tore conscriptum pro def5sione religionis ,ismalit>um4 ,quem ut legi et relegi1 9 v>ias animi s5t5tias di/ractus1 mirab> ab hom9e ,*ri/iano1 et quidem ord9is pra$icatorum1 ejurata majorum religione scribi potuisse4 ,ad extremum rationibus victus acquievi2 quod cum h]us animadv]tisset1 lib]tate me donavit1 quam ut pl]ique adipiscantur1 ,muhamm$em amplecti sol5t et circumcidi se patiuntur4 #a4 ,alibi3 ,syriae4 #b4 ,alius3 ,p>acactio4 #c4 ,alibi3 intellex]at4 #d4 ,alii3 t]tium4 #e4 ,alii3 adsuev]am4 #f4 ,alibi3 desolatus4 ,,frid]icus3 ,audivi quondam eos1 qui antrum ,trophonium subir5t1 salt>e solitos1 ut#a qui a daemone 9 furorem ag]5tur1 quos amici cum revoc>e con>5tur1 simulatque +ressi fu]ant1 *oreis sese admiscebant4 ,idem ,octavio contigisse videmus4 #a4 ,desid]antur haec septem sequ5tis v]ba 9 aliis codicibus4 ,,octavius3 ,omitto contumelias1 quibus ,muhamm$is dignitas adv]s>iorum obtrectationibus lac]atur2 rem t5eo1 h4e4 v]um ac s9c]um unius aet]ni ,dei cultum4 ,,toralba3 ,si v]a religio 9 puro aet]ni ,dei cultu v]satur1 naturae legem suffic]e confido ad hom9um#a salutem4 ,nec aliam religionem habuisse videmus antiquissimos humani g5]is pr9cipes ac p>5tes1 qui aurei seculi memoriam po/]itati reliqu]unt1 non docti1 s$ facti1 non in/ituti1 s$ imbuti ab ipsa natura1 a qua pietatis1 religionis1 integritatis ac virtutum omnium rivulos haus]unt et express]unt4 ,id quod non solum omnibus omnium philosophorum s5t5tiis probatum1 s$ etiam oraculis1 si qua fides e/ oraculorum1 confirmatum videmus4 ,nam roganti ,m4 ,tullio1 quodnam vitae in/itutum sequ]etur1 responsum e/3 naturam sequi oport]e4 ,quod ipsum ,paulus ad ,romanos#b scrib5s non obscure aut ambigue1 s$ ap]te confitetur3 ,g5tes1 inquit1 quae lege vacant1 natura ipsa legitime vivunt1 quia tametsi legum tabulas nullas hab5t1 nihilom9us edicta m5tibus suis consignata circumf]unt1 te/ificante consci5tia ipsorum4 ,quibus v]bis rectam rationem et naturae legem ad hom9is#c salutem suffic]e docet4 ,quae cum ita s9t1 quid opus erat tot ac tam multis ritibus1 quibus obligantur ,judaei1 ,*ri/iani1 ,ag>5i1 ,pagani8 ,hanc enim religionem omnium antiquissimam ac optimam esse confido4 #a4 ,alibi3 omnium4 #b4 cap #a1 #bj sqq4 #c4 ,alii3 hom9um4 ,quae cum brevit] p]/r9xisset ,toralba1 sil5tium secutum e/2 neque enim de religionibus1 quod quisque s5tiret1 hact5us ap]u]at1 praet] ,,salomonem1 publica auctoritate fretum#a1 qui t&em rupto sil5tio3 ,mei s5sus1 inquit1 cum tuis1 ,toralba1 plane congruunt1 scilicet ea1 quae ad salutem p]t95t1 naturae legibus omnia cont9]i2 atque 8 naturae legibus vixisse ,abelem1 ,h5o*um1 ,noa*um#b1 ,abrahamum1 ,jobum#c1 ,isaacum1 #agc ,jacobum1 quos viros6 c]te ipsius immortalis ,dei te/imonio1 quo nec majus ullum1 nec gravius cogit>i pote/1 summam pietatis ac integritatis laudem adeptos4 ,neque enim circumcisio1 quae ,abrahamo et po/]itati quasi tess]a fo$]is data e/1 necess>ia fuit ad salutem1 s$ ob id potissimum circumcidi jubemur1 ut a caet]is populis a ,deo selecti ac segregati videamur4 ,hanc autem naturae legem signific>e videtur ,deus ipse1 cum dic]et3 ,b5$ic5tur 9 sem9e ,abrahami omnes g5tes1 eo quod ob$i]it voci meae nec unquam edicta mea legesque meas viol>it#d4 ,atque lex a ,mose nulla lata e/1 nisi quadr+5tesimo et trigesimo po/ anno4 ,caet]a v]o1 quae legibus ritualibus ac judici>iis cont9ebantur1 sublato ,dei templo ac ev]sa republica ,hebraeorum antiquata fu]e4 ,nam dis]te prohibemur#e usquam t]r>um pecudes mact>e nisi eo loco1 quem nom9atim ,deus design>at4 ,decalogus tantum#f ac circumcisio cum agno pas*ali ad sempit]nam acceptorum b5eficiorum memoriam a nobis usurpatur4 ,sic autem p]suasum habeo1 nullam omn9o religionem s9e ritibus ac c]emoniis consi/]e posse1 nec op9or ullum majus arcanum hab]e religionem romanam tantae diuturnitatis1 quam rituum ac c]emoni>um tantam1 quanta cogit>e pote/#g1 multitud9em ac v>ietatem1 tum suavissimam canticorum ac organorum1 tum etiam ve/ium ac suppellectilis sacrae ac pretiosae#h pompam1 quae populum quasi spectaculo admirabile ret9eat susp5sum4 ,ad quod#i enim ,deus ve/itum ,a>onis pontificis maximi augu/a quidem specie v5]abilem fecisset8 aut cur tot sacrificiorum ritus1 tot lotiones1 tot exquisitas expiationes jussisset1 si plebis imp]itae m5tes cultu religionis oblig>i commodius arbitr>etur8 ,multa quidem a ,judaeis ecclesia ,romana1 maximam tam5 rituum p>tem a vet]ibus ,graecis et ,lat9is accepit1 ut#aj etiamnum pelles ho/i>um1 quibus ipsi sacrifici caput obvelabant1 a ,canonicis usurp>i videmus2 et abrasiones v]ticis jam inde ab ,iside1 quae ,osiridis audita morte caput una cum ejus sac]dotibus abrasit1 =sitan orig9em trax]unt1 tum etiam populi dimissiones#aa p]actis sacris1 quas appellabant1 tum aquae lu/rales1 *ori1 prot]viae#ab1 !ophaniae1 t5sae1 f]cula1 saltationes ac pulv9>ia ,deorum4 #a4 ,alibi3 victum4 #b4 ,alii3 ,nomum4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,g54 #bf1 #d4 #e4 ,deut4 #d1 #ai sqq4 #f4 ,alibi3 tam54 #g4 ,alius3 posset4 #h4 ,alibi3 sacram et pretiosam4 #i4 ,alibi3 quid4 #aj4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #aa4 ,addit alius3 cum dicitur3 ,ite1 missa e/4 #ab4 ,exod4 #ab4 ,,curtius3 ,haec pompa ,romanae religionis ludos potius !atrales ac spectacula vet]um paganorum decet1 quam v]am pietatem1 quae fucum respuit1 simulationem ac speciem abhorret1 nec quicquam fallacius e/1 quam quod ext]ius speciosum app>et1 ut fucatae#a m]ces1 picti p>ietes1 fucati vultus4 ,et quemadmodum piscis ,tulis ac tigris bellua p]eleganti colorum v>ietate cutim di/9ctam hab5t1 cum tam5 nihil utraque animante crudelius sit3 ita quoque de religionibus judic&um1 quae ritibus tantum ac c]emoniis nituntur4 #a4 ,alii3 fucata4 #agd ,,salomo3 ,alt] c]te alt]ius ope c>]e non pote/4 ,,octavius3 ,nihil a ,toralba1 p>um etiam a ,salomone dissid5t ,ismalitae1 ac saepissime legislator 9 ,alcorano conte/atur populos omnes1 ,abrahami legem pr(it]i#a et exequi1 scilicet purum unius aet]ni ,dei cultum1 ab omni idololatria p5itus ali5um1 b5ignitatem adv]sus t5ues1 inf9itis locis ju/itiam 9 omnes4 ,hoc tantum int]esse puto1 quod legislator ,hebraeorum cum praemia cultoribus suis propon]et1 duobus v]bis rem absolvit3 hoc fac et vives2 ,ismalit>um v]o legislator p>adisum suum tot ac tam multis deliciis ac voluptatum fru5d>um spe in/ruxit1 ut talibus illecebris etiam invitos et nol5tes 9 (ficio ret9]et1 flagitiosos v]o ab injuriosa et conscel]ata vita1 suppliciorum immanium#b ac]bitate proposita1 revoc>et4 ,ritus autem ac necess>ias tantum c]emonias1 nullas inutiles habemus1 nulla spectacula1 nullas picturas aut caelaturas1 quae populum a cultu et cogitatione r]um div9>um av]t]e queant4 ,lotionibus etiam frequ5tissimis utimur1 ut sordes etiam int]iores saepius elu]e condiscamus4 #a4 ,alibi3 confit]i4 #b4 ,desunt haec tria v]ba 9 aliis codicibus4 ,,toralba#a3 ,qui rituum multitud9e plebem obruunt1 religionem 9 sup]/itionem conv]tunt2 qui autem omnes omn9o resecant1 nae illi omnes religiones a /irpe evellunt1 non alit] ac v9itor ille1 qui a vic9o sup]flua vitium#b sec>e doctus1 ut vites abundantius repullul>5t1 suas ipse solo t5us exsecuit4 ,idem iis contigisse videmus1 quos antiquae ,romanorum religionis piget1 brevi quoque novae pigebit1 nisi cum ritibus ac c]emoniis necess>iis1 tum etiam praemiorum spe majore pontificibus ac sac]dotibus proposita1 optimum ac doctissimum quemque ret9]e con5tur4 ,nihil autem accuratius div9a lege praecipitur1 quam ut sac]dotibus ac ,levitis bonorum omnium decimae1 primitiae ac sacrificiorum legitima p>s modis omnibus tribuatur4 ,sic enim ab ,hebraeorum sapi5tibus traditur1 frugum /]ilitatem1 pecorum int]itus ac inopiam extremam eos consequi1 qui sac]dotibus sua eripiant1 qui decimis fraudem faciant4 ,importate1 inquit ,deus apud prophetam#c1 decimas omnes 9 a$em#d meam1 ut sub9de l>gitio fi]i possit1 atque 9 eo ipso p]iculum facite et t5tate me1 si non ap]u]o coeli f5e/ras omnes1 ut impleam vobis !sauros meos#e et afflu5tiam omnium bonorum3 increpabo deva/atorem#f1 quo m9us calamitatem et /]ilitatem ve/ris agris inf]at2 quo quidem arcano nullum ad opes comp>&as majus esse pote/4 #a4 ,alius3 ,,coronaeus4 #b4 ,dee/ alibi4 #c4 ,mal4 #c1 #aj sqq4 #d4 ,alibi3 domum4 #e4 ,alibi3 vos !sauris meis4 #f4 ,alius3 devoratorem4 ,,octavius3 ,illud#a ,muselmannis omnibus potissimum curae e/1 ut sacrorum anti/ites opibus affluant1 idque ,muhamm$es sapi5t] providit1 ne sac]dotum inopia r]um div9>um ac religionis aff]at contemptum4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #age ,,curtius3 ,decuitne ,muhamm$em1 qui se prophetam f]ebat1 m5daciorum f]culis imp]itos plebis animos inesc>e aut legem a ,gabriele sibi datam m5tiri8 ,cum autem#a 9 ,alcorano scrips]it#b1 virg9em ,m>iam matrem ,jesu esse ,mosis et ,a>onis sororem1 nimis pu]ilit] 9 hi/oria m5titus e/2 duobus enim annorum millibus ,m>ia soror ,mosis ante mortua erat1 quam ,m>ia mat] ,jesu nasc]etur4 ,quod autem ,ag>5i se ,deum aet]num col]e pra$icant et eundem ador>e1 quem olim ,abrahamus1 9 eo ipso a sua lege defec]unt1 quippe ,dei ac ,muhamm$is laudes#c saepius cumulant1 sepulcra ,muhamm$is ac ,nabissae religiose adorant ac donis +5tibus oblatis v5]antur4 ,quid enim fune/ius1 quam quod ,muhamm$es turpissima#d libid9um fo$itate hom9es impuros ad suae religionis cultum pellic]e modis omnibus t5tavit8 aut quis corruptor publicus non sibi p]suadeat1 pul*rum ac hone/um esse 9 t]ris id1 quod 9 p>adiso hone/um esse docuit legislator8 et quidem ,leo ,af]1 qui1 ,mahom$is ejurata religione1 ,romanam amplexus e/1 scribit1 qu5dam sect>ium ,ianf>ida#e 9 urbe ,cahira publice muli]em1 spectante populi corona1 con/uprasse ac po/ amplexum cives muli]is i/ius ve/im5ta1 quasi div9itatem#f /upri contagione adepta fuiss5t1 summis digitis contacta exoscul>i coepisse1 m>itum v]o non tantum uxori et adult]o gratulatum esse1 s$ etiam fe/as epulas et ludos amicis cunctis concelebrasse4 ,quod mirum vid]i non debet1 cum talia praemia ,muhamm$es suae religionis cultoribus proposu]it#g4 ,quodsi ,py?agoras ,hom]um1 ,orpheum1 ,hesiodum apud inf]os1 de arboribus susp5sos1 a s]p5tibus jure torqu]i dixit1 ac ,plato ipse a sua civitate ,hom]um exegit1 quod ,deorum jurgia1 plagas1 l5oc9ia1 /upra1 ca$es1 ince/us turpit] f9xisset1 quanto po5a graviore dignus e/ ,muhamm$es1 quod#h se prophetam et legislatorem et pietatis magi/rum et religionum c5sorem pr(itetur#i8 #a4 ,alii3 enim4 #b4 ,alibi3 scripsisset4 #c4 ,desid]antur haec vig9ti v]ba 9 aliis codicibus4 #d4 ,alii3 turpissim>um4 #e4 ,alibi3 ,ibuf>idae4 #f4 ,alii3 div9am4 #g4 ,azora #a et #ha4 #h4 ,alibi3 qui4 #i4 ,alii3 pr(iteatur1 vel3 pr(itebatur4 ,,salomo3 ,haec omnia non modo dictu fo$a1 s$ etiam exemplo p]niciosa vid5tur1 scilicet hom9ibus turpia libid9um praemia propon]e virtutis ac pietatis ergo1 ac falsis promissis imp]itos1 contra quam deceat1 tract>e#a1 cum ,deus optimus maximus promissa non tantum prae/et1 s$ etiam multo lib]alius1 quam polliceatur#b2 impo/ores v]o plura semp] promittant1 quam effic]e queant aut vel9t4 ,nam cum ,deus spopondisset1 virgam illius1 quam ad pontificem sibi deleg]at1 g]m9aturam1 mox eadem virga protulit g]m9a1 flores1 frondes1 fructus3 ita quoque cum suae legis cultoribus t]ram pollic]etur1 coele/ia praemia l>gitur2 cum vitam promittit1 non modo hanc1 s$ etiam futuram multo meliorem donat4 ,sic ,onkelos ,*aldaeus int]pres locum hunc3 ,qui pacta mea et judicia exequetur1 #agf vivet#c1 int]pretatur de vita sempit]na4 ,illud p]niciosius1 quod qui praemia i/a libid9um fabulosa esse sciunt1 etiam supplicia#d proposita pro fabulis hab5t et 9 omne d$ecus praecipites ruunt4 #a4 ,alii3 lact>e4 #b4 ,alibi3 pollicebatur4 #c4 ,levit4 #ai4 ,exod4 #bj1 #ca4 ,deut]4 #ae4 ,eze*4 #b4 #d4 ,alibi3 scel]ibus4 ,,octavius3 ,x5ophontis et ,platonis s5t5tia mihi valde probatur1 scilicet magi/ratibus ac m$icis lic]e ac semp] licuisse1 p]9de ac nutricibus erga infantes1 m5tiri1 8 quidem salutis corporum ac r]um public>um causa1 quanto magis animorum#a saluti modis omnibus consul5dum8 ,demus c]te ,muhamm$em corporeas voluptates po/ hanc vitam promisisse 81 qui pudicitiam col]5t1 quam ipse legislator 9 ,m>ia virg9e1 9 ,za*>ia1 9 ,johanne maximis laudibus pluribus ,alcorani locis comm5davit1 adult]os v]o sempit]nis inf]orum ignibus devovit#b4 ,s$ quis non videt1 haec ab eo#c scripta fuisse1 ut omnes intellig]5t1 eos1 qui sese turpium voluptatum bl&itiis mancipass5t#d1 praemiis aet]nis ac beata vita c>ituros8 ,sic enim ap]te decl>at#e4 ,s$ quoniam au/rales populi omnium maxime projecti sunt 9 ,v5]em1 ,muhamm$es illa praemia excogitavit1 ut hom9es etiam invitos p]trah]et#f ad v]um decus4 ,cum igitur illa sanx]it1 ut animas ab int]itu s]v>et1 quid 9 eo g5]e tum peccavit1 quod v5iam non m]eatur8 aut quid aliud ,*ri/us proposuit#g1 quam eos1 qui summa cum integritate vix]9t1 beatissimam vitam 9 aet]nis voluptatibus p]fru5dis adepturos8 ,quanquam non valde solliciti s9t viri boni ac sapi5tes1 quanta s9t virtutis ac pietatis praemia futura1 cum virtus p] se ipsam maximum sibi praemium sit1 ac magnop]e laud&us videatur1 qui nihil boni facit1 nulla proposita m]c$e4 ,omissis igitur virtutum praemiis1 omnes omnium religiones inquirite1 si ulla e/ usquam g5tium aut antea#h ex/itit unquam1 quae puriorem aet]ni ,dei cultum doceat1 quae ab idolorum et creat>um r]um non modo cultu1 v]um etiam adspectu et cogitatione longius disc$at1 quam religio ,musulmannorum4 #a4 ,alibi3 anim>um4 #b4 ,azora #gf4 #c4 ,alibi3 illo4 #d4 ,alius3 mancip>5t4 #e4 ,azora #a et #f1 #ea et #aag4 #f4 ,alibi3 protrah]et4 #g4 ,alibi3 promisit4 #h4 ,alibi3 ulla4 ,,salomo3 ,quod ,ismalitae aet]num ,deum nec plures uno colunt1 hoc hab5t a lege div9a1 nec decuit ,muhamm$em1 novae#a legis specie1 quam ab angelo ,gabriele sibi datam m5titus e/1 v]a falsis1 turpia hone/is misc]e4 #a4 ,alibi3 nova4 ,,octavius3 ,necess>iam fuisse legem ,muhamm$is1 docuit ev5tus2 neque enim alit] ,asiae et ,africae populi de op9ione illa deitatis1 quam de ,jove et ,*ri/o concep]ant1 deturb>i potuiss5t1 nisi ,muhamm$es ope div9a id prae/itisset1 ne de9ceps hom9es ullam spem aut praesidium salutis 9 illius vita aut 9 hujus morte colloc>5t1 quem tam5 mortuum esse negavit1 s$ ,dei pote/ate ho/ium manibus ereptum4 ,8 jactis fundam5tis1 duo#a praesidia maxima /abili5dae religionis adjecit1 primum quod s]vitia #agg ad pileum vocavit1 lib]tate proposita iis omnibus1 qui se suamque discipl9am sequ]5tur1 alt]um quod de sua lege#b disput>i vetuit1 s$ bellorum va/itate ac t]rore po5>um sua jussa detrectantes compelli jussit#c4 ,itaque ,hom>us1 ,muhamm$is legatus1 +5ti s]vorum ex]citu collecto1 praefectos urbium ac praesides ,arabiae1 ,syriae1 ,aegypti armis fregit1 ac brevi ,*aldaeorum ac ,p]sidis regiones#d invasit1 exu/is omnibus paganorum et ,*ri/ianorum libris4 ,illud tam5 arcanum adhibuit1 quod ,*ri/ianos quidem ad se p]traxit1 cum prophetam ,*ri/um appell>et1 ,judaeos v]o1 ,arianos1 ,ne/orianos1 ,sabellianos pellexit1 cum ,*ri/um neg>et ,deum esse4 ,e/ enim ,arianorum s5t5tia fundam5tum religionis ,ismalit>um1 quoniam utrique virg9is quidem filium et creaturam esse confit5tur1 ,deum tam5 esse negant#e4 ,quae ,arianorum s5t5tia conciliis octo confirmata e/1 scilicet quae ,tyri1 ,s>dibus1 ,smyrnae1 ,m$iolani1 ,seleuciae1 ,nicaeae1 ,t>si coacta sunt1 ac potissimum synodo ,arim95si1 qua sexc5torum pontificum concordibus animis ac s5t5tiis ,arianam religionem comprob>unt4 ,cl>ius etiam ,ne/orius1 qui ,m>iam ,dei matrem esse ap]te negavit4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 religione4 #c4 ,azora #b4 #c4 #f4 #d4 ,alibi3 legiones4 #e4 ,epiphanius contra ,arianos2 ,hil>ius l4 #c4 de tr9it4 ,,curtius3 ,si ha]eticorum int] se conspirantium multitudo synodus e/ appell&a1 quid ob/at1 quom9us ,epicuraeorum coetui ecclesias et concilia non liceat appell>e8 ,at ne juris consulti quidem ullam societatem scel]um aut collegia flagitiosorum#a coire patiuntur1 quanto m9us ,ne/orianorum1 ,sabellianorum et ,arianorum nef>iae conjurationes#b 9 ,deum concilia dici deb5t1 cum abrogav]9t praecipuum fidei caput1 scilicet ,*ri/i deitatem ac trium p]son>um 9 unius ess5tia tr9itatem1 quam firmissimis innum]abilium conciliorum ac potissimum ,nica5ae synodi fundam5tis /abilitam debemus tu]i4 #a4 ,alibi3 flagitiorum4 #b4 ,alibi3 conciones4 ,,octavius3 ,*ri/ianae religionis antiquitatem--#a #a4 ,alii codices adjiciunt3 conspiciuntur4 ,hic ,,coronaeus1 cum ,octavium ad responsionem p>atum prospic]et ac diutius de rebus gravissimis protracta disputatio fuisset1 coetum solv5s3 ,po/ co5am caet]a1 inquit1 ne ,octavium de possessione loqu5di dejecisse videamur2 tum illud diss]etur1 si placet1 an viro bono de religione alit] s5tire liceat1 quam publice pr(iteatur8 ,ita1 salutati vicissim1 cum summa spe futurae disputationis discess]unt4 #agh ,,lib] ,,qu9tus4 ,cum ad co5am s+uli r$iiss5t1 ego trago$iam ,octavii p]sequi jussus1 cum ad eum locum p]v5issem1 quo ,soliman1 ,turc>um rex1 primog5itum ,mu/apham fracta gula 9 int]iore cubiculo coram +5ti ex]citu ad ,prusiam#a coacto projici m&avit1 praeconis voce ad tubae sonitum altissime exclamante hoc c>m53 ,sit unus coeli imp]ator#b maximus1 ,sit unus t]rae imp]ator praepot5s2 consi/]e me jussit ,coronaeus1 qui quidem secundis#c m5sis affabre ficta#d poma v]is ita miscu]at1 ut acutissimus quisque#e posset falli4 #a4 ,alibi3 ,prassiam1 vel3 ,russiam4 #b4 ,alibi3 temp]ator4 #c4 ,alius3 s5ti5di4 #d4 ,alius3 picta4 #e4 ,alibi3 quisquis4 ,,frid]icus1 homo m9ime malus1 specie deceptus1 cum pomum fictum d5tibus admovisset3 ,haud scio1 inquit1 an quisquam ve/rm non fall]etur4 ,quum caet]i propius intu5tes admirati sunt tam artificiose ficta#a poma1 ut de arbore dec]pta vid]5tur1 ,,coronaeus3 ,si oculorum s5sus1 omnium acutissimus1 tam absurde fallitur 9 rebus levissimis1 qu#b fi]i pote/1 ut m5s1 quae nihil nisi a s5sibus habeat1 r]um ardu>um ac sublimium sci5tiam c]tam nanciscatur8 #a4 ,alius3 facta4 #b4 ,alii3 quid4 ,,s5amus3 ,didic]am ab ,ari/otele#a1 s5sus nunquam1 s$ m5tem saepe falli4 #a4 ,de anima #c1 #c4 ,,toralba3 ,et ab ,academicis1 op9or1 peccatur1 s5sus semp] falli ac nihil scire posse1 et ab ,ari/otele1 quod s5sus nunquam falli putat2 gravius#a tam5 ab hoc1 quam ab illis1 quod m5tibus nihil inesse affirmant1 quam quod a s5sibus haus]9t2 s$ quoniam haec a nobis fusius disputata sunt 9 quae/ione de anima1 nihil repetitione opus esse videtur4 #a4 ,alibi3 quamvis4 ,,curtius3 ,ars 9 hujus pomi fabrica 7quod int5tis oculis intuebatur7 naturam aut vicisse aut c]te exaequasse videtur4 ,,salomo3 ,ars quidem hom9is1 natura v]o ,dei radius e/1 ac tantum abe/1 ut ars naturam v9c]e et exaequ>e1 ut ne vix quidem imit>i possit1 ac tametsi opificia1 signa picturae1 hom9um oculos saepe fallunt1 mirabilius tam5 e/1 9 eo g5]e be/ias falli nunquam#a posse4 ,itaque cum regem ,salomonem reg9a ,sabae fall]e con>etur1 v]o ac ficto flore simul compositis1 rogavit1 ut] v]us esset8 ,pr9ceps sapi5tissimus apes import>e jussit1 quae ad v]um florem rep5te advol>unt1 arte neglecta4 #a4 ,alibi3 non4 ,et cum nescio quid aliud 9 eam s5t5tiam dixiss5t1 hymni modulatione immortali ,deo gratias eg]unt4 #agi ,,frid]icus1 quem fictio pomi pupug]at3 ,ut9am1 inquit1 sic omnes1 qui falsa simul>e ac v]a dissimul>e acutissime norunt1 tanta felicitate deteg]5tur4 ,,coronaeus3 ,rem omnium maximam optat ,frid]icus1 quae tam5 nec appet5da#a nobis et unius ,dei propria sit4 ,nam si omnes omnium voluntates et cogitationes omnibus pat]5t1 nec suam innoc5tiam boni contra vim improborum tu]i nec de scel]atis ju/a supplicia sumi poss5t1 quia#b p] leges humanas cogitationes flagitiosae po5am non patiuntur4 ,idcirco bonis improbi1 cogitationibus nudatis#c semp] insidi>5tur1 scel]atis v]o boni nunquam4 ,itaque ,momus suo m]ito irrisus e/1 quod cum naturam tem]e c>p]et1 tum v]o f5e/ram 9 pectore fi]i oportuisse cont5d]et1 ut animorum occultae latebrae ac intimi recessus explic>5tur4 ,s$ ut prov]bio dicitur3 4 ,nam cum naturae p>5tem admir>i ac laud>e debuisset1 impie crim9atur#d4 #a4 ,alibi3 expet5da4 #b4 ,alii3 qui1 vel3 qu94 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,alibi2 debuiss5t 444 crim9antur4 ,,curtius3 ,at illud quanti e/1 quod nudatis consiliis scel]a praeoccup>5tur8 ,,s5amus3 ,ne ,deus quidem1 qui omnes hom9um cogitationes p]cipit m5te ac suscepta p>ricidia prospicit1 prius puni5da judicat1 quam ad exitum ea p]ducantur1 contra quam ,isocrates#a ac ,tiro ,tullius fi]i oport]e putabant1 ne supplicio po5it5tiam cogitationis impiae praev]tisse put>etur#b4 #a4 ,contra ,lo*it52 ,tiro apud ,gellium c4 #bi4 #b4 ,alii3 qua]emur4 ,,toralba3 ,ego quidem non1 si possim1 aliorum s5sus ap]ire velim1 s$ illud optem1 ut nemo aliud s5tiat et aliud obloquatur1 nisi id alt]ius commodo fiat1 ut sup]ius ab ,octavio dictum e/1 laudabile semp] fuisse1 salut>ibus uti m5daciis4 ,,frid]icus3 ,ita quidem hom9es hom9um causa de rebus publicis ac privatis /atuunt1 s$ cum ,deus s+ulas m5tes altissime#a scrutetur1 mirum tam51 pl]osque#b adire templa1 sacra fac]e1 vota v]bo t5us concip]e ac r$d]e1 contra quam s5tiant ac vel9t2 ac de 8 quidem#c ,deus apud ,esaiam#d2 ,populus hic1 inquit1 labiis suis glorificat me1 cor autem ejus longe e/ a me4 #a4 ,alibi3 artissime vel3 accuratissime4 #b4 ,alibi3 plures4 #c4 ,alibi3 quondam4 #d4 ,jesaiae #bi1 #ac4 ,,s5amus3 ,quoniam ,frid]icus 9 quae/ionem a ,coronaeo propositam +ressus1 ut accuratius discutiatur3 an viro bono de religionibus alit] s5tire liceat1 quam publice pr(iteatur1 di/9ctione opus esse op9or4 ,nam !ologorum f]e omnium summa cons5sione nihil aliud e/ religio1 quam av]sio a creatura ad purum unius ,dei#a cultum1 impietas v]o av]sio a creatoris cultu ad creaturas2 v]ius op9or1 quam ,ari/oteles1 qui religionem #ahj def9it #b 4 ,et pauci admodum rep]iuntur1 qui s9e ullo bonorum1 famae1 capitis metu publice et privatim1 ubi t]r>um fu]9t1 ,deum aet]num colant1 quos ord9e primo colloc>e possumus4 ,secundum g5us e/ eorum1 qui privatim ,deum aet]num amplectuntur ac publica idolorum templa fugiunt4 ,t]tium g5us e/ eorum1 qui ho/ium captivi idolorum ac daemonum templa supplicii metu adeunt1 nihilom9us tam5 intimis animorum s5sibus ,deum aet]num conte/antur1 sese ab omni idololatria m5tem ali5am ac puram ret9]e1 secuti ,j]emiae#d consilium 9 iis litt]is1 quas ad cives ,babylonem adductos scripsit1 quos gravit] cohortatur1 ut cum ante idola procid]e cog]5tur1 animis tam5 et m5tibus ,deum aet]num ador5t4 ,qu>tum g5us e/ eorum1 qui nec ho/ium captivi sunt1 nec p]icula capitis adire coguntur1 s$ opibus1 honoribus1 lib]is aucti#e1 publica idolorum fana subeunt1 ne opes des]]e aut exul>e necesse habeant1 privatis tam5 precibus ac votis ,deum aet]num v5]antur et pro /atuis procid5tes eundem suae puritatis te/em appellant ac precantur ab immortali ,deo1 ne vis illa sibi fraudi sit4 ,qu9tum g5us e/ eorum1 qui1 falsa religione1 quam op9antur v]am esse1 altius imbuti1 aliorum templa1 quae pr(ana putant1 refugiunt ac privatis dome/icisque ,diis ins]viunt4 ,sextum g5us e/ eorum1 qui privatos#f ,deos et falsam religionem1 quam hab5t pro v]a1 privatim et publice s9e metu amplectuntur4 ,septimum e/ eorum1 qui dubitant1 v]ane sit an falsa op9io1 quam sectantur1 9 ea tam5 in/ituti publice ac privatim acquiescunt1 ambigua spe salutis4 ,octavum g5us e/ eorum1 qui quam v]am religionem putant1 ob id tantum sectantur1 ut pietatis op9ione tutius fall]e poss9t4 ,nonum g5us e/ maleficorum et sortilegorum1 qui cum 9 ipsis templis adoraturi procumbant1 ,deum illum1 quem r]um exi/imant1 m5tibus ac v]bis tacitis impie dete/antur et privatim#g daemonibus#h humanas ho/ias mactant1 aut si de religionibus /atu5di pote/atem hab5t1 sacrorum maje/atem ac v5]ationem omni g5]e fo$itatum conspurcant1 ut qui ,bahalis ,peori sacra in/itu]unt1 pud5da impud5tissime revel>e cogebantur#i ac /]coribus religionis speciem fune/>e1 nec m9us turpit]1 qui1 ad sag>um ,py?iac>um pud5da auribus admotis1 oracula excipiebant4 ,decimum g5us e/ eorum1 qui nullam omn9o religionem1 aut religionis speciem curant aut inquirunt1 s$ be/i>um 9 modum cupiditatibus ac libid9i obsequuntur4 ,quorum#aj tet]rimi non satis hab5t omnem ex animo religionem et religionis speciem exuisse1 v]um etiam omnes omnium religiones privatim et publice irrid]e4 ,ex quibus planum fit1 septem esse religiosorum hom9um g5]a1 quos amplecti soleo1 quatuor v]o ,a!orum appellatione usurp>e possumus1 alios aliis det]iores4 #a4 ,alibi additur2 creatoris4 #b4 ,alibi3 1 vel 4 #c4 ,po/ librum ,b>u*1 9 epi/ola ad ,judaeos 9 ,babylonia4 #d4 ,alibi3 adjuti4 #e4 ,alii3 patrios4 #f4 ,alius3 privatis4 #g4 ,alibi3 daemoniis4 #h4 ,alibi3 cogebant4 #i4 ,alius3 omnium4 #aha ,,octavius3 ,cui publice s9e metu capitis ac bonorum non licet1 ,deum aet]num col]e1 hunc tam5 ante aras daemonum ac idolorum procid5tem m5te pura ,deum ador>e posse1 judicavit ,j]emias#a1 cujus s5t5tiam quis audeat aut velit aut possit improb>e8 #a4 ,epi/4 ad cives 9 ,babylone4 ,,curtius3 ,mihi pr(ecto prob>i non pote/ eorum simulatio1 qui corpore quidem /atuas1 m5te v]o ,deum ador>e se posse arbitrantur2 id enim si licuisset1 cur ,paulus contra s5ti5s3 ,corde1 inquit1 cr$itur ad ju/itiam1 ore autem fit confessio ad salutem4 ,qui alit] faciunt1 hos ,t]tullianus appellans3 negat1 inquit1 quisquis#a dissimulat4 #a4 ,alibi3 quicquid4 ,,octavius3 ,multa quidem probantur1 plura#a improbantur1 caet]a nec probantur nec improbantur1 s$ quodammodo excusantur1 ut quae vi et metu fiunt4 #a4 ,alibi3 multa4 ,,curtius3 ,ita =sitan#a apud judices metus v]b]um aut gravioris cruciatus4 #a4 ,alibi3 quidem4 ,,octavius3 ,tune igitur1 ,curti1 ,deum ac]biorem arbitr>e1 quam humanos judices8 ,,frid]icus3 ,ut sit excusatio#a metui cruciatus#b1 quo m9us cl>a1 voce quis ,deum aet]num pr(iteatur1 non video tam51 ut quisquam excus&us sit1 quod ante ,dianae aut alt]ius virg9is /atuam procumbat1 ne opibus aut#c honoribus c>iturus sit1 modo patriam des]]e liceat1 ut licuit ,abrahamo1 qui ne ad sid]um cultum adig]etur1 s$es patrias jussu div9o mutavit4 ,alioqu9 non video1 quibusnam rationibus oraculum illud div9ae vocis effug]e possimus#d3 ,qui me confitetur coram hom9ibus1 confitebor et ego eum coram patre meo1 qui 9 coelis e/4 ,itaque ,*ri/iani vet]es1 qui ,juliani ,augu/i fraude sacra daemonibus fec]ant1 a suis pontificibus admoniti ac po5it5tia fracti1 publice exclamabant#e3 ,nos animo ,*ri/iani sumus ac fuimus1 ,*ri/e s]vator1 fidem tibi non fregimus4 #a4 ,alibi3 ,ut sic excusatur4 #b4 ,alibi3 cruciatuum4 #c4 ,alibi3 et4 #d4 ,mat?4 #aj1 #cb4 #e4 ,epiphanius lib4 ,,iii4 ,,octavius3 ,si fidem i/a ratione non freg]ant1 errore decepti1 nihil erat1 quamobrem errorem deprec>5tur aut prec>5tur v5iam1 cum qui errant1 nullam praebeant ass5sionem#a4 #a4 ,alibi3 ass5tationem4 ,,curtius3 ,e/ apud ,orig9em#a gravis et ac]ba repreh5sio 9 eos1 qui quod m5tibus de ,*ri/o s5tir5t1 id ipsum v]bo neg>5t4 ,tales hypocritas ,deus apud#b ,heliam hac ratione refellit#c3 ,reliqui mihi #gjjj virorum etc4 ,haec v]ba non ad m5tem#d1 s$ ad corpora ref]ri1 quis non videt8 ,quodsi vet]es#e ,apoll9is1 ,dianae1 ,jovis a$itui cl>a voce a!os1 ,epicuraeos 7addit ,lucianus etiam ,*ri/ianos7 compellebant#f1 ut ex eorum templis exc$]5t1 quanto id v]ius 9 templo ,dei fi]i oportet8 #a4 ,contra ,celsum4 #b4 ,alius3 ad4 #c4 #d ,regum #ag sqq4 #d4 ,alibi3 m5tes4 #e4 ,alii3 ,v5]is4 #f4 ,alii3 compellebat vel3 compellabant4 #ahb ,,octavius3 ,duobus propositis incommodis majus e/ decl9&um1 summo sapi5tum omnium cons5su4 ,grave quidem e/ hom9i prud5ti ac religioso1 ante simulacra inania procid]e1 oscul>i1 donis amplific>e1 tametsi m5s adorantis sit aet]no ,deo conjuncta2 gravius tam51 impietatis labes aet]nas subire et ab omni religione des]tum vid]i1 si sacra publica des]as2 gravissimum1 exemplo p]nicioso caet]os contemtu publicae religionis ad omne g5us impietatis#a arcess]e4 ,haec igitur incommoda prius decl9&a sunt1 quam illa4 ,neque enim cuique licet1 uxorem1 lib]os1 p>5tes1 familiam secum abduc]e#b1 et ut liceat1 longissimas tam5 regiones p]agr>e necesse e/1 ut populum v]a religione ut5tem rep]ias#c4 ,moses quidem#d ac ,j]emias#e animo supplicia p]cipiebant1 quae ,israelitisimp5debant1 ac futurum#f p]spex]unt1 ut captivi ad ho/es abducti lapides ac ligna inviti ador>5t1 quia#g prae v]o ,deo idola maluiss5t1 ut p] quae quisque peccat1 p] ea ipsa puniatur4 ,id tam5 s+ul>e adv]sus idololatriam#h ,deus ipse amuletum d$]at1 ut animos ad se conv]t]5t1 cum /atuis ins]vire cog]5tur1 seque propitium illis =e te/atus e/4 #a4 ,alius3 impietatum4 #b4 ,alibi3 duc]e4 #c4 ,alibi3 rep]iat4 #d4 ,deut]on4 #bh4 #e4 ,j]emiae #af4 #f4 ,alibi3 futura4 #g4 ,alii3 qui vel3 quod4 #h4 ,alibi3 idololatras4 ,,curtius3 ,ad s]vos et captivos haec oratio p]t9et1 vel ad eos1 qui c>c]ibus1 v9culis1 v]b]ibus ad impios cultus adiguntur1 ut#a quidem ,albugu]ii1 proregis apud ,indos ori5tales1 crudelitas s+ul>is d5otatur1 quod ,*ri/ianorum1 qui ad ,muhamm$em#b inviti defec]ant#c1 dextras manus ac pollices s9i/ros1 n>es et auriculas amput>i jussit4 ,s$ haec ad eos non p]t95t1 quibus alio emigr>e fas e/4 #a4 ,alibi3 et4 #b4 ,alius3 ,muhamm$anos4 #c4 ,alius3 defec]unt4 ,,octavius3 ,at licuit ,namo pr9cipi emigr>e1 noluit tam51 qui tam5 ab ,elisaeo propheta excusatur#a4 ,is enim lepra curatus vovit1 se de9ceps aet]no ,deo sacra facturum4 ,si tam51 inquit1 rex ,syriae hum]is meis innixus sacrificet#b ,deo ,rimmoni1 propitius mihi sis4 ,ad quem ,elisaeus3 ,vade1 inquit1 9 pace6 ,quibus v]bis p]spicuum fit1 etiam illum1 qui opibus ac divitiis afflu5s s9e ullo p]iculi metu contiguam ,syriae ,palae/9am evad]e pot]at1 ut lib]e ,deo sacra fac]e lic]et1 excus>i tam54 ,neque enim1 op9or1 ,deus ,abrahamum patriam des]]e jussit1 ne sid]ibus s]vire compell]etur1 s$ ut adv]s>iorum insidiis lib]>etur4 #a4 #b 7#d7 ,regum #e1 #bj sqq4 #b4 ,alius3 significet2 alius3 sacrificav]it4 ,,frid]icus3 ,ego illum1 qui corpore et publice ante aras ac /atuas mortuorum procumbit1 etiamsi ,deum pura m5te adoret1 non m9us pecc>e /atuo1 quam si omni religione des]ta ,a!us c5s]etur1 quoniam imp]itos abducit a v]o ,dei cultu4 ,,coronaeus3 ,sup]/itio1 quantacumque sit1 quovis a!ismo tol]abilior e/2 nam qui sup]/itione aliqua obligatur hunc num9is metus 9 (ficio quodammodo ac naturae legibus cont9et1 a!um v]o1 qui nihil nisi #ahc te/em metuit aut judicem1 ad omnia scel]a proclivi lapsu ru]e oportet4 ,ac tametsi actionum human>um prae/antiam sapi5tissimus quisque non solum f9ibus ipsis metitur1 v]um etiam omnibus p>tibus et causis1 scilicet effici5te1 subjecto1 =ma1 f9e1 summam tam5 omnium actionum ac praecipiam causam ipso f9e dijudicat#a4 #a4 ,petrus ,lomb>dus ex ,augu/9o libro #b4 s5t4 #a4 qu4 #a4 ,?omas 9 secunda secundae q4 #ae4 et canon4 m9i/r4 #bc4 qu4 #e41 ubi int5tio mala r$dit opus malum1 quod alioqu9 bonum fuisset1 et #ae qu4 #f4 cap4 #ea3 ,si sac]dotibus4 ,,curtius3 ,quid igitur fiet sacris litt]is1 quae toties ac tam saepe hypocris9 abom9antur8#a #a4 ,job4 #h4 #ac4 #ae4 #ag4 #bj4 #bg4 #cd4 ,jesai4 #i et #cc4 ,mat?4 #f4 #g4 #ae4 #bb4 #bc et #bd4 ,luc4 #ab4 #ac4 ,j]4 #i4 ,eze*4 #cc4 ,mal4 #c4 #b ,regum #ae4 ,,octavius3 ,ita quidem abom9antur eos1 qui labiis ,deum1 non m5te colunt1 quod pietatis ac ju/itiae speciem immanibus flagitiis praet5dunt4 ,at is qui g5ibus advolutus1 ante idola procumbit ac nihilo secius m5te s9c]a ,deum v5]atur1 longissime abe/ ab hypocrit>um p]niciosa simulatione4 ,,salomo3 ,probabili c]te argum5to utitur ,coronaeus1 vir non modo 1 s$ etiam 1 quo sup]/itionem1 quantacunque sit1 quovis a!ismo judicat tol]abiliorem4 ,videtur tam5 a!us1 qui ,deum p5itus ejuravit et ex animo ejecit1 m9us pecc>e1 quam qui illum cum rebus creatis conjungit eodem cultu1 quia m9us peccat s]vus fugitivus aut miles des]tor1 quam qui obsequium dom9o et imp]atori suo contumeliose prae/at4 ,qu9 etiam gravius peccatur ab iis1 qui aet]num ac v]um ,deum cum falso cultus honore communicato copulant1 quam qui hunc ab illo disjungunt1 et v]i ,dei v5]atione des]ta ins]viunt iis1 quos sibi erroris op9ione ,deos f9x]unt4 ,et quemadmodum uxor po5is capitalibus obligatur#a1 quae legitimum ?orum1 adult]io commisso1 conspurcav]it1 m]etrix non item1 quia m>itum1 quem nullum habet1 fraud>e#b non pote/3 ita1 duobus sup]/itiosorum hom9um g5]ibus propositis1 alt]i quidem +rati1 qui#c v]um ,deum non exquirunt#d1 alt]i#e contumeliosi1 qui quidem aet]num ac solum ,deum agnoscunt1 eundem tam5 insigni contumelia non dubitant societatis impurissimorum daemonum vel /atu>um contub]nio viol>e4 ,contumelias autem ac]bius1 quam injurias f]re sol5t ii1 qui nullam suae dignitatis et gloriae curam hab5t2 at immortali ,deo suae gloriae decus quanti sit1 indicat illa obte/atio apud ,jesaiam3 ,cui1 inquit#f1 me exaequavi/is1 aut cujus similem feci/is8 ,vivo ego1 si meos honores cuiquam imp]ti>8 ,et quidem impios ,deus saepe execratur1 saepius tam5 eos1 qui se cum diis p]egr9is#g communi caet]orum obsequio conjunx]unt1 supra modum zelotypia commotus abom9atur4 ,et quoties agit de jure suae maje/atis1 #ahd agit autem#h saepissime1 supra hom9es et supra ,deos hom9um#i fictos et supra quicquid e/1 quod hujus mundi ambitu compreh5sum videmus1 ut 9 altissimo imp]ii et honoris culm9e collocatus1 caet]a fluxa ac caduca longissime infra se despici5s1 pro nihilo esse et ex nihilo creata et ad nihilum recasura#aj te/atur4 #a4 ,num]orum #bj1 #aj4 #b4 ,alibi3 fo$>e4 #c4 ,alibi3 quod4 #d4 ,alibi3 cognoscunt vel3 agnoscunt4 #e4 ,alius3 alit]4 #f4 ,jesaiae #df1 #i sq4 #g4 ,dee/ 9 alio codice4 #h4 ,alibi3 enim4 #i4 ,addunt alii3 inani op9ione4 #aj4 ,alibi3 evasura4 ,,octavius3 ,non dubito1 illum1 capitaliori fraude oblig>i1 qui sci5s1 prud5s creatorem cum creatura#a honoris communicatione conjungit1 quam qui ,deos fictiles una cum v]o ,deo plane rejicit4 ,et quidem#b mallem dic]es1 ,octavium nunquam ex/itisse aut abs te1 ,coronaee1 qui s+ul>i amore me amplect]is1 repudi>i1 quam furiosum1 petulantem1 iracundum1 impium dici ac talium hom9um contub]nio copul>i4 ,sic quoque prae/at1 ,deum non esse1 m5tiri1 quam aut mortalem aut corporeum arbitr>i aut cum sanctis#c illum eodem cultu1 iisdem sacris1 eadem ara consecr>e#d4 ,s$ qui /atuas ac sid]a pro ,diis hab5t1 vel angelos ac divorum m5tes iisdem sacris cum aet]no ,deo conjungunt1 etsi non recte faciunt1 attam5 9 eo sunt1 ut quodammodo excusationem m]eantur1 cum integra m5te et animo1 recta consci5tia1 sic a pontificibus in/ituti1 sic docti1 sic imbuti1 num5#e sibi cognatum et cognitum colant4 #a4 ,alibi3 creaturam cum creatore4 #b4 ,alius3 plane4 #c4 ,alibi3 cum 84 #d4 ,alii3 consoci>e4 #e4 ,alibi3 mundum4 ,,salomo3 ,agnosco1 rectam illam animi consci5tiam ,deo non +ratam esse4 ,argum5to e/1 quod lege div9a capite plectatur#a et is qui quem ,deum esse putabat1 v]bo violavit1 et qui aet]num ,dei nom5 m9us dis]te pronunciavit#b4 ,vocem enim i4e4 ,deum tuum di/9xit a nom9e sanctissimo 1 quo ,deus aet]nus significatur1 et utrumque#c ab utroque segregatur1 quod arcanum latet imp]itos l+uae sanctae4 ,ex quo sequitur etiam1 aet]no ,deo non#d +ratum esse cultum1 qui fictili#e ,deo exhibetur bona fide4 ,itaque videmus#f ,abrahamum1 ,isaacum1 ,jacobum1 ,josuam fo$]a cum paganis idolorum cultoribus f]i5tes1 jurejur&o ,deorum suorum illos obligasse1 ut non m9us pecc>e vid]etur1 quod#g ,deos fictiles1 quam qui ,deum aet]num pejurio viol>5t4 #a4 ,alius3 plectitur4 #b4 ,levit4 #bd4--;,alibi3 pronunciant vel3 enunciav]it4 #c4 ,addunt alii3 caput4 #d4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #e4 ,alibi3 futili4 #f4 ,g5es4 #cg1 #ca4 ,josuae #i4 #g4 ,alii3 qui4 ,,octavius3 ,e/ apud ,ari/otelem#a memorabilis hi/oria3 si quis 9 *>ta jusjur&um scripsisset1 illamque 9 fontem ,palicorum#b jecisset#c1 si pej]atum esset1 *>ta fundum petebat1 et qui p]jurio sese oblig>at1 brevi moriebatur4 #a4 4 #b4 ,alii3 ,palisorum1 vel3 ,palyrum4 #c4 ,alius3 conjecisset4 ,,salomo3 ,si peccatur ab eo1 qui1 quem ,deum putabat1 eundem p]jurio contumeliose afficit1 etiam si ,deus non sit1 consequ5s e/1 ,deo non +ratos esse honores1 qui errore ju/o ac bona fide ,diis fictilibus exhib5tur4 #ahe ,,curtius3 ,quis errore ju/o#a se tu]i pote/1 ut dom9um s]vo1 regem subdito1 creaturam creatori cultu antef]at aut conf]at8 #a4 ,alius3 decore1 ju/e4 ,,octavius3 ,vet]es populi1 paucis admodum exceptis1 aut p]egr9a num9a colu]unt1 aut cum ,deo conjug>unt#a1 qu9 etiam illi ipsi1 qui 9 ,sam>iam jussu regis ,assyrianorum#b v5]ant#c1 ,deo aet]no simul ac ,diis patriis sacrificabant2 ju/o quidem errore1 cum ita in/ituti#d ess5t ac a suis pontificibus imbuti1 ac si alit] feciss5t1 quam a pontificibus praescriptum esset1 impietate se ipsos oblig>e#e vid]5tur1 quoniam pontifices ubique religionis sunt judices1 ut ,l4 ,lucullus pontifex 9 s5atu diss]ebat#f4 ,nec div9a lex cuiquam judicia religionum praet]quam pontificibus et ord9i ,levitico#g tribuit1 tametsi violatae religionis supplicia quoque ac caet]is irrog>i velit4 #a4 ,alibi3 comb9>unt4 #b4 ,alii3 ,assyriorum4 #c4 #b ,regum #ag4 #d4 ,alibi3 in/ructi4 #e4 ,alibi3 commacul>e4 #f4 ,cic]o ad ,atticum l4 #d4 #g4 ,deut]on4 #bb4 ,,frid]icus3 ,quid igitur ,*ri/us1 cum dic]et#a3 ,eum qui dom9i jussa m5te#b p]cepit ac plane intellexit1 si m9us exequatur1 gravissimis plagis vapulaturum1 cum v]o qui p5itus ignoravit#c1 m9us quidem1 s$ vapulaturum tam5 et ignorantem simul cum ignorantia ac inscitia p]iturum8 #a4 ,lucae #ab1 #dg sq4 #b4 ,dee/ 9 alio codice1 qui legit3 p]cipit4 #c4 ,alibi3 ignorav]it4 ,,octavius3 ,pr(ecto v]b]ibus dignus non modo is1 qui dom9i jussa1 quae exequi pot]at1 contemsit1 s$ etiam is1 qui non exsequitur1 non tam5 is1 qui nec scire pot]at et suorum pontificum culpa#a 9 fraudem impulsus e/1 cum ,dei sui voluntatem ac jussa dilig5tissime exquir]et#b4 ,at pontifices1 sac]dotes1 episcopi1 m9i/ri religionum ac sacrorum int]pretes ,dei voluntatem ign>is ac imp]itis litt]>um omnium hanc esse int]pretantur ac p]suad5t1 ut non solum aet]no ,deo1 s$ etiam ,apoll9i1 ,dianae1 ,virg9i1 ,palladi1 ,angelis1 daemonibus1 /atuis hom9um ac be/i>um1 cadav]ibus et c9]ibus sacra faciant4 ,hanc igitur illit]atorum et agre/ium hom9um imp]itiam quis accuset8 aut quis po5as m]]i putet8 quis potius non repreh5dat#c eorum p]vicaciam ac sup]biam1 qui pontificibus ac sac]dotibus non acquiev]unt8 cum lege div9a#d sanctissime caveatur1 eos1 qui pontificis magni decretis non p>u]9t1 capite puni5dos4 #a4 ,alii3 causa4 #b4 #a ,cor9?4 #ad4 #c4 ,alibi3 repreh5det4 #d4 ,deut]on4 #ag4 ,,s5amus3 ,ego quidem sic exi/imo1 eos1 qui pontificum suorum auctoritate freti ac jussis obsequ5tes1 /atuas vel ossa putrida pro ,deo colu]unt1 bona fide semp] excus>i4 ,,salomo3 ,div9a lex#a pontifices ac sac]dotes tantae eruditionis ac sapi5tiae esse voluit1 ut nullam erroris praetex]5t excusationem1 quoties de jure div9o qua]]etur1 cum tam5 caet]os non modo univ]sos1 #ahf s$ etiam s+ulos ipsumque populi totius pr9cipem errore peccantes semp] excuset4 #a4 ,levit4 #e4 ,,toralba3 ,ju/um errorem ju/a excusatione purg>i non dubito1 litt]>um etiam atque eruditionis exp]tes1 qui#a 9 majorum suorum in/itutis ac pontificum suorum decretis acquiescant1 ju/am erroris causam hab]e1 non tam5 litt]atos ac potissimum eos1 qui doctr9a r]um naturalium imbuti fu]unt1 a qua quidem c]tissimas de unius ,dei natura1 pot5tia1 bonitate notiones elic]e potuiss5t1 uti etiamnum ,paulus ipse ap]te decl>at4 #a4 ,alibi3 quod4 ,,salomo3 ,praecl>a quidem vis naturae e/1 hom9um m5tibus insita1 quae illos ad pietatem1 ju/itiam1 virtutes omnes exsuscitat3 s$ ut div9am s5t5tiam assequatur1 nisi ,deus ipsos afflav]it#a1 non magis fi]i pote/1 quam inclusa tabula#b1 docta manu picta atque elegante colorum v>ietate di/9cta vid]i1 s$ oportebit p]spicuo lum9e illu/r>i4 ,ita#c ,moses coacta populi concione decl>avit#d1 cum dic]et3 ,non d$]at hact5us vobis ,deus cor ad intellig5dum1 nec oculos ad intu5dum1 nec aures ad audi5dum1 annos tam5 quadrag9ta populum ab ,aegypto p] des]tissimas regionum va/itates r$ux]at#e 9 ,palae/9am cum +5tibus ac /up5dis r]um admirabilium#f prodigiis ac port5tis4 ,int]dum ,deus hom9es ita excoec>i patitur1 ut etiamsi r]um omnium magn>um sci5tiam adepti s9t1 nunquam ,dei cognitione ac v]a religione fruantur1 quoniam +5ii acum9e ac subtilitate elati f]untur atque arroganti sup]cilio div9am sapi5tiam#g suo /udio se assequi posse confidunt4 ,job#h v]o ap]te confitetur1 nec 9 aquis1 nec 9 t]ris1 nec 9 daemonibus1 quos volucres appellat1 sapi5tiam inesse1 s$ solius immortalis ,dei mun]e et concessu tribui ad eamque assequ5dam luc]nam div9am sibi praeluxisse4 #a4 ,alibi3 afflavit4 #b4 ,alius3 inclusae tabulae 444 di/9ctae 444 pictae4 #c4 ,alius3 ,id autem4 #d4 ,deut]on4 #bi1 #d sqq4 #e4 ,alius3 d$ux]at4 #f4 ,alibi3 imo admirabilibus4 #g4 ,alibi3 div9a4 #h4 ,jobi #bi sq4 ,,toralba3 ,i/ud quidem ass5tior1 non tantam naturae esse vim ac pote/atem1 ut s9e ope ac luce div9a consummatam illam r]um div9>um sapi5tiam assequatur4 ,videmus enim ,ari/otelem1 qui vet]um omnium philosophorum fontes exhaus]at#a1 multa quidem argute et ord9e dec5te scripsisse1 r]um v]o div9>um sci5tiam nullam habuisse#b1 ut supra p]spicue demon/ratum e/#c1 ,platonem v]o1 qui ab ,ari/otele arguti>um subtilitate sup]atur1 multo c]tiores de ,deo deque mortalium anim>um vi ac pote/ate compreh5siones habuisse1 quas s9e div9a luce nunquam potuisset adipisci4 ,nam cum 9 ipso ineuntis aetatis flore ,pha$onem scripsisset3 ,lib5t]1 inquit1 m5tis#d illius aet]nae prae/antiam ac naturam didicissem1 s$ neque p] me ipsum intellig]e1 neque ab alio audire pot]am4 ,quibus autem ritibus ,deus hom9i col5dus sit1 qui doceat1 =e #ahg nem9em confitetur#e1 nisi ,deus ipse ducem se praebeat4 ,id autem appellat rem omnium maximam ac praecipuam1 4 ,cui congruit illud ,arriani ad ,epictetum3 ,nos a ,deo p] angelum de rebus maximis ac pul*]rimis admon]i1 4 ,idem paulo po/3 ,mem5to aet]ni ,dei illumque adjutorem appella3 1 4 ,quid ,jambli*us8 ,c]tum e/1 ea sola fi]i oport]e1 quibus ipse ,deus delectatur1 quae assequi nemo pote/1 nisi aut ,deum ipsum audi]it aut arte quadam div9a sibi illud comp>av]it4 #a4 ,alii3 exhaus]it4 #b4 ,alius3 hausisse4 #c4 ,alibi3 fuit4 #d4 ,alius3 mortis4 #e4 ,alibi3 f]e nem9em esse confitetur4 ,,salomo3 ,quo quisque ,deum acc$it propius ac ard5tius amat et metuit1 eo lux illi salut>is copiosius affulget1 quam ,ari/oteli defuisse quis miretur1 cum vix unquam ,dei mem9]it1 cui etiam illudit1 cum animal vocat aut negat ju/um esse1 =tem1 prud5tem1 sapi5tem1 inanissimis#a sophismatum argutiis confisus4 ,quid autem capitalius quam arbitr>i1 eum1 a quo sapi5tia1 prud5tia1 ju/itia1 virtutes omnes oriantur1 iisdem ipsum c>]e8#b ,idem libro decimo qu>to 7nam duo po/]iores ,arabum b5eficio 9 lat9um r$i]unt71 ubi praecipuum erat de ,deo argum5tum#c nihil usquam nisi libri decimi primi capite po/remo1 idque tam brevit]1 ut rem praet]iisse potius1 quam attigisse videatur4 ,plato saepissime#d de ,deo v]o1 nec tam5 alit]1 quam summa cum v5]atione ac num9is metu scribit et 9 contemptores#e ,dei supra modum exc&escit1 illud autem frequ5t] usurp>e solet3 si ,deus velit1 aut ubi ,deo collibu]it1 vel 4 ,d5ique ,deum solum bonum p]suasum esse habet 9 eoque virtutes omnes 4 ,quis ergo tantam sapi5tiam ac num9is cl>itatem 9 eo fuisse dubitet1 qui ,deo et cui ,deus tam c>us ex/it]it8#f #a4 ,addit alius3 ac levissimis4 #b4 ,ari/oteles lib4 #ad ,metaphys4 #c4 ,alibi3 argum5t>i4 #d4 ,9 ,timaeo1 9 ,pha$one1 9 ,alcibiade1 9 ,!age4 #e4 ,alibi3 contemplatione1 vel3 contemplationibus4 #f4 ,alius3 extitit4 ,,s5amus3 ,s$ ,platonem#a tametsi de ,deo tam praecl>e scrib]et ac s5tiret1 ,apoll9i1 ,palladi caet]isque diis populorum sacra fecisse ac sacris int]fuisse videmus1 etsi litt]is secretioribus amicos ad unius ,dei aet]ni cultum et cognitionem cohort>etur4 #a4 ,ep4 #g ad ,dionem4 ,,salomo3 ,mirum vid]i debet nem9i1 si ,platoni div9a lux abundantius1 quam caet]is philosophis affulsit1 cum tanta v5]atione scriptis omnibus ,deum p]sequ]etur#a1 ut eum ,num5ius ,academicus ,mos5 ,atticum appell>e non dubit>it4 ,at no/] legislator aeque ac ,salomo non semel admonu]e1 ,deum ab iis inv5iri1 qui toto m5tis impetu f]untur 9 ejus inve/igationem ac v5]ationem2 et quidem me de ,deo diss]5tem metus invadit cogitantem1 nihil ab hom9um oratione1 nihil a m5te pr(icisci1 quod tantae maje/ati congru]e possit1 seu s5t5ti>um seu v]borum pond]ibus #ahh res exigatur4 ,et ut sit aliquis ea religione ac naturae bonitate1 ut toto animi conatu 9 ,dei amorem rapiatur1 ut etiam orationis ub]tate ac v]borum lum9ibus ,dei laudes exorn>e1 ut omnia ejus ge/a1 judicia1 leges r]umque omnium mirabilem procurationem s]monis copia complecti1 ut illius vim inf9itam1 pote/atem1 sapi5tiam cogitatione1 v]bis1 scriptis prosequi possit1 ut d5ique tanti num9is maje/atem omnibus ad intu5dum proponat1 fru/ra tam5 se torqueat1 nisi ,deus ipse afflav]it#b aures et m5tes auditorum4 #a4 ,alius3 prosequ]etur4 #b4 ,alii3 afflavit1 vel3 affluxit4 ,,coronaeus3 ,demus igitur op]am1 ut qui amore ac necessitate /udiorum unum et idem esse videmur1 unum et idem de rebus div9is s5tiamus1 ut t&em praepot5ti optimoque r]um omnium conditori similes fiamus4 ,nam 9 eo videtur ,plato summum hom9is extremumque bonum posuisse4 ,,curtius3 ,eadem e/ ,*ri/i et acutissimi cujusdam !ologi#a s5t5tia3 ,ei1 inquit1 cum app>u]it1 similes ei erimus4 #a4 ,joh4 #c4 #g4 #h4 #i4 ,acta #ad4 ,calv9i in/itut4 ,,salomo3 ,non video1 cur 9 eo summi hom9is bonum con/itu]e debeamus1 cum nihil creatori cum creatura simile ac commune esse univ]sim#a possit1 ut ,r4 ,moses non semel admonuit1 s$ v]ius e/1 extremum hom9is bonum 9 aet]ni ,dei fruitione v]s>i4 ,satiabor1 inquit ,david#b1 cum app>u]it gloria tua4 #a4 ,alii3 univoce4 #b4 ,psalm #af 7#ag71 #ae4 ,,s5amus3 ,ego ab ,ari/otele didic]am#a1 summum hom9is bonum 9 virtutis amore#b consi/]e4 #a4 ,e?4 ad ,nicom4 lib4 #g4 #b4 ,alius3 actione4 ,,toralba3 ,at ille#a suorum decretorum con/antiam non tuetur1 cum aliis summum bonum 9 m5tis actione colloc>it1 quo quidem loqu5di g5]e usus e/1 ne cum#b magi/ro ,platone1 cujus omnia decreta ev]t]e#c conatus e/1 idem dic]e vid]etur1 cum tam5 idem s5tiret1 quia nem9i dubium e/1 qu9 ipsa m5tis actio sit contemplatio1 quam improprie actionem appellat4 ,neut] tam5 v]um hom9is bonum attigisse videtur1 quia tametsi negotium ad otium1 motus ad quietem ref]atur1 actio ad contemplationem1 ipsa tam5 contemplatio esse pote/ r]um abjectiorum ac viliorum1 et ut sit circa rem omnium optimam et maximam1 quoniam alio ref]tur1 extremum bonum dici nequit4 ,9 quo rursus ,ari/oteles#d non levit] lapsus1 quod f9em hom9is cum ejus summo bono confundit4 #a4 ,alibi3 ,atqui4 #b4 ,desunt haec novem sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 rejic]e4 #d4 ,libro #b et #aa ad ,nicom4 ,,s5amus3 ,an pote/ alius esse f9is hom9is1 aliud extremum ejus bonum8 ,,toralba3 ,quidni8 ,f9es r]um omnium g5it>um sunt extra res ipsas1 nihil enim fit propt] se1 bonum v]o cujusque rei 9 se v]titur1 et ejus commodo1 non alt]ius expetitur1 quoniam se quisque plus amat1 quam bonum illud1 quod sui be&i causa conquirit4 ,gram5 enim prog]m9at1 #ahi ut sit pabulum pecori1 pecus hom9um victui#a1 jum5ta ut hom9ibus s9t adjum5to#b ac pro illis moriantur4 ,nemo tam5 dix]it1 hunc be/i>um f9em extremum esse bonum ill>um1 cum r]um omnium commune bonum sit1 b5e esse pro cujusque natura4 ,ita quoque f9is hom9is e/1 ins]viisse gloriae ,dei4 ,omnia1 inquit ille#c1 feci propt] me ipsum1 etiam impium ad diem ultionis1 cum scilicet impius flammis exuritur aut 9 m>e dem]gitur1 ut ,ph>ao cum legionibus eum f9em habu]e1 ad quem nati1 facti1 editi fu]ant4 ,sic enim ,deus ad ,ph>aonem3 ,ad hoc excitavi te1 ut o/5d]em 9 te virtutem meam et ut mei nom9is fama ubique disp]gatur4 ,nemo autem dix]it1 ,ph>aonem summum bonum adeptum fuisse4 ,ex quo sequitur illud etiam1 eos scilicet ab]r>e1 qui argum5tum aut subjectum#d philosophiae moralis /atuunt esse summum bonum1 quod p] se ipsum ,deus e/1 nec aliud cogit>i pote/4 #a4 ,alibi3 victus4 #b4 ,alibi3 s9t hom9um adjum5ta4 #c4 ,prov]biorum #af1 #d4 #d4 ,alibi3 et fundam5tum4 ,,s5amus3 ,quodnam igitur subjectum futurum e/ sapi5tiae#a moralis8 #a4 ,alibi3 philosophiae4 ,,toralba3 ,homo be&us4 ,,s5amus3 ,cur ita8 ,,toralba3 ,quoniam omnis discipl9a1 quae ad actionem ref]tur1 subjectum habet id1 cui primo acquiritur ipsius actionis bonum1 non autem ipsum bonum1 ut valetudo non propt] se ipsam appetitur1 s$ propt] hom9em4 ,9 quo rursus depreh5ditur aliud peccatum ,ari/otelis#a1 quod#b summum bonum /atuit 9 eo1 cujus causa caet]a non cupias1 ipsum v]e propt] se1 non alt]ius causa1 quia ,dei fruitio1 9 qua psaltes lyricus#c et ,salomo felicitatis humanae summam con/ituunt1 non propt] se ipsam1 s$ propt] hom9em ab hom9e expetitur4 ,8 erroribus sublatis1 caet]a1 quae ad felicitatem illam p]t95t1 faciliora sunt futura4 ,cum enim lex div9a ad hone/a prosequ5da turpiaque decl9&a hom9em excit>et1 illud subjicit1 ut b5e tibi sit1 quia ,deo nihil acc$]e1 nihil dec$]e pote/4 ,igitur actio virtutis non e/ extremum hom9is bonum1 quoniam ad contemplationem1 ut motus ad quietem ref]tur1 contemplatio ad optimae rei h4e4 ad ,dei cognitionem1 cognitio ad ejus amorem1 amor eximius ad fruitionem4 ,ad quod enim amas1 nisi ut re amata fru>is8 ,9 hac autem fruitione summa voluptas animi v]satur 9 actu reflexo h4e4 9 cl>issima lucis et amoris ,dei erga nos effusione1 quam pati5do adipiscimur1 non ag5do4 #a4 ,e?icorum libro #a cp4 #g4 #b4 ,alibi3 qui4 #c4 ,psalm4 #af 7#ag74 ,,s5amus3 ,s$ cum haec beatitas div9ae fruitionis mortalium nem9i cont+at tantisp]1 quam mortalis corporis erga/ulo inclusa m5s e/1 quis unquam beatus erit8 ,,salomo3 ,c]te paucis admodum felicitas illa contigit1 ut ,mosi tantum vigilanti1 caet]is prophetis dormi5tibus1 nec#a tam5 omnibus4 ,video#b1 #aij inquit ,esaias#c1 ,deum 9 sublimi s$e maje/atis et vid]unt oculi mei regem ,deum ex]cituum4 ,item ,eze*iel#d oratione longiore se hanc beatitud9em assecutum gloriatur4 ,huic felicitati proximus e/ prophetiae gradus1 cum div9a lux1 int]c$5te angelo humanae m5ti copulato int] dormi5dum affulget4 #a4 ,alibi3 non4 #b4 ,alibi3 ,vidi4 #c4 ,jesaiae #f1 #a sqq4 #d4 ,eze*4 #b1 #a sqq4 ,,s5amus3 ,quid ,ari/oteli#a fiet1 qui beatam vitam 9 actione virtutis ob id consi/]e docuit1 ne dormi5tes1 inquit1 beati videantur8 #a4 ,e?4 ad ,nicoma*um4 ,,salomo3 ,tantum abfuit ille a v]i summique boni cogitatione#a1 ut bonorum f9es ac malorum cum extremis bonis et malis confud]it1 ut ,toralba diss]uit1 qu9 etiam hom9is (ficium1 f9em ac felicitatem unum et idem esse putavit1 quia secundum virtutem viv]e hom9is (ficium e/1 quod ille summum bonum appellat#b4 #a4 ,alii3 cognitione4 #b4 ,alibi3 vocat4 ,,frid]icus3 ,ego v]o summum hom9is bonum ,dei cognitione p] ,*ri/um t]m9>i confido4 ,haec e/ enim1 inquit ille1 vita aet]na1 ut agnoscant te ,deum v]um et quem misi/i ,jesum ,*ri/um#a4 #a4 ,johannis #ag1 #c4 ,,salomo3 ,de ,*ri/o quidem alias4 ,s$ ,dei cognitio proximus#a e/ ad illam1 quam expetimus1 felicitatem gradus4 ,sic enim sapi5tiae magi/]#b3 ,nosse ,deum#c consummata ju/itia e/1 et tuae pote/atis agnitio radix e/ immortalitatis4 ,illa tam5 cognitio f]tur ad cultum1 cultus ad amorem1 amor ad fruitionem1 quae summam animi voluptatem p>it1 vel potius ipsa voluptatis#d e/ fruitio4 #a4 ,alibi3 maximus4 #b4 ,sapi5t4 #ae1 #c4 #c4 ,alibi3 te4 #d4 ,alibi3 voluptas4 ,,toralba3 ,haec igitur mea s5t5tia e/1 primos illos aurei saeculi p>5tes1 quos sup]ius diximus1 ,abelem1 inquam1 ,eno*um1 ,jobum s9e lege1 ,mos5 s9e ,*ri/o v]am illam div9ae voluptatis fruitionem purissime lege naturae adeptos fuisse4 ,,salomo3 ,non alia mihi m5s e/4 ,nam cum ,abrahamum legem altissimi coluisse legimus#a1 quid e/ aliud1 quam naturae legis exempl> secutum esse8 ,et quidem ,philo ,hebraeus#b3 ,edicta1 inquit1 du>um tabul>um nihil a natura discrepant1 nec magno /udio opus e/1 ut vitam exigas ad praescripta legum div9>um1 quoniam nihil aliud1 quam naturae legem et majorum no/rorum vitam cont95t4 ,haec ille4 ,s$ quoniam aetate ,mosis naturae lex hom9um scel]ibus ac flagitiis ita inqu9ata erat1 ut p5itus ex animis oblit]ata vid]etur1 et quasi sua vetu/ate antiquata1 ,deus optimus maximus1 hom9um vicem mis]tus1 e&em naturae legem sua voce r5ov>e ac decalogo1 quem tabulis lapideis inscrips]at1 complecti voluit1 ac potissimum int]dicta1 quibus naturam viol>e prohibemur4 ,cum igitur #aia hom9es ad naturae legem obsurduiss5t1 div9a vox necess>ia fuit1 ut qui naturam contems]ant1 naturae p>5tem sua v]ba resonantem exaudir5t4 #a4 ,g5es4 #bb4 ,sirac4 #dd4 #b4 ,9 libro de vita sapi5tis4 ,,octavius3 ,muhamm$es ,mosem imitatur1 cum leges naturales1 i4e4 div9as pessum ire ac pro ,deo aet]no mortuis hom9ibus cultum exhib]i p]spic]et1 naturae legem de unius aet]ni ,dei cultu r5ovavit1 mortuorum hom9um fune/issima sacra su/ulit4 ,sic enim#a ,deum ,abrahami se col]e ac vitam ,abrahami ad usum revoc>e cl>a voce te/atur#b1 se v]o nihil aliud esse1 quam ,dei nuntium ac s]vum1 caet]is etiam prophetis inf]iorem#c4 #a4 ,alius3 etiam4 #b4 ,azora #d4 #c4 ,alibi3 infeliciorem4 ,,curtius3 ,optimum div9ae legis int]pretem habemus ,*ri/um1 quo nec majorem possumus#a nec opt>e meliorem1 qui non e/ alius1 quam ,deus ipse ab aet]no tempore#b g5itus1 qui hom9em tantum induit1 ut humanum g5us ab int]itu et exitio s]v>et sempit]no4 #a4 ,alii3 possimus4 #b4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,frid]icus3 ,non alia mihi m5s e/1 nec a ,curtio div]sa de religione s5t5tia1 nisi quod ,helveticam1 op9or1 amplectitur#a1 ego v]o ,augu/anam1 quae auricul>em quidem confessionem1 non tam5 s+ulorum peccatorum d9um]ationem probat#b4 ,item ,*ri/i v]um corpus my/ica v]borum prolatione panis speciei subesse confido#c1 quod ,helvetica ecclesia negat1 et /atuas ad iniitationem1 non v]o ad cultum admitti oport]e exi/imo#d1 quas ,helvetii novae religionis pr(essores rejiciunt omn9o4 #a4 ,alibi3 op9ionem complectitur4 #b4 ,alius3 probo4 #c4 ,alibi3 exi/imo4 #d4 ,alibi3 confido4 ,,coronaeus3 ,ego v]o ecclesiae ,romanae ca?olicam religionem#a1 9 qua natus ac educatus semp] acquievi1 vobis probatum iri spondeo1 si qua fides1 quae maxima semp] fuit scripturae sacrae#b1 conciliorum decretis ac sanctissimorum patrum p] qu9decim saecula concordibus animis ac s5t5tiis futura sit4 ,fundam5ta quidem firmissima jacta sunt ab ipso ,*ri/o1 ecclesiae totius pr9cipe1 de9de ab apo/olis ac discipulis1 quasi p>ietibus con/ructa1 a pontificibus ,romanis tecta et consummata e/#c4 ,quorum pontificum trig9ta tres cont95tur#d1 qui pro ,*ri/i nom9e caesi fu]e1 tum innum]abiles sacrorum anti/ites ac omnium g5tium pontifices e&em ecclesiam moribus1 miraculis1 div9is scriptis#e fulci]unt3 ,ir5aeus1 inquam1 ,lugdun5sis1 qui a successione ,romana fidem apo/olicam decl>avit1 ,augu/9us ,hippon5sis#f1 qui ecclesia ,romana viguisse scribit apo/olicae ca!drae pr9cipatum1 ,ignatius et ,*ryso/omus ,antio*iae1 ,petrus ,alex&]1 ,a?anasius1 ,!ophilus ,alex&riae1 ,mac>ius et ,cyrillus ,hi]osolymis1 ,gregorius et ,basilius 9 ,cappadocia1 ,polyc>pus ,smyrnae1 ,ju/9us ,a!nis1 ,dionysius ,cor9?i1 ,gregorius ,nyssae1 ,me?odius ,tyri1 ,epiphanius 9 ,cypro2 s$ inf9itum sit omnes commemor>e4 #a4 ,alibi3 religione4 #b4 ,alius3 fuit1 scripturis sacris1 ctt4 #c4 ,damasus 9 vitis pontif4 ,romanorum4 #d4 ,alius3 rec5s5tur4 #e4 ,alii3 doctr9a1 scriptis4 #f4 ,de doctr4 *ri/4 c4 #h4 et ,epi/4 #afb4 #aib ,hic ,,s5amus1 qui aliquamdiu haes]at1 cum loqui proposuisset3 ,omnes1 inquit1 omnium religiones1 tum naturalis illa1 quam amplectitur ,toralba1 tum ,jovis g5tiliumque ,deorum1 quos ,ori5tales ,indi ac ,t>t>i colunt1 tum ,mosis1 tum ,*ri/i1 tum ,muhamm$is1 quam suo quisque ritu non fucata simulatione1 s$ integra m5te prosequitur1 aet]no ,deo non +ratos ac ju/os errores excus>i confido1 tametsi omnium gratissima e/ illa1 quae optima4 ,itaque omnium omnia delubra1 templa1 sacella1 ubiubi t]r>um s9t#a1 adire non gravate consuevi1 tum ne p]nicioso exemplo ,a!us judic]1 tum etiam ut caet]i div9i num9is metu t]reantur4 ,quod meum /udium optimo cuique probatum iri non diffido1 tum ex iis1 quae sup]ius dicta1 tum ex eo maxime1 quod religiosissimos populos1 quantacunque ,deorum fictilium sup]/itione ut]5tur1 virtutibus1 pot5tia1 imp]iis1 opibus1 victoriis ,deus aet]nus1 praemiorum arbit]1 beavisse mihi videtur#b4 ,qui v]o suae religionis ac ,deorum etiam inanium1 9 quibus ullam#c div9itatem inesse arbitr>5tur1 cultum des]uiss5t1 bellorum (f5sionibus peculi>ibus#d1 morbis#e1 frugum calamitatibus1 pecorum inopia1 s$itionibus inte/9is conflict>i semp] consuevisse1 quod hi/oricorum omnium cons5sione#f planum#g fit#h4 #a4 ,alibi3 sim vel3 sunt4 #b4 ,alius3 videatur4 #c4 ,dee/ alibi4 #d4 ,alibi3 popul>ibus4 #e4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #f4 ,alius3 cons5su4 #g4 ,alibi3 cl>um4 #h4 ,alii3 sit4 ,,toralba3 ,si v]a religio naturalis eaque p]spicuis demon/rationibus explicatur1 ut non modo ,octavius1 s$ etiam ,salomo ipse confitetur1 quid ,jove1 quid ,*ri/o1 quid ,muhamm$e1 quid mortalibus et fictilibus#a ,diis opus e/8 ,quis omnium !ologorum melius aut accuratius1 quam ,jobus ,dei maje/atem1 pot5tiam1 bonitatem1 sapi5tiam1 judicia admirabilia1 summam d5ique erga res omnes procurationem explic>e pote/8 ,quis item arcana plura r]um naturalium ac div9>um allegorica n>ratione complexus e/1 quam ille8 quis de omnium mortalium g5]e purius ,deum aet]num adoravit#b8 ,ille tam5 ,arabs1 antiquior ,mose1 non alia quam naturae lege1 quam ,abelis lege vixit4 ,deus tam51 integritatis ac pietatis judex aequissimus1 tantam illi ju/itiae1 religionis1 puritatis laudem d$it1 quantam mortalium nem9i4 ,*ri/um1 qui po/ annorum duo millia natus e/1 nec sp]avit nec v5turum suspicatus unquam1 multo m9us ,muhamm$em4 ,at cum solis et sid]um mirabilem magnitud9em1 sublimitatem1 rapiditatem intellig]et3 ,disp]eam1 inquit1 si solis ac sid]um spl5dorem ac pul*ritud9em intu5s ad eorum adorationem procid]em1 quia scelus e/ capitali po5a plect5dum1 ,deum enim excelsum ejurassem4#c #a4 ,alii3 futilibus4 #b4 ,job4 #a et #ca4 #c4 ,job4 #ca4 ,,frid]icus3 ,eo ipso1 quod ,toralba ,jobi libro1 quo nihil div9ius fi]i#a pote/1 atque ejus auctoritate utitur litt]>umque sacratiorem maje/atem v5]atur1 pr(ecto a philosophorum gregibus segreg>i se putat oport]e8 #a4 ,alibi3 esse4 #aic ,,toralba3 ,libros sacratiores melioris notae non improbo1 neque tam5 iis ass5tior propt] litt]>um auctoritatem1 neque enim id possum ac ne velim quidem1 si possim4 ,s$ quia c]tis#a rationibus adducor1 et quoniam disputatio saepe nobis e/ cum ,epicureis1 qui litt]as sacras pro fabulis hab5t1 hos ego non librorum auctoritate1 s$ p]spicuis argum5tis frangi atque ab illis1 quasi adhibita quae/ione ass5tionem extorqu]i volo1 ut res cum re1 causa cum causa1 ratio cum ratione c]tet4 ,nam qui cr$it1 ,deum esse tr9um et unum1 quoniam a ,deo ipso revelatum1 oportet argum5tis necess>iis con/>e1 id a ,deo revelatum esse1 cui plus ass5timur ut conclusioni propt] pr9cipia1 quae si non erunt#b c]tiora conclusione1 nihil pot]it fi]i1 quia conclusio 9 pr9cipia resolv]etur1 haec item ut alia aeque#c inc]ta4 #a4 ,alii3 c]tissimis4 #b4 ,alibi3 ess5t4 #c4 ,alius3 quaeque4 ,,curtius3 ,9 rebus div9is1 quae a demon/ratione longissime absunt1 usurp&um illud e/1 quod apud ,lucam legimus#a3 ,dom9e1 adauge fidem meam#b4 #a4 ,lucae #ag1 #e4 #b4 ,dee/ hoc v]bum alibi4 ,,salomo3 ,sup]ius dictum e/1 fidem omnem aut argum5tis p]spicuis aut s5sibus integris aut div9is oraculis niti1 fidem infusam nullam esse1 nisi oraculo prophetae#a div9itus hom9i dato1 quod omni sci5tia c]tius e/4 ,s$ quia r>issima nunc sunt prophetiae1 acquiesc]e nos oportet oraculis prophet>um1 quae majores no/ri summa fide po/]itati reliqu]unt1 quoniam ,*ri/iani ,alcoranum1 ,ismalitae quidam#b novum ,te/am5tum2 ,ebraei utrumque repudiant4 #a4 ,alibi3 prophetiae4 #b4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,octavius3 ,ismalitae quidem hos evangeliorum libros1 qui ,*ri/ianorum manibus t]untur1 ut corruptos a sect>iis omn9o rejiciunt1 v]a evangelia1 quae tam5 ipsi nusquam hab5t1 p5itus int]cidisse putant4 ,,frid]icus3 ,cur igitur ,muhamm$es#a ,gabrielem inducit ita loqu5tem3 ,si de legibus et edictis ad te missis dubitas ulla 9 re1 majorum libros legito1 nihil amplius haesitabis4 ,item ,azora1 cujus initium e/3 ,sors ,amram#b1 ,deus inquit mis]icors1 viv5s1 altissimus1 primo vetus ,te/am5tum1 de9de ,evangelium1 po/remo v]acem ,alph>eam#c1 ve/rae legis confirmatorem1 vobis d$it4 ,igitur utriusque ,te/am5ti tabulae1 vet]is et novi1 aut usquequaque prob&ae sunt1 aut usquequaque rejici5dae4 ,quanquam nihil e/ novis tabulis compreh5sum1 quod legibus div9is et prophet>um oraculis non congru]e videamus4 #a4 ,azora #ia4 #b4 ,azora #c4 #c4 ,dee/ alibi4 ,,salomo3 ,vet]es majorum no/rorum tabulas probant ,ismalitae1 ,*ri/iani1 ,judaei2 s$ qu&o ,alcorani ac nov>um tabul>um fides 9 dubium revocatur1 vet]ibus tabulis ut5dum nobis e/1 ac te/es omni exceptione majores adhib5di4 ,hi autem exquir5di nobis sunt ab ecclesia #aid v]a1 cujus tanta sit dignitas1 ut si omnium scriptur>um ac litt]>um monim5ta p]eant1 ab ecclesia tam5 sup]/ite r]um ge/>um v]itas ac memoria 9 sempit]na po/]itate resid5t4 ,ob id enim ,moses 9 populi concione3 ,n>rabis1 inquit1 haec filiis tuis#a1 ne quis legem div9am cum litt]is suspic>etur int]ituram4 ,item apud ,jesaiam#b ,deus ,isralitas sic obte/atur3 ,vos a me r]um ge/>um te/es appello1 non quia te/ibus eg]et ad suae maje/atis decus /abili5dum1 s$ ut planum esset1 ecclesiam ,ebraeorum ab immortali ,deo fundatam ad selectani fuisse1 ,isralitas adhuc viv5tes#c ac spirantes ad te/imonium exsuscitabat1 ut omnibus g5tibus non tantum scriptis legibus1 s$ etiam cl>a voce ,dei actiones1 ge/a1 leges te/ific>5tur1 etiamsi litt]ae p5itus int]ir5t1 quanquam ,deus sapi5tissimus prospexit1 ne sacrae litt]ae#d int]cid]5t1 cum 9 lapides ac silices incidi et omni aetati1 omni sexui explic>i ac describi juss]it#e4 ,itaque incr$ibile vid]i possit1 cum v]um tam5 sit1 9 tot ac tantis majorum cladibus1 exiliis1 ipsiusque reipublicae conv]sionibus et extrema ev]sione libros div9ae#f legis integros ex/>e1 et quidem 9#g omnibus l+uis ac populis p]vulgatos1 atque 9 iis ,*ri/ianos et ,ismalitas su>um religionum fundam5ta colloc>e4 #a4 ,deut]on4 #e1 #ca4 #b4 ,jesaiae #ee1 #d4 #c4 ,alibi3 v5i5tes4 #d4 ,alii3 scripturae1 vel3 scriptiones4 #e4 ,exod4 #a et #bi4 ,deut]4 #bh4 ,josuae #h4 #f4 ,alibi3 div9os4 #g4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,frid]icus3 ,fuit quidem ante ,*ri/um ecclesia ,dei#a 9 populo ,isralis1 quae nunc ad ,*ri/ianos translata e/1 lege autem div9a nihil aliud e/1 quam evangelii #b1 ut ,orig5es appellat4 ,s$ qu&o humani sem9is#c s]vatorem1 etiam#d totius ecclesiae caput a /irpe ,abrahami coelitus missum non modo repudi>unt ,judaei1 v]um etiam probris#e1 ac contumeliosa#f morte affec]unt1 ,deus etiam illos suo m]ito rejecit ac repudi>it1 ut cet]ae g5tes div9ae salutis b5eficio fru]5tur4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #b4 ,alius3 4 #c4 ,alius addit3 ,messiam sui sem9is4 #d4 ,alii3 94 #e4 ,alii addunt3 omnibus4 #f4 ,alii3 contumeliosissima4 ,,salomo3 ,haud sane invidemus caet]is g5tibus suam salutem1 s$ ard5tibus votis optamus ac pro illis cont95t] precamur4 ,,frid]icus3 ,ve/ris precibus ac votis facile c>]e possumus1 qu9 etiam vota ,judaeorum potius nocitura ,*ri/ianis quam pr(utura judicamus4 ,non legi/is apud ,jesaiam#a1 =e tempus illud1 cum dicetur3 ,b5$ictus populus meus ,aegypti1 opus manuum me>um1 ,assyrius4 ,item capite ultimo#b3 ,congregabo omnes g5tes et l+uas1 quae v5i5t et videbunt gloriam meam1 et mittam ad eos1 ut pra$ic>i possit nom5 meum et laus mea ubique promulg>i4 ,ac de eorum num]o mihi ,levitas ac sac]dotes cooptabo4 #a4 ,jesaiae #ai1 #be4 #b4 ,jesaiae #ff1 #ah4 ,,salomo3 ,op]ae pretium e/#a adjic]e id1 quod a ,frid]ico praet]missum e/ 9 illis ,jesaiae oraculis#b3 ,b5$ictus1 inquit1 populus #aie meus ,aegypti et opus manuum me>um ,assyrius1 h]$itas autem mea ,isral1 quia e/ creator populorum et communis p>5s4 ,itaque legem e&em voluit esse civium ac p]egr9orum1 et utrisque consultum esse voluit#c2 s$ tam5 s+ul>i quadam pra]ogativa ,isralitas ex omnibus populis selectos sibi ascivit1 quos etiam et peculii et ha]$itatis et primog5iti appellatione quadam prae caet]is et honore s+ul>i cumulavit3 ,filius1 inquit#d1 meus primog5itus e/ ,isral1 g5s sancta1 natio sac]dotalis4 ,quae cum ita s9t1 quis arbitr>etur1 ,deum immortalem suae ha]$itatis unquam obliturum1 suam g5tem1 suam ecclesiam des]turum8 ,nam cum olim f9itimi ,isralit>um populi urbes majorum no/rorum ab ho/ibus#e solo exaequatas1 templum direptum#f atque inc5sum1 reliquias populi a ,*aldaeis 9 s]vitutem abductas vid]5t1 sup]ba v]borum contumelia ,isralem a ,deo rejectum crim9abantur4 ,s$ ,deus apud ,hi]emiam#g omni assev]atione#h confirmat1 ratos coele/ium orbium cursus ac rapidas sid]um conv]siones ante conquieturas1 quam ,isralit>um obliviscatur4 ,idem1 si pot]it1 inquit1 coelorum amplitudo m5sura design>i aut t]rae fundam5ta exquiri1 ego quoque populum meum ,isral repudiabo4 ,et tametsi graves ac ac]bas calamitates populo suo imp5d]e#i m9atur1 si a sua lege desciscat1 nunquam tam5 sui cum ,abrahamo fo$]is ac populi obliturum1 gravi jurejur&o#aj confirmavit#aa4 ,ac rev]a nunquam suae g5tis oblitus e/1 s$ ubique t]r>um disp]sam amplexatur1 quia 9 eadem lege div9a ex]cemur1 9 qua majores no/ri quatuor circit] annorum millibus acquiev]unt1 quod non modo sacri1 s$ etiam pr(ani scriptores te/ificantur4 ,sic enim ,tacitus3 ,judaei unum ,deum1 unum num5 aet]num ineffabile1 nunquam int]iturum colunt1 ac pr(anos hab5t1 qui simulacra colunt ac#ab v5]antur4 ,ac tametsi ,hebraei1 ,ismalitae1 ,*ri/iani ,abrahamum ecclesiae suae auctorem cr$]e non dubitant1 soli tam5 ,hebraei legem ac religionem semp] sui similem colu]e4 ,*ri/iani v]o et ,ismalitae sect>um familias innum]abiles fov]unt semp]1 ,arianos inquam1 ,ne/orianos1 ,sabellianos1 ,mani*aeos1 ,donati/as1 ,ebionitas1 ,novatianos1 ,naz>aeos4 ,s$ quid commemorem sectas circit] c5tum vig9ti1 quas ,t]tullianus1 plures etiam quas ,epiphanius jam initio nasc5tis ecclesiae ,*ri/i scriptis suis d9um]at#ac8 ,neque v]o ,!mi/ius1 nobilis p]ipateticus1 graviorem habuit causam1 ut ,val5tem ,augu/um a pr(ligatione et proscriptione ,*ri/ianorum revoc>et1 quam quod assev]abat1 trec5tas amplius sectas a se invicem dissid5tes ,*ri/ianos fov]e4 ,qua5am potuit igitur 9 tanta op9ionum int] se discrepantium v>ietate ecclesia consi/]e8 #aif qu9 etiam 8 quoque temporibus ,helvetiorum ecclesia ,romanam#ad1 ,augu/ana utramque1 ,ca?olici ,anabapti/as4 ,puritani sup]/itiosos1 ,abyss9i ,graecos1 ,graeci ,lat9os refutant ac vicissim omnes ab omnibus refelluntur4 ,nec m9or e/ v>ietas sect>um int] ,ismalitas4 ,nam mortuo ,muhamm$e ,hali1 sororis ipsius et ,habitali#ae filius1 prophetam se f]5s1 sectam pot5tissimam excitavit1 ,muhamm$i/is infe/issimam1 quae duae sectae a discipulis increm5ta s5sim accep]unt1 ,le%>ion scilicet et ,imanian#af1 qui c]tant int] se capitalibus odiis2 s$ praet] utramque sectam sexag9ta duae s+ul>es enum]antur4 ,nam ,elhosiba ,albilab5 ,muhamm$is multa abrogavit#ag4 ,octogesimo#ah po/ anno ,elh>i ,ibim novam sectam condidit1 quae c5tesimo po/ anno capitalibus pontificis et ,caliph>um decretis et suppliciis e/ abrogata1 de9de qu9quagesimo po/ anno r5ovata ac rursus vigesimo po/ anno rejecta1 nec alit] discordiae s$>i potu]unt1 quam ,elgazuli !ologus septem libris quasi arbit] pontifices quidem legum imp]atori>um sectatores1 legis v]o ,muhamm$icae ca/igatores appell>et#ai4 ,neque tam5 licuit plebejis ord9ibus hanc sectam sequi1 s$ eruditis tantum4 ,cur eruditis tantum8 aut si ,muhamm$i lex ab angelo ,gabriele data erat1 ut quidem ille m5titur1 quid humanis ca/igatoribus opus erat8 ,aliam quoque sectam creavit ,esses ,r5>dus#bj1 aliam ,isb(>idus#ba1 qui omnes omnium religiones ,deo gratas esse scripsit1 si quem quisque ,deum arbitretur1 eundem s9c]a m5te colat2 ,deos autem appellat sid]a1 coelos1 elem5ta4 ,s$ ne inf9itus sim ac ta$io vobis futurus1 si omnes ,ismalit>um sectas oratione complecti posse confidam1 quas tam5 ,ele(anus !ologus di/9cte libris septem1 utcunque#bb potuit1 explic>e videtur4 ,ex quo efficitur1 nec ,ismalitas1 nec ,*ri/ianos religionem c]tam1 quam sequantur1 ullam hab]e1 multo m9us ecclesiam c]tam 9 tanta v>ietate4 #a4 ,alius ita3 ,ac de illorum num]o mihi leve pretium e/4 #b4 ,jesaiae #ai1 #be4 #c4 ,exod4 #d1 #bc4 #d4 ,exod4 #ai1 #f4 #e4 ,desunt alibi duo haec v]ba4 #f4 ,alibi3 dirutum4 #g4 ,j]emiae #ca1 #cg4 #h4 ,alibi3 assecuratione4 #i4 ,alibi additur3 h9c inde4 #aj4 ,alibi3 juram5to4 #aa4 ,levit4 #a4 #bf4 #ab4 ,duo haec antec$eutia v]ba desid]antur 9 alio codice4 #ac4 ,alii3 d9um]ant1 vel3 d9um]>unt4 #ad4 ,alius3 ,helvetica ecclesiam ,romanam4 #ae4 ,alibi3 ,habigali4 #af4 ,alius3 ,le%>iorum scilicet et ,imani>um4 #ag4 ,alius3 ,abilab5 multa legibus ,muhamm$is subrogavit4 #ah4 ,alii3 octuagesimo4 #ai4 ,alius3 appell>at4 #bj4 ,alii3 ,rom>dus4 #ba4 ,alii3 ,ism(>idus4 #bb4 ,alibi3 ut aeque4 ,,frid]icus3 ,c]tissima ecclesiae et v]ae religionis argum5ta sunt tum 9 doctr9a ,*ri/i1 legibus div9is cons5tanea1 tum 9 legitimo sacram5torum usu p]petuaque electorum multitud9e1 unam et e&em ,*ri/i discipl9am con/itu5te#a2 ,*ri/um v]o ,abrahami fo$us explevisse#b et ejus b5eficio g5tes omnes felicitatem div9itus promissam adepturas1 omnes f]e confit5tur1 exceptis ,judaeis1 ,paganis#c1 ,epicuraeis4 ,ecclesia inquam#d ,romana1 ,zw+liana1 ,augu/ana1 ,graeca1 ,abyss9a1 neque hi modo1 s$ etiam ,ariani1 ,mani*aei1 ,donati/ae1 ,ne/oriani1 ,sabelliani1 ,euty*iani1 ,pelagiani1 neque hi tantum1 v]um etiam ,ag>5i1 a ,muhamm$e in/ituti1 ,*ri/um ,messiam esse te/antur4 ,nec solum i/i1 s$ et bona p>s ,judaeorum1 ,apo/oli inquam1 ,*ri/i discipuli1 reipublicae ,*ri/ianae creatores4 #aig ,et quidem1 si quis ,judaeus 9 coetum arrog&um se d$]it1 prius ,*ri/um ,m>iae virg9is filium#e v]um ,messiam confit]i necesse e/#f4 ,nec si quidem#g int] se ,*ri/iani dissideant1 propt]ea inconcussam ac /abilem ecclesiam1 quae#h invisibili electorum coetu conflatur1 subv]t5dam inquam4 #a4 ,alibi3 con/itu]e4 #b4 ,alii3 explicuisse4 #c4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #d4 ,alibi3 ,ecclesiae1 ut etc4 #e4 ,addunt alii3 et4 #f4 ,alibi3 habet4 #g4 ,alii3 quid4 #h4 ,alius3 ex4 ,,curtius3 ,nullam omn9o ecclesiam comp]iemus1 si levium etiam op9ionum fibras comput>e#a velimus omnes4 ,at ne vetus quidem illa ,isralit>um multitudo ecclesiae nom5 m]]etur1 cum sect>ios suos quoque hab]et#b1 ,naz>aeos scilicet1 ,ph>isaeos1 ,sadducaeos1 ,essaeos1 ,sam>itanos1 ,h]odianos1 ,hem]obapti/as4 #a4 ,alius3 amput>e4 #b4 ,alibi3 hab]5t4 ,,salomo3 ,sect>ios ab ha]eticis divid]e nos oportet2 hi enim ab ecclesia p5itus divelluntur1 illi v]o non item1 s$ puriore quodam vitae in/ituto a fece plebis segregantur1 ut quos div9a lex notat ,naz>aeos#a i4e4 sep>atos1 quod#b ex voto dies aliquot aut m5ses aut annos aut p]petuam v9i ab/95tiam vovebant1 quo tempore nec b>bam nec cr9es circumcid]e licebat4 ,atque haec una secta e/1 ab immortali ,deo in/ituta1 eorum qui caet]is sanctiores ess5t1 qua quidem imitatione ,ph>isaei h4e4 sep>ati1 et ,essaei h4e4 op]atores1 qui#c non simul actione ficta1 s$ op]ibus ipsis sanctissimam omnium vitam agebant4 ,seorsim enim collegia in/ituebant ,essaei et victu communi utebantur1 ut mona*i1 s9e ulla ve/itus commutatione#d4 ,hem]obapti/ae nihil aliud a caet]is diff]ebant1 quam quod corpora quotidie proluebant4 ,sadducaeorum nom5 a 1 quod ju/um significat1 quod ju/iores caet]is hab]i vell5t ,sadducaei1 s$ a pl]isque ad ironiam trahebatur1 ut ,aegyptii reges1 qui fratrem aut patrem aut matrem int]fec]ant1 ,philadelphos1 ,philopatres1 ,philomatros appellabant4 ,igitur intelligitis1 hom9es i/os#e omnes vitae sanctitate1 non religionum v>ietate dissid]e4 ,alioqu9 si ha]etici illi appell&i s9t1 innum]abilium mona*orum collegia1 victu ac convictu discrepantia1 ha]eticorum appellatione c5s]i oportet4 ,quantum ad ,sam>itanos att9et1 nec ,judaei g5]e sunt1 nec religione1 nec ,ismalit>um coetu cont95tur2 quippe ,deorum turbam cum aet]ni#f ,dei cultu conjungunt1 ut#g ca?olici ,romani1 qui ad unius aet]ni ,dei v5]ationem angelos ac ,divorum ord9es adjunx]unt1 /atuas etiam proni deosculantur et panis cru/ulas#h pro ,diis hab5t1 quod ,zw+liani summae impietati tribuunt1 ,romani ,ca?olici ,zw+lianos1 ,augu/anos1 ,graecos capitalibus judiciis ac flammis ultricibus prosequuntur#i1 quasi#aj ,deum faciant illi impietatis rei4 ,s$ ,hebraeorum purissima ac simplicissima religio nihil impuri admi/um habet1 nullas ha]eses adjunctas1 nullum praet]quam unius ,dei cultum agnoscit4 #a4 ,alibi3 ,naziraeos4 #b4 ,alii3 qui4 #c4 ,alii3 quod4 #d4 ,josephus1 de jud4 #b1 #h4 #e4 ,alii3 hos omnes4 #f4 ,alibi3 aet]no4 #g4 ,alii3 et4 #h4 ,alii3 cru/ula1 vel3 cru/ulam4 #i4 ,alibi3 p]sequuntur4 #aj4 ,alii3 ,sunt autem hi aut illi impietatis rei4 #aih ,,curtius3 ,quod ,salomo gloriatur1 ,isralitas s+ul>i quadam ,dei b5efic5tia selectos fuisse1 demus illud2 s$ ab illa coele/i gratia sponte defec]unt#a1 qu&o ,*ri/um ,deum et hom9em humani sem9is s]vatorem sibi oblatum1 falsis te/ibus ac calumniis oppressum1 supplicio contumeliosissimo d$id]unt#b4 ,itaque nihil mirum1 si ,deus1 tanti scel]is immanitate commotus1 c5tum amplius ,judaeorum myriades1 unius anni v]t5tis spatio1 quo ,vespasianus ,hi]osolymam obs$it et expugnavit1 trucid>i passus#c e/1 tum etiam urbes ,palae/9ae ac templum ipsum f]ro ac flamma del]i1 urbem funditus ev]ti1 populi reliquias 9 s]vitutem abduci ac toto t]r>um orbe dissip>i4 ,illud etiam div9i furoris argum5tum vel maximum e/1 quod de religione sanctissima non solum dejecti ac ext]m9ati omn9o fu]unt1 v]um etiam de pr9cipum f]e omnium cons5su int]dictum illis e/1 ullam t]rae glebam usquam g5tium possid]e1 qu>e#d +5tes calamitates propt] ,*ri/um supplicio affectum illis contigisse quis dubitet8 #a4 ,alibi3 disc$unt1 vel3 desciv]unt4 #b4 ,alii3 d$]unt4 #c4 ,alius3 jussus4 #d4 ,alii3 quas4 ,,salomo3 ,an non#a qu+5tos amplius annos quam ,*ri/us nasc]etur1 majores no/ri multo#b graviora passi fu]ant#c a ,*aldaeis1 qui templum1 urbes1 oppida ca$ibus ac flammis fune/>ant totamque regionem 9 va/itatem r$eg]ant et populum 9 s]vitutem abdux]ant4 ,po/ea v]o quam po/lim9io r$euntes1 oppida1 urbem ac templum ipsum in/auravimus1 ,antio*us cognom5to ,epiphanes1 capta et direpta ,hi]osolyma1 triduo nonag9ta millia#d ,judaeorum mactavit4 ,item ,ptolemaeus1 ,lagi filius1 rex ,aegypti1 tantam erga majores no/ros crudelitatem ex]cuit#e1 ut etiam milites ,judaeorum infantibus vesci cog]et1 quae duc5tos annos ante contig]unt1 quam ,*ri/us nasc]etur4 ,quanquam si religio propt] hujusmodi calamitates rejici5da v5it1 nulla m]ito majore quam *ri/iana rejici deb]et1 cum trec5tos amplius annos cont9uae ca$es1 supplicia1 torm5ta1 proscriptiones et crudelitates intol]abiles toto t]r>um orbe 9 ,*ri/ianos dec]n]5tur4 #a4 ,alibi3 ,ante4 #b4 ,alibi3 multa4 #c4 ,alii3 sunt4 #d4 ,aliii novem millis4 #e4 ,josephus1 de b4 jud4 ,i4 ,,frid]icus3 ,illud quidem acceptum ref]ebant ,judaeis1 quorum synagogas s5t9am ,*ri/ianorum p]secutionum appellabat ,augu/9us#a4 #a4 ,libro #a4 de imitat4 ,,salomo3 ,quonam modo id fi]i pote/#a1 cum ,judaei ,romanorum ho/es judicati s9t ex s5atusconsulto1 primum ,claudio#b1 de9de ,trajano1 po/ etiam ,hadriano pr9cipe8 #a4 ,alibi3 potuit4 #b4 ,josephus de b4 j4 ,,curtius3 ,si ve/rae1 ,salomo1 religionis fides /abilis esset aut#a c]ta1 aut si religio ,*ri/ianorum non esset omnium c]tissima1 cur apo/oli ,judaei sem9is ac sangu9is1 cur discipuli ac prirni illi anti/ites1 *ri/ianae religionis creatores1 ,*ri/um ard5tissimo amore amplexi sunt8 ,cur innum]abiles #aii ve/ri g5]is et nom9is#b jam antea et 8 quoque temporibus se ,*ri/ianis pontificibus adopt&os d$]unt et summa cum sua laude v]bis et scriptis ,*ri/um publice pr(it5tur8 #a4 ,alius3 ac4 #b4 ,alibi3 ord9is4 ,,salomo3 ,imo potius mirum vid]i debet1 cur tam pauci a nobis vel potius a ,deo fo$ifragi deficiant#a1 cum tot contumeliis tantaque rei inopia premantur4 ,illas autem#b clades no/rae g5ti confitemur#c illatas primo#d a ,*aldaeis propt]ea1 quod a v]o ,dei cultu pl]ique desciv]ant1 id quod prophet>um vocibus ac scriptis te/atum habemus4 ,sic quoque arbitramur1 majores no/ros diram ,romanorum s]vitutem p]tulisse1 quod ab immortali ,deo ad hom9em mortalem ador&um et col5dum paucis exceptis defeciss5t4 #a4 ,alii3 defec]9t4 #b4 ,alibi3 enim4 #c4 ,alius3 confidimus4 #d4 ,alius idem3 primum4 ,,curtius3 ,s$ cur sola ,judaeorum g5s ex omnibus tot ac tantas calamitates p]tulit8 ,,salomo3 ,deus ipse causam subjici5s3 ,vos1 inquit#a1 filii ,isral ex omnibus populis agnovi1 ac propt]ea 9 ve/ra omnium flagitia animadv]tam4 ,quod ab iis g5tibus segregamur#b1 ,dei cultus eo nos d$ucit1 quod#c ,bileamus1 ,*aldaeus vates1 jam olim m5te praevid]at1 cum dic]et#d3 ,hic populus solus habitabit et#e int] caet]as g5tes non c5sebitur4 ,item cum ,deus caet]as g5tes coele/ium sid]um virtutibus ac pote/atibus subjecisset#f1 ,isralitas tam5 exemit3 ,ne1 inquit1 adores solem1 lunam1 sid]a1 quae praep>avit ,deus caet]is quidem populis1 qui amplissimo s9u coeli corc5tur1 vos autem adjunxit sibi et eripuit de =nace f]rea1 ut esses populus h]$it>ius ac selectus#g4 #a4 ,amos #c1 #b4 #b4 ,alii3 segregantur4 #c4 ,alii3 adducit1 et4 #d4 ,num]4 #bc1 #i4 #e4 ,alibi3 quod4 #f4 ,alius3 subjunxisset4 #g4 ,deut4 #d1 #ai sq4 ,,coronaeus3 ,haesi semp] eo loco1 nec intelligo#a1 quid ,deus volu]it1 cum dic]et1 caet]is quidem populis coele/ia sid]a#b attributa fuisse1 ,isralem v]o s+ul>i quadam pra]ogativa sibi delegisse4 #a4 ,alibi3 intellexi4 #b4 ,alibi3 signa4 ,,salomo3 ,hebraeorum !ologi sic locum illum int]pretantur1 ut#a caet]os quidem populos sid]um coele/ium legibus ac pote/ate gub]n>i1 solos ,isralitas et qui 9 eorum coetum ac societatem conscribi volunt#b1 legibus coele/ium sid]um solutos1 ,deum unum vitae ac felicitatis habeant auctorem nec metuant diras illas1 quibus a/rologi m9antur1 planet>es trajectiones et concursus4 ,libet enim v]sibus accepta b5eficia quodammodo commemor>e3 ,ipse ego#c crudeli s]vatus ab ho/e triumphos ,saepe tuli faciles1 nec quidquam sid]a vires #bjj ,ex]c]e suas 9 me1 non asp]a fata1 ,haud#d metu5da bonis1 non pr9cipis ira tim5di ,t]ruit#e impavidum1 mihi non nocu]e latronum ,conjurata manus fusi sitibunda cruoris1 ,non legio1 magnam quae circumfusa p] urbem ,sangu9ol5ta suos cives mactabat ubique4 ,ac jam#f armata cohors1 aditus ac lim9a qua]5s1 ,me circum/et]at1 cl>a cum num5 ab arce ,ho/ibus eripuit s5sum m5temque fefellit1 ,ac me coele/i clypeo1 coele/ibus armis ,protexitque opibusque suis cumulavit abunde4 ,s+ula quid memorem8 ,sacro spiram9e pectus ,afflavit1 legis latebrasque imosque recessus1 ,9 quibus aet]nae spes e/ humana salutis1 ,edocuit1 volucri semp] comitante#g magi/ro ,pro quibus aet]nos it]um r5ovamus honores#h4 #a4 ,alius3 et4 #b4 ,alibi3 volu]unt4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,alibi3 ,non4 #e4 ,alii3 ,t]r5t4 #f4 ,alibi dee/ hoc v]bum4 #g4 ,alius3 comitata4 #h4 ,alii3 tibi debeo grates4 ,,coronaeus3 ,h]oica pr(ecto b5eficia c>m9ibus h]oicis elegant] cec9i/i4 ,s$ cum erga ,isralitas tanta div9ae bonitatis b5eficia#a ext5t1 eo graviora vos ac ac]biora supplicia man5t4 #a4 ,alibi3 ve/igia4 ,,salomo3 ,ut primum a nobis peccatur1 ita rep5te ,deus 9 nos animadv]tit et#a ea pontificibus auspic>i solet4 ,nam cum angelos scel]um ultores#b misisset3 ,a sanctis meis1 inquit1 incipiatis#c4 ,illud enim amoris div9i erga nos argum5tum vel maximum e/1 quod et assidue increpat1 et cont95t] ca/igat4 ,o beatum1 inquit lyricus psaltes#d1 quem ,deus ca/igat6 ,9 eos v]o1 qui ad v]b]a obduru]unt et collum obdux]unt1 vim gravius ex]cet1 et t&em conte/atur1 se illos des]turum1 nec amplius ca/igaturum4 ,non amplius1 inquit1 corcebo filias ve/ras1 cum pudicitiam pro/itu]9t1 nec uxores ve/ras1 cum sese adult]is submis]9t#e4 ,nihil enim a sapi5tiae magi/ro v]ius ac melius dici potuit1 quam torm5tis#f ac doloribus prud5tiam comp>>i4 ,quis enim arbitr>etur1 ,deum sic ultum#g fuisse ,isralitas1 ut propt] eorum flagitia non modo lepram corporibus1 s$ etiam ve/ibus ac a$ium p>ietibus immitt]et8 ,id autem int]pretes div9ae legis tradunt2 nusquam t]r>um lepram ve/im5tis#h aut p>ietibus adhaesisse1 praet]quam 9 ,palae/9a#i idque ,judaeis omnibus supra modum mirabile1 caet]is populis incr$ibile vid]i1 nisi diuturna exp]i5tia id comp]tum esset2 quamquam clades et exitia majorum no/rorum maximas utilitates omnibus #bja populis pep]]unt4 ,nam ex iis secuta e/ initio nasc5tis ecclesiae ,*ri/i idolorum ev]sio1 et cum toto f]e t]r>um orbe sid]a1 daemones1 elem5ta1 fruges1 animantia pro ,diis ubique col]5tur1 t&em po/ annorum tria circit] millia ,judaeorum1 qui *ri/ianam religionem cum dome/ica combib]ant1 concionibus ac doctr9a coli desi]unt1 ac po/remo ,con/ant9i dom9atu conclusa fu]e templa vet]um ,deorum2 tum libri ,mosis ac prophet>um1 quos habemus communes cum ,*ri/ianis1 ab omnibus ord9ibus ac populis p]vulg>i coep]e1 ut non imm]ito ,*ryso/omus ,judaeam g5tium matrem appell>it1 quae#aj salutem reliquis omnibus populis div9o mun]e et concessu pep]isset6 #a4 ,alius3 ut4 #b4 ,alibi3 v9dices4 #c4 ,alius3 incipietis4 #d4 ,psalm4 #id1 #ab4 #e4 ,psalm1 #ha4 ,jesaiae #a4 ,oseae #d4 #f4 ,alibi3 lam5tis4 #g4 ,alibi3 ulturum4 #h4 ,alius3 ve/ibus4 #i4 ,levit4 #ac et #ad4 ,leprae domorum ac ve/ium curationes aeque ac corporum traduntur4 #aj4 ,alii3 quia4 ,,s5amus3 ,v]ius pota lyricus3 ,judaea capta f]um victorem cepit4 ,,salomo3 ,9 eo c]te mirabilem ,dei bonitatem ac sapi5tiam intu]i licet1 qui dum ju/as scel]um po5as a suis reposc]et eosque procul a patriis s$ibus am&>et ac ju/e pr(lig>et1 colonias ,isralit>um toto t]r>um orbe d$uxit1 quae ext]as nationes ab inanium ,deorum ac daemonum cultu revoc>5t1 de9de div9is legibus ac in/itutis#a in=m>5t1 tum ad unius aet]ni ,dei cultum ac metum assuefac]5t4 ,ob id enim div9a lege#b ,isralitas appellat regnum sac]dotale ac populum sanctum1 propt]ea hujus populi precibus ac votis1 quasi g5tium omnium sac]dotis1 flor5tissima quaeque imp]ia non modo ab int]itu ,deus s]vavit1 s$ etiam beavit et quasi sapi5tiae sale resp]sit#c1 ne p5itus int]ir5t4 ,sic ,deus apud ,jesaiam#d3 ,d$i te1 inquit1 te/em g5tibus1 pr9cipem ac praeceptorem populis4 ,huc etiam p]t9et fo$us illud#e cum ,abrahamo p]cussum3 ,9 sem9e tuo1 i4e4 9 po/]is#f tuis1 b5$ic5tur omnes g5tes1 quia p] hunc populum ,deus univ]so t]r>um orbi cognitus e/1 et hujus populi precibus caet]is gratior fuit1 qu9#g et ,ismalis g5tem illu/rem =e ,deus promisit ,abrahamo#h1 quoniam1 inquit1 sem5 tuum e/4 ,itaque ,rabbi ,johannes exclamat1 g5tes idolis d$itas nesciisse1 quantam jacturam sui fac]5t1 cum templum illud ,hi]osolymorum#i1 9 quo g5tium omnium scel]a expiabantur1 inflamm>5t4 ,nam diebus fe/is1 qui 9 t5toriis celebr>i consuev]ant1 ho/iae septuag9ta immol>i jub5tur1 quod int]pretes pro septuag9ta populis factum tradunt#aj4 ,quod v]o ,curtius div9i furoris argum5tum putat1 nos de majorum s$ibus ac t]ra sancta dejectos ac disp]sos1 quasi #aa vag>i1 illud bonitatis div9ae argum5tum c]tissimum esse arbitramur1 quod nusquam agri p>ticulam possid]e lic]et4 ,ob id enim ,deus ,israelitassuam ha]$itatem appellat#ab1 #bjb quod ii1 quibus coelum pro ha]$itate obtigit1 t]ra non eg5t#ac ac propria et eleganti voce sancti a ,graecis appellantur3 i4e4 s9e t]ra 4 ,sic enim ,deus de ,levit>um tribu1 quam pontificali ac sac]dotali pra]ogativa m9i/]ioque a$is sacrae don>at3 ,levitae1 inquit1 nullam t]rae p>tem capiant1 quia ha]$itas mea e/#ad4 ,quod#ae autem de ,levitis int] ,isralitas1 idem de ,isralitis int] omnes populos decl>avit1 cum dic]et#af3 ,b5$ictus populus meus ,aegyptius et opus manuum me>um ,assyrius1 ha]$itas autem mea ,israel4 ,falluntur#ag igitur1 qui hoc no/rum exilium et agrorum inopiam div9ae erga nos ultionis conjecturam#ah esse putant4 ,quanto rectius sapi5tes decrev]unt1 ju/orum initia esse ca/igationes1 exitus v]o prosp]os et felices1 contra quam improbis accidit1 quorum prosp]a pr9cipia exitus hab5t valde calamitosos4 ,illud etiam praecl>ius1 quod cum ante proscriptiones et exilia ,isralitae1 r]um omnium afflu5tia p+ues et obesi1 ,deum aet]num m9us1 quam decu]at#ai1 religiose hab]5t#bj po/ea 9 extremas oras1 procul a patriis s$ibus 9 s]vitutem expulsi et abjecti1 tam ard5t] ,deum adam>unt#ba1 ut nec praemiorum magnitud9e a proposita religione divelli1 nec po5>um ac]bitate t]r]i potu]9t1 quom9us int] m$ios sui nom9is ho/es mundi conditorem purissimo cultu ador>5t1 atque int] omnes populos sui g5]is antiquitatem c]tissimam ret9]5t#bb1 ipsiusque l+uae sanctae maje/atem inviolabilem s]v>5t#bc2 haec enim sola div9o mun]e hom9um g5]i concessa e/1 caet]as v]o spurias et hom9um arbitrio fictas videmus4 ,haec sola naturalis e/ l+ua1 quae rebus vocabula p] naturam cujusque dicitur indidisse4 ,quae cum ita s9t1 quis dubit>e pote/1 qu9 populus hic a ,deo selectus v]issima sit ,dei ecclesia1 fidelissimus r]um ge/>um a ,deo te/is1 sacrosanctae legis et oraculorum cu/os a ,deo designatus#bd1 a quo ad omnes populos salus dimanavit8 #a4 ,alibi pro v]bis ac in/itutis legitur3 in/itutos4 #b4 ,alii3 div9a lex4 #c4 ,alibi3 sole respexit4 #d4 ,jesaiae #ee1 #d4 #e4 ,g54 #ab1 #c4 #f4 ,alibi3 lib]is4 #g4 ,alii3 quoniam4 #h4 ,alibi3 ,abrahae4 #i4 ,alibi3 ,hi]osolymitanum4 #aj4 ,r4 ,levi et ,r4 ,salomo ,b5 ,g]son 9 ,levit4 #bc4 #a4 9 ,talmud4 #aa4 ,9 codicibus s9e dubio false legitur3 4 #ab4 ,alius3 pro ha]$itatis p>te cont+it4 #ac4 ,alibi3 egeant4 #ad4 ,alibi3 sunt4 #ae4 ,alibi3 ,id4 #af4 ,jesaiae #di1 #be4 #ag4 ,alii3 ,fallunt4 #ah4 ,alii3 objecturam4 #ai4 ,alius3 docu]at4 #bj4 ,alibi3 col]5t4 #ba4 ,alii3 adorav]unt4 #bb4 ,alibi3 ret9u]unt4 #bc4 ,alibi3 inviolatam s]v>unt4 #bd4 ,alibi3 designata4 ,,curtius3 ,laudes quidem majorum ve/rorum1 prophet>um inquam et illu/rium virorum1 audio ac lego non invitus1 s$ eorum1 qui prophetas1 qui apo/olos1 qui ,*ri/um ipsum cru5tis manibus int]fec]unt1 qui sacrosanctam ejus doctr9am contumeliis omnibus fune/>unt1 f]re non possum1 multo m9us sanctum ecclesiae nom5 iis tribu]e1 quoniam v]a ,dei ecclesia 9 electorum coetu consi/it1 ac tametsi vocantur omnes1 pauci tam5 sunt electi4 ,electos autem esse oportet p]#a fidem ab ipso ,*ri/o1 qui ecclesiae caput e/2 qui quoniam hom9ibus incogniti sunt1 ob id ecclesiam invisibilem esse tuemur4 ,caet]i1 qui fidem ,*ri/i rejiciunt1 sua se sponte albo #bjc ecclesiae p5itus#b exem]unt1 ,judaei inquam1 ,romani#c1 ,ismaelitae1 ,pagani1 ,epicuraei4 #a4 ,alibi3 qui hab5t4 #b4 ,dee/ 9 aliis4 #c4 ,alius3 ,soc9iani4 ,,salomo3 ,ecclesiae v]bo coetus significatur1 cujus acceptio duplex e/3 una1 quae#a populum ,israelisselectum a ,deo cont9et1 ut cum ,moabitae et ,ammonitae prohib5tur 9 ecclesia populi ,dei c5s]i1 i4e4#b jure connubiorum cum ,israelitidefoem9a uti4 ,alt]a acceptio latius patet1 cum scilicet ,ammonitae1 ,moabitae1 ,idumaei ac p]egr9i omnes1 qui ,dei fo$us cum populo p]cussum amplecti et 9 pacti societatem v5ire volu]9t1 ecclesiae p>tem faciunt1 caet]i eximuntur4 #a4 ,alibi3 qui4 #b4 ,alibi3 et4 ,,curtius#a3 ,neque v]o ecclesiam invisibilem electorum prob>e possumus1 ut qui ab ecclesia ,romana defec]unt1 s$ visibilem tantum1 a qua nemo nisi sponte segregatur i4e4 qui ,deum aet]num repudiat1 ut res g5itas amplectatur aut cum illis creatorem conjungat#b4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #b4 ,alibi3 aut 444 amplectitur 444 conjungit4 ,,octavius3 ,v]am ,dei ecclesiam ,ismalit>um esse facile#a conv9ci pote/1 sive amplitud9e regionum1 quae sunt inf9itae1 sive orig9e ,abrahami1 a quo ,muhamm$es ,ismalita#b g5us ducit1 sive ,dei aet]ni cultu1 quem unum sanctissime adorant1 sive execratione idolorum ac imag9um1 quas et publice et privatim abom9antur1 sive puritate doctr9ae1 quae inexplicabilium quae/ionum latebras1 quibus caet]ae#c religiones mis]e conflictantur1 suo spl5dore diluit1 sive legis exsequ5dae facilitate1 quae major esse non pote/#d4 #a4 ,alibi3 f]e4 #b4 ,alibi3 ,ismaliticum4 #c4 ,alibi3 ext]ae4 #d4 ,alii3 possit4 ,,coronaeus3 ,si v]am ecclesiam latifundiis metimur1 ecclesia ,*ri/i#a longe sup]ior futura#b e/1 tum antiquitate temporis1 tum multitud9e populorum1 tum pr9cipum p5e omnium cons5su4 ,nihil enim v]ius a ,s5eca dici potuit1 quam pessimi argum5ti esse turbam1 ac propt]ea ,py?agoras#c sequi vetuit viam popul>em1 i4e4 4 ,et c]te viam regiam ac latissime pat5tem ad inf]os d$uc]e1 nunquam v]ius ac melius p]ceptum#d e/1 quam ,noa*i aetate1 cum#e 9 ejus unius familia ecclesiam dei con/itisse planum sit4 ,cum autem ,*ri/i cruore fundata sit ecclesia v]a1 quae 9 apo/olorum1 m>tyrum1 confessorum1 pontificum cont9ua qu9decim seculorum s]ie#f floruit ac praecipuam ,romanae s$is dignitatem obt9uit1 quis dubit>e jure queat1 hanc1 quam ,romani pontifices tu5tur1 v]issimam ac sanctissimam ecclesiam1 ut ne ,lu!rus quidem ipse dubitavit1 s$ ap]te#g confessus e/4 ,quamquam#h non video1 quam ob rem ,ag>5i de multitud9e#i populorum aut regionum glori>i debeant1 #bjd cum religio *ri/iana no/ro saeculo propagata sit 9 omnes ori5talis et occid5talis ,indiae latissimas regiones1 ,europa triplo majores1 et antea ignotas mundi plagas p]vas]it4 #a4 ,alii3 ,sa?anae4 #b4 ,alii3 natura4 #c4 ,lartius 9 ,py?agora2 ,clem5s ,alex4 9 ,/rom4 #d4 ,alibi3 praeceptum4 #e4 ,desunt haec septem sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #f4 ,alibi3 f]e4 #g4 ,dee/ alibi4 #h4 ,sequ5tia haec v]ba ad f9em usque int]locutionis desunt 9 alio codice4 #i4 ,alibi3 amplitud9e4 ,,frid]icus3 ,de quatuor religionum g5]ibus1 scilicet ,judaeorum1 ,*ri/ianorum1 ,ismalit>um1 ,paganorum1 plures un v]ae esse non possunt4 ,pagana quidem a se ipsa refellitur1 ,ismalit>um v]o1 quae ,muhamm$em conditorem arcess]e#a solet1 ineptior e/1 quam ut argum5tis refut>i m]eatur4 ,itaque cont5tio nobis praecipua e/ cum ,judaeis1 qui de librorum sanctitate et antiquitatis orig9e gloriantur4 ,primo igitur abs te1 ,salomo1 peto1 si ,*ri/um v]um ,deum esse c]tissimis argum5tis ac te/ibus omni exceptione majoribus demon/r>i possit1 num *ri/ianam ecclesiam1 cujus caput e/ ,*ri/us1 v]am esse fateb]e8 #a4 ,alibi3 agnosc]e4 ,,salomo3 ,quidni8 s$ hoc opus1 hic labor e/4 ,,frid]icus3 ,imo nihil facilius4 ,,salomo3 ,non demon/rationem peto1 s$ probabile aliquod argum5tum4 ,,frid]icus3 ,illud igitur qua]o3 ,num ,messiam v5isse antea an#a v5turum olim putes8 #a4 ,alius3 aut4 ,,salomo3 ,confido equidem v5turum4 ,,frid]icus3 ,fat]i quidem non dubitas1 cum extremo capite symboli ,judaeorum1 quod ,r4 ,moses p]vulgavit1 scriptum sit1 ,messiam esse expet5dum4 ,id autem callidissimo comm5to factum e/4 ,cum enim *ri/iana aemulatione symbolum fidei totidem capitibus1 quot ,*ri/iani1 f9xiss5t1 caput extremum surrog>unt1 scilicet ,messiam v5turum1 ne quis cr$]et#a1 ,*ri/um ,jesum esse ,messiam4 ,s$ si nondum v5it1 qu&o t&em v5turum putas8 ,nam ve/] ,abrahamus1 is qui a vobis i4e4 pr9ceps usurpatur#b1 a/rologiae p]itissimus1 ,messiam ve/rum v5turum spopond]at#c anno ,*ri/i ,,mcccclxiv4 ,is tam5 omnium op9ionem fefellit4 ,nec ita pridem aetate no/ra ,judaeus quidam1 cum se ,messiam fac]et1 a praetore ,bononi5si flammis tanti scel]is ultricibus exu/us e/4 ,alius 9 ,judaea1 cognom5to ,b>co*ab i4e4 /ellae filius#d ,messiam sese f]5s#e1 v>iis cladibus ,*ri/ianos afflixit#f4 ,non dubito1 cum a nobis#g qua]itur1 quid#h tamdiu moretur ,messias ve/]1 vos excus>e#i solitos populi peccata1 ut quidem 9 libris talmudicis legimus4 ,s$ cum p]itiores ve/rae g5tis intellig]5t#aj1 se inani spe laet>i1 a ,judaeorum secta non modo#aa desciv]unt1 v]um etiam libros pro religione *ri/iana scrips]unt4 ,te/is e/ lib] fidei ab ,judaeo1 qui ad ,*ri/um accessit1 te/is e/ cate*ismus hebraicus ,emanuelis ,tremelli cum eleganti epi/ola ad fratres ,hebraeos2 #bje t]tius ,isaacus ,agripp95sis1 vir eruditissimus2 te/is ,paulus ,p>adisus1 regius hebraicae l+uae pr(essor 9 academia ,p>isi5si2 te/is e/ ,paulus ,brug5sis1 te/is ,nicolaus ,lyranus1 bibliorum int]pres acutissimus1 atque innum]abiles ve/rae g5tis1 qui etiamnum#ab hac aetate ,messiam ,*ri/um v]um ,deum et hom9em amplectuntur4 #a4 ,alibi3 ne qui cr$]5t4 #b4 ,alii3 appellatur1 vel3 nuncupatur4 #c4 ,alibi3 spopondit4 #d4 ,num]4 #bd1 #ag1 7 74 #e4 ,alibi3 g]5s4 #f4 ,josephus de b4 j4 #g4 ,alibi3 vobis4 #h4 ,alius3 qu>e4 #i4 ,alibi3 accus>e4 #aj4 ,alius3 intellex]9t4 #aa4 ,alii3 addunt3 sponte4 #ab4 ,alii3 extrema4 ,,salomo3 ,si m]ito laudantur ,py?agoraei1 quod ex/ru]5t iis1 qui a sua doctr9a defeciss5t1 quasi mortuis hom9ibus1 quanto aequius e/1 div9ae legis des]toribus erig]e monum5ta8 ,miror tam5 te1 ,frid]ice1 v]ae religionis ac ecclesiae argum5ta d$uc]e ab iis1 qui a sua defec]unt2 qua quidem ratione et ,arianos et ,ismalitas v]am religionem tu]i dicemus4 ,hoc si nobis absurdum e/1 illud igitur absurdum vid]i debet4 ,cum enim majores no/ri vitulum ex auro conflatum 9 des]ta solitud9e sibi erexiss5t ac pro ,deo col]5t1 ,deus ,mos5 int]pellans3 ,tuus1 inquit1 populus violatis fo$]ibus a me defecit2 semp] antea dix]at#a3 populus meus4 ,quod satis e/ argum5ti1 eos1 qui aet]ni ,dei cultum p5itus des]u]unt1 ut mortuis ins]viant1 ab ecclesia ,dei p5itus excludi4 #a4 ,alius ita3 cum semp] ante dix]it4 ,,curtius3 ,eodem igitur argum5to concludemus1 ,judaeos1 qui ,*ri/um v]um ,deum humani g5]is s]vatorem des]u]unt ac suppliciis ac]bissimis cruci&um prodid]unt#a1 ab ecclesia v]a se ipsos abduxisse#b1 ac tum primum v]am ecclesiam 9 apo/olorum et discipulorum coetu con/itisse4 #a4 ,alibi3 tradid]unt4 #b4 ,alii3 subduxisse4 ,,salomo3 ,prospici5dum nobis e/1 ne pro argum5to#a assumatur1 quod erat conclud5dum1 scilicet ,jesum1 quem pro ,deo colitis1 esse ,deum4 ,ac primum illud *ri/ianorum vet]um !ologos fefellit1 quod non p]cep]unt vim ,hebraicae legis1 cujus ignoratione tam multa 9 legum div9>um int]pretatione peccantur1 ut quidem#b maxime non facile dici possit#c4 ,argum5to sit1 quod ,ju/9us ,m>tyr#d1 cum ab hom9e ,judaeo rog>etur1 quid vell5t ,*ri/iani1 cum can]5t ,halleluja et ,osianna1 respondit#e3 ,laudate conc9ne et magnitudo excell5s1 quo quid ineptius8 ,nam vox ,hallelu significat3 laudate1 ,jah3 ,deum1 vox ,hosia3 s]va1 nah3 quaeso4 #a4 ,addunt alii3 id4 #b4 ,alibi3 quod4 #c4 ,alii3 pote/4 #d4 ,9 quae/4 #aj ad or?odox4 #e4 ,addit alius3 signific>e4 ,,curtius3 ,at ,d4 ,hi]onymus1 cum a ,judaeis irrid]etur1 quod quid esset ,hosianna nesciret1 9 ,judaeam usque pr(ectus1 ,judaeos ipsos 9 eo g5]e facile sup]avit4 ,,salomo3 ,illud admon5dum putavi1 quod ,messiae vox1 quid signific>et1 vet]es ,lat9i et ,graeci non satis intellex]unt#a2 e/ enim#b ,messias nihil aliud1 quam unctus1 et quoniam reges ac pr9cipes inungi solebant1 ,messiae dicti sunt#c4 ,quam vocem#d int]pretes ,,lxxii #bjf r$dunt#e1 non 1 ut olim putabant ,graeci4 ,ex quo adv]s>ii1 9 contumeliam ,*ri/i1 togati hom9is /atuam alt]o p$e mancam et auriculis as9o consimilibus#f f+ebant vel librum manu t55tem1 cum hac epigraphe3 ,*ri/us6 ,quod v]o ,messiae vox populi pr9cipem significet1 ex eo satis intelligitur1 quod ,david ,sauli satellites increpans3 ,cur1 inquit#g1 praesidium ,dom9i no/ri#h ,messiae des]ui/is8 ,idem1 iratus ei1 qui ,sauli ab ho/ibus caesi caput secu]at#i3 ,non v]itus es1 inquit1 inf]re manum ,messiae8 ,item cum ,samuel ,eliabum1 ,davidis fratrem primog5itum1 intu]etur3 ,c]te1 inquit1 hic e/ ,messias ,dei4#aj ,qu9 et ,samuel et ,david se ipsos vocant ,messias4 ,fuisse autem quam plurimos ,messias1 docet ,nehemias 9 concione po/ r$itum ab exilio3 ,tu1 inquit#aa1 populo tuo plures ,messias d$i/i1 qui ab ho/ibus illum v9dic>5t4 ,nam vox 1 quam int]pretes ,,lxxii r$dunt 1 eadem usurpatur hoc v]su3 ,ne att+ite ,*ri/os meos1 ,messias meos#ab4 ,id#ac autem explicat ,samuel 9 maxima populi concione1 priusquam regem designatum r5unci>et3 misit dom9us#ad ad populum ,messias ,j]ubbahalem1 ,jeph?am1 ,samuelem4 ,falluntur#ae igitur1 qui unum tantum ,messiam esse aut =e arbitrantur4 ,omnium tam5#af errorum nullus f]e capitalior e/1 quam eorum1 qui putant1 eum ,messiam1 quem v5turum sp]amus1 ,deum =e2 gravius tam5 mihi pecc>e vid5tur1 qui ,messiam1 quisquis fu]it aut v5turus sit1 humani g5]is s]vatorem appellant1 cum tam5 nihil aliud futurum#ag sp]emus1 quam hom9em ex hom9e1 ducem belli /r5uum =e1 qui ,isralitas1 huc atque illuc disp]sos ac dissipatos1 9 ,palae/9am et avitas majorum s$es r$ucat#ah et ab imp]ioso aliorum#ai dom9atu v9dicet1 quales fu]e ,moses1 ,josua1 ,maccabaei ac pr9cipes omnes1 ,dei mun]e majoribus no/ris concessi4 ,nec desunt1 qui ,messiam ab ,helia unctum iri putant4 ,ac tantum abfuit1 ut ,jesus ve/] majores no/ros a s]vitute ,romanorum#bj v9dic>it1 ut etiam a praeside prov9ciae caussa cognita s]vili supplicio fu]it affectus4 #a4 ,alius3 intellig]5t4 #b4 ,alibi3 autem4 #c4 #b ,regum #i1 #a4 #d4 ,alius3 ,quum v]o4 #e4 ,alibi3 r$did]unt4 #f4 ,alibi3 consimilem1 vel3 similem4 #g4 #a ,regum #a1 #cd4 #h4 ,alius3 ve/ri4 #i4 #a ,regum #bf1 #i4 #aj4 #a ,regum #bf1 #af4 #aa4 ,psalm4 #f4 #ag4 #hc4 #hh4 #ab4 ,psalm4 #aje1 #ae4 #ac4 ,vig9ti haec proxima v]ba desunt 9 alio codice4 #ad4 ,alius3 ,deus4 #ae4 ,alibi3 ,fallunt4 #af4 ,alii3 autem4 #ag4 ,alii3 v5turum2 vel dee/ hoc v]bum4 #ah4 ,alius3 educat4 #ai4 ,alibi3 impiorum4 #bj4 ,dee/ alibi4 ,,curtius3 ,illud e/ p+ui ,m9]va ,messiae arcanum ad pr9cipes et tyrannos adduc]e velle1 quod quidem arcanum plane div9um nemo p]cipiet unquam1 nisi id ei div9itus tributum fu]it#a et concessum4 ,nemo1 inquit ,*ri/us1 v5it ad me1 nisi pat] trax]it eum#b4 #a4 ,alii3 velit4 #b4 ,joh4 #f1 #dd4 ,,frid]icus3 ,si ,messiae v]bum ad pr9cipes et tyrannos p]t9]et1 cur igitur de promisso ,messia1 cur ,moses ,h>dusam#a scrib]et1 magnum #bjg et ineffabile ,dei nom5 nihil aliud esse1 quam ,messiam1 nisi ,messias ,deus#b esset8 #a4 ,alius3 ,h>danam4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,salomo3 ,quia pl]ique no/rae g5tis ,messiam s5su secretiore intelligunt immortalem regem1 non ducem mortuum aut moriturum4 ,,curtius3 ,valde mihi frig]e haec videtur responsio4 ,s$ ad g5tis ve/rae p>eatem v5iamus1 qui1 jamjam moriturus ac lib]is fau/a precatus1 ad ,judam conv]titur et oraculum pr(]5s3 ,non auf]etur1 inquit1 sceptrum de ,juda#a4 ,si enim reges ac duces omnes ,messias =e put>et1 nec ,messiam illum humani g5]is s]vatorem s+ul>i nota signific>et1 absurdum illud fuisset ac s5sui plane contr>ium1 scilicet sceptrum de g5te ,judae non ante sublatum iri1 quam ,messias v5turus esset1 p5es quem regnum populorum futurum sit4 ,vocem enim sceptrum ,onkelos ,*aldaeus v]tit ,sultan1 imp]ator1 qua voce imp]atores non ,*aldaei tantum1 s$ etiam ,arabes ac ,syri signific>i sol5t1 et pro voce r$dit ,*aldaeus3 ,messias1 ut ambiguitatem#b explic>et4 ,eadem e/ int]pretatio ,t>gum ,hi]osolymitani1 quem sequitur ,r4 ,salomo1 et 9 ,davidis g5te imp]ium tantisp] scribit futurum1 dum v5]it ,messias4 ,et cum ab eo qua]]etur1 ub9am regnum ,davidis8 respondit3 9 ,babylonia1 ubi f+it sup]esse adhuc pr9cipes de g5te sua#c1 qui populis illis exulantibus imp]5t2 ridiculum1 inquam#d1 an impium figm5tum1 s$ ea saeculi b>b>ies erat4 ,floruit enim sub anno ,*ri/i ,,mcc1 ut m5dacii non facile posset conv9ci1 cum esset ,gallia longissimis aqu>um et t]r>um spatiis a ,babylone disjuncta#e1 quae tunc ,arabum imp]io ac dom9atu crudeli t5ebatur4 ,hanc porro int]pretationem caet]i repudiantes1 pro sceptro#f dignitatem ac prae/antiam 9 g5te ,judae tamdiu futuram tradunt#g1 quo adv5isset1 qui mitt5dus erat1 scilicet rex ,david1 tunc enim pote/atem illam 9 dignitatem regiam concessuram putant4 ,alii vocem ,s*iloh ad locum ref]unt1 ubi erat arca fo$]is1 quae inde translata e/ a ,davide#h4 ,alii ad ,saulem ungu5dum 9 ,s*ilo tradux]unt1 quae int]pretatio plane contr>ia e/ hi/oriae sacrae1 quia prius arca d$ucta fu]it a ,s*ilo 9 urbem ,kiria?je>im1 ac ne ,saul quidem unctus e/ 9#i ,s*ilo4 ,talmudici autem#aj ,messiae v5turi nom5 ,s*iloh =e tradunt1 rec5tiores haec ad regem ,*aldaeorum ,nebu*odonosorem p]t9]e /atuunt1 quia regem ,z$ekiam int]fec]it1 nec ullus po/ea regnum adeptus e/ de /irpe ,judae1 quod falsum#aa e/1 cum ,zorobabel g5tem#ab po/lim9io r$ux]it ad s$es avorum4 ,praet]ea#ac ,s5atus ,judaeorum1 de /irpe ,davidis sub pr9cipibus ,asmonaeis#ad ari/ocratiae #bjh speciem tuebatur#ae1 quem s5atum ,h]odes su/ulit1 caesis patribus praet]#af ,semeam4 ,sub eadem f]e tempora#ag ,jesus ,*ri/us ,deus ac ,dei filius ex ,m>ia virg9e natus e/4 ,int]pretes ,,lxxii r$dunt pro voce ,s*ilo1 reposita illi1 quasi ex litt]a s]vili significet1 quod vel quae et scriptum sit pro 1 cum litt]ae ,e*]i#ah p]mutabiles s9t#ai4 ,s$ i/a quidem vis e/ scripturae sacrae illata4 ,po/remo ,david ,kim*i1 ut caet]is omnibus acutior vid]etur#bj1 ,s*ilo a ,s*ilia? d]iv>e conatur1 quae vox secund9as significat1 quibus involvitur ,embryo1 quasi dic]et i4e4 filius ejus1 scilicet matris1 quam int]pretationem miror ,galat9um#ba amplecti#bb potuisse4 #a4 ,g5es4 #di1 #aj4 #b4 ,alibi3 dignitatem4 #c4 ,alii3 ,juda4 #d4 ,alii3 dicam4 #e4 ,alii3 di/9cta4 #f4 ,alibi3 qui sceptri4 #g4 ,alii3 cr$unt4 #h4 #a ,regum4 #g1 #a sqq4 #i4 ,alibi3 ad4 #aj4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #aa4 ,alibi3 factum4 #ab4 ,alius3 de g5te regia populum4 #ac4 #a ,regum #aa1 #d sqq4 #ad4 ,alii3 ,ammonaeis4 #ae4 ,alius3 praef]ebat4 #af4 ,alius3 propt]4 #ag4 ,alibi3 eodem 444 tempore4 #ah4 ,=te ,ehevi 79 m>g9e unius codicis74 #ai4 ,locus vuln]atus4 #bj4 ,alibi3 videatur4 #ba4 ,de arcania ca?olicae v]itatis l4 #d4 c4 #d4 #bb4 ,alibi3 complecti4 ,,salomo3 ,videtis1 hujus loci obscuritatem tantam esse1 ut ne argum5ti quidem species ulla probabilis elici queat ad ,messiam eo tempore v5turum#a quo natus e/ ,jesus4 ,jam v]o rex ultimus g5tis ,judaeorum fuit ,z$ekias4 ,at tametsi ,zorobabel a /irpe ,davidis populo ,judaeorum praefuit sub rege ,p]s>um anno mundi t] millesimo #cdcb1 ejus tam5 po/]i nulli fu]unt4 ,pr9cipatus v]o erat p5es pontifices ex ,a>onis g5te4 ,qu9 etiam ,maccabaei ex eodem ,a>one reipublicae dom9atum una cum pontificatu t5u]unt usque ad ,antigonum1 ultimum ,asmonaeorum1 c5tum vig9ti sex annos4 ,hunc enim duplici nom9e#b ,*ri/um i4e4 unctum1 quia rex et pontifex maximus erat#c1 ,h]odes1 a s5atu populoque ,romano1 rex ,judaeorum appellatus1 anno mundi t] millesimo oct+5tesimo qu>to mact>i jussit4 ,quadragesimo po/ anno natus e/ ,jesus4 ,ex quo intelligitur1 sexc5tos circit] annos ante ,*ri/um nem9em de g5te ,juda pr9cipatum ,judaeorum t5uisse1 nec posse vatic9ium illud ad ,jesum p]t9]e4 ,omitto multa1 quae ,galat9us ex talmudicis libris s5su plane contr>io detorsit1 ut#d cum ,messiam tunc natum scribit1 cum a$es sacra ,hi]osolymorum exsc9d]etur1 eumque ,messiam ,romae lat]e1 qui /ato tempore app>iturus sit4 ,quae imp]itis fucum fec]unt1 cum illam dic5di rationem allegori>um pl5issimam m9us cap]5t4 #a4 ,alii3 futurum4 #b4 ,alibi3 ratione4 #c4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #d4 ,alibi3 et4 ,,curtius3 ,planum e/ igitur1 vos eo loco oraculo#a p>5tis ve/ri ita haesisse1 ut nemo ve/rum1 qui hebraica et *aldaica tractatis#b1 sese exp$ire potu]it1 quae ad ,jesum translata luce cl>iora sunt4 ,caet]a prosequamur#c1 ne uno tantum loco ,judaei haesisse videantur1 ad quem#d1 cr$o#e1 illud ,esaiae oraculum spectat3 ,ecce virgo concipiet et p>iet filium1 et vocabit#f nom5 ejus ,immanuel#g4 ,hoc enim ,lucas ad ,*ri/um p]t9]e docet#h4 #a4 ,alii3 oraculis4 #b4 ,alius3 translantis4 #c4 ,alibi3 p]sequamur4 #d4 ,alibi3 ad quae4 #e4 ,alii3 c$o4 #f4 ,alius3 vocabitur4 #g4 ,jesaiae #g1 #ad4 #h4 ,lucae #a1 #ca sqq4 #bji ,,salomo3 ,esaias nihil unquam de ,jesu1 multo m9us de ,m>ia#a matre ipsius suspicatus e/4 ,8 enim v]bis utitur3 i4e4 ,ecce juv5cula6 ,neque enim haalma virg9em significat1 s$ eam1 cujus vir amore fruatur1 ut etiam nunc ,*ri/iani !ologi#b1 qui modo hebraica intelligunt1 confit]i coguntur4 ,nam ea vox usurpatur a ,salomone 9 canticis amatoriis#c de iis1 de quibus apud virg9es diss]]e indecorum fuisset4 ,itaque amicam vel adolesc5tulam significat4 ,argum5to e/ etiam1 quod halmanah viduam appellant#d1 quasi a viro divisam aut quae#e virum amisit4 ,at quoties 9 sacris litt]is agitur de virg9ibus1 agitur autem saepissime1 proprium v]bum semp] usurpatur1 scilicet vel #f vel utrumque conjunctim#g4 #a4 ,dee/ alibi4 #b4 ,hi]on4 ,calv94 9 cap4 #i h>mon4 #c4 ,cant4 #a4 #f4 ,prov]b4 #aj4 #d4 ,jesaiae #dg et ,eze*4 #i et #dd4 #e4 ,alibi3 quod4 #f4 ,desunt haec duo v]ba 9 aliis codicibus4 #g4 ,g54 #bd4 ,levit4 #bj4 ,j]4 #ca4 ,deut]4 #cb4 #bb4 ,exod4 #bb4 ,judic4 #ai4 #ba4 #b ,sam4 #ac4 #a ,regum #a4 #b4 ,psalm4 #dc4 ,jesaiae #bc4 #cg4 ,amos #e4 #h4 ,za*4 #i4 ,?r54 #b4 ,,curtius3 ,cur igitur vox haalma de ,rebecca dic]etur1 priusquam nupsisset1 erat enim pudicissima virgo8 ,,salomo3 ,at eodem capite i4e4 virgo dis]te adjicitur1 ut omnis ambiguitas toll]etur4 ,absurdum autem fuisset1 ,esajam virg9is p>tum contra naturae leges signific>e et ambigua voce haalma1 quae saepius unicam significat1 9 tanto ac tam /up5do prodigio uti voluisse4 ,hi/oria v]o ipsa ap]te decl>at1 de uxore regis ,a*as ,jesaiam scripsisse4 ,nam cum ex]citus duorum regum1 scilicet ,sam>iae ac ,syriae inf]ioris1 totam ,judaeam infe/>5t1 vatic9atur prophetes1 uxorem regis adolesc5tulam filium p>ituram ac paulo po/ utrumque regem de ,judaea discessurum1 ut contigit4 ,nam bi5nio po/ ,abia#a1 regis uxor1 sic enim ,josephus#b appellat1 pep]it ,eze*iam1 religiosissimum omnium po/ ,davidem ac =tissimum pr9cipem1 ac paulo po/ urbis obsidio soluta e/4 ,fuisset autem illa inanis spes lib]ationis ab ho/ibus regionem va/antibus1 si 9 nativitatem ,jesu i4e4 9 annum oct+5tesimum dilata fuisset4 #a4 ,alibi3 ,albia4 #b4 ,antiq4 jud4 l4 #ac1 #i4 ,,curtius3 ,cur igitur ,jesaias signum seu prodigium pollicetur8 ,aut quid prodigii fuisset1 muli]em p>]e8 ,,salomo3 ,non dixit vates prodigium1 s$ signum illud ante lib]ationem futurum1 quod reg9a masculum p>]et4 ,nam tribus capitibus puelli nascituri hi/oriam complectitur2 septimo capite pu]um nasciturum scribit et clamatum iri3 ,immanuel i4e4 nobiscum ,deus6 ,sequ5ti capite haec scribit3 ,acceptis te/ibus gravissimis ,uria et ,za*>ia prophetis3 ,accessi1 ait1 ad filiam prophetae ,za*>iae 7erat enim ,abia reg9a filia ,za*>iae1 uxor regis ,a*as71 quae concep]at et pep]]at filium4 ,et dixit ,deus ad me3 ,voca nom5 ejus ,lamah] s*alal *us* bas#a i4e4 accel]a pra$am1 fe/9a direptionem1 quia priusquam pr(]re possit6 ,abi1 ,immi1 i4e1 pat] mi1 mat] #baj mea6 toll5tur copiae ,damasci et ,syriae ante regem ,sam>iae1 ante regem ,assyriorum etc41 quoniam ,immanuel1 nobiscum ,deus e/4 ,nono capite1 cum jam pu] ,eze*ias bi5nium attigisset1 lib]atis obsidione civibus3 ,pu]1 inquit1 natus e/ nobis et vocabitur nom5 ejus#b admirabilis1 consili>ius1 =tis1 pat] futuri saeculi1 pr9ceps pacis#c4 ,quibus v]bis ap]te con/at1 ad ,eze*iam regem omnia#d p]t9]e1 nihil ad ,jesum1 quem vet]es#e ex oraculo ,immanuel voc>i debuisse qu]ebantur#f2 hic enim ,*ri/iani pl]ique haes]unt#g1 quanquam illud inexplicabile e/1 quod evangeli/ae tradunt1 ,jesum vocatum fuisse ,naz>aeum#h1 ut impl]etur1 quod scriptum e/ apud prophetas3 ,naz>aeus vocabitur1 cum nullus usquam propheta haec#i scrips]it4 #a4 ,jesaiae #h1 #a4 #b4 ,alibi3 ipsius4 #c4 ,jesaiae #i1 #f sq4 #d4 ,alibi3 nom54 #e4 ,alius3 vet]i4 #f4 ,ju/9us qu4 #ij4 #ace ad or?od4 #g4 ,alii3 haesit>unt4 #h4 ,mat?4 #b1 #bc4 #i4 ,alii3 hoc4 ,,curtius3 ,utrumque nom5 et ,jesus et ,immanuel ,*ri/o#a aptissime#b congruit4 ,jesus enim salvatorem#c significat1 quia g5us humanum salvaturus esset#d1 ut evangeli/es scripsit#e4 ,ac ne quis ha]eat 9 eo1 quod ,hi]onymus et ,*ryso/omus nihil#f a prophetis de nom9e ,naz>aeo#g scriptum rep]iant#h1 ex quo suspicantur1 aliquot prophetas ,judaeorum fraude int]cidisse1 nihil ea de re suspic&um1 quoniam ,naz>aeus domicilii cognom5 e/1 ubi erat educatus4 #a4 ,luc4 #a4 #b4 #b4 ,alius3 ap]tissime4 #c4 ,alius3 s]vatorem4 #d4 ,alius3 s]vaturus4 #e4 ,alibi3 scribit4 #f4 ,alius3 nusquam4 #g4 ,alibi3 nom5 ,naz>aei4 #h4 ,alibi3 rep]iri4 ,,frid]icus3 ,mihi videtur ,osi&] nom5 ,jesu non a v]bo 1 quod s]v>e significat1 d$uc]e voluisse1 s$ a sacratissimo ,dei nom9e 1 copulata#a salut>i litt]a 1 hunc 9 modum 1 ut naturam div9am cum humana tunc conjunctam fuisse intelligamus1 cum ,jesus nasc]etur#b4 #a4 ,alibi3 copulatur4 #b4 ,alii3 natus e/4 ,,coronaeus3 ,s$ ut ,salomo oraculi s5t5tiam ad ,eze*iam p]t9]e acutissime#a cont5dat1 non video tam51 ,eze*iam vocatum fuisse ,immanuelem#b1 multo m9us haec#c ei congru]e3 ,admirabilis1 consili>ius1 ,deus =tis1 pat] futuri saeculi1 ut fulciat regnum ,davidis 9 aet]num1 quae v]issime ,*ri/o ,deo conv5iunt1 ut haec quoque#d3 ,prog]m9abit virga de radice ,jesse et flos de ramis ejus prodibit1 sup] quem spiritus ,dei1 spiritus sapi5tiae1 =titud9is1 sci5tiae1 prud5tiae conquiescit1 quae tam dilucide ad ,jesum p]t95t1 ut non futura1 s$ praes5tia1 non umbram1 s$ rem ipsam ,esaias acu tetigisse videatur4 #a4 ,alii3 argutissime4 #b4 ,alius3 ,immanuel4 #c4 ,jesaiae #i1 #g4 #d4 ,jesaiae #aa1 #a sqq4 ,,salomo3 ,quae ,esaias pra$ix]at1 filium regi1 nasciturum1 bi5nio po/ contigisse videmus ex#a ipsius prophetae v]bis1 qu&o#b sequ5te capite3 ,pu]1 inquit1 natus e/ nobis et filius datus e/ nobis #baa etc4 ,neque enim l+ua hebraica patitur eo loco praet]itum usurp>i pro futuro1 grammatici omnes ,hebraeorum reclamant4 #a4 ,alius3 94 #b4 ,alibi3 quae4 ,,coronaeus3 ,cur igitur pu]um ,eze*iam ,dei nom9e appell>et8 ,,salomo3 ,vox ,hebraica nihil aliud significat1 quam robu/um et pot5tem4 ,decl>at igitur ,esaias1 ,eze*iam h]om non modo magnanimum1 pot5tem1 pacificum ac prud5tem 9 republica g]5da1 s$ et pium ac religiosum futurum1 ut quidem#a pr9ceps ex/itit omnium po/ ,davidem pietate1 prud5tia1 consilio1 virtutibus omnibus cl>issimus4 #a4 ,alibi3 quemadmodum4 ,,frid]icus3 ,mirum vid]i non debet1 si ,judaei oracula aliquantum obscura alio detorqu5t1 cum ea ipsa1 quae nihil obscuritatis hab5t1 s$ 9 p]spicua luce posita sunt1 arguti>um calig9e obru]e ac solis ipsius spl5dorem obvel>e con5tur4 ,quanquam innum]abilia sunt ejus rei oracula1 quibus vatic9ium illud ,j]emiae#a confirmat3 ,ecce1 inquit dom9us1 v5iet dies1 ut excitem g]m5 ju/um ,davidi2 regnabit rex prud5t] ac ju/e imp]abit1 9 diebus ejus s]vabitur ,juda et ,isral cum securitate florebit1 et hoc nom5 ejus1 quo vocabunt eum ,deus aet]nus ju/itia no/ra4 ,utitur insup]#b sacratissimo nom9e 1 quod nulli creaturae communicabile e/1 unde colligit acutissimus quidam !ologus#c ex hoc ,hi]emiae loco1 ,messiam ,deum futurum1 quae#d ad ,eze*iam nullo modo ref]ri possunt1 cum ante mortuus esset1 quam ,hi]emias nasc]etur4 #a4 ,j]em4 #bc et #cc4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,calv9us4 #d4 ,alibi3 quae 444 pote/4 ,,salomo3 ,haec ad ,zorobabelem1 pr9cipem regiae /irpis1 p]t9]e1 sequ5tia decl>ant1 quoniam hic populum de captivitate ,babylonica 9 ,judaeam r$uxit4 ,id#a autem#b1 quod ,frid]icus subjecit ex ,hi]emia3 ,vocabunt eum ,deus aet]nus1 nusquam 9 ullis exempl>ibus legi3 ,vocabunt eum1 s$ vox h4e4 clamabunt sive alta#c voce dicet populus3 ,deus e/ ju/itia no/ra6 ,quae phrasis hebraica e/ frequ5s 9 sacris litt]is et ab eodem ,hi]emia paulo po/ usurpata#d3 ,9 diebus illis1 inquit1 s]vabitur#e ,juda1 ,hi]osolyma otium colet et vocabitur ,deus aet]nus ju/itia no/ra4 ,nam utroque loco adjectum e/ nom5 ,jehovah4 ,quis autem tam ineptus e/1 ut ,dei nom5 urbi tribuat8 ,consimilis e/ locutio haec3 ,et vocavit#f ,jacob aram3 =tis ,deus ,isralis#g4 ,item apud ,eze*ielem#h3 ,et ,hi]usalem vocabitur ,deus aet]nus nom5 ejus i4e4 p] ,mappik 9 1 quod foem99um sonat1 non mascul9um4 ,videtis1 9 quos errores l+uae sanctae ignoratio deplor&a !ologos *ri/ianos adeg]it#i4 #a4 ,alibi3 ,quod4 #b4 ,desunt duo haec v]ba 9 alio codice4 #c4 ,alibi3 elata4 #d4 ,j]em4 #cc1 #af4 #e4 ,alius3 sep>abitur4 #f4 ,alibi3 vocabat4 #g4 ,g5es4 #cc1 #bj4 #h4 ,eze*4 #be1 #c sqq4 #i4 ,alii3 adegit1 vel3 r$eg]it4 #bab ,,frid]icus3#a ,mirabiles argutiae conflantur a ,judaeis non tam ign>is1 quam p]vicacibus1 ut p]spicua scripturae sacrae loca quasi atram5to sepiae#b suffusa delitescant#c4 ,caet]a videamus4 #a4 ,alii3 ,,curtius4 #b4 ,alii3 saepius4 #c4 ,alii3 deleant4 ,,curtius3#a ,locus e/ 9 libro psalmorum#b3 ,dixit dom9us dom9o meo1 s$e a dextris meis2 quo ,*ri/us ipse indom9atam ,judaeorum p]vicaciam apte conv9cit1 ut ,messiam ,deum esse doc]et3 ,si ,david1 inquit#c1 vocat ,*ri/um dom9um1 quomodo filius ejus esset8 tunc enim#d obticuisse scribit4 #a4 ,qui hab5t antea ,,curtius pro ,,frid]icus1 omittunt hc ,,curtius4 #b4 ,psalm4 #aji 7#aaj71 #a4 #c4 ,mat?4 #bb1 #dj4 #d4 ,addunt alii3 ,mat?aeus4 ,,salomo3 ,probabile e/1 illos obticuisse#a1 ne ineptire 9 re tam futili#b vid]5tur1 primum quia hic psalmus non e/ ,davidis4 ,sunt enim psalmorum auctores decem1 quos enum]at ,r4 ,david ,kim*i 9 hebraicis comm5t>iis ad psalmum primum4 ,hic autem psalmus e/ ord9e ,,cix1 ac 9 f9e psalmi ,,lxxii haec v]ba subjiciuntur3 ,f9is orationum ,davidis#c4 ,ex quo intelligitur1 consequ5tes psalmos non esse ,davidis1 nam 9 eo vim argum5ti colloc>unt1 quod haec v]ba ,davidis esse arbitrantur#d4 #a4 ,alii3 obmutuisse4 #b4 ,alius3 subtili4 #c4 ,addunt alii3 filii ,isai4 #d4 ,alii3 arbitr>5tur4 ,,frid]icus3 ,cur igitur inscribitur psalmus ,davidis8 ,,salomo3 ,omnia exempl>ia hebraica#a vacant hac epigraphe1 ut psalmus c5tesimus trigesimus septimus1 tametsi a ,lat9is inscribitur psalmus ,davidis1 nihilom9us qu+5tesimo#b f]e anno po/ scriptus e/1 i4e4 po/ r$itum ab exilio ,babylonis1 ut illa decl>ant3 sup] flum9a ,babylonis4 ,s$ cum int] decem autores psalmorum ,david caet]os dignitate sup]>et1 inscriptio totius libri tributa ei e/1 tametsi de psalmis c5tum qu9quag9ta haud plures octodecim a ,davide conscripti f]antur4 ,quanquam si psalmus ille ,davidis esset1 *ri/iani tam5 !ologi argum5tum illud ,*ri/i frig]e#c tradunt#d2 quia fi]i potuisse ajunt1 ut ,*ri/us ,jesus#e ,messias futurus ,davidem opibus ac pot5tia longe sup]aturus fu]it4 #a4 ,alii3 ,ebraeorum4 #b4 ,alii3 qu9quagesimo4 #c4 ,alibi3 frigide4 #d4 ,calv9us 9 h>monia 7hom4 ev47 9 cap4 #bb ,mat?4 #e4 ,alii3 sive4 ,,curtius3 ,quae !ologorum *ri/anorum auctoritate probantur#a1 unumquemque prob>e oportet#b4 ,qui#c pr(ecto locis omnibus ,*ri/i deitatem ass]unt et de hoc psalmo ,davidis conv9cunt1 vocem ,adonai ,deo soli conv5ire1 ut de ,messia tunc futuro illud int]pret&um sit4 #a4 ,alius3 ,qui 444 autoritatem probant1 ubique etc4 #b4 ,alii addunt3 si probant etc4 #c4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,salomo3 ,vox ,adonai p] #a creatori tribuitur1 p] #b v]o creaturae1 ut grammaticis notum e/4 ,at 9 hoc psalmo nec pata* nec kamez scribitur3 s$ hoc modo 1 quae vox nunquam creatori tribuitur4 ,ac tametsi psalmi scripti fuiss5t hebraice s9e vocabulis notis1 cum int]pretatio graeca prodiit#c1 ut ex inf9itis locis intelligitur1 ac potissimum ex psalmo #bac trigesimo et quadragesimo sexto1 nihilom9us tam5 ex ipsa prolatione#d nec kamez1 nec pata* 9 p5ultima syllaba p]cipi pote/4 #a4 ,i4e4 kamez4 #b4 ,i4e4 pata*4 #c4 ,alii3 cum int]pretatione graeca prodiit4 #d4 ,alius3 int]pretatione4 ,,coronaeus3 ,quis melius psalmum int]pret>i aut#a scire potuit1 quam ,*ri/us ipse8 #a4 ,alibi3 ac4 ,,salomo3 ,pr(ecto quam plurima loca 9 sacris litt]is 9 aliam s5t5tiam imp]ite#a detorta vid]aus1 ut illud3 ,9 omnem t]ram exivit sonus eorum#b1 quod apo/olis tributum e/1 cum tam5 de sid]ibus et coelis illic agatur4 ,et illud3 ,m9ui/i eum paulo m9us#c ab angelo ad ,*ri/um ref]unt1 qui tam51 si m9or angelis fuisset1 ,deus nullo modo esse potuisset4 #a4 ,alibi3 imm]ite1 vel3 impie4 #b4 ,ps4 #ai 7#ah71 #e4 #c4 ,ps4 #h1 #f 7cf4 ,hebr4 #b1 #g74 ,,curtius3 ,vox significat3 a ,deo1 ut sit s5sus3 ,*ri/um1 tametsi patri aequalis quoad div9itatem1 eo tam5 fuisse inf]iorem sit quoad humanitatem4 ,,salomo3 ,hanc int]pretationem funditus ev]tit ut]que ,*aldaeus int]pres1 qui vocem hebraicam r$dunt#a *aldaice i4e4 ab angelis1 quam ,,lxxii int]pretes r$dunt3 1 ut ambiguitas quae 9 ,deum et angelos conv5it1 omn9o toll]etur4 ,agitur enim de hom9is#b dignitate et prae/antia1 cui cum ,deus omnia subjecisset#c1 angelis tam5 paulo inf]iorem fecit4 ,consimile e/ illud3 ,fod]unt manus meas et p$es meos#d1 quae plane desunt ,hebraeis#e4 ,sic enim scriptum e/3 3 i4e4 ,congregatio impiorum (f5dit me1 sicut leo manus meas et p$es meos4 ,*aldaeus v]o int]pres ,jona?an hoc modo r$didit3 ,congregatio impiorum obs$it me1 mord5tes sicut leones1 manus meas et p$es meos4 ,vox enim 9 mutata e/1 ut ,david ,kim*i copiosissime docet1 ut ad manuum et p$um confixionem crucifigi#f accommod>5t4 #a4 ,alibi3 r$dit4 #b4 ,alii3 hujus4 #c4 ,alibi3 subjunxisset4 #d4 ,ps4 #bb 7#ba71 #ag4 #e4 ,haec quatuor v]ba omittit alius codex4 #f4 ,alius3 crucifixionem4 ,,frid]icus3 ,imo v]ius e/1 a ,masoretis rec5tioribus v]bum 9 mutatum#a esse1 propt] litt]>um aff9itatem4 ,argum5to sit1 quod int]pretes ,,lxxii1 qui jussu ,ptolomaei ,philadelphi regis ex ,ebraeis biblia graeca fec]unt1 v]bum graecum i4e4 fod]unt1 non ins]uiss5t pro vocibus 1 quae nullam int] se aff9itatem hab5t4 #a4 ,alius3 corruptum4 ,,salomo3 ,agnosco illud utilitatis hab]e vet]em int]pretum ,,lxxii int]pretationem1 ut quid 9 alt]a mut>e licet1 9 alt]a non liceat1 propt] hebraicae et graecae l+uae dissimilitud9em1 ut cum ,moses scripsisset1 ,isralitas annos #dcj 9 ,aegypto transegisse1 int]pretes ,,lxxii r$did]unt eundem num]um4 ,s$ quia vox similis e/ voci 1 pl]ique trec5tos em5d>i putant oport]e1 quia vix annos #adj 9 ,aegypto #bad transegisse videantur1 si aetates cujusque colligas#a4 ,nihil tam5 immut&um v5it1 cum hebraicae dictiones integrae nullam sui dim9utionem patiantur1 s$ a fo$]ibus cum ,abrahamo p]cussis et promissione ei div9itus facta usque ad exitum ex#b ,aegypto num]us sibi con/at1 ut omnes intelligant1 p] ,aegyptum secretiori s5su intelligi t]re/re domicilium4 ,necesse e/ igitur1 ad ,hebraeorum fontes#c1 si quid ambigitur 9 ,graecis1 r$ire4 ,atque ex eo intelligitur1 quanta fide et integritate majores no/ri sacras litt]as incorruptas nobis reliqu]9t4 ,nam cum antea vocalibus1 punctis1 acc5tibus ac v]suum di/9ctionibus scriptura vac>et1 !ologi po/ extremum templi excidium ac potissimum ,b5 ,ass] et ,b5 ,naph?ali1 pr9cipes#d ,masoret>um1 libros s+ulis capitibus1 capita v]sibus1 v]sus di/9ctionibus1 di/9ctiones syllabis1 syllabas vocalibus et acc5tibus d5ot>unt4 ,nec eo tam5#e cont5ti1 v]sus omnes num]o complexi sunt1 et libri cujusvis m$ium design>unt1 ne quid usquam addi aut detrahi posset1 ut librum ,g5eseos v]sus #aecdf complecti not>unt1 ac libri m$ium 9 8 v]bis esse3 ,9 gladio tuo vives4 ,idem 9 caet]is libris fecisse videmus1 9 psalmis accuratius4 ,9 quatuor enim libros et illo 9 capita di/9x]unt1 et v]sum1 qui m$ius e/ omnium librorum1 not>unt#g4 ,num]us autem v]suum qu9que librorum ,mosis e/ #ehde1 prophet>um #ibidh1 hagiographorum #hffdi4 ,ac ne quid additum aut detractum esse vid]i possit1 ,ptolomaeus ,philadelphus sacras tabulas ,hebraeorum 9 graecam l+uam transf]ri maximis sumptibus m&avit1 trec5tis amplius annis antequam#aj ,jesus nasc]etur1 ad idque confici5dum viros ,,lxxii ex duodecim tribubus selectissimos access]e non dubitavit4 ,accessit etiam triplex int]pretatio ,*aldaica1 una ,onkeli#aa1 quem ,lat9i ,aquilam vocant1 qui floruit ante secundi templi excidium1 alt]a ,jona?anis#ab1 qui a ,graecis eadem nom9is significatione ,!odotio detur et floruit ante ,jesum annos quadrag9ta duo4 ,t]tia e/#ac ,hi]osolymitana1 po/ excidium templi1 quae fusior e/ et cum p>aphrasi1 ut quod 9 scripturis obscure aut#ad ambigue dictum erat1 planius ac melius intellig]etur3 ut imm]ito#ae ,hi]onymus qu]atur1 qua$am loca bibliorum1 quae deitatem ,jesu cont9ebant1 ab int]pretibus ,,lxxii omissa fuisse1 ut gratiorem et acceptiorem r$d]et#af suam1 quam vet]em1 a quibus omnia corrasit#ag1 int]pretationem4 ,quae autem ad #bae hi/oriam p]t95t1 ut octo v]sus po/remi librorum#ah ,mosis1 a ,josua scripti traduntur1 ut duodecim v]sus po/remi libri ,josuae a ,samuele1 qui etiam librum ,judicum ex antiquitate majorum collegit et ,samuelis primum librum usque ad caput vigesimum qu9tum4 ,libros autem ,regum magna sui p>te ,hi]emiam scripsisse ajunt1 scilicet duos po/]iores1 uti a majoribus collectos accep]at1 ut ,esdram librum ,p>alipom5on#ai1 9 quibus cont95tur libri ,hananiae1 ,na?anis et ,gadi prophet>um4 #a4 ,cahal cum patre ,levi desc5dit 9 ,aegyptum1 vixit autem ille annos #acc4 ,ejus filius ,amram vixit annos #acg4 ,moses1 filius ,amram1 natus erat annos #hj1 cum eduxit populum4 ,demus1 ,cahal1 cum 9 ,aegyptum desc5dit1 annum vigesimum attigisse1 et cum g5uit ,amram1 annum #cj explevisse1 detrah5di erunt anni #ajj1 qui absorb5tur 9 annis ,amram1 quem si demus fuisse annorum #dj1 cum g5uisset ,mos51 summa erat annorum #adj4 7,!od4 ,beza47 #b4 ,alius3 ab4 #c4 ,alibi3 fontem4 #d4 ,alibi3 pr9ceps4 #e4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #f4 ,alibi3 #aejd4 #g4 ,v]sus m$ius e/ 9 psalmo #gg1 #ce3 ,deus excelsus r$emptor eorum e/4 #h4 ,alii3 #ibbd4 #i4 ,alii3 #hjfd4 #aj4 ,alii3 quam4 #aa4 ,alii3 ,onkelosi4 #ab4 ,alii3 ,jona?ani4 #ac4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #ad4 ,alibi3 et4 #ae4 ,alius3 m]ito4 #af4 ,alius3 r$d]5t4 #ag4 ,idem3 corras]unt4 #ah4 ,alibi3 libri4 #ai4 ,vid4 po/remum 7#ej7 caput libri primi ,p>alipom4 ,,frid]icus3 ,s$ cum de sacris litt]is agit ,salomo1 nihil de tabulis ,novi ,te/am5ti4 ,at vet]a ,te/am5ta jub5tur val]e ap]tis ,novi ,te/am5ti tabulis1 ut novis pactibus1 novis legibus1 novis fo$]ibus vet]a semp] cessisse videmus4 ,,salomo3 ,demus illud de te/am5tis ac fo$]ibus1 modo sit idem po/]ioris1 qui prioris autor ,te/am5ti1 nec falsae s9t aut suspectae tabulae4 ,at ,novum ,te/am5tum ,*ri/ianorum non e/ ejus1 qui prima fo$]a 9 monte ,horebi scripsit et promulgavit1 non coram septem te/ibus pub]ibus masculis1 s$ coram sexc5tis millibus te/ium praet] foem9as1 s]vos et p]egr9os4 ,novum autem ,te/am5tum1 qualecunque aut cujusque sit1 nemo affirm>e pote/4 ,9 eo tam5 tot ac tam multa detracta1 addita1 suspecta1 commutata#a videmus1 ut lectionum v>ietates habeat plus quam trec5tas4 ,nec tantum litt]is aut#b syllabis aut dictionibus1 s$ etiam p]iodis aut integris capitibus additis1 mutatis1 detractis4 ,argum5to sit1 quod ,epiphanius scribit1 exemplo ,m>cionis1 ,johannis discipuli1 duo priora ,lucae capita defuisse3 9 quibus tam5 ea cont95tur1 quae nusquam ab#c aliis scriptoribus prodita fu]e1 scilicet angeli legatio ad ,m>iam1 p>tus virg9is /up5dus1 magorum ab extremis oris pr(ectio 9#d ,judaeam1 /ella praeeunte ad ea loca /abulorum1 9 quibus virgo pep]isset4 ,fuit autem ,m>cio ,johannis evangeli/ae discipulus1 vir imprimis ,*ri/ianorum /udiosissimus1 quippe qui se/]tia quadr+5ta 9 ecclesiam *ri/ianam pr(udit1 qui quo propius ab]at ab elem5tis reipublicae *ri/ianae1 eo m9us a r]um ge/>um v]itate potuit ab]r>e4 ,is ergo totum#e ,lucae evangelium ut plane corruptum rejiciebat1 ut quidem ,t]tullianus#f scribit4 #a4 ,alius3 subjecta1 comm5tata4 #b4 ,alibi3 ac4 #c4 ,alibi3 nunquam de4 #d4 ,alii3 ad4 #e4 ,alibi3 omn9o tum4 #f4 ,contra ,m>cionem4 ,,coronaeus3 ,m>cioni1 ha]esi>*>um maximo1 fides omnis jure d]ogatur1 cum ab i/o#a evangeliorum corruptore ,mani*aei errorum fontes ac flum9a 9 univ]sum orbem d]iv>9t1 ut non imm]ito ,t]tullianus scrips]it1 unam epi/olam ,pauli ad ,philemonem#b fals>ias ,m>cionis manus evasisse ob sui brevitatem1 quam ab eodem corruptam esse qu]ebatur ,epiphanius4 #a4 ,alibi3 ipso4 #b4 ,desunt duo haec v]ba 9 alio codice4 #baf ,,salomo3 ,nihil ad ,m>cionis op9ionem confirm&am val5t illa duo priora capita ,lucae1 nec v]isimile e/1 caet]os evangeli/as legationem illam coele/em1 p>tum virg9eum1 /ellam magorum ducem#a1 d5ique res omnium maximas fuisse praet]missuros1 cum levissima quaeque complectantur ac saepe#b iidem eadem repetant1 usque ad dys5t]iae et haemorrhagiae curationem4 ,aliud etiam e/ argum5tum1 duo priora illa capita ,lucae scriptis adjecta fuisse1 quod t]tium caput1 quasi totius hi/oriae praefatio#c1 sic incipit3 ,anno qu9to et decimo imp]ii ,tib]ii ,caes>is1 ,pontio ,pilato praeside ,judaeae1 ,tetr>*a v]o ,galilaeae ,h]ode1 ,philippi fratre ,tetr>ehae ,b>coae et ,abil5es1 sub pontificibus ,hanna et ,caiapha factum e/ v]bum dom9i ad ,johannem etc4 ,haec initia sunt prophet>um ac hi/oricorum f]e omnia#d communia4 ,sic enim incipiunt ,daniel1 ,eze*iel1 ,hoseas1 ,mi*aeas1 ,zephanias#e1 ,za*>ias1 ,esdras1 quos imitatus ,lucas1 initium hoc futurae hi/oriae fec]at1 ut satis p]spicuum1 duo priora capita alt]ius esse potius1 quam auctoris4 #a4 ,alii3 /ellas 444 duces4 #b4 ,alii3 saepius1 vel3 saepissime4 #c4 ,alius3 prolusio4 #d4 ,dee/ 9 alio codice4 #e4 ,alii3 ,sophonias4 ,,frid]icus3 ,p>ticula autem#a initio posita satis decl>at1 ad praec$5tia p]t9]e#b4 #a4 ,dee/ alibi4 #b4 ,addunt alii3 4 ,,octavius3 ,nihil habeo1 quod ea de re /atu]e possim#a1 s$ mem9i me 9 sacris litt]is ,alcorani legisse1 legationem illam angeli ad virg9em ,m>iam et ea1 quae de p>tu virg9eo f]untur1 plurimum tam5 a ,lucae scriptis discrepantia4 ,sic enim ,gabriel ad ,m>iam inducitur a ,muhamm$e3 ,o ,m>ia1 omnibus muli]ibus ac viris#b spl5didior1 purior ac jucundior1 tibi gaudium summi nuncio1 cum v]bo ,dei1 cui nom5 e/ ,jesus ,*ri/us1 vir optimus ac sapi5s ab univ]sitatis creatore mittitur4 ,ad quem illa3 ,virum non attigi1 ,deus aet]ne1 quomodo p>iam8 ,huic angelus3 ,omnia1 inquit1 ,deo facilia sunt4 ,ipse filium tuum div9a virtute augebit1 librum legis1 v]um evangelium#c docebit1 coecos et mutos curabit1 leprosos mundabit1 mortuos excitabit1 vetus ,te/am5tum confirmabit4 #a4 ,alius3 ,nihil ea de re /atu]e possum4 #b4 ,alius3 ,omnibus utrique ac muli]ibus4 #c4 ,alius3 librum legif]um et evangelium4 ,,salomo3 ,fateor quidem1 ,muhamm$em subjecta illa ,lucae capita legisse =sitan alit]1 quam scripta s9t#a1 cum inf9ita sit scriptur>um v>ietas4 ,s$ quod att9et ad p>ticulam autem initio capitis t]tii1 facilius fuit ei1 qui duo capita subjec]at1 ins]]e1 quam virg9eos conceptus et p>tus1 repugnante natura1 philosophis p]suad]e4 #a4 ,alibi3 sunt4 ,,toralba3 ,non tam mirabilis mihi videtur p>tus virg9eus1 quam piscium1 avium1 reptilium exam9a1 quae prius demon/rata sunt1 s9e patre rep5te prodire4 ,audi/is ,frid]icum n>rantem1 daemonum ac foem9>um concubitus et amplexus foecundos1 idque tam usitatum esse1 ut non tantum #bag ,augu/9us#a impud5tes judicet1 qui dubit5t1 s$ etiam ,?omas ,aqu9as et caet]i f]e !ologi communi quadam s5t5tia foem9>um p>tus a daemonibus conceptos ut rem omnium c]tissimam assev]>9t1 quae a ,joanne et ,francisco ,pico#b1 philosophorum saeculi sui doctissimis1 confirmantur4 ,quae si v]a sunt1 quid mirum1 si virgo s9e hom9is concubitu1 angeli (ficio concepit ac pep]it8 ,acc$it illud1 quod non solum /irpes et animantia pl]aque s9e ullo sem9e ex intimo t]rae ac s9u ac ut]o prodeunt1 s$ etiam id ipsum de hom9ibus p+ui solo1 calore coele/i temp]ato factum1 ,anaxim&]1 ,emp$ocles1 ,anaxagoras1 ,plato ac tota ,arabum s*ola1 auctore ,avic5na1 confirmant#c2 int] hi/oricos auctores ,diodorus ,siculus1 ,pausanias1 ,ju/9us1 ,/rabo1 d5ique ,ari/oteles#d ipse 9 eadem s5t5tia fuisse videtur1 ut omittamus poetas1 apud quos nihil frequ5tius4 ,qu9 etiam ,m>o1 ,v>ro1 ,pl9ius1 ,sol9us1 ,ju/9us1 ,/rabo1 ,columella1 ,silius ,italicus#e equas ,lusitaniae saepius s9e m>ibus concip]e ac p>]e1 s$ pullos ita natos tri5nium non exc$]e tradunt4 ,incr$ibilis e/1 inquit ,v>ro1 foetura 9 ,lusitania1 s$ tam5 v]a1 equos v5to concip]e1 de quibus ,m>o3 ,ore omnes v]so 9 ,zephyrum /ant rupibus altis ,exoptantque leves auras et saepe s9e ullis ,conjugiis v5to gravidae1 mirabile dictu4 ,id quod ,hom]us antea de ,a*illis equis scriptum reliqu]at4 ,non igitur tam mirabilis vid]i debet virg9is p>tus4 #a4 ,de civ4 ,dei l4 #ah4 #b4 ,joh4 ,picus 9 positionibus2 ,franciscus ,picus l4 #d praelect c4 #d4 #c4 ,plut>*us de placitis philos2 ,plato 9 ,protagora1 ,politico1 ,m5ex5o1 ,critia4 #d4 ,probl4 sect4 #aj et l4 #b de republ4 #e4 ,virgilius 9 ,georgicis1 ,ovidius 9 ,metamorph4 ,arrianus l4 #c de v5at4 ,v>ro de re ru/ica4 ,pl9ius hi/4 nat4 #a1 #cj4 ,sol9us cap4 #dd4 ,columella l4 #f4 ,,s5amus3 ,demus haec1 tametsi r>ius accidunt1 fi]i tam5 posse1 non#a repugnante natura2 s$ contra naturam e/1 ut ,*ri/us natus sit ut]o virg9is plane concluso1 contra quam ,t]tullianus scribit1 virg9em patefacti#b corporis lege pep]isse1 quod omnes !ologorum s*olae co>gu]e non dubit>unt1 quia ,dei et hom9is naturam 9 ,*ri/o unitam#c naturae lege solutam fec]ant#d4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alibi3 patefactam4 #c4 ,alibi3 naturae 9 ,*ri/o unitae2 vel3 naturam 9 ,*ri/o unitam4 #d4 ,alii3 fec]unt4 ,,octavius3 ,ismalitae ,*ri/um nec ,deum nec ,dei filium fuisse assev]ant4 ,sic enim 9 sacris ,alcorani litt]is scribitur3 ,multi m5tiuntur1 ,deum hab]e filium4 ,item#a3 ,dic illis con/ant]1 ,deum esse unum1 incorporeum1 qui nec g5uit1 nec g5itus e/1 nec habet quemquam sui similem1 ,jesum virum optimum esse et faciem#b omnium populorum1 qui etiam ,rua*#c dicitur1 quod#d ipsi spiritum et v5tum ,dei int]pretantur4 ,illud tam5 confit5tur1 ,*ri/um ex virg9e natum1 cujusmodi plures esse putant1 quos vulg>i s]mone ,nephlis ,ogli1 ,britanni ,m]l9os1 ,g]mani ,we*selk9d] #bah appellant4 ,qu9 etiam 9 ,hispaniola#e occid5talis ,indiae p]suasum erat1 ,concotonem ,deum cum foem9is concumb]e et qui ex eo concubitu nasc]5tur1 duplici corona insignes esse4 ,quae antiquissima op9io vet]um videtur fuisse1 ut sup]ius ,toralba diss]uit4 ,sic enim ,josephus#f3 ,multi1 inquit1 angeli ,dei muli]ibus mi/i contumeliosos filios g5u]unt1 4 #a4 ,azora #aba4 #b4 ,alius3 facem4 #c4 ,alii3 ,ruella4 #d4 ,alii3 quem4 #e4 ,alius3 ,hispania4 #f4 ,josephus libr4 #b ,antiquit4 ,augu/9us 9 c4 #b ,g5es4 ,,frid]icus#a3 ,cur ,ismalitae ,*ri/um ex virg9e natum ,dei v]bum et spiritum appellant1 si tantummodo putant1 virum optimum fuisse8 #a4 ,duae hae sequ5tes ,frid]ici et ,octavii int]locutiones desunt 9 alio codice4 ,,octavius3 ,*ri/um quidem prophetis omnibus ac ,muhamm$e longe sup]iorem esse1 ,ismalitae agnoscunt4 ,sic enim scribitur#a ,deum ,judaeis dixisse1 ,*ri/um ,m>iae filium1 cui d$imus evangelium1 lum5 et confirmationem ,te/am5ti et rectam viam tim5tibus ,deum1 ad ve/rae legis cumulum et consummatam p]fectionem4 ,item 9 capite ,elmeide3 designavimus hom9um ve/igia p] ,jesum filium ,m>iae v]acissimum eique d$imus evangelium1 9 quo e/ lux et v]itas ap]ta4 #a4 ,azora #ab4 ,,curtius3 ,si v]itatem ap]tam 9 eo fuisse fat5tur ,ismalitae1 cum ap]te ,*ri/us dix]it#a ,ego pr9cipium sum1 qui loquor vobis1 cur ,deum esse negant8 #a4 ,johannis #h1 #be4 ,,octavius3 ,haec v]ba negant a ,*ri/o prolata1 s$ a fals>iis evangeliorum corruptoribus subjecta fuisse4 ,,salomo3 ,pr(ecto ,jesus 9 synagoga majorum rogatus1 cur se ,dei filium jact>et3 ,nonne scriptum e/1 inquit1 ego dixi1 ,dii e/is et filii excelsi omnes8#a ,quibus v]bis expresse#b decl>avit et quidem actu legitimo1 non alit] se ,dei filium esse arbitr>i1 quam caet]os mortales4 ,tametsi dictum illud ,davidis v]tit ,*aldaeus int]pres3 i4e4 angeli vos4 ,de9de idem int]pres corrupta voce ,graecorum usus e/1 scilicet3 ,vos quidem magi/ratus ac judices angelis nihilo vos inf]iores esse arbitram9i1 omnes tam5 ad unum usque ru]e necesse e/4 ,haec enim ad pr9cipum ac tyrannorum ac]bam ca/igationem1 non ad laudem dicta sunt1 ut putat evangeli/es4 #a4 ,psalm4 #hb1 #f4 #b4 ,alii3 ap]te4 ,,curtius3 ,ju/a quidem oratio ,*ri/i e/ ad ,ph>isaeos4 ,ut illis erip]et crim9&i occasionem1 ad apo/olos v]o conv]sus3 ,vobis1 inquit#a1 datum e/ nosse arcana ,dei1 caet]is autem p>abolis1 ut scilicet crim9ationem dilu]et#b1 quae 9 eo potissimum ex/itit1 quod se filium ,dei jact>et4 ,nam si vulg>is ea fuisset appellatio1 qua quisque ,deum p>5tem omnium communem agnoscit1 inanis erat adv]sus eum accusatio4 ,fuit igitur 9 eo g5]atio qua$am sublimior ac div9ior filii1 qui ab aet]no tempore #bai g5itus e/1 sic enim saepius usurpatur1 ut hoc diff]at ab hom9ibus filio1 quo nom9e se ipsum appellavit1 quia v]us homo fuit et hom9is i4e4 virg9is filius et v]us ,deus1 ab inf9ita aet]nitate a ,deo g5itus#c4 #a4 ,mat?4 #ac1 #aa4 #b4 ,johannis #i1 #af sq4 #c4 ,mat?4 #c4 #d4 #ad4 #ag4 #be4 ,m>c4 #a4 #c4 #e4 #i4 #ae4 ,luc4 #a4 #c4 #d4 #aj4 ,joh4 #h4 #ac4 #ad4 #ag4 ,rom4 #a4 #h4 ,hebr4 #a4 #e4 #g4 ,,salomo3 ,si ab aet]no tempore g5itus e/1 orig9em illam non corpoream fuisse oportet4 ,,curtius3 ,ab aet]no quidem g5itus e/1 incorporea g5]atione s9e matre1 po/remis v]o temporibus 9 ut]o virg9is (ficio spiritus sancti g5itus e/ s9e patre4 ,,salomo3 ,cur igitur ubique appellatur filius ,davidis et filius ,josephi8 ,fru/ra enim ,mat?aeus et ,lucas /irpem ,jesu a ,davide usque ad ,josephum d]iv>5t1 nisi filius ,josephi extitisset2 huc enim p]t9et utriusque hi/oria1 ut illum de g5te ,juda et quidem de regia /irpe ,davidis oriundum esse doc]5t#a1 alioqui ,messias non futurus1 ut ex oraculis prophet>um intelligitur1 scilicet ,davidis g5tibus ac /irpi ,messiam deb]i4 ,qu9 etiam 9 ipsis ,talmudicis libris ,messias appellatur ,david1 quoniam a /irpe ,davidis g]m9aturus esset4 #a4 ,mat?4 #h4 #ab4 #ac4 #bf4 #bi4 ,m>c4 #b4 #f4 #i4 #ac4 #ad4 ,luc4 #f4 #i4 #ab4 #ah4 ,,frid]icus3 ,c]te ,suidas#a memorabilem hi/oriam n>rat1 scilicet ,jesum sac]dotem a collegio pontificum cooptatum fuisse1 propt] summam ejus eruditionem ac pietatem1 et cum orig9em ejus exquir]5t1 tum a matre tum a prop9quis et ob/etricibus comp]tum esse1 de virg9e a spiritu sancto conceptum1 prius angelo d5unciante1 filium ,dei futurum1 qui nasc]etur1 idque a sac]dotibus 9 acta publica relatum4 ,connubia v]o cum agnatis et g5tilibus jub5te lege saepius contrahebantur4 ,itaque satis erat ,josephi /irpem a ,davide dici1 ut intellig]etur1 ,m>iae uxoris g5us ab eadem /irpe d$uci4 ,tametsi pl]isque placet1 ,m>iae g5us ad ,leviticam#b et ,davidicam g5tem p]t9]e4 #a4 ,9 voce 4 #b4 ,alius3 regiam4 ,,salomo3 ,novum pr(ecto e/1 foem9as g5tem propag>e1 cum familiae f9em faciant4 ,lex autem illa de m>it&is ord9ibus 9 eadem tribu1 omnium f]e cons5su ac usu diuturno jam antiquata pridem erat1 ut videmus1 avum ,davidis sibi despondisse ,moabitidem uxorem prop9qui viduam3 ac ,jojadam pontificem maximum ,leviticae tribus1 uxorem duxisse de tribu ,judae regiae /irpis1 quia legi vetanti satis cumulate fiebat1 si pra$ia#a ex una tribu 9 aliam non traduc]5tur1 quae sola fuit legis f]5dae causa4 ,quis t&em fabrum regiae /irpis uxorem domum duxisse putet8 #a4 ,alibi3 praesidia4 ,,frid]icus3 ,etiam regum nepotes ac po/]os inopes a pecunia fabrilia tract>e1 quis dubitet8 cum nec ,dionysio tyranno de imp]ii culm9e#a dejecto turpe fu]it1 quod ludimagi/] esset1 nec filio ,p]sei1 regis ,mac$onum1 #bbj aut#b ,jubae regi1 quod int] mancipia scrib>um c5s]5tur4 ,ita nec mirum debet vid]i1 si po/]i ,davidis1 9 ,*aldaeam exsules abducti1 obsequia s]vilia victoribus prae/it]unt4 #a4 ,alibi3 de imp]io4 #b4 ,alibi3 nec4 ,,salomo3 ,at po/lim9io r$euntes po/]i ,davidis1 quotquot fu]e1 honores s5atorios#a adepti sunt4 ,quanquam ,mat?aeus et ,lucas non modo cum hi/oria1 s$ etiam secum ipsi discrepant1 ut alt] ,jesum a ,salomone1 alt] a ,na?ane#b inf9ita nom9um v>ietate d$ucat2 ut]que enim tum a ,philone ,hebraeo#c1 antiquitatis auctore optimo1 tum etiam ab hi/oria sacra plurimum dissid5t2 quod cum#d etiam argutus !ologus#e f]re non posset1 ap]te scripsit1 effici nullo modo posse ex ,mat?aei et ,lucae scriptis1 ut ,jesus a ,davide orig9em traxisse videatur4 ,ex duobus#f enim alt]um fi]i pote/1 ut utraque !ogonia seu g5ealogia falsa sit1 alt]um non pote/1 ut plus una sit v]a1 cum utraque /irpites#g omn9o div]sas habeat1 scilicet ,salomonem et ,na?anem fratres4 ,illud enim 9 tanta repugnantia proditum e/1 ab utroque evangeli/a ,boas1 ,salomonis filium proavum esse ,davidis1 cum tam5 int] utrumque int]s9t anni #cgbh4 ,levius e/ etiam1 quod ,ju/9us ,m>tyr#i scribit1 contra quam#aj caet]i s5tiunt1 ,eli fuisse ,josephi patrem adoptivum4 ,quod autem ad ,suidae hi/oriam att9et1 ne ,*ri/iano quidem ulli praet] ,suidam probatur1 cum ap]te pugnet#aa cum omnibus scriptoribus evangeliorum4 ,electionem v]o fi]i sac]dotum apud ,judaeos inauditum e/1 multo m9us etiam de /irpe regia4 ,cui regulae#ab cum d]og>e con>etur ,usias rex ac pontificibus honores pra]ip]e obsi/5tibus rep5te lepram contraxit1 quia g5ti ,a>onis tributum erat lege div9a sac]dotium1 idque extra sortem et suffragium1 caet]is tribubus ab aditu sac]dotii exclusis4 #a4 ,alibi3 nom5 s5atoris1 vel3 honores s]vatoris4 #b4 ,alius addit3 cum4 #c4 ,lib4 #a de g5ealogia4 #d4 ,dee/ 9 alio codice2 alius3 id cum4 #e4 ,calv9us lib4 #a de h>mon4 #f4 ,legit alius codex ita3 ,ex duabus enim l9eis non pote/ ut plus una sit v]a1 cum utraque /irpites omn9o div]sos habeat1 scilicet ,salomonem et ,na?anem fratres4 #g4 ,alibi3 /ipites4 #h4 ,alii3 #cfh4 #i4 ,quae/4 #aca et #acc ad or?odox4 #aj4 ,alii3 quam4 #aa4 ,alii3 nam 444 pugnat4 #ab4 ,alius3 legi4 ,,curtius3 ,erroris op9ione falluntur1 qui non vid5t1 nom9a propria 9 sacris litt]is saepius commut>i4 ,nam qui ,az>ias rex ,judaeorum loco#a dicitur1 idem alibi ,ozias appellatur4 ,item ,esdras mox ,a?i>sa?a1 mox ,nehemias1 mox#b ,mala*ias vocatur1 et qui saepius ,artax]xes1 int]dum ,ahasv]us et ,asv]us dicitur4 ,qu>e de nom9ibus m9ime labor&um e/1 modo rem t5eamus1 scilicet ,*ri/um ad ,davidem#c g5us ref]re1 sive a ,salomone vel#d a ,na?ane ducatur1 cum ut]que ,davidis filius esset4 #a4 ,alius3 ,judae uno loco4 #b4 ,alius addit3 etiam4 #c4 ,alibi3 ,davidis4 #d4 ,alius3 sive4 ,,salomo3 ,s9t haec ,mat?aei et ,lucae 1 s$ urg5t graviora4 ,aut enim ,josephus e/ pat] ,jesu1 aut alius4 ,si non e/ pat] ,josephus1 inanis#a e/ illa g5tilium descriptio a ,davide1 vel etiam #bba ab ,adamo repetita2 s9 e/ natura pat]1 nec ,m>ia virgo sit1 nec alia fu]it1 quam caet]orum hom9um origo4 ,s9 ,m>iam /irpis ,davidicae fuisse arbitrantur1 de conjugio ,josephi argum5tum inc]tissimum#b1 tum quia usu contr>io lex antiquata pridem erat1 tum etiam quia ,m>ia ,elisabe?ae g5tis ,leviticae cognata vocatur4 #a4 ,alius3 vana4 #b4 ,alius addit3 e/4 ,,curtius3 ,tua te1 ,salomo1 argum5ta refutant4 ,nam si antiquata lex erat de m>it&is ord9ibus1 quis dubitet ,m>iam pat]no g5]e a g5te ,levit>um1 mat]no v]o a ,davide /irpem traxisse8 ,,salomo3 ,s$ 8 omissis#a ,messiam 9 oppido ,be?lehem nasci oportuit ex oraculis prophet>um4 ,at ,jesus natus e/ 9 vico ,naz>aeo#b regionis ,galilaeae1 quae flum9ibus ac imp]io divisa erat a ,judaea4 ,h9c objectio illa1 cum de ,jesu ag]etur3 pote/ne ,naz>e?o aliquid boni esse8#c quam etiam 9 ,actis confirmat3 ,ego sum1 inquit1 ,jesus ,naz>5us1 quem tu p]sequ]is#d4 #a4 ,alibi3 missis4 #b4 ,alibi3 ,naz>e?4 #c4 ,joh4 #a1 #df4 #d4 ,actor4 #i1 #e4 ,,coronaeus3 ,vetus e/ illa objectio#a a !ologis jam pridem confutata4 ,quis enim nescit1 ,josephum et ,m>iam a ,galilaea 9 ,be?lehem oppidum concessisse c5sus causa atque illic ,m>iam pep]isse1 ,naz>5um tam5 appellatum1 quod illic educatus1 ubi mat] domicilium hab]et#b8 ,qu9 etiam ,oreg9es contra ,celsum et ,ju/9us ,m>tyr#c /abulum1 9 quo ,*ri/us natus e/1 9 antro ,be?lehem sua aetate a p]egr9is visit>i consuevisse tradunt4 #a4 ,unus false3 occupatio4 #b4 ,alibi3 habebat4 #c4 ,9 apolog4 ,,salomo3 ,ita quidem exi/imant#a1 s$ ratio temporis cum hi/oria c5sus ,augu/i conv5ire nequit4 ,augu/us enim c5sum illum totius ,romani imp]ii fecit anno sui dom9atus p5ultimo1 ut e/ apud ,dionem#b1 quo tempore ,jesus annum agebat#c qu>tum decimum4 #a4 ,alii3 exi/imo4 #b4 ,lib4 #cf4 #c4 ,alibi3 att+ebat4 ,,curtius3 ,descriptio duplex ab ,augu/o facta e/4 ,sic enim dicit ,lucas#a3 primum praeside ,lyrorum ,cyr5io1 et quoniam#b 9 sua quemque civitate c5s]i oportebat1 ob id ,josephum e tribu ,juda cum uxore ,m>ia 9 oppidum ,be?lehem pr(ectum esse4 #a4 ,luc4 #b1 #a sqq4 #b4 ,alibi3 quondam4 ,,salomo3 ,id fi]i nequit#a1 cum ex hi/oria ,josephi#b ,qu9tilius ,v>us eo anno praeses esset1 non ,cyr5ius4 ,idem ,josephus scribit1 ,cyr5ium ,judaeae tantum descriptionem fecisse ac novem annos po/ ,h]odem mortuum4 ,et quia#c subtilius i/a conquirunt !ologi ,*ri/iani#d1 ex aetate ,jesu colligunt1 ,qu9tilio ,v>o praeside natum esse4 ,huc accidit1 quod illa ,augu/i descriptio civium ,romanorum etiam p]egr9orum et sociorum et vectigalium c5sum cont9ebat1 ut planum#e facit ,eusebius1 qui po/ ,aegyptiacam victoriam c5sum civium ,romanorum factum esse scribit1 tum 9 urbe1 #bbb tum 9 prov9ciis4 ,num]um autem civium fuisse #fefjjjj et ,*ri/o nasc5te #aehbjjjj4 ,at ,josephus non erat civis ,romanus1 alioqu9 ,pontius prov9ciae praeses ,jesum filium ejus1 maje/atis ac impietatis reum1 ,romam misisset1 ut po/ea ,fe/us1 ejusdem prov9ciae praeses1 ,saulum civem ,romanum 7quia pat] ejus civitatis jus em]at7 ,romam am&avit4 ,nec cr$ibile e/1 si vectigales cum sociis c5si fuiss5t1 qui imp]ii ,romani f9ibus cont9ebantur1 tantam hom9um paucitatem futuram1 quantam ,eusebius ex libris c5sualibus 9 hi/oriam retulit#f4 ,ei#g tam51 repugnantibus hi/oricorum scriptis1 vectigalis quoque populos c5sos fuisse conc$amus1 qui tam ac]bus et ineptus c5sor1 qui subditos cogit unquam ex civitatibus et prov9ciis emigr>e c5sus causa8 ,quodsi unquam factum e/#h1 quis p>turi5tes foem9as ad id compulisset8 ,ac tantum abe/1 ut p>turi5tes eo necessitatis adig]5t1 ut ne foem9ae quidem 9 c5sum v5ir5t1 ut vid]e e/ apud ,livium#i1 qui quoties civium num]um ex c5sibus descripsit1 haec v]ba f]e subjicit3 ,praet] muli]es#aj4 ,ut libro#aa septimo3 ,civium1 inquit1 qui pub]es ess5t1 supra c5tum decem millia1 muli]um autem et pu]orum s]vorumque et m]catorum et sordidas artes ex]c5tium1 si quidem ,romano#ab civi op]osam artem tract>e non licuit1 triplo plus quam turbae civili4 ,nec v]o#ac ,moses duplici c5su1 quem habuit#ad1 nec ,david1 cum populum c5s]i jussisset1 foem9as aut m9ores annorum#ae vig9ti complexi fu]e4 ,jam v]o1 si c5sus causa emigr&um fuisset1 oportuisset ,africae incolas1 ,romanorum subditos1 cum uxoribus ac lib]is totaque familia 9 ,europam1 ubi nati fu]ant1 et ab ,asia 9 ,africam traduci1 non s9e intol]abili mole/ia ac sumptu1 quae nullis unquam ,romanorum aut populi cujusquam in/itutis facta legimus1 s$ ubi quisque domicilium habuit#af1 illic c5sebatur1 et c5sores coloni>um libros c5suales ,romam transmitt]e consuev]ant1 ut ,livius scribit4 ,qu9 etiam ,caes> ipse dictator#ag civium s+ulas domus urbis ,romae adiit1 quo c5sum fac]et1 ut scribit ,tranquillus 9 ,caes>e4 ,itaque non mirum1 si acutiores ,*ri/iani !ologi nodum i/um1 quem solv]e non pot]ant1 secu]unt4 #a4 ,alius3 ,id factum negatur4 #b4 ,l4 #d de bello jud4 #c4 ,alius3 qui4 #d4 ,beza ad #c1 #b ,lucae4 #e4 ,alibi3 plane4 #f4 ,alibi3 contulit4 #g4 ,alius3 ,si4 #h4 ,alii3 esset4 #i4 ,libro #b ,florus #a4 #bg4 #aj4 ,desunt haec v]ba 9 uno codice4 #aa4 ,alii3 lu/ro4 ,caet]um haec omnia1 usque ad v]ba3 quam turba civili1 desunt 9 alio codice4 #ab4 ,alibi3 no/ro4 #ac4 ,alibi3 etiam4 #ad4 ,num]4 #bj4 #ae4 ,alii3 annis4 #af4 ,alibi3 habebat4 #ag4 ,alii addunt3 ad4 ,,frid]icus3 ,valde subtilis e/ haec1 dicam an futilis1 disputatio4 ,s$ quaecumque occasio ,m>iam compulit1 ut 9 oppidum ,be?lehem conc$]et1 satis con/at1 illic natum fuisse ,*ri/um1 cum etiam magi ab ori5te illuc pr(ecti sunt ad infantulum ador&um1 ut antiqua prophet>um oracula impl]5tur#a3 ,reges ,arabiae et ,sabaeorum dona (f]5t et /ella praeeunte p]ducti juxta /abulum1 ubi virgo pep]isse dicebatur4 #a4 ,esaiae cap4 #fj1 #f4 #bbc ,,octavius3 ,illud1 op9or#a1 omnibus ma!maticis vid]i necesse e/1 ut /ella unius /abuli tecto v]ticalis sit1 s$ tractum plurimorum oppidorum ac regionum cont9]e oportet1 quia negant omnes !ologi ,*ri/iani fuisse cometam1 s$ i4e4 /ellam fuisse ass]unt4 ,quanquam ne cometes quidem1 qui spatio#b imm5so abesse a coelo /ellato1 uni civitati1 quantacunque sit1 v]ticalis esse possit1 qu9 latissimis quoque regionum v]ticibus imm9eat4 #a4 ,alibi3 arbitror4 #b4 ,addit alius3 aris4 ,,salomo#a3 ,quomodo fi]i potuit#b1 ut novam /ellam ,deus condid]it1 cum ab omni op]e1 po/ hujus mundi fabricam1 conquievisse dicatur8 ,quasi v]o angelorum obsequiis ad reges duc5dos c>uisset#c1 aut /ellam ad it] demon/r&um int]diu inutilem m9imeque idoneam ac paulo mom5to int]ituram condidisset4 #a4 ,addit alius3 ,s$4 #b4 ,alius3 qui fi]i pote/4 #c4 ,ut ,tobiam et ,habacuc p] angelos d$uxit4 ,,frid]icus3 ,tametsi ,deus populum p] des]ta loca d$uc]et1 nihilom9us igneam columnam creavit1 quae populo semp] dux it9]is praeiret4 ,,curtius3 ,magos eo p]v5isse1 planum fit ex eo1 quod ,h]odes regem futurum metu5s ex /irpe ,davidis1 infantes conquiri ac mact>i m&avit#a4 ,cum autem ca$es impub]um po/ul>etur1 omnes s5atores /irpis regiae ac reliquos praet]#b ,semeam int]fecit#c4 ,itaque ,josephus1 ut ,lucas#d scribit1 9 somniis admonitus puellum 9 ,aegyptum traduxit1 ut illud ex oraculo vet]i conv5iret#e3 ,ex ,aegypto vocavi filium meum4 #a4 ,alii3 m&av]it4 #b4 ,alibi3 propt]4 #c4 ,josephus de bello jud4 l4 ,,iv4 #d4 ,errat autor2 scribit enim hoc ,mat?aeus #b1 #ab4 #e4 ,oseae #aa1 #a 7,mat?4 #b1 #ae74 ,,salomo3 ,oseas propheta hoc loco non futura d5unciat1 s$ res duorum annorum millibus ante ge/as1 quam ,*ri/us nasc]etur1 scilicet ,isralem ad avitas majorum s$es ,deum arcess]e voluisse4 ,sic enim appellatur 9 sacris litt]is3 ,primog5itus filius meus ,israel#a4 ,quanquam absurdum e/1 ut pra5otionem sequatur res futura1 quia pra$ictum sit1 s$ prospicitur ac pra$icitur#b1 quia futurum e/1 ut ,julianus ,augu/us ,galilaeis ac ,celsus ,*ri/ianis saepissime objec]unt4 #a4 ,exodi #d1 #bb4 ,j]em4 #ca1 #i4 #b4 ,alibi3 pra$icatur4 ,,curtius3 ,jam pridem haec omnia vet]um ha]eticorum sophismata fregit autoritas ,augu/9i1 ,hi]onymi1 ,!ophili1 ,*ryso/omi1 ,cyrilli1 ut nulla ratione possit evangelicae v]itatis cl>issima lux talium arguti>um calig9e obscur>i4 ,at v]o#a facilius e/1 /ellam ad reges d$uc5dos cre>i1 quam solis et lunae cursum ,josuae imp]atoris arbitrio si/i4 #a4 ,alius3 ,et4 ,,salomo3 ,scriptae quidem vet]is ,te/am5ti tabulae c]tissimae sunt1 c]tissima ill>um te/imonia1 non modo ,hebraeorum1 s$ etiam ,*ri/ianorum et ,ismalit>um summa cons5sione1 s$ evangelicis libris1 quos ,hebraei et ,ismalitae m]ito rejiciuut1 quae fides esse pote/8#a #a4 ,alibi3 possit4 #bbd ,,coronaeus3 ,si evangelica te/imonia rejicitis1 p]9de e/1 ut si pr9cipia sci5ti>um neg>etis1 s9e quibus ne geometris quidem ulla demon/ratio con/abit4 ,,octavius3 ,pr9cipia sci5ti>um seu po/ulata omnibus omnium s5sibus pat5t et animis imp]itorum p]spicua sunt2 s$ haec1 quae contra naturam fiunt1 quibusnam pr9cipiis niti possunt8#a quanquam evangeliorum scriptores tot ac tam multis locis a se ipsis dissid5t#b1 ut inf9itum sit1 ea p]sequi4 ,at quod v]um sit1 plus uno esse non pote/1 caet]a igitur falsa sunt4 ,sic enim ,augu/9us3 ,si scriptura1 inquit1 non cont9et ineffabilem v]itatem et aliqua sui p>te falsa rep]itur1 non e/ 9 ea c]ta#c fides1 ut ei cr$atur1 s$ propt] falsitatem una sui p>te comp]tam tota suspecta habetur4 ,quum etiam 9 rebus ac rationibus hom9um int] hom9es di/rah5dis1 tabula#d1 quae una sui p>te falsum cont9et1 omn9o rejicitur4 #a4 ,alibi3 poss9t4 #b4 ,alius3 diss5tiant4 #c4 ,alibi3 c]te4 #d4 ,alius3 tabulae 444 cont95t 444 rejiciuntur4 ,,curtius3 ,tantum abe/1 ut scriptores evangelici#a dissideant int] se1 ut ex ipsorum concordia sacrae scripturae v]itas eruatur4 ,si qua]is1 inquit ,ambrosius1 quid ,mat?aeus scrips]it8 id quod ,lucas1 ,m>cus1 ,johannes4 ,quid ,lucas8 id quod ,m>cus1 ,johannes1 ,mat?aeus4 ,quid ,m>cus8 id quod ,johannes1 ,mat?aeus1 ,lucas4 ,quid ,johannes8 id quod ,m>cus1 ,mat?aeus1 ,lucas1 ut nullus tam sui similis sit1 quam omnes omnium4 ,si quid e/1 inquit ,augu/9us#b quod repugn>e videatur1 nihil aliud1 quam m5dosum codicem1 vel int]pretem non satis assecutum1 vel quod scriptum e/1 non p]cipi judico#c4 ,idem ,*ryso/omi judicium de sacris scripturis fuisse videmus4 ,s$ quemadmodum dem5tes putant1 et solem gem9um et triplices se o/5d]e ,!bas1 et imp]iti rectos coele/ium orbium cursus err>e arbitrantur1 cum tam5 ipsi d5sissima calig9e obruantur1 sic quoque accidit iis1 qui a recta via deflex]unt1 ut#d alios ae/im5t err>e4 #a4 ,alii3 scripta evangelica1 vel3 scripturae evangelicae4 #b4 ,ep4 #i ad ,hi]on4 hom4 #a 9 ,g5es4 #c4 ,alibi3 judicio4 #d4 ,alibi3 alios exi/im5t ab]r>e4 ,,octavius3 ,qua5am evangeliorum et nov>um tabul>um tanta esse pote/ conv5i5tia1 quantam esse exi/imas8 ,cum ,julianus imp]ator1 si qui transfuga usurpatur#a1 nullum majus ad refell5dos ,*ri/ianos argum5tum hab]et1 quam quod doc]et1 libros eorum pl5os esse 1 quam repreh5sionem ut effug]5t ,*ri/iani1 decrev]unt#b evangelia quatuor tantum prob>e1 caet]a omnia repudi>e4 ,nam ex libro1 qui inscribitur or?odoxographia et ex ipsius ,orig9is1 ,epiphanii1 ,hi]onymi1 ,ambrosii auctoritate colligimus1 qu9decim evangelia sacra1 scilicet evangelium secundum ,m>cum1 secundum ,paulum1 secundum ,basilidem1 secundum ,mat?aeum1 secundum ,b>?olomaeum1 secundum ,lucam1 secundum ,?omam1 secundum #bbe ,nicodemum1 secundum ,johannem1 secundum ,mat?iam1 secundum ,c]9?um1 secundum ,hebraeos1 secundum ,aegyptios1 secundum ,naz>aeos1 secundum omnes apo/olos4 ,idem acta ,s4 ,&reae#c4 ,si tot evangelia v]a ex/itiss5t1 m9ime rejici5da fu]unt2 s9 falsa aut int] se discrepantia1 qua5am fides 8 aut illis habeatur8 cum omnes hos#d autores int] div9os1 praet] ,c]9?um et ,basilidem1 relatos videamus a ,*ri/ianis8 ,si m5dacii et impietatis convicti1 cur pro divis coluntur#e8 ,si v]aces ac sancti1 cur eorum scripta ut falsa#f rejiciuntur8 #a4 ,alius3 appellatur4 #b4 ,apud ,cyrillum libro contra ,galilaeos4 #c4 ,apud ,epiphanium 9 l4 contra ha]eticos4 #d4 ,alibi3 hi4 #e4 ,alibi3 colunt4 #f4 ,desunt alibi haec duo v]ba4 ,,s5amus3 ,ismalitas prud5tius 9 hoc g5]e sibi consuluisse videmus1 quam ,*ri/ianos4 ,cum enim plures libri lectionum v>ietate int] se discrep>5t1 ,calipha quidam#a pontifex1 ,asiae maximus1 coactis 9 urbe ,damasco !ologis duc5tis1 sacros libros collegit praet] ,alcoranum1 quibus duc5tos camelos onu/os fuisse legimus1 ex quibus sex !ologi concordibus s5t5tiis totidem libros 9 unum volum5 colleg]unt1 quod ,zuna vocant1 unde lib] florum selectus e/1 ac ne quid addi aut adimi posset 9 po/]um1 caet]os omnes praet] em5datum dejici m&avit 9 lacum ,damasc5um1 capitali po5a subjecta1 si uspiam alius quam ab exempl>i vel ab exemplo ,ar*etypi descriptus hab]etur4 ,quo quidem arcano /abili5dae religionis haud scio an ullum majus habu]9t pontifices ,ag>5orum4 ,alcorani v]o1 qui manibus t]itur1 ,m]bam filium ,i?a1 quem auctorem esse pl]ique putant1 qui etiam dicitur ,elgah1 s5t5tias octog9ta#b de ,alcorano v]o detraxisse1 ac totidem subjecit4 ,primus autem ord9e#c ,hom>i successor recollegit ac di/9xit ,alcorani#d ,azoras1 qui propt]ea ,alphurcanus 9 di/9ctione dici coepit4 ,ac ne humano consilio conscriptus vid]etur1 ,deum ,azorae primum auctorem ci]e et a ,gabriele ,muhamm$i datum et c>m9e scriptum ass]]e non dubit>unt4 ,ac ne quid de litt]is detrah]etur1 po/]i typis excudi sanctissime vetu]unt4 ,quod edictum tanta sev]itate executum1 ut cum m]cator quidam civitatis hujus ,alcoranum 9 hac urbe excudi et ,con/ant9opolim transvehi curavisset1 capitis po/ulatus sit2 ac nisi legatus ,v5etorum1 qui cum pr9cipe ,turc>um societatis fo$]e conjuncti sunt1 imp]itiam typographi excusavisset1 quoniam inf9itis erroribus scatebat1 supplicio capitali addictus fuisset1 nec tam5 alit] evasit1 quam libris omnibus exu/is et dextra manu truncata4 #a4 ,alibi3 quidam4 #b4 ,alius3 oct+5ta qu9que4 #c4 ,alibi3 ord9is4 #d4 ,alius3 ,alcoranum 94 ,,frid]icus3 ,cum igitur ,alcoranus ille non sit ,muhamm$is1 cui non tantum ab re sua otii erat1 ut c>m9e scrib]et leges div9as1 s$ m]ae fictae fabulae vel potius rhapsodia metrica1 id enim proprie vox arabica ,coran signific>e dicitur1 cur tantae auctoritatis e/ apud ,ag>5os8 ,,octavius3 ,non video1 cur alt]ius1 quam ,muhamm$is ,alcoranus #bbf dici debeat1 quod#a ab erroribus libr>iorum repurgatus1 aut v]sibus scriptus sit1 cum vet]es f]e legislatores omnia v]sibus scrib]5t1 ne quid facile addi aut detrahi posset4 ,sic enim ,draco1 ,solon1 ,t]p&]1 ,decemviri legum f]5d>um1 qui leges duodecim tabul>um tul]unt1 quas ,tullius appellat c>m9a duodecim1 ut ab omnibus etiam facilitate majore memoriae comm5d>5tur et cum voluptate can]5tur4 ,e/ enim c>m5 a can5do dictum4 ,qu9 etiam hi/oria primis temporibus et physica v]sibus scribi consuev]unt1 ut ,orphei1 ,hesiodi1 ,l9i1 ,musaei1 ,p>m5idis1 ,hom]i1 ,emp$oclis1 ,x5ophontis#b1 ,ph]ecydis1 ,?aletis1 ,davidis1 ,sibyll>um1 ,appoll9is dicta v]sibus cont95tur ac potiss9mm div9ae laudes4 ,ac tametsi ,moses#c unus ex omnibus legislatoribus oratione num]is soluta#d scrips]it1 ne r]um gravissim>um pond]a num]is ins]vir5t1 cantica tam5 omnia c>m9ibus usurpavit4 #a4 ,alibi3 qui4 #b4 ,alibi3 ,x5ophanis4 #c4 ,deut]4 #cc4 ,exod4 #ad4 ,psalm4 #ij1 qui e/ ,mosis4 #d4 ,alibi3 orationem num]is solutis4 ,,curtius3 ,quia fabulae1 quo gratiores s9t1 v]sibus scribi sol5t1 liceat#a ,muhamm$i fabulas v]sibus conscrib]e et uno tantum volum9e complecti1 ne sibi contr>ius unquam#b esse possit1 evangelica v]o et r]um a ,*ri/o ge/>um fides nec v]sibus scribi decuit1 nec ab uno1 s$ a pluribus4 ,atque ut9am evangelia secundum omnes apo/olos et eadem evangelia1 quae modo commemoravit ,octavius3 secundum ,aegyptios1 secundum ,?omam1 cui quod incr$ulus esset1 fidem s5sibus ipsis fi]i oportuit1 secundum ,nicodemum1 secundum ,mat?iam1 secundum ,naz>aeos ex/>5t1 ut v]itas magis ac magis eluc]et et eadem omnium1 quae semp] fuit1 evangeli/>um congru5tia p]cip]etur4 #a4 ,alibi3 libuit4 #b4 ,alibi3 usquam4 ,,salomo3 ,si quatuor tantum evangeli/>um int] ipsos congruitas concili>i nullo modo pote/ a !ologis *ri/ianis1 quantam =e putatis1 si qu9decim illa1 quae dixi/is1 evangelia ex/>5t8 ,nam qui h>monias evangeliorum scrips]unt#a1 non m9us discrepant1 quam voces quatuor1 quae h>moniam nullam effic]5t#b1 nisi contr>iae ess5t4 #a4 ,calv9us et ,gabriel a ,puteo 9 ,tentamine,a4 ,c>olus ,mol9aeus4 #b4 ,alibi3 efficiunt4 ,a4 ,tetram5o4 ,,curtius3 ,saepe videmus falsa v]is tanta similitud9e conv9cta1 ut nulla sit imp]itis ass5ti5di aut diss5ti5di nota1 acutius tam5 intu5ti nihil 9 sacris litt]is diss5taneum videbitur4 ,,salomo3 ,vet]um quidem in/rum5ta tabul>um#a nihil a se discrepant1 s$ novis tabul>um legibus#b ita repugnant1 ut r>o similia utriusque loca rep]iantur4 ,nov>um autem tabul>um int] ipsas discordia primo cuique intu5ti facile p]spicitur ac1 ne s+ulos s+ulis cont]amus1 ne unus quidem sibi ipsi conv5it de rebus iisdem scrib5ti aut e&em hi/oriam bis #bbg repet5ti#c4 ,nam ,lucas#d ,pauli comites attonitos ipsius casu /etisse scribit1 nem9em tam5 vid5tes1 s$ solam hanc vocem audi5tes3 ,ego sum ,jesus ,naz>5us1 quem tu p]sequ]is#e4 ,idem paulo po/ comites ,pauli coruscam lucem vidisse1 nullam tam5 vocem audivisse scribit4 ,quae loca nulli adhuc int]pretum#f concili>i potu]unt4 #a4 ,alii3 ,vet]is quidem in/rum5ti tabulae4 #b4 ,alii3 ,novi ,te/am5ti libris4 #c4 ,alibi3 9 eadem hi/oria bis repetita4 #d4 ,actorum #i1 #g4 #bb1 #f4 #e4 ,actor4 #i1 #e4 #bb1 #h4 #f4 ,alibi3 int]pretes4 ,,curtius3 ,actiones apo/olorum graeca l+ua scriptae sunt1 dictionum autem et i4e4 lucis et vocis aff9itas effic]e potuit1 ut scriptorum#a incuria1 qui ab ar*etypo descrips]ant1 facile alt]um alt]ius loco usurp>9t1 ut vet]ibus ,graecis contigit1 ,apoll9is oraculum male int]pretantibus1 cum lucem h4e4 sibi plac]e dic]et1 ipsi dici put>unt i4e4 hom9em1 unde#b mos mact&orum hom9um apud ,graecos dicitur inolevisse4 #a4 ,alius3 scriptoris 444 descrips]at4 #b4 ,alibi3 inde4 ,,s5amus3 ,mirabile mihi vid]etur1 si 9 tanta scriptorum v>ietate ac sect>um1 quanta fuit primordio nasc5tis reipublicae *ri/ianae atque adeo 9 ipsis ecclesiae rudim5tis1 nihil 9 apo/olorum ac discipulorum scriptis diss5taneum rep]iretur1 cum ,epiphanius scribat1 pontifices ca?olicos qua]i consuevisse1 sacram scripturam ab ,arianis#a deprav>i1 ut#b ,t]tullianus#c ac]be quae/us e/3 ,arianos contra pra$ic>e1 ab adv]s>iis omnia evangelia scripta corrumpi4 ,qu9 etiam ,orig5es#d ,m>ci evangelium erroris#e co>gu]e non dubitavit2 ,orig5em autem ,hi]onymus ecclesi>um patri>*am ac lum5 appellavit2 ac ,ruf9us ipse 9 apologia ,orig5is scribit1 ,apellem et ,m>cionem jact>e solitos1 quam pluribus erroribus evangelia suo /udio ac labore fuisse repurgata4 ,idem ,m>cio1 ,johannis apo/oli comes et discipulus1 actiones apo/olorum1 apocalyps9 et epi/olas ,pauli1 paucissimis quibusdam exceptis1 ut suppositias rejiciebat1 ut quidem#f ,t]tullianus#g scribit4 #a4 ,alii3 ,arm9ianis4 #b4 ,alibi3 et4 #c4 ,de praescript4 #d4 ,contra ,celsum4 #e4 ,dee/ 9 alio codice4 #f4 ,alibi3 idem4 #g4 ,9 libro de praescript4 ,,octavius3 ,ob eam causam ,ismalitae ,novum ,in/rum5tum p5itus repudiant1 ut a ,*ri/ianorum vet]um#a sectis plane corruptum4 ,tametsi multa peccantur etiam 9 hi/oria1 ut cum ,za*>iam filium ,b>a*iae 9 templo caesum dixit ,*ri/us#b1 qui tam5 caesus non e/1 s$ ,za*>ias filius ,jehojadae1 pontifex maximus1 qui annos circit] #djj antecessit ,za*>iam prophetam1 cujus scripta ex/ant1 qui filius ,b>a*iae1 filius ,iddo appellatur1 ,haggaei prophetae aequalis#c1 qui cum ,zorobabele po/lim9io ,hi]osolymam r$iit1 quo tempore templum nondum re/aur>i coep]at#d4 ,alium quoque ,za*>iam filium ,b>a*iae pr(]t ,jesaias#e4 ,hic !ologi #bbh conflictantur int] se1 ut ea concili5t1 quae concili>i non possunt4 ,clem5s ,alex&r9us1 qui ab aetate ,*ri/i proxime abfuit1 ,*ri/um uno tantum anno conciones habuisse tradit4 ,epiphanius ,clem5tem repreh5dit ac duos annos concionatum te/atur4 ,juniores annos qu9que ex evangelicis scriptis enum]ant#f a baptismo usque#g ad ejus supplicium4 ,t]tullianus et ,africanus anno trigesimo passum arbitrantur1 alii quadragesimo1 quos refellit ,augu/9us4 ,quaecunque autem de co5a scripta sunt ab evangeli/is1 ru9am m9antur1 quoniam evangeli/ae omnes 9 eo cons5tiunt1 mortuum fuisse ,*ri/um f]ia sexta hora nona1 co5am v]o pas*alem ab eo factam f]ia septima incipi5te1 po/ solis occasum1 ut semp] fi]i consuev]at4 ,ut omittam1 capitale fuisse1 vetantibus legislatoribus#h1 alit] fac]e4 ,ex quo intelligitur1 co5am pas*alem ,*ri/um non fecisse nec si voluisset potuisse1 cum die sexto ante solis ortum compreh5sus ac luce sequ5te supplicio affectus sit4 ,nihilom9us tam5 9 illo co5ae in/itu5dae ritu ,*ri/iani summam suae religionis ac salutis cont9]i putant4 ,item tradunt1 ,*ri/um primo sabba?orum resurrexisse1 eundem tam5 tres dies totidemque noctes 9 sepulcro jacuisse4 ,sic !ologi *ri/iani non modo s+uli a s+ulis1 s$ etiam omnes ab omnibus diss5tiunt4 ,quos ut concili>et ,paulus ,burg5sis1 g5]e ,judaeus1 f]ia qu9ta co5am pas*alem fecisse scripsit1 contra p]spicua evangeli/>um scripta4 ,inde mos inolevit 9 ecclesia ,romana1 co5am f]ia qu9ta recol]e4 ,quae op9io non tantum te/imonio evangeli/>um1 s$ etiam efficacissimis argum5tis refutatur a rec5tioribus#i1 qui agnum pas*alem fecisse#aj dicunt eo ipso die1 quo cruci affixus#aa e/1 anno #a4 ,olymp4 #bjc4 die #d4 ,aprilis1 ,luna #ad4 d4 #f4 ,contra ,m]cator1 hi/ori>um ac temporum p]itissimus1 anno #d4 ,olymp4 #bjb4 die #ac ,m>tii1 f]ia #f4 ,lun4 #ae4 mortuum tradit1 ,lucidus f]ia #f ,aprilis4 #a4 ,alius3 vet]ibus4 #b4 ,mat?4 #bc1 #ce4 #c4 ,alius3 filium ,b>a*iae filii ,jojadae appellant1 ,haggaei prophetae aequalem4 #d4 ,za*4 #a1 #a4 #g4 ,esrae #e1 #a4 #f1 #ad4 #e4 ,errat autor et s9e dubio scrib]e voluit3 ,esdra 7,esdrae #h1 #ag74 #f4 ,alibi3 emunx]unt4 #g4 ,dee/ usque alibi4 #h4 ,alius3 sacratis legibus4 ,mat?4 #bf4 ,m>c4 #ad4 ,luc4 #bb4 ,exod4 #ab4 ,lev4 #ac4 ,num4 #be4 #i4 ,jos4 ,scalig] l4 #f de em5d4 temporum4 #aj4 ,alibi3 edisse4 #aa4 ,alius3 crucifixus4 ,,frid]icus3 ,syllab>um aucupes et qui s+ulos apices nimis curiose consectantur1 temporum ac lectionum inf9itam v>ietatem ubique comp]iunt4 ,s$ qui lotis manibus et s9c]a m5te acc$unt1 nihil diss5taneum vid5t4 ,quanquam quo anno1 quo die1 qua hora quaeque facta s9t1 nihil ad salutem4 ,,octavius3 ,haec igitur1 quae leviora putantur1 omittamus4 ,s$ quonam modo excus>i possit1 quod apud ,johannem legimus1 quo tam5 nihil esse gravius pote/#a1 non video3 ,tres sunt1 inquit#b1 9 coelo1 qui te/imonium p]hib5t1 ,pat]1 ,v]bum et ,spiritus sanctus1 et hi tres unum sunt4 ,hanc p]iodum antiquis omnibus exempl>ibus int]pretes gravissimi deesse qua]untur1 subjecta ,cyrilli pontificis ,hi]osolymorum#c antiquissimi auctoritate4 #a4 possit4 #b4 ,alibi3 #a ,joh4 #e1 #g4 #c4 ,alius3 ,hi]osolymitani4 #bbi ,,frid]icus3 ,desunt sane quibusdam exempl>ibus1 attam5 ,hispanus#a ,codex eadem vocibus ,graecis cont9et3 1 1 1 1 quae ca?olicorum omnium cons5su probantur4 #a4 ,alibi3 ,hispanicus4 ,,octavius3 ,quis putet1 ,cyrillum1 ,hil>ium1 ,ambrosium1 ,augu/9um1 ,hi]onymum ac tam multos pontifices1 cum ,arianos refell]5t1 locum illum tanti pond]is ac mom5ti fuisse praet]missuros1 cum levissimas quasque conjecturas1 imo etiam syllabas et apices hujus argum5ti consect>i videamus8 ,at ne ,johannes quidem illius epi/olae auctor id omissurus erat1 cum ad evangelii scriptionem non prius access]it1 quam ,c]9?us et ,ebio ,jesum nihil praet] hom9em fuisse pra$ic>5t1 ut ,epiphanius scribit4 ,,frid]icus3 ,at illud e/ argum5tum maximum1 ,johannem ea tam p]spicue scripsisse1 ut omnem praecip]et dubit&i occasionem4 ,,salomo3 ,johannes1 qui#a caet]os evangeliorum scriptores ut aquila dicitur sup]avisse1 cum#b 9 multis sui oblitus videtur1 tum 9 eo maxime1 quod ,jesum antequam mor]etur ita loqu5tem inducit#c3 ,nemo asc5dit 9 coelum1 nisi qui desc5dit de coelo1 filius hom9is1 qui e/ 9#d coelo4 ,at ,jesus nondum 9 coelum asc5d]at 7si tam5 asc5dit71 cum ne mortuus quidem esset4 #a4 ,alibi3 quidem4 #b4 ,alius3 tam54 #c4 ,joh4 #c1 #ac4 #d4 ,alibi3 de4 ,,coronaeus3 ,optimus quisque !ologus#a sic int]pretatur1 ut utrique naturae simul tribuat1 quod neutri seorsim conv5iret4 ,alii duplicem asc5sum f+unt1 unum visibilem1 alt]um invisibilem1 de quo agitur hoc loco4 #a4 ,calv9us 9 h>mon4 ,,toralba3 ,at neque asc5sus 9 coelum ,deo conv5it1 neque hom9i4 ,,curtius3 ,utrique naturae conv5it1 quod seorsim alt]i congru]e non pote/4 ,atque haec solutio latissime patet ad mirabiles ,*ri/i actiones1 quae nec 9 hom9em solum nec 9 ,deum solum conv5ire possunt4 ,,salomo3 ,idem ,johannes ,jesum ita loqu5tem inducit#a3 ,si te/imonium p]hibeo#b de me1 te/imonium meum non e/ v]um4 ,alibi#c tam5 plane contr>ium affirmat3 ,dum si te/imonium1 inquit1 p]hibeo de me ipso1 te/imonium meum e/ v]um1 quia scio1 unde v5i4 ,item de ,*ri/o scrib5s#d3 ,mea doctr9a non e/ mea1 s$ ejus1 qui misit me4 ,cur suam appellat1 si alt]ius e/8 ,nam 9 eo ipso omnem deitatem#e a se abjecisse videtur4 #a4 ,joh4 #h1 #ad4 #b4 ,alibi3 p]hib]em4 #c4 ,joh4 #e1 #ca4 #d4 ,joh4 #g1 #f4 #e4 ,alibi3 div9itatem4 ,,curtius3 ,alia fuit oratio ,*ri/i ad apo/olos1 alia fuit ad ,scribas et ,ph>isaeos1 qui sua dicta crim9>i consuev]ant1 apud quos nihil aliud se quam hom9em1 i4e1 phrasi ,hebraea et ,graeca pr(itetur1 #bcj at 9 coetu apo/olonim ap]te se ,dei filium esse et ab eo v5isse affirmavit4 ,,salomo3 ,idem ,johannes#a3 ,is sup] quem videtis spiritum desc5d]e1 is e/ baptisatus a spiritu sancto4 ,at ,mat?aeus b5e ac#b p5itus ,jesum ,johanni ,bapti/ae fuisse cognitum scribit 8 v]bis#c3 ,qu9 potius abs te baptiz>i debeo4 #a4 ,joh4 #a1 #cc4 #b4 ,dee/ alibi2 loco v]borum b5e p5itus alii legunt3 ante4 #c4 ,mat?4 #c1 #ad4 ,,frid]icus3 ,cognitus quidem erat ,jesus ut propheta1 non autem ut aet]nus ,dei filius1 quia nondum audita ,dei vox erat3 ,tu es filius meus dilectus4 ,,salomo3 ,s$ quoniam utriusque#a ,johannis m5tio incidit1 jure mirantur#b etiam !ologi *ri/iani1 quamobrem ,lucas introdux]it ,elisabe?am colloqu5tem cum ,m>ia1 quasi#c foetum1 quem ut]o ge/abat1 s5s]it eodem visitationis illius mom5to1 cum tam5 ante visitationem natus esset ,johannes8 ,hanc absurditatem ut ,graeci decl9>5t1 visitationis illius diem fa/is exem]unt1 s$ eo die fe/um colunt v5]&ae ve/is ,m>iae virg9is1 9 pla*]nis#d ,syri v]o et ,graecos et ,lat9os ab]r>e pra$icant ac propt]ea visitationis fe/um diebus septem ante ,johannis ,bapti/ae et hujus ante ,*ri/i natalem diebus septem collco>unt4 #a4 ,alibi3 utr9que4 #b4 ,alius3 m]5tur4 #c4 ,alius3 sicut4 #d4 ,alius3 gla*emis4 ,,curtius3 ,quasi v]o dies f]i>um1 quas colimus1 nondum in/itutos tam curiose vet]es consect>5tur6 ,,octavius3 ,gravius illud e/1 quod ,johannes scribit#a1 ,*ri/um prius afflavisse apo/olos spiritu sancto1 quam asc5d]et 9 coelum1 qui tam5 obte/atur1 spiritum non#b v5turum1 nisi abiret ad patrem#c4 #a4 ,joh4 #bj1 #bb4 #b4 ,loco duorum horum v]borum alibi legitur3 non prius4 #c4 ,joh4 cap4 #ad et #ae4 ,,frid]icus3 ,hoc ita scriptum e/1 ut intelligamus spiritum a patre et filio prodire#a1 contra ,graecorum op9ionem4 #a4 ,alibi3 proc$]e4 ,,salomo3 ,solutiones i/as non moror1 s$ miror apo/olos toties ac tam saepe labi1 cum prophetas te/es arcess]e consuev]unt1 ut cum ,mat?aeus scribit1 ,*ri/um trig9ta nuramis arg5teis div5ditum fuisse#a1 ut prophetia ,j]emiae#b impl]etur3 ,appretiav]unt1 inquit1 pretium meum trig9ta arg5teis1 quae v]ba nec apud ,j]emiam1 nec apud ulles scriptores vet]is in/rum5ti rep]iuntur4 ,item1 ut ,messiam ,deum#c de ligno susp5sum iri doc]5t1 illud ex psalmis corripu]unt#d3 ,dicite 9 g5tibus1 regnavit a ligno ,deus1 ut quidem ,ju/9us ,m>tyr1 ,lactantius1 ,augu/9us1 ,cassiodorus1 ,!odulphus1 alii aliorum errorem secuti scrips]unt1 quae v]ba a ligno8 ,ebraeis1 ,*aldaicis1 ,graecis ac ,lat9is int]pretationibus vet]um deesse videmus1 non modo 9 libris#e psalmorum1 #bca v]um etiam 9 libris ,p>aleipom5on4 ,sic enim ,ebraica legimus3 1 quae ,,lxxii sic r$dunt3 1 1 i4e4 dicite 9 g5tibus1 ,deus regnavit4 ,jam v]o miracula /up5da sunt a ,johanne#f descripta1 quae a reliquis praet]mitti capitale vid]i possit1 ut cum milites praetoriani ,jesum compreh5d]e con>5tur1 sola illius voce p]t]ritos ac retrolapsos corruisse4 ,item ,laz>i resurrectionem tam /up5dam solius ,johannis#g te/imonio niti videmus1 cum caet]i levissimas etiam febrium curationes d5ot>9t4 #a4 ,mat?4 #bg1 #i4 #b4 ,non ,j]emiae1 s$ potius ,za*4 #aa1 #ac4 #c4 ,alibi3 ducem4 #d4 ,ps4 #if 7#ie71 #c sq4 #e4 ,alibi3 libro4 #f4 ,joh4 #af4 #g4 ,joh4 #aa4 ,,coronaeus3 ,nec ab omnibus omnia scribi potu]unt1 cum nec omnes evangeliographi rebus ge/is adesse1 nec si affuiss5t scriptis omnia complecti1 nec si omnia scriptis m&>5t1 mundus ea cap]e potuisset1 ut ,johannes ipse scribit1 s$ ea quae ab aliis vel omissa1 vel obscurius dicta erant1 recognovit1 cum po/remus omnium ad scrib5dum access]it et ab ipsa deitate ,*ri/i auspicatus fu]it eo tempore1 quo ,c]9?us et ,ebio pra$ic>5t3 ,tum1 inquit ,epiphanius1 ,johannes coepit 4 ,,salomo3 ,non capio1 quae deitas 9 ,*ri/o esse potu]it1 nam si po/ baptismum spiritu sancto affl>i coepit1 ut quidem ,lucas#a ass]uit1 quonam modo a daemonibus agitatus e/1 ut modo supra p9naculum templi1 mox 9 montem altissimum subvectus sit8 ,consimile e/ illud1 quod ,johannes tradit1 ,judam apo/olum accepto ,*ri/i corpore 9 co5a1 eodem mom5to a cacodaemonibus correptum fuisse#b4 ,at 9 eodem hom9e bonus et malus daemon simul />e non potuit4 ,nam cum ,saul a ,samuele rex e/ initiatus et unctus1 ab angelo be>i et affl>i coepit4 ,et po/quam ,dei jussa sprevisset1 des]tus ab angelo coepit a cacodaemone agit>i#c4 ,jam v]o cur tantum anno trigesimo ,*ri/us coepit affl>i spiritu sancto8 ,nam ex eo planum e/1 antea spiritu sancto c>uisse1 quem tam5 ,deum fuisse affirmant4 #a4 ,luc4 #d1 #cf4 #b4 ,joh4 #ac1 #ag4 #c4 #a ,sam4 #ab4 #ad4 ,,curtius3 ,utrumque />e pote/1 simul a bono daemone eundem agit>i posse#a et cacodaemonem eundem ex]c]i#b posse4 ,argum5to sit1 quod ,jobus1 mortalium integ]rimus1 cum a malo g5io torqu]etur1 non propt]ea tam5 a bono g5io des]tus1 s$ ad breve tempus facta e/ pote/as ejus vex&i ,satanae1 pr9cipi mundi hujus1 ut prob>etur4 #a4 ,alibi3 fuisse4 #b4 ,alibi3 excoec>i4 ,,salomo3 ,quid div9a pote/ate ali5ius1 quam ,deum agit>i a daemone8 ,quid item absurdius aut capitalius1 quam appell>e ,satanam pr9cipem mundi hujus1 ut ,jesus loquutus#a1 vel aris hujus1 ut ,paulus#b scribit4 ,hic enim ,mani*aeorum p]niciosissimus#c error1 qui ,satanam r]um elem5t>ium et corporum pr9cipem effic]e t5t>unt4 ,angeli quidem #bcb prov9ci>um pr9cipes ac urbium cu/odes et praefecti dicuntur 9 scriptura sacra#d1 ,satan#e v]o c>nifex eorum et m9i/]4 #a4 ,joh4 #ad1 #cj4 #af1 #cc4 #b4 ,ephes4 #f1 #aa4 #c4 ,alibi3 p]niciosus4 #d4 ,dan4 ,x41 #ab4 #e4 ,alii3 ,satanas4 ,,curtius3 ,qu&o spiritum sancturu legimus ,*ri/um afflavisse po/ baptismum1 non eo p]t9et1 ut eum#a antea ipso c>uisse putemus1 cum ipse ,deus esset1 s$ quia tum maxime virtus div9a1 quae antea humanitatis specie cont5ta delitu]at1 =as prodire coepit et actionibus plane div9is implic>i4 #a4 ,alibi3 illum4 ,,salomo3 ,si spiritu sancto ita c>uisset1 ut putatur1 cur 8 v]bis ut]etur3 ,spiritus sanctus1 cum v5]it1 docebit vos omnia#a8 ,ex quo#b intelligitur1 ea quae spiritui sancto nota erant1 illi fuisse igota1 aut ea noluisse#c aut non potuisse c>issimos discipulos doc]e1 quae 9 ,deum nullo modo conv5ire possunt4 #a4 ,joh4 #ad1 #bf4 #b4 ,alius3 eo4 #c4 ,alibi3 non voluisse4 ,,coronaeus3 ,at 9 eo ipso ,*ri/i deitas elucet1 qui tametsi apo/olos summa c>itate complect]etur1 eaque#a doc]et1 quae pro illorum captu p]cipi pot]ant2 arcana tam5 div9iora ac sublimiora1 nisi ,deus illos spiritu suo afflavisset1 non magis intelligi#b1 quam colores s9e luce vid]i potuiss5t4 ,hoc igitur b5eficium di/ulit po/ suam 9 coelum asc5sionem4 ,atque illud e/1 quod rex ,salomo eleganti allegoria f+it de amica int]pellante ,amasium1 i4e4 de m5te sapi5tiae avidissima3 ,trahe me1 inquit#c1 po/ te et curremus4 ,ita ,*ri/us non obscure aut ambigue1 s$ ap]te dixit3 ,nemo v5it ad me1 nisi pat] trax]it illum4#d #a4 ,alius3 eosque4 #b4 ,alibi3 intellig]e 444 vid]e4 #c4 ,cant4 #a1 #c4 #d4 ,joh4 ,,vi41 #dd4 ,,salomo3 ,nisi evangelia magna vi di/orqueantur1 neg>i n\ pote/1 ,*ri/um multa ignorasse3 ,diem1 inquit ille#a1 et horam judicii1 ne angeli quidem sciunt1 s$ pat] ipse solus1 ac propt]ea spiritum ,*ri/i div9iorem coelitus evoc&um fuisse4 ,si ,jesus erat ipsissima patris aet]ni sapi5tia1 qui fl]i potuit1 ut aliquid ignor>et1 cum ignorationem !ologi ab orig9is sordibus ac peccatis d]iv>i put5t8 #a4 ,mat?4 #bd1 #cf4 ,,frid]icus3 ,haec ambiguitas bif>iam dilui pote/#a1 scilicet filium nescivisse judicii diem1 ut evulg>et3 aliud enim e/ nescire negative1 aliud ignor>e privative1 ut s*ola/icis v]bis utamur1 vel quat5us homo nescivit1 non quat5us ,deus4 ,quo p]t95t illa#b3 ,pr(iciebat aetate ac sapi5tia4 ,item#c didicit p] ea1 quae passus e/1 quae ad m5tem humanam ref]untur4 ,neque tam5 ,ambrosii s5t5tia probatur1 qua secundum c>nem sci5tia et sapi5tia impl]i coepisse scribit4 #a4 ,cyrill4 l4 #i4 ,!ss4 cap4 ,,iv4 #b4 ,luc4 #b1 #dd4 #c4 ,hebr4 #ac4 ,,salomo3 ,fames1 sitis1 dolor1 tri/itia1 metus1 =mido1 con/]natio1 quibus ,*ri/us conflictabatur1 corpori et animae inf]iori communia sunt1 quae tametsi ali5a a sapi5ti a =ti viro dicantur1 humana tam5 esse#a #bcc fatemur1 quia corporis contagionem qu&am cum anima inf]iore significant4 ,s$ sci5tia1 prud5tia1 sapi5tia m5tis solius propria sunt1 quae m5s1 si div9itati conjuncta fuit1 nihil potuit ignor>e1 tametsi affectiones humanas illi tribuunt1 ejusmodi1 ut nullum nisi volunt>ium fu]it p]pessus1 quod quidem si v]um esset1 quorsum dic]et3 ,anima mea turbata e/8#b ,cur item 9 horto supplicia deprecanti sudores sangu9is aqua desp]si#c difflu]5t8 cur 9 haec v]ba prorump]et#d3 ,pat]6 si fi]i pote/8 ,an illa ,dei vox e/8 num potius hom9is dolore et desp]atione fracti8 ,quid extrema illa declamatio#e3 ,deus meus1 ,deus meus1 ut quid d]eliqui/i me8 ,nonne#f satis significant hom9is abjectissimi vocem et alium a se ,deum confit5tis8 #a4 ,alibi3 ei4 #b4 ,mat?4 #bf1 #ch sqq4 #c4 ,alibi3 resp]si4 #d4 ,alibi3 erump]et4 #e4 ,mat?4 #bg1 #df4 #f4 ,alius3 ,num4 ,,toralba3 ,cum ,z5o ,eleates et ,anax>*us#a1 v>iis ut]que temporibus1 9 mort>io malleis f]reis tyrannorum jussu tund]5tur1 magno ac =ti animo dolores ac]bissimos p]tul]unt1 atque etiam v]borum#b maje/ate crudelitates omnes asp]nati sup]av]unt4 ,quis igitur ,*ri/um1 quem totius#c div9ae sapi5tiae fontem appellant1 tam abjecti et fracti animi fuisse arbitratur8 #a4 ,diog4 ,la]tius 9 vitis philosophorum4 #b4 ,alius addit3 magnanimitate4 #c4 ,alibi3 toties4 ,,salomo3 ,memorabilis e/ hi/oria septem fratrum ,ebraeorum apud ,josephum #a1 qui ,antio*i crudelissimi tyranni jussu lac]atis artubus cum flammis torqu]5tur1 ne porcorum esu contam9ati legem div9am viol>5t1 non lacrymas1 non suspiria ex intimo pectore duxisse aut vultum mutasse f]untur1 s$ invictum animi robur adv]sus omnia torm5ta prae se tulisse4 #a4 #d ,maccab4 #g1 #f sqq4 7cf4 ,euseb4 hi/4 eccles4 #c1 #aj74 ,n4 ,,toralba3 ,fuit igitur 9 ,*ri/o metus futurae mortis necess>ius1 aut non fuit metus1 quia f+it metu]e1 qui vol5s metuit4 ,si non fuit metu mortis p]t]ritus1 cum tanto ardore et impetu exclam>et1 c]te metum simulavit1 cum esset 9 ejus pote/ate1 non metu]e1 non angi1 non dol]e1 non mori1 non cruci>i et simulatione quadam inanes illas rogationes effudit1 ut pat] eum crudelissimo supplicio#a lib]>et1 cum nihil pat]etur4 #a4 ,alibi3 cruciatu4 ,,coronaeus3 ,non simulatione fictus1 s$ erat v]us#a metus1 v]us cruciatus1 v]us dolor1 v]a mors1 alioqu9 tot loca scripturae de ac]bissimis ,*ri/i doloribus1 morte1 cruciatu pro g5]is humani salute falsa fuisse fat]emur1 quasi nihil hom9is habuisset ,*ri/us1 si tum nihil pat]etur3 ,s$ tam5 oblatus e/1 inquit ,david1 quia voluit4 #a4 ,alibi3 v]e4 ,,curtius3 ,9 eo tantum quae/io v]titur1 an v]o metu conflict>etur1 an omn9o metu vac>et8 ,metu c>uisse putant pl]ique4 ,sic enim ,paulus#a3 ,cum 9 diebus c>nis suae precationes et supplicia omnes fund]et ad#b illum1 qui a morte s]v>e pot]at1 cum clamore #bcd valido et lacrymis1 exauditus e/ a metu4 ,sic enim illa v]ba2 int]pretantur#c1 ex ,ebraica phrasi#d et praepositione 4 ,e/ enim epi/ola hebraice primum scripta4 #a4 ,ebr4 ,v1 #g sq4 #b4 ,alibi3 apud4 #c4 ,beza 9 cap4 ,v ad ,ebraeos4 #d4 ,alius3 voce4 ,,salomo3 ,c]te cruciatum deprecabatur et mortem 8 v]bis#a3 ,si fi]i pote/1 transeat a me calix i/e1 i4e4 cruciatus et mors ipsa cruciatum secuta4 ,si e/ exauditus1 s9e cruciatu et morte supplicium evasit1 si dolorem s5tit ac mortem1 non e/ exauditus4 #a4 ,mat?4 #bf1 #ci4 ,,octavius3 ,ismalitae exauditum fuisse con/ant] affirmant ac ,dei bonitate ho/ium manibus ereptum1 ex ,alcorani ,azora secunda1 ,simeonem v]o qu5dam cruci affixum4 ,9 qua s5t5tia legimus ,hil>ium#a1 ,simeonem magum1 ,celsum1 ,m>cionem1 qui fat5tur quidem cruci affixum1 nullos tam5 p]tulisse dolores4 ,habuit ,*ri/us1 inquit ,hil>ius1 ad pati5dum corpus idoneum1 s$ non ad dol5dum1 ut telum1 ignem et aquam p5etrans4 ,at neque ,*ri/iani1 neque ,ismalitae ,*ri/um probant habuisse corpus #b 1 neque enim v]us homo fuisset1 si spectri corpus impatibile ei fuisset4 #a4 ,lib4 #a et #aj de tr9itate4 ,epiphan4 contra ha]eses4 #b4 ,9 codicibus false3 4 ,,fr$]icus3 ,illud quidem e/ ,mahumm$is tet]rimi p]niciosissimum figm5tum1 scilicet ,*ri/um supplicio mortis ereptum1 ne hom9es 9 ,*ri/i v]i ,dei ac hom9is morte salut>i fiduciam ac spem colloc>5t4 ,oport]et enim omnia omnium#a sanctorum scripta una litt]a induc]e4 ,mortuus e/1 inquit ,paulus#b1 propt] scel]a no/ra et resurrexit propt] ju/ificationem no/ram4 ,mortalem fuisse quis ambig]e pote/1 qui hom9em fuisse fateatur8 ,at enim resurg5s v]um corpus recepit4 ,itaque tum apo/olis se contu5dum praeb5s1 ut v]um corpus esse doc]et3 ,spiritus1 inquit#c1 c>nem et ossa non habet1 contrectate1 videte loca clavorum et vuln]um cicatrices4 #a4 ,dee/ alibi4 #b4 ,rom4 ,v1 #f4 #h4 #c4 ,luc4 ,,xxiv1 #ci4 ,,octavius3 ,celsus is1 qui septem libros contra#a ,*ri/ianos effudit#b1 ,*ri/i resurrectionem plane similem dicebat resurrectioni ,cleom$is ,a/ypalaei1 quem ex ,apoll9is oraculo resurrexisse vet]es scrips]unt1 nec po/ea 9 sepuloro rep]tum4 ,idem ,celsus#c valde absurdum sibi vid]i scribit1 quod unius m]etricis te/imonio resurrexisse cr$atur is1 qui pridie populis spectantibus 9 cruce mortuus erat4 #a4 ,alibi3 adv]sus4 #b4 ,orig5es l4 #c contra ,celsum4 #c4 ,orig4 c4 ,celsum4 ,lib4 ,,iii4 ,,frid]icus3 ,celsum ,epicureum fuisse con/at2 nulla autem e/ pietatis nota melior1 quam ab ,epicureis irrid]i4 ,,s5amus3 ,si ex ut]o ,*ri/us conclusa vulva prodiit 9 lucem1 ut omnes ,*ri/iani fat5tur1 si adv]s>iis illum lapid>e cupi5tibus disp>uit1 ut e/ apud ,johannem capite octavo1 si a$ibus conclusis 9 coetu discipulorum #bce visus e/#a ac saepius hom9um obtutum ut ,gyges effugit1 si m>ia sicco p$e calcavit1 pr(ecto spectrum fuisse aut inane corpus habuisse fat5dum e/1 quia v]um corpus sive osseum sive areum nullam p5etrationem admittit4 #a4 ,m>c4 #af4 ,luc4 #ad4 ,joh4 #ba4 ,,salomo3 ,demus illud1 corpora corporum nullam p5etrationem pati1 videmus tam5 angelos v]is corporibus assumtis1 imo et sortilegos transvectos saepius app>uisse ac disp>uisse1 saepe quoque aquis subvectos nullis vorag9ibus imm]gi potuisse1 ut judicibus omnibus comp]tum e/1 eos tam5 v]is corporibus indutos con/at4 ,ita quoque ,jesum v]um corpus habuisse et cruciatus ac]bissimos ipsiusque mortis duritatem cum dolore p]tulisse confit5dum e/4 ,s$ illud me angit1 cur mortis et supplicii v5iam tam ard5ti supplicatione flagit>et is1 qui si ,deus esset1 nullo negotio a se impetr>e potuisset8 ,,curtius3 ,ut omnes intellig]5t1 ,*ri/um non modo ,deum v]um1 s$#a etiam hom9em v]um esse1 nec utramque naturam 9 eo fuisse confusam4 #a4 ,alibi3 v]um4 ,,octavius3 ,ismalitae con/ant] negant1 ,*ri/um deitatem sibi arrogavisse4 ,nec rap9am1 inquit ,paulus#a1 arbitratus se esse aequalem ,deo4 ,atque ejus rei sempit]na te/imonia 9 evangeliis ex/>e videmus4 ,cum enim quidam ,*ri/um compell>et 8 v]bis#b3 ,magi/] bone6 ,tum ille3 ,cur me1 inquit1 dicis bonum1 cum nemo bonus sit nisi unus ,deus8 ,hic non modo deitatem procul a se rejecit1 v]um#c etiam peccatorem se confitetur4 ,item1 cum rog>etur1 cur se ,dei filium appell>et1 reposuit illud#d3 ,nonne scriptum e/3 ,ego dixi1 ,dii e/is et filii excelsi omnes8 ,item illud3 ,vado ad patrem meum et ad patrem ve/rum4 ,nec satis habuit1 se cum caet]is hom9ibus eadem orig9is societate conjug>e1 v]um etiam cum caet]is ,deum unum agnosc]e omnium communem1 nec modo illud1 s$ etiam sui r$itus causam subjici5s4 ,quia pat]1 inquit#e1 major me e/4 ,quo loco ,t]tullianus contra ,praxeam3 ,pat]1 inquit1 alius e/ a filio quia major4 ,item illud#f3 ,haec e/ vita aet]na1 ut cognoscant1 te unum ,deum v]um et quem misi/i1 ,jesum ,*ri/um4 ,hic omnem omn9o div9itatem exuit1 ut acutissimis#g quibusque#h !ologis placet4 ,item#i3 ,qui 9 me cr$it1 non 9 me cr$it1 s$ 9 eum1 qui misit me4 ,item3 ,pat]1 9 manus tuas comm5do spiritum meum4 ,item3 ,pat]1 quia hoc abscondidi/i sapi5tibus#aj4 ,paulus v]o locis omnibus ,*ri/um appellat dom9um1 s$ a ,dei appellatione semp] segregans3 ,b5$ictus1 inquit1#aa ,deus dom9i no/ri ,jesu ,*ri/i1 et cum de #bcf ,*ri/o multa scripsisset ad ,timo!um1 subjicit haec v]ba adv]sante p>ticula#ab3 ,regi autem seculorum immortali1 invisibili1 soli ,deo honor et gloria6 ,item3 ,unus e/ dom9us1 unum baptisma1 una fides1 unus ,deus#ac4 ,item appellat ,*ri/um imag9em ,dei#ad1 ut ,moses initio libri orig9um hom9em ad imag9em ,dei conditum scribit3 res autem ab imag9e tota natura diff]t4 ,item#ae3 ,deus autem pacis1 qui r$uxit a mortuis dom9um no/rum ,jesum ,*ri/um4 ,item#af3 ,gratia 9 vobis#ag augeatur p] agnitionem ,dei et ,jesu dom9i no/ri4 ,item#ah3 ,unus e/ ,deus1 ex quo omnia1 et unus ,*ri/us1 p] quem omnia4 ,item#ai3 ,sciat omnis ecclesia1 quod ,*ri/um hunc ,jesum facit ,deus4 ,item3 ,qui cu/odiunt m&ata ,dei et fidem ,jesu#bj4 ,vox autem dom9i nihil aliud ,ebraeis quam doctorem#ba1 pa$agogum ac magi/rum significat4 ,itaque ,lucianus#bb1 ,*ri/ianam religionem pr(essus1 ,*ri/um honoris causa vocat1 ut ,plato ,protagoram4 #a4 ,phil4 ,,ii1 #f4 #b4 ,m>c4 ,x1 #ag4 ,lucae ,,xviii1 #ah4 #c4 ,alibi3 v]am4 #d4 ,joh4 #aj1 #cd sq4 #e4 ,joh4 #ad1 #bh4 #f4 ,joh4 ,,xvii1 #c4 #g4 ,calv9us2 ,cap4 ,,xx ,joh4 #h4 ,alibi3 quibusdam4 #i4 ,joh4 #ab1 #dd4 #aj4 ,mat?4 #aa1 #bg4 #aa4 #b ,cor4 #a1 #c4 #ab4 ,timo?4 #f1 #ae sq4 #ac4 ,eph4 #d1 #e4 #ad4 ,col4 #a1 #ae4 #ae4 #a ,petri #a1 #b4 #af4 #b ,petri #c1 #ah4 #ag4 ,alibi3 nobis4 #ah4 #a ,cor9?4 #h1 #f4 #ai4 ,ephes4 #c1 #aj4 #bj4 ,apocal4 #ad1 #ab4 #ba4 1 1 4 #bb4 ,9 ,p]egr9o4 ,,curtius3 ,quid mirum1 si ,lucianus ,a!orum t]#a maximus ,*ri/o1 quem turpit] ac impie ejurav]at1 deitatem erip]e conatur8 ,qui autem ,*ri/um a ,paulo#b ,dom9um tantum1 non etiam ,deum1 appell>i ajunt1 illud op9or non leg]unt3 ,ex ,judaeis e/ ,*ri/us1 quantum quidem ad c>nem1 qui e/ 9 omnibus ,deus laud&us4 #a4 ,alius3 d]isor4 #b4 ,rom4 #i1 #c4 ,,octavius3 ,haec v]ba antiquis exempl>ibus defuisse te/antur ,cyrilli et ,epiphanii scripta1 ut illud3 ,petra autem erat ,*ri/us2 et inf9ita prope loca1 quorum p>tem maximam ,epiphanius d5otavit4 ,s$ qui fi]i posset1 ut qui sit ,deus1 alt]i sapi5tiam1 sanctitatem acceptam f]at3 ,pat]1 inquit1 cl>ifica filium6#a #a4 ,mat?4 ,,xx4 ,m>c4 ,x4 ,joh4 ,v4 ,,frid]icus3 ,bona fide1 ,octavi1 caet]a subjung]e oportet3 cl>ifica filium cl>itate1 quam habuit prius quam mundus hic fi]et6 ,quis autem ex/itit prius quam mundus hic fi]et1 nisi ,deus ipse8 ,hoc igitur loco sup]iora facile diluuntur1 quae tam5 vet]es ad p]son>um di/9ctionem trax]unt4 ,,octavius3 ,s$ juniores !ologi vet]am dicta refutant1 cujusmodi e/ illud3 pr9cipium qui et loquor vobis2 quod vet]es ad deitatem ref]ri putant oport]e4 ,et illa ,jesaiae v]ba3 g5]ationem ejus quis en>rabit8#a ,quae vet]es ad deitatem p]t9]e tradunt4 ,ap]tioribus1 inquit ,calv9us#b1 scripturae locis cont5tos esse oportuit1 ne se ,judaeis d]id5dos praeb]5t4 ,exceptio enim erat 9 promtu1 prophetam de ,*ri/o non cogitasse4 ,idem1 quod ,petri concionem refellit1 qui haec v]ba#c3 #bcg ,excitabit ,deus vobis prophetam de fratribus ve/ris1 mei similem1 ipsum audite1 ad ,*ri/um p]t9]e dic]et1 qui cum ,petrus ,*ri/um4 ,mosi similem fuisse pra$icat1 illi eripit deitatem4 ,muhamm$es v]o legislator ,deum ita loqu5tem inducit1 ,azora t]tia3 ,o ,jesu ,m>iae fili1 tu p]suades hom9ibus1 ut ,dei loco te matremque tuam ,deos habeant ac v5]5tur4 ,ad haec ,jesus ita respondit3 ,absit a me1 ,deum esse m5ti>1 tu scis1 me hom9ibus semp] suasisse1 ut te ,deum meum et suum ador5t4 #a4 ,jesaiae cap4 #ec1 #h4 #b4 ,calv9us 9 ,joh4 #e et #h4 #c4 ,deut]on4 #ah1 #ae4 ,act4 #c1 #bc4 ,,frid]icus3 ,aliud e/1 erip]e ,*ri/o deitatem1 aliud neg>e1 ,*ri/um se pro ,deo gessisse4 ,publice quidem ,dei appellationem rejecit1 apud suos autem quis et qualis esset ap]te decl>avit1 sic tam5 ut div9ae illius maje/atis decus humana imbecillitate ac specie vet>et4 ,s$ cum multa de ,*ri/i deitate occurrant1 tum v]o duo gravissima ipsius ,dei patris de coelo te/ificantis oracula ex/ant#a3 ,hic e/ filius meus dilectus1 9 quo mihi complacuit1 ipsum audite6 ,item illud#b3 ,et cl>ificavi et cl>ificabo4 ,item illud ,?omae cl>a voce confit5tis#c3 ,dom9us meus et ,deus meus6 ,nam utrumque 9 ,*ri/i p]sona conjunxit2 quanquam te/imonio ,johannis ipsius1 qui#d ab intimo ,*ri/i pectore div9am sapi5tiam expressit1 nullum cl>ius esse pote/4 ,sic enim#e auspicatur spiritus sanctus illud evangelium#f3 ,9 pr9cipio erat v]bum et v]bum erat apud ,deum et ,deus erat v]bum4 #a4 ,mat?4 #c1 #ag et #ag1 #e4 #b4 ,joh4 #ab1 #bh4 #c4 ,joh4 #bj1 #bh4 #d4 ,desid]antur haec octo sequ5tia v]ba 9 uno codice4 #e4 ,alius3 etiam de ,*ri/o ,jesu4 #f4 ,joh4 #a1 #a sqq4 ,,salomo3 ,tametsi ecclesia nihilo plus et c]te m9us apud nos pond]is habeat1 quam apud ,isralitas1 nihilom9us ea quae ,*ri/iani firmissima putant div9itatis ,*ri/i fundam5ta vet]ibus exempl>ibus deesse videmus4 ,nam ,epiphanius haec v]ba#a3 ,audita e/ vox de coelo3 tu es filius meus etc41 ,m>cionis ar*etypo deesse scribit1 et illud#b3 ,9 ,*ri/i morte sol obscuratus e/2 item illud#c3 hodie mecum eris 9 p>adiso2 item illud#d3 ,petra erat ,*ri/us2 et illud3 f9is legis ,*ri/us1 9 salutem omni cr$5ti#e2 item illud3 ,qua]itis viv5tem1 resurrexit a mortuis et totum resurrectionis caput#f4 ,item illud#g3 ,ut sciatis1 quod filius hom9is pote/atem habeat dimitt5di peccata4 ,quid1 duc5ta circit] loca commemorem1 quae ,m>cionis exempl>i defuisse ,epiphanius d5otavit#h4 #a4 ,mat?4 #c1 #ag4 #ag1 #e4 #b4 ,mat?4 #bd1 #bi4 #c4 ,luc4 #bc1 #dc4 ,caet]um desunt haec v]ba 9 uno codice4 #d4 #a ,cor9?4 #aj1 #d4 7cf4 ,exod4 #ag1 #f4 ,psalm4 #gh1 #ae sq4 #aje1 #da4 ,jesaiae #dh1 #ba4 ,sapi5t4 #aa1 #d74 #e4 ,rom4 #aj1 #d4 #f4 ,coloss4 #b1 #af4 #g4 ,mat?4 #i1 #f4 #h4 ,alibi3 notavit4 ,,curtius3 ,si quid a ,m>cione ha]esi>*a detruncatum1 si quid ab ,arianis detractum1 addictum1 mutatum1 inv]sum1 p]v]sum1 an propt]ea fides evangelicis scriptis d]og&a v5it8 ,nam ex eo maxime ,*ri/i deitas colligitur1 inquit ,!ophylactus#a1 quod peccantibus ignovit1 cum solius ,dei sit proprium1 crim5 abol]e4 #a4 ,alius3 ,!ophilus4 7,!ophylactus 9 cap4 #a4 ,luc4 ,cypriani s]m4 de laps47 #bch ,,salomo3 ,illud quidem ass5tior1 atque ita ,dei propium esse1 ut ne angelis quidem tanta sit ab ,immortali tributa pote/as1 ut ,rabbi ,joseph notavit4 ,de omnibus autem impietatis g5]ibus1 quae multa sunt1 nullum dete/abilius e/1 quam hom9i ab hom9e illud ignosci1 quod 9 ,deum peccatur#a4 #a4 ,psalm4 #acj1 #d4 ,,curtius3 ,at nihil saepius 9 sacris litt]is occurrit1 quam illa =mula ,*ri/i 9 curatione langu5tium3 ,remittuntur tibi peccata tua#a4 ,et cujus e/1 mundum judic>e1 nisi ,dei solius proprium8 ,at ,*ri/o mundi judicium datum esse con/at4 ,quis igitur de illius deitate dubit>e possit8 ,quae cum ita s9t et cum omnia non modo argum5ta1 s$ etiam arguti>um sophismata1 div9is oraculis facillime diluantur1 con/anti ac /abili ass5sione ,*ri/i1 v]i ,dei et hom9is1 div9itatem tot ac tam multis seculis confirmatam1 sic t5eamus oportet1 ut nunquam nos a suscepta fide divelli patiamur4 #a4 ,mat?4 #i1 #b4 ,,coronaeus3 ,rectissime tu quidem1 ,curti1 s$ non satis e/ docuisse#a1 ,*ri/um v]um ,deum et hom9em esse1 ut nobis p]suasum e/1 nisi intelligamus1 quae qualisque sit unio utriusque naturae1 quod sequ5ti disputationi rel9quitur nobis ass]5dum4 #a4 ,alibi3 non satis docui/i4 ,quibus dictis s+uli1 p]acta solita#a grati>um actione1 discess]unt4 #a4 ,alius3 cum solita4 ,,lib] ,,sextus4 ,die consequ5ti t>dius solito conv5]ant1 quoniam dies erat ,v5]is jejunio sancta1 qua non nisi semel cibum capiebat ,coronaei domus4 ,qui tametsi frugalissime viv]et propt] jejunium1 diutius tam5 aliquanto pr&ium protrax]at1 ut mihi#a trago$iam coeptam p]leg]e licu]it ad extremum1 quo ,muphtes#b1 maximus sacrorum anti/es ac div9i juris int]pres1 pro trium pr9cipum ca$e v5iam a ,deo precatus expiavit4 ,et cum laudatorio ,davidis cantico simul ,deo gratias egiss5t1 ut consuev]ant3 ,vos1 inquit ,,coronaeus1 lautioribus f]culis excepissem1 si p] leges pontificias c>nibus vesci licuisset4 #a4 ,alibi3 nisi4 #b4 ,alius3 ,my/es4 #bci ,,s5amus3 ,nunquam jucundius epul>i soleo1 quam jejuniorum diebus1 quibus exquisita f]cula piscium nobis apponuntur ac po5it5tia scel]um vescimur cibis1 quibus olim reges summa voluptate fruebantur i4e4 piscibus1 cum nulla prope c>nium f]cula pr9cipum m5sis appon]5tur1 nisi quis =san turdos aut lepusculos intulisset1 aut aprum gr&iorem delicatissimis avibus#a pl5um1 quem equum ,trojanum et #b appellabant#c4 ,et c]te ,augu/us ,caligula1 ut natalia ineunte imp]io magnifice celebr>et1 totum m>e m$it]raneum expisc>i jussit1 ut piscium optimorum lactes 9 urbem inveh]5tur ac praecipue mulli1 rhombi1 mura5ae1 siluri1 qui m5sis cum triumpho apponi solebant4 #a4 ,alius false3 civibus1 id quod s9e s5su e/4 #b4 ,alii3 4 #c4 ,a!naeus1 l4 ,v4 deipnos4 ,,octavius3 ,sunt i/a insani5tis libid9is argum5ta4 ,quae cum ,m4 ,cato ,c5sor9us multis ante saeculis prospic]et1 eam civitatem#a diutius />e posse negabat1 9 qua pisces bove c>ius em]5tur4 ,nam vet]es gregibus et arm5tis epulas p>abant1 iis etiam sacra faciebant1 nulla enim f]e piscium sacrificia rep]iuntur4 #a4 ,alius3 eam aviditatem4 ,,curtius3 ,antiqui ea ,diis (f]ebant1 quibus affluebant1 ac potissimum porrigebant molas1 i4e41 ut scribit ,hom]us1 ex hordeo1 sale et aqua confectas1 unde#a vox immol&i4 ,po/ea porcos caet]asque pecudes sacrific>e licuit1 r>ius aves4 ,accolae m>itimi1 nautae1 piscatores maximum quemque ?ynnum ,neptuno mactabant1 ut scribit ,a!naeus1 qui mullum ,dianae1 cy?>um ,apoll9i1 phocas ,m]curio1 apros ,v5]i1 pompilum#b ,m>ti sacros fuisse scribit4 ,s$ eo processit am5tiae#c ,caligula1 ut sibi quasi ,deo phasianos1 rh9oc]otas#d et pavones mact>i jub]et4 #a4 ,alibi3 quae4 #b4 ,piscem quemdam m>itimum1 quem alibi appellant nautilum4 ,pl9ii hi/4 natur4 #cb1 #ed4 #i1 #bj et #dg4 #c4 ,alibi3 dem5tiae4 #d4 ,9 codicibus3 pha]9copt]os4 ,,toralba3 ,si prae/antissimum immortali ,deo quoque gratissimum1 et quo prae/antius1 eo gratius e/ donum4 ,pr(ecto nihil piscium sacrificio int] animantia#a gratius debet vid]i1 si puritatem sive#b sanctitatem animantis illius1 seu morbis omnibus vacua corpora sive vitae diuturnitatem spectes1 qua caet]is longe prae/>e mihi videtur4 #a4 ,addit alius codex3 bruta4 #b4 ,alibi3 i4e4 ,,frid]icus3 ,ego quidem pisces caet]is animantibus puriores esse duco1 tum quia 9 elem5to purissimo vivunt1 tum etiam quod m>is puritate sordes omnes non modo corporum1 s$ etiam animorum elui atque expi>i putantur4 ,s$ quod vitam t]re/ribus diuturniorem aquatilia ducant1 vix e/1 ut mihi p]suad]i possit1 cum ,elephantos c5tum annos supra vig9ti viv]e consuesse proditum sit de ,juba rege1 r]um naturalium ac]rimo v5atore4 ,,octavius3 ,immo v]o ,apollonius ,tyanaeus elephantum 9 ,india vidit1 ut e/ apud ,philo/ratum#a1 qui ab ,alex&ro ,magno ad sua #bdj usque tempora vitae trec5tos annos sup]>at#b4 ,quod ,ari/otelis op9ioni quodammodo congruit2 is enim tradit1 nullum animal hom9e vivacius esse po/ elephantum4 #a4 ,lib4 #g1 9 vita ,apollonii ,tyanaei4 #b4 ,alibi3 sup]abat4 ,,frid]icus3 ,c]te vivacissimum esse animalium hom9em1 ex sacris litt]is con/at1 scilicet primos illos humani g5]is creatores nong5tos amplius annos vixisse ac nonnullos proxime ad annum millesimum accessisse4 ,,s5amus3 ,quid e/ igitur1 quam ob rem diuturna vita tam brevi curriculo#a conclusa sit1 ut etiamnum ,moses#b1 qui libros orig9um et vitas diuturniores litt]is m&avit1 conqu]atur1 hom9em robu/iorum vitam vix ac ne vix quidem octogesimum annum sup]>e4 #a4 ,alibi3 circulo4 #b4 ,ps4 #ij1 qui e/ ,mosi tributus4 ,,frid]icus#a3 ,scio pl]isque ,epicuraeis#b libros orig9um incr$ibiles vid]i et ea potissimum1 quae de hom9um diuturna vita prodita fu]e4 ,at ,josephus1 antiquitatum int]pres optimus#c1 ut ea1 quae ,moses scrips]at1 confirm>et1 duodecim hi/orias ab omnibus f]e populis summae antiquitatis ac auctoritatis te/es arcess]e non dubitavit1 scilicet ,b]osum ,*aldaeum1 ,mo*um1 ,he/iaeum1 ,hi]onymum ,aegyptium1 ,nicolaum ,damasc5um1 ,hom]um1 ,hesiodum1 ,hecataeum1 ,hellanicum1 ,ephorum1 ,!opompum1 ,acesilaum#d1 ,x5ophontem1 qui hom9es aliquot non modo quadr+5tos et sexc5tos annos1 s$ et nong5tos excessisse prodid]unt4 ,qu9 etiam majorum#e no/rorum aetate hi/oricis nobilitatus e/ ,miles1 qui quod annos #cfi explevisset1 ,johannes de ,temporibus usurpatur#f4 ,at no/ra aetate1 i4e4 #aeai1 ,franciscus ,alu>esius#g 9 ,ae?iopicis scripsit1 ,m>cum ,abnuam#h pontificem maximum ,abyss9iorum1 anno c5tesimo qu9quagesimo aetatis nondum s5ium prae se tulisse4 ,ex quo intelligitur1 eos ab]r>e1 qui longissimam hom9is vitam po/ aqu>um eluviones c5tum ac vig9ti circumscriptam fuisse putant1 cum id tempus#i hom9um g5]i ad po5it5tiam ante diluvia ,dei concessu data esset#aj4 #a4 ,alius3 ,,salomo4 #b4 ,alibi3 ,epicuraeorum4 #c4 ,antiq4 lib4 ,,iv41 #e4 #d4 ,alius3 ,acasiceum4 #e4 ,alii3 majori4 #f4 ,alibi3 vocatur4 #g4 ,alius3 ,mauretius4 #h4 ,alibi3 ,albanum1 vel3 ,atanam4 #i4 ,alibi3 id4 #aj4 ,g5es4 #f1 #c sqq4 ,,salomo3 ,illud philosophis con/at int] ipsos1 non modo c]tum vitae tempus omni animantium g5]i ab ipso conditore circumscriptum fuisse1 v]um etiam s+ulorum hom9um annos1 m5ses1 dies1 horas1 mom5ta def9ita esse#a1 quae tum virtutibus aug]i1 tum etiam flagitiis circumcidi sacra oracula decl>ant1 sive 9 hoc cadav]is gurgu/io1 sive cadav]ibus erepti4 ,sic tam5 int]pretor1 ut hom9is spirantis vita non exc$at annos #ifi1 quoniam ,me?usala is1 qui vitam mortalium omnium longissime protraxit1 non diutius vixit#b4 #a4 ,deut]4 #f4 #c4 ,regum #c4 ,josuae #ad4 #ba4 #bi4 ,psalm4 #ad4 #fj4 #gb et #ajh4 ,prov]b4 #f4 #ae4 #bh4 #b4 ,alibi3 ult]ius non vix]it4 ,,toralba3 ,vitam hanc diuturnam non naturae vi1 s$ procuratione #bda div9a primis hom9ibus tributam fuisse exi/imo1 ad artes et sci5tias con/itu5das ac praes]tim ad coele/ium motuum cognitionem4 ,,curtius3 ,pr9cipio quidem ad g5]is humani propagationem potius1 quam ad sci5ti>um et artium inve/igationem1 hom9ibus vitam diuturnam op9or fuisse concessam1 po/ea v]o1 cum#a longe lateque dissipatum e/ hom9um g5us1 vita brevius contracta e/1 alioqui t]r>um orbis1 quantus e/1 populorum vim cap]e nullo modo potuisset4 ,sic autem natura comp>atum e/1 ut frequ5tissimi s9t p>tus eorum animantium1 quorum vita brevior e/1 et r>i foetus eorum1 quibus vita fru5da diutius conc$itur4 ,videmus enim bi5nio vitam polyporum def9iri1 quo g5]e piscium e/ nullum foecundius4 ,item lepores1 quorum vita septimo anno circumscribitur1 t]re/rium omnium foecundissimi sunt4 #a4 ,alibi3 quam4 ,,toralba3 ,haec p>tim v]a1 p>tim 9 conjectura posita sunt4 ,neque enim1 op9or1 foecunditas leporibus aut polypis tanta#a tributa e/1 quod illis breve curriculum vitae conc$]etur1 s$ summa ,dei procuratione1 ut alt]i voracium piscium#b alim5tis#c1 alt]i t]re/rium bellu>um et hom9um v5ationi et pabulo suffic]5t4 ,foecunditatem enim et pr(usionem sem9is sequitur vitae brevitas4 ,rapaces autem alites ac belluas t]re/res ac m>itimas#d infoecundas esse videmus1 quae tam5 caet]as vitae diuturnitate v9cunt1 maxime tam5 aquatiles1 neque enim immanis illa bala5>um ac ju/i ceti#e va/itas1 quae int]dum e/ octo jug]um1 usque eo excresc]et1 nisi plurium seculorum spatio4 ,nam ,juba ,rex 9 comm5t>iis ad ,augu/um scribit#f1 bala5am captam tantae magnitud9is1 ut trec5tos p$es latitud9is et sexc5tos longitud9is hab]et4 ,nullum autem longaevae vitae#g argum5tum majus e/1 quam quod pisces nullis omn9o morbis corripiantur1 praes]tim m>9i4 #a4 ,alibi3 ita4 #b4 ,alibi3 avium4 #c4 ,alius3 alim5to4 #d4 ,alibi3 m>9as4 #e4 ,desunt haec v]ba 9 uno codice2 alii legunt3 ac my/iceti4 #f4 ,relatum apud ,pl9ium ex ,jubae comm5t>iis l4 #cb1 #a et #i1 #c4 #g4 ,alius3 longitud9is vitae4 ,,frid]icus3 ,c]te quidem ,frid]icus ,,ii4 imp]ator ,g]manus piscem ,lucium 9 lacum ,helpruntium#a injici curavit#b1 innexo prius bran*iis annulo aetatis indice1 qui captus e/ anno #adig1 i4e4 anno po/ #bfg1 quam 9 lacum ju/a magnitud9e injectus erat1 ea#c tam5 vivacissimum con/abat ac diutius victurum1 nisi viol5ta morte pra]eptus esset#d4 ,ac no/ra aetate ,cypr9i ab avorum memoria usque ad nepotes c5tum vig9ti annos amplius sup]>unt4 ,ut omittam1 quod ,s5eca#e scribit1 piscem ,apolliona#f anno sexagesimo po/quam 9 pisc9am gr&is illatus fu]at exspirasse1 duobus ejusdem aetatis sup]/itibus4 ,ex quo intelligitur#g1 belluas m>9as 9 aqua salsa puriore et salubriore l>gissimam omnium animantium #bdb vitam protrah]e4 ,nec invitus ab ,ari/otelis#h et ,!ophra/i op9ione disc$am1 quippe qui scrips]unt1 aquatilium quam t]re/rium et volatilium vitam esse breviorem4 #a4 ,alibi3 ,heilbrunnium4 #b4 ,mun/]us 9 descript4 ,gall4 de aequalit4 et ,conr4 ,gesn]us cap4 de ,lucio4 #c4 ,alibi3 eum4 #d4 ,alibi3 fuisset4 #e4 ,lib4 de long4 vit4 cp4 ,,ii4 #f4 ,alibi3 ,apolloniam4 #g4 ,alius3 intelligo4 #h4 ,lib4 ,,iv cp4 #ad de caus4 plant>4 ,,toralba3 ,invideo tantam m]c$em ,ari/oteli1 quantam ab ,alex&ro ,magno accepisse dicitur1 i4e4 oct+5ta tal5ta1 ut 9 re tam p]spicua tam gravit] pecc>et4 ,,coronaeus3 ,facit igitur et#a vitae longitudo et explorata valetudo piscium1 ut alim5tis hom9um utiliores quam animantia t]re/ria videantur1 s$ ex 8 solidiora sunt1 quam ex illis alim5ta3 quae ratio fecit1 op9or1 ut ,romani pontifices ciborum delectum et ad victus puritatem et ad libid9es corc5das1 suis decretis adhib]5t1 jejuniorum diebus et eo potissimum die quo ,*ri/us cruci affixus e/1 ut sive t]re/rium sive volatilium ab/9eamus2 qui religiosiores1 etiam a piscibus et somno ab/95t1 quidam v]o horas vig9ti quatuor uno p$e nituntur1 coelum intu5tes2 qui religiosissimi1 non modo ab/95t ab 8 quae diximus1 s$ etiam collo t5us 9 aquis diem jejunii p]agunt1 ut accuratius vigil&o somnus corceatur4 ,idem#b ,ae?iopibus ,*ri/ianis consuetum esse1 ,franciscus ,alv>esius#c scribit1 ac potissimum die sexto expiationis1 4 #a4 ,alibi3 ea4 #b4 ,alibi3 ,id enim1 vel3 ,id etiam4 #c4 ,9 ,ae?iopicis4 ,,s5amus3 ,jejunium die sexto ,*ri/iani commodius1 quam ,ismalitae1 qui eundem diem sol5ni fe/ivitate colunt1 cum tam5 eo die ,muhamm$es ab ho/ibus gravit] vuln]atus sit ac fugatus2 melius etiam ,*ri/iani1 qui sol5nia fe/a colunt eodem die1 quo ,*ri/us a morte dicitur resurrexisse4 ,,curtius3 ,primordio nasc5tis ecclesiae ,*ri/iani die resurrectionis jejun>e consuev]unt3 die ,pas*ae1 inquit ,t]tullianus1 quo publica jejunii religio e/1 m]ito deponis osculum pacis2 po/ea tam5 eo die jejunium vetitum e/4 ,,salomo3 ,si de g5]is humani lib]tate ac salute laet&um omnibus e/1 pr(ecto ,*ri/ianis exult&um esset eo ipso die1 quo lib]tatem animorum ac salutem sibi p>tam confidunt4 ,sic enim div9a lege cavetur#a1 ut diem illum1 quo primog5ita omnium animantium caesa sunt 9 univ]sa ,aegypto propt] ,israelitas1 et eorum greges1 fe/ivis agri pas*alis epulis jucundissime col]emus1 quoniam cladi sup]/ites durissima ,aegyptiorum s]vitute lib]ati sumus4 ,nullum autem jejunium nobis imp]atur praet]quam die decimo m5sis septimi1 ad exsecrationem et expiationem nef&i scel]is1 quo majores no/ri vitulum ad col5dum sibi conflass5t4 ,illud autem jejunium auspicamur a vesp]a ad vesp]am consequ5tis1 quo nec cibum nec potum cap]e1 nec 9 cubilibus#b jac]e1 nec ullum opus moliri1 nec ullis negotiis implic>i licet1 s$ peccatorum po5it]e1 de9de corpore et vultu #bdc t]ram conteg5te#c apud ,deum mis]icordem de peccatis confit]i ac nos ipsos afflig]e jubemur4 ,e/ enim vox ,ebraica 7,?aani?7 nihil aliud1 quam afflictio et moe/itia4 ,praet] jejunium illud legitimum expiationis indicta sunt jejunia vig9ti qu9que1 p>tim propt] occasus illu/rium prophet>um ,mosis1 ,a>onis1 ,josuae#d1 ,samuelis1 p>tim propt] excidium urbis et populi defectionem1 quae 9 libello ,tahami? explicantur4 ,non desunt1 qui ,mosis et ,eliae exemplo quadrag9ta diebus#e jejunant4 ,sanctissimi totum vitae tempus1 praet] ,sabba?a et ,novilunia sol5nia1 semel tantum int]diu cibantur1 ut de ,judi?a legimus#f4 #a4 ,alibi3 cautum4 #b4 ,alibi3 cubili4 #c4 ,alibi3 conspici5te4 #d4 ,addunt alii3 ,m>iae4 #e4 ,alibi3 dies4 #f4 ,judi? #e4 ,,curtius3 ,orig5es contra ,celsum#a scribit1 vet]es ,*ri/ianos qu>ta sextaque die jejunia coluisse1 sabba?is v]o ac dom9icis illud non licuisse4 #a4 ,libro ,v4 ,,octavius3 ,ismalitae dictum ,emp$oclis usurp>e consuev]unt1 scilicet a vitiis jejun&um1 i4e4 1 summa tam5 religione colunt jejunia ,elmeidi1 m5/rua pas*alia jejunia nec nisi po/ occasum solis cibantur4 ,sunt tam5 qui s+ulis m5sibus tria jejunia sibi indicunt1 sub luna tr$ecim1 quatuordecim1 qu9decim1 quos ipsi c&idos vocant1 quod 8 diebus luna1 copioso lum9e aucta1 r$dit animantium corpora multum vegetiora et ad jejunium aptiora4 ,eadem f]e ciborum religio1 quae ,judaeis1 nam utrique ab esu sangu9is et suillae c>nis sibi temp]ant1 ut lex div9a jubet4 ,,frid]icus3 ,multa multis religiosa sunt1 quae aliis valde pr(ana aut impia aut sup]/itiosa judicantur4 ,nam ,judaei et ,ismalitae aeque ac vet]es pagani velato capite sacra faciunt1 ut illa significant3 ,purpureo vel>e comas adop]tus amictu#a4 ,qu9 etiam religiosum erat flam9ibus1 ap]to capite sub ,dio v]s>i2 ut ,saturnus1 quia velatus erat1 nudo v]tice colebatur1 ,*ri/us#a tam5#b ap]to capite precatur4 #a4 ,virg4 ,a54 ,,iii4 #dje4 #b4 ,alii3 ,*ri/iani 444 precantur4 #c4 ,alibi3 tantum1 vel3 autem4 ,,salomo3 ,sabaeorum quidem#a et ,arabum foem9ae nudatis corporibus *oreas agitabant1 ori5te sole1 ut illi gratul>5tur1 et qui sacra faciebant ,bahali ,peori1 impud5t] pud5da revelabant1 quo idolo nullum dete/abilius div9a lege execratur1 qua quidem lege pontifex sacrificans caput vel>e jubetur#b4 #a4 ,rabbi ,moses ,rambam l4 #a4 #b4 ,levit4 #bj1 #aj4 ,,octavius3 ,mos hic omnium populorum1 qui religiosius colebant1 communis erat2 nam ,prusias ,bi?yniae rex1 op]to capite adoratis ,curiae lim9ibus div9os s5atui honores dicitur exhibuisse4 ,item#a ,lucius nescio quis adulator ,caligulam1 qui se ,deum f]ebat1 adoraturus capite obvelato canis 9 modum circumvolutus1 ad p$es pr9cipis procidebat4 #a4 ,alibi3 ,ita4 ,,salomo3 ,quid ,moses8 ,audita primum ,dei voce1 non modo v]ticem1 #bdd s$ vultum quoque op]uit1 quia v]ebatur1 inquit scriptura sacra1 ,deum intu]i4 ,item ,helias cum ,dei vocem audisset 9 eodem monte1 quo ,moses1 pallio caput ac vultum obtexit4 ,,curtius3 ,saepe#a contr>iis it9]ibus eodem p]v5itur4 ,nam ut ,asiae populis pr9cipem intu]i nefas habetur et ab ejus conspectu disc$5tem retroc$]e oportet1 ne illi t]ga obv]tantur1 ac velato capite alloqui aspectu 9 t]ram demisso3 ita quoque flagitiosum e/ 9 ,europa1 praes5te pr9cipe#b capita vel>e1 qu9 etiam ad edicta regis ,abyss9iorum non modo caput ap]ire1 s$ etiam corpus usque ad pud5da nud>e necesse e/4 ,olim saltatio 9 sacris faci5dis omnium f]e populorum communis erat1 quae nusquam t]r>um nunc usurpatur#c4 ,et quemadmodum capitale esset apud ,g5evates et ,helvetios 9 templo salt>e1 quod religiosissime fiebat apud ,judaeos2 sic enim ,davidem legimus1 cum arcam d$uc]et1 accepta lyra saltasse aliquanto altius#d1 quam uxori ,mi*alae decorum vid]etur1 ac si quis ullum munus alt>ibus sacris oblaturus v5iret1 hunc alacri ge/u salt>e mos erat#e4 #a4 ,alibi3 ,saepius4 #b4 ,alibi3 pontifice4 #c4 ,franc4 ,alv>esius 9 ,ae?iopicis4 #d4 #b ,reg4 #f1 #ad seqq4 #e4 ,rabbi ,kim*i 9 ,ps4 #db4 ,,s5amus3 ,saltationes et *oreas sacris omnium populorum sol5nes fuisse con/at4 ,nec tantum ,salii sac]dotes ,m>tis a sali5do dicti sunt1 s$ etiam ,jovis ipsius ludis praesultor ad num]um et modum *oream4 agebat#a4 ,et cum s5atori cuidam ,jupit] 9 somniis visus esset1 qui ludos in/aur>i jub]et#b1 quod praesultor indocte salt>et#c1 deque ea re t] admonitus neglexisset1 duorum filiorum morte p]t]ritus s5atui rem ap]uit1 qui ludos in/aur>i jussit4 ,ex quo etiam planum fit1 quod ante diximus1 etiam paganorum sacra neglig5tius p]acta immortali ,deo displicuisse1 omissa clades et excidia populis invexisse4 #a4 ,plut>*us 9 ,nicia et ,alcibiade4 #b4 ,val]ius ,maximus1 ,livius1 ,plut>*us1 ,dionysius ,halic>nasseus4 #c4 ,alibi3 salt>at4 ,,coronaeus3 ,exi/imo no/ros bufones1 qui clypeis et gladiis nudi saltant1 ,salios vet]um#a omn9o imit>i vel etiam saltatorem illum1 qui quod bovem ,jovi#b apud ,a!ni5ses mact>et#c1 dicebatur4 #a4 ,alibi3 vet]es4 #b4 ,alii addunt3 ,bulaeo1 vel3 ,poleo1 vel3 pot5tissimo4 #c4 ,alibi3 mact>at4 ,,curtius3 ,*ri/iani primum nasc5te ecclesia saltationes sacras int]mis]unt1 ut scribit ,ju/9us ,m>tyr#a1 quippe qui cogebantur nocturna sacra metu suppliciorum obire4 ,s$ ,con/ant9o ,magno dom9ante1 sublato metu1 *oreas frequ5tes et *oros#b ag]e coep]unt1 qui mos nondum ab ecclesia ,romana plane des]tus e/4 ,nam quae processiones ab ipsis appellabantur1 salt&o fiebant1 non ambul&o4 ,nec ita pridem cantores duo1 qui#c canticum 9 m$io *oro incipiunt1 ab occasu ad ortum1 de9de ab ortu 9 occasum saltabant1 tum utrique 9 m$io *oro1 alt] quidem ,au/rum1 alt] ,aquilonem spectans1 aliquamdiu immoti /abant4 ,quae ratio fuit#d #bde a ci?>o$o 9 sacris ludis antiquitus obs]vata1 ut coele/ium orbium ac ,deorum 9 coelis *oreas ag5tium motus ipsiusque ,t]rae matris ,deorum /ationem imit>5tur4 ,illud tam5 s+ul>e fuit 9 ,*ri/ianis1 quod cantores duo 9 *oro1 ne ,diis inf]nis aut idolis gratul>i saltatione vid]5tur1 ut#e pagani1 dextram 9 coelum attollebant1 et quia mole/um erat diutius elatam dextram hab]e1 baculos arg5teos1 qui 9 manum arg5team des9ebant1 ge/>e coep]unt1 ac summis p$um digitis mode/ius niti1 ut mode/ius salt>5t4 ,s$ cum imp]itis hujusmodi#f sac]dotia ac mun]a quae/uose tribuiss5t1 non amplius salt>e1 s$ deambul>e coep]unt1 inde prov]bium de ign>is1 qui#g nec can]e didic]9t#h nec salt>e4 ,ita paulatim ambulationes pro saltationibus des]tis ab ecclesia ,romana susceptas videmus4 #a4 ,ad or?odox4 qu4 #g4 #b4 ,desunt alibi duo haec v]ba4 #c4 ,alius3 quod4 #d4 ,s*olia/es ,p9d>i4 #e4 ,alibi3 aut4 #f4 ,alius3 hujus mundi4 #g4 ,alibi3 quod4 #h4 ,alius3 didic]ant4 ,,salomo3 ,mod]ata saltatio 9 laudibus div9is efficacissima semp] nobis visa e/1 illud enim psaltes lyricus voluit1 cum ipse coram ,deo can]et ac salt>et3 ,colite ,deum cum timore1 exsultate ei cum#a tremore6#b ,e/ enim exsult>e altius salt>e1 quia fl]i non pote/1 ut qui saltat ac ge/it#c animi quadam alacritate erga res div9as1 ut non etiam ard5tissimo ,dei amore 9 eum rapiatur1 m5te v]o tri/i ,deum laud>e nefas e/4 ,itaque pontifex ,a>on1 rep5t9a adhuc filiorum morte saucius1 sacrum convivium obire recusavit1 cum dic]et#d3 ,quomodo gratus essem ,deo1 m5te lugubri8#e et qui laeta m5te affectus e/ erga ,deum1 hunc etiam oportet non modo ab omnibus scel]ibus abhorr]e1 v]um etiam summa integritate ac innoc5tia viv]e4 ,ita saepius 9 psalmis occurrit vox illa ,selah1 quam ,symma*us et ,!odotion v]tit#f 1 ,lat9i int]pretationem omis]unt4 ,nam ,*aldaeus int]pres putat1 v]bo ,selah aet]num signific>i1 quem ,orig5es et ,hi]onymus#g sequuntur4 ,s$ ,abraham ,aben,esra int]pretatur i4e4 v]e2 v]o signific>e mihi videtur di/9ctionem modulationis et v>ietatem qu&am sil5tio int]jecto4 ,david ,kim*i ,selah vocis elationem signific>e putat1 ego v]o vocis ac totius corporis subsaltationem fuisse video1 quam 9 sanctis canticis usurp>e etiamnum solemus1 ut laetitiam erga ,deum et intimi animi gaudium te/ificemur4 ,laudationes v]o div9as non modo saltationibus et canticis1 v]um etiam omni g5]e in/rum5torum ab immortali ,deo in/ituta fuisse1 gravissima ,na?anis et ,gadi te/imonia decl>ant1 a quibus admonitus ,david #bhe ,leviticae tribus cantores p]itissimos ad div9>um laudum modulationes adhibuit#h1 quos p>tim vocibus1 p>tim fidibus1 p>tim fi/ulis#i explicabat1 quod ex initio psalmi cujusque facile intelligitur1 fidibus tantum#aj1 ubi sola voce canebatur1 ubi utcunque1 voces fidibus miscebantur4 ,int]dum tuba cornea1 quae ,soph>1 vel metallica1 quae ,halsoph]at #bdf dicebatur1 adhib]i solebat et metaltaim sive cimbala et mahol tibia4 ,s$ quia ,judaei aeque ac populi au/rales fidibus magis delectantur#aa1 et aquilon>es tub>um ac tibi>um sono#ab1 propt]ea cantica ,davidis ,psalmos appell>unt4 ,e/ enim 1 ut scitis#ac1 c>m5 fidibus expressum1 psalt]ium autem vas 9 clypei quadrati =mam1 decem *ordis#ad aptum4 ,propria tam5 appellatione laudes ab ,ebraeis appellantur cantica ,davidis 1 ut omnes intelligant1 brevissimis quidem precibus1 s$ laudibus assiduis int5tos esse oport]e4 ,nihil autem#ae frequ5tius 9 psalmis occurrit1 quam vox i4e4 laudate ,deum4 #a4 ,alibi3 94 #b4 ,ps4 #b1 ii4 #c4 ,alibi3 petit4 #d4 ,alibi3 dic5s4 #e4 ,levit4 #aj1 #ai4 #f4 ,alii3 v]tunt4 #g4 ,hi]onymus 9 epi/4 ad ,m>cellum4 #h4 #a ,p>al4 ,,xxv1 #a sqq4 #i4 ,alibi3 fibulis4 #aj4 ,alibi3 tam54 #aa4 ,alibi3 delectabantur4 #ab4 ,alius3 sonitu4 #ac4 ,ari/ophanis s*olia/es 9 ,avibus4 #ad4 ,alibi3 fidibus4 #ae4 ,alii3 enim4 ,,coronaeus3 ,ego v]o exi/imo1 ecclesiae ,romanae organa#a1 quae ,con/ant9opoli circa annum ,*ri/i #gjj inv5ta1 fi/ulis plumbeis conflantur1 omnium antiquorum in/rutm5ta musica longo int]vallo sup]>e1 nec satis mir>i possum1 eos1 qui ,romanae ecclesiae ritus des]u]unt1 organorum g5us illud p5itus abjecisse1 cum nihil modulatius fi]i possit4 #a4 ,ammonius l4 ,,iv4 et ,,xvi4 ,,curtius3 ,hoc ideo factum op9or1 ne plebs illecebris modulationum div9as laudes obliviscatur4 ,ac propt]ea ,ju/9us ,m>tyr#a in/rum5ta illa musica pu]orum esse ac de templo rejici5da putat1 comprobante ,!odoreto pontifice#b1 eoque magis1 si l+ua p]egr9a utantur sac]dotes1 quam imp]iti non capiunt#c1 quo nihil absurdius nec ullius populi moribus1 praet]quam ,romanorum1 id prob>i posse op9or4 #a4 ,qu4 #aeg ad or?odox4 #b4 ,libro de sacrific4 #c4 ,alibi3 capiant4 ,,coronaeus3 ,id c]te casu contigit2 cum enim ,ebraei1 ,graeci1 ,lat9i et caet]ae quoque g5tes l+ua popul>i ,deos col]5t1 usu tam5 diuturno factum e/1 ut antiqua c>m9a sacrorum ,polybii aetate non amplius intellig]5tur1 mutatione scilicet lat9ae l+uae1 neque tam5 usitata c>m9a propt] v5]ationem antiquitatis ac religionis mut>e fas erat4 ,ita quoque ecclesiae ,romanae cantica tunc#a a ,gregorio lat9e sunt in/ituta1 cum ab omnibus omnia p]cip]5tur1 paulatim l+ua lat9a p]egr9orum undequaque 9 ,italiam adv5tu et concursu mut>i et corrumpi coepit1 c>m9a tam5 usitata s9e gravi incommodo mut>i nequeunt4 #a4 ,dee/ alibi4 ,,curtius3 ,non video1 quid incommodi sequatur1 pul*]rimas illas ,davidis laudes l+uis omnibus usurp>e4 ,si tam5 in/rum5tis musicis etiam sacris ut5dum sit1 ut quidem ex oraculo div9o ,na?anis et ,gadi prophet>um jubemur#a1 fidibus prae/>et1 quam fi/ulis plumbeis uti1 quibus voces sono fi/ul>um confuso tanta vi erumpunt ut v]ba nullo modo p]cipiantur2 soli enim ,britanni1 op9or1 organa fi/ul>um plumbe>um vocibus musicis misc]e consuev]unt4 ,at nihil tam necesse e/1 quam psalmos ac laudes div9as ab omnibus intelligi1 ut omnes erudiantur4 #a4 #a ,p>alip4 #be1 #a sqq4 ,,s5amus3 ,mirum mihi saepe visum e/1 ,judaeos1 ,*ri/ianos1 ,ismalitas1 #bdg ,helveticos1 ,romanos1 ,g]manos1 tanta#a religionum v>ietate discrepantes1 9 psalmis tam5 ,davidicis omnes omn9o conspir>e atque iis quotidie gratias immortali ,deo gratissimas ubique t]r>um ag]e4 #a4 ,alibi3 tam4 ,,salomo3 ,non debet illud mirum vid]i1 cum hi omnes unius aet]ni ,dei nom5 ac num5 se col]e nec plures uno esse pr(iteantur4 ,laudationes autem ,davidis ad aet]num ,deum omnes spectant1 nulla ,jovis1 ,apoll9is1 ,dianae1 ,m>tis1 ,h]culis1 ,saturni num9a1 nihil de ,v5]e et ,bac*o1 nihil de ,jesu ,naz>aeo1 nihil de ,muhamm$e aut ,m>ia virg9e1 nihil de myriadibus innum]is#a ,divorum1 quos sibi ,*ri/iani non tam ad imit&um1 quam etiam ad col5dum proposu]ant1 s$ unius sempit]ni r]um omnium opificis laudes ac ge/a commemorantur4 #a4 ,dee/ alibi4 ,,toralba3 ,quid e/ igitur1 quam ob rem#a 9 tanta populorum innum]abilium multitud9e soli#b ,*ri/iani ,*ri/um pro ,deo cum inf9ita divorum multitud9e laudant1 precantur1 adorant1 qui tam5 ,deum unum mundi conditorem prae se f]unt8 #a4 ,alibi3 ac4 #b4 ,desunt haec novem sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 ,,frid]icus3 ,quia#a ,*ri/us non alius e/ quam ,deus ipse1 aet]nus ,dei filius4 #a4 ,alibi3 ,qui1 vel3 ,si4 ,,octavius3 ,si ,*ri/us idem e/1 quod#a ,deus aet]nus1 cur ,petrus 9 concione ad populum 8 v]bis utitur#b3 ,sciat totus domus ,isral1 quod dom9um et ,*ri/um hunc ,jesum fec]it#c ,deus8 #a4 ,alibi3 qui4 #b4 ,actorum ,,ii41 #cf4 #c4 ,alibi3 fecit4 ,,frid]icus3 ,hac oratione ,petrus naturam humanam a div9a di/+uit1 ut homo ,jesus a ,deo sit factus et quat5us ,deus ab aet]no g5itus a patre1 sic utraque natura 9 uno ,jesu coaluit1 ut ,dei et hom9um m$iator esset1 quia m$iator unius esse non pote/#a1 ,deus autem unus e/4 #a4 ,gal4 #c1 #bj1 et #a ,timo?4 #b1 #e4 ,,toralba3 ,9 natura quidem univ]sa quoties ex duabus naturis int] se repugnantibus#a t]tium quoddam ab utraque div]sum conflatur1 p]it utraque natura propt] conflationem =m>um4 ,si ergo 9 una ,*ri/i natura coalescit simul humana ac div9a =ma1 utramque p]ire oportet1 et ex utraque t]tium quoddam et div]sum ab utraque confl>i1 ut ex aqua et melle videmus hydromel componi1 corrupta utriusque natura4 #a4 ,alibi3 repugnatis4 ,,coronaeus3 ,natura duplex 9 ,*ri/o sic copulatur1 ut non sit confusa1 sic di/+uitur1 ut non sit divisa4 ,,octavius3 ,cur ergo#a ,a?anasius 9 libro de inc>natione non duas 9 ,*ri/o naturas1 s$ unam tantum agnoscit8 #a4 ,alibi3 v]o4 ,,coronaeus3 ,ne quis putet1 ,*ri/i div9am esse adorabilem1 non item humanam4 ,ac propt]ea ,gregorius ,nazianz5us et ,cyrillus#a duas #bdh 9 ,*ri/o naturas agnoscunt4 ,s$ quia po/ humanitatis assumtionem facta divisio non e/1 una et eadem esse pra$icatur4 #a4 ,libro #i cp4 #ca 9 ,joh4 ,,curtius3 ,quod#a ,toralba de =ma naturali ad div9am traduxit1 non congruit#b metaphysica tractantibus ad physica trah]e disputationem4 #a4 ,alius3 ,quid4 #b4 ,alibi3 conv5it4 ,,toralba3 ,*ri/us quat5us homo physicae subjectum e/1 metaphysicae v]o1 i4e4 !ologiae1 argum5tum v]um et quidem#a proprium ,deus e/4 ,si ergo naturalibus omissis de ,deo disput&um sit1 nihil pr(ecto e/ 9 univ]sa natura1 quod de ,deo affirm>i queat1 s$ omnia commode neg>i1 quia quicquid e/ praet] ,deum1 aut sub/antiam aut accid5s esse oportet#b1 ,deus autem neutrum e/1 nec ullus e/ naturae conceptus ,deo et creaturae communis1 quia nihil una voce de f9ito vel inf9ito dici pote/1 nec ullum g5us e/ inf9itum aut indiff]5s ad f9itum et inf9itum4 ,itaque cum de rebus omnibus qua]i soleat1 quid sit8 de ,deo qua]itur1 quid non sit8 ,ex quo sequitur1 !ologos omnes1 qui ,deo sub/antiam aut hypo/as9 aut p]sonam tribuunt1 impropie loqui4 ,quae res impulit ,simplicium#c1 ut primam omnium causam dic]et nom9e vac>e1 i4e4 1 1 4 ,proclus v]o ,academicus ,deum ob id ineffabilem esse scribit1 i4e4 1 quia unus e/1 vel ut ,p>m5ides 4 ,et cum multa de ,deo dicantur improprie1 ipse tam5 dici non pote/ ac ne cogit>i quidem4 ,s$ qui m9us inepte loquuntur1 ess5tiam aet]nam appellant1 eamque unam1 puram1 simplicem et ab omni corporum contagione#d lib]am1 inf9itae bonitatis1 sapi5tiae1 pote/atis4 ,atque 9 eo ,academici1 ,/oici1 ,p]ipatetici cum ,ebraeis et ,ismalitis conv5iunt quodammodo1 quasi proprium#e illud 9 omnium hom9um animis ac m5tibus ipsa natura insitum#f esse videatur4 #a4 ,alibi3 quodammodo4 #b4 ,dionysius ,areopagita de div94 nom941 ,moses ,rambam l4 #c4 #c4 ,9 libro de s+ul>i ,deo4 #d4 ,alius3 concretione4 #e4 ,alius3 pr9cipium4 #f4 ,pro quatuor 8 antec$5tibus v]bis alibi legitur3 in/itutum4 ,,salomo3 ,ebraei decem hab5t#a nom9a ,deo 9 sacris litt]is tributa1 epi!ta v]o ,,lxxii omnia creatori cum#b creaturis quodammodo communia praet] sacratissimum nom5 tetragrammaton1 quod sui proprium esse dixit1 scilicet 1 i4e4 aet]nus1 quia nihil praet] ,deum e/#c aet]num4 ,hujus unius cultum1 caet]is omnibus repudiatis1 quemque sibi propon]e deb]e cont5dimus4 ,caet]a quae tum 9 coelo1 tum 9 elem5tis ac mundi totius compage c]nimus1 tum etiam beatas m5tes cadav]ibus sup]/ites et angelos utriusque naturae1 s5sibus hom9is abditos1 col]e ac ullis precibus ac v5]atione prosequi nefas esse arbitramur1 ac multo magis nef>ium ulli creaturae#d ,deum incorporeum copul>e#e4 #a4 ,alibi3 ,hebraeis decem sunt4 #b4 ,alius3 ac4 #c4 ,alii3 pote/ esse4 #d4 ,alibi3 nef&um ullam creaturam4 #e4 ,alibi3 comput>e4 ,,s5amus3 ,ego vet]es ,jovem a tetragrammato duxisse op9or1 propt] utriusque nom9is similitud9em4 #bdi ,,salomo3 ,qui ,jova aut ,jehova pro sacro nom9e pronunciant1 hujus l+uae vim non t55t4 ,neque enim ratio ,ebraeae l+uae patitur nom5 illud ita pronunci>i4 ,ac tametsi vocabulis subscriptis saepius legamus1 fallunt tam5 qui sic legi putant oport]e1 nec intelligunt1 majores no/ros1 qui primi vocales litt]is affix]unt#a1 arcanum illud r$didisse v>ietate scrib5di1 mox 1 mox 4 ,cur autem abdid]9t arcanum illud1 causa e/ 9 promtu1 quod lege div9a capitali supplicio plect5dus e/#b1 qui dis]te nom5 illud d5unti>it#c4 ,itaque nunquam nom5 illud 9 ore habemus1 s$ nom9e ,elohim vel ,adonai uti solemus1 quoties 9 sacra scriptura leg5tibus occurrit4 #a4 ,alibi3 aff9x]unt4 #b4 ,levit4 #bd1 #f4 #c4 ,alii3 d5untiavit4 ,,curtius3 ,mei s5sus1 ,salomo1 cum tuis s5sibus congruunt1 nec alia mihi m5s e/1 nisi quod ,deum illum opificem ac mod]atorem r]um omnium humanam naturam induisse p]suasum habeo1 ut hom9um scel]a morte sua expi>et4 ,caet]a ,deorum inania#a ac divorum num9a nihil moror1 ac#b ne angelos quidem1 qui proxime ad immortalis ,dei num5 acc$unt1 ullis precibus aut#c v5]atione coli volo4 #a4 ,alibi3 ,caet]os ,deorum inanium4 #b4 ,alius3 at4 #c4 ,alibi3 ac4 ,,coronaeus3 ,ego v]o duodecim fidei ,*ri/ianae capita cum ,curtio amplector1 ac praet]ea#a corporis ac sangu9is ,*ri/i sacrificium expiatorium1 tum etiam angelorum ac divorum m5tes sacris rogationibus elici5das c5seo1 ut ,deum propitium habeamus1 item purgatorios ignes1 quibus animorum labes ex animis eluantur4 #a4 ,alibi3 propt]ea4 ,,octavius3 ,at#a i/a ratione populus ,deorum innum]abilium cum immortali ,deo admittatur necesse e/4 #a4 ,alibi3 ,ac4 ,,coronaeus3 ,caet]a quidem suis quaeque locis4 ,s$ illud prius ,salomoni p]suad]i oportet de ,*ri/i deitate1 quo si p]suasus erit1 facile ,octavium et ,toralbam 9 suam s5t5tiam adducet4 ,,salomo3 ,i/ud quidem ,toralbae difficilius quam meis popul>ibus p]suad]i posse video1 quoniam multa con/ant] cr$imus1 quae philosophi omn9o repudiant1 ut ,lyricus ille de no/ris#a loquitur3 ,cr$at ,judaeus ,apella1 non ego#b4 #a4 ,alibi3 nobis4 #b4 ,horatius4 ,,toralba3 ,ut p]vicacis animi e/1 p]spicuis argum5tis acquiesc]e nolle1 ita summae levitatis1 tem]e omnibus omnia ass5tiri4 ,non desunt etiam1 qui m9utorum !ologorum multitud9e nos obru]e conantur1 s$ non ego cr$ulus illis#a1 vel ut ,siculi pa/oris#b oratione ut>3 4 ,ecquis enim e/ tam angu/i animi et +5ii1 cui prob>i possit1 ,deum aet]num po/ sexc5ta millia saeculorum1 imo po/ inf9itum tempus incorporeum fuisse1 eundem tam5 non ita pridem coelo delapsum 9 muli]culae intimis visc]ibus novem m5ses delituisse1 tum c>ne1 ossibus #bej ac sangu9e concretis indutum ac natum ut]o clauso1 paulo po/ etiam turpissimo supplicio affectum ac t]ra conditum revixisse et#c corpoream illam molem1 antea coelo invisam1 illuc vexisse8 ,quod haec tam nova tamque insignis mutatio 9 ,deum cadat1 omnes ,ebraeorum et ,ismalit>um populi1 omnes#d philosophorum familiae con/ant] negant4 ,imo gravis illa et coele/is vox ob/at3 ,ego ,deus aet]nus et non mutor4#e ,quae v]ba non modo ad ess5tiam p]t95t1 v]um etiam ad ea1 quae illi accid]e putantur4 #a4 ,alibi3 ullis4 #b4 ,!ocriti4 #c4 ,omittuntur haec novem sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #d4 ,alius3 omnis 444 familia4 #e4 ,jes4 ,,xliv1 #f4 ,,s5amus3 ,salomoni caet]a quidem ass5tior1 s$ illud#a non capio1 si ,deus etiam#b m5tis habitu immutabilis e/1 cur toties irasci et plac>i1 toties po5it]e facti dicatur8 #a4 ,alius3 illum4 #b4 ,alius3 ratione4 ,,salomo3 ,i/a quidem oratio e/ quasi p>5tis optimi cum infantibus balbuti5tis1 ut cum ,deus ,samueli dixisset#a1 se pig]e ,saulis1 quod regem eum#b r5unci>i jussisset1 eodem tam5 capite haec v]ba subjicit#c3 ,deum facti nunquam po5itebit1 quia non e/ homo1 ut ulla#d facti po5itud9e ducatur#e4 ,aut enim illa tanta ,dei mutatio 9 hom9em1 sive assumtio hom9is ,deum facit meliorem aut det]iorem1 alt]um dic]e scelus1 alt]um cogit>e nefas e/4 ,nam cum ab inf9ita temporis aet]nitate optimus maximus fu]it#f1 melior aut beatior scipso fi]i non potuit1 alioqu9 optimus et beatissimus antea non fuisset4 ,det]iorem factum esse1 tanta sui /atus ac conditionis conv]sione fat]i oportet#g1 quo nihil capitalius cogit>i pote/4 #a4 #a ,sam4 ,,xv1 #aa4 #b4 ,alius3 illum4 #c4 #a ,sam4 #ae1 #bi4 #d4 ,alibi3 nulli4 #e4 ,alius3 po5iturum dicatur4 #f4 ,alibi3 fuit4 #g4 ,alibi3 cog]etur4 ,,coronaeus3 ,nec melior nec det]ior factus e/1 ac ne mutatus quidem ab illo1 qui semp] antea ex/it]at1 qualis semp] futurus e/4 ,consimili f]e argum5to ,proclus#a mundum aet]num /atuebat1 ne si pr9cipium ortus hab]et1 ,deus ab alta quiete ad motum1 ab otio ad negotium excitatus vid]etur4 #a4 ,philoponus 9 libris1 quos adv]sus ,proclum scripsit4 ,,salomo#a3 ,illud quidem con/at ex abditis legum div9>um arcanis1 ,deum p]petua mundorum creatione ac recreatione gaud]e nec quicquam sub sole novum esse#b1 quod antea non fu]it1 nec fuisse1 quod non sit futurum1 nec propt]ea ,deum sui /atus ullam pati conv]sionem aut mutationem1 s$ eundem humanae naturae copulatum et c>neam massam induisse1 non ita pridem1 i4e4 paulo ante saecula qu9decim#c1 non modo contra ,dei naturam et ess5tiam e/1 v]um etiam contra suae maje/atis decus4 #a4 ,omittitur 9 aliis4 #b4 ,eccles4 #a1 #i4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,incr$ibile quidem e/ incr$ulis1 s$ iis quos div9us intellectus afflav]it#a1 facillime#b p]suad]i pote/4 #a4 ,alibi3 afflavit4 #b4 ,alius3 facile4 #bea ,,octavius3 ,c]te graecae et lat9ae initio nasc5tis ecclesiae *ri/ianae non ita difficile fuit p]suad]e1 ex hom9e ,deum fi]i1 quippe qui ,deorum et hom9um amplexus et pu]p]ia ita cr$id]unt1 ut non modo agre/ibus et imp]itis hom9ibus1 s$ etiam ,graecorum et ,romanorum#a discipl9>um omnium laude flor5tibus quasi c]tissimum quiddam et exploratissimum hab]etur4 ,argum5to sit nobilis hi/oria#b de ,mundo1 cive ,romano1 qui summa pietatis specie sac]dotum dete/abili l5oc9io matronae pudicissimae /uprum intulit1 cui p]suasum erat aeque ac m>ito1 ,h]culem ipsum 9 templo1 ad /irpis div9ae propagationem1 cum ea concubuisse4 ,comp]ta fraude1 quam ,mundus cel>e non potuit1 ,tib]ius ,augu/us templum solo aequ>i et sac]dotes ultricibus flammis exuri jussit4 ,itaque nihil mirum1 si ,*ri/um1 qui vitae integritate ac miraculorum multitud9e cl>us ex/it]at1 de ,deo ac virg9e natum paganis1 consimili#c ,deorum g5]atione jam imbutis1 p]suas]unt4 #a4 ,alius3 ,graecis et ,romanis4 #b4 ,josephus 9 ,antiq4 jud4 lib4 #ah et #d4 #c4 ,alibi3 consimilium4 ,,s5amus3 ,c]te pu]p]ia ,deorum ac ,de>um non modo 1 v]um etiam imp]atoribus et pontificibus ,romanis mirabiles invex]unt3 quas ,bess>io ,c>d9alis cum ,romae fi]i vidisset#a1 vet]um divorum hi/orias valde sibi suspectas esse pra$icabat4 #a4 ,alibi3 vidiss5t4 ,,toralba3 ,imp]itis illa non p]suad]i1 eruditis potuisse miror4 ,nam si cognitis extremis m$ia non propt]ea cognoscuntur1 etiamsi fu]9t ess5tiali caus>um ord9e coha]5tia1 quis ,*ri/um1 quem ex humana div9aque natura con/>e dicunt1 animo p]cip]e queat1 cum ,deus hom9i nullo naturae ord9e coha]]e ac multo m9us quam coelum t]rae uniri possit8#a #a4 ,alibi3 potu]it4 ,,coronaeus3 ,vet]es ,academici hom9em coele/is et elem5t>is mundi v9culum esse tradunt ac propt]ea solum ex omnium animantium g5]e ad ,dei similitud9em et imag9em con=matum4 ,quae cum ita s9t1 quis naturae ord9em turb>i putet1 si ,deus hom9i uniatur 9 ,*ri/o8 ,,toralba3 ,compreh5sio inf9itae rei e/ inf9itum quoddam#a1 quod naturae f9itae congru]e nequit4 ,neque enim v]um e/1 quod !ologis quibusdam video placuisse1 scilicet m5tem humanam inf9itorum intelligibilium successionum capacem esse1 oportet enim m5tem hom9ibus aet]nam aut c]te sempit]nam esse suapte natura1 contra quam sup]ius demon/ratum e/4 ,quodsi m5s humana ne cogitatione quidem ,deum inf9itum assequi possit1 qui fi]i possit#b ut inf9itam ,dei ess5tiam cap]e eique actu et re ipsa uniri queat8 #a4 ,alius3 quiddam4 #b4 ,alius3 pote/4 ,,frid]icus3 ,quod humanae m5tis imbecillitas assequi non possit1 ,*ri/i mirabiles actiones et /up5da facta prae/ant4 #beb ,,octavius3 ,si miracula ,deos faciunt1 quid ob/at1 qu9 maximus quisque magus ,deum se f]at8 ,quid enim sortilegi non moliuntur8 ,quid sag>um turba non#a facit8 ,cujus tam#b p]spicacis oculos non p]/r+it8 ,te/es svmt magi ,ph>aonis1 ,orpheotele/ae1 ,m$ea1 ,circe1 ,cleom$es ,a/ypalaeus1 ,apollonius ,?yanaeus4 ,atque hic tanta prodigiorum v>ietate mirabilis ex/itit1 ut vet]es illum non modo ipsi ,*ri/o1 v]um etiam omnibus ,*ri/ianorum ,diis longe antef]r5t4 ,is enim dicitur a mortuis complures excitavisse1 morbos popul>es s$avisse1 saepe moribundos curavisse1 saepius futura pra$ixisse1 saepe daemones sua praes5tia fugavisse1 semp] ab esu animantium1 quamdiu vixit1 ab/9uisse1 eruditione ac sapi5tia#c cl>issimus ex/itisse#d1 sapi5tiae praeceptis div9issimus fuisse1 v]bo lamias frequ5tes abegisse1 ,ephesum exitiali pe/e lib]avisse1 pa5ulatum#e s5em lapidibus obrui jussisse1 obrutum detegi1 detectum leonem mortuum demon/ravisse1 annos #adj 9 t]ris vixisse1 et ex ipso ,dianae templo 9 coelum abreptum asc5disse1 ab ipsis arboribus curvato cacum9e ac voce dis]ta loqu5tibus salutatus esse1 d5ique ab univ]sa ,graecia et ,asia pro ,deo habitus fuisse memoratur4 ,pr(ecto tanta laudum cont5tione#f acceptus e/ ab antiquis1 ut ex ejus#g /atuis oracula quasi ab ipso ,apoll9e pet]5tur4 ,nec tantum paganis1 s$ etiam ,*ri/ianis cl>us et admirabilis ex/itit1 atque inprimis ,hi]onymo et ,ju/9o ,m>tyri#h1 quod m>is tempe/ates1 v5torum impetus1 murium populationes1 incursiones f]>um i/ius ,apollonii dictatis prohib]i tradit#i4 #a4 ,dee/ alibi3 non4 #b4 ,alibi3 etiam4 #c4 ,alius3 doctr9a4 #d4 ,desunt alibi haec qu9que antec$5tia v]ba4 #e4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 #f4 ,alibi3 cons5sione4 #g4 ,alii3 ipsius4 #h4 ,philo/ratus ,lemnius4 ,ju/9us ,m>tyr qu4 #bde ad or?odox4 ,hi]on4 ad ,ruf9um4 #i4 ,alibi3 tradunt4 ,,frid]icus3 ,multa quidem ,philo/ratus de ,apollonio1 s$ ea tantum quae a ,damide audi]at1 ,damis item ab ,apollonio #a 4 ,ea tam5 octo libris ab ,eusebio ,caes>i5si ut fabulosa refelluntur#b4 ,hic autem magia quam doctr9a fuit cl>ior1 cum vel>e sag>um 9 modum et v9cula f]rea daemonum ope p]rump]e consuesset1 ac propt]ea ,domitiani ,augu/i jussu depilatus ac nudus causam dic]e coactus e/1 cum reus magicae impietatis argu]etur#c4 #a4 ,alii3 4 #b4 ,alibi3 ref]untur4 #c4 ,alibi3 t5]etur1 vel3 hab]etur4 ,,octavius3 ,videtis tam5 i/ius magi tantum valuisse miracula1 ut aliquot saeculis pro ,deo col]etur et ,*ri/ianis objic]etur1 ,apollonium r]um ge/>um miraculis longe sup]iorem ,*ri/o fuisse2 fuit enim ,*ri/o#a f]e aequalis aut non multo junior#b4 #a4 ,alius3 ,*ri/i4 #b4 ,alius idem3 m9or4 ,,salomo3 ,foecundissima pr(ecto fuit aetas illa magorum ub]tate et copia2 nam praet] ,apollonium pep]it etiam ,dosi!um1 ,!udam1 ,judam ,galilaeum1 ,simonem ,magum1 qui div9itatis nom9a et op9ionem sibi ass]u]unt#a4 #bec ,qu9 etiam 9 ,arabia quidam magus#b cum se pro ,messia f]5s quam plurimos /up5dis prodigiis ad se pellexisset1 rex ,arabum rogavit1 quo miraculo se prob>e ,messiam vellet3 ,caput meum1 inquit1 trunc>i jube1 tum ni reviviscam1 ne ,messiam me arbitr]e4 ,rex accepta conditione caput hom9is spectante populo amput>i jussit1 nec#c revixit tam54 #a4 ,alibi3 assev]>unt4 #b4 ,moses ,rambam 9 epi/ola ad a/rologos4 #c4 ,alibi3 non4 ,,curtius3 ,tanta fuit am5tia dicam an impietas multorum1 ut non modo deitatis famam sibi v9dic>5t1 v]um etiam ,deum ipsum de coelo praecipitem deturb>e con>5tur1 ut olim conjurati coelum consc5d]e fratres4 ,qu9 etiam ,h]aclides ,ponticus#a ,py?iacos sac]dotes pecunia corrump]e non dubitavit1 ut se ,deum esse pra$ic>5t1 ac s]p5tem 9 f]etrum1 quo elatus e/1 imponi jussit4 ,s$ fraude comp]ta1 non qualem se vellet1 s$ qualis erat1 judicatus e/4 ,talem quoque fuisse tradunt ,psaphonem ,africanum#b1 qui aviculas haec v]ba proloqui docu]at3 ,psapho ,deus e/2 de9de vol>e patiebatur4 ,s$ omnes omnium fraudes ,simon ,magus sup]>e videtur1 quia port5tis ac prodigiis famosissimus non modo a mortuis plures excitavit1 s$ etiam se ipsum 9 fru/a concisum t]tio die erexit1 atque ita sublimis 9 ara sublatus e/1 populo ,romanorum ac pr9cipum spectante corona1 eoque prorupit hom9is i/ius impud5tia1 ut se ,deum appell>et1 ac 9 hunc mundum#c v5isse jactabat1 ut qui ab angelis corrupti#d fu]ant1 em5d>et et eos1 qui 9 se cr$]5t1 ab int]itu sempit]no1 non m]itis cujusquam1 s$ sua gratia s]v>et4 #a4 ,lartius 9 ,h]aclidis vita4 #b4 ,clem5s ,alex&r9us1 ,ir5aeus1 ,ju/9us ,m>tyr4 ,philosophum5a ,orig5is4 ,n4 #c4 ,alius3 modum4 #d4 ,alii3 quae 444 corrupta4 ,,frid]icus3 ,qualem igitur exitum habuit1 nisi quod ex are sublimi dejectus praecipiti casu crepuit6 ,,s5amus3 ,si casu crepuisset1 cur s5atus populusque ,romanus1 cur collegium pontificum annu5te imp]atore /atuas ei cum inscriptionibus div9is erexisset8 ,nam ejus /atua int] utrumque ,tib]is pontem1 imp]ante ,claudio ,augu/o1 collocata hunc titulum prae se f]ebat3 ,simoni ,mago ,deo1 quam ,ju/9us ,m>tyr#a se vidisse confitetur4 ,at 9 ,deorum num]um nemo ref]ri pot]at s9e s5atusconsulto1 ut ,t]tullianus de ,*ri/o scribit1 scilicet ,tib]ium imp]atorem ad s5atum scripsisse1 cum suffragio sui pra]ogativa1 de ,*ri/o1 ut int] ,deos c5s]etur4 ,noluit ,s5atus vel quia non probabat#b1 vel quia pigebat1 hom9em ,judaeum supplicio affectum 9 albo ,deorum inscribi4 ,tib]ius tam51 ut e/ apud ,t]tullianum1 9 s5t5tia mansit4 ,ex quo intelligitur1 ,simonem ,magum r]um ge/>um et miraculorum /up5dorum magnitud9e ,*ri/o vid]i cl>iorem4 #a4 ,9 apolog4 ,i4 #b4 ,alibi3 nihil probav]at4 ,,octavius3 ,nem9i dubium e/1 qu9 magus ille caet]os prae/igiorum vanitate#a sup]>it1 haec tam5 omnia daemonum ope facta esse1 quis #bed non videt8 ,nihil autem mirabilius videtur1 quam a mortuis excit>i#b et 9 sublime f]ri1 utrumque tam5 necromanticis usitatissimum e/4 ,nam ,apollonius#c ab extrema#d ,ae?iopia et#e ,nili fontibus ,romam brevi delatus e/1 quo se imp]atoris ,domitiani jussu acciri sciebat1 inde mom5to ,cor9?um et ex ,smyrna#f ,ephesum4 ,item ,py?agoras#g a ,?uriis ,metapontum advolavit1 nec aliam ob causam ,romulus 9 ,deorum num]um relatus e/1 quam quod 9 coelum1 ex]citu et s5atu spectante1 sublatus ab hom9um conspectu disp>uisset4 ,idem ,ari/aeo#h ,proconnesio1 idem ,cleom$i ,a/ypalaeo contigisse1 vet]es hi/orici scripto prodid]unt#i4 ,hos omnes sortilegorum impietate ac scel]e obligatos fuisse con/at4 #a4 ,alibi3 v>ietate4 #b4 ,alius3 mortuos excit>e4 #c4 ,philo/ratus l4 ,,vi4 #d4 ,pro 8 duobus v]bis legitur alibi3 ex4 #e4 ,addit alius3 a4 #f4 ,alibi3 ex9de4 #g4 ,dionysius ,halic>nass41 ,livius1 ,pl9ius l4 ,,vii1 ,plut>*us 9 ,romulo4 #h4 ,alibi3 ,ani?aeo4 #i4 ,pl9ius1 ,hugo ,floriac5us de comit4 ,m>tyr4 ,,curtius3 ,ita quidem si daemonibus seipsos sponte#a mancipav]9t1 s$ int]dum div9o concessu viri pietate atque integritate cl>issimi ex]c5tur et cruciantur1 ut de ,jobo dictum e/1 item de ,*ri/o1 qui tametsi totius pietatis ac div9itatis exempl> esset1 a daemone tam5 9 templi p9naculum1 inde 9 montem transvectus e/1 ut de illius virtute ac prae/antia p]iculum prod]etur2 s$ explorata ,*ri/i con/antia1 pietate1 div9itate cacodaemon fractus discessit4 ,itaque ,*ri/us jam inquit#b3 ,pr9ceps mundi hujus ejicietur =as1 nullum triumphum de me laturus4 #a4 ,alibi3 sponte se4 #b4 ,joh4 #ab1 #ca4 ,,coronaeus3 ,ut simia purpura induta1 sic magus1 qualemcunque se f]at1 sibi semp] similis futurus e/4 ,nam ,vespasianus imp]ator etiam arti magicae d$itissimus fuisse dicitur et ,*ri/um imit>i voluisse1 9 prodigio coeci a nativitate1 cui visum d$it1 oculis sputo ac luto levit] oblitis1 spectante populi ,alex&r9i corona2 sic enim ,tranquillus et ,tacitus hi/oricorum probatissimi scrips]unt#a4 ,8 etiam artibus addictissimum fuisse ,n]onem ,pl9ius scribit4 ,s$ ad v]am religionem dijudic&am argum5tum c]tius nullum e/1 quam quod ,gamaliel praescripsit#b4 ,cum enim ,*ri/iani apo/oli a magi/ratibus et pontificibus impietatis po/ul>5tur1 quod ,*ri/o div9itatis aliquid tribu]5t1 ,gamaliel ad populi concionem3 ,att5dite1 inquit1 ad ea quae decreturi e/is2 antea ex/itit quidam ,!udas1 qui cum multa de se jact>et ipso1 #djj circit] discipulos ad se pellexit1 non multo po/ tam5 cum toto comitatu caesus e/4 ,alius item impo/or ,judas ,galilaeus1 qui plebem aliquamdiu s$ux]at1 t&em cum suis omnibus pro/ratus e/4 ,nolite igitur 9 hom9es i/os saevire4 ,nam si e/ ab hom9ibus haec discipl9a1 brevi dissolvetur1 si a ,deo1 fru/ra illius voluntati obsi/]emus6 ,hac oratione p]suasi pontifices #bee apo/olos p]iculorum metu lib]>unt4 ,quid enim pr(uit ,apollonio1 quid ,simoni ,mago1 quid ,cleom$i ,a/ypalaeo1 quod a mortuis se ipsos excitaviss5t8 ,quid#c ,emp$ocli1 quid ,romulo1 quod 9 coelum abrepti fuisse f]untur8 ,s$ cum ,*ri/i doctr9a toto t]r>um orbe divulgata sit1 ac jam saeculis amplius qu9decim1 r5it5tibus populis ac pr9cipibus1 altissime radices eg]it nec ullis suppliciis aut torm5torum crudelitate abol]i potu]it1 nullis ha]eticorum innum]abilium flatibus ev]ti1 quis dubitet1 qu9 omnium religionum optima sit ac div9issima8 #a4 ,tranquillus 9 ,vespasiano4 ,tacitus hi/or4 ,,iv1 #hc4 #b4 ,act4 ,v1 #cd sqq4 #c4 ,omittuntur haec cet]a int]locutoris v]ba 9 alio codice4 ,,salomo3 ,nihil r5it5te ,deo fi]i posse confido1 nec dubito1 qu9 omnes religiones1 quae ,deum auctorem non hab5t1 t&em aliqu&o s9t int]iturae2 sic enim majores no/ri quasi communi cons5su te/atum reliqu]unt4 ,,s5amus3 ,adv]sus ,deum immortalem nulla temporis diuturnitate praescribi pote/1 ut olim ,!mi/ocles ,a!nis#a ac ,m4 ,cato ,c5sor9us pro concione populi ,romani dixisse f]untur#b4 ,nam qui sola vetu/ate ac diuturnitate religionis prae/antiam metiuntur1 paganorum religionem optimam esse decl>ant1 cum jam inde usque a ,belo et ,nimrodo annorum f]e quatuor millibus toto t]r>um orbe cl>u]it#c atque 8 etiamnum temporibus apud ,indiae populos ori5tales floreat4 ,illis enim sol1 luna1 sid]a1 ignes1 boves1 elephantes1 /atuae mortuorum hom9um pro ,diis coluntur4 ,nec ita pridem apud ,am]icanos#d occid5talis ,indiae populos alt>ibus daemonum hom9es mactabantur4 ,et quidem avorum memoria 9 ,brasilia#e regione vig9ti amplius hom9um millia eodem anno sacrific>i visa sunt4 ,quo nihil usitatius ,amorrhaeis et ,ammonitis fuisse legimus1 neque 8 tantum1 s$ etiam ,lat9is1 ,graecis1 ,g]manis1 ,gallis1 ,afris4 ,ac tametsi ,d>ius ,p]s>um rex vetuisset edicto1 ,c>?ag9i5ses humana c>ne vesci et humanas ho/ias immol>e2 atque item eo fo$]e1 quod ,gelo p]cussit cum ,c>?ag9i5sibus ad ,him]am#f1 uno capite cautum sit1 ne ,po5i de9ceps humanas ho/ias sacrific>5t1 nihilom9us cum ab ,aga?ocle jussi#g ess5t1 ut ,deos sibi propitios r$d]5t1 duc5tos nobilium lib]os ,diis mact>unt#h4 ,ac ne ,romani quidem ipsi ab humanis sacrificiis ab/9u]unt1 ante ,cornelii ,l5tuli et ,p4 ,crassi consulatum4 ,8 enim consulibus cautum e/1 ne amplius humano sangu9e lit>etur4 ,galli v]o non ante desi]unt1 quam dom9atu ,tib]ii#i1 qui primus hoc vetuit4 ,si tanta impietas toto t]r>um orbe1 tot saeculis1 religiosissima visa e/1 quis temporum diuturnitate religionis v]itatem prob>i posse putet8 #a4 ,alibi3 ,a!ni5sis4 #b4 ,plut>*us 9 ,!mi/ocle et ,catone ,c5sor9o4 #c4 ,alibi3 cl>uit4 #d4 ,alius3 ,am]icos4 #e4 ,alius3 ,mess9a1 id quod =te em5d&um esset3 ,mexicana4 ,n4 #f4 ,alius false3 ,smyrnam4 #g4 ,alii3 victi4 #h4 ,ju/9us 9 hi/oriis4 ,pl9ius h4 nat4 l4 #g4 ,cic]o pro ,fontejo4 #i4 ,addit alius3 ,augu/i4 ,,coronaeus3 ,paulatim haec impietas omnis sublata e/ et *ri/iana #bef religio 9 utramque ,indiam longe lateque dissipata1 ut nunc iisdem f9ibus quibus solis cursus cont9eatur1 quod v]ae religionis maximum e/ argum5tum1 i4e4 ca?olicae ,romanae ecclesiae1 quam utraque ,india sponte suscepit4 ,,curtius3 ,optimae religionis argum5ta posuimus 9 ecclesia v]a1 v]is tabulis1 v]is oraculis1 v]is rationibus1 v]a pietate2 non 9 temporis diuturnitate1 aut imm5sitate regionum1 aut c]emoni>um multitud9e1 aut num]o ,deorum4 ,ac =sitan cum utraque ,india commodius ag]etur1 si *ri/ian>um sect>um1 quae plurimae sunt1 simplicissimam ac purissimam1 i4e4 ,helveticam1 ,hispani eo detuliss5t#a4 ,praecl>i quidem illi1 quod det]rimas hom9um mactationes su/ul]unt1 quod crudelissimam vetu]unt1 quod execr&as inf]ias daemonibus fi]i prohibu]unt1 quod /atuas daemonum dejec]unt1 s$ prob>e non possum1 quod idola idolis commut>unt4 #a4 ,alibi3 d$uxiss5t4 ,,octavius3 ,cum ,franciscus ,piz>rus intimos ,indiae ,p]uvianae recessus no/ra aetate p5etrasset1 incolae ,deum praet] solem nullum f]e adorabant#a4 ,et cum ,franciscanus quidam ad ,*ri/um oratione sua p]trah]e ,a?abalibam#b regem et a cultu solis revoc>e con>etur1 illudque saepius +]]et#c1 ,*ri/um pro g5]is humani salute mortuum esse1 hic ,a?abaliba3 ,itane vos1 inquit1 ,deum mortalem et supplicio crucis affectum colitis8 ,at ego ,deum illum immortalem ac sempit]num 7solem indigitans7 non susp5sum adoro4 ,et quemadmodum po/ aet]ni ,dei maje/atem nihil sole admirabilius 9 hac r]um omnium univ]sitate1 nihil prae/antius1 nihil div9ius1 non mirum e/1 si omnes ubique t]r>um populi solem ador>e necdum plane de/it]unt#d4 ,ac siquidem ulla idolatriae excusatio e/1 m9us c]te peccant1 qui pul*]rimum illud div9ae maje/atis simulacrum1 quam qui hom9em mortuum adorant1 ut ,*ri/iani2 s$ ab hac sup]/itione jam pridem ,asia et ,africa p5e tota1 magna p>s ,europae recessit1 ,muhamm$is saniorem ac meliorem amplexata discipl9am1 quae jam mille circit] annos floret et florebit aet]num4 ,quantum v]o antiquitati religionum tribu]e debeant ,*ri/iani1 docuit religio antiquissima paganorum4 ,quis enim hoc tempore non admiretur1 ,jovem nescio quem ,cret5sium tyrannorum p>ricidiis#e1 ince/ibus1 ac /upris delibatum hom9em1 toto#f t]r>um orbe pro ,deo1 tot annorum millibus cr$itum atque adoratum fuisse8 #a4 ,alius3 nullum colu]unt4 #b4 ,alius3 ,atabalippam4 #c4 ,alius3 urs]it4 #d4 ,alibi3 desi]unt4 #e4 ,desunt sex haec sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #f4 ,idem alius3 i/o4 ,,salomo3 ,semp] excipi5di sunt ,isralitae#a1 qui non solum mon/rum illud scel]um1 ,jovem inquam1 exsecrati1 s$ etiam eorum1 qui 9 tanta sup]/itione acquiev]ant1 mis]ti pro iis 9 templo sacratissimo quantum licuit expiav]unt apud ,deum immortalem1 quem unicum ab orbe condito ad haec usque tempora col5dum nobis majores no/ri proposu]unt4 ,ex #beg quo intelligitur1 ,isralit>um#b religionem antiquitate1 v]itate1 con/antia1 caet]is#c omnibus longe sup]iorem esse1 quae nec ,jovem nec ,*ri/um nec ,muhamm$em1 s$ ,deum aet]num sui auctorem habet4 ,quam quidem religionem olim amplexaturi sunt omnes t]r>um populi1 ut ,deus ipse apud ,jesaiam conte/atur1 g5tes omnes t&em aliqu&o sacra facturas ,deo ,isralis#d4 #a4 ,alius3 excus&i 444 ,ismalitae4 #b4 ,alius idem3 ,ismalit>um4 #c4 ,alius2 vet]ibus4 #d4 ,jesaiae #fj1 #a sqq4 #ff1 #bc4 ,,frid]icus3 ,putasne1 ,salomo1 ,deum immortalem tot annorum millibus passurum fuisse1 ut ,*ri/us ab omnibus pro ,deo col]etur1 nisi ,deus esset8 ,,salomo3 ,eadem ratione atque iisdem argum5tis daemonum atque demortuorum hom9um cultus 9 ,deum reg]i oportebat1 si temporum diuturnitate ac decursu#a annorum v]itatem religionis metiri fas esset4 ,at i/am impietatem ,deus cl>a voce exsecratur3 ,p]ditio1 inquit#b1 tua ex te1 salus autem ex me e/1 ,israel6#c #a4 ,alibi3 discursu4 #b4 ,hos4 ,,xiii4 #c4 ,dee/ hoc v]bum 9 aliis4 ,,toralba3 ,exitium hom9um hom9ibus ipsis1 non creatori tribu5dum sic int]pretor1 quod hom9es a lege naturae1 quae unius aet]ni ,dei cultum cont9et1 sponte discess]unt et errore cognito ad (ficium revoc>i non patiuntur4 ,et quidem intu5ti mihi ,*ri/ianorum cum ,ismalitis et paganorum int] ipsos inf9itam prope sect>um v>ietatem1 nulla v]itatis c]tior norma videtur1 quam recta ratio1 i4e4 suprema naturae lex#a hom9um m5tibus ab immortali ,deo insita1 qua nihil /abilius1 nihil antiquius1 nihil melius fi]i ac ne cogit>i quidem pote/4 ,et cum hac lege naturae ac religione vix]unt#b ,abel1 ,se?us1 ,h5o*us1 ,nomus1 ,jobus1 ,abrahamus1 ,isaacus1 ,jacobus1 qui summam pietatis1 integritatis ac ju/itiae laudem gravissimo te/imonio ,dei aet]ni1 quem unum colu]unt1 retul]unt#c1 ea inquam religione nullam ex omnibus video meliorem et antiquiorem4 #a4 ,alibi3 lege4 #b4 ,alibi3 vix]9t4 #c4 ,alius3 consecuti4 ,,curtius3 ,si naturae leges sequimur1 *ri/iana religio maxime omnium naturae cons5tanea vid]i debet1 quia non alium nobis ad col5dum et imit&um proponit1 quam ,deum illum aet]num1 mundi p>5tem1 qui ad salutem hom9um hom9is naturam assums]it4 ,,coronaeus3 ,video nos ad quae/ionem1 quam pridie hujus diei proposu]amus1 de unione et conjugatione utriusque naturae1 scilicet div9ae et humanae1 s5sim delapsos#a1 quae propt] argum5ti dignitatem dilig5t] a nobis e/ explic&a4 #a4 ,alibi3 dilapsos4 ,,toralba3 ,s$ priusquam de utriusque naturae1 div9ae et humanae1 conjunctione diss]amus1 explic&um illud e/1 an necesse fu]it ad humani g5]is salutem1 ,deum aet]num c>ne conve/iri8 ,nam si nihil necesse fuit#a1 longe facilior e/ exitus disputationis de unione utriusque naturae4 #a4 ,alibi3 non necesse fu]it4 #beh ,,frid]icus3 ,cur facilior8 ,,toralba3 ,quia nihil /atu5dum e/ 9 natura univ]sitatis1 quo non#a posito nihil p]fectionis desit univ]sitati ac summae felicitati#b4 ,at#c nihil p]fectionis vel summo bono vel univ]sitati de]at1 antequam ,deus hom9em1 ut vultis1 induisset4 ,igitur ,deus fru/ra sangu9e concretum hom9is exuvium induisset1 quia nihil erat necesse4 ,pluralitas enim natura nunquam admitti debet1 nisi necess>ia4 ,illud autem 9 univ]sa natura p]petuum e/1 nec deesse necess>ia1 nec abund>e sup]flua4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,ari/ot4 libr4 #a4 phys4 #c4 ,alibi3 ,ut4 ,,coronaeus3 ,at prius ,toralba demon/ravit1 pote/atem div9am ita lib]am esse1 ut nulli subjungatur necessitati#a4 ,potuit igitur ,deus ea1 quae non fu]e necess>ia1 fac]e#b1 itaque re/>et illa quae/io3 an ,deus volu]it#c1 quod potuit4 #a4 ,alius3 pote/ati4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alius3 nolu]it4 ,,toralba3 ,deum noluisse p]sonam div9am produc]e#a argum5to efficacissimo planum e/1 quod scilicet creatura sola pote/ esse et non esse1 non item p]sona div9a1 quae ab aet]no tempore fuit1 ante id omne1 quod esse potuit4 ,igitur ,dei voluntas fuit produc]e creaturam tantum1 non etiam p]sonam div9am increatam#b1 quia !ologos int] ipsos illud conv5it1 duas tantum p]sonas productas ab una produc5te ut#c ab auctore4 ,quod argum5tum ut decl9>5t quasi scrupulum#d1 necess>iam productionem 9 ,deo acutissimi quique !ologi posu]unt#e4 #a4 ,desunt 9 alio codice proxima haec trig9ta sex v]ba4 #b4 ,addit idem codex3 corpus creatum assum]e patet4 #c4 ,alius3 et4 #d4 ,alius3 scopulum4 #e4 ,scotus quae/4 #f 9 prolegom4 s5t5t4 l4 #a4 ,,curtius3 ,i/a quidem nimis argute ac subtilit]1 cum arcana ,dei inquiri quidem1 non tam5 inv5iri poss9t nisi ab eo1 cui decl>av]it#a ,deus ipse#b4 ,s$ ex iis1 quae facit opifex1 satis intelligitur1 quid volu]it#c4 ,itaque magi/] s5t5ti>um#d3 ,pat]1 inquit1 9 div9is g5uit filium1 non necessitate1 cum non cadat 9 ,deum necessitas aut coactio1 non voluntate1 cum#e non cadat 9 ,deum mutatio3 dicitur tam5 ,deus g5uisse filium voluntate praec$5te aut antec$5te1 quasi prius volu]it#f aut po/ea g5u]it1 ut ha]etici posu]unt4 ,haec ille4 #a4 ,alius3 decl>avit4 #b4 ,rom4 #e et #i4 #c4 ,alibi3 nolu]it4 #d4 ,lib4 #c di/9ct4 #f4 #e4 ,desunt sequ5tia haec duodecim v]ba 9 alio codice4 #f4 ,alibi3 nolu]it4 ,,toralba3 ,de duobus tam5 alt]um#a necesse e/1 quia t]tium nihil e/ ac#b ne cogit>i quidem pote/1 qu9#c p]son>um productio div9a quadam voluntate aut necessitate facta sit4 ,quod si neutrum exsi/it#d1 sequitur1 nullam 9 ess5tia div9a1 sui natura simplicissima1 p]son>um productionem esse potuisse4 #a4 ,alii3 alt]utrum4 #b4 ,alibi3 at4 #c4 ,alius3 quam4 #d4 ,alii3 ex/itit1 vel3 sit4 ,,frid]icus3 ,omissa div9ae pote/atis ac voluntatis disputatione1 quae m5tis humanae imbecillitatem exc$it1 8 utamur rationibus1 quae ad #bei humanum captum propius acc$unt#a4 ,si cuiquam obtig]it ea fac]e1 quae uni tantum ,deo conv5iunt1 hunc pr(ecto ,deum esse fateamur4 ,at uni mortalium omnium1 ,*ri/o1 obtigit aequalis ,deo pote/as1 ess5tia eadem1 summa#b sanctitas1 admirabilis sapi5tia1 bonitas inf9ita4 ,hunc#c igitur ,deum confit]i oportet4 #a4 ,alibi3 acc$ant4 #b4 ,alibi3 div9a4 #c4 ,alius3 ,tunc4 ,,toralba3 ,si v]um antec$5s1 pr(ecto necess>ium erit consequ5s4 ,s$ illud assumitur1 quod concludi oportet4 ,itaque a de/ructione antec$5tis sequitur ru9a consequ5tis1 quoniam creatura creator esse non pote/1 igitur ,*ri/us1 cum v]us homo1 v]a creatura fu]it1 sui ipsius creator esse non potuit4 ,neque enim natura p]mittit1 neque ratio admittit1 ut1 qui ab alio e/1 sit idem ipse1 a quo e/4 ,at ,*ri/us e/ creatura tum ratione c>nis1 quia conceptus 9 ut]o foem9ae1 tum ratione animae creatae1 ut ,*ri/iani !ologi confit5tur1 tum ratione productionis secundae p]sonae1 quae primam sequatur necesse e/4 ,non pote/ igitur idem1 qui creatus e/1 creator esse1 et quemadmodum caet]a quidem1 quae lucida sunt1 ab ipsa luce solis spl5dorem ac lucem hab5t1 nihil tam5 horum aut lux aut sol esse pote/3 sic etiam angeli1 sid]a1 m5tes humanae virtutis ac lucis intellectualis p>ticipes sunt1 ,dii tam5 ut s9t1 nullo modo fi]i pote/1 quia pr9cipium aliud suae orig9is hab5t4 ,sic enim ,plato div9us a solis1 ,dionysius ab ignis similitud9e ad ,dei cognitionem quodammodo manuduci rectissime judic>unt4 ,,frid]icus3 ,quis ambigit ,deum1 quat5us creator sit1 creaturam esse non posse1 s$ quoniam 9 uno ,*ri/o natura duplex e/1 etiam 9 eo contradictoria simul v]a s9t oportet1 ratione div]s4 ,*ri/us1 inquit ,damasc5us#a1 e/ creatus et increatus1 patibilis et impatibilis1 creator et creatura propt] idiomatum communicationem4 #a4 ,ep4 #ej et #ig4 ,,coronaeus3 ,labyr9?um inexplicabilem video nos subire ac prope dix]im praecipitium pr(undum4 ,melius enim ex ipsius ,*ri/i actionibus1 qui qualisque fu]it1 quam ex arguti>um subtilitate intelligitur1 i4e4 ex vitae in/ituto1 sanctitate1 doctr9a1 miraculorum /up5dorum multidud9e atque ex ipsius ,dei immortalis te/ificantis voce1 quae mortalium nem9i contigisse videmus4 ,,salomo3 ,quae fu]it vitae sanctitas 9 ,*ri/o1 quis affirm>e pote/1 cum ex apo/olorum scriptis app>eat#a1 illum cum scel]atis et m]etricibus famili>e contub]nium#b habuisse4 ,et quidem ,orig5es scribit#c1 hanc ,celsum scrib5di occasionem adv]sus ,*ri/ianos arripuisse1 quod ,b>nabas ,*ri/i discipulus 9 epi/ola quadam ad ca?olicos dic]et1 ,*ri/um discipulos scel]atissimos ac nequitia ipsa nequiores sibi ascivisse4 ,at sapi5tum omnium summa confessione nihil gravius praecipitur#d1 quam a scel]atorum #bfj cons5su1 contub]nio1 convictu quam longissime rec$]e1 quod psaltes lyricus pr9cipio laudationum3 ,o beatitudo1 inquit#e1 illius qui non abiit 9 consilium impiorum et 9 via peccatorum non /etit et 9 consessu d]isorum non ass$it4#f #a4 ,mat?4 #i et #aa4 ,m>c4 #aa4 ,luc4 #e4 #f4 #ae4 #ai4 #b4 ,alius3 comm]cium4 #c4 ,libr4 #a4 contra ,celsum4 #d4 ,eph4 #e4 ,rom4 #a4 #e4 ,psalm #a1 #a4 #f4 ,alii3 c$it1 vel3 /etit4 ,,curtius3 ,id quidem crim9i dabatur ,*ri/o1 quod cum flagitiosis ac scel]atis conv]s>etur1 quam crim9ationem hone/a oratione refell5s#a3 ,non v5i1 inquit1 voc>e ju/os1 s$ peccatores4 ,quam v]o innoc5t] vix]it1 satis ,pilatus ,pontius praeses decl>avit1 cum dic]et1 nullam sibi accusationis causam comp]tam esse1 quam ob rem illum damn>et#b1 dicitur tam5 v]b]ibus caesum populo ad spectaculi fructum exhibuisse1 ut quacunque ratione accusatores ad commis]ationem excit>et4 ,quod cum obt9]e nequiret1 maje/atis crim51 quod sibi propt] ,*ri/um +]ebatur1 metu5s1 t&em morti addixit4 #a4 ,mat?4 ,,ix41 #ac4 ,luc4 ,v4 ,,vi4 ,,xv4 ,,xix4 #b4 ,joh4 ,,xix1 #h sqq4 ,,octavius3 ,ita quidem !ologi *ri/iani1 s$ 9 eo peccant1 quod non intelligunt1 ,romanorum moribus supplicio affici consuevisse nem9em#a1 qu9 prius v]b]ibus ac fu/ibus ca$]etur4 ,prodigia v]o ,*ri/i tribus f]e g5]ibus cont95tur1 scilicet resuscitatione du>um foem9>um1 7nam de ,laz>o nemo praet] ,johannem te/ificat71 ejectione daemonum et curatione aliquot morborum4 ,po/remum e/1 quod sup] aquas deambulasse et 9 coelum abreptus esse dicitur4 #a4 ,dion4 ,halic>n4 l4 ,,ii4 ,,vi4 et ,,vii4 ,tranquillus 9 ,n]one4 ,,s5amus3 ,omittis1 ,octavi1 primum omnium ac sol5ne prodigium#a aquae 9 v9um1 cum exhau/is can?>is reliqui nihil esset4 #a4 ,joh4 #b1 #a sqq4 ,,salomo3 ,commodius mihi facturus fuisse videtur1 si ad sobrietatem convivas assuefecisset4 ,haec omnia tam5 atque 8 multo plura ,simonem ,magum1 ,apollonium et innum]abiles id g5us fac]e ac saepissime ex aridis /ipitibus v9um =ma1 colore1 odore1 sapore elicuisse4 ,gal5us v]o1 ubi agit de h]metica m$icatione1 miratur1 quamplurimos cur>i alit] non posse1 quam si c]tissimam habeant fiduciam salutis1 qui cur>i cupiant4 ,8 enim v]bis utuntur sortilegi3 ,cr$e et sanab]is1 fides tua te salvum fecit4#a ,,curtius3 ,inanes et pud5das ,judaeorum calumnias1 qui ,*ri/um daemonis ope et op]a uti crim9abantur1 efficacissimis argum5tis refutans ipse3 ,si a daemonibus1 inquit#a1 daemones fug]5tur1 daemonum vim atque pot5tiam brevi ruituram vid]etis1 non alit] quam familiae et imp]ia quaeque maxima bellis inte/9is collapsa dissipantur4 #a4 ,mat?4 #i1 #bb4 ,m>c4 #e1 #cd4 #aj1 #eb4 ,luc4 #g1 #fj4 #h1 #dh4 #ag1 #ai4 #ah1 #db4 #b4 ,mat?4 #i1 #cc sqq4 ,,salomo3 ,argum5tum i/ud levissimum esse exp]i5tia diuturna saepissime comprobavit4 ,nihil enim frequ5tius1 quam a daemonibus obsessos #bfa magorum v]bis lib]>i1 aut levi contactu1 aut circulo 9 fronte descripto1 aut susurro 9 aurem illato4 ,at saepius daemones obsi/]e aut r5iti simulant2 s$ ,polycrates#a hanc simulationem refutans3 ,mali daemones1 inquit1 faciunt sponte1 quod inviti fac]e vid5tur1 et simulant se coactos vi exorcismorum1 quos f+unt 9 nom9e tr9itatis1 eoque illudunt#b hom9ibus1 donec crim9e sortilegii po5a damnationis involvunt4 ,haec ille4 ,item ,leo ,af] de magis ,africanis scribit1 saepissime daemones a sortilegis fug>i circulo 9 fronte4 ,quanquam daemonum ejectiones plus nocuisse1 quam pr(uisse videmus4 ,ut cum daemones e corporibus exir5t1 misit eos ,jesus 9 greges porcorum1 quos daemones eodem mom5to praecipites eg]unt 9 aquas1 non s9e magno dome/icae rei ac publico detrim5to4 ,non alit] dives quidam nobilis sortilegus apud ,anglos1 cum 9 ,belgio ,hispanum daemoniacum lib]>et1 misit 9 arm5ta b\m1 quae seipsos mutuis vuln]ibus contrucid>unt1 pa/oribus etiam occisis1 de9de a magi/ratu ad supplicium conquisitus disp>uit4 #a4 ,lib4 ,,ii1 c4 #ad4 #b4 ,alius3 tradunt4 ,,frid]icus3 ,s$ ,*ri/us vitae sanctitate ac integritate mirabili omnes omnium crim9ationes facile refellit1 quanquam ,josephum1 ,ma?atiae filium1 te/em omni exceptione majorem1 rejic]e non possunt1 sic enim de ,*ri/o scribit3 quasi de hom9e sapi5tiae /udiosissimo1 si hom9em appell>e fas e/4 ,,salomo3 ,caput illud ,josepho tributum e/1 s$ adjectitium esse et brevitas ipsa et scrib5di ratio docet4 ,at ,josephus1 ,gorionis filius1 qui e&em quam ille hi/oriam scripsit et iisdem temporibus1 ne v]bum quidem ullum de ,*ri/o1 quia scilicet hebraice scripsit1 nec ,lat9i potu]unt1 nec ,graeci hebraicae v]itatis fidem imp]itia l+uae hebraicae viol>e4 ,,toralba3 ,qu&o curationes morborum1 ejectiones daemonum1 suscitationes mortuorum1 volatus 9 are sublimi caet]aque id g5us sortilegis usitata sunt1 non modo ad deitatis probationem1 s$ etiam ad impietatis conjecturam magnum hab5t argum5tum4 ,,octavius3 ,ismalitae ,*ri/o non deitatem quidem1 s$ div9itatem tribuunt1 ut ,mosi1 ,heliae1 ,samueli1 qu9 etiam 8 omnibus et ,mahumm$e majorem fuisse summaque vitae sanctitate1 doctr9a s+ul>i ac pietate floruisse confit5tur4 ,,curtius3 ,quae igitur p]vicacia e/1 quem tot ac tantis virtutibus1 tanta div9itate cl>uisse1 quem d5ique ,messiam fuisse fat5tur1 eidem erip]e deitatem4 ,illud enim v]issime mihi videor esse dicturus1 ,*ri/um edicto omnium brevissimo pr9cipum ac magi/ratuum omnium edicta1 decreta1 leges complexum fuisse1 hoc scilicet#a3 ,alt]i ne fec]is1 quod tibi fi]i nolis4 ,quod ,alex&] ,sev]us imp]ator tanti pond]is ac mom5ti #bfb exi/imavit1 ut pro edicto p]petuo promulg>i jub]et#b4 ,ac primus quidem ex/itit1 qui ,*ri/um 9 l>>io sibi proposuit pro ,deo col5dum4 #a4 ,luc4 #f4 #ca 7,mat?4 #g1 #ab74 #b4 ,lampridius 9 ,alex4 ,,coronaeus3 ,quanta vis esset doctr9ae ,*ri/i1 imp]ator ille decl>avit2 cum enim educatus esset una cum ,heliogabalo sobr9o et cum eo simul adolevisset1 hic tam5 flagitiorum ac fo$itatum omnium s5t9a1 ille virtutum omnium h]oic>um s+ul>e decus4 ,,s5amus3 ,si ,alex&] huic edicto p>uisset1 nem9em m]itis suppliciis affici pat]etur1 nec lictores judicata exsequ]5tur1 quia nec judices nec lictores se crucibus affigi#a1 ac ne v]b]ibus quidem ca$i vell5t4 ,consimile aliud edictum ,*ri/i3 ,quaecunque vultis1 ut faciant vobis hom9es1 eadem facite illis4#b ,opes enim et honores sibi tribui ac suis voluptatibus ab omnibus indulg]i cupiunt omnes1 quibus tam5 s9e flagitio et scel]e obsequi nemo pote/4 #a4 ,alii3 affici4 #b4 ,mat?4 ,,vii1 #ab4 ,,curtius3 ,vetant leges#a legibus fraudem fi]i1 ac v]borum apices consect&o#b 9 contr>iam s5t5tiam detorqu]e et1 quae de virtutibus dicuntur1 ad vitia conv]t]e4 #a4 ,alibi3 ,jurisconsulti4 #b4 ,alius3 consec&o4 ,,frid]icus3 ,at illud quanti e/1 quod ,*ri/us unus int] tot et tam multos legislatores1 pr9cipes1 philosophos ab omni injuri>um ultione non tantum ab/9]e1 v]um#a etiam pro inimicis vota fac]e suasit#b4 #a4 ,alii3 imo1 vel3 s$4 #b4 ,mat?4 ,v1 #dd4 ,luc4 ,,vi1 #bg4 ,alibi3 jussit4 ,,s5amus3 ,at ,davidem locis omnibus ac prophetas ipsos inimicis mala omnia prec>i videmus4 ,aut igitur ,*ri/us1 aut illi gravissime peccant1 qui tam contr>ia edicta f+unt1 quae nulli !ologi concili>e queunt4 ,quis autem tot et tam multos prophetas impietatis accuset8 ,sic enim ,david adv]sus inimicum3 ,con/itue sup] eum peccatorem1 et diabolus /et a dextris1 cum judicatur exeat condemnatus1 et oratio ejus fiat peccatum4 ,fiant filii ejus orphani et uxor ejus vidua1 et non sit qui mis]etur pupillis ejus1 et 9 una g5]atione exsc9datur nom5 ejus6 ,et ad extremum illud subjicit3 ,haec m]ces eorum1 qui detrahunt mihi4#a #a4 ,num4 ,x4 f94 ,ps4 #dg4 ,,salomo3 ,c]te ,davidem ac prophetas de ho/ibus ,dei potius1 quam de suis ultionem reposc]e videmus4 ,surge dom9e1 inquit ,moses1 et dissip5tur ho/es tui6#a #a4 ,psalm4 #fh1 #b4 ,num]4 #aj1 #ce4 ,,s5amus3 ,hic quidem ap]te contra ho/es ,dei1 s$ inf9itis prope locis prophetae suorum ho/ium int]itum cupidissime expetunt1 ut sup]iore psalmo1 po/quam execrabilem 9 modum inimicis imprecatus esset3 ,haec m]ces1 inquit1 eorum qui detrahunt1 non qui ,deo1 qui ,*ri/o detrahunt1 s$ mihi4 ,,salomo3 ,nem9i dubium e/1 qu9 prophetae sanctissimi ac summae pietatis et integritatis viri p]niciem suis inimicis opt5t ac prec5tur1 non #bfc aliam ob causam1 quam ut doceant ab omni injuria atque ultione esse ab/95dum1 et uni ,deo ultionem rel9qu5dam2 vetat enim lex div9a privatas injurias ulcisci1 s$ e>um ultionem ,deus ipse deposcit4 ,e/ autem ejus orationis1 qua ultionem a ,deo repetimus1 haec utilitas1 ut illum integritatis ac innoc5tiae te/em habeamus et ab injuria inf]5da ultionis specie ab/9eamus#a4 ,quoniam1 inquit ,hi]emias1 ultio ,dei e/4#b ,s$ f]5dum non e/1 quod ,lucas#c div9ae legi fraudem fac]e videtur 8 v]bis3 ,dictum e/ antiquis1 diliges proximum tuum et odio habebis inimicum tuum4#d ,haec po/rema v]ba nusquam 9 lege div9a aut ullis prophetis rep]iuntur1 s$ int]dictum plane contr>ium4 ,ne od]is1 inquit lex#e1 odio inte/9o qu5quam1 s$ ap]te illum increpa4 ,item3 ,ne sis injuri>um memor1 ne ulcisc>e te ipsum4 ,nec v]o e/ majus et melius antidotum adv]sus v9dictae fur5tis libid9em et ultionis cupiditatem1 quam#f 9 ipsius ,dei s9um effund]e totam1 qui nullam nisi ju/issimam ultionem accepturus e/4 ,at novus legislator1 ut legibus div9is d]og>et3 ,si quis1 inquit#g1 maxillam dextram palma ca$at1 obv]tito illi s9i/ram1 et ei qui tunicam rapu]it1 conc$ito quoque pallium1 nec vim vi repellas1 quod tam5 omnibus div9is et humanis legibus semp] licuit ac licebit1 vim inju/am a capite hone/a ratione propuls>e4 ,illud etiam m9us f]5dum1 qui proximum appellav]it fatuum1 reus sit inc5dii geh5nae#h2 quae int]dicta non modo sapi5tibus1 s$ etiam ,juliano imp]atori#i1 qui religionem *ri/ianam a se des]tam oppugnavit1 tam absurda visa sunt1 ut ea libris provulgatis omn9o repudi>et4 ,nam si legibus i/is1 quas *ri/iani pr9cipes ac magi/ratus jam pridem val]e juss]unt1 ulla vis esset1 nusquam innoc5tiae contra vim improborum locus rel9qu]etur1 scel]atis 9 bonos omnia1 bonis contra 9 scel]atos nihil lic]et4 #a4 ,levit4 #ai4 ,deut]4 #cb4 ,eze*4 #i et #be4 #b4 ,j]em4 #ej1 #ae4 #c4 ,apud ,mat?aeum potius rep]iuntur haec v]ba4 #d4 ,mat?4 #e1 #dc sqq4 #e4 ,levit4 #ai1 #ag4 ,eze*4 #i et #be1 #aj sqq4 #f4 ,alibi3 s$4 #g4 ,mat?4 ,v1 #ci sq4 ,lucas ,,vi1 #bi4 #h4 ,mat?4 ,v1 #bb4 ,lucas ,,vi4 #i4 ,apud ,cyrillum4 ,,s5amus3 ,longissime abe/ ,ari/oteles#a ab illa ,*ri/i s5t5tia1 qu9 etiam scribit1 eos1 qui ultionem non#b reposcant1 sibi ipsis injuriam inf]re4 #a4 ,l4 ,v4 ,e?ic4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,julianus quidem apo/ata nimis impud5t] ac impie ,*ri/i doctr9am calumniatus e/1 cum dic]et3 ,latronibus ac sic>iis impunitatem a ,*ri/o proponi1 nec cuiquam ullos ho/ium impetus propuls>e lic]e4 ,aliud enim e/1 (ficia p]fecta trad]e1 aliud m$iocritatem#a (ficiorum tu]i4 ,quis enim legibus omnibus se innoc5tem pr(iteatur8 ,et ut sit aliquis1 quam augu/a e/ innoc5tia1 ad legem bonum esse#b1 quam multa pietas1 humanitas1 ju/itia1 fides exigunt1 quae extra tabulas publicas #bfd sunt4 ,nam vim illatam vi propuls>e1 be/iis quidem e/1 et eorum qui ab ira sibi nequeunt temp]>e1 s$ pati5t] injuriam f]re ac pro ca$5tibus vota fac]e1 consummatae et p]fectae ju/itiae e/1 quam ,*ri/us1 ,davide et prophetis omnibus sup]ior1 hom9um g5]i patefecit4 ,id autem planum facit oratione sua ,jobus#c4 ,cum enim multa de sua ju/itia dixisset1 illud etiam#d subjecit3 ,si gaudium1 inquit1 p]cepi ex in=tunio inimici mei et exsultavi cum malum ei obv5isset2 s$ ne v]bo quidem malum ei sum imprecatus4#e ,haec illa e/ consummatae ju/itiae summa laus1 quam ,jobo ,deus ipse gravissimo te/imonio tribuit4 #a4 ,ita omnes4 #b4 ,s5eca l4 ,,ii de b5ef4 #c4 ,alii3 ,job4 #d4 ,alius3 enim4 #e4 ,jobi #ca1 #bi4 ,,coronaeus3 ,haec c]te discipl9a ,platonis decreto quodammodo congruit4 ,sic enim ,plato3 4 ,tritum e/ illud3 ,p>um abe/1 qu9 ,academici fiant ,*ri/iani6 ,neque tam5 si quis pallium eripi5ti tunicam non concess]it1 repreh5sione dignum putav]it legislator ,*ri/us1 cujus doctr9a1 non edicta prodita sunt1 s$ prius jacturam vir integ]rimus patietur1 quam ictibus aut litibus exp]iatur4 ,ex quo intelligitur1 ,*ri/i doctr9am1 non vulg>ium philosophorum ac legislatorum1 s$ consummatae sapi5tiae et integritatis v]um ar*etypum esse4 ,,octavius3 ,demus illud1 quod ,salomo non conc$it1 ,*ri/i doctr9am eximiam1 vitam sanctissimam1 cl>issimam nom9is sui famae exi/imationem1 mir&a d5ique non magica1 s$ plane div9a fuisse4 ,demus etiam id quod ,azora qu>ta scriptum e/1 ,*ri/um pro caet]is omnibus prophetis spiritum cl>issimum ac div9issimum habuisse1 haec tam5 omnia cum 9 hom9em cad]e poss9t1 non video quid sit1 quamobrem ,deum fat]i debeamus4 ,et quidem multo cl>iores fu]e tum doctr9a1 tum vitae sanctitate1 tum miraculis ,moses1 ,helias1 ,samuel1 ,josua1 qui non haec t]re/ria ,*ri/i miracula magorum#a f]e communia fec]unt1 s$ qui m>ia divis]unt1 flum9um cursus cohibu]unt1 coelum quom9us plu]et claus]unt1 clausum precibus ap]u]unt1 solem ac lunam#b suis s$ibus immobiles r$did]unt2 ,helias item et ,h5o*us non dubia te/ium fide po/ mortem1 s$ ante mortem div9a pote/ate ab hom9um conspectu abrepti fu]unt1 quos tam5 pro ,diis hab]e ac col]e impietatis esse ,*ri/iani confit5tur4 #a4 ,alii3 majorum1 vel3 majores4 #b4 ,additur alibi3 horas4 ,,curtius3 ,*ri/um prophetas i/os longissimo int]vallo sup]>e1 argum5tum e/ illud potissimum1 quod omnia omnium prophet>um oracula 9 ,*ri/um ut 9 scopum diriguntur1 nec magis illi coele/ia prodigia quam ,mosi1 quam ,josuae1 quam ,heliae defu]unt4 ,qu9 etiam 9 illa visione montis ,?abor ,moses et ,helias h9c et ill9c triumphanti ,*ri/o ad/it]unt#a1 quibus praes5tibus ,dei vox audita de coelo e/3 ,hic e/ filius dilectus1 9 quo mihi complacui1 ipsum audite6 ,cum ,heliam et ,mosem jubet audire ,*ri/um1 an illis exaequ&um aut comp>&um #bfe putavit8 ,jam v]o cui mortalium unquam mori5ti sol mori et obscur>i amisso spl5dore visus e/1 nisi ,*ri/o1 neque enim p] naturam id fi]i pot]at1 cum 9 ipso m]idiei mom5to id contig]it1 luna e diametro soli opposita1 ut v]issime dictum sit a ,dionysio ,areopagit>um s5atore3 aut ,deus naturae patitur1 aut naturae ru9am m9atur6 ,hujus autem eclipseos admir&a prodigia ,phlego ,trallianus ,adriani ,caes>is lib]tus #d anno #bbjb ,olympiadis1 i4e4 #ah ,tib]ii ,augu/i contigisse scribit4 ,quibus ea confirmantur1 quae ,mat?aeus #bg1 ,m>cus #ae1 ,dionysius ,areopagita 9 epi/olis1 ,eusebius hi/oricus 9 demon/ratione evangelica1 demon/ratione undevigesima1 ,orig5es contra ,celsum1 ,suidas 9 v]bo ,dionysius1 ,t]tullianus 9 ,apologetico de solis illius deliquio m]idiano scrips]unt4 #a4 ,mat?4 #ag1 #a seqq4 #b4 ,alius3 #bdj2 alius3 #baj4 ,,salomo3 ,ut apo!os9 ,?aboritanam illam1 non satis dignam quae refelli m]eatur1 omittam1 gravit] peccatur 9 hi/oriam ab illis sol>is deliquii inv5toribus2 annus enim #d4 ,olymp4 #bbja1 quem ,phlego notavit1 p5ultimus e/ ,n]onis1 ,silio ,n]va et ,julio ,attico consulibus1 #cb circit] annos po/ ,*ri/i supplicium1 ut ex ipsis ,romanorum fa/is et ,olympiadum circulis1 quae ,m4 ,v>ro1 ,dionysius ,halic>nasseus1 ,cuspianus1 ,sigonius1 ,onuphrius1 ,m]cator1 ,funccius summa cura ac dilig5tia sic conjunx]unt1 ut nem9em dubit>e patiantur4 ,hanc autem ,phlegonis eclips91 quae po/ annos #cbb contigit1 cum ,*ri/us mortuus e/1 ord9>iam ac naturalem 9 synodo solis ac lunae1 non 9 objectu1 quod i/i volunt1 secuta e/1 clades illu/rium s5atorum1 quos ,n]o int]fici jussit1 ,?raseam1 ,s5ecam1 ,pisonem1 caet]os et p>ricidia matris et utriusque uxoris1 paulo po/ civilia bella ac tres eodem anno imp]atores ,romanorum#c4 ,illud etiam ad errorem i/orum conv9c5dum acc$it1 quod solem 9 piscium sid]e tunc fuisse tradunt1 id quod fi]i nullo modo potuit1 cum pas*alis victima nunquam immol>etur1 nisi luna #ad4 m5sis ,nisan1 quo sol sidus arietis subire solet#d4 #a4 ,alius3 #bjj2 alius3 #baj4 #b4 ,alius3 #ce4 #c4 ,alius3 ac trium eodem anno imp]atorum ,romanorum4 #d4 ,exod4 #ab1 #f sqq4 ,,curtius3 ,cur igitur ,dionysius ,areopagita ad ,polyc>pum scrib5s ,apollophanem sophi/am co>guit 8 v]bis#a3 ,nescio1 inquit1 quo spiritu afflatus ad div9ationem prorupi/i1 ,apollophanes1 quod una mecum aspici5s eclips9 solis1 contra naturae ord9em1 tempore ,*ri/i pati5tis1 conv]sus ad me dixi/i3 hae pracl>ae sunt vicissitud9es r]um div9>um6 #a4 ,dionys4 epi/4 #g4 ,,toralba3 ,omissa temporum ac scriptorum controv]sia rationibus p]spicuis inquiramus1 ,*ri/us ,deus sit necne8 ,nam si g5]is humani auctor e/ et s]vator1 pr(ecto ,deum esse oportet4 ,si ,deus non e/1 ne hom9um quidem s]vator esse pote/4 ,,curtius3 ,necess>ium pr(ecto argum5tum1 quo argute refelluntur #bff ,ariani1 qui si quem g5]is humani s]vatorem confitebantur1 eundem tam5 ,deum esse negabant4 ,,salomo3 ,nihil saepius 9 sacris litt]is admonemur1 quam ab unius aet]ni ,dei pot5tia salutem p5d]e omnium#a3 ,ego ,deus aet]nus et praet] me non e/ alius4 ,item3 ,r$emtor no/] ,jehovah1 ,zebao? nom5 ejus4 ,item3 ,ego ,deus aet]nus solus salvator1 qui solus mortem inf]re et a morte solus erip]e possum1 nec alius e/ a me4 ,item3 ,ego ,deus aet]nus1 qui deleo iniquitates tuas propt] me4 ,non dixit3 propt] ,jesum filium1 supplicio affici5dum1 aut3 propt] ,messiam futurum1 illud autem ineffabile et sacratissimum num5 aet]nus nulli creaturae communicabile esse1 utriusque religionis !ologi confit5tur4 ,si ergo s]vatoris dignitas ei congruit1#b cui nom5 illud sanctissimum div9a lege tributum e/1 quonam modo illud mortali#c creaturae conv5iret8 #a4 ,jesaiae #cj et #db4 ,j]em4 #dc4 #de4 #dg4 #ca4 #cb4 ,g5es4 #af4 ,exod4 #f4 #bj4 #bi4 ,psalm4 #g4 #di4 ,eze*4 #cb4 #b4 ,rabbi ,moses #a4 #b4 ,calv9us c4 #a4 h>mon4 9 ,psalm4 #hc4 #c4 ,alibi3 div9ae4 ,,frid]icus3 ,at illud ipsum nom5 ,jesus seu ,jehovah#a s]vatorem significat1 eique maxime datum e/1 quia g5us humanum s]vaturus esset1 itaque ,paulus non obscure aut ambigue scripsit1 uni ,*ri/o inditum esse nom5 ,jesu#b1 quo audito#c omne g5u flectatur coele/ium1 t]re/rium ac inf]norum4 ,item3#d ,non e/ aliud sub coelo nom5 datum hom9ibus1 9 quo oporteat s]v>i4 ,item tanto prae/antior angelis1 quanto excell5tius e/ nom5 adeptus4 #a4 ,jehosua4 #b4 ,luc4 #a4 #b4 ,phil4 #b1 #aj4 #c4 ,alibi3 edito4 #d4 ,acta #d1 #ab4 ,hebr4 #a1 #d4 ,,salomo3 ,at quid i/a8 ,cum nom5 ,jesu et ,jehovah#a vulg>ia s9t ac communia1 nusquam tam5 ineffabile nom5 8 ,itaque argutus quidam !ologus#b *ri/ianos vet]es magi/ros jure co>guit1 quod illa v]ba3 ,non e/ aliud nom5 sub coelo etc41 sic int]pretantur1 ut s]v&i maje/as int] creaturas soli ,*ri/o conv5iret3 ,quoniam1 inquit1 hom9es 9 coelum consc5d]e nequeunt4 ,quae repreh5sio probabilis e/1 nec tam5 repreh5sioni congruit solutio1 s$ quia incongruum e/ exi/im>e1 vim et prae/antiam g5]is humani ulli creaturae communic>i posse1 cum soli ,deo tantum conv5iat4 ,petrus autem 9 concione populi ,*ri/um a ,deo factum pra$icavit#c4 ,clem5s etiam1 proximus ,petri successor 9 eodem pontificatu1 de quo ,paulus ipse laudabile te/imonium tulit1 librum promulgavit1 qui inscribitur1 ubi ,jesum creatum fuisse scribit1 ,eunomium secutus4 #a4 ,jehosua4 #b4 ,calv9us 9 c4 #ad4 #ab ,actorum4 #c4 ,actorum #d1 #aj sqq4 ,,curtius3 ,jesum etiam#a creaturam fuisse fatemur1 quat5us corpore ac m5te con/at1 conceptum 9 ut]o virg9is1 g5itum1 educatum1 mortuum1 #bfg sepultum1 neque quat5us e/ creatura s]vator dicitur1 s$ quat5us creator4 ,tametsi ad p>i5dam hom9ibus salutem humano corpore usus e/4 ,ac tametsi ,deus simul et homo sit1 non tam5 div9a ess5tia cum humana m5te confusa e/1 neque alt]i naturae alt]a concreta aut mi/a#b1 s$ quodammodo utraque utrique copulata sub unam et e&em ,*ri/i hypo/as94 #a4 ,alibi3 quoque4 #b4 ,alius addit3 nec tam5 omn9o alt]a divulsa4 ,alibi pro mi/a legitur3 inf9ita2 pro divulsa alibi3 dimi/a4 ,,s5amus3 ,dubitavi saepe1 quid esset1 quam ob rem ,petri ,lomb>di aetate v]um erat hoc enunciatum#a3 ,deus assumsit humanam naturam ut indum5tum2 nihilom9us tam5 falsum et ha]eticum po/ea esse coepit1 quia indum5tum corpori non copulatur1 at humanam naturam div9ae copul>i cr$unt4 #a4 ,scotus l4 ,,iii4 di/4 dicit1 hoc enunciatum ha]eticum esse coepisse po/ ,lomb>di aetatem4 ,,toralba3 ,nulla dualitas1 inquit ,dionysius1 pr9cipium esse pote/1 s$ et unitas dualitatis initium e/#a4 ,quod si utraque natura1 scilicet div9a et humana1 non e/ 9 unum et idem concreta1 nec alt]a p5itus ab alt]a discreta1 c]te copulata dualitas erit1 cui opus e/ v9culo quodam ac nexu1 quoniam illae duae naturae majore int]vallo a se invicem di/ant1 quam contr>ia1 quae sub eodem g5]e cont95tur4 ,at inf9itum et f9itum eodem g5]e corc]i nequeunt nec ulla copula possunt uniri4 ,nam eorum1 quae uniuntur1 ratio qua$am e/1 inf9iti autem 9 f9itum nulla1 ex quo sequitur1 utramque naturam ab utraque avulsam esse4 ,nam si utraque confusa esset1 utramque p]ire oport]et1 ac t]tium quoddam ex utraque con/itu5dum1 ut sup]ius demon/ratum4 ,quodsi natura div9a simplicissima e/1 nullam omn9o compositionem f]re pote/1 alioqu9 aj5tia et negantia simul esse v]a aut simul esse falsa oport]et de una et eadem re4 #a4 ,desunt haec sex antec$5tia v]ba 9 uno codice4 ,,frid]icus3 ,utramque naturam uniri docuit ,*ri/us1 cum dic]et3 ,ego et pat] unum sumus4#a #a4 ,joh4 #aj1 #cj4 ,,octavius3 ,ariani dictum illud ad concordiam et mutuum utriusque cons5sum p]t9]e cont5debant1 ut illud quoque#a3 ,pat]1 da ut sicut ego et tu unum sumus1 ita i/i 9 nobis unum s9t2 alioqu9 apo/oli ipsi ,dii fuiss5t4 ,item illud3 ,qui plantat1 et qui rigat1 unum sunt4 ,item#b3 ,qui adha]et dom9o1 unus spiritus e/4 ,quam ,arianorum int]pretationem etiam *ri/iani !ologi probant4 #a4 ,joh4 #ag1 #bj sq4 #b4 #a ,cor9?4 #f1 #ag4 ,,s5amus3 ,at ,hil>ius nos ipsos cum ,*ri/o unum et idem esse affirmat1 non tantum adoptione et cons5su1 s$ etiam natur4 ,,curtius3 ,ea s5t5tia omnium judicio repudiatur1 omnes enim ,dii essemus et impeccabiles1 si ejusdem naturae et ess5tiae cum ,*ri/o4 ,,coronaeus3 ,id quidem pl]ique arbitrantur fi]i assumtione corporis #bfh ,*ri/i sacram5ti ope1 cum ejus c>o et sanguis cum no/ra miscetur1 m5s etiam ejus et div9itas cr$5tibus communicatur#a4 #a4 ,erasmus p>aphr4 9 ,lucam4 ,,toralba3 ,non capio1 qua5am unio creatoris cum creatura fi]i possit1 cum ,dei natura simplex et incorporea sit1 non multa nec multiplex nec mutabilis4 ,quid si multiplex non sit1 quomodo triplex erit8 ,nam quicquid cadit 9 naturam1 sc9di necesse e/4 ,aut enim1 inquit ,evagrius1 natura patris1 filii et spiritus sancti simplex e/ aut composita2 non hoc1 illud igitur4 ,si simplex1 num5 etiam exp]s e/4 ,,coronaeus3 ,nemo ,deum triplicem esse putat1 tr9um quidem 9 unitate et unum 9 tr9itate fatemur1 triplicem aut duplicem negamus4 ,,toralba3 ,si tr9itas e/ 9 div9itate1 pluralitas e/ 9 deitate1 num]alis enim di/9ctio1 non ess5tialis1 quia posito b9>io1 non sequitur t]n>ius4 ,qu>e di/9ctio num]alis1 cum ab unitate rec$itur1 efficit deitatis divisionem1 et compositio num]osa corrumpit simplicitatem deitatis4 ,illud etiam absurdius sequitur1 quod ,dei pote/as1 quae e/ inf9ita1 solvitur ac debilitatur num]ali divisione4 ,nam vis ac pote/as cujusque rei eo major e/1 quo magis unita 9 sese1 et eo debilior1 quo longius ab illa unione simplicissima disc$it4 ,qu>e cum sola unitas sit omnipot5s1 nec quicquam simplicit] aut absolute unum sit praet] ,deum1 sequitur tr9itatem non esse omnipot5tem4 ,,curtius3 ,num]us non ref]tur ad ess5tiam1 s$ ad hypo/as9 p]son>um1 nec dividitur ess5tia div9a propt] hypo/aseos p]sonae cujusque divisionem4 ,,salomo3 ,si ,deus tr9us esset1 cur ,moses coacta populi concione orationem sic auspicatur3 ,audi ,isral1 ,deus no/] ,deus unus e/6#a ,cur 9 re tanti pond]is et mom5ti omisisset epi!ton illud tam necess>ium tr9us et unus8 ,at ne quis dubit>et1 ut prospiciebat futurum1 litt]as gr&iores 9 extremo primi ac po/remi v]bi apposuit1 contra scrib5di usum1 hoc enim unde nisi ut planum fac]et omnibus1 nec inf9itos esse ,deos1 nec plures uno esse posse1 9 quem nullus num]us cadat4 #a4 ,deut]4 #f1 #d4 ,,curtius3 ,argum5ta1 quae a negantibus ducuntur1 f]e sunt captiosa1 non dixit3 e/ tr9us1 ergo non e/ tr9us1 nihil ex eo sequitur4 ,,toralba3 ,nulla videtur argum5ti fallacia1 cum#a alt]o posito alt]um excludi sit necesse e/4 ,nam qui dicit ,unum1 excludit tr9um1 alioqu9 contr>ia simul v]a sunt1 unius et ejusdem ratione#b1 scilicet ,deus unus e/1 ,deus non e/ unus4 ,illud ab#c omnibus !ologis *ri/ianis usitatum e/1 ,deum effic]e non posse1 ut contr>ia eadem#d ratione simul v]a s9t1 non quod ulla sit impot5tia ,dei1 s$ quod subjectum incapax sit affirmationis simul et negationis4 ,nec illud ,plato voluisse videtur #bfi 9 ,p>m5ide1 ubi de ,ente et ,uno copiosissime diss]it1 quam ut doceat1 unum illud naturae pr9cipium simplicissimum esse1 nec praet] unitatem quicquam admitt]e posse4 ,x5ophanes item et ,melissus1 qui libros etiam de ,ente et ,uno scrips]unt1 nihil aliud volu]unt1 quam r]um omnium pr9cipium unitatem simplicissimam esse4 ,eadem ,py?agoreorum vox e/4 ,f9is1 inquit ,jambli*us1 totius contemplationis e/1 attoll]e m5tem a multitud9e ad unitatem3 1 4 ,itaque ,academici cum ,dei proprium nom5 inquirunt1 appellant 1 1 1 1 i4e4 unum1 bonum1 v]um1 simplex1 quem ,proelus vocat 1 unum div9>um unitatum fundam5tum4 #a4 ,alibi3 cur4 #b4 ,alibi3 rationis4 #c4 ,alius3 autem4 #d4 ,alibi3 ejusdem4 ,,coronaeus3 ,nullam video 9 8 enunciatis contradictionem3 ,deus e/ unus1 ,deus non e/ unus2 quia non ratione ejusdem1 primum enim ratione ess5tiae1 alt]um ratione p]son>um4 ,nec v]o 9 ipsa ratione p]son>um aliud e/ tr9itas1 quam unitas1 omnipot5s1 non divisa1 non composita1 non num]abilis1 s$ suapte natura simplicissima4 ,etiam si ess5tiae ratione unus e/1 ratione p]son>um tr9us4 ,,toralba3 ,igitur duas subesse necesse e/1 quoniam de uno et eodem subjecto dici non pote/ creator et creatura1 mortale et immortale1 sempit]num et fluxum1 /abile et caducum1 g5itum et +5itum4 ,oportet enim motum1 nexum1 qualitatem1 quantitatem1 corpus d5ique ,deo aet]no copul>i4 ,,frid]icus3 ,non fit unio corporis humani cum natura div9a1 s$ naturae div9ae cum m5te humana4 ,,toralba3 ,at fi]i non pote/1 ut quae uni#a t]tio uniuntur1 int] se uniantur1 et quae una sunt1 eadem int] se sunt eadem1 ex#b ipsis philosophiae pr9cipiis et decretis4 ,igitur si div9a m5s humanae m5ti unitur1 et humana meus corpori1 div9ae m5tis et corporis e&em unionem =e necesse e/4 ,hoc absurdum1 illud igitur quanquam fl]i nullo modo pote/1 ut m5s humana cum aet]no ,deo eat#c 9 unum1 cui nec m5s humana e/ 1 ac ne quidem1 nec inf9ita1 quanto m9us div9am naturam humano corpori misc]i putabimus4 #a4 ,alibi3 una4 #b4 ,additur alibi3 se4 #c4 ,alius3 coat4 ,,salomo3 ,c]te ,moses ,rambam graviore blasphemia putat oblig>i1 qui ,deo corporeum quiddam inesse arbitratur1 quam qui colit idola4 ,,frid]icus3 ,cur nobis !ologos ?almudi/as1 *ri/ianae religionis ev]sores1 opponis1 qui ,*ri/o deitatem1 ,deo rationem1 memoriam1 v]itatem1 quas cum hom9e quodammodo communes habet1 modis omnibus erip]e conantur8 ,,curtius3 ,salomonis et ,toralbae hunc video scopum esse1 ut ,dei naturam ac tr9itatis arcana rationibus et argum5tis assequantur1 fide opus #bgj e/3 ad ea1 quae sola fide nituntur1 si rationem aut demon/rationem adhibeas1 nihilo plus efficies1 quam si cum ratione insanire velis4 ,itaque ,plato#a1 vir div9us1 cum de ,deo quicquam scrib]e metu]et1 quod ab ejus maje/ate esset ali5um1 cr$i jubet iis1 quae a majoribus prodita fu]ant1 s9e ulla demon/ratione4 ,quod etiam ,ari/oteles affirmat 8 v]bis3 #b 4 ,qu>e nec prob>e possum ,eusebii1 ,galat9i1 ,augu/9i1 ,eugub9i scripta1 e quibus ,mornaeus demon/rati\es evangelicas prom]e conatur4 ,non enim prospex]unt1 sci5tiam et fidem1 quam infusam appellant1 simul />e non#c posse4 #a4 ,9 ,timaeo4 #b4 ,alius3 4 #c4 ,alii3 nullo modo4 ,,toralba3 ,valeat illud quidem int] ,*ri/ianos1 s$ prospici5dum e/1 quid philosophis1 quid paganis1 quid ,epicuraeis1 qui fidem infusam aut evangelium respuunt1 respond]i possit1 ne illis idem objiciatur1 quod olim ,julianus imp]ator ,galilaeis1 eos scilicet ad omnia argum5ta physica1 demon/rationes nihil aliud 9 ore habuisse praet]quam illud3 4 ,prae/abilius e/ igitur1 cum philosophis1 quid ratio possit1 exp]iri1 quam vadimonium des]uisse vid]i4 ,nam si ess5tia sive illa1 quae pat] e/1 filius sit3 idem sibi pat] e/ et filius1 idem g5itus et +5itus4 ,,frid]icus3 ,unus e/ +5itus pat]1 unus filius ab aet]no tempore g5itus4 ,,toralba3 ,si non e/ idem g5itum et +5itum1 div]sa e/ patris et filii sub/antia4 ,,frid]icus3 ,ess5tia unum et idem1 non hypo/asi4 ,,octavius3 ,cur ergo 9 concilio ,toletano decretum e/1 solum v]bum c>nem factum1 solum hom9em induisse8 ,nam ex eo sequitur1 pat]nam ess5tiam non e&em esse cum ess5tia filii4 ,,frid]icus3 ,illud admon5di sumus1 aliam esse hypo/as9 ab ess5tia1 quae ab imp]itis confusa d5sissimam hac 9 disputatione calig9em pep]]unt4 ,,toralba1 ,si pat] g5uit ,deum1 aut se ,deum g5uit aut alium ,d5m1 t]tium nihil e/4 ,at nulla res seipsam gignit1 nec sui ipsius causa esse pote/4 ,ac tametsi ,platonici saepius usurpant illa de ,deo3 1 1 1 1 nihil tam5 aliud significatur1 quam ,deum aet]num sua scilicet pot5tia1 natura1 maje/ate1 beatitate cont5tum1 nihil ali5is opibus eg]e4 ,non autem put&um e/1 quicquam a se ipso gigni4 ,ob id enim ,plut>*us ,deum antiquissimum esse scribit1 quia sit +5itus1 1 4 ,ex quo sequitur1 aet]num id esse non posse1 quod g5itum sit4 ,et quidem ,hil>ius scribit#a1 id quod nascitur1 non fuisse antequam nasc]etur4 #a4 ,libr4 #ab de tr9itate4 #bga ,,curtius3 ,igitur argum5to a contr>iis sequitur1 id semp] fuisse1 quod ab aet]no tempore g5itum e/1 ut de filio cr$imus4 ,,toralba3 ,si quid seipsum g5uisset aut fecisset1 id quod gign]etur et quod gign]et1 imp]fectum esset1 quoniam oport]et totum non esse1 ut gign]etur a seipso4 ,si enim esset1 non fi]et1 quia jam esset2 si non exi/]et1 non gign]et1 quia non esset4 ,igitur ,deus de se ipso non g5uit filium seipsum4 ,quo fit1 ut alius sit a patre1 non relatione p]son>um1 s$ tota sub/antiae ratione4 ,quod ,*ri/us ap]te 8 v]bis comprobans3 ,alius e/1 inquit1 qui me misit pat]4#a ,quod de hom9e dici non pote/1 qui nondum erat homo1 quum mitt]etur4 #a4 ,joh4 #e1 #bc4 #ab1 #de4 ,,frid]icus3 ,argute quidem et subtilit]1 s$ utramque argum5ti p>tem negat ,augu/9us#a1 negat ,lomb>dus#b1 et recte3 ,neque enim sequitur1 inquit ,scotus#c1 si sol murem g5]at1 igitur se murem1 aut alium murem a se1 s$ alium qui e/ mus4 #a4 ,libr4 #g de tr9it4 #b4 ,libr4 #a di/4 #d4 #c4 ,libr4 #a di/4 #d4 ,,octavius3 ,augu/9us igitur sui oblitus e/3 ,pat]1 inquit1 ut hab]et filium de seipso1 non m9uit se ipsum1 s$ ita de se alt]um g5]at1 ut totus man]et 9 se1 esset 9 filio tantus1 quantus e/ solus4 ,quae c]te implicant contradictionem cum sup]ioribus1 quoniam tota natura diss5tanea sunt idem et alt]um4 ,item alibi3 ,deus cum v]bum g5uit1 id quod e/ ipse g5uit2 ,deum autem1 inquit ,basilius#a1 1 #b1 neque a seipso1 neque ab alio gigni4 #a4 ,9 symb4 libr4 contra ,eunom4 #b4 ,alii3 4 ,,frid]icus3 ,9 eo ipso ,lomb>dus ,augu/9um refellit1 ubi sub/antiam ,dei filium scribit g5uisse4 ,aut filius1 inquit ,lomb>dus1 de sub/antia patris1 aut de nihilo conditus e/2 non hoc1 ergo illud1 aut omn9o alius e/ ,deus4 ,,octavius3 ,lomb>dus huic argum5to subjicit haec v]ba#a3 ,vehem5t] nos i/a mov5t1 quae quomodo intelliguntur1 mallem ex aliis audire1 quam trad]e4 ,alt]utrum tam5 confit]i necesse e/3 ,si de sub/antia patris filium g5itum dicamus1 erit idem ,deus aut alius ,deus1 et utrumque absurdum e/4 ,neque v]o sunt duae filiationes1 ut !ologorum v]bis utamur1 s$ una filiatio ,dei aet]ni1 tum ad ,deum filium1 tum ad hom9em4 ,itaque po/]iores !ologi ,lomb>dum refellunt1 quod negavit sub/antiam a sub/antia gigni1 cum vet]es !ologi sic s5tiant3 ,pat]1 inquit ,t]tullianus1 tota sub/antia e/1 filius autem d]ivatio totius et portio4 #a4 ,libr4 #c di/4 #h4 ,,toralba3 ,nihil a ,deo tam ali5um1 quam p>tem ei tribu]e aut detrah]e portionem1 cum sua natura nullas p>tes hab]e possit1 alioqu9 corpus esset et quidem dividuum1 contra quod sup]ius demon/ratum e/4 ,absurditas autem v]i et falsi c]tissimus e/ judex#a1 cum eo #bgb d$ucimur1 ut quod p] naturam fi]i non possit1 confit]i1 aut de suspecta s5t5tia dec$]e cogamur4 #a4 ,alii3 index4 ,,coronaeus3 ,igitur omnia quae fiunt praet] naturae cursum ac t5orem1 quae multa sunt1 a ,toralba sup]ius allata1 etiam absurda vid]i oportet4 ,,toralba3 ,multa quidem non ord9>io aut consueto naturae cursu f]untur1 non tam5 pugnant cum natura div9a4 ,,curtius3 ,cum nihil proprie et apposite de ,deo dici possit1 s$ omnia commode neg>i1 fru/ra 8 enunciatis utitur ,toralba1 ,deus e/ sub/antia1 quia ,deus nullis accid5tibus subjungitur et sub/at1 quod sub/antiae maxime proprium4 ,,toralba3 ,pat] ess5tiae nom5 e/1 aut actus1 si actus1 pr(ecto filius creatus e/1 si ess5tiae nom5 e/1 filius tota sub/antia alius e/ patre4 ,,curtius3 ,aliud argum5tum e/ ,atii1 cui tametsi ,basilius#a non respondeat1 utrumque tam5 inficiatione subv]titur1 quia patris vox relationem tantum significat4 #a4 ,orat4 ,v4 ,,octavius3 ,scribit ,epiphanius1 ,atium trec5ta argum5ta collegisse contra ,*ri/i deitatem1 quae p>tim extant1 vix ullum tam5 e/ efficacius eo1 quo a junioribus adv]sus ,hil>ium et ,a?anasium concluditur#a4 ,cum enim ,deum ,deo g5itum1 lum5 de lum9e acceptum dic]5t3 ,*ri/us1 inquit1 ex sese ,deus e/1 non ex alio4 ,nam si habet ab alio#b1 ut ,deus sit1 ,deus esse nequit4 ,cui argum5to non video1 quid respond]i possit4 #a4 ,hil>ius l4 #f de tr94 ,a?anasius 9 symb4 #b4 ,alibi3 uno4 ,,frid]icus3 ,sup]ius dictum e/1 non alium esse ,deum1 qui a patre g5itus e/4 ,neque enim 9 div9itate pat] causa effici5s e/ filii1 s$ causa ess5tiae quae ab effici5te plurimum auf]t#a4 #a4 ,damasc4 l4 #d phys4 ,,toralba3 ,si ,*ri/us e/ ,dei filius1 e/ ejusdem ess5tiae1 aliqu&o g5itum esse oportet2 si g5itus e/ aliqu&o1 fuit tempus illud1 quo nondum erat1 quod quidem orig9em ac tempus pr9cipii habuisse decl>at4 ,,coronaeus3 ,hoc argum5tum ,augu/9us#a et ,hil>ius#b sic diluunt1 ut patrem agnoscant1 aet]num s9e auctore1 filium etiam aet]num1 s$ non s9e autore1 ut calor ab igne1 lux a sole4 ,*ri/us1 inquit ,t]tullianus#c1 a patre prodiit1 ut radius a sole1 rivus ex fonte1 frutex e sem9e4 #a4 ,l4 #a de tr94 #b4 ,l4 #ab de tr94 #c4 ,adv4 ,praxeam4 ,,toralba3 ,effectio saepe cum causa concurrit1 ut lux ipsa1 nec prior e/ nec po/]ior sole1 s$ nunquam sunt eadem1 cum sol sit sub/antia1 lux autem accid5s1 quod de patre et filio dici nullo modo pote/4 ,nam si quid nascitur ut sit1 tempus antec$]e oportet1 quo nondum erat4 ,ex quo sequitur1 filium aut nondum fuisse g5itum1 aut si g5itus e/1 aet]num non esse#a4 #a4 ,alii3 esse non posse4 #bgc ,,frid]icus3 ,jam diximus patrem esse causam ess5tialem filii et pr9cipii1 ut ,augu/9us1 ,hil>ius1 ,gregorius ,nazianz5us1 ,basilius confit5tur1 s$ patrem aet]num aet]nae cujusdam effectionis4 ,nec video1 cur 9 eo ha]]e debeamus4 ,,octavius3 ,cur ergo magi/] s5t5ti>um ita haesit1 ut exclamet hunc 9 modum3 ,hoc humanum s5sum exc$it et intellig5tiam mundi1 quae non capit ratio4 ,,toralba3 ,imo ratio1 quae div9a lux e/1 uniuscujusque m5ti insita1 videt1 s5tit1 judicat1 quod#a rectum1 quod pravum1 quod v]um1 quod falsum4 #a4 ,alius3 quid 444 quid 444 quid 444 quid4 ,,frid]icus3 ,ita quidem eas res1 qu>um capax e/4 ,s$ ,deus aet]nus ac inf9itus humanae m5tis gurgu/io capi nequit1 quia imp]ve/igabilis1 div9issimus1 supremus1 i4e41 ut elegantioribus ,!ophra/i v]bis utamur1 1 1 4 ,,salomo3 ,illic#a agit ,!ophra/us de ,deo1 hic autem agitur de hom9e ,jesu1 neque enim pro argum5to sum5dum id1 quod conclud5dum e/1 nempe#b ,jesum esse ,deum4 ,nam ,deus non obscure aut ambigue1 s$ sua voce decl>ans1 quis esset3 ,ante me1 inquit1 non e/ ,deus et po/ me non erit4 ,item3 ,ego primus ex/iti et po/remus ero4#c ,at *ri/iani !ologi confit5tur#d1 p]sonam creatam esse et antequam hom9em induisset 9 ut]o foem9ae1 p]sonam habuisse filii1 quis dubitet1 an filius sit creatura8 ,non igitur creator1 non ,deus4 #a4 ,alius3 ,illis4 #b4 ,alius3 scilicet4 #c4 ,jes4 #dh1 #ab4 #d4 ,scotus l4 #a4 di/4 ,,iv4 ,,octavius3 ,magi/] s5t5ti>um#a negat1 p]sonam filii con/>e ex ,deo et hom9e1 ut ex p>tibus2 de9de subjicit#b3 ,inexplicabilis e/ i/ius unionis ratio1 negat tam5 utramque naturam misc]i1 et idololatriam vocat ador>e corpus et animam ,*ri/i1 quoniam1 inquit1 corpus et anima ,*ri/i creaturae sunt4 ,eadem e/ ,philippi ,melan*?onis#c s5t5tia4 #a4 ,lib4 ,,ii4 di/4 #i4 #b4 ,libr4 ,,iii4 di/4 #ij4 #c4 ,contra ,/anc>um4 ,,curtius3 ,ut]que recte1 quoniam ,ephes9a ,synodus decrevit1 ,*ri/um una #a col5dum esse4 #a4 ,alii3 latria4 ,,octavius3 ,si non e/ confusa utraque natura unione hypo/atica 9 ,*ri/o1 non debuit cultus confundi1 ut cum creatore creatura misc]etur ac simul col]etur1 cum sacrilegio proximum sit1 put>e patrem et filium s+ul>em ,deum esse1 ut inquit ,hil>ius1 9 patre et filio duos cr$]e impium1 ac t]tium nihil e/4 ,,frid]icus3 ,si quis e/1 qui subtilius i/a exquirat1 nec tam5 p5itus intelligat1 cogitet ea1 etiamsi#a c]tissimis demon/rationibus nitantur1 saepius tam5 p]cipi non posse4 #b esse omnes !ologi et #bgd philosophi praet] ,augu/9um et ,lactantium confit5tur1 idque tum p]spicua m9imaque dubia demon/ratione1 tum etiam exp]i5tia diuturna exploratissimum1 nemo tam5 id cogitatione p]sequi pote/1 ut ,moses ,rambam#c acutissimus philosophus confitetur1 ut mirum vid]i non debeat1 si ,lactantius et ,augu/9us a/rologos ut imp]itos et insanos irris]9t1 qui i/a cr$]5t4 ,qu9 etiam ,augu/9i autoritate adacti#d pl]ique !ologi ha]eticos esse judic>unt1 qui esse arbitr>5tur4 ,int] quos quidem ,vigilius quidam episcopus ,salisburg5sis a pontifice maximo quasi ha]eticus damnatus e/1 quod ita s5tiret ,a4,c4 #gdee4 ,quanto m9us igitur div9ae naturae unionem cum humana p]cipiemus4 ,itaque ,hil>ius ipse1 eloqu5tia atque eruditione cl>issimus3 ,extra s]monem e/1 inquit#f1 quod exigitur1 extra s5sum non enunciatur1 non att+itur1 non t5etur4 ,idem paulo po/#g3 ,mihi 9 s5su labes e/1 9 intellig5tia /upor1 9 s]mone sil5tium4 ,idem1 ,deum ex uno1 non portione1 non sectione1 non dim9utione1 non d]ivatione1 non prot5sione1 s$ incompreh5sibili modo esse4 ,quid ,ju/9us ,m>tyr8 ,unitas 9 tr9itate et tr9itas 9 unitate nascitur#h1 id quomodo sit#i1 nec alios scrut>i velim1 nec ipse mihi satisfac]e possum1 cum arcanos s]mones sordida l+ua enunci>e nefas exi/imem4 ,si igitur tantos ac tales viros piget1 rem omnium sacratissimam vel primoribus att+]e digitis1 quid nobis faci5dum putemus8#aj #a4 ,alii3 etiam quae 444 nituntur4 #b4 ,alii3 ,anti*tonas4 #c4 ,9 ep4 contra a/rologos4 #d4 ,alius3 adducti4 #e4 ,av5t9us annal4 l4 ,,iii4 #f4 ,libro ,i4 de tr94 #g4 ,libro ,,vi4 cod4 #h4 ,alibi3 nescitur4 #i4 ,alius3 fiat4 #aj4 ,alius3 putamus4 ,,octavius3 ,non scio atque haud miror#a1 an major obscuritas sit de spiritu sancto1 quem ,a?anasius#b et ,*ryso/omus#c a patre et filio proc$]e scrips]unt1 cum tam5 9 conciliis ,graecis ana!matis po5a sit ei1 qui hoc cr$id]it4 ,et quidem ,damasc5us3 ,spiritum sanctum inquit1 a patre proc$]e1 9 filio quiesc]e dicimus4 ,quam op9ionem cum int] discrepantium v>ietatem ,johannes agnom5to ,scotus concili>e nequiret3 ,quis1 inquit1 ,damasc5um1 ,basilium1 ,gregorium ,nazianz5um1 ,gregorium !ologum1 ,ju/9um ,m>tyrem1 ,cyrillum ha]eseos damn>et8 ,quis etiam ,hi]onymum1 ,augu/9um1 ,hil>ium1 ,ambrosium1 ,lat9os omnes erroris co>gu]et8 ,alt]utros tam5 aut etiam utrosque insignit] labi ac decipi necesse e/4 #a4 ,alius3 ,non miror atque haud scio4 #b4 ,9 symb4 #c4 ,9 epi/olam ad ,cor9?4 cp4 #ab4 ,,frid]icus#a3 ,ecclesia occid5talis ca?olica1 symbolum ,a?anasii secuta1 spiritum sanctum ab utroque prodire confitetur4 ,quia nec g5itus e/1 inquit ,augu/9us1 nec +5itus1 nec s9t duo filii1 si g5itus1 aut duo patres1 si +5itus1 et consequ5t] duo pr9cipia#b1 duo sunt innascibiles1 ut eorum v]bis utamur4 #a4 ,alibi3 ,,coronaeus4 #b4 ,addit alius3 si4 ,,octavius3 ,at magi/] s5t5ti>um hanc ,augu/9i s5t5tiam sic #bge refutans3 ,quis1 inquit1 hoc explic>e pote/8 ,nam si +5itus e/1 spiritus erit s9e pr9cipio1 ac duo pr9cipia futura sunt2 si g5itus1 erunt duo filii et int] se fratres2 si ex filio g5itus1 jam nepos ex filio patri futurus e/4 ,,frid]icus3 ,ut ergo ambiguitas illa dilu]etur1 ,lat9i commodius ab utroque spiritum produc]e tradunt4 ,,toralba3 ,processio illa spiritus a filio1 qui patrem habet autorem et g5]is pr9cipem1 valde dissimilis e/ et inaequalis ei quae a patre1 qui nullum habet auctorem4 ,s$ cur potius processio spiritus quam g5]atio#a1 aut cur potius g5]atio filii1 quam processio1 cum trium sit una et eadem ess5tia8 ,pr(ecto consimiles sunt illae ,scoti#b argutiae1 cum patrem et filium scribit unum spiratorem1 non tam5 unum spirantem1 s$ duos spirantes4 #a4 ,desunt alibi quatuor haec antec$5tia v]ba4 #b4 ,libr4 ,i4 s5t5ti>4 di/4 #ab4 ,,coronaeus3 ,ad haec utcunque#a intellig5da patefacit aditum ,hil>ius1 cum tr9itatem soli1 radio1 luci comp>avit4 #a4 ,alibi3 utrumque vel3 utraque4 ,,toralba3 ,nullo modo rei propositae congruit illa comp>atio1 cum radius et lux ipsa sunt accid5tia1 sol v]o corpus1 sub/antia con/ans1 at illi ajunt tres p]sonas4 ,praet]ea ,deo nihil acc$]e aut dec$]e pote/4 ,d5ique si gigni1 sive proc$]e1 sive d]iv>i filium et spiritum sanctum a patre dicamus1 inf9itum ab inf9ito man>e confit5dum erit1 quae absurditas e/ omnium maxima#a4 ,cum enim qua]itur1 cur ,deus ,deum fac]e non possit1 nihil aliud respond]i pote/1 quam inf9itum ab inf9ito dec]pi non posse4 ,itaque laudatur ,anselmus1 qui rogatus a discipulo1 cur hom9em impeccabilem ,deus non fecisset3 ,quoniam1 inquit1 ,deum fac]e non potuit#b4 ,ex quo sequitur1 absurdum esse illud enunciatum3 ,deus factus e/ homo81 quia ,deus 9 hom9em mut>etur et homo 9 ,deum1 utrobique enim e/ actio et passio4 ,jam v]o inexplicabilis e/ talium enunciatorum complexio1 deitas sive aet]nitas e/ +5ita quat5us pat]1 g5ita v]o quat5us filius1 nec g5ita nec +5ita quat5us spiritus sanctus1 quae de una et eadem ess5tia nullo modo dici pote/4 #a4 ,ari/oteles l4 ,,ii4 phys4 #b4 ,scotus l4 ,,iii ,s5t5t4 di/4 #g4 ,,coronaeus3 ,si res int] se comp>atae usquequaque conv5ir5t1 non esset r]um similitudo1 s$ res ipsa4 ,qu>e ,basilius#a alit] atque ,hil>ius tribus solibus tr9itatem comp>at1 ut a re ipsa propius abesset4 #a4 ,ep4 #ae4 contra ,eunomium4 ,,octavius3 ,at ,hi]onymus#a sacrilegium vocat1 tres 9 ,deo sub/antias colloc>e1 cum tam5 nihil apud ,hil>ium#b frequ5tius rep]iatur1 quod juniores !ologi mirantur4 ,qu9 etiam ,hil>ius#c1 cum scripsisset aet]nitatem esse 9 patre1 repreh5sus e/ a junioribus4 ,an1 inquit ille1 hoc ab ,hil>io dictum e/1 ut ,*ri/o eripiat deitatem8#d4 #a4 ,ad ,damasc5um4 #b4 ,libr4 de tr94 #c4 ,9 h>monia c4 ,,xiii4 #d4 ,calv94 l4 #a4 in/itut4 cp4 #ac4 ,,frid]icus3 ,hoc ,hil>ium noluisse te/atur ipsa repetitio frequ5s #bgf 9 ejus scriptis1 ,*ri/um esse ,deum1 s$ ,graeci commodius ad p]son>um di/9ctionem v]bo hypo/aseos utuntur4 ,,octavius3 ,at ,hi]onymus 9 voce hypo/aseos v55um#a lat]e suspicatur4 ,et quidem ,paulus alio s5su videtur uti hac voce1 ubi spiritum sanctura appellat *>act]em hypo/aseos patris4 #a4 ,alii3 v]e unum4 ,,toralba3 ,hypo/asis e/ accid5s aut sub/antia1 t]tium nihil e/1 et ,deo nihil acc$]e pote/1 igitur sub/antiam esse oportet4 ,s9 hypo/as9 pro ess5tia accipiamus1 tres erunt ess5tiae aut tres sub/antiae 9 ,deo1 quia unicuique p]sonae suam hypo/as9 s+ul>em tribuunt4 ,,curtius3 ,ess5tiae v]bo accid5s aut sub/antia significatur1 neque enim s*ola/ici hoc enunciatum3 filius e/ de patris ess5tia81 p]9de accipiunt ac illud3 e/ de patris sub/antia81 quia hoc modo filius patri consub/antialis exprimitur1 illo non item4 ,hypo/asis autem p]sonis tribuitur1 ne tres 9 unam et e&em confusae videantur1 cum sit qua$am cujusque p]sonae proprietas1 alt]i non communicabilis4 ,,octavius3 ,cur igitur primo capite confessionis ,augu/anae vox p]sonae ullam p>tem aut qualitatem signific>e negatur1 s$ id quod proprie subsi/it8 ,nam proprietas p]son>um e/ ea1 ut pat] a se ipso pote/atem habeat1 non ab alio1 ut voluit ,augu/9us#a2 filius v]o non a se ipso1 s$ a patre4 ,idem quoque tradit1 patrem s9e pr9cipio1 s9e auctore1 filium v]o non s9e pr9cipio1 s$ a patre ess5tiam hab]e4 ,quis autem s]io putet1 hunc ,deum esse1 qui ortus sui pr9cipium1 ess5tiam1 pote/atem alt]i f]at acceptam8 ,ac ne quis illud ,augu/9o aliud cogitanti excidisse arbitr>etur1 ap]tius repet5s#b3 ,pat]1 inquit1 a nullo habet1 ut ,deus sit1 filius autem1 ut ,deus sit1 habet a patre4 ,idem quoque ,basilius scribit#c4 #a4 ,libro ,,iii4 de tr94 c4 #ab4 #b4 ,ep4 #ff4 #c4 ,epi/4 #ae4 cont4 ,eunom4 ,,toralba3 ,si filius orig9is suae primordia patri debet1 aet]nus esse non pote/4 ,nam si pat] g5uit filium1 gign5di f9em simul fecit aut semp] gignit 7ut videtur iis1 qui ad ,*ri/um ref]unt haec v]ba#a3 ,ego hodie g5ui te71 imp]fecta semp] e/ filii g5]atio4 ,s9 gign]e desiit1 etiam aliqu&o coepit2 si coepit gigni filius1 non e/ aet]nus1 non e/ inf9itus1 non e/ ,deus4 #a4 ,psalm #b1 #g4 cf4 ,actor4 #ac1 #bc et #cc4 ,hebr4 #a1 #e4 #e1 #e4 ,,coronaeus3 ,eodem revolvimur1 illud enim cogit&um1 non tres aet]nos1 non tres inf9itos1 non tres ,deos1 s$ unum ,deum aet]num1 inf9itum1 p]son>um tam5 v>ietate di/+ui1 ac proprium quoddam p]sonae cuique conv5ire#a1 ut cum ,lomb>dus negat1 spiritum pr9cipium esse1 nisi ad creaturas4 #a4 ,alii3 conv5itur4 ,,salomo3 ,igitur ante annorum sex millia spiritus sancti nullo modo pr9cipium erat1 cum nihil adhuc creatum exi/]et4 ,atque ob id ,mac$oniani #bgg spiritum creaturam appellabant1 quem#a ,*ri/iani ex symbolo#b ,deo coaet]num et ,deum assev]ant4 #a4 ,addit alius3 tam54 #b4 ,symb4 ,a?anas4 ,,frid]icus3 ,haec v]ba magi/ri s5t5ti>um ad relationem et nom9ationem p]son>um1 non ad ess5tiam ref]untur4 ,,octavius3 ,si spiritus habeat a patre et filio pr9cipium1 cur ,a?anasius1 ,*ryso/omus#a1 ,augu/9us#b tres esse coaequales et coaet]nos affirmant8 #a4 ,ep4 #a4 ad ,cor9?4 cp4 #ab4 #b4 ,lib4 ,v4 de tr94 ,,curtius3 ,recte illi quidem propt] ess5tiam coaet]nam1 p]son>um v]o relatione pat] filio natura prior dicitur ac major1 quo p]t9et illud3 ,pat] major me e/4#a #a4 ,joh4 #ad1 #bh4 ,,salomo3 ,imo spiritum patre et filio sup]iorem faciunt ,mat?aeus1 ,m>cus1 ,lucas#a1 qui quae peccantur 9 patrem et filium1 ignosci affirmant1 quae v]o peccantur 9 spiritum sanctum1 ignosci negant4 ,at cum ,moses ,deum plac>e con>etur1 aut se de libro vitae del]i#b1 en div9a vox ad illum3 ,qui peccav]it 9 me1 inquit#c1 hunc ego de libro vitae delebo4 ,an filium et spiritum sanctum1 si patri aequales ess5t1 praet]missurus fuisset8 ,nullum etiam tr9itatis argum5tum ex/at 9 lege div9a1 at ne 9 prophetis quidem ve/igium ullum4 #a4 ,mat?4 #ab1 #ca sq4 ,m>c4 #c1 #bi4 ,luc4 #ab4 #aj4 #b4 ,ita omnes2 unus codex legit3 ut se del]et4 #c4 ,psalm4 #fi1 #bi4 ,,curtius3 ,quid ais1 ,salomo6 ,an non#a ullum caput1 ulla pag9a antiqui fo$]is prophet>um1 ubi non aliud sacrosanctae tr9itatis ve/igium comp>eat8#b #a4 ,alii3 e/4 #b4 ,alii3 comp]iatur4 ,,octavius3 ,c]te ,m>t9us ,lu!rus1 cum multa de supplicationibus ,romanis1 tum v]o c>m5 hoc vulgatum del]e non dubitavit3 sancta tr9itas1 unus ,deus1 mis]]e nobis6 quia tr9itas ,deus esse non pote/1 cum sit foem9ea vox1 secundae int5tionis1 ut dialectici1 vel collegii1 ut juris consulti loquuntur#a1 qui collegium de tribus p]sonis def9iunt2 at nec 9 ullum collegam conv5iunt1 quae de toto collegio dicuntur4 ,itaque ,orig5es1 quem ,hi]onymus magi/rum ecclesi>um appellat1 tr9itatis v]bum supra modum execratur1 ac sectam supra modum ac]bissime insectatur#b4 ,qu9 etiam ,ruf9us ejus int]pres scribit1 multa1 quae ab ,orig5e contra tr9itatem scripta fu]ant1 a se correcta fuisse4 ,s$ cum bona ,ruf9i v5ia dictum sit1 non decuit int]pretem correctoris (ficio fungi1 nec mirum videatur1 si ,orig5es#c corruptus eadem quae ,a?anasius int]dum scrib]e et vocem 1 quae nondum exaudita erat1 usurp>e de filio videatur4 ,eadem lic5tia ,cypriani epi/olis suppositus e/ ,t]tulliani lib] de tr9itate1 ut monuit ,ruf9us#d4 #a4 ,leg4 ,n]atius de ,v4 ,s4 #b4 ,prologo libri 4 #c4 ,cap4 #aa et #ab 9 libr4 ,num]orum4 #d4 ,9 ,apolog4 ,orig5is4 ,,coronaeus3 ,tametsi v]bum tr9itatis sive triadis 9 sanctis litt]is #bgh inusitatum videamus#a1 nihilom9us baptismum fi]i oport]e legimus 9 nom9e patris1 filii et spiritus sancti1 et quidem proximus apo/olis ,ju/9us ,m>tyr librum scripsit 4 #a4 ,alius3 videmus4 ,,octavius3 ,libellum hunc esse supposititium1 ratio p]spicua temporum conv9cit4 ,floruit enim ,m4 ,aurelio pr9cipe1 cui apologiam nuncupavit4 ,at 9 quae/ionibus ,,cxxiv ad or?odoxos libri illius qua]it auctor1 cur ev]sa et fracta sit sup]/itio paganorum1 cum tam5 aetate ,ju/9i maxime flor]et4 ,v]bum autem primum sub ,con/ant9o pr9cipe usurp>e coep]unt1 duc5tis circit] annis po/ aetatem ,ju/9i4 ,eadem lic5tia prodiit 9 vulgus missa ,d4 ,jacobi ,graece scripta1 9 qua sanctae tr9itatis1 apo/olorum1 confessorum1 virg9um ord9es ac voces saepius +]untur1 cum tam5 is ,jacobus excepto ,/ephano primus m>tyrium passus sit4 ,consimilis e/ missa ,*ryso/omi1 9 qua ,*ryso/omus ad ,*ryso/omum preces fundit#a1 quo quid ineptius8 #a4 ,9 f9e missae ,graece expressae4 ,,coronaeus3 ,eodem igitur morbo omnes omnium libri labor>5t6 ,s$ ne vide> ,te/am5ti ,novi tabulis aut int]pretibus niti1 aut !ologis1 p]multa 9 vet]ibus tabulis sacrosanctae tr9itatis my/]ia lat5t4 ,et quae ab aliis#a copiose p]scripta1 levissime att+am1 ut illud ,deut]onomii#b3 ,quae g5s e/1 quae audiv]it vocem ,deorum viv5tium i4e4 1 ubi plurali v]bo ,deum unum significat4 ,item illud ,josuae#c2 i4e4 ,dii sancti1 pro ,deus sanctus4 ,item#d3 ,si dom9i ego1 ubi e/ timor meus8 ,item#e3 ,faciamus hom9es ad imag9em no/ram4 ,et paulo po/3 ,faciemus adjutorium simile sibi4 #a4 ,petrus ,galat9us4 ,augu/9us ,eugub9us c1 #e4 #b4 ,deut]4 #e1 #bd4 #c4 ,josuae #bd1 #ai4 #d4 ,malea*4 #a1 #f4 #e4 ,g5es4 #a1 #bf4 #b1 #ah4 ,,salomo3 ,vox pro saepissime usurpatur4 ,s$ ,*aldaeus int]pres ,jona?as1 quoties ad ,deum unum ref]tur1 f]e s+ul>i v]bo explicat1 ut apud ,mala*iam usus e/ voce *aldaea 1 ut planum sit1 nusquam de tr9itate cogitasse prophetam4 ,id enim3 ,faciamus hom9em1 ad angelos conv]sio e/4 ,hos enim#a humanae creationis m9i/ros placuit adhib]i1 ut elem5tis et elem5t>iis rebus ad hom9em confirm&um necess>iis ut]5tur1 quibus natura div9a vacat4 #a4 ,alibi3 quos4 ,,curtius3 ,cur igitur 9 convalle ,mamre tres app>u]unt ,abrahamo1 tam5 s]mo e/ unius ad unum8 ,,salomo3 ,illud e/ arcanum2 ,deus enim s$]e dicitur int] vel sup] ,*]ubim1 quoniam duorum angelorum1 qui proxime ab ejus maje/ate ob/ant1 (ficiis ac m9i/]iis orbem mod]atur1 quod ,za*>ias#a eleganti visione decl>at4 ,unde vetus illud de ,abrahamo jactatur3 ,tres vidit et unum adoravit4 ,quo ex loco omnia1 quae de ,deo plurali voce enunciantur1 explic>i facile possunt4 #a4 ,za*4 #d1 #a seq4 #bgi ,,frid]icus3 ,cur igitur ,rabbi ,simeon ,johai filius 9 libro ,zoh>1 quem arcanorum !saurum vocant1 haec v]ba3 ,audi ,israel1 ,deus dom9us no/] ,deus unus e/6 tr9itatis signific>e my/]ium affirmat8 ,nom5 enim filio tribuit1 nom5 gem9atum patris et spiritus sancti4 ,,salomo3 ,locus hic a ,galat9o et junioribus dec]ptus et lac]atus quibusdam praebuit occasionem1 ut filii et spiritus sancti voces subjic]5tur4 ,cur enim sanctissimum#a nom5 spiritui1 non filio1 qui dignitate prae/at1 tribu]etur1 aut cur locus ille vet]ibus tabulis1 quo ,dei natura simplicissimae unitatis decl>atur1 trium ,deorum sive p]son>um adjunctione conturb>etur8 #a4 ,alius3 sacratissimum4 ,,curtius3 ,illud tam5 a ,jesaia1 t] vocem illam repet5te1 confirmatur3 ,sanctus1 sanctus1 sanctus4 ,item psaltes lyricus 1 1 i4e4 ,deus1 ,deus v>ietate vocum apud ,ebraeos idem prope significantium4 ,item alibi#a3 ,b5$icat nos ,deus1 ,deus no/]1 b5$icat nos ,deus6 quid aliud quam sacrosanctae tr9itatis my/]ium e/8 ,qu9 etiam ab ,aegyptiis vet]ibus pr9cipium r]um appellantibus triplex erat repetitio1 ut ,damasc5us ,platonicus scribit4 #a4 ,psalm4 #fg1 #g sq4 ,,salomo3 ,oportuisset igitur sextilitatem#a1 quam tr9itatem col]e1 quia praet] tria illa ,sanctus1 sanctus1 sanctus sequuntur quoque tria ,dei nom9a3 ,deus1 dom9us1 ,zebao?1 contra v]o dualitatem1 quoties duo nom9a ,dei occurrunt2 ,deus ,zebao? aut ,eloha ,zebao?4 #a4 ,alii3 pluralitatem4 ,,frid]icus3 ,s$ p]gamus ,salomonem obru]e vi argum5torum6 ,josephus ,ca/ilionaeus et ,j]emias#a1 filius ,halcanae1 nom5 litt]>um duodecim1 scilicet i4e4 pat]1 filius1 spiritus sanctus1 tria 9 uno et unum 9 tribus cont9]i int]pretantur4 #a4 ,alius3 ,nehemias4 ,,salomo3 ,facile e/1 ali5is nom9ibus subjectis libros p]vulg>e1 ut libri magorum nom9e ,salomonis editi4 ,qu9 etiam tr9itatis propugnatores ,zoroa/rem et ,orpheum1 magorum p>5tes1 ab inf]nis locis arcess]e non dubitant atque etiam ,jambli*um ipsum1 qui conscius impietatis1 ne capitali supplicio p]iret1 exsorbuit v55um4 ,pl5us e/ 8 autoribus ,galat9i lib] et ,augu/9us ,eugub9us4 ,nam quae ,galat9us hausit p>tim ex sacris litt]is1 p>tim ex libris ,talmudicis1 p>tim ex illa porta t5ebr>um potius quam lucis1 non conv]sa1 s$ p]v]sa1 non correcta1 s$ detorta ac pro s]iis suscepta sunt1 quae ad ironiam tr9itatis scripta fu]ant4 ,argum5to sit1 quod cum s]io !ologi ,ebraei de ,jesu scribant1 ne appell>i quidem dignantur1 s$ epi!to susp5diosum#a contumeliose d5otant4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,curtius3 ,adjungamus ,philonem ,ebraeum#a1 philosophiae laudibus ac r]um div9>um sci5tia cl>issimum4 ,sic enim de my/]io tr9itatis3 #bhj ,duo sunt1 inquit1 primo ,deus et v]bum1 pr9cipium et f9is voluntatis4 ,quid cl>ius dici pote/8 #a4 ,9 tract4 de mundi opificio1 et 9 libro de agricult41 et 9 caput secundum ,g5eseos4 ,,salomo3 ,sit v]bum1 sit voluntas 9 ,deo1 quid ad tres p]sonas8 ,idem ,philo mundum vocat filium ,dei1 secundo g5itum1 primog5itum v]o exempl> ipsius mundi1 i4e4 4 ,non magis tam5 ineptum sit1 exempl> ,deum appell>e1 quam exemplum aut v]bum ,dei ,deum voc>e1 ut ,johannes#a v]bum ,dei ,deum esse scribit1 non m9us incongrue1 quam qui sapi5tiam ,dei ,deum esse putant4 ,iidem tam5 creatum esse tradunt ex eo ,salomonis3 ,ab initio et ante saecula creata sum4#b ,nec vid5t1 ex eo sequi1 filium sive sapi5tiam creaturam dici4 ,et c]te ,t]tullianus#c1 ut doc]et ,jesum creaturam esse3 ,audis1 inquit1 sapi5tiam creatam esse4 ,item3 ,lex ,dei nihil e/ aliud1 quam v]bum ore ,dei prolatum et creatum1 quae eadem ratione ,dei filius ac ,deus dici deb]et4 ,et quidem ,val5t9iani v]bum ,dei sive filium prolatione patris natum affirmabant1 item spiritum sanctum mox amorem1 mox etiam voluntatem ,dei vocant1 quae ess5tia1 natura1 tempore v]bum antec$unt4 ,ex quo intelligitur1 v]bum coaequale et coess5tiale patri non esse4 ,ac cum displic]et ,augu/9o ,eugub9o#d1 v]bum ,dei filium appell>i1 em5davit vel potius corrupit locum ,philonis#e1 ac pro scripsit1 repugnantibus omnibus typographorum exemplis4 ,consimile e/ illud1 quod intellig5s1 intellectum et intellectionem i4e4 1 1 tr9itatis esse ajunt1 ut amantem1 amorem et amatum4 ,at fi]i nullo modo pote/1 ut equus qui intelligitur et amatur1 idem sit cum hom9e qui eum m5te p]cipit ac intelligit1 nisi accid5tia sub/antiis1 coele/ia t]re/ribus1 sup]a inf]is misceantur4 #a4 ,ev4 ,joh4 #a1 #g4 #b4 ,prov]b4 #h1 #bb4 #c4 ,contra ,praxeam ex cap4 #h4 ,prov]b4 #d4 ,de p]5ni philosophia4 #e4 ,9 libro de mundo4 ,,frid]icus3 ,quicquid e/ 9 ,deo1 id totum e/ ess5tia ipsius1 nihil ei accidit1 nihil dec$it1 ac propt]ea et v]bum et cogitatio ,dei et ,deus rectissime a ,johanne filius appellatur4 ,,toralba3 ,quis tam inepte diss]et1 ut quae =as ab hom9e proc$unt edicta1 leges1 actiones1 v]ba1 ess5tiam hom9is esse arbitretur8 ,quae etiamsi#a cum creatore eadem s9t1 creatoris et creaturae nullum discrim5 esse oportet1 nam quae uni sunt eadem1 int] se sunt eadem4 #a4 ,alibi3 quodsi4 ,,curtius3 ,cum ,johannes dicit1 v]bum ,dei filium esse1 non vocis prolationem intelligit1 s$ intimam ejus ess5tiam1 sapi5tiam1 cogitationem4 ,huc enim illa spectant3 ,et v]bum erat apud ,deum4#a ,nam quod ,t]tullianus#b filium ,dei creatum dixit1 errore lapsus e/1 quod sapi5tiam ,dei1 quam filium ,dei vocant1 creatam arbitr>etur4 ,at ,basilius#c3 ,ess5tia ,dei1 inquit1 semp] fuit1 nec unquam g5ita e/1 i4e4 1 4 ,nam si creata fuisset sapi5tia1 tempus ex/itisset1 #bha quo nondum erat1 quanquam ,salomo scribit1 ante saecula fuisse4 ,itaque omissis int]pretibus1 a quibus errores man>e sol5t1 audiamus ,salomonem#d sua v]ba resonantem4 ,sic enim scribit3 ,ab aet]no ord9ata sunt1 ab initio1 ab antiquis t]rae4 ,alioqui si creata fuisset1 sequ]etur ,deum s9e sapi5tia prius ex/itisse1 quod non m9us absurdum aut impium e/1 quam patrem s9e filio cogit>e4 #a4 ,joh4 #a1 #a4 #b4 ,contra ,praxeam4 #c4 ,contra ,eunom4 #d4 ,prov]b4 #h1 #bc4 ,,coronaeus3 ,cum igitur sacrosanctae tr9itatis my/]ia tot scripturae locis p]spicua s9t1 adhibeamus etiam ad philosophos erudi5dos philosophorum antiquissima decreta4 ,,frid]icus3 ,c]te ,proclus ,academicus1 tametsi libros#a duodevig9ti adv]sus ,*ri/ianos scripsit1 nihilom9us tam5 tria pr9cipia fatetur3 bonum1 m5tem et animam4 ,num5ius#b primum appellat patrem1 secundum creatorem1 t]tium opificem4 ,amelius#c quoque triplicem facit opificem1 sive m5tos tres1 sive tres reges1 scilicet eum qui e/1 qui habet1 qui aspicit4 ,trismegi/us tam5 ut antiquitate1 sic p]spicuitate caet]os sup]avit3 ,deus1 inquit1 qui e/ intellectus1 vita1 lux1 &rogyne g5uit v]bum1 qui alius e/ intellectus1 fabricator omnium r]um1 et cum v]bo spiritum1 ,deum igneum4 ,item ,plot9us libro 3 ,tres sunt1 inquit1 1 unum sive bonum intellectus et anima mundi1 de quibus non ante diss]5dum quam sacris rite p]actis et tranquilla m5te4 ,qu9 etiam ,!ophra/us libro de mundo ad ,alex&rum1 qui falso tribuitur ,ari/oteli1 arcanum tr9itatis d5otavit1 cum 9 aet]no ,deo pr9cipium1 m$ium et f9em colloc>et4 #a4 ,cf4 ,suidas4 #b4 ,alius addit3 v]o4 #c4 ,alius false3 ,amelus4 ,,curtius3 ,ex omnibus paganorum monum5tis1 quae ad tr9itatis my/]ium aff]ri possant1 vix ullum e/ illu/rius aut nobilius oraculo1 quod ,h]aclides ,ponticus 9 templo ,s]apidis scriptum fuisse n>rat1 8 v]bis3 1 1 i4e4 ,pr9cipio ,deus e/1 tum v]bum1 8 spiritus una e/4 ,cong5ita haec tria sunt1 cuncta haec countia 9 unum4 ,,octavius3 ,i/ud oraculum ex eadem (fic9a *ri/iana prodiisse non dubito1 ex qua prodi]unt consimilia1 quae pridie allata sunt ex ,apoll9e4 ,,toralba3 ,caet]a quidem ,academicorum scripta1 quae refutatione m9us eg5t1 omitto1 quia #a 4 ,s$ quisquis t&em fu]it ,trismegi/us ille1 quem et ,isidis magi/rum et ,aegyptium scriptorem omnium po/ ,mos5 antiquissimum esse ,isidis /atuae inscriptio et ratio temporis#b cogit confit]i4 ,qui v]o libri ,trismegi/i nom9e circumf]untur1 non nisi graece ex/itisse1 cum lat9e r$d]5tur1 planum e/1 et auctorem ex junioribus ,academicis plura#c ,platonis decreta descripsisse4 ,nam qui m9us fabulantur1 libros ei tribuunt #cfebe1 ,jambli*us v]o #aajjjd1 et quae #bhb ex illis libris exc]pta fu]e a ,jambli*o1 ,plot9o1 ,proclo1 ,cyrillo1 modis omnibus dissimilia leguntur ab iis1 quae 9 ,pim&ro et ,pomate scripta legimus4 ,quae autem ad tr9itatis argum5tum allata sunt a ,frid]ico1 ad v]bum descripta vid5tur1 non tam a ,trismegi/o1 quam ex epi/ola ,platonis ad ,h]miam et ,dionysium1 ubi ,deum univ]sitatis pr9cipem facit1 secundam v]o intellig5tiam a prima creatam i4e4 m5tem mundi totius1 t]tiam a secunda1 quam mundi animam ,platonici#e omnes int]pretantur1 qu>tam a t]tia1 atque ita de9ceps ad extremam m5tem4 ,p]ipatetici v]o m5tes omnes ab eodem pr9cipio simul d]iv>i tradunt4 ,s$ utramvis s5t5tiam sequamur1 necesse e/1 ab uno pr9cipio caet]a omnia man>e ac propt]ea composita1 creata1 fluxa1 caduca judic>i4 ,quoniam1 inquit ,plot9us1#f omne quad non e/ primum1 non e/ simplex1 4 #a4 ,alii3 4 #b4 ,alius3 temporum4 #c4 ,alii3 pura4 #d4 ,alii3 #aajjjj4 #e4 ,platonici 9 ,timaeum4 ,jambli*us 9 lib4 de my/4 l4 ,,iii4 ,plot9us de anima4 ,leo de amore4 #f4 ,9 libro g4 ,progno/4 ,,frid]icus3 ,quid tum8 ,neque enim 9 tr9itate quicquam tempore prius aut po/]ius1 s$ tantum ord9e relationis1 nec m9us e/ creator filius quam pat]1 aut spiritus sanctus quam ut]que4 ,id autem significatur prmo v]bo libri orig9um i4e4 9 pr9cipio creavit pat]1 filius et spiritus sanctus1 nam vox tribus litt]is tres p]sonas innuit1 scilicet 1 1 patrem1 filium1 spiritum sanctum1 quod ex arcanis sanctis ,ebraeorum et ,kabbala div9iore promi non negabit ,salomo1 et ex v]bo litt]is commutatis1 transpositis1 compositis1 sejunctis haec v]ba confl>i3 pat] p] filium pr9cipium f9em creavit1 caput1 ignem1 fundam5tum magni hom9is fo$]e bono4 saepe pro accipitur4 ,juvat enim ,ebraeos suis pugionibus et gladiis jugul>e4 ,,salomo3 ,quis non videt1 ex iisdem litt]is div]sissimas s5t5tias f+i posse8 ,nunquam enim majores no/ri ,kabbalae g5us i/ud valde prob>unt4 ,ac multo probabilius esset1 ex nom9e tetragrammato quat]nitatem comm9isci1 quam tr9itatem1 ut ,basilides evangeli/a1 cujus s5t5tiam ,notiani ac ,lomb>dus ipse1 s5t5ti>um magi/]1 secuti vid5tur1 ut ,johannes ,abbas scriptum reliquit1 quod praet] p]sonas tres qu>tam subjec]unt1 quam #a vocabant4 ,9 qua s5t5tia fuisse vid5tur ,py?agoraei1 qui sanctam quat]nitatem jur>e consuev]ant1 i4e4 1 quam tetragonali pyramide mundorum multa millia cont9]e d5otabat ,timaeus ,locr5sis4 ,et quidem magi/ri s5t5ti>um de quat]nitate efficax et arguta ratio aut /atuit quat]nitatem1 aut tr9itatem ev]tit1 quia duabus rationibus produc5tium duas productorum opposuit1 scilicet rem g5]antem1 rem g5itam1 rem spirantem1 rem nec g5itam1 nec g5]antem1 nec spirantem4 ,cui op9ioni aptius conv5ir5t quatuor rotae totidemque animalia div9ae visionis#b et illa ,dei vox ad ,mos51 #bhc div9a nom9a quat] repet5tis1 scilicet#c3 ,deus patris tui1 ,deus ,abraham1 ,deus ,isaac1 ,deus ,jacob4 #a4 ,alii3 4 #b4 ,eze*4 #a1 #ae sqq4 #c4 ,exod4 #c1 #f4 ,,octavius3 ,pr9cipio nasc5tis ecclesiae *ri/ianae cum vet]es ,dii paganorum de antiqua possessione div9itatis deturb>5tur1 unus tantum ,deus a ,*ri/ianis colebatur4 ,s$ cum imp]ator ,con/ant9us ,magnus templa ,deorum concludi jussisset1 ,*ri/o deitas tributa e/ 9 synodo ,nica5a1 non s9e ac]rima pontificum int] se dissid5tium cont5tione4 ,nihil tam5 adhuc de spiritus sancti deitate decretum erat1 ac ne m5tio quidem ulla 9 symbolo1 nec ,deus cr$ebatur1 ut ,gregorius ,nazianz5us scribit#a4 ,qu9 etiam ,arianorum s5t5tia1 quae ,*ri/um int] creaturas /atuebat1 tantum valuit1 ut octo conciliis ,tyri#b1 ,s>dis1 ,m$iolani1 ,smyrnae1 ,seleuciae1 ,nicaeae1 ,t>si1 ,arim9i habitis1 ac praecipue synodo ,arim95si1 9 qua sexc5ti pontifices coalu]ant1 confirmata fu]it#c4 ,ac tametsi vigesimo po/ anno deitas ,*ri/i re/ituta fu]it concilio ,con/ant9opolitano1 nihil tam5 de t]tia p]sona quisquam suspicatus#d erat1 ut ,deum novum fabric>et1 nec de tr9itate ullum v]bum1 s$ t&em anno ,*ri/i #dcj spiritus sanctus 9 num]um ,deorum relatus e/ ,ephes9a synodo et sequ5tibus#e1 quibus subrogata sunt symbolo ,nica5o aliquot capita de spiritu sancto1 scilicet3 ,cr$o 9 spiritum sanctum s9e ulla ,dei appellatione1 quo m9us rec5tis ,dei novitas (f5sionem religiosis auribus praeb]et4 ,ex quo intelligitur1 ,a?anasium1 qui sub ,juliano ,caes>e florebat1 symboli vulg>is auctorem esse non potuisse1 nisi c5tum trig9ta annos aetatis explevisset4 ,omitto quod ,graecus homo1 solus omnibus diss5ti5s1 spiritum ab utroque1 scilicet patre et filio1 proc$]e#f dic]et1 contra po5am ana!matis1 conciliis graecis subjectam1 quod aliunde spiritum quam a patre d]iv>i arbitr>etur4 #a4 ,ep4 ,,ii4 ad ,*elidonium4 #b4 ,desunt sequ5tia haec novem v]ba 9 aliis codicibus4 #c4 ,sozom54 ad a4 #cfc4 l4 ,,iii4 cp4 #ai4 #d4 ,alibi3 supplicatus4 #e4 ,niceph4 libro ,,xiv1 #cd4 ,tres autem sunt synodi ,ephesi coactae4 #f4 ,alius3 prodire4 ,,frid]icus3 ,non tam5#a propt] hom9um coetus aut disputationes ,*ri/us coepit aut desiit ,deus esse1 nec item spiritus sanctus1 s$ quae ab ha]eticis 9 dubium revocabantur1 altissimis sapi5tum decretis confirmata fu]unt4 ,et c]te memorabile e/1 quod 9 ecclesia/icis hi/oriis proditum legimus de duobus episcopis#b1 qui cum ,nica5i concilii decretis subscrib]e noluiss5t1 a mortuis excitati1 re planius comp]ta subscrips]unt4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,niceph4 ,calli/4 l4 #b4 c4 #ac4 ,,octavius3 ,sacris litt]is1 inquit ,*ryso/omus1 potius quam angelis de coelo vel resurg5tibus hom9ibus cr$5dum4 ,et quis tam /upidus aut dem5s rep]iatur1 qui daemonibus arte magica pellectis et ,manibus necromantica impietate evocatis cr$5dum putet1 cum impietates illae magicae non solum div9is1 s$ etiam humanis legibus prohibeantur capitali po5a4 ,et si ulla esset1 quae esse nullo modo pote/1 9 ,*ri/o deitas1 #bhd talium sacrilegorum ac daemonum ass]tione p5itus ev]t]etur4 ,illud autem#a pontificibus ,romanis usitatum e/1 cum aliquem 9 divorum num]um inscribi volunt1 ,manes ope evoc>e1 unde mirabiles ac daemonum prae/igia sequuntur1 quibus imp]itis conceptam op9ionem confirmant4 #a4 ,alii3 a4 ,,coronaeus3 ,quae a pontificibus ,romanis religiose fiunt1 bona fide int]pret>i debemus4 ,,curtius3 ,daemones etiam1 si evocati adess5t1 non dubito qu9 ,*ri/i v]i ,dei nom5 ac num5 rev]eantur1 cum 9 t]ris viv5tem ac spirantem metu]5t ac tim]5t1 quanquam quoque ,sibyll>um antiquissima vatic9ia ,jesum ,dei omnipot5tis et ,m>iae virg9is filium ap]tissime decl>av]unt1 multis ante saeculis1 quam nasc]etur1 quae te/imonia ab ,eusebio et ,lactantio ,firmiano prodita videmus1 ne#a sim inf9itus 9 illis enum]&is4 #a4 ,alibi3 nec4 ,,octavius3 ,quid mirum1 cum ,proba ,falconia ,*ri/i vitam ab ipso ,m>one conjunctis c5tonibus descriptam reliqu]it po/]itati8 ,s$ iniquum e/1 bibliorum maje/atem ,sibyll>um et ,orpheotele/>um v]sibus fo$issime conspurc>i1 cum saepius demon/ratum sit1 ,sibyllas daemonum contub]nio infames esse ac semp] fuisse4 ,,coronaeus3 ,satis abundeque factum op9or1 si cuique argum5tis1 demon/rationibus et auctoritate satisfi]i pote/1 ,jesum ,dei filium ab aet]no tempore g5itum ,deum esse et una cum patre et spiritu sancto deitatem 9 unitate ess5tiae ac unitatem 9 p]son>um tr9itate tu]i4 ,,s5amus3 ,mihi quidem1 qui de rebus div9is omnia omnibus ass5tior1 satis ac plus etiam quam satis e/2 s$ adhuc re/at quae/io multo difficilior1 etiamsi demus ante qu9decim saecula p]sonam#a filii patri coaequalem fuisse et coaet]nam1 quanam ratione humanam c>nem assums]it8 ,de9de si demus1 div9am ess5tiam foem9ae ut]um et visc]a subire voluisse1 quid ad g5]is humani r$emtionem necess>ium esset8 ,nam si ,deus humanum g5us s]v>e et omnibus scel]ibus expi>e potuit1 s9e hom9um aut humanae c>nis ope1 ca$e ac sangu9e cujusquam1 nihil necesse fuit1 filium a coele/ibus illis s$ibus 9 t]ras delapsum foem9ae visc]a subire1 de9de ut]o clauso egr$i et 9 ipsa aetatis flore ac]bissimis cruciatibus ac suppliciis addici1 cum solo nutu omnia omnium scel]a dilu]e facile potuisset#b4 ,id enim fru/ra pluribus t5tatur1 quod paucioribus confici possit#c4 #a4 ,alius ita3 p]sonam div9a ratione humanam c>nem assumsisse4 #b4 ,alius3 posset4 #c4 ,alius3 queat4 ,,octavius3 ,alius modus1 inquit ,augu/9us#a1 ,deo non defuit hom9es#b r$im5di1 ac tametsi quis putet ,deum ita decrevisse1 nulla tam5 necessitas eum oblig>et ad sua decreta exsequ5da4 ,itaque nec antec$5s nec consequ5s necessitas ulla fuit1 quamobrem ,deus vilissimam hom9is c>nem #bhe indu]et1 ut turpi morte cad]et1 quoniam vel angelus vel alius homo satisfac]e potuit oblata ho/ia1 quam ,deus gratam habuisset1 quia non plus e/ oblatio1 quam quanti ,deo collibuit illum ae/im>e4 ,quodsi quis dicat1 nem9em ab orig9is labe purum fuisse1 ,deus id quoque prae/>e potuit1 ut quisquam ab omni scel]um contagione purus nasc]etur1 quod de matre ,*ri/i pra$icant rec5tiores#c1 qui 9 ,synodo ,trid5t9a#d contra vet]um s5t5tiam1 scilicet ,anselmi1 ,b]nh>di1 magi/ri s5t5ti>um1 ,?omae ,aqu9atis1 ,augu/9i1 ,hi]onymi1 decrev]ant4 #a4 ,lib4 #c4 de tr94 #b4 ,alius3 hom9is4 #c4 ,scotus1 qui primus 9 ea s5t5tia fuit1 lib4 #c1 di/4 #h4 #d4 ,canon4 #e4 sess4 #e4 ,,toralba3 ,illud quidem valde mirum mihi videtur1 tot ac talium virorum m5tes beatissimas ab ecclesia ,romana nunc impietatis ac ha]eseos damn>i4 ,,coronaeus3 ,ecclesia labi non pote/1 quia#a nondum ha]esis erat saeculo ,b]nh>di et ,lomb>di4 #a4 ,alius3 atque4 ,,toralba3 ,quod v]um sit1 nullis temporum conv]sionibus falsum esse pote/4 ,,octavius3 ,ne 9 8 ha]eamus6 ,pot]at ,adamus erga ,deum amore s+ul>i v5iam m]]i1 quia multo prae/abilior e/ amor erga ,deum1 quam omnes oblationes ac victimae1 quas ex creaturis p]cip]e potuisset#a4 ,quid igitur tanta r]um conv]sione1 tam crudeli supplicio innoc5tissimi hom9is opus erat8 #a4 ,scot4 l4 #c4 di/4 #ai4 ,,curtius3 ,etiamsi nulla ,deum necessitas ad ag5dum impellit1 sic tam5 ei placuit4 ,cur autem ei placu]it inquir]e scelus1 disput>e nefas e/4 ,,coronaeus3 ,negat ,ambrosius#a1 pr(undam imm5sitatem arcanorum ,dei exquiri oport]e2 mihi tam5 voluntas ,dei semp] exquir5da1 non autem cur hoc vel illud volu]it8 ,at si ullam#b de voluntate div9a conjecturam cap]e fas e/1 quid illum impul]it1 ut naturam humanam suscip]et ac supplicio contumeliosissimo cad]et1 ea potissimum causa videtur1 ut nos a vitiorum fo$itate ad virtutes revoc>et4 ,sic enim1 quantum a scel]ibus abhorreat1 intelligimus4 ,de9de1 ut hom9es ad ejus amorem ard5tius inflamm>et1 quos majore quam angelos dignitate ac prae/antia cumul>et4 #a4 ,l4 #a4 c4 #d4 de vocat4 g5t4 #b4 ,alibi3 nullam4 ,,toralba3 ,id quidem ,*ri/ianis et imp]itis facile1 philosophorum c]te nem9i p]suasum iri op9or1 ,deum aet]num inf9itis saeculorum myriadibus immutabili natura semp] ex/itisse1 eundem tam5 non ita pridem de naturae sublimi excell5tia deturbatum1 humani sangu9is concretionem ac novam =mam induisse1 ut ac]bissimos cruciatus ac mortem turpissimam ab iniquitatis c>nificibus su/9]et1 resurg]et1 ac corpoream molem1 ossibus1 c>nibus1 ligam5tis1 humoribus ac pulpa concretam1 9 coelum1 ubi nunquam antea visa erat1 subveh]et4 ,,frid]icus3 ,at ,ju/9us ,m>tyr1 ,a!nagoras1 ,basilius1 ,orig5es1 #bhf ut]que ,gregorius1 ,cyrillus1 ,augu/9us philosophiae /udiis ac discipl9is cl>issimi ex/it]e1 item ,bo?ius1 lat9orum philosophorum decus1 qui etiam de tr9itate libros scrips]unt2 et consequ5tibus saeculis innum]abiles1 ,alb]tus ,magnus1 ,philoponus1 ut]que ,picus ,mir&ulanus1 ,scotus1 ,?omas ,aqu9as1 qui ,p]ipateticos vet]es diss]5di subtilitate longe sup]>unt1 tr9itatis symbolum amplexantur4 ,quod etiam div9a m5s passa fu]it1 nemo !ologus unquam putavit1 praet] ,euty*em1 ha]eseos damnatum4 ,,octavius3 ,si ,deus passus et mortuus e/1 naturam div9am passam et mortuam confit]i necesse e/4 ,et ,t]tullianus#a 8 utitur enunciatis3 ,nonne ,deus v]e mortuus e/8 #a4 ,contra ,praxeam4 ,,curtius#a3 ,non sequitur1 div9itatem pati1 quia div9a m5s ab/ractum quoddam e/1 ,deus v]o ,*ri/us concretum4 ,nam cum ,sabellius pra$ic>et1 ,deum patrem induta specie humana filium dici coepisse1 et cum 9 apo/olorum#b coetum delab]etur1 spiritum sanctum 7ne si alit] s5tiret1 naturam div9am trip>tito divid]e put>etur71 ha]eseos damnatus e/1 quod p]son>um nullum adhib]et di/9ctionem4 ,ne/orius v]o naturam div9am ab humana sejunxit omn9o1 cum ita conciones hab]et3 ,noli glori>i ,judaea1 non enim ,deum cruci affixi/i1 ac suam s5t5tiam 9 ,ephes9a synodo ac]rime def5dit4 ,ejusque sectatores ,flavianum ,con/ant9opolitanum#c pontificem v]b]ibus caesum ejec]unt4 ,tametsi loqu5di ratio 9 ,*alc$on5si concilio mutata e/1 ne de9ceps dic]etur3 ,natura div9a passa e/ aut mortua1 s$ ,deus natus1 passus1 mortuus e/1 ut 9 concreto dic]etur1 quod alt]i#d tantum naturae conv5iret 9 ab/racto1 quam loqu5di figuram idiomatum communicationem appell>unt1 ac vicissim ,jesum immortalem1 aet]num1 omnipot5tem propt] deitatis cum humanitate conjugationem4 ,m$iatoris v]o nom5 aut regis aut sac]dotis ita def9i]unt1 ut nihil aliud quam (ficia signific>5t4 ,itaque de s5t5tia utrique depulsi sunt1 et qui#e naturam div9am ab humana p5itus sejunx]unt et qui#f utramque confud]unt4 ,unionem tam5 utriusque naturae 9 ,*ri/o fi]i fatemur1 s$ incompreh5sibili m5tibus humanis ratione4 #a4 ,alius3 ,,coronaeus3 #b4 ,alibi3 angelorum4 #c4 ,alius3 ,con/ant9opoleos4 #d4 ,9 alio3 alibi4 #e4 ,alii3 quod4 #f4 ,alii iidem3 quod4 ,,toralba3 ,nihil a natura div9a1 quae a mundi contagione lib]a e/1 ali5ius quam concretio4 ,quodsi ex duabus illis naturis t]tiam fi]i demus#a1 ,deus sic#b concretus erit2 s9 utramque ab utraque p5itus avulsam1 i4e4 si div9a m5s humanae m5ti non sit mi/a1 ,*ri/us nihil aliud quam homo futurus e/4#c #a4 ,alibi3 fac]e debemus4 #b4 ,alibi3 tam54 #c4 ,alius3 erat4 ,,frid]icus3 ,ita quidem si ,deus ab hom9e ,*ri/o plane disjunctus erit1 nec ulla copula coha]ebit1 s$ aliud e/ unum uni misc]i et confundi1 aliud copul>i et conjungi4 #bhg ,,toralba3 ,concreta semp] unum efficiunt1 copulata v]o non magis 9 unum count1 quam oleum et aqua eodem vasculo infusa4 ,at mir>i saepe subiit disputatio ,lu!ranorum1 quos ,ubiquit>ios vocant1 et ,helvetiorum1 qui ,sacram5t>ii appellantur1#a et ,ca?olicorum1 quos ,papi/as appellant4 ,ubiquit>ii proprietatem non egr$i subjecto confit5tur1 v]bi gratia omnipot5tiam1 ut p+uius loquamur1 omnisci5tiam1 omnipraes5tiam congru]e humanae naturae1 non p] se1 non ess5tialit]1 non =malit]1 non subjective1 78 enim v]bis utuntur7 i4e4 non esse de c>nis ess5tia aut accid5tibus3 easdem tam5 proprietates div9as c>ni realit] conv5ire4 ,qua5am magis contr>ia1 quam haec sibi f+i possunt8 ,nam quicquid de re aliqua dicitur1 id ipsum e/ sub/antia aut accid5s1 t]tium nihil e/4 ,sacram5t>ii hom9em ,*ri/um ubique esse p] deitatem1 c>nem autem ipsius neque p] se1 neque p] deitatem4 ,hoc lib5t] discam ab illis1 qua5am c>nis humanae deitas f+i possit8 ,ubiquit>ii hom9em ,*ri/um et humanitatem omnipot5tem esse ajunt1 hom9em autem non etiam humanitatem esse aet]nam4 ,at rebus ab/ractis aet]na multo magis1 quam concretis conv5i5t4 ,hoc etiam absurdius3 ,*ri/i corpus1 inquit ,br5tius1#b quod ,hi]osolymae omnibus spectantibus de cruce dep5debat1 etiam ,romae simul prae/o erat cum deitate4 ,quid hoc8 ,nam si c>o ,*ri/i reapse ubique e/ omnipot5s ac omniscia1 c]te c>o e/ ,deus aet]nus1 nec tam5 erit c>o v]a i4e4 humana1 quod utrique negant1 praet] ,euty*em et ,s*w5ckfeldium4 ,alit] ,ca?olici1 qui corpus ,*ri/i ubique esse negant1 fat5tur tam5 pluribus 9 locis simul et eodem mom5to esse posse4 ,at non ubique et pluribus 9 locis eodem tempore et simul1 sunt 1 nec ,*ri/us magis duobus quam omnibus locis simul esse pote/4 ,quodsi ,*ri/us asc5dit 9 coelum1 non e/ ubique1 ac ne multis quidem 9 locis1 aut si erat ubique1 non asc5dit nec desc5dit unquam4 ,neque etiam naturam humanam ubique ext5sam esse volunt4#c ,corpus enim illius ubique totum esse1 non hab5s p>tes extra p>tes1 s$ p>tes omnes 9 omnibus1 i4e4 ut planius intelligatur1 p$es 9 c]ebro1 manus 9 visc]ibus1 nihilom9us tam5 humanitatem ubique esse negant2 at humanitas ab/ractum quiddam e/1 homo v]e concretum4 ,cur igitur ab 8 et illis concluduntur8 ,quia metuunt1 ne duae illae naturae1 div9a et humana1 a se invicem divellantur1 nisi corpus ,*ri/i fu]it ubique4 ,oportuit igitur simul et semel 9 ut]o1 9 cruce1 9 coelo1 9 praesepio visibile1 invisibile1 v]um et phanta/icum corpus esse2 quae quis aequo animo f]re aut pati5t] audire queat8 ,jam v]o confit5tur1 div9itatem ab a!o 9 ho/ia consecrata non sumi1 etiamsi corpus ,*ri/i ab eo devoretur et calore v5triculi conficiatur1 igitur 9 eo ipso utramque naturam divelli confit5tur4 #bhh ,nam ,ubiquit>ii non solum animam ,*ri/i1 s$ etiam c>nem deitati conjunctam esse affirmant1 quod ,sacram5t>ii negant4 ,ubiquit>ii f+unt1 proprietates deitatis humanitati reapse communic>i1 non autem proprietates humanitatis deitati2 cur tam v>ie8 cum unum et idem esse fateantur1 imo unam et e&em hypo/as91 quae aut utrumque1 aut neutrum admittat oportet4 #a4 ,alius3 usurpantur4 #b4 ,de p]son>um unione p4 #ab4 #c4 ,gabr4 ,biel l4 ,,iv4 c4 #ab4 qu4 #a4 ,,coronaeus3 ,omnes illae ambiguitates tolluntur1 si t5eamus id1 quod ,m4 ,tullius ,cic]o scripsit1 nihil esse 9 animis concretum1 nihil mi/um4 ,quanto magis igitur concretio a natura div9a rejici5da v5it8 ,int]dum tam5 9 ,*ri/o dicitur concretio 1 propt] naturae duplicis mirabilem et humanis m5tibus incompreh5sibilem unionem1 9 una et eadem hypo/asi1 quam ,hil>ius quodammodo similem esse scribit unioni m5tis humanae cum corpore1 a quo tam5 ,academici1 ,/oici1 ,p]ipatetici avulsam nec corpori concretam admittunt4 ,,toralba3 ,si igitur m5s humana simplex e/ ac p5itus a corpore ab/racta1 nefas e/1 ullam 9 natura div9a concretionem arbitr>i1 si utraque natura e/ ab utraque avulsa et divisa1 i4e4 copulata div9a m5s cum humana m5te1 ut nunquam 9 unum et idem coant1 ,*ri/us nihil aliud erit1 quam homo1 qui ,deo adha]ebit1 ut optimi cujusque m5s integ]rima ac ,dei amantissima ,deo adha]et1#a quo p]t9et illud3 ,mihi adha]]e ,deo bonum e/4#b #a4 ,alius3 adha]ebit4 #b4 ,ps4 ,,lxxii1 #bh4 ,,frid]icus3 ,toralba philosophorum#a pond]ibus res div9as exigi putat oport]e1 nec arbitratur ,*ri/um ,deum esse4 ,neque enim si sciret p]spicuam rei v]itatem1 subtilitate arguti>um oppugn>et1 ut ,paulus ,judaeos ac g5tiles suos excusans3 ,si ,deum1 inquit1#b cognoviss5t1 nunquam dom9um gloriae cruci affixiss5t4 #a4 ,alibi3 ratioc9ationum4 #b4 #a ,cor9?4 #b1 #h4 ,,salomo3 ,vid]e mihi videor ,caligulam ,augu/um legatos ,judaeorum urbana quadam ratione excusantem1 cum dic]et1 viros bonos ac valde simplices sibi vid]i1 non enim reput>e1 ,caligulam ,deum esse4#a ,itaque quoque ,frid]icus no/rorum simplicitatem#b excusat1 quod fabri filium non arbitramur ,deum esse4 #a4 ,philo de legatione ad ,caligulam4 #b4 ,alibi3 felicitatem4 ,,octavius3 ,non video1 cur ,ismalitis irasci debeamus1 quod ,*ri/um mortuum esse inficiantur1 quod manibus ho/ium ereptum putant1 cum ,*ri/iani fateantur1 deitatem pati nihil posse4 ,,curtius3 ,nullum fraudis arcanum majus a ,muhamm$e excogit>i potuit1 ut ,*ri/o deitatis op9ionem et humanae salutis curam erip]et1 quam quod supplicio affectum esse negat1 ne quis 9 ejus morte salutis spem ullam colloc>et aut de humano g5]e quicquam m]itus esse videatur4 #bhi ,,toralba3 ,fru/ra mortis ,*ri/i m]itum#a pra$icatur1 si nihil m]]i potuit4 ,at ,*ri/us m]]i non potuit1 cum semp] fu]it 9 summo felicitatis culm9e collocatus et optimo f9i1 hoc e/ aet]nae deitati1 conv9ctissimus1 ut quidem illi jactant4 ,at ne angelos quidem aut beatas m5tes m]]i dicimus1 quia praemium illis datum m9us esset m]ito1 cum tam5 praemia ,deus semp] tribuit m]itis ipsis majora4 ,majus autem praemium adipisci nemo pote/1 quam coele/e regnum1 quam ,dei fruitionem1 quae omnia illis obtig]unt4 ,ita ,*ri/us optimo f9i conjunctus m]]i nihil potuit2 nam si m]]i potuisset1 etiam err>e1 pecc>e1 labi potuisset1 quia m]]i nemo pote/1 qui semp] 9 eo /atu e/1 ut si velit pecc>e1 non possit#b2 ,*ri/um autem1 si maxime vellet1 pecc>e tam5 nullo modo potuisse ajunt4 ,po/remo inf9ita praemia m]ito ,*ri/i f9ito d>5tur1 quia m]itum ,*ri/i1 quantumcunque e/1 f9itum sit oportet1 cum ejus cadav] mortuum sit1 non etiam m5s humana ,*ri/i1 natura v]o div9a nihil p5itus passa fu]it4 ,at peccata sunt inf9ita ut hom9um inf9itorum4 ,quod si hom9is tantum supplicio peccata dilui potu]unt1 nihil necessum fuit1 ,*ri/um mori4 #a4 ,alius3 m]ita4 #b4 ,scotus lib4 ,,iii4 di/4 #ah4 ,,frid]icus3 ,deum quidem nulla necessitate ad hom9um scel]a expi&a naturam humanam induisse dictum e/1 s$ quoniam ita decrev]at1 ita fi]i necesse fuit1 non ,dei quidem intuitu1 s$ hom9is ipsius1 nam ,*ri/us ut homo m]]i potuit4 ,atque eo p]t95t ea1 quae saepe 9 sacris litt]is occurrunt3 ,oportuit ,*ri/um pati2 item3 ,oportebat haec fi]i2 item3 ,exp$it unum hom9em mori4#a #a4 ,m>c4 #h1 #ca4 ,mat?4 #af1 #ba4 ,lucas #i1 #bb4 #ag1 #be4 ,,salomo3 ,si necessum fuit1 ,jesum supplicio affici1 quid e/1 quam ob rem ,*ri/iani majorum no/rorum crudelitatem accusant1 quae tam5#a humano g5]i pep]it salutem8 #a4 ,alii3 quod totam vel3 cum tam54 ,,frid]icus3 ,qua$am mala male dicuntur1 qua$am bona b5e1 qua$am mala b5e4 ,s$ hoc bonum a ,judaeis male dicitur1 pr(u]unt enim inviti tum maxime1 cum noc5di voluntatem impiam hab]5t4 ,,toralba3 ,i/ud quidem e/1 op9or1 1 quoniam illud ipsum assumitur pro argum5to quod erat 9 quae/ione2 prius enim discuti5dum fuit1 an illud a ,deo decretum esset8 ,,curtius3 ,si evangelicis et apo/olorum scriptis ea1 quae summa esse debet1 fides tribu5da sit1 nihil frequ5tius rep]iatur#a1 quam illud /atutum fuisse1 ,deum scilicet hom9is amictu fragili indutum iri1 ut g5us humanum ab int]itu sempit]no lib]>et4 ,quae nov>um tabul>um ac evangelii auctoritas oraculis nititur c]tissimis ac div9issimis vet]um tabul>um ac prophet>um4 #a4 ,mat?4 #h1 #ag4 ,lucas #b1 #bh4 ,joh4 #b1 #ah sqq4 ,m>c4 #f1 #cd4 ,ebr4 #i1 #ae4 #a4 ,cor4 #ae1 #bb sqq4 ,,salomo3 ,ub9am v]o#a tam multa oracula tam diu delitu]unt8 #a4 ,alii3 v]bi gratia1 vel3 igitur4 #bij ,,curtius3 ,p]multa quidem huc atque illuc disp]sa1 nullum tam5 aeque p]spicuum e/1 ut ,danielis#a1 qui non modo ,messiam int]fici5dum div9o afflatu pra$ixit1 s$ etiam annos1 m5ses1 dies1 mom5ta sic notavit1 ut non tam calamo trago$iam scripsisse1 quam rem ipsam p5icillo dep9xisse1 et quae ,jesaias#b trec5tis circit] annis ante adumbr>at1 coloribus p]spicuis illu/rasse videatur4 ,virum1 ait ,jesaias1 aspectu contemptibilem1 qui aegritud9es ac imbecillitates no/ras p]tulit1 quem nos arbitramur a ,deo p]cussum et afflictum4 ,ipse gravit] vuln]atus e/ propt] improbitates no/ras1 et attritus propt] flagitia no/ra1 supplicia quae nos lu]e decu]at1 imposita illi fu]e1 ac livoribus ejus curati sumus4 ,idem sicut ovis ad mactationem d$ucta non ap]uit os suum1 s$ ad supplicium raptus e/4 ,g5]ationem ejus quis en>rabit8 ,cognitione sui multos ju/ificabit1 ju/us s]vus meus1 quorum flagitia ipse su/9ebit4 ,et eadem ,za*>iae v]bis confirmantur ac ,hi]emiae v]sibus#c3 ,spiritus1 inquit1 oris no/ri ,*ri/us dom9us captus e/ 9 peccatis no/ris4 #a4 ,danielis #h seq4 #b4 ,jesaias cap4 #ec4 #c4 ,za*4 #ab1 #aj4 ,j]em4 #bc1 #e sq4 #cb1 #ae sq4 ,,salomo3 ,hic c]te locus1 quem potissimum ex omnibus urg5t ,*ri/iani et 9 quo pl]ique#a haes]unt1 nihil ad ,messiam1 nihil ad filium ,dei1 multo m9us ad ,jesum p]t9et1 neque idem filius ,dei1 s$ s]vus ab ,esaia vocatur4 ,et quidem falsum et absurdum esset1 quod pontifices ,romani sol5ni c>m9e pridie pas*atis#b usurpant3 ,o rem mirabilem6 ut s]vum r$im]es1 filium tradidi/i4 ,at ,jesaias appellat s]vum1 non filium4 ,quomodo agitur i/a coha]ebunt8 ,videmus autem 9 sacra scriptura complures ,messias1 scilicet ,mos51 ,josuam1 ,jephtem1 ,g$eonem1 ,samuelem1 ,davidem1 ,saulum1 qui omnes ,messiae vocantur1 nullum tam5 ex 8 pro expiatione populi supplicio affectum4 ,nec tam5 dubito1 qu9 ,deus ob unius integ]rimi et innoc5tissimi civis virtutem int]dum totam civitatem ac regionem absolv]e velit1 eoque =sitan p]t9et ,jesaiae dictum1 cui consimile e/ illud ,salomonis#c3 ,oppidum1 inquit1 angu/um et 9 eo pauci cives1 quod a rege pot5tissimo c9ctum e/ obsidione1 agge/is undequaque sub/ructionibus ac turribus maximis ad ejus expugnationem4 ,9 qua tam5 civitate eg5tissimus quis ac sapi5tissimus ex/itit1 qui oppidum ab excidio s]vavit1 nec civium quisquam suspicatus e/1 i4e4 unius int]dum civis integritas et eximia virtus ac probitas quanquam ignoti ac ignobilis1 totam civitatem ab ultione#d et ira ,dei pot5tissimi regis1 a bello1 a fame1 a popul>ibus morbis s]vavit4 ,quod autem att9et ad ,hi]emiae #bia v]sum1 vulg>is int]pretatio ab ebraica locutione plurimum diff]t4 ,sic enim ad v]bum3 ,spiritus n>ium no/rorum unctus dom9us captus e/ 9 retibus eorum1 quae nihil ad ,jesum4 #a4 ,alibi3 plurimum4 #b4 ,alii3 ,pas*a4 #c4 ,eccles4 #i1 #ad sqq4 #d4 ,alibi3 u/ione4 ,,frid]icus3 ,quam belle detorta haec oracula videmus1 quanquam ,salomonis haec int]pretatio tota ratione diff]t ab int]pretatione ,rabbi ,davidis ,kim*i1 qui hunc locum non quidem ad ,messiam1 s$ ad populum ,isralem ref]5dum putat1 quasi populus ,israel pro flagitiis aliorum populorum expi>et2 s$ huic int]pretationi repugnant haec v]ba3 ,vuln]atus e/ pro peccatis populi ,dei2#a quomodo enim populus ,dei pro populo ,dei trucidatus esset8 #a4 ,jesaias #ec1 #e4 ,,s5amus3 ,julianus ,augu/us ut ,*ri/i supplicium expiatorium ext5u>et1#a ,aesculapium ,jovis filium humanam naturam induisse scribit1 ut corporeis morbis p]9de m$]etur atque ,plato aegritud9i animorum1 non tam5 ut pro g5]is humani incolumitate ca$]etur4 ,et c]te bonorum ca$em ,deus +5ti calamitate ulcisci1 scel]atorum v]o suppliciis totam regionem ab exitio s]v>e consuevit4 ,itaque ,a!ni5ses#b die ,aprilis septima duos hom9es totius regionis scel]atissimos p] omnia civitatis loca circumducebant1 ac septies arborum infelicium ramis ac fu/ibus caesos1 iisdem lignis exurebant1 c9]ibus etiam 9 m>e disjectis4 ,et quoniam id s+ulis annis pro sol5ni voto fiebat1 ad scel]a civium expi&a1 diem illum vocabant4 ,nec alit] ,galli vet]es ad ,tib]ium usque flagitiosos ac p]ditos hom9es ad ,aras ,laetas#c prov9ciae 7quod oppidum ejus nom9is ad haec usque tempora floret7 lignis1 /atuis et colossis +5ti magnitud9e fictis#d inclusos exurebant1 ut aliorum scel]a expi>5tur4 #a4 ,alibi3 exi/im>et4 #b4 ,pausanias 9 ,atticis4 #c4 ,alii3 ,araselatas4 #d4 ,alibi3 pictis4 ,,toralba3 ,aequius erat1 sui quemque scel]is po5as a seipso reposc]e1 ut ,h]odotus#a vet]es ,aegyptios fecisse scribit4 ,tantisp] enim bos mactabatur1 multitudo populi scapulas nudata ca$ebatur1 qui mos ab ,aegyptiis et ,amorrhaeis ad ,!ssuatas#b et ,hi]onymitas dimanavit4 ,sic quoque ,cam>i#c sac]dotes ,bahalis1 fulig9eis ve/ibus amicti1 tantisp] dum sacrific>etur ho/ia1 seipsos gladiis ac pugionibus dilac]abant4 ,quem morem ,aegyptiorum non satis p]cipiebat ,x5ophanes1 cum v]b]ationes i/as intu5s3 ,si ,deos1 inquit1 esse cr$itis hos1 qui lugetis8 ,s9 hom9es fuisse putatis1 cur illis sacra facitis8 ,id enim fiebat ad scel]is cujusque expiationem4 ,argute tam5 hom9um dem5tiam insanam ca/igabat1 quod hom9es demortuos pro ,diis col]5t4 #a4 ,h]od4 ,v1 #b4 #b4 ,alius3 ,jesuitas4 #c4 ,alibi3 cam>i4 ,,salomo3 ,id f]e p]petuum e/1 scel]atos pro suis1 ac saepe quoque pro bonorum peccatis expi>e1 bonorum#a v]o mactationem pro impiis fi]i1 plane inauditum4 ,nos#b quidem sacr>um sortium diem m5se ,febru>io1 #bib quem ,lat9i expiatorium et purgatorium int]pretantur1 quotannis recolimus1 quasi sors a ,deo jacta fuisset1 utrum aequius vid]etur1 flagitiosissimum ac sup]bissimum ,ammanum1#c an ,m>do*aeum virum#d optimum1 cum univ]sa ,israelit>um g5te int]ire et1 sortibus quasi ex urna ductis1 ,deo ipso urnas mov5te1 ,ammanum sorte ductum1 fo$issimo supplicio affectum1 pro ,israelitis expiavisse4 ,sic enim ,salomo impium pro ju/is expiaturum scribit4 ,cum enim ,moabitidis m]etricula populum ,dei ad cultum ,bahalis ,peoris libid9um illecebris p]traxisset1 populus +5ti clade affectus e/1#e nec ante clades cohibita1 quam ,p9ehas sac]dos1 ha/am vibrans1 ,israelitam cum ,moabidite conjugatum nef>io complexu transfixisset1 te/ante ,deo1 po/]os ,p9ehae sempit]num sac]dotium habituros1 quod impiorum ca$e iram suam placavisset4 ,non aliam ob causam lex jubet1#f p>ricidam ab alt>ibus sacris divelli ac palam jugul>i1 ne tota civitas exsc9datur1 quoniam saepe ob unius impietatem inultam 9 omnium improbitates animadv]titur4 ,cum enim ,a*as#g pra$am execratam rapuisset1 ex]citus ,dei fugatus e/ ab ho/ibus1 ,deo ipso te/ante1 propt] unius flagitium id contigisse4#h ,ex quo intelligitur1 ,deum supplicio scel]atorum plac>i1 bonorum v]o ca$em injuria petita ulcisci4 ,quae cum ita s9t1 quis putet1 ,deum optimum maximum optimi atque integ]rimi viri supplicio delectatum8 #a4 ,alius3 b\m4 #b4 ,alius ita3 ,m quidem sacr>um litt]>um te/ium diem etc4 #c4 ,alius3 ,hamananum4 #d4 ,alius3 civem4 #e4 ,num]4 #be1 #g sqq4 #f4 ,deut]on4 ,,xix1 #aa sqq4 #g4 ,alius3 ,a*an4 #h4 ,josua ,,viii1 #bb sqq4 ,,frid]icus3 ,qu&oquidem ,salomo legibus div9is nos oppugnat1 legibus retundi debet4 ,lex autem div9a vetat1#a ho/ias pecudum sibi (f]ri1 quae vel maculosae vel scabiosae vel languidae vel claudae vel oculis aliove membro captae sunt4 ,ex quo intelligitur1 si scel]atorum ju/a supplicia ,deo grata sunt1 non tam5 scel]atorum victimis delect>i4 #a4 ,num]4 #ae1 #c sqq4 ,levit4 #bb1 #bj sqq4 ,,salomo3 ,div9a lex hoc sibi vult1 oblationes ,deo +ratas esse eorum qui claudicant 9 lege ,dei exequ5da1 qui coecutiunt ad indig5tium inopiam1 qui surdi sunt ad voces afflictorum4 ,,curtius3 ,cum igitur omnes hom9es flagitiosi s9t1 improbi1 maculosi1 lepra sup]biae impuri1 nec ullus unquam praet] ,*ri/um immaculatus ex/it]it1 9 quem velut 9 agnum purum et omni ex p>te c&idum ad immolationem omnia omnium scel]a sup]ponantur1 haud mirum1 si hanc sibi gratissimam ho/iam ,deus immol>i volu]it4 ,,octavius3 ,si hom9um aut pecudum ca$ibus flagitia ali5a expi>5tur1 cur ,deus toties et tam saepe#a execratur eos1 qui sua scel]a sacrificiis ac sangu9e ablui confidebant8 #a4 ,psalm4 #d4 #dj4 #ej4 #ea4 ,oseae #f4 #a4 ,sam4 #a4 #b4 #c4 ,j]em4 #g4 ,ebr4 #i4 #b4 ,joh4 #a4 ,,fr$]icus3 ,ut ,judaei mon]5tur1#a sacrificia cruoris#b umbram et imag9em fuisse illius aet]ni sacrificii1 quod ,*ri/us pontifex omnium maximus pro totius univ]sitatis incolumitate oblaturus erat4 ,et c]te ,philo #bic ,ebraeus cum inquir]et1 cur relegatis r$itus 9 patrias s$es int]clusus sit1 quoad pontifex maximus mortuus esset1 hunc pontificem non hom9em futurum1 s$ ,dei v]bum ab omnibus peccatis purum int]pretatur1 cujus pat] sit ,deus aet]nus1 mat] v]o sapi5 tia4 ,quibus v]bis acu rem tetigisse videtur1 ,jesum#c scilicet pontificem illum futurum1 qui sua morte g5us humanum 9 avitas coele/ium s$es revocaturus esset4 #a4 ,alius3 admon]5tur4 #b4 ,alius3 crucis4 #c4 ,alibi3 ipsum4 ,,salomo3 ,qui fi]i pote/1 ut ,philo de morte ,jesu cogitav]it1 tanquam de pontifice anim>um1 qui ante occid]at1 quam ,philo pub]tatem attigisset8 ,aut cur ,jesum illum rec5s mortuum ne suo#a quidem nom9e tot ac tam multis libris dign>etur8 ,at ne quis sangu9e peccata dilui posse arbitr>etur1 ,mi*aeus#b vates 9 haec v]ba prorump5s3 ,num1 inquit1 dabo primog5itum meum pro expiatione scel]is aut fructum v5tris mei pro ho/ia peccati animae meae8 ,indicavi tibi1 o homo1 quid bonum sit et quid ,deus de te exquirat1 scilicet fac]e judicium1 dilig]e b5ignitatem et humilem te praeb]e ,deo tuo4 ,itaque ,abrahami obsequio ac voluntate eximia cont5tus1 filium1 quem juss]at mact>i1 vetuit1#c quae tam5 ho/ia integ]rima atque innoc5tissima ,deo gratissima futura vid]etur1 si humano sangu9e plac>i vellet4 #a4 ,alibi3 nescio4 #b4 ,mi*ae #f1 #g sqq4 #c4 ,g5es4 #bb1 #a-di4 ,,octavius3 ,quanto m9us ca$e ,*ri/i filii ,deus aet]nus oblect>etur8 an non potius dete/abile hoc sacrificium execr>etur8 ,nam cum ,salomo abom9atur eos1 qui1 bonis t5uium et eg5tium ereptis1 p>tem 9 victimas conf]unt1 p]9de fac]e scribit1 ut si pat] filium immol>et2 ut planum fac]et1 nihil execrabilius ,deo futurum1 quam si filium suum sibi c>issimum quisquam immol>et4 ,id autem absurdius e/1 ,deum hom9ibus iratum a se ipso ultionem exig]e1 non alit] quam si quis vuln]atus gravit] v9dictam non ab ho/e1 s$ a seipso deposc]et1 ac veluti desp]atus susp5dio vitam f9iret4 ,,coronaeus3 ,*ri/i mors non solum ad expi&a scel]a improborum pr(icit1 s$ etiam1 ut a flagitiis eo lib5tius ab/9eamus1 cum intelligamus1 immortali ,deo scel]a impiorum tam displicuisse1 ut c>issimum sibi filium mortem fo$issimam ob ali5a peccata lu]e velit4 ,at non tantum ,*ri/i pretiosissimus cruor hom9um g5]i sempit]nam pep]it salutem1 v]um etiam crucis ipsius simulacrum improbos g5ios rep5te fug>e ac pe/es arias deturb>e quis nesciat8 ,nam ,juliano1 daemones int]roganti1 cur fug]5t1 confit]i non dubit>unt1 se admirabili signo crucis fugatos esse1 ut quidem scriptores ecclesia/ici#a prodid]unt4 ,ut non imm]ito ecclesia ,romana soleat usurp>e c>m5 illud3 ,o crux ave1 spes unica1 auge piis ju/itiam reisque dona v5iam6 #a4 ,nicephorus ,calli/ius4 ,cyrillus4 ,gregorius ,nazianz5us4 ,,curtius3 ,haec quidem a ,coronaeo pro ea qua imbutus e/ religione1 praecl>e dicuntur1 non video tam51 ut truncus ligneus v5iam scel]um #bid indulg]e cuiquam possit1 s$ 81 op9or1 t]riculam5tis cacodaemones imp]itos oblig>e et#a a ,dei cultu av]t]e consuev]unt4 #a4 ,desunt haec sequ5tia ,curtii v]ba 9 aliis codicibus4 ,,salomo3 ,s$ exanimis crucibus omissis1 ad crucifixum ipsum r$eamus1 non modo 9 quo1 s$ etiam a quo salus 9 omne g5us humanum diman>e putatur4 ,aut enim morte illius mortuorum aut viv5tium aut eorum1 qui tunc nascituri erant1 flagitia sunt expiata1 c$o quorum s9t8 ,,frid]icus3 ,omnia omnium peccata ,*ri/i morte purgata sunt et eorum qui v5turum cr$id]ant et qui v5i5tem excep]unt et qui mortuum s9c]a m5te colu]unt4 ,,octavius3 ,nullus1 op9or1 pontifex tantae fuit impietatis1 ut futura scel]a ignosci put>et4 ,nam quid aliud esset1 quam scel]um omnium det]rimam propon]e impunitatem4 ,itaque ,paulus praet]ita quidem peccata ,*ri/i morte oblit]ata scribit#a1 non tam5 futura4 #a4 ,rom4 #c1 #be4 ,,salomo3 ,at ne praet]ita quidem ,*ri/i supplicio fuisse diluta1 con/at lege div9a1 quae inanis fuisset1 si usque ad ,*ri/i tempora v5ia dilata esset et inania ,dei promissa1 quibus toties pollicetur#a1 se po5it5tibus propitium =e4 ,cum autem sol5ni die jejunii ,deus jubet de peccatis confit]i ac po5it]e1 subjicit haec v]ba3 ,eo die expiabuntur omnia peccata ve/ra1 ac mundi eritis ab omnibus flagitiis ve/ris4 ,nam si quae flagitia decipi voluisset1 7ut ,romani pontifices robu/ioris impietatis scel]a ad indulg5tiam sibi ref]ri jub5t1 indicta po5a pontificibus m9oribus1 si graviorem cognitionem sibi assumant7 si quae scel]a#b 9 ,*ri/i futuri adv5tum1 di/ulisset1 non erat 9 lege f]5da omissurus2 s$ nihil excepit4 ,ac si quis putet1 prophetas antiquos ad majores no/ros 9 legis int]pretatione m9us fuisse dilig5tes1 cognoscite1 si placet1 eorum doctr9am4 ,si enim /atuunt1 peccata quidem adv]sus leges jub5tes po5it5tia primum#c expi>i#d1 puta si quis eg5tem non juv]it#e1 cum facile posset2 qui v]o contra legem vetantem peccav]it1 puta qui nom5 alt]ius injuria violav]it1 po5it5tia quidem peccatum su/9]i1 die tam5 expiationis abol]i4 ,s$ si scel]is po5a fu]it capitalis1 ut adult]ium1 po5it5tia rursus et expiationis die peccatum susp5di#f1 ca/igationibus v]o1 quae tum a judicibus1 tum a ,deo irrogantur1 si judices ultionem dissimulav]9t1 p5itus oblit]>i1 eoque p]t9]e dictum illud#g3 ,visitabo plagis et v]b]ibus peccata eorum et flagellis scelus eorum4 ,quod si quis ,dei nom5 sacratissimum contumelia lac]av]it1 po5it5tia primum1 de9de expiationis die1 po/ etiam ca/igationibus susp5di ac t&em die occasus abol]i4 ,po5as tam5 flagitio debitas praecl>is actionibus omn9o dilui1 aut c]te #bie nimia fat5tur1 praes]tim religione erga ,deum1 pietate adv]sus p>5tes1 c>itate 9 eg5os2#h ex quibus p]spicuum fit1 ad hom9um impietates expi&as inutilem fuisse ,jesu mortem4 ,haec autem copiosissime a no/ris explicantur1 qui tam5 9 eo sibi conv5iunt1#i nullum esse tam immane flagitium1 quod diuturna po5it5tia et praecl>is virtutum actionibus non eluatur4 #a4 ,deut]on4 #cb4 ,psalm #gg4 #gh4 #ih4 ,j]4 #e4 #ca4 #cf4 #ej4 ,amos #g4 ,psalm #abi4 ,exod4 #cj4 ,levit4 #cc4 ,psalm #bd4 #fd4 #ajb4 ,levit4 #af4 ,num]i #bc4 #bi4 #b4 ,alibi3 affirmant4 #c4 ,alii3 sola4 #d4 ,levit4 #af4 ,j]em4 #c4 #e4 ,alibi3 pav]it4 #f4 ,alii3 su/9]i4 #g4 ,psalm4 #hi1 #cc4 #h4 ,eze*4 #ah4 ,daniel #ab4 #i4 ,9 libr4 ,talmud4 ,,coronaeus3 ,imo v]o inania sunt op]a1 inanes actiones et supplicationes no/rae s9e pretiosissima illa ,*ri/i morte4 ,et quoniam tanti b5eficii1 tantae salutis memoriam lat9is v]sibus non satis pro dignitate assequi potui1 graecis hymnis sanctius id me consequi posse sp]avi#a3 i4e4 ,*ri/e1 ,dei filiorum flos t5elle1 aet]ne sac]dos1 sup] mundos circumvolutos invectus1 dom9ator campis ae!riis1 ubi pote/atis tuae robur e/ defixum1 indeque omnia despicis et praecl>is auribus audis4 ,tua sup] mundum ac coelum sid]eum aurea sup]em9et +5s aet]na pote/as1 qua elatus tuo te spl5dore excitans p]5nibus rivis foves animum inf9itum4 ,qui producis in=mans mat]iam incorruptibilem1 quam g5]atio circumvagatur1 quoniam =mis illam obliga/i1 ex eademque m5te flux]unt orig9es sanctorum regum1 qui te circum/ant1 pot5tissime6 ex te nati1 legationibus pr(ecti ad te legatorum g5itorem tuamque pot5tiam#b f]untur4 ,ad haec quoddam t]tium regum g5us crea/i1 qui tuas laudes cont9uate celebrant4 ,tu morte vitam1 optime1 mortalibus d$i/i4 #a4 ,graeca v]ba 9 omnibus1 quos contulimus1 codicibus adeo corrupta sunt1 ut ea plane haud enucle&a omitt]e mallem4 #b4 ,alibi3 tuaque pot5tia4 ,,octavius3 ,graecis d$it ore rotundo ,musa loqui1 nobis non licet esse tam dis]tis4 ,neque enim v]sibus ,lat9is haec r$di posse puto1 non#a si ,v]on5sis ille vir#b reviviscat1#c qui ex uno v]su h]oico sexag9ta se fecisse jactavit4 #a4 ,alibi3 etiam4 #b4 ,alius3 ve/]4 #c4 ,julius ,caes> ,scalig]4 ,,salomo3 ,egregia quidem i/a laus1 si non ab hom9e ad hom9em pr(iciscatur4 ,s$ si v]um e/1 ,*ri/i morte vitam d>i et peccata dilui1 cur po5it5tiam1 cur scel]um confessionem1 cur etiam satisfactionem *ri/iani pontifices ab improbis exigunt8 ,aut quid magis div9a lex ab hom9e exquirit8 ,qu>e auricul>i ,romanorum confessione non potuit p]niciosius cogit>i1 sive quod hom9i ab hom9e flagitia remitti putant1 quae summa erga ,deum impietas e/1 sive quod ea p]suasione lic5tia flagitiis omnibus1 proposita v5iae spe1 indulgetur1 sive quod robu/issimae quaeque impietates semp] sil5tur1 sive quod consci5tia#a desp]ationem aff]t iis1 quos pudet fo$issima quaeque peccata confit]i1 quae si sciantur1 capite lu5da sunt1 sive quod ad scel]atissima expi&a pontificem maximum adire necesse sit1 sive quod tyrannis faciles aditus ad proscriptiones et crudelitates ap]iantur4 #a4 ,alii3 v5iae4 ,,coronaeus3 ,ego v]o sic /atuo1 confessione auricul>i nullum esse #bif adv]sus omnia flagitia efficacius amuletum4 ,quis enim gravit] pecc>e ausit1 qui sciat1 nullam1 nisi de scel]e admisso confiteatur1 v5iam sp]&am#a4 ,et quidem ,indos et ,p]uanos ante ,hispanorum adv5tum rudes adhuc#b et solis cultores i/a confessione apud sac]dotes uti consuevisse1 te/is e/ hi/oria ,indorum#c1 qu9 etiam capitale esse apud illos sac]doti1 scel]a divulg>e4 #a4 ,addit hoc loco alius codex3 ,,salomo4 #b4 ,addit alius3 sid]um4 #c4 ,alius hoc loco addit nom5 int]locutoris3 ,,salomo4 ,,curtius3 ,cum daemonibus ins]vir5t1 cui dubium esse pote/1 qu9 etiam hunc morem ab iis didic]9t et express]9t1 ut ab hom9ibus1 non a ,deo v5iam pet]5t ac sp]>5t8 ,o mirabile improbitatum amuletum6 scilicet ipsi ,deo tot saecula antea ignotum1 ut hom9es a flagitiis corceantur8 ,at eo processit impietas1 ut etiam s9e po5it5tia1 solius sac]dotis v]bo atrocissima quaeque scel]a pl]umque oblit]>i put5t4 ,po5it5tia v]o quanta sit ad v5iam adipisc5dam1 docet#a ,manasse rex ,judaeorum eleganti ac efficaci oratione ad ,deum4 ,tu1 inquit1 po5it5tiam inf9ita bonitate decrevi/i1 ut eos ab int]itu s]v>es1 qui ju/issimis legibus ac judiciis fuiss5t p]ituri4 #a4 ,alius3 docuit4 ,,frid]icus3 ,*ri/i mors ea scel]a non expiavit1 quae jam pridem po5it5tia vel ju/a ultione prius v9dicata fu]ant1 nec eorum peccata1 qui#a nullam futuri ,messiae spem concep]ant1 nec item eorum1 qui oblatam a ,*ri/o salutis recup]&ae m$ic9am repudi>unt1 s$ qui b5eficium ,*ri/i gratuitum accep]unt#b1 ii non modo culpam1 s$ levissimas effugiunt po5as omnium improbitatum4 #a4 ,alius quae4 #b4 ,alius3 recep]unt4 ,,octavius3 ,pr(ecto decretum illud valde p]niciosum mihi videtur1 ut ex fiducia1 quam de ,*ri/i supplicio flagitiosissimus quisque tem]e accipiat1 peccatorum v5iam adipisci m]eatur4 ,nam quid aliud e/1 quam1 tanta flagitiorum impunitate omnibus proposita1 viam latissimam ad omnes impietates audacissimo cuique munire8#a #a4 ,alius3 ap]ire4 ,,frid]icus3 ,*ri/i mors potissimum necess>ia fuit humano g5]i ad expurg&am#a tet]rimam orig9is labem4 #a4 ,alius3 depurg&am4 ,,toralba3 ,si peccatum nullum e/ nisi volunt>ium1 ut quidem omnes !ologi#a confit5tur1 peccatum orig9is nullum esse pote/1 quia nulla e/ 9 nasc5te pecc&i#b voluntas4 ,quod si ita e/ anxia de tr9itate disputatio1 ac multo difficilior de inc>natione div9itatis1 item de asc5sione ,dei hom9is 9 coelum ac de caet]is id g5us div9is ac naturae legibus valde contr>ia diluuntur4 #a4 ,augu/9us1 l4 #a4 de lib]o arbitrio4 ,lomb>dus l4 ,,iii4 #b4 ,alibi3 peccati4 ,,curtius3 ,ut nullum sit orig9ale peccatum1 fi]i nullo modo pote/1 quia nihil frequ5tius 9 ,vet]is et ,novi ,te/am5ti tabulis rep]itur4 ,,salomo3 ,non dubito1 9 eo ,adamum peccavisse1 non quod poma #big vetita dec]p]et1 ut vulgus pu]ili errore op9atur1 s$ quia m5tem1 ab intelligibilium r]um contemplatione abductam1 cupiditatum ac s5suum illecebris inesc>i et obrui pat]etur4 ,sic enim ,ebraeorum !ologi acutissimi#a muli]is appellatione s5sus corporeos1 m>iti v]o nom9e intellectum signific>i ajunt1 ut s]p5tis v]bo voluptatem1 quae quasi s]p5s corporis latebras subire ac meatus omnes s5suum et orificia t5t>e1 vim tam5 praecipuam d5tibus exs]]e et 9 v5tre rept>e solet4 ,s$ utcunque peccavit ,adamus1 cur peccatum illud ad po/]os innoc5tes r$und>et8 aut si vitia transf]antur ad po/]os1 virtutes quoque transf]ri necesse e/1 ac multo magis quam vitia1 cum 9 univ]sa natura bona malis semp] fu]9t pot5tiora1 ut sup]ius demon/ratum e/4 ,at omnes philosophi aeque ac !ologi#b diuturna exp]i5tia duce comp]tum habu]unt1 nullas p>5tum virtutes ad po/]os traduci4 ,non pot]unt#c igitur transfundi peccata1 cum sit eadem contr>ia discipl9a1 ex quo sequitur1 nullum esse orig9ale peccatum4 #a4 ,philo legg4 alleg4 ,i4 ,,ii4 ,,iii4 de ,mos4 ,,ii4 de gigantibus4 ,rabbi ,rub5 9 libro ,abo? ,na?an c4 #af4 ,n4 #b4 ,ari/otelis ,e?ic4 ,plato 9 ,m5on4 ,scotus s5t5t4 l4 ,,ii4 #c4 ,alius3 possunt4 ,,coronaeus3 ,i/a quidem fuit ,pelagii ha]esis1#a jam pridem !ologorum summa cons5sione repudiata et conciliorum decretis explosa1 no/raque aetate ,trid5t9i concilii#b summa autoritate fracta ac rejecta4 ,sic enim decretum e/3 ,eum qui peccatum ,adami ad po/]os propagatum negat1 aut ei solum nocuisse aut corporeas tantum imbecillitates transfusas aut alit] quam ,*ri/i morte abol]i potuisse#c putat1 ana!ma e/o4 ,quae dicta ,pauli v]bis ac s5t5tiis nituntur4 ,quemadmodum enim ait ,paulus3#d ,mors imp]ium habuit ob unius peccatum1 ita unius morte gratia latissime propagatur ad salutem4 ,cur etiam qu]]etur ,david 8 v]bis3#e ,ecce 9 scel]ibus conceptus sum et 9 peccatis concepit me mat] mea4 #a4 ,augu/9us l4 ,,xi4 de nupt4 et l4 ,,ii4 contra ,pelag4 #b4 ,sess4 ,v4 c4 #b4 #c4 #e4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,rom4 #e1 #ag sq4 #e4 ,psalm4 #ea1 #g4 ,,octavius3 ,mani*aeorum ha]esis e/1 inquit ,augu/9us1#a peccatum orig9is def5d]e4 #a4 ,augu/9us l4 ,,ii4 de nupt4 c4 #ai ad ,val]ian4 ,,frid]icus3 ,hic innuit ,augu/9us ha]es9 ,mani*aeorum1 qui ab aet]nitate inf9ita duo bonorum et malorum pr9cipia posu]unt1 ,deum1 inquam1 bonorum et ,deum malorum aequa pote/ate1 9 qua ha]esi diutissime ,augu/9us haesit1 illud enim#a e/ peccatum4 ,s$ ne quis putet1 ,augu/9um orig9is humanae labem neg>e1 pl5i sunt ejus libri1 pl5ae epi/olae orig9is peccato4 ,sic enim adv]sus ,pelagium3 ,omnes hom9es1 inquit1 orig9is peccato t55tur4 #a4 ,alius3 non4 ,,toralba3 ,si plus auctoritati conciliorum1 quae tam5 ab ,helvetiis et ,g]manis rejiciuntur1 quam rationi tribuamus1 nullus disputationi1 nullus #bih demon/rationi locus futurus e/1 s$ omnia tem]e ass5tiri oportet1 quia ,augu/9us1 quia ,hi]onymus1 quia ,scotus1 quia ,galat9us#a dixit4 ,s$ obsecro rationibus et argum5tis p]spicuius diss]atur4 ,nam qui ,pelagii#b s5t5tiam omnium v]issimam pejus#c tu]etur1 vidi nem9em4 ,subtilius igitur omnia hujus quae/ionis argum5ta1 si placet1 discutiantur1 cum ab ea innum]abilium quae/ionum fructus explic5tur4 ,quid enim e/ peccatum orig9is1 nisi quia mat] 9 conceptu pat]ve#d plus aliqu&o#e libid9i ac voluptati1 quam decuit1 indulsit8 ,ut ita sit1 cur filio fraudi futurunt sit8 #a4 ,ep4 ad ,p4 ,diaconum4 #b4 ,alius3 ,pelagio4 #c4 ,alius idem3 prius4 #d4 ,alius3 patri4 #e4 ,alius3 aliquanto4 ,,curtius3 ,nonne rationi cons5taneum e/1 qu&o ratione#a ,toralba#b cont5dit1 ut filius ha]es p>5tum obligatione t5eatur8 ,id enim#c ,plut>*us1 quantumvis paganus1 naturali aequitati cons5taneum esse scripsit4 #a4 ,alibi3 ,nonne ratio cons5tanea e/1 qu&o ratione etc4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alius3 etiam4 ,,octavius3 ,debita quidem ha]$it>ia lui#a oport]e conc$o1 s$ quis unquam audivit1 scel]um ultionem aut exactionem po5>um ab ha]$ibus repeti8 #a4 ,alius3 solvi4 ,,salomo3 ,legibus div9is dis]tissime cavetur1 ne filius p>5tum ulla culpa t5eatur1 idque saepius repetitum videmus#a4 #a4 ,deut] ,,xiv1 #d4 ,reg4 ,,ii1 #b et #d4 ,p>alip4 ,,ii1 #be4 ,eze*4 ,,xviii4 ,,coronaeus3 ,non modo labem orig9is ,*ri/i cruore delebilem1 s$ etiam privati cujusque scel]is po5as a po/]is repeti#a te/atum habemus4 #a4 ,alius3 ,deum repetiisse4 ,,salomo3 ,sua quisque fraude plectitur1 non ali5a4 ,nam cum ,isralitae conqu]]5tur1 majores no/ros uvas ac]bas degu/avisse#a1 ,deus cl>a voce populum conte/atur#b1 suam cuique integritatem pr(uturam1 vitia cuique sua1 non aliis1 nocitura4 ,quod autem sui nom9is ho/es ulturum m9atur t]tia qu>taque prog5ie1 hanc recipit int]pretationem !ologorum cons5su#c1 ut si scele/um p>5tem sequatur filius nequam1 hunc nepos1 ni sit patre et avo melior1 tunc ,deus1 p>5tum1 avorum et proavorum memor1 ultionem ita p]sequetur#d1 ut nulla de9ceps eorum po/]itatis memoria sit futura et#e p5itus a /irpe deleantur1 sui v]o cultorum et amantium etiam#f millesimam prog5iem amplexaturum jurejur&o spopondit1 ut omnes intelligant1 quanto ,dei mis]icordia major sit ac]bitate4 ,neque tam5 po/]os patitur p>5tum improbitatem lu]e1 s$ sua quemque1 non ali5a po5a tu]i4 #a4 ,addit alius3 ac filiorum d5tes ob/upuisae4 #b4 ,ex4 ,,xx4 ,deut]4 ,i1 #d4 #c4 ,rabbi ,salomo1 ,rabbi ,levi 9 ,exod4 #aj4 ,abraham ,ab5 ,ksra 9 cap4 #b4 de cal4 #d4 ,alii3 p]seiquuntur4 #e4 ,alius2 s$4 #f4 ,alius3 94 ,,frid]icus3 ,cur igitur d5unciatum e/ ,heli pontifici maximo1 de po/]is suis nem9em s5em aut locupletem futurum1 propt]ea quod filiorum impietatem inultam reliquisset8 #bii ,,salomo3 ,non e/ hoc1 punire po/]os1 qui nondum nati erant1 et qui1 ne nasc]5tur1 prohib]i potuiss5t#a1 s$ m9us be>e4 ,consimile e/ illud ,davidis propt] ca$em ,abn]is1 quem ,joabus nef>ie trucid>at1 gravi exsecratione imprecantis1 ut esset 9 ejus po/]is inopia1 ulcus1 lepra1 hoc e/ ,joabi po/]os#b m9us be>i4 ,et quoniam nihil c>ius#c esse pote/1 quam sui cuique lib]i1 nihil quod ard5tius am>i possit1 propt]ea ,deus gravissimas m9as addit1 scilicet injurias sibi allatas 9 t]tiam usque g5]ationem ulturum4 ,summa tam5 ,dei b5eficia#d record>i fas e/1 quia prae/at ad breve tempus nasci1 flor]e1 viv]e1 quam nullo tempore nasci1 et lorip$em esse1 quam nunquam ex/itisse4 #a4 ,alii3 prohib]e potuiss5t4 #b4 ,alius3 ,jacobi po/]os4 #c4 ,alius s9e dubio false3 cl>ius4 #d4 ,alibi3 summi 444 b5eficii4 ,,frid]icus3 ,s$ agitur de peccati labe orig9>ia1 ab ,adamo#a ad po/]os transfusa1 quam pagani ipsi confit5tur2 quo p]t9et illud lyrici3 ,nam vitiis nemo s9e nascitur1 optimus ille e/1 ,qui m9imis#a urgetur#b4 #a4 ,alibi3 ,abrahamo4 #b4 ,alius3 nimis4 #c4 ,horatius4 ,sat4 ,i1 #c1 #fi4 ,,toralba3 ,i/a liceant potis4 ,c]te qui naturam ullius scel]is incusant1 non 9 seipsos#a1 s$ 9 naturae p>5tem#b scelus reg]unt1 quo nihil fi]i capitalius pote/4 ,quis enim peccat 9 eo ipso1 quod decl9>e nequit8 ,an v]o peccatum ullum f+i pote/1 nisi summa peccantis voluntate susceptum8#c ,at utroque vacat infans1 nec bona expet]e1 nec mala decl9>e pote/1 nec effug]e1 ac ne p]spic]e quidem1 quae sibi natura insita ess5t4 ,nullum igitur infanti peccatum imput>i pote/4 ,at ubi nulla e/ culpa1 nulla debet irrog>i po5a4 ,quae cum ita s9t1 nihil e/ quam ob rem filius ab aet]no tempore g5itus sit1 aut cur incr$ibilis ac /up5da illa inc>natio ,dei f+i debu]it1 fru/ra d5ique ,*ri/us pro expurg&a orig9is macula supplicium passus esse putatur#d4 #a4 ,alii3 seipsis4 #b4 ,alius idem3 natura p>5tum4 #c4 ,scotus l4 ,,ii4 di/4 ,s5t5t4 di/4 #cj4 ,augu/9us de lib4 arbit4 l4 ,,iii4 #d4 ,alius3 putetur4 ,,frid]icus3 ,i/a quidem philosophis incr$ibilia1 nova1 ficta et inaudita sunt1 s$ cum ,pelagius rationibus a philosophis petitis ut]etur1 ut peccatum orig9is nullum esse demon/r>et1 ,hi]onymus philosophorum ha]eticorum patri>*as nom9avit4 ,nam si philosophorum argutiis ass5tiamur1 fidem ac pietatem ejur>e oportet1 quanquam argum5tum illud levissimum e/1 cum orig9is labes illa non sit ab infante1 s$ ab ,adamo pr(ecta1 qui sci5s peccavit1 cum ab usu rationis sponte descivit4 ,radix autem quocumque colore semel imbuta#a1 /ipitem1 ramos1 folia1 flores1 fructus eodem imbuit sapore1 odore1 colore1 v55o4 ,ita fit1 ut hom9is natura funditus ev]sa nullam ullius boni aut virtutis sci5tiam hab]e videatur4 ,quis1 inquit sapi5tiae magi/]#b1 dic]e audeat1 mundum e/ cor meum8 purus sum scel]is8 ,quanto v]ius e/ illud#c3 ,omnis homo m5dax1 i4e4 #cjj peccator6 ,nam si dicam1 inquit ille1 nos peccato vac>e1 ipsi nos s$ucimus4 ,salus autem uno v]bo d5unciatur3 ,cr$e et salvus eris6 #a4 ,alius3 infecta4 #b4 ,prov]b4 #a1 #aj4 #c4 #a ,joh4 #a1 #h4 ,,octavius3 ,quorsum i/a1 nisi ut improbi1 qui levissima fide coelum se rapturos confidunt1 fo$issimo voluptatum omnium co5o volutati naturam accus5t et 9 ,deum ipsum naturae#a p>5tem improbitatum omnium causas effectrices desp]ata virtute reg]ant8 ,nam ut omnes jam adulti recta via deflex]unt1 illa tam5 de infantibus intelligi possunt1 s$ de iis1 qui judicio suscepto ac sponte a naturae legibus ab]r>unt4 ,et v]o quis ,illyricum !ologum f]at1 cum orig9is peccatum intimam animorum sub/antiam p]vad]e et ab ipso diabolo procre>i ac trans=m>i scribit1 idque sola fide oblit]>i8 ,capitalis i/a quidem vox esse mihi videtur#b4 ,quid igitur ,paulus voluit1 cum dic]et#c3 ,nos eramus natura filii irae2 nisi orig9is labes illa significatur8 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alius addit3 ,,frid]icus1 ita ut huic sequ5s int]locutio tribuatur4 #c4 ,ephes4 #e1 #e4 ,coloss4 #c1 #f4 ,,toralba3 ,omittamus hom9um auctoritatem ac necess>iis argum5tis diss]atur6 ,quis enim laudem et vitup]ationem m]eatur ex iis1 quae a natura ipsa contraxit8 ,quis non potius commis]atione1 quam ulla po5a dignus videatur8 ,nos quidem piget coecorum ac mis]et surdorum1 qui sic nati sunt1 at i/os non mis]et infantulorum4 ,jam v]o quis putet1 non modo ante p>tum primi p>5tis scel]e nos oblig>i1 v]um etiam scelus illud tantum ac tam grave esse 9 ipsis infantibus1 ut ,deum foem9ae ut]um subire1 c>nis humanae conceptionem pati ac supplicia mortis tet]rimae p]f]re necesse fu]it1 ut scilicet puellos#a innoc5tissimos tanta scel]is immanitate lib]>et8 #a4 ,alibi3 pullos4 ,,coronaeus3 ,audite ,cyprianum#a !ologum ac m>tyrum suae aetatis facile pr9cipem3 ,mori plane timeat1 inquit1 qui ex aqua et spiritu non r5atus geh5nae ignibus mancipatur4 ,quibus v]bis ne infantes quidem ipsos excepit4 ,baptismo v]e maculam illam orig9is p5itus abol]i confidimus1 quia sangu9is ,*ri/i baptismus aquae infusione significatur4 #a4 ,lib4 ,,iii4 de mortal4 ,,toralba3 ,si sangu9e ,*ri/i fuso labes orig9is omn9o ab/]sa erat1 quid opus ,*ri/i supplicio8 ,quanquam saepius admiratus sum baptiz&i ritum4 ,qua]it sacrificulus ab infante#a vagi5te1 utrum baptiz>i velit necne8 ,quorsum haec8 #a4 ,alius3 sacrificus ab infantulo4 ,,coronaeus3 ,prop9quorum ac p>5tum fides aeque pr(icit#a ac si puellus#b ipse respond]et3 ,ass5tior4 #a4 ,alius3 p]ficit4 #b4 ,alibi3 pullus4 ,,octavius3 ,absurdum mihi videtur1 quod p>5tum fides infantulo vagi5ti prosit ad elu5dam orig9is labem1 quam ab ipsissimis p>5tibus contraxisse affirmant4 #cja ,,curtius3 ,ea vis e/ effusi sangu9is e pretiosissimis vuln]ibus ,*ri/i ,dei et hom9is1 cujus lavacro irrigati sunt p>5tes4 ,,salomo3#a ,at ,paulus#b ,*ri/i necem ad elu5da tantum peccata praet]ita pr(uisse scribit4 ,fru/ra igitur1 qui po/ ,*ri/um nati sunt1 ullam 9 ejus supplicio fiduciam hab5t4 ,jam v]o si p>5tes ve/ri lavacro sanctiore et cruore ,*ri/i s]vatoris expurgati omn9o fu]e1 qui fi]i potuit1 ut rursus labem illam pe/if]am ad po/]os traducant8 #a4 ,alius3 ,,octavius4 #b4 ,rom4 ,,iii4 ,,iv4 quod not&um4 ,,curtius3 ,non sic eluitur baptismo vel cruore ,*ri/i1 ut non resideat insita peccati radix 9 ipsis cupiditatum latebris et involucris4 ,,toralba3 ,at longius ,*ri/iani progr$iuntur1 neque enim labem tantum orig9is1 s$ etiam alia quaeque peccata ,*ri/i morte dilui arbitrantur4 ,vel enim#a levissima quaeque delicta1 quae errore imprud5tibus excid]unt1 vel a sci5tibus nullo errore contracta1 vel robu/iorum improbitatum scel]a ignoscuntur4 ,leviora quidem#b prius lege div9a demon/ratum e/ sola po5it5tia del]i1 graviora autem1 puta adult]ia1 /upra1 ca$es1 v5eficia1 p>ricidia1 sortilegia1 idolatria1 contumelia nom9i ,dei illata1 po5as hab5t div9is et humanis legibus con/itutas1 quae po/ ,*ri/i mortem fru/ra dec]n]5tur1#c si fals>ius1 si fur1 si adult]1 si p>ricida excip]5t apud praetores ac judices talium quae/ionum1 se baptizatos esse1 ac fide con/anti p]suasum hab]e1 omnia flagitia1 tum praet]ita tum futura1 ,*ri/i pretiosissimo cruore dilui4 ,si igitur a vivis aut mortuis ju/a scel]um supplicia exiguntur1 inane e/ illud b5eficium1 inanis ,*ri/i mors ad scel]um impunitatem4 #a4 ,alius3 igitur4 #b4 ,alius addit3 ut4 #c4 ,alibi3 disc]nuntur1 vel3 dec]n5tur4 ,,coronaeus3 ,baptismus quidem propt] ,*ri/i supplicium diluit omnem orig9is labem1 ac tametsi libido et cupiditas1 peccati fames rel9quitur1 nem9i tam5 baptizato noc]e pote/1 si modo ratione duce obsi/]e velit1 ut sanctionibus ,trid5t9ae synodi cavetur4#a #a4 ,c4 #c4 sess4 #e4 ,,frid]icus3 ,concilia quatuor1 scilicet ,nica5um1 ,con/ant9opolitanum1 ,ephes9um1 ,*alc$on5se1 quae et ,gregorius#a pontifex maximus p]9de habet ut evangelia1 respu]e nolim1 nec pr9cipum aut pontificum1 qui affu]unt aut praefu]unt1 pote/atem elev>e4#b ,caet]a v]o concilia1 quibus pontifices ambitiosa decreta f+]e ac nova ref+]e#c consuev]unt1 prob>e non possum4 ,at enim ,gregorius ,nazianz5us ap]te scripsit1#d se nullius unquam synodi felices exitus vidisse1 i4e4 4 ,et c]te ,nicolaus ,panormi pontifex1 ecclesiae ,romanae cultor maximus1 conciliorum autoritatem ext5uans3 ,plus1 inquit1 vel simplici laico1 scripturam sacram pr(it5ti1 quam toti concilio cr$5dum4 ,tutius e/ igitur1 9 eo g5]e ,augu/9i s5t5tiam prob>e1 sic enim ille ad ,maximianum3 #cjb ,neque ego#e1 inquit1 ,arim95si ,synodo1 quae ,arianam sectam probavit1 neque ,nica5a t5eor1 s$ auctoritate sacrorum scriptorum nitimur#f1 i4e4 prophet>um1 apo/olorum1 m>tyrum1 quibus orig9is peccatum summa cons5sione probatur4 #a4 ,lib4 #a4 cp4 #bd4 #b4 ,alius3 en]v>e4 #c4 ,alius3 fig]e 444 refig]e4 #d4 ,ep4 #db ad ,procop4 #e4 ,alius3 nego4 #f4 ,alii3 nitamur1 vel3 utamur4 ,,toralba3 ,ne1 obsecro1 conciliabulorum aut levium scriptorum atque imp]itorum hom9um auctoritate rationis aut intellig5tiae no/rae lum5 ext+ui aut obrui patiamur4 ,,curtius3 ,s$ quibus1 ,toralba1 rationibus res div9as ac sanctissima patrum antiquissima decreta1 tot saeculis confirmata1 ev]t]e te posse confidis8 ,,toralba3 ,si peccatum actuale ,adami non tantum peccanti nocuit1 quantamcunque#a po5am p]tul]it#b1 s$ etiam 9 omnes po/]os transfusum e/1 aut a corpore 9 corpora1 aut ab animis 9 animos1 aut ab utroque 9 utrumque transfundi oportuit4 ,at corpus ipsum nullius peccati#c co>gui pote/1 alioqu9 bruta quoque ipsa pecc>5t4 ,s9 peccatum omne a voluntate et rationis lapsu pr(iciscitur#d1 summa !ologorum *ri/ianorum cons5sione pr(ecto peccatum orig9is#e 9 animis infantium esse non pote/#f1 cum planum sit int] ,*ri/ianos1 ,ismalitas et ,ebraeos1 omnes omnium animas a ,deo mundissimas ac purissimas cre>i et creatas illabi mom5to 9 corpus humanum4 ,quodsi m5s a ,deo pura pr(iciscatur1 unde labes ad infantis animam irrep]e pote/8 ,quae ratio fecit1 ut s5t5ti>um magi/] ad /uporem usque mir>etur1 und5am labes illa d]iv>etur8 ,non peccat1 inquit1 qui creat animam1 non peccant p>5tes1 qui prog5]ant corpus1 cum id univ]sae naturae cons5taneum sit#g4 ,p] quas igitur rimas int] tot innoc5tiae praesidia peccatum p5etr>e potuit8#h ,at ne ,ari/oteles quidem hom9is m5tem sem9e traduci putavit1 extr9secus infundi1 ut satis ap]te decl>at 8 v]bis3 4 ,ego int]pretor 1 1 1 div9itus1 coelitus1 sup]ne4 #a4 ,alibi3 quantumcunque4 #b4 ,alius3 damnumque ipse p]tulit4 #c4 ,alius3 ,at corporis ipsius nullum peccatum etc4 #d4 ,alius3 pr(iciscatur4 #e4 ,alius3 orig9ale4 #f4 ,petrus ,lomb>dus4 ,?omas ,aqu9as4 ,scotus4 ,alb]tus4 ,dur&us4 #g4 ,libro de g5]atione m5tem extr9secus +r$i scribit et hanc solam esse div9am4 #h4 ,haec antec$5tia undecim v]ba desunt 9 alio codice4 ,,salomo3 ,david ,kim*i et ,rabbi ,saadias cum int]pretantur illa v]ba#a3 =mans spiritus 9 m$io ejus1 tradunt animam a ,deo =m>i 9 ipsa corporis p]fectione4 ,idque confirmat non modo ,rabbi ,moses ,aegyptius#b1 s$ etiam cum ,*ri/ianis et ,ismaelitis !ologis ,/oici conspirant1 repudiata op9ione ,platonicorum1 qui a ,deo quidem animas prodire fat5tur1 s$ initio mundanae orig9is omnes simul ac semel conditas fuisse ac vicissim corpora subire putant4 #a4 ,za*4 cap4 ,,xii1 #a4 #b4 ,9 epi/ola contra a/rologos4 #cjc ,,toralba3 ,si tam5 v]um esset1 quod ,epicureis videtur1 animos hom9um aeque ac be/i>um cum ipso sem9e traduci1 quodque necesse e/ confit]i1 si orig9is peccatum admittamus1 oport]et peccata 9 inf9itam vim ac multitud9em excresc]e et ad po/]os omnes d]iv>i4 ,hoc autem absurdum esse1 exp]i5tia atque usus1 r]um omnium magi/] optimus1 cogit confit]i4 ,videmus enim ,josiam#a nepotem4 ,manassis1 crudelissimi tyranni1 qui pr9cipes suae g5tis omnes impietate sup]av]at1 pietate ac ju/itia paucissimos sibi p>es1 sup]iorem habuisse nem9em4 ,quodsi anima non traducitur sem9e1 s$ div9itus delapsa diffunditur 9 corpus1 nulla peccati orig9is macula f+i pote/4 #a4 #b 7#d7 ,regum #ba1 #bd sqq4 #bb1 #a sqq4 #a ,*ronic4 #cc1 #be sqq4 ,,fr$]icus3 ,fatemur quidem1 animas non traduci sem9e1 s$ c>nis contagione conspurc>i1 propt] arctissimam corporis atque animae conjunctionem4 ,qua]is1 inquit ,augu/9us#a1 culpam 9 pu]is1 inv5ies ex c>ne traductam4 ,eadem e/ ,petri ,lomb>di et eorum1 qui ab ejus s*ola pr(ecti sunt1 s5t5tia4 #a4 ,ad ,bonifacium epi/4 #be4 ,,toralba3 ,hoc ipsum e/ ru/ice philosoph>i1 cum hoc ipsum sit contra naturam1 ut mat]ia 9 =mam1 h4e4 ut corpus agat 9 animam4 ,e/ enim mat]ia patibilis1 =ma v]o actuosa4 ,et quidem ,augu/9us#a ipse ex eo naturae decreto concludit1 nullam esse corporum 9 m5tes actionem4 #a4 ,9 cap4 #b ,g5eseos4 ,,curtius3 ,quoniam ,augu/9i v]bis utitur ,toralba1 ejusdem auctoritate facile refellitur4 ,sic enim ,augu/9us#a3 ,firmissime t5eas et nullat5us dubites1 eos1 qui s9e baptismo de hoc saeculo transeunt1 aet]nis suppliciis puni5dos1 quae v]ba de ,cypriani#b scriptis descripsisse videtur4 #a4 ,cap4 #c4 en*irid4 #b4 ,de mortalitate4 ,,octavius3 ,idem tam5 eodem libro negat1 infantes s9e baptismate mortuos ullas p]f]re po5as1 quia nullam s5suum delectationem gu/>unt#a4 ,ex quo sequitur1 nullum esse peccatum orig9is1 si nulla po5a irrogatur1 nec ullam fuisse causam1 cur putemus ,*ri/um tam ac]ba supplicia pro peccato ,adami ad po/]itatem transfuso1 quod nullum e/1 p]peti debuisse ac sapi5t] ,muhamm$em hom9ibus p]suasisse1 nunquam ,*ri/um supplicio affectum fuisse1 ut invet]atam ac p5itus insitam ,*ri/ianorum m5tibus op9ionem de salute humano g5]i p>ta ob ,*ri/i supplicium refut>et1 ut de9ceps ab hom9is spe ad immortalem ,deum fiducia traduc]et4 #a4 ,idem s5tit ,petr4 ,lomb>d4 lib4 ,,ii4 di/4 #cd4 ,,frid]icus#a3 ,nullam tam5 po5am putas infantum animabus infligi1 quibus omn9o div9ae visionis spes e/ erepta8 #a4 ,duae hae sequ5tes int]locutiones et ,frid]ici et ,octavii desunt 9 alio codice4 ,,octavius3 ,cur igitur infantum ,h]odis jussu caesorum fe/a coluntur ,*ri/ianis1 quasi divorum1 nisi ,dei#a visione fru]5tur8 #a4 ,alius3 div9a4 ,,frid]icus3 ,quoniam ,*ri/i sangu9e abluti c5s5tur1 ut m>tyres innum]abiles1 qui prius caesi sunt1 quam baptiz>i potuiss5t4 #cjd ,,octavius3 ,si m>tyres supplicium excusat1 quom9us baptiz>i#a licu]it1 cur infantes morbus ac mors praematura non excusabunt1 cum saepe gravius cruci5tur qui morbo1 quam qui gladio cadunt8 #a4 ,desunt haec antec$5tia octo v]ba 9 alio codice4 ,,curtius3 ,quia nec morborum nec gladiorum ictus1 s$ causa m>tyrem#a efficit4 #a4 ,alius3 m>tyrium4 ,,octavius3 ,non video1 quid lotiones illae aquae lu/ralis mom5ti habeant 9 baptismo1 praet]quam quod sac]dotes sordes corporis1 nec tam5 omnes1 levissime abluunt4 ,quanquam si baptismus salutem p>it1 etiam nolae t9ni5tes ac naves1 quas baptiz>i saepissime et inditis nom9ibus1 aquae lu/ralis asp]sione et unctione1 pl]umque vidi/is1 salutem adipisc]5tur4 ,,frid]icus3 ,ea baptismi vis e/1 ut sordes humanae orig9is peccati p5itus eluantur1 quibus sublatis re/ituatur hom9ibus illa1 quam ,adamus orig9is suae pr9cipio habuit1 ju/itia et integritas4 ,,octavius3 ,si ablutio illa lu/ralis aqua1 oleo1 sale ac sputo condita1 tantum naturae d$ecus eluit1 quid amplius ,*ri/i mors effic]e potuit8 ,quamvis ,*ri/iani pontifices non sibi con/ant1 qui peccatum illud ,adami mox execrantur1 quod 9 univ]sam ejus po/]itatem man>it1 mox tam5 necess>ium fuisse ajunt4 ,hoc enim c>m9e sol5ni pridie pas*atis utuntur3 ,o necess>ium ,adami peccatum1 quod ,*ri/i morte deletum e/6 ,cur scelus illud tam dete/abile dicitur necess>ium8 aut si necess>ium1 cur dete/abile e/8#a #a4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,coronaeus3 ,dicitur necess>ium1 quia sapi5tia div9a1 quae falli non pote/1 multis ante saeculis praevisum erat4 ,,toralba3 ,i/ud quidem omnibus1 qui ullam s5sus p>tem hab5t1 mis]abile vid]i debet1 innum]abiles animas angelorum (ficiis ac div9a bonitate cre>i et ab ipso puritatis fonte d]iv>i1 creatas corporibus illabi1#a illapsas cordium#b labem c>nis contagione mom5to contrah]e1 s9e ulla concretione animorum1 contractis sordibus1 quae alioqu9 indelebiles putantur1 aquae asp]sione levissima expurg>i ac ju/issimos fi]i infantes1 qui s5su c>5t4 ,cum tam5 videmus1#c lotis et illotis1 ,*ri/ianis aeque ac#d caet]is omnibus1 eadem esse vitiorum in/rum5ta1#e nec procliviores alios aliis hone/a prosequ5da aut turpia decl9&a1 s$ uti quisque paganus aut ,*ri/ianus doctr9a ornatus#f sit1 et ad v]um decus a pu]o educatus1 ita virtutibus excell]e et prae/>e1 eoque magis1 si prae/antia qua$am vis animorum quibusdam insita sit1 quales accepimus ,ari/idem ju/um1 ,!mi/oclem1 ,socratem1 ,p]iclem1 ,phocionem1 ,rutilium ,torquatum1 ,papirium ,cursorem1 ,fabios1 ,scipiones1 ,catones1 quos viros6 ,int] philosophos plurimi #cje quoque magna virtute atque integritate viri1 quibuscum nulli ,*ri/iani sunt conf]5di6 ,nec imm]ito ,erasmus3 ,p>um1 inquit1 abe/1 qu9 dicam3 ,sancte ,socrates1 ora pro nobis6 ,et quidem ,julianus ,augu/us ,socratem capitis damnatum scribit1 cum pro aet]no ,dei cultu propugn>et1 ut qui angelum vitae ducem ac magi/rum hab]et4 ,quis igitur adeo desipit1 ut naturalia bona 9 hom9ibus propt] primi p>5tis lapsum corrupta1 sup]naturalia v]o p5itus exhau/a fuisse putet8 ,sic tam5 magi/] ipse s5t5ti>um#g ex op9ione ,augu/9i scribit4 #a4 ,alius3 illi4 #b4 ,alius3 sordium4 #c4 ,alius3 videamus4 #d4 ,alibi3 atque1 omisso v]bo aeque4 #e4 ,alius addit3 atque increm5ta4 #f4 ,alii3 a doctr9a subord9atus4 #g4 ,l4 #a4 di/4 #cb4 ,,coronaeus3 ,qui subtilius i/a diss]unt1 nullam ju/itiam infantibus ope lotionis sacrae re/itui1 s$ reatum modo tolli tradunt1 nec infantes ju/itiae debitores esse1 ut ,adamus1 qui acceptam orig9is primordio ju/itiam dicitur des]uisse1 non labe orig9is1 quam nullam habuit1 s$ actuali peccato4 ,9 caet]is labem orig9is elui1 reliquas v]o peccati sc9tillas ac fomites#a re/>e4 ,sic enim ,augu/9us#b3 ,sunt1 inquit1 9 baptismo peccata deleta1 s$ non plane ex/irpata4 #a4 ,alius3 =tes4 #b4 ,lib4 ,,ii4 de lib]o arbit4 ,,toralba3 ,haec c]te op9io s+ul>is probabilior e/1 quam eorum1 qui ju/itiam atque integritatem orig9is infantibus baptismate re/itui arbitrantur1 qui tam5 dicuntur innoc5tes1 quia nullam ju/itiae aut inju/itiae p>tem combib]unt#a4 ,s$ hoc habet haec s5t5tia incommodi1 quod peccati fomitem 9 c>ne rel9quit1 cum tam5 sit 9 s5s#b1 9 appetitu s5sitivo4 ,ac int] utrumque plurimum int]e/1 quia voluntas imp]at corpori dom9atu h]ili#c1 appetitus v]o dom9atu civili ac lib]ali4 ,qua quidem ratione nulla c>o traduci pote/1 fomite conspurcata4 ,et recte quidem ,an%elmus#d scribit1 non magis sem9e quam sangu9e animam conspurc>i ac sordid>i4 ,at 9 puris naturae causis delectatio propria e/ s5sitivi appetitus et 9 subjecto delectabili4 #a4 ,alius3 combibunt4 #b4 ,desunt duo haec v]ba 9 alio codice4 #c4 ,desunt tria haec sequ5tia v]ba 9 alio codice4 #d4 ,c4 #f et #g de conceptu virg9is4 ,,curtius3 ,demus id quidem2 s$ s9e orig9is macula non esset immod]ata vis illa voluptatis1 uti e/4 ,,toralba3 ,igitur po/ baptismum semp] esset mod]ata1 quod falsum e/4 ,neque enim#a e/ 9 pote/ate appetitus s5sitivi non delect>i1 nec 9 eo e/ modus delectationis1 s$ quantum pote/1 appetitus delectatur 9 eo1 quod summop]e delectabilis e/4 ,quid igitur add]e pote/ libido supra id1 quod 9 summo voluptatis gradu s5sum oblectat8 #a4 ,alii3 v]o4 ,,coronaeus3 ,si appetitus illi ratione#a non reg]5tur1 nihil homo diff]ret a judicio f]>um4 #a4 ,alius addit3 duce4 ,,toralba3 ,quid8 imo f]as videmus semp] naturae legibus obsequi4 ,,salomo3 ,tota haec disputatio de orig9is labe1 quae nulla esse mihi videtur1 a primoribus *ri/ianae religionis initium duxit4 ,ut enim #cjf animos imp]itorum ad se trah]5t1 supplicium sui magi/ri atque autoris salut>e m$icam5 ex/itisse peccatis expi&is p]suas]unt1 et ne pecc&i lic5tiam de9ceps add]e#a vid]5tur1 posu]unt1 ,adami peccatum1 quod 9 ipso res$it1 9 inf9itam po/]itatem propag>i eique po5as sempit]nas deb]i1 quibus omnes 9 solidum t5]5tur4 ,haec#b errorum sem9a longe lateque p] hom9um m5tes s]p]e coep]unt1 quia totum hom9em i/a contagionis labe corruptum fuisse judicabant1 ut nec recte quisquam ag]e ac ne cogit>e quidem1 aut ullam ju/itiae p>tem posset adipisci4 ,qu9 etiam put>unt1 animantes be/ias propt] ,adami peccatum obsequii naturalis1 quod hom9i antea prae/>e consuev]ant1 jugum excussisse1 quo nihil ab hi/oria sacra1 nihil a rei v]itate potuit ali5ius cogit>i4 ,nam po/ aqu>um omnium diluviones#c ,deus ,noa*um#d bono ac =ti animo esse jussit1#e se omnibus be/iis hom9is t]rorem incussisse4 ,h9c illam hom9is int] caet]os animantes prae/antiam ac dignitatem et 9 f]as quoque belluas dom9atum qu5dam eximium psaltes lyricus#f supra modum extollit1 ne quis tam absurde imp]ium ex ,adami lapsu hom9ibus 9 be/ias etiam ereptum arbitretur4 #a4 ,buc]us 9 cap4 #d4 ad ,rom4 et cap4 #b ,conf4 ,augu/4 #b4 ,alii3 ,h9c4 #c4 ,desunt haec qu9que antec$5tia v]ba 9 alio codice4 #d4 ,alius3 ,nomum4 #e4 ,g5es4 #g1 #a sqq4 #f4 ,psalm #h1 #g sqq4 ,,curtius3 ,quorsum igitur div9a illa ,adami hi/oria1 lapsus1 comm9atio1 ca/igatio1 tam dis]te sacris litt]is te/ata ac consignata8#a #a4 ,g54 #c1 #a sqq4 ,,salomo3 ,non vides1 ,curti1 elegantem ac div9am esse allegoriam8#a ,quisque sibi e/ ,adamus et quaecunque ,adamo contig]unt1 eadem cont+unt 9 omnibus1 qui s5suum illecebris ac voluptatis praet] modum lascivi5tis cupiditate ac suavitate delectantur1 et qui 9 illa s5suum suavitate bonorum extremum1 9 doloribus v]o et a]umnis adeundis malorum f9em posu]unt4 ,et quemadmodum dicitur ,adam ad se r$iisse et resipuisse i4e4 a s5suum oblectatione ad intelligibilium r]um contemplationem rev]tisse1 i4e4 ligno vitae frui1 quam ,salomo#b v]am sapi5tiam int]pretatur1 de9de ,se?um plane div9um hom9em ad sui ipsius imag9em prog5uisse3 sic nobis accidit1 cum ab]rantes a recta via1 9 sordibus ac co5o libid9um imm]si1 t&em aliqu&o em]gimus et 9 rectam salutis viam regr$imur4 ,ac tametsi ,deus ,adamo pra$ixisset1 hunc moriturum cum fructu arboris prud5tiae boni et mali indicem degu/avisset1 non praet]ea tam5 aet]na morte damnavit1 s$ uti ,deus mis]icors e/1 ita quoque po5as semp] irrogat peccatis ac legibus leviores4 ,qu9 etiam#c ,adamo salut>em m$ic9am indicavit1 cum dic]et3 ,=tassis vitae lignum dec]pet et vivet 9 aet]num4 #a4 ,philo ,ebraeus ,allegori>4 leg4 ,leo ,ebraeus de amore4 #b4 ,prov]b4 #c1 #ab sq4 #c4 ,alius3 enim4 ,,frid]icus3 ,salomo suis se retibus involvit2 non#a vides1 ligno #cjg vitae salut>e crucis lignum ap]te signific>i1 9 quo summam salutis spem colloc>e debemus8 #a4 ,alius3 num4 ,,salomo3 ,haec int]pretatio non magis congruit v]bo quam rotunda quadratis4 ,e/ enim vox ,ebraica 1 qua fructus1 non lignum significatur4 ,et quemadmodum ,adamo resipisc5tia pep]it salutem aet]nam1 ita cuique licuit et semp] licebit1 ope div9a1 quae deesse nem9i pote/1 a pravis cupiditatibus ad rectam rationem1 a s5sibus ad intelligibilia r$ire ac vitam illam salut>em ac sempit]nam adipisei s9e ulla be/i>um aut hom9um ca$e ac mactatione4 ,,octavius3 ,me quidem i/ius op9ionis indignitate et peccati ficta propagatione commotum1 div9a m5s nescio quomodo afflavit1 ut flebiles ,phaleucos flebili qu]imonia ,*ri/ianorum effund]em3 ,humani g5]is qu]elas ,coele/is pat] audiit#a gravate ,excusantis orig9em malorum1 ,quod primi vapulet p>5tis ergo1 ,quodsi nunc r$ivivus a sepulcris ,surgat1 sic proba diluet#b nepotum3 ,t&em absi/ite crim9atione ,inani viol>e dignitatem ,meam1 qui g5]is p>5s et auctor ,humani meliore /irpe cretus ,filios docui viam salutis1 ,virtutes docui sci5tiasque ,doctr9am quoque lib]aliorem1 ,quam primus didici ,deo doc5te#c3 ,quod defleximus a via magi/ri ,pellecti illecebris cupiditatum1 ,i/ud fragilitatis e/ fatemur1 ,sunt haec lecta suaviora poma ,non ab arbore delectationis#d4 ,s$ a s5sibus eruditiores ,facti1 ad poma libid9um fov5da#e ,nec non ad ,v5]es cupid9esque1 ,des]ta m$itatione m5tis1 ,quae tam5 moribunda languisset#f1 ,nisi tunc revoc>et#g a magi/ro ,ad v]um decus ideae supremae1 ,ut coele/ia cogitatione #cjh ,quasi pabula v]iora m5tis ,duc]em4 ,hoc sapi5tiae lat5tis ,arcanum exhibet arborum figura4 ,hic me cultus amoris ac timoris ,div9i cumulavit ac beavit4 ,h9c cadav]um usibus c>5tem ,9 altissima templa collocavit4 ,o incr$ibilem /uporem eorum1 ,qui tot ,iliadas sibi malorum et ,contigisse suis calumniantur1 ,quod#h fructus vetiti sapore l+uam ,oblect>imus#i et palata gu/u4 ,nec patris fac9us nocet nepoti1 ,nec p>5tibus acta lib]orum1 ,quo#aj m9us p>iant sibi salutes ,div9isque opibus fruantur ipsi4 ,fraude quisque sua1 furore quisque ,suo plectimur1 ac bono beamur4 #a4 ,alius3 audit4 #b4 ,alius3 diluat4 #c4 ,alibi3 duc5te4 #d4 ,alius3 delicatiore4 #e4 ,alibi3 fru5da4 #f4 ,alius3 t&em moritura languescit4 #g4 ,alius3 revoc>etur4 #h4 ,alius3 ,qui4 #i4 ,alius3 ,oblectavimus4 #aj4 ,alius3 ,qui4 ,,salomo3 ,haec mea quoque s5t5tia e/4 ,nam qui fi]i potuisset1 ut ,abel immortali ,deo tam gratus hab]etur1 si labes aet]nas atque indelebiles#a maculas fo$itatis p>5tum ab ut]o contraxisset8 ,cur tanta laus pietatis1 integritatis1 ju/itiae ab ipso ,deo tribuitur ,noa*o1 ,h5o*o1 ,jobo1 ,mosi1 ,samueli1 ,eliae1 si p>5tum peccatis ita contam9ati ess5t1 ut non alit] expi>i potu]9t1 quam si ,deus hom9em induisset1 ac turpissimo supplicio damnatus mor]etur8 ,si scelus illud orig9is hom9em a ,dei conspectu arcuisset1 quod nulla infantis miselli culpa contrahi pote/1 cur ,mosi spiranti ac viv5ti ,deus ipse de facie1 ut dicitur1 ad faciem et quasi amicus amico colloqu]etur8#b ,cur etiam ,abrahamum no/rae g5tis pr9cipem tot ac tantis b5eficiis cumulavisset1 ut propt] eum populis omnibus div9ae bonitatis fontes ap]iret1 si conspurcatum tanta tamque fune/a labe judicasset8#c ,num potius tot ac tanta bona illi div9itus obtig]unt1 quod mortales omnes s+ul>i erga ,deum amore et fiducia sup]>et8 ,quod non 9 cr$ulitate quadam inani et 9 praemiis humanis spem r]um su>um1 s$ unius ,dei aet]ni bonitate ac pot5tia colloc>et4 ,cur d5ique ,deus tot ac tam multis prophetis1#d si ab ipsa orig9e scel]ati ess5t1 se contu5dum ac fru5dum praebuisset8 ,quae visio et fruitio div9i vultus c>ne contectis1 quam illi pollutissimam putant1 obtigit1 quanto m9us exuvio c>nis detracto frui licuit8 ,at ,*ri/iani f+unt1 sanctissimos illos h]oas apud inf]os atque adeo 9 ipsis t]r>um pr(undissimis ac d5sissima calig9e squal5tibus #cji locis tria quatuorve annorum millia delituisse1 nec #e prius potuisse1 ut de ,tantalo ,p9d>us scribit1 quam ,jesus mortuus#f et ad inf]os delapsus illos ex immanibus et tet]rimis c>c]ibus ereptos 9 coelum manu duxisset4 ,inf]os enim ,t]tullianus#g fossam def9it1 9 ipsis t]rae visc]ibus ac pr(unditate ab/rusam1 non autem mundum hunc sublun>em1 ut ,orig5es exi/imavit1 quamquam 9 desc5su inf]orum omnes f]e ab omnibus diss5tiunt4 ,discrepantia tam5 multo major e/1 quam quod ,laz>i1 fame ac in$ia consumti ac mortui1 animam ab angelis 9 ,abrahami s9um et complexum subvectam tradunt evangeli/ae1 ,jesu nondum mortuo4#h ,abrahamum v]o ad rogationes et suspiria mali divitis obsurduisse1 cum apud inf]os cruci>etur atque 8 eum#i v]bis increpuisse3 ,int] vos1 inquit1 et nos hiatus +5s int]c$it1 ut neque h9c ad vos1 neque ill9c ad nos aditus pat]e possit4 ,paucis tam5 po/ m5sibus ,laz>i animam de sublimi coele/ium loco 9 foetidum et semiputre cadav] relapsam1 ut pri/9is mancipata c>c]ibus it]um ,laz>us mor]etur4 ,qui tot ac tanti errores ab ea peccati orig9is concepta op9ione diman>unt4 #a4 ,alibi3 incr$ibiles4 #b4 ,exod4 #cc1 #a sqq4 #c4 ,g5es4 #ae et #bb4 #d4 ,exod4 #c1 #bd4 ,num4 #ab1 #ad4 ,jos4 #e4 ,jes4 #f4 ,eze*4 #a1 #aj4 #e4 ,i4e4 summam felicitatem gu/asse4 #f4 ,alibi3 mortuos4 #g4 ,l4 #a4 de anima4 #h4 ,luc4 #af4 #bj sqq4 #i4 ,alius3 illum4 ,,frid]icus3 ,si capita s+ula refut>e velim1 longius evag>i oport]et1#a quam ve/ra pati5tia f]re possit4 ,ac tametsi disput>e prohib5tur#b ma!matici adv]sus eos1 qui sci5ti>um quamvis c]tissim>um pr9cipia labefactant ac convellunt1 ita nec adv]sus ,salomonem aut ,toralbam disput&um esset1 quippe qui 9 dubium revocant *ri/ianae religionis fundam5tum et ab radice#c omnia convellunt1 scilicet peccati orig9alis 9 po/]os propagationem4 ,si tam5 erroris op9ione fallimur1 quid e/ cur ,esdras#d tam ard5tibus qu]elis exclamavit3 ,o ,adam1 quid feci/i1 quod non 9 tuum unius casum r$undavit1 s$ 9 no/rorum quoque1 qui ex te orti sumus6 ,nam unus hic locus a pr9cipe g5tis ,judaeorum ,esdra omnibus omnium ha]eticorum ac ,pelagianorum argutiis satis abunde fac]e pote/4 ,nemo tam5 ,*ri/ianorum arbitratur1 orig9ale d$ecus illud tantum esse1 ut hom9em ab intuitu div9ae lucis segreg>e debeat4 ,caet]a quae de c>c]ibus patrum ante ,*ri/i mortem f]untur1 neque decretis ullis compreh5sa et 9 arcanis div9ae sci5tiae posita1 curiosius scrut>i nefas e/4 ,illud modo t5eamus1 morte ,*ri/i labem illam orig9alem elui atque em5d>i4 #a4 ,alius3 oportet4 #b4 ,alius3 prohib5t4 #c4 ,alius3 absurde4 #d4 ,lib4 ,,iv1 cap4 #g1 #dh4 ,,salomo3 ,nem9em lat]e op9or1 duos po/]iores libros1 qui ,esdrae tribuuntur1 int] sacras litt]as non c5s]i ac ne int] ea quidem1 quae ,hi]onymus#a vocat4 ,ac siquidem talibus libris ulla fides esset1 multo commodius sapi5tiae libro cr$]etur1 qui int] rec5setur1 #caj ubi autor ,salomonem ,regem ita loqu5tem inducit#b3 ,eram1 inquit1 pu] bono +5io pra$itus1 bonam sortitus indolem1 imo bonus ipse cum essem1 corpus incontam9atum adeptus sum4 ,hic ,salomo ex matre prius adult]a conceptus erat1 nihilom9us tam5 puram eum animam1 purum corpus induisse te/atur4 #a4 ,9 prologo ,galeato4 #b4 ,sapi4 #h1 #i sqq4 ,,frid]icus3 ,quanti s9t ea scripta1 satis indicat auctor ,jesus ,sira*1 qui pro suo ,salomonis regis nom5 subjecit4 ,at quanto v]ius pat] ,salomonis#a3 ,ecce1 inquit1 9 flagitiis conceptus sum1 et 9 peccatis concepit me mat] mea4 ,quanto v]ius etiam ,jobus#b3 ,quasi1 inquit1 mundus erit1 de impuro sem9e conceptus4 #a4 ,psalm4 #ea1 #g4 #b4 ,jobi #ae1 #ad4 ,,salomo3 ,demus illud1 matrem 9 concipi5do peccavisse1 quod tam5 *ri/iani !ologi#a negant1 quoad p>tum sit impura mat]1 impurus foetus1 an propt]ea peccator tantisp] infans8 ,ac ne sol quidem ipse nec angeli puri sunt apud ,deum1 non tam5 propt]ea peccati orig9alis labem contrax]unt4 #a4 ,petrus ,lomb>dus ,,ii ,s5t5t4 et ,scotus ib4 ,,octavius3 ,summa disputationis e/1 ,adamum a peccato resipuisse1 ut quidem omnes confit5tur1 nec peccatum illius ad po/]os fuisse propagatum1 cum ,ca9i p>ricidium modis omnibus gravius esset1 quod tam5 9 eo ipso res$it nec manavit ad nepotes4 ,neque v]o ,adamus ob id mortuus e/1 quod ab intelligibilium r]um contemplatione ad s5sibilia delapsus fu]it1 qui etiamsi 9 illa1 9 qua creatus fu]at1 innoc5tia atque integritate vitae p]/itisset1 moriturus tam5 erat4 ,nam qui ,h5o*um et ,heliam mortuos fuisse negant1 quanquam ab ,adamo g5us dux]ant1 falluntur4 ,quod enim div9issimis illis hom9ibus supplicium atrocius cont+]e potuisset1 quam cadav]e sempit]no concludi8#a ,s$ div9a pote/ate viv5tes adhuc et spirantes abrepti fu]e1 ne propt] summam integritatis ac virtutis op9ionem pro ,diis col]5tur4 ,sic quoque ,mos5 mortuum ,deus sepelivisse dicitur#b1 sic tam5 ut mortalium nullus sciv]it ub9am4 ,nec pr(ecto ,adami po/]itatem1 si esset immortalis1 mille t]r>um orbes cap]5t4 ,quemadmodum igitur innoc5tia non fecisset immortale cadav]1 ita nec peccatum fecit ut mortale esset4 #a4 ,g5es4 #e1 #ah sqq4 ,sira* #dd1 #af4 #di1 #af4 #a ,regum #ag-ai4 ,sir4 #dh1 #a4 #d4 #ah4 #b4 ,deut]4 #cd1 #f sqq4 ,,curtius3 ,haec pugn>e vid5tur cum ,pauli s5t5tia#a3 ,p] unum hom9em1 inquit1 peccatum 9 mundum intravit1 unde mors secuta1 et p] alt]um ju/ificatio ad vitam4 ,item#b3 ,ab ,adamo usque ad ,mos5 mors regnavit 9 illis quoque1 qui non peccav]unt1 propt] ,adami transgressionem4 #a4 ,rom4 ,v1 #ag sqq4 #b4 ,rom4 #e1 #ad4 ,,salomo3 ,quod ad legem usque a ,mose promulgatam ,paulus protulit imp]ium mortis1 satis significat1 9 lege illa c]tissimam hom9um salutem #caa extitisse4 ,idem ,paulus appellat#a legem ,mosis sanctam et sancta jussa1 et legis adjutores legis actionibus ju/ific>i scribit4 #a4 ,rom4 #g1 #ab4 #a ,tim4 #a1 #i4 ,,curtius3 ,p]spicua sunt ,pauli decreta1 nec qu5quam sua s5t5tia dubit>e patiuntur1 scilicet ob unius hom9is peccatum mortem 9 orbem irrepsisse1 quae omnes oppressit usque ad ,mos52 quod non de morte cadav]is dictum e/1 s$ de morte animorum1 qui sempit]nis po5is illigantur2 de9de oblata salus e/ ex lege1 quae jussa legis exequ5tes salutem adepturos ap]te decl>at4 ,s$ quoniam nemo fu]at aut futurus sp]abatur1 qui satis legi fac]e posset1 propt]ea efficacibus argum5tis ,paulus conficit1 legis actionibus ju/ific>i potuisse nem9em4 ,h9c illa manant3 ,lex iram op]atur4 ,nemo ju/us erit de op]ibus legis4 ,evacuati e/is a ,*ri/o1 qui ex legibus ju/ificam9i4 ,lex nem9em ad p]fectionem adducit4 ,lex a ,mose data e/1 gratia v]o p] ,jesum ,*ri/um1#a quem locum sic int]pretatur !ologus quidam1#b ut nec v]itas1 nec ulla gratia 9 lege ,mosis fuisse videatur4 #a4 ,rom4 #d1 #ae4 ,gal4 #b1 #af sqq4 #e1 #d sq4 ,ebr4 #i1 #ad4 #bh4 #a ,joh4 #e1 #cg4 #b4 ,calv9us 9 #a ,joh4 #e1 #cg4 ,,salomo3 ,quis unquam fuit tantae impietatis atque am5tiae1 ut div9ae legis maje/atem ita proculc>et8 ,at quoties ,david exclamat3 ,omnia m&ata tua v]itas6#a ,qu9 etiam ,paulus ipse scribit1 eos1 qui legem ipsam exequuntur1 legis actionibus ju/ific>i4#b ,idem ,*ri/um fru/ra mortuum decl>at1 si ex lege ju/ificamur4#c ,quod autem gratia1 vita1 salus legem amplectantibus proposita sit1 millies repetitum legimus3 ,hoc fac et vives1 haec e/ tua vita1 haec tua salus e/4 ,an illa ,dei promissa pro m5daciis habemus8 ,quid8 ,sapi5tissimus ,salomo#d legem div9am appellat lignum vit>um1 scilicet praes5tis ac futurae vitae1 4 ,et c]te cum div9a qua$am ac coelitus infusa vis olim me ad div9ae legis laudes inflamm>et1 haec adolesc5s c>m9a pr(udi3 ,purpureo mammas qui sugitis ore tum5tes1 ,unde sibi pat] altitonans sua cantica promit1 ,tum vos qui l+uas didici/is hab]e solutas1 ,o pu]i1 molles animis t5]aeque puellae1#e ,dicite#f div9os sacrosanctae legis honores6 ,et vos1 pub]ibus qui primum exi/is ab annis1 ,o adolesc5tes1 semp] decet ore dis]to ,dic]e div9os sacrosanctae legis honores4 ,vos etiam /r5ui juv5es1 et robore corpus ,et =tes animos pl5is jam viribus aucti1 ,dicite div9os sacrosanctae legis honores6 #cab ,et quibus acta prior cum laude maturuit aetas1 ,illu/resque humilesque viri1 matresque pudicae1 ,dicite div9os sacrosanctae legis honores6 ,quosque graves annis aetas jam fracta caducis1 ,urget ac occasum1 precibus devota sacratis1 ,dicite div9os sacrosanctae legis honores6 ,vos itidem1 quibus e/ sapi5tia summa tributa1 ,mun]e coele/i1 ut vultus spect>e lat5tes ,sanctae scripturae liceat =mamque v5u/am1 ,dicite div9os sacrosanctae legis honores6 ,angelici prop]ate *ori1 quibus addidit alas ,pag9a sancta leves1 di/9ctas ord9e triplo1 ,ut doceat motus cel]es ad jussa p>atos1 ,dicite div9os sacrosanctae legis honores6 ,et vos flammif]i spl5d5tia sid]a coeli1 ,quae regis magni nutu componitis orbem1 ,dicite div9os sacrosanctae legis honores6 #a4 ,psalm #aai1 #hf 7#aea74 #b4 ,rom4 #g1 #h sq4 #c4 ,gal4 #b1 #d sq4 #d4 ,prov]b4 #c1 #ah cf4 ,jes4 #cj1 #d4 ,deut]4 #bh1 #cj4 ,num4 #ad4 ,levit4 #bg4 #e4 ,duae hae antec$5tes /rophae desunt 9 alio codice4 #f4 ,alius idem3 ,dic]e4 ,,coronaeus3 ,haec div9a c>m9a legem div9am dec5t#a et eos1 qui legem exsequuntur4#b ,s$ quis umquam hoc praet] unum ,*ri/um prae/itit8 ,ob id enim ,paulus legem appellat pa$agogum ad ,*ri/um1 qua veluti manuducimur ad ipsum2 ut non imm]ito ,ju/9us ,m>tyr#c qua]at1 quid sit lex8 ,pra5unciatum#d evangelium6 ,quid e/ evangelium8 ,lex impleta6 #a4 ,alibi3 doc5t4 #b4 ,alius3 legi obsequuntur4 #c4 ,quae/4 c4 #a1 ad ,or?odox4 #d4 ,alius3 pronunciatum4 ,,salomo3 ,cur ergo ad legem amplect&am legislator omnes ord9es excitans1 +5tibus praemiis propositis1 ad extremum populi concione coacta1 jam moriturus hanc orationem hab]et3 ,ecce#a tibi proposui vitam et bonum1 mortem et malum4#b ,idem paulo po/3 ,conte/or hodie coelum et t]ram1 me tibi vitam et mortem1 beatitatem et exitium proposuisse4 ,elige igitur vitam1 ut vivas tu et lib]i tui1 scilicet ,deum ames ob$iasque voci ejus adha]easque illi1 quoniam ipse e/ vita tua4#c ,cum autem leges de rebus omnibus cl>a voce tulisset et quaecunque ad ,dei cultum1 ad mores con=m&os1 ad cupiditates corc5das1 ad tu5dam hom9um int] hom9es societatem1 d5ique omnia maxima1 m$ia1 m9ima1 quae ad sacrificia1 vota1 ritus1 expiationes p]t95t1 dis]tissime tradidisset1 an omissurus fu]at praecipuum illud1 quod a vobis jactatur1 humanae salutis caput1 scilicet unius hom9is ac ,dei supplicio humani g5]is peccata atque illam quam ut]o contrax]ant orig9is labem1 po/ annorum millia expiatum iri8 ,quis #cac putet1 eum qui de tota sanctu>ii /ructura1 de cort9is1 de ve/ibus1 de fibulis1 de claviculis deque ciborum omnium delectu tam dilig5t] et /udiose cavisset1 rem tanti mom5ti ad salutem adipisc5dam fuisse omissurum8 ,cum igitur 9 lege div9a salus div9a posita sit1 fru/ra ,*ri/us aut quisquis alius sua morte salutem pollicetur#d1 ut hom9es a virtute#e1 a pietate1 ab integritate1 a legis obs]vantia1 a v]o aet]ni ,dei cultu s$ucat ad in]tiam1 ad vitia1 ad hom9um mortuorum#f impiam adorationem1 quasi non 9 hom9is cujusquam pote/ate positum exsequi div9a jussa et lib]um exsequ5dae legis arbitrium1 ,adami scel]e po/]itati ereptum fuisset4 #a4 ,alius addit3 inquit4 #b4 ,deut]on4 #cj1 #ae4 #c4 ,deut]1 #dj1 #ai4 #d4 ,alius3 polliceatur4 #e4 ,alius3 virtutibus4 #f4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,curtius3 ,quis dubitet1 qu9 ,adamus suo scel]e lib]um arbitrium1 sibi div9itus tributum1 amis]it ac po/]is quoque eripu]it8 ,,coronaeus3 ,ita quidem ,augu/ana confessione decretum1 9 eamque s5t5tiam quamplurimos nova religione imbutos hom9es convol>e1 contra quam ecclesiae ,romanae s5t5tiis omnibus decretum videmus4 ,et v]o quid a judicio f]>um diff]t homo1 si voluntas ei pra]ipiatur8 ,,frid]icus3 ,male quidem ag5di voluntas ,adamo non e/ erepta1 s$ b5e ag5di4 ,nonne inquit ,paulus3 ,quod volo bonum1 hoc non ago1 s$ quod nolo malum1 hoc facio8#a #a4 ,rom4 #g1 #ai sqq4 ,,toralba3 ,exp5dite1 c$o#a1 quid ,paulus velit4 ,si enim illi ass5tiamur1 nec b5e nec male ag5di locus ullus hom9i rel9quitur1 nec etiam ulla praemia bonis aut ulla peccatis supplicia con/itu]e oportebit4 ,quis enim arguat necess>io peccantem8#b ,quis vel m9ima mulcta dignum putet1 cum scelus nisi volunt>ium1 imo nisi spontaneum nullum esse possit8 ,s9 flagitiosos jure plecti confitemur1 quia lib]am ag5di voluntatem hab]5t1 qua quidem lascivi5tibus cupiditatibus fr5a injic]e ac sid]ibus ipsis1 ut ait ille#c1 sup]iores esse queant1 quae t&em i/a s5t5tia e/1 hom9em usu rationis1 i4e4 lib]a voluntate1 p5itus exu]e1 quanquam voluntas dici nullo modo pote/1 si cogatur1 ac propt]ea legibus soluti sunt1 quosvis aut ju/us metus aut furor impulit ad actionem4 #a4 ,alius3 quaeso4 #b4 ,augu/9us l4 ,,iii de lib]o arbitr4 #c4 ,ptolem ni4 c5tiloquo4 ,,coronaeus3 ,ego quidem sic /atuo1 eos1 qui lib]um b5e ag5di arbitrium hom9ibus adimunt1 scel]ibus suis latebras qua]]e1 ac flagitiis omnibus portas ap]ire fatalemque ,/oicorum necessitatem1 omnium !ologorum ac sapi5tum s5t5tiis pr(ligatam vel jugulatam1 revoc>e4 ,inde illa p>adoxa1 quamplurimos sempit]nis ignibus addictos1 qui si maxime cupiant1 nihil boni tam5 moliri poss9t1 quosdam v]o sic ad salutem de/9atos1 ut si maxime vel9t1 improbi tam5 fi]i nequeant4 ,,toralba3 ,hic quidem ignavorum ac in]tium hom9um1 non tam rationibus1 quam risu debet explodi1 ut quidem ,academicus ,/oicum #cad illum1 an uxorem duc]et lib]orum causa1 dubitantem elusit hac ratione3 ,ad quid uxorem domum ducas8 ,nam si lib]os suscepturus es1 etiam s9e uxore suscipies4 ,,salomo3 ,ut uno errore posito innum]abiles consequuntur1 ita ex orig9is peccato1 quod nullum e/1 ,*ri/iani#a lib]am b5e ag5di voluntatem eripi1 tum ex eo mortales suppliciis sempit]nis oblig>i arbitrantur4 ,at fru/ra leges jub5t et inania =5t div9a promissa praemia1 si leges div9as exsequi non sit humanae pote/atis ac ne voluntatis quidem4 #a4 ,addunt alii3 hom9i vel3 hom9ibus4 ,,curtius3 ,ita quidem praecl>e1 s$ non video1 qua ratione lib]um arbitrium hom9ibus tribuatur po/ ,adami lapsum1 cum ne ante lapsum quidem lib]um hab]et4 ,nam si praesci5tia div9a falli non pote/1 necesse fuit ,adamum pecc>e4 ,deus autem non modo dicta factaque1 s$ etiam omnes omnium cogitationes longissime prospicit1 nec unquam falli pote/4 ,consequ5s e/ igitur1 nos b5e vel male ag]e non voluntate1 s$ necessitate1 nec ullam lib]i arbitrii pote/atem cuique unquam fuisse4 ,,s5amus3 ,tametsi ,deus velut de specula sublimi prospicit1 viatorem 9 latronum manus v5turum1 cum a recta via deflexit1 non tam5 propt]ea id futurum esse oportet1 s$ potius quia id futurum esse ,deus prospexit4 ,ex quo intelligitur1 n\ necess>io ev5ire1 quae ,deus praevidit4 ,,curtius3 ,si ,dei provid5tia sequ]etur res humanas1 ut tu quidem1 ,s5ame1 putas1 aet]ni ,dei praesci5tia ab hom9um op9ione mutabili ac fallaci dep5d]et1 quod absurdum e/4 ,nam ut sci5tia rei praes5tis se habet ad praes5tia1 sic ,dei provid5tia sese habet ad futura4 ,jam v]o id quod scio1 nunc necesse e/ ipsum esse4 ,igitur praesci5tia futuri aeque necess>ia e/ 9 ,deo1 qui nunquam op9atur1 quo posito lib]um arbitrium p]imi necesse e/4 ,alioqu9 si provid5tia ,dei non sit necess>ia1 fallax e/ ejus op9io1 quod vel cogit>e nefas4 ,fru/ra igitur turpia decl9amus1 aut prosequimur hone/a4 ,,toralba3 ,non video1 qui ,ari/oteles ,/oicorum argum5tis satisfaciat2 nam ut futura cont+5tia potu]9t alit] atque alit] ev5ire1 div9a tam5 praesci5tia excid]e non pote/#a1 quia rem prospicit non ut futuram1 s$ ut praes5tem1 cum omnia ,deo s9t praes5tia1 nilul ei praet]itum1 nihil futurum esse pote/1 omnia tam5 homiuibus sunt lib]a4 ,nec#b a tua voluntate provid5tia p5d]e videatur1 ut mutabilis sit1 s$ tuas quoque mutationes prospicit futuras1 nec propt]ea lib]um arbitrium cuique e/ ad]atum4 ,qua quidem ratione omnibus fatalibus ,/oicorum argum5tis satisfactum op9or4 #a4 ,alibi3 possunt4 #b4 ,alius3 ne4 ,,salomo3 ,ego nec ,/oicorum argutias1 nec ,p]ipateticorum rationes exp5do1 s$ div9ae legis oracula4 ,moses enim1 coacta populi concione1 conte/atus e/ coelum ac t]ram1 se populo vitam et mortem proposuisse4 #cae ,elige1 inquit1 vitam1 ut vivas4 ,haec scripta1#a prolata sunt duobus millibus annorum po/ ,adamum ac totidem millibus ante ,*ri/um4 ,ad quid populus vitam elig]et1 si ad sempit]num supplicium de/9atus esset1 aut si nullam elig5dae salutis pote/atem hab]et8 ,aut quam ob rem div9is legibus omni /udio int5tum vellet hom9em1 quem re ipsa suppliciis aet]nis de/9avisset8 ,inutilis labor1 ridicula praecepta#b ,dei1 promissa ejus inania1 spes inanis1 inane /udium1 inanes virtutum actiones1 omnis d5ique pietas hom9is1 quem i/i reprobatum arbitrantur4 ,item falsum esset illud1 quod ,deus creavit hom9em1 eumque arbitrio suae voluntatis p]misit1 legibus ei patefactis3 ,si volu]is1 inquit1#c m&ata s]vabis et ipsa s]vabunt te4 ,ignem et aquam tibi proposuit1 ad utrumvis manum porrige1 vita et mors1 simul bonum et malum1 hom9i sunt proposita1 utrumvis ei placu]it1 consequitur4 ,haec ille4 ,item ,eze*iel3#d ,da eis edicta mea1 quae qui facit1 vivet 9 illis4 ,et quidem ,deus ,mosi pro populo po5am deprecanti ac pet5ti1 ut se potius de libro vitae pat]etur r$uci1 reposuit illud3#e ,qui peccavit 9 me1 hunc ego de libro vitae delebo4 ,sic autem 9 univ]sum psaltes lyricus3 ,omnes1 inquit1 9 libro tuo scribuntur4#f ,item3 ,deleantur1 inquit1 de libro viv5tium4#g ,d5ique ut uno v]bo argutiae futiles refellantur1 ,dei voce exclamantis3 p]ditio tua ex te ,israel1 salus v]o tua ex me e/4#h #a4 ,addunt alii3 dicta4 #b4 ,alius3 edicta4 #c4 ,ecclesia/ici 7,sira*7 #ae1 #ae sq4 #d4 ,eze*4 #bj1 #aa4 #e4 ,exod4 #bj1 #ac4 #f4 ,psalm4 #aci1 #af4 #g4 ,psalm4 #fi1 #bi4 #h4 ,oseae #ac1 #i4 ,,octavius3 ,ex 8 sequitur1 ,deum omnes hom9es salvos fi]i velle et ad sui cognitionem p]duci4#a #a4 ,tim4 #b1 #d4 ,,curtius3 ,hunc locum ,octavius ex evangelicis scriptis1 si fatetur1 mutuo accepit1 si negat1 furtum e/4 ,,frid]icus3 ,imo sacrilegium6 ,,salomo3 ,oportet rem sacram e sacro loco invitis cu/odibus surripi1 quanquam quicquid utile e/ 9 apo/olorum ac discipulorum scriptis1 quantumcunque e/1 ex majorum no/rorum litt]is ac libris exc]ptum4 ,id autem1 quod ,paulus scripsit3 vult omnes salvos fi]i#a1 pl]osque impulit 9 errorem1 quasi voluntate#b imp]iosa ,deus#c hoc jussisset1 cujus imp]io et voluntati1 quia nihil obsi/]e pote/1 consequ5s esset1 exitio p]iturum nem9em4 ,quod cum *ri/iani !ologi absurdum put>5t1 ne quid inepte a ,paulo scriptum vid]etur1 sic int]pretantur#d illa v]ba1 ut ,deus velit omnes salvos fi]i1 qui salvi fiunt1 eadem ratione qua dicitur1 illu/r>e hom9em v5i5tem 9 hunc mundum1 i4e4 quemcunque illu/rat4 ,s$ prae/>et1 illa v]ba ,pauli et ,johannis una litura#e induc]e1 quam sic int]pret>i4 #a4 #a ,tim4 #b1 #d4 #b4 ,alibi3 voce4 #c4 ,alibi3 ,dei4 #d4 ,petr4 ,lomb4 ,s5t4 ,,ii4 di/4 #df4 #e4 ,alius3 lit]a4 #caf ,,s5amus3 ,ut ,deus ad aet]na supplicia design>it qu5quam1 priusquam nasc]etur1 mihi p]suad]i non pote/1 cum apud ,eze*ielem#a ap]te scrips]it1 se impiorum exitio nunquam delect>i1 quanto m9us innoc5tissimos infantes ad ca$em1 ad geh5nam1 ad aet]na torm5ta de/9>et4 #a4 ,eze*4 #cc1 #aa4 cf4 #ah1 #bc4 ,,salomo3 ,utrumque igitur absurdissimum1 alios quidem ad aet]nam vitam sic comp>>i#a1 ut si maxime vel9t1 p]ire nequeant1 alios autem a ,deo sic repudi>i1 ut nullis virtutibus1 nulla integritate ad salutem p]duci poss9t4 ,cognoscite1 quaeso1 non hom9is cujusquam1 s$ aet]ni ,dei vocem ad prophetam3 ,dic1 inquit#b1 populo huic1 cum hom9i ju/o dicam3 vives1 isque integritate et ju/itia fretus ad scel]a se conv]t]it1 nulla prioris integritatis aut virtutum su>um memoria futura e/1 s$ 9 flagitiis suis plane morietur4 ,rursus si hom9i flagitioso dicam3 c]tissime p]ibis1 is tam5 ab impietate ad integritatem deflex]it1 sup]iorum impietatum oblivisc>1 ut salutem consequatur4 ,atque illud e/1 quod saepius diximus1 omnes libro vitae ac beatorum albo conscriptos esse1 nisi sua sese improbitate del]i patiantur4 ,quod autem psaltes lyricus#c optat1 ut impii de libro vitae deleantur1 fi]i non potuisset1 nisi prius impii 9 beatorum albo inscripti fuiss5t4 ,at etiam ,deus saepissime decretas suo judicio po5as omn9o eluit aut m9uit4 ,cum enim d5unciasset ,david1 totam regionem popul>ibus morbis fune/atum iri1 cum tam5 9 urbem ,hi]osolymorum angelus ,dei gladium ex]tum int5t>et1 ,deum po5it]e coepit ac pig]e tantae /ragis1 itaque angelum ca$e ab/9]e jussit#d4 #a4 ,alius3 comp>atos4 #b4 ,eze*4 #c1 #bj sqq4 #c4 ,ps4 #fi1 #bi4 #d4 #b ,p>4 #ba4 #b ,sam4 #bd4 ,,curtius3 ,si ,deus a se repulit nem9em1 cur ,jacobum dilexisse1 fratrem autem odio p]secutum esse videmus#a1 antequam nasc]5tur8 #a4 ,rom4 #i1 #ac4 ,,salomo3 ,haec v]ba antequam nasc]5tur8 ,paulus ut pl]aque alia subjecit4 ,neque enim apud prophetam#a1 quem ,paulus dicit auctorem1 i/a leguntur4 ,nam duodecim duces ac populos armisque ac legibus flor5tes1 9 po/]is ,esau excitavit#b4 ,item uno capite legis3 ,idumaeum1 inquit1 non abom9ab]e1 quia frat] tuus e/4#c ,ac tametsi p] des]tissima ac aridissima loca ,idumaei rogantibus ,israelitis aquas pretio d5eg>5t1 vetuit ,deus eis noc]e aut eorum agros invadi4 ,s$ cum nepotes ac po/]i populum ,israelem exsc9d]e con>5tur ac daemonibus mall5t quam immortali ,deo sacrific>e1 tum ,deus odio ju/o illos p]sequutus e/4 ,huc enim p]t95t ,mala*iae dicta1 qui circit] septimo et decimo saeculo scripsit po/ ,esavi mortem4 ,et quidem si ,deus alios aliis antef]at1 hos quidem opibus1 illos dignitate1 pl]osque =mae #cag excell5tia#d1 quosdam roborata#e valetud9e1 alios judicii prae/antia1 nonnullos imp]ii maje/ate aut pontificatus honore decor>e1 d5ique paucissimos quosdam 9 coele/e domicilium sibi adopt>e velit1 quis quo jure sibi qu]5dum putet1 si plus m9usque 81 quam illis tribuit8 ,dicetne argilla figulo3 cur me feci/i sic8 ,hoc enim s]mone ,esaias#f docet1 sua quemque conditione#g1 div9itus sibi concessa1 cont5tum#h esse oport]e4 #a4 ,mala*4 #a1 #b sq4 #b4 ,g54 #cf1 #ae sqq4 #c4 ,deut]4 #bc1 #g4 #d4 ,alius3 dilig5tia4 #e4 ,alius idem3 explorata4 #f4 ,jesaias #de1 #i4 cf4 ,rom4 #i1 #ba4 #g4 ,alibi3 devotione4 #h4 ,addunt alii3 quemque4 ,,frid]icus3 ,at#a cum omni aetati1 omni ord9i1 omni sexui patet porta salutis1 quoniam non tantum hom9es1 quos orbi t]r>um praefecit1 v]um etiam creaturas omnes1 complectitur summa c>itate4 ,illud autem ,esau odio habui8 non eo p]t9et1 ut ,deus ex ut]o qu5quam od]it1 s$ ut m9us am>e1 m9us etiam be>e hos1 quam illos intelligamus4 ,quis enim vel mom5to subsi/]et1 si ,deus illum odio p]sequ]etur8#b #a4 ,alii id omittunt atque sequ5tia v]ba antec$5ti int]locutori tribuunt4 #b4 ,alius3 prosequ]etur4 ,,curtius3 ,haec quae/io#a de pra$e/9atione ac repudiatione1 deque lib]o arbitrio nobis e/ cum ,romanis !ologis disput&a4 ,s$ ad ,salomonem r$eamus4 #a4 ,alibi3 quae4 ,,coronaeus3 ,non modo cum ecclesia ,romana1 s$ etiam cum ,hebraeis et philosophis omnibus1 praet] ,/oicos1 disputatio vobis e/4 ,erubescant1 inquit ,orig5es#a1 qui negant1 9 hom9e lib]um arbitrium inesse4 #a4 ,9 cap4 #e ,deut]4 ,,salomo3 ,moses ,rambam 9 epi/ola1 quam adv]sus a/rologos scripsit3 ,omnes1 inquit1 !ologi confirmant1 hom9em lib]um salutis arbitrium hab]e4 ,de9de subjicit haec v]ba3 ,magnam propt]ea gratiam immortali ,deo habemus4 ,,curtius3 ,ne propositam quae/ionem des]amus1 an scilicet quisquam legis actionibus possit salutem adipisci1 etiamsi lib]a arbitria cuique d>5tur hone/a prosequ5di et turpia decl9&i4 ,nego tam51 legibus div9is satisfac]e qu5quam potuisse praet] ,*ri/um1 a quo praesidia salutis pet5da ac sp]&a sunt1 ut lege ,mosis jam antiquata nos absolv]et#a1 de9de legibus vet]ibus solutos1 9 unius sui morte ac sangu9is effusione fiduciam omnem colloc>e doc]et4 ,cum enim dete/abilium hom9um exsecrationes legislator ,moses complect]etur1 po/remo capite hanc#b subjicit3 ,exsecratus e/o1 qui non exacte prae/it]it v]ba legis1 ut ea exsequatur4#c ,ad quae respondebit univ]sus populus3 ,e/o6 ,unde ,paulus colligit1 eos1 qui 9 legis actionibus salutem posu]unt1 huic exsecrationi subjac]e1 quasi nullus unquam div9is legibus innoc5s ex/it]it#d4 #a4 ,mat?4 #e1 #bj sqq4 #b4 ,alibi3 haec4 #c4 ,deut4 #bh1 #ae sqq4 #d4 ,phil4 #c1 #i sqq4 ,,octavius3 ,cur igitur ,paulus gloriatur1 se 9 ju/itia legis irrepreh5sibilem #cah fuisse8 ,nam ex eo sequitur1 nihil ei mortem ,*ri/i pr(uisse1 s$ pro eo ,*ri/um hanc exsecrationem p]tulisse1 cum 9 cruce pep5dit4 ,factus e/1 inquit ,paulus#a1 exsecratio et mal$ictum1 ut nos erip]et exsecrationi et mal$icto4 #a4 ,gal4 #h1 #aj1 #ac4 ,,salomo3 ,saepe depreh5ditur v]ba legis et prophet>um ,paulus trunc>e vel aug]e vel plane 9 ali5am s5t5tiam int]pret>i4 ,exsecratio div9ae legis 8 v]bis concepta e/3 - #a i4e4 execratus e/o1 qui rata non habet v]ba legis hujus1 ut ea exsequatur4 ,vox enim significat confirm>e1 ratum hab]e1 ut ,jona?an et ,onkelos ,*aldaeus ut]que int]pretantur4 ,id autem ,hi]emias ap]tius explicat3 ,execratus1 inquit#b1 e/o qui non audi]it v]ba fo$]is1 quod p]cussi cum majoribus ve/ris4 ,quae int]pretatio tota s5t5tia diff]t a ,pauli v]bis4 ,hic enim exsecrationem imprecatur iis1 qui non implev]9t legem1 quod nusquam 9 lege div9a scriptum rep]ias1 s$ is habetur exsecrabilis1 qui nec audit legem div9am nec fo$us ratum habet4 ,h9c etiam alius error manavit1 ut pl]ique put5t1 eum1 qui vel ab uno capite legis ab]rav]it1 omnibus legibus reum t5]i4 ,sic enim ,jacobus 9 epi/ola scribit#c1 quam tam5 ,eusebius et ,hi]onymus#d a sacris litt]is rejec]unt4 1 inquit ,eusebius#e1 1 cum de hac epi/ola /atu]it ut]que4 ,et quidem qui bovis ali5i furtum fecisse convictus erit1 qu9que boves1 qui ovem1 quatuor oves re/itu]e lege div9a jubetur1 qui autem non convictus1 s$ sponte furtivum bovem r$dit1 adjecta tantum qu9ta p>te pretii1 quia po5ituit facti1 peccatum ignoscitur1 qui autem moe*atur1 occidit aut quid aliud peccavit1 de9de mo]ore ac po5it5tia vitae ante actae ductus1 priora scel]a virtutum actionibus rep5dit1 9 ea conditione e/1 ut nihil deliquisse videatur1 s$ po5it5do legem ipsam explevisse1 ut quidem#f sup]ius ,eze*ielis auctoritate confirmatum e/4 ,nam si v]um esset1 quod ,paulus scribit1 nem9em unquam praet] magi/rum suum satis legi fac]e potuisse1 nem9em legis actionibus p]fectionem adeptum1 insigni m5dacio ,david oblig>etur1 cum ita ,deum conte/atur#g3 ,legem tuam cu/odivi1 a lege tua non ab]ravi1 a m&atis tuis non decl9avi4 ,at sui m5dacii ,deum ipsum te/em ci]et4 ,adult]ium tam5 homicidio cumulav]at#h1 s$ quia po5ituit1 p>tim etiam facti po5as d$it1 v5iam adeptus e/4 ,id enim e/ legi ob$ire1 legem exsequi1 legi p>]e1 d5ique legem impl]e4 ,falsum e/ autem1 legibus omnibus reum t5]i1 qui vel 9 unam commis]it4 #a4 ,deut]4 #bg1 #bf4 #b4 ,j]em4 #aa1 #c4 #c4 ,jacob4 #b1 #aj4 #d4 ,cap4 #b 9 ,catal4 #e4 ,lib4 ,,ii cap4 #bc 9 ,catal4 #f4 ,alius3 id quod4 #g4 ,psalm4 #aah1 #ad sqq4 #h4 ,alibi3 cumulavit4 ,,curtius3 ,c]te1 si legum actionibus ju/ific>emur1 non autem b5eficio #cai ,*ri/i1 nulla omn9o e/ gratia1 inquit ,paulus#a1 et fru/ra ,*ri/us1 humani g5]is r$emptor1 mortuus e/4 ,item3 ,gratia ,dei salvati e/is1 p] fidem1 non ex vobis1 ne quis glorietur4#b ,item3 ,ut ju/ificati i/ius gratia ha]$es simus4#c ,item3 ,s9e me nihil pote/is fac]e4#d ,quid igitur p] te ipsum m]e>is1 si nihil p] te ipsum s9e ,*ri/o prae/>e possis8 ,inf9itum sit1 omnia ,augu/9i aurea dicta 9 hanc s5t5tiam collig]e4 ,omnes hom9es1 inquit1 naturalem pot5tiam 9 ,adamo p]did]unt et lib]um arbitrium pecc&o amis]unt4 ,9 qua s5t5tia vides fuisse hos viros3 ,ambrosium#e1 ,*ryso/omum#f1 ,hi]onymum#g1 ,gregorium#h1 ,b]nh>dum#i1 ,augu/9um#aj4 #a4 ,gal4 #b1 #ba4 #b4 ,eph4 #b1 #i4 #c4 ,tit4 #h1 #g4 #d4 ,joh4 #ae1 #e4 #e4 ,epi/4 ult4 ad ,demetr4 l4 #a4 cap4 #g de ,ca9o et ,abel4 et 9 ,exod4 l4 #a4 cap4 #e4 ,l4 #ab de voc4 ,g5t4 #bj ad pop4 ,hom4 #i4 #f4 ,ad ,demetriad4 #g4 ,9 ,eze*4 #ab4 #h4 ,de lib]o arbitr4 #i4 ,s]m4 #b et #ae4 #aj4 ,de lib]o arbitrio s4 ,homil4 #g4 ,,octavius3 ,si te/ium ac !ologorum multitud9e et doctr9ae prae/antia dimic&um e/1 ego doctoribus i/is addam ,ismalit>um !ologos et quidem ,*ri/ianis omnibus longe cl>iores1 ,solymam#a1 ,zeidum1 ,odmannum1 ,hom>um#b1 ,bal>em1 ,aba*]imum1 ,calbanum1 ,zeph59ium1 ,els>9um1 ,azeb>am1 ,a*emulam#c1 ,abaniphanum1 ,elf>idum#d ac innum]abiles alios1 qui toto p5e t]r>um orbe legem ,muhamm$is divulg>unt atque hom9es a calig9e d5sissima ad cl>issimam unius aet]ni ,dei lucem et cultum revoc>unt4 ,qui tametsi virtutibus ex praecl>is actionibus plurimum1 plus tam5 div9ae bonitati ac b5efici5tiae tribu5dum arbitrantur ac selectos quosdam esse ad salutem1 caet]os ad exitium designatos arbitrantur4 #a4 ,alii3 ,scalidum vel ,halymum4 #b4 ,alius3 ,pom>um4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,alius3 ,els>idum4 ,,frid]icus3 ,non video cur !ologorum *ri/ianorum cl>issima lum9a cum i/a ,mahumm$anorum fece debeant comp>>i4 ,,s5amus3 ,si autoritati plus tribuatur quam rationi1 cur non etiam ,v]rii ,flacci libros de jure pontificio1 et quae vet]es ,jovis my/ae ac !ologi1 quae it]um ,cam>im ,bahalis et ,sabaeorum sac]dotes libris ritualibus prodid]unt1 arcess]e possimus8 ,,toralba3 ,si p]gitis auctoritatibus ag]e1 ego philosophorum familias omnes excitabo1 qui eruditionis ac doctr9ae prae/antia m9utos i/os !ologos facile v9cant1 s$ prae/at s5sibus ipsis et p]spicuis rationibus argum5t>i4 ,,salomo3 ,ita quidem1 nisi 9 rebus obscuris et ambiguis1 9 quibus m5s humana nullos exitus rep]ire pote/4 ,jam c]te trago$os mult>i oportet1 qui et oracula div9a audire ex ore prophet>um et libris sacris1 quos non modo ,ebraeorum1 s$ etiam ,*ri/ianorum et ,ismalit>um !ologi jam pridem sua quisque religione comprob>unt4 #cbj ,,frid]icus3 ,tantum abe/1 ut innum]atos ,arabum et ,judaeorum errores1 qui suis se virtutibus ac legum actionibus1 quasi =tissimo#a praesidio1 ju/itiam adipisci posse confidunt1 exaudiam1 ut ne ,curtii quidem mihi op9io comprob>i possit1 9 eo quod salutis summam a fide p5d]e arbitratur1 tametsi pluribus id video placuisse4 ,nam si fide no/ra ju/i sumus1 nihil gratia cuiquam pr(icit1 quoniam id totum1 quantumcunque e/1 quod cr$imus1 totum inquam no/rum e/4 ,nihil actio dec]pit ex illa ass5sione1 quia nisi ab animi lib]i summa ass5sione p5deat1 fides esse des9it4 ,v]ius e/ igitur1 nos ipsa ju/itia ,*ri/i1 v]i ,dei et hom9is1 ju/os fi]i1 quicunque ad ,deum access]unt4 #a4 ,alii3 munitissimo1 vel3 tutissimo4 ,,coronaeus3 ,videtur ,augu/9us#a int] utraque m$ium#b f]ire1 cum /atuit1 praecl>as actiones1 quae fidem antec$unt1 nihil pr(ic]e1 s$ eas1 quae fidem sequuntur4 #a4 ,qu4 #gf et #he4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,toralba3 ,illud quidem prorsus ab omni ratione ali5um mihi videtur1 nuda ass5sione confit]i1 ,*ri/um pro g5]is humani salute supplicio affectum1 ut immanium flagitiorum non modo v5iam1 s$ etiam summam ju/itia et integritatis laudem adipiscatur4 ,ari/idem v]o ju/um1 ,solonem1 ,lycurgum1 ,socratem1 ,*ilonem1#a ,phocionem1 ,platonem1 ,camillum1 ,fabricium1 ,scipiones1 ,catones1 ,rutilios1#b ,papirios1 qui ob virtutes eximias immortale decus mortalium omnium judicio adepti sunt1 quasi scel]atissimos ac fune/issimos sempit]nis inf]orum flammis ac suppliciis crudelissimis torqu]i et cruci>i4 #a4 ,alii3 ,philonem4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,aut damnati sunt aut aet]nis inf]orum suppliciis1 quibus mortales omnes primi p>5tis fraude obligantur1 erepti et s]vati4 ,at s9e s]vatore s]v>i vel salvi fi]i non possunt2 igitur sempit]nis cruciatibus addictos esse1 aut ut mitius agatur cum iis1 qui virtutibus h]oicis cl>u]unt1 9 tet]rimis ac retrusis t]r>um cav]nis1 d5sissima calig9e obsitos co]c]i oportet4 ,,octavius3 ,pr(ecto ne ,*ri/ianis quidem1 qui modo aliquid judicii hab5t1 haec prob>i puto4 ,nam si qua virtus hom9em ,deo gratissimum effic]e possit1 non fides ac inanis cr$ulitas de ,*ri/i morte1 s$ con/ans 9 ,deum aet]num fiducia prae/at1 et qui sic affectus e/1 ut neque 9 seipso neque 9 praemiis#a humanis spem ponat r]um su>um1 hunc oportet1 s+ul>i quadam ,dei amore flagrantem1 v]ae#b felicitatis suavissimos dec]p]e fructus4 ,haec illa fides e/1 vel potius s+ul>is erga ,deum fiducia1 quae virtutes omnes amplexa fovet ac tuetur4 #a4 ,alius3 rebus4 #b4 ,alius idem3 vitae4 ,,s5amus3 ,ego praecl>is quemque actionibus be>i /atuo1 et quo quisque majore erga ,deos religione1 pietate 9 patriam1 c>itate 9 prop9quos1 b5ignitate erga eg5tes1 ju/itia 9 omnes ex/it]it1 eo beatiorem #cba ac immortali ,deo1 tametsi ,deos p]egr9os bona fide ac ju/o errore colat1 gratiorem futurum4 ,quid enim aequius1 quid naturae magis cons5taneum1 quam maxima iis praemia dec]ni1 qui maxime de republica1 de p>5tibus1 de prop9quis1 de t5uibus1 d5ique de toto g5]e hom9um m]eantur8 ,quoniam de immortali ,deo m]]i nihil ac ne gratias quidem pro sua erga nos b5efici5tia hab]e possumus4 ,,coronaeus3 ,ego v]o semp] ass5tior sanctissimis ecclesiae ,romanae ac pot5tissimis ,trid5t9ae synodi decretis1 quibus ana!matis exsecratione urg5tur ii1 qui fidem s9e op]ibus et qui op]a s9e fide ju/ific>e putant4 ,quid v]o vates ille#a ex oraculo div9o exclamat8 ,ju/us e/1 fide vivit6#b satis decl>at1 ju/is1 non inju/is fidem pr(uturam1 alioqui daemones et scel]atissimi quique inani cr$ulitate de morte ,*ri/i coelos rap]5t4 #a4 ,hab4 ,,ii1 #d4 #b4 ,alius3 ,ju/us e fide vivit4 ,,curtius3 ,quoniam 9 ju/ificatione salutis summa consi/it1 nihil op9or accuratius nobis diss]5dum e/4 ,,frid]icus3 ,cum imp]ialibus comitiis ,ratisbonae coactis ,c>olus ,v4 imp]ator de pr9cipum ,g]manorum cons5su sex utriusque religionis !ologos rectissimos#a adhibuisset1#b ut ,romanorum et ,g]manorum religionis controv]sias compon]5t ac p>ati#c simul coir5t1 a capite ju/ificationis humanae auspic&um putav]unt4 ,9 qua disputatione cum tres ,augu/anae confessionis !ologi ,pflugium1 ,fabrum et ,groppeum ,ca?olicos 9 suam s5t5tiam p]traxiss5t et c>d9ali ,cont>5o1 ,romanae s$is legato1 idem p]suasiss5t1 scilicet hom9em sola fide1 nullo suo m]ito be>i1 ,eckius v]o1 unus e ,ca?olicis1 tanta 9 collegas ira ex>sit1 ut pontifices ac pr9cipes ca?olici ab eo p]suasi ,c>olum ,v4 cog]9t1 disputationem solv]e1 vigesima po/ die quam in*oata fu]at1 idque potissimum ,azoti1 ,hispanici !ologi vet]atoris1#d oratione adducti1 cum dic]et1 brevi futurum1 ut ecclesiae ,romanae maje/as collapsa difflu]et1 quoniam 9 praecipuo religionis capite tot saeculis se de via deflexisse confit]5tur4 ,et v]sutissimus homo ,g]manis1 quos ut b>b>os et rudes irridebat1 similitud9em lignatoris proposuit1 ligna f9d5tis1 a quo primum exiguam fissuram fi]i1 de9de impulso f]reo cono#e rep5te trabem 9 p>tes dissilire docebat4 ,qua similitud9e pontificii#f adducti p]niciosissimam hanc disputationem dissolv]e pr9cipes cog]unt1 ,cont>5us v]o c>d9alis1 ,v5etorum patriciae g5tis dictissimus1 qui ,lu!ranis ass5tiri dicebatur1 non s9e maxima v55i suspicione paulo po/ int]iit4 ,de9ceps ecclesiae ,romanae anti/ites modis omnibus antiquas ca]imonias ac vet]es ritus aug]i ac tu]i proposu]unt1 ne latum quidem unguem ab ecclesia primitiva discessisse vid]5tur1 tametsi #cbb pl]osque pigeat tot ac tant>um inepti>um ac praes]tim reliqui>um1 lactis inquam virg9ei1 cujus inf9ita copia tot saeculis nondum ex>uit2 pudet ref]re caet]a1 quae vobis quam mihi ipsi notiora sunt4 #a4 ,alibi3 doctissimos4 #b4 ,acta conv5tus ,ratisb4 ,sleidan4 ad a4 #aecj4 #c4 ,alius3 jurati4 #d4 ,alius3 visitatoris4 #e4 ,alibi3 cuneo4 #f4 ,alius3 pontifices4 ,,salomo3 ,male jactis fundam5tis1 quaecunque sup] ex/ruas1 uno ruunt et eodem mom5to4 ,cum enim *ri/ianae religionis autores a v]o#a ,dei cultu deflexiss5t et hom9es mortuos pro immortali ,deo sibi col5dos proposuiss5t1 ne supplicium illud suo ,deo jure a magi/ratibus illatum vid]etur1 humano g5]i salut>e ac necess>ium fuisse pra$ic>unt4 ,ac tantum abe/1 ut supplicio ,*ri/i aut crudelitate erga eum ju/itia mortali cuiquam p>ta sit1 ut ea fide ,*ri/ianorum quam longissime a v]a religione disc$atur4 ,huic errori proximum e/1 quod omnes !ologi#b ,*ri/iani et ,ag>5i actionibus virtutnm aut fide aut utrisque ju/ific>i posse op9antur1 non modo apud hom9es1 s$ etiam apud ,deum immortalem4 ,nam saepe fit1 ut scel]atissimus quisque apud ,deum habeatur ju/issimus hom9um op9ione4 ,s$ ut ,deus hom9ibus erip]et arrogantiam et sup]cilium1#c cl>a voce conte/atur3 ,nemo viv5tium1 inquit1 coram me ju/ificabitur4#d ,quae vox viv5tium non modo ad hom9es p]t9et1 s$ etiam ad angelos4 ,id autem ap]tius confirmatur 8 v]bis3 ,num ju/ior erit homo suo conditore8#e ,ecce 9 m9i/ris suis non rep]it /abile opus1 et angeli sui vesani sunt1 impuri coeli1 immundae /ellae1 si cum eo conf]antur4 ,et quo m9us ambig]etur1 id saepius repetitum legimus2 de9de subjicit3 ,quanto longius a consummata p]fectione ab]rant1 qui luteas domos incolunt1 hom9es a luto concretos innu5s4 ,item3 ,quis purus esset de muli]e natus8#f ,at ne cl>issima sid]a quidem coram ,deo pura sunt1 quanto m9us frivoli ac futiles hom9es1 qui quasi v]miculi putres c5s]i possunt4 ,hic me rapit impetus1 de admirabili ,dei maje/ate ac sanctitate cogitantem3 ,o quis erit scel]is purus8 quis crim9e lib] ,ante ,deum8 cui sol obscuro squallet amictu6 ,mundities illi tanta e/1 ac tantus 9 ore ,maje/atis honos1 ut ei nitidissima quaeque ,alig]um facies tabe polluta#g notetur4 ,o t] sancte p>5s6#h o non violabile num5 ,aet]nae m5tis1 cujus tam augu/a pote/as6 #a4 ,alius3 v]i4 #b4 ,dee/ 9 alio codice4 #c4 ,alius3 sup]biam4 #d4 ,psalm #ea 7#eb7 #b4 #d4 #e4 ,jobi #d1 #i4 #ae4 #f4 ,jobi #be1 #d4 #e4 #g4 ,alius3 maculis labefacta4 #h4 ,alius3 pat]4 ,,toralba3 ,haec quoque ,salomonis s5t5tia philosophorum sanctiorum decretis explicatur1 quaecunque scilicet mat]iae concretionem ullam hab5t1 impura esse1 ut m]ito ,porphyrius#a dix]it1 nihil esse mat]iale1#b quod immortali ,deo pollutum non sit1 i4e4 1 #cbc 4 ,non quod#c ullum sit 9 ipsa mat]ia malum aut vitium1 ut pl]ique philosophi arbitrantur1 quod appellant1 id enim sup]ius falsum esse demon/ratum e/2 s$ quoniam mat]ia a#d summa illa puraque div9ae naturae sub/antia quam longissime abe/1 quia fluxa1 quia labilis1 quia caduca4 #a4 4 #b4 ,alius3 immat]iale4 #c4 ,alius3 quia4 #d4 ,alii3 94 ,,curtius3 ,nec ju/itiam ,deo p>em exigimus 9 hom9e1 ac ne =e quidem sp]amus1 hom9es enim ,deos esse oport]et1 s$ quantum humana vita ac natura f]re pote/4 ,ac tametsi hom9es non tantum mat]iae concretione1 v]um etiam illa1 quam saepe diximus1 orig9is macula ac propriis scel]ibus conspurcantur1 gratia ,dei tam5 propt] ,*ri/um1 ,deum simul et hom9em p5itus emundantur#a1 ut quodammodo ju/i videantur4 #a4 ,alibi3 em5dantur4 ,,salomo3 ,at gratia ,dei et beatitate multo majore fruuntur angeli1 qui ab aet]no ,deo propius absunt1 qui tam5 puritatis ac ju/itiae sc9tillam erga ,deum nullam f]unt4#a ,itaque cum ,noa*o#b summam ju/itiae atque integritatis laudem ipse ,deus tribu]et1#c subjecit illud 9 suo g5]e1 i4e4 /rabo int] luscos4 ,quae cum ita s9t1 quis jure ass5tiatur ,johanni tam confid5t] scrib5ti3 ,scimus1 inquit1 quod si ,deus app>u]it1 similes ei futuri simus1 et quisquis hoc sp]at1 purificat seipsum1 sicut ,deus purus e/4#d ,at ne ,adamus quidem1 si 9 collata sibi div9itus integritate ac innoc5tia1 quanta maxima 9 hom9e esse pote/1 p]/itisset1 propt]ea ju/us apud ,deum hab]etur4 ,deus solus1 inquit ille1 ju/us e/1 ac praet] eum alius nemo4#e ,si nemo integ]1 nihil purum1 nihil mundum1 non sol ipse1 non angeli1 qui proxime ad immortalis ,dei num5 acc$unt1 nitidi sunt1 tota illa de hom9is ju/ificatione disputatio1 an a fide p5deat1 an v]o ab actionibus hone/is1 an ab utrisque1 an etiam ab unius ,dei gratia plane inanis e/1 cum 9 hom9em ju/ificatio cad]e non pote/4 ,multo etiam levius e/1 quod illam summam integritatem non ,dei1 s$ hom9um pond]ibus exigi putant oport]e4 ,qui v]o ju/itiam se suis actionibus adepturos confidunt1 audiant ad hom9em omnium gravissimo te/imonio laudatissimum ac]bam repreh5sionem1 qua nititur ,elihu3 ,si ju/us es1 quid tum8#f aut#g quid ad ,deum tua seu turpia seu laudabilia facta8 ,aliis quidem aut tibi ipsi pr(u]is aut nocu]is1 nihil tam5 ,deo acc$it aut dec$it4 #a4 ,ita omnes4 #b4 ,alii3 ,nomo4 #c4 ,g54 #f et #g4 #d4 #a ,joh4 #c1 #b4 #e4 ,eccles4 7,siracid47 #ah1 #b4 #f4 ,job4 #ce1 #g4 #g4 ,alius3 an4 ,,toralba3 ,si nihil boni m]eas ag5do b5e1 nullam quoque po5am male ag5do f]re debes4 ,at sup]ius dictum e/1 actiones uniuscujusque ju/issimis pond]ibus exigi oport]e4 ,,octavius3 ,ismalitae ,*ri/ianos potissimum virtutis actionibus1 pietate inquam1 ju/itia1 c>itate1 =titud9e1 temp]antia1 longo int]vallo #cbd sup]>e mihi vid5tur1 quod ita in/ituti sunt ac imbuti1 ut summam salutis 9 virtutum actionibus positam confidant4 ,omnium tam5 tet]rimi sunt1 qui miss>um vi1 quas pecuniis prom]eantur1 improbitates omnes dilui arbitrantur1 aut qui salutem 9 sola fide colloc>unt1 quae sane#a op9io 9 p]niciem r]um public>um longe lateque r$undat4 #a4 ,alius3 c]te4 ,,coronaeus3 ,ab hac s5t5tia abhorrui semp]1 ac pr(ecto leges omnes div9as ac humanas pessum ire oport]et1 si nulla r]um praecl>e ge/>um praemia#a1 nulla supplicia peccatorum ex/>5t4 ,ac cur#b ,deus ,abrahamo dic]et3 ,p] memet ipsum juravi1 quia feci/i hoc1 b5$icam tibi et propt]#c te populis omnibus4#d ,non dixit3 ,s+ul>it] ac gratis propt] me tibi b5$icam1 s$3 ob id quod feci/i4 ,item3 ,quisquis laudibus me cumulavit1 ego illum honoribus cumulabo4#e ,item3 ,r$det hom9i secundum ju/itiam suam4#f ,item3 ,9 obs]v&is m&atis tuis retributio multa4#g ,item3 ,no1 ,job1 ,daniel sua ju/itia lib]>unt animas suas4#h ,item3 ,peccata tua eleemosyna r$ime4#i ,item3 ,vidit ,deus op]a eorum1 qui conv]si sunt1 et mis]tus e/ eorum4#aj ,item3 ,nonne b5efacio ei1 qui recte ambulat8#aa ,inf9itus sim1 si omnia loca rec5seam1 quibus ap]te decl>atur1 ex ipsis op]ibus quemque praemia suppliciave laturum4 #a4 ,alibi3 m]ita4 #b4 ,alibi3 ad quid enim4 #c4 ,g54 #bb1 #af4 #d4 ,alius3 94 #e4 ,psalm4 #h1 #f4 #f4 ,hiob #cd1 #aa4 #g4 ,prov]b4 #ac1 #ac4 #h4 ,daniel #i1 #e sqq4 #i4 ,psalm4 #ea1 #c4 #aj4 ,jesaiae #ee1 #g4 #aa4 ,psalm4 #hd1 #ab4 #bh1 #aj4 ,,frid]icus3 ,(ficio nulla m]ces debetur4 ,qui ju/e vivit1 si#a tam5 ullus e/1 s$ nullus e/1 nihil nisi ex (ficio agit4 ,igitur qui ju/e vivit1 nulla m]c$e dignus e/2 e/ enim contr>ia (ficio m]ces4 ,at qui scel]ate quid agit1 contra (ficium facit2 qui contra (ficium facit1 po5am m]etur2 igitur scel]ati jure plectuntur1 nec tam5 ju/i1 si qui s9t1 ulla praemia m]5tur4 ,ac propt]ea ,*ri/us1 ,deus v]us et homo1 cum ad salutem hom9es cohortatur3 ,cum fec]itis1 inquit1 omnia quae fi]i oportet1 tum dicite3 s]vi inutiles sumus1 sive quod ex (ficio id debemus1 sive quod nulla p5itus ad ,deum utilitas ex 8 actionibus d]ivatur4 ,nulla igitur ju/itia cuiquam ex actionibus praecl>is comp>>i pote/4 #a4 ,desunt haec s$ecim sequ5tia v]ba 9 aliis codicibus4 ,,salomo3 ,conc$o illud1 ex actionibus1 quantaecunque s9t dignitatis1 ju/um fi]i nem9em1 multo m9us ex inani cr$ulitate 9 ,jesum mortuum1 s$ ex hone/is actionibus ab aet]no ,deo quemque be>i1 et quo quis ju/ius et hone/ius vix]it1 eo beatiorem et immortali ,deo =e gratiorem4 ,omnes enim creaturae ac daemones quoque beantur plus m9usve pro l>gi5tis effusa bonitate1 aut suscipi5tis capacitate1 aut respu5tis oblatam lucis afflu5tiam indignitate4 ,aliud e/ enim be>i1 aliud ju/ific>i1 quae1 #cbe a !ologis *ri/ianis confusa aut panim p]specta1 graves 9 hac disputatione tam obscuritates quam errores pep]]unt4 ,nam si nulli nisi ju/i be>5tur1 nemo be>etur unquam4 ,at omnes creaturae beantur1 nulla tam5 ju/ificatur1 nulla tam5 c>et immunditia ac impuritate4 ,qu>um r]um diff]5tia confusa ut planius intelligatur1 f+amus v]bi gratia1 regem pot5tissimum equos cel]es s]vis dono d$isse1 alios quidem aliis prae/antiores1 pro sua erga quemque b5evol5tia1 ut quemque plus m9usve dilex]it1 ea tam5 lege1 ut omnes 9 /adio currant1 recusantibus v]o aut cursum detrectantibus metu vel in]tia1 equos ademtum iri1 proposita capitis po5a ei qui alt]ius equum viol>it aut socium supplant>it1 quo m9us curr]et1 aut furto dicto dom9o equum av]t]it4 ,curr5tibus etiam praemia v>ietate dissimilia proposuisse1 scilicet a]ea1 arg5tea1 aurea1 ve/es pretiosasque gemmas1 eoque prae/antiorem cuique m]c$em1 quo quisque citius metam attigisset2 p]acto cursu regem praemia quae promis]at1 et iisdem legibus1 quas dix]at1 bona fide d$isse2 qui cursum detrectav]ant1 ut in]tibus equos ademisse1 caet]os qui non solum curr]e noluiss5t1 s$ etiam aliis imp$im5to fuiss5t1 aut equos abegiss5t1 p]sequi jussisse1 compreh5sos supplicio addixisse1 num dicemus1 m]ita quemque praemia tulisse8 ,,curtius3 ,sic op9or4 ,,salomo3 ,cur ita8 ,cum rex s]vis nihil deb]et1 quippe sui ess5t1 quos pro suo jure s9e ullis praemiis ad cursum cog]e1 v5d]e1 nec>e#a potuisset#b4 #a4 ,alibi3 vet>e4 #b4 ,alius3 possit4 ,,fr$]icus3 ,demus illud1 s$ quoniam promisit1 fidem fall]e contra decus et dignitatem esse judic>et4 ,,salomo3 ,debitum igitur e/1 non quia ,deus debitor sit hom9is1 homo cr$itor quasi suo jure praemia reposcat1 s$ quia dignitas promitt5tis agitur 9 pollicitatione r]um e>um1 quas promisit1 etiamsi nullo jure deb]et4 ,quodsi equites illi1 qui gravit] ac /r5ue cucurr]unt1 hone/e quia sunt educati1 non modo gloriam sibi nullam arrogabunt1 s$ etiam eleganti oratione regi praemia l>gi5ti gratias ag5t1 victoriam illi acceptam f]5t1 tum quia s]vos educ>it et ad cursum non modo in/rux]it1 v]um etiam equos citatissimos et ad cursum adeundum velocissimos don>it4 ,quanto magis immortali ,deo nos omnia f]re accepta debemus1 quod de nihilo nos creavit1 quod corpus et m5tem d$it1 b5e curr5di leges praescripsit ac docuit1 curr5tes 9 /adio virtutum adjuvit1 lab5tes su/9uit1 lapsos saepius erexit1 erectos ad metam p]duxit4 ,sic enim sapi5tiae magi/] oratione eleganti#a2 ,noli1 inquit1 coram rege sup]bire6 ,quod alibi ap]tius 8 v]bis3 ,noli te ju/ific>e ante ,deum1 ab eo enim no/ra salus dep5det4 ,cum ,jobus1 mortalium omnium ,dei judicio1 integ]rimus1 gravit] qu]]etur1 quod cum ju/issime ac sanctissime semp] vixisset1 #cbf attam5 +5ti calamitatum omnium multitud9e prem]etur1 ,elihu colleg>um et amicorum errores co>gu5s1 quod illum suo m]ito ac peccatorum consci5tia plecti dic]5t1 gravit] diss]uit ac docuit1 ,deum injuriam aff]re nem9i4 ,ac tametsi ,jobus summa semp] integritate vixisset1 ,deum tam5 quae sua erant quaeque ,jobo fru5da prec>io d$]at1 suo jure repet]e ac v9dic>e potuisse1 scilicet opes1 lib]os1 s]vos1 a$es1 salubritatem1 imo etiam m5tem ac vitam ipsam1 idque s9e injuria cujusquam4 ,cum t&em ejus con/antiae ac =titud9is p]iculum fecisset1 ea quae repetiv]at ,jobo abundant] ac cumulate rep5dit1 opes inquam1 greges1 arm5ta duplicavit1 uxorem etiam lib]orum foecunditate beavit1 d5ique vitam ejus cum exploratissima corporis ac m5tis incolumitate 9 annos c5tum qu9quag9ta propagavit#b4 ,s$ hoc ad summum felicitatis fa/igium#c1 quod sese illi fru5dum ac vis5dum d$it1 9 quo quidem non ju/ificationis aut ju/itiae1 quae hom9i cont+]e non pote/1 s$ beatitatis humanae summa consi/it4 ,po/remum illud admon5di sumus1 ju/itiae decus nullum cl>ius esse1 quam eorum qui toto m5tis impetu ,deum amant ejusque edicta exsequuntur1 nulla sp]ata m]c$e1 tametsi c]to sciant1 nunquam bonis defuturam4 #a4 ,ecclesia/ici 7,siracid47 #aj1 #bi4 #aa1 #d4 #b4 ,jobi #db1 #aj sqq4 #c4 ,alius3 praecipuum v]o4 ,,curtius3 ,praecl>a et i/a quidem1 nisi ,salomo a capite ab]r>et1 cum ,*ri/um inficiatur ,deum esse1 qui non ex debito1 s$ ex gratia omnibus praemia l>giatur1 qui sangu9e orig9is maculas et omnia omnium flagitia solus ab/]gat4 ,nam ex eo1 quod ,salomo omnes hom9es inju/os1 impuros1 immundos etiam ab ut]o prodire confitetur1 labem orig9is quodammodo agnoscit4 ,,octavius3 ,si peccatum e/ 9 hom9e1 quod a conditoris sui puritate et sanctitate quam longissime abe/1 angelos etiam et sid]a1 quae impura sunt apud ,deum1 orig9is peccato dicemus oblig>i4 ,quae si absurda sunt1 et ea quae ex 8 sequuntur1 absurda vid]i necesse e/1 eoque absurdiora1 quo m9us illa imp]fectio p]fici pote/1 nisi creatura ,deus fiat4 ,ex quo efficitur1 ,*ri/um si mortuus esset1 quod ,ismalitae con/ant] negant1 immunditiem illam seu labem orig9is1 ut libet appell>e1 curaturum#a non fuisse ac ne potuisse quidem1 si maxime voluisset3 non etiam si ,deus fuisset1 ut ,*ri/iani fuisse cr$unt1 quoniam quod g5itum sit1 mundum ac purum fi]i non pote/4 ,multo m9us id quod de muli]e g5itum sit1 ut ,*ri/us1 nisi de creatura quasi fiat creator1 quod ne ,deus quidem fac]e pote/4 #a4 ,alii3 creaturum4 ,,coronaeus3 ,prospici5dum e/1 ne quid nobis excidat1 quod sit ali5um a maje/ate div9a4 ,neque enim comprob>e#a possum haec s*ola/icorum decreta1 quae impietatem sap]e mihi vid5tur1 scilicet ,deum non #cbg fac]e posse ,deum1 non posse contradictoria simul et semel v]a effic]e4 ,v]ius ac temp]antius dici decuit1 op9or1 creaturam non posse ,deum fi]i1 neque enim creatoris pote/as imm9uitur ob creaturae ac subjecti debilitatem ac impot5tiam4 ,non igitur impot5tia ,deo tribuitur#b1 quod nec hom9es1 nec ne angeli quidem ju/i s9t aut fu]9t unquam aut futuri s9t olim1 s$ quia nec angelica nec humana creatura p]fectae ac consummatae ju/itiae capax e/1 multo m9us div9ae illius prae/antiae ac puritatis1 quam ne cogitatione quidem att+imus1 at ne bonum quidem illud1 quod optimus quisque cupit1 effic]e aut prae/>e pote/1 ut ,paulus de scipso qu]itur#c4 #a4 ,alii3 prob>e4 #b4 ,alius3 tribuatur4 ,alius3 ,dei creatur4 #c4 ,rom4 #g1 #ai4 ,,salomo3 ,nihil div9a lege jubetur1 quod prae/>e si velis1 non facile possis4 ,ac miror1 ,paulum1 quem tanti feci/i1 hoc scripsisse1 cum alibi jactet et glorietur#a1 se ju/itia legis irrepreh5sibilem fuisse4 ,quis v]o tam crudelis legislator ex/itit unquam1 qui1 quod fi]i non posset1 suis imp]>et8 ,ac si quis uspiam ex/itit adeo#b crudelis1 quam scio nem9em1 illud tam5 de legislatore omnium optimo ac mitissimo s5tire scelus1 cogit>e nefas1 dic]e capitale e/4 ,gu/ate1 inquit ille1 et videte1 quam suavis e/ ,deus6#c ,ac tantum abe/1 ut quicquam quod fi]i nequeat imp]et1 ut reum faciat totius legis1 qui ab uno capite ab]rav]it#d2 ut etiam is1 qui omnia praecepta#e legis violav]it et po5it5tia ductus ad hone/a p]sequ5da r$i]it1 omnium improbitatum v5iam consequatur4 ,non prius1 inquit ,david#f1 diff]am1 confitebor de peccato#g quod tu jam ignov]as4 ,contra quid ,paulus#h8 ,recognoscite quaeso1 si vol5tes1 inquit1 peccav]imus1 po/ acceptam v]itatis cognitionem1 nulla re/at amplius ho/ia pro peccatis1 s$ =midabilis expectatio#i judicii et ignis vehem5tis#aj1 qui nos devorabit4 ,videtis1 ut ne confessioni quidem aut po5it5tiae locum homo i/e rel9quat4 ,et sunt qui legem div9am *ri/iana putant ac]biorem1 nec ipsi a v]o deflexisse mihi vid5tur4 #a4 ,phil4 #c1 #i sqq4 #b4 ,alius3 tam4 #c4 ,psalm #cd1 #i4 #d4 ,alius3 ab]r>et4 #e4 ,alius3 capita4 #f4 ,psalm4 #cb1 #e4 #g4 ,alibi3 peccata4 #h4 ,ebr4 #aj1 #bf sqq4 #i4 ,alius3 expiatio4 #aj4 ,alius3 vehem5tia4 ,,s5amus3 ,hic unus ,pauli locus e/1 qui multos 9 salutis#a desp]ationem adduxit4 ,nec defu]unt1 qui hanc ad ,ebraeos epi/olam non modo ,pauli esse neg>5t1 s$ etiam rejic]5t omn9o4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,frid]icus3 ,ego rejici5dam non puto1 cum summa conciliorum cons5sione probata sit1 s$ scriptum op9or hunc locum ad improbatoram t]rorem1 cum omnibus scripturae locis v5ia po5it5tibus#a proponatur#b4 ,nec v]um1 a ,deo quicquam jub]i1 quod fi]i#c non possit4 ,sic enim ,cyprianus#d3 ,qui dicit1 ,deum impossibilia imp]>e1 mal$ictus #cbh e/o4 ,haec ille#e4 ,s$ tanta e/ imbecillitas humanae fragilitatis et cupiditatum impot5tia1 ut advocato et m$iatore ,*ri/o1 v]o ,deo et hom9e1 semp] egeamus4 ,is autem1 abrogatis morte sua be/i>um sacrificiis ac ritibus vet]ibus ,judaeorum1 quasi vepribus expurgatis1 viam r$didit multo faciliorem et planiorem1 nov>um tabul>um1 quibus omnia flagitia diluuntur1 promulgatione4 ,itaque peccatores ad se convocans et quasi ad epulas invitans3 ,v5ite1 inquit1 ad me omnes1 qui on]ati e/is1 ego reficiam vos2 jugum meum suave e/ et onus meum leve4 #a4 ,alius3 pet5tibus4 #b4 ,j]em4 #g1 #g4 #c4 ,alibi3 aut prohib]i4 #d4 ,9 s]m4 de bapt4 ,petr4 ,lomb4 di/4 #ci4 l4 #c4 #e4 ,alius3 ,haec illius vox e/4 ,,octavius3 ,non video1 ,*ri/um lege ulla jussisse aut imp]&i pote/atem habuisse1 ac multo m9us leges a ,deo latas abrogavisse4 ,id autem 8 v]bis ap]te decl>avit3 ,non v5i1 leges solv]e1 s$ adimpl]e4#a ,vet]is enim summa legis e/ 9 duabus decalogi tabulis1 quas ,*ri/us non magis abrog>e voluit aut potuit quam naturae leges1 cum nihil aliud duabus tabulis quam naturae lege aequissima cont9eatur1 ut sup]ius demon/ratum e/4 ,non satis mir>i possum1 quid sit1 quam ob rem ,m>t9us ,lu!rus decalogum nihil ad ,*ri/ianos p]t9]e affirmabat1 nisi quod judicabat1 ,*ri/ianam legem /ante decalogo />e nullo modo posse4 #a4 ,calv9us abrogasse negat 9 cap4 ,v1 #ab4 #ae ev4 ,mat?41 negat etiam fuisse novum legislatorem4 ,,frid]icus3 ,lu!rum omnibus laudum g5]ibus cumulatissimum summa pietate ac eruditione ,*ri/ianos ab]rantes 9 rectissimam ac tutissimam viam d$uxisse confido1 ut ejus scripturae#a et actiones ap]te decl>ant4 ,ne quis putet1 decalogum abrog>e voluisse1 s$ ut omnes intellig]5t1 non satis esse 9 decalogo praesidii ad sempit]nae salutis adeptionem1 nisi prius 9 ,*ri/i v]i ,dei ac s]vatoris optimi maximi1 supplicio acquiescamus1 qu&oquidem#b leges ,mosis nemo exsequi potuit unquam4 #a4 ,alii3 scripta4 #b4 ,alius3 quoad4 ,,salomo3 ,pr(ecto discipl9ae1 quae litt]is evangelicis cont95tur1 non modo lege div9a sunt ac]biores ac difficiliores1 s$ etiam ejusmodi1 quas mortalium nemo prae/>e queat1 ut ,trypho ,ebraeus diss]it apud ,ju/9um#a4 ,nam ut pauca de multis1 vetant ulla divortia fi]i1 nisi uxor adult]ii convicta fu]it4 ,quod quam difficile sit1 satis intelligunt1 qui judicia tractant4 ,et ut adult]a non sit uxor1 quid#b iniquius e/1 quam cum ho/e dome/ico invictum v9c]e1 aut insidias innoc5ti /ru]e1 ut capitali supplicio circumv5iatur1 aut uxoris et familiae alt]ius exi/imationem 9 ap]tum discrim5 voc>e1 aut effic]e ut v55is aut occultis insidiis alt]ut] p]eat1 ,*ri/o divortia vetante4 ,illud etiam contra naturam e/1 ut adult]ii causa segregatis matrimonia prohibeamus4 ,nam i/a ratione aut turpit] moe*>i1 aut publice =nic>i1 aut fo$issime pollui1 aut aliquid turpius 8 omnibus t5t>i necesse e/4 ,at lex div9a de divortiis1 nunc omnium populorum1 praet]quam ,*ri/ianorum1 communis ac vet]um ,romanorum ju/issimis legibus compreh5sa1 non tantum#c uxores temp]atiores1 s$ etiam viros #cbi obsequ5tiores afficiebat1 divortii metu4 ,ca$es etiam viol5tas ac v55a dome/ica et lat5tia p5itus su/ul]at4 ,quid autem a natura1 quid a puritate sacrorum1 quid a sanctitate div9a magis ali5um1 quam quod a ,*ri/ianis videmus int]dici sac]dotibus jura connubiorum8 ,quid exitialius1 quam puellas innum]abiles cont95tiae votis sempit]nis1 natura vetante1 oblig>i8 ,inde libid9es utriusque sexus effusae1 inde viol5ti abortus1 p>ricidia1 adult]ia1 /upra et 9 ipsis templis m]etricia l5oc9ia et fo$itatibus inexpiabilibus sacra omnia conspurcata1 quae ne paganis quidem licuiss5t4 ,qu9 etiam ,romani olim flam9ibus ,jovis vetu]ant1#d repudi>e uxorem et uxore mortua sac]dotio abdic>e juss]ant4 #a4 ,9 dialogo cum ,tryphone4 #b4 ,alius3 quod4 #c4 ,alius3 tam54 #d4 ,alius3 vetu]unt 444 juss]unt4 ,,coronaeus3 ,vos coelibatum 9 sac]dotio ,*ri/ianorum utriusque sexus video improb>e1 propt] imp5d5tia p]icula1 quae ,augu/9um cog]unt1 ut ap]te#a scrib]et1 m]etricia non esse de republica toll5da4 ,auf]1 inquit1#b m]etrices de rebus humanis et turbav]is omnia libid9ibus4 ,s$ si lege div9a prohibetur sac]dos1 sanctu>ium +ressurus1 triduum ab uxoris contactu ab/9]e1 quanto ju/ius e/1 pontifices *ri/ianos1 qui quotidie sacratissimum illud corpus ,*ri/i1 ,dei et hom9is1 contrectant1 et 9 illo sanctum sanctorum quotidie +r$iuntur1 viv]e 9 p]petuo coelibatu4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,lib4 ,,ii4 de ord9e4 ,,salomo3 ,div9a lex vetuit1 sac]dotem1 qui populum expi>et1 uxorem triduo ante cont+]e4 ,at expiationis dies s+ulis tantum annis semel occurrebat1 at i/i toto sac]dotii tempore int]dicunt nuptiis1 non tam5 m]etricibus4 ,consimile e/ illud1 quod lege div9a sac]dotibus usu v9i int]dixit1 cum 9 sanctu>ium +r$iuntur2 cur igitur *ri/iani sac]dotes v9o 9 p]petuum1 uti uxore et connubiis non ab/95t8 ,a m]etricibus tam5 non ab/95t1 ut nec a v9o1 s$ cont9uis l5oc9iis et commessationibus1 scorta utriusque sexus mut>e et commut>e1 non s9e maximo totius ecclesiae *ri/ianae d$ecore consuev]unt1 ne legibus connubialibus1 quibus caet]os obligant1 ipsi t5eantur1 quo fit1 ut e templis exeuntes1 aqua lu/rali seipsos consp]gant4 ,sic enim ,lycurgus#a orator ,alex&ri ,magni adulatoribus1 quem ,deum esse pra$icabant3 ,o qualem ,deum1 inquit1 a cujus a$ibus exeuntes aqua lu/rali consp]gi oportet6 ,ex omnibus tam5 *ri/ianis#b decretis nullum magis 1 quam quod ei1 qui maxillam dextram ca$at1 jub5tur obv]t]e s9i/ram et ei qui pallium rapu]it1 tunicam quoque p]mitt]e diripi5dam1 et qui fatuum aliquem appellav]it1 sempit]nis inf]orum ignibus oblig>i4 #a4 ,plut>*us 9 apoph!gm4 #b4 ,alius3 ,*ri/ianorum4 ,,toralba3 ,illud pr(ecto contra naturam e/1 eum1 cui quis alapam#a inflix]it1 rursus ad se p]cuti5dum et spoli&um invit>e4 #a4 ,alii3 buccam4 ,,salomo3 ,at quanto faciliora sunt div9ae legis m&ata8 quae etiamnum ,paulus ipse ita obs]vasse gloriatur1 ut ju/itia legis esset irrepreh5sibilis4 ,item ,lucas te/atur1 ,za*>iam et ,elisabe?am coram ,deo 9 #ccj omnibus praeceptis ac m&atis irrepreh5sibiles ex/itisse4#a ,quibus argum5tis ,ju/9us m>tyr#b ap]te conv9cit1 lege div9a nihil prohib]i aut jub]i1 quod ab hom9e prae/>i non possit1 modo velit4 ,quid autem tota legis ju/itia8 ,dilig]e ,deum plus seipso1 proximum v]o ut seipsum1 quod fac]e quisque pote/4 ,de9de subjicit1 quod igitur dici solet ju/ific>i nem9em ex lege8 ,non dicitur quia non possunt1 s$ quia nolunt1 voluntate enim ad ea1 quae fi]i possunt1 uti solemus4 ,e/ igitur *ri/iana lex multis p>tibus difficilior1 quam div9a4 ,omitto ritus inanes1 quorum multitud9e factum e/1 inquit ,augu/9us1#c ut ,*ri/ianorum conditio nulla det]ior quam ,judaeorum videatur4 ,quid si ,augu/9us ca]emonias hodi]nas ecclesiae ,romanae vid]et8 ,nam qui pecorum sacrificia jam pridem antiquata nobis objiciunt1 ipsi ,jesum 9 sacrificio1 sic enim vocant1 cont9uo vorant1 dilac]ant1 diripiunt4 #a4 ,luc4 #a1 #f4 #b4 ,qu4 #ajc ad or?od4 #c4 ,ad ,janu>4 ,,curtius3 ,nos ecclesiam ,helvetiam secuti amplexamur illas 1 ut ,cyrilli#a et ,eusebii#b v]bis utamur1 vel tauros labiorum no/rorum1 ut ,amos propheta loquitur1 ,deo aet]no mactamus4 ,s$ ne a proposita quae/ione disc$atur1 miror cur ,salomo tantop]e divortia cupiat1 cum ,val]ius ,maximus ,romanos ob id potissimum laudet1 quod annos plus amplius qu+5tos divortia nulla vidiss5t1 ac probro datum fuisse ,spurio ,camillo1 quod ab uxore prius div]tisset4 ,quid autem p]niciosius1 quam corruptorem publicum quascunque volet puellas connubii specie fraud>e et corruptas a se ableg>e posse8 #a4 ,ad ,reg94 #b4 ,demon/4 evang4 l4 ,i4 ,,salomo3 ,pluribus propositis incommodis1 graviora semp] fugi5da4 ,gravius e/ ac p]iculosius1#a nec>i v55o1 aut moe*>i1 quam div]t]e4 ,quis autem loc>e velit puellam ei1 qui s9e causa div]t]it ab hone/a et pudica uxore8 #a4 ,alius3 p]niciosius4 ,,curtius3 ,omissa divortiorum disputatione1 non tam#a de facilitate exsequ5dae legis ,*ri/i1 quam de legislatoris prae/antia qua]5dum e/4 ,nam si quid peccatum erit1 prae/o semp] e/ advocatus1 orator1 patronus idemque legislator ,*ri/us1 quo ,judaei et ,ismalitae mis]i de/ituuntur4 ,unde v]o salutem sp]>e pote/ is1 qui ,*ri/um v]um ,deum et hom9em v5i5tem ad se1 non excepit1 oblatum respuit8#b ,ipse e/1 inquit ,paulus1#c sanctificatio#d no/ra4 ,item3 ,mortuus e/ propt] delicta no/ra et resurrexit propt] ju/ificationem no/ram4 ,quid ,hi]onymus8#e ,oratio1 quae non fit p] ,*ri/um1 peccatum e/4 ,haec ille4 ,cum igitur s9e ,*ri/o ,deo nulla salus hom9i cuiquam sp]&a sit1 cur amplius 9 legibus ,mosaicis1 quae jam pridem sua vetu/ate extabu]unt1 ha]emus8 ,p] ,*ri/um solum1 inquit ,cyrillus1#f patet aditus ad regna coelorum4 #a4 ,alius addit3 op9or4 #b4 ,alius3 rejecit4 #c4 #a4 ,cor4 #a1 #cj4 ,rom4 #d1 #bd sq4 #d4 ,alius3 ju/ificatio4 #e4 ,9 ,psalm4 #ei4 #f4 ,9 cap4 #c4 ,joh4 #cca ,,octavius3 ,si ,*ri/um oratorem et exoratorem unum habetis1 cur ,*ri/us discipulos consolatur8 ,rogate patrem meum1 inquit1 et alium advocatum vobis dabit8#a ,cur praet] i/os oratores et patronos inf9ita millia1 i4e4 totidem f]e1 quot hom9es mortuos1 ,*ri/iani invocatis1 cum invocatio religiosa soli ,deo debeatur8 ,invoca me et eruam te6 ,invoca me et vivetis4 ,id autem saepius repetitum legimus#b4 ,omnium tam5 angelorum ac divorum ord9es precibus ac sol5nibus fe/is1 non alit] ac ,deum aet]num prosequim9i1 ac pl]ique multo ard5tius ac /udiosius1 quam ,deum ipsum1 cui nulla dies vacua sacrorum#c rel9quitur 9 fa/is4 ,quanto melius ,ismalitae1 qui non modo unius aet]ni ,dei cultum sibi proposu]unt1 s$ etiam tabulam pictam ad spectaculi fructum hab]e capitale ducant6 #a4 ,joh4 #ad1 #af4 #bf4 #ae1 #bf4 #af1 #g4 #b4 ,psalm4 #da4 #adj1 #e4 ,j]em4 #bi4 ,joel #b4 #c4 ,alius3 sociorum4 ,,frid]icus3 ,i/a quidem controv]sia nobis e/ cum ecclesia ,romana1 quae angelorum coetus ac beatorum m5tes votis complecti docet1 cum tam5 unus tantum advocatus proponi debeat1 ,*ri/us ,deus1 cujus nom9e vota concipimus1 p] quem fau/a omnia precamur et adv]sa deprecamur4 ,,coronaeus3 ,ego quidem sic a doctr9a in=matus1 sic a majoribus imbutus sum1 ut ab ecclesiae ,romanae1 quae sola ,dei ecclesia re/at1 decretis vel latum unguem disc$]e nefas ducam4 ,m$iatorem quidem unicum1 g5]is humani pontificem maximum agnoscimus ,*ri/um1 s$ quid vetat1 ,*ri/o patronos inf]iores hab]e8 ,oratores angelos inquam1 virg9em ,m>iam1 apo/olorum et m>tyrum coetus1 non quidem ut salutem nobis tribuant1 quoniam unus e/ s]vator hom9um ,*ri/us#a1 s$ ut pro nobis rogationes f]ant4 ,quanquam ve/] ,lu!rus1 ,frid]ice6 beatorum m5tes rev]]i oport]e confitetur#b1 cujus auctoritatem sequitur ,buc]us#c4 ,cum enim ,*ri/ianorum opibus ,judaei oppressi s$ibus ,hi]osolymorum exacti fuiss5t#d1 ,deum immortalem6 qui concursus fuit hom9um ad loca religiosa1 quae urbis sanctitas1 quae sepulcri1 quae praesepii1 quae crucis1 quae monum5torum omnium6 ,cur autem ,hi]onymus non modo pro divorum honoribus1 s$ etiam pro eorum reliquiis tam accurate contra ,vigilantium scripsisset1 ut etiam daemones reliqui>um ope fug>i confirm>et8 ,cur ,ambrosius#e1 ,gregorius ,turon5sis#f1 ,augu/9us#g1 caet]i tantis honoribus ac laudibus divos prosequ]5tur1 si scelus id esse put>5t8 #a4 ,desunt sex haec antec$5tia v]ba 9 uno codice4 #b4 ,lu!rus 9 purgatione1 qua qu]itur1 aliquot articulos falso sibi ab adv]s>iis impositos4 ,oecolampadius 9 ,*ryso/omum divos pro nobis assiduo or>e scribit4 #c4 ,9 def5sione ad ,abr95sem episcopum4 ,ep4 #h4 #d4 ,alius3 cessiss5t4 #e4 ,ep4 ad ,episc4 et ad ,col4 l4 ,x4 cp4 #he et ,s]m4 #ia4 #f4 ,de ,gloria ,m>tyr4 #g4 ,lib4 ,,iii4 de cruce ,dei4 ,,curtius3 ,de viris illu/ribus honorifice et s5tire et scrib]e praecl>um e/1 nec v]bis illorum dignitatem ext5u>e1 aut ullo dic5di g5]e elev>e velim1 non tam5 prec>i1 col]e1 invoc>e1 quae tam5 praecipua sunt adorationis argum5ta4 ,deum aet]num1 inquit lex1 adorabis #ccb eique soli ins]vies6#a ,ac tametsi virgo ,m>ia ,*ri/um v]um ,deum et hom9em ut]o concepit ac pep]it1 ab ejus tam5 adoratione ab/9emus4 ,nam cum ,epiphanius#b sua aetate proclivos *ri/ianae plebis animos ad ejus cultum prospic]et1 ac potissimum colliridianos1 oratione ac]rima 9 eos invectus e/3 ,si enim1 inquit1 angelos col]e prohibemur1 quanto magis ,m>iam1 ,annae filiam4 ,et ,julianus ,augu/us nihil gravius ,*ri/ianis objecit1 quam quod m>tyres pro ,diis ador>5t1 ac div9itatis proposita spe m>tyrium ard5t] expet]5t1 ut 9 deorum albo inscrib]5tur4 ,quo quidem arcano cum nullum amplific&ae religionis majores majus hab]e p]spexisset1 *ri/ianorum ca$es ac supplicia repressit4 ,cyrillus#c v]o ad haec respond5s3 ,sanctos m>tyres1 inquit1 neque ,deos esse dicimus1 nec col]e consuevimus4 ,item ,*ryso/omus#d3 ,vide prud5tiam1 inquit1 ,cananaeae1 non rogat ,jacobum1 non obsecrat ,johannem1 non p]git ad ,petrum1 nec int5dit ad apo/olorum coetum1 nullum qua]it sibi m$iatorem1 s$ pro omnibus comitem accepit po5it5tiam1 qua des]ti advocati locum implevit4 ,idem paulo po/#e3 ,ubicunque ,deum appellav]is1 audit te1 non o/i>io1 non m$iatore1 non m9i/ris opus e/1 non e/ opus ope patroni4 ,item#f3 ,sol5t1 inquit1 mis]a uti excusatione1 p] i/os iri posse ad ,deum1 ut p] comites p]v5iatur ad regem1 ac des]to ,deo cons]vos adorant4 ,ad ,deum suffragatore nihil#g opus4 ,hic ap]tissime omnia atque illud maxime1 quod adorationem appellat1 cum advocatis et m$iatoribus divis utimur4 #a4 ,deut]4 #f4 ,exod4 #cd4 ,levit4 #bf4 ,deut1 #dh4 ,mat?4 #d4 ,lucas #d4 #b4 ,contra ha]eses4 #c4 ,lib4 #f4 adv4 ,julianum4 #d4 ,homil4 #ab4 #e4 ,9 homil4 de fructu evangelii4 #f4 ,ep4 ad ,rom4 #g4 ,alius3 non4 ,,coronaeus3 ,sunt haec ,lu!ranis usitata loca1 quibus facile respond]i pote/1 nos ,deum adoratione pro jure maje/atis suae prosequi1 qui cultus a creatura soli creatori debetur4 ,itaque int]pretes#a ad haec v]ba3 ,adorate scabellum p$um ejus1 subjiciunt3 adoratione latriae1 quia soli ,deo conv5it4 ,scabellum v]o c>nem ,*ri/i vocant1 quam ,damasc5us et ,scotus ador>i negant oport]e1 cum sit creatura1 contra ,petri ,lomb>di s5t5tiam#b4 ,s$ v5]atio qua$am e/ 1 qua$am v]o 1 qu>um alt]a beatae virg9i ,m>iae1 alt]a divis et angelis tribuitur4 ,alioqu9 etiam#c1 si v]borum apices sectabimur1 quis dubitet1 qu9 v]bum adorationis hom9i etiam ab hom9e 9 sacris litt]is tribuatur8 ,abraham adoravit populum t]rae1 ,jacobus fratrem1 ,josephum sui fratres1 soc]um ,moses ipse#d4 #a4 ,alius3 int]pres4 #b4 ,lib4 ,,iii4 ,s5t4 di/4 #c4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 #d4 ,g54 #bb4 #cc4 #db4 ,exod4 #ah4 ,,frid]icus3 ,si pro cultu et honore ubique accipitur1 v]o pro s]vitute1 m9us aet]no ,deo quam angelis ac divis conc$]emus1 #ccc quia illum v5]>emur1 angelis v]o ac divis ins]viremus4 ,at s]vile obsequium multo vilius et abjectius e/ ipso cultu4 ,vox enim hebraica idem significat1 quod tisgur ,*aldaeis1 ,graecis1 ador>e ,lat9is1 i4e4 incl9>e corpus1 ubi de salutatione mutua scribit ,pl9ius1 quod ,galli adorantes corpus circumagant4 ,s$ quibus v]bis utamur1 aut quocunque ge/u abutamur1 nem9i dubium e/1 qu9 religiosa v5]atio sive cultus et adoratio immortali tantum ,deo debeatur1 cum ex eo capite legis3 ,deum tuum adorabis et illi soli s]vies1 g5us omne et complectatur4#a ,honoris autem vox et s]vitutis 9 rebus div9is soli ,deo debetur1 id quod ,deus cl>a voce te/atur3 ,gloriam meam1 ait1 alt]i non dabo4 ,ita ,augu/9us#b3 ,honoramus#c1 inquit1 sanctos c>itate1 non s]vitute4 ,quod enim lege div9a prohibemur1 gradus ad alt>ia ,dei con/ru]e1 secretiori s5su vetamur rogationes ad creaturas dirig]e1 quibus ad conditorem p]v5iatur4 ,nam illud int]dictum decalogo mox subjicitur1 ubi nihil omn9o de sacrificio aut alt>ibus c>etur1 ut omnes intelligant1 recta nos ad ,deum pr(icisci oport]e1 etiamsi c]tum hab]emus1 angelos ac beatorum m5tes sempit]nas#d rota no/ra audituras4 #a4 ,ps4 #di1 #bh4 ,prov4 #bg4 ,jes4 #aj4 #b4 ,contra ,ep4 ,pelagii ad ,bonif4 l4 ,,iii4 c4 #h4 #c4 ,alibi3 honorans4 #d4 ,alius3 semp]4 ,,curtius3 ,ego quidem exi/imo1 angelo a ,deo cuique concessum1 rogationes f]te pro iis1 quibus additus cu/os2 sic enim vox oratoris#a 9 sacris litt]is usurpatur1 cum agitur de rebus div9is angelo duce ac cu/ode1 non propt]ea tam5 nobis or&us aut ador&us e/1 ut rogationes f]at4 ,quod cum ,johannes fac]e t5t>et3 ,cave1 inquit angelus1 hoc facias1 cons]vus enim tuus sum1 ,deum adora#b2 idque bis repetitum legimus4 ,idque ,david1 cum ,deum laudibus omnibus prosequ]etur1 ad angelos conv]sus3 ,adorate eum1 inquit1 omnes angeli ejus6#c ,hic tantum abe/1 ut angelos or>e aut ador>e velit1 ut eos etiam sui (ficii cohortetur1 i4e4 ut ,deum metuant et rev]cantur4 ,ac propt]ea saepius legimus1 angelos 9 sacris litt]is sua nom9a revel>e#d1 ne ullam sui ador&i occasionem praebuisse videantur4 #a4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,jobi #cc1 #bc4 #b4 ,apoc4 #ai1 #bb4 #c4 ,psalm4 #adh1 #b4 #d4 ,alius3 cel>e4 ,,coronaeus3 ,num vobis scelus videtur1 si a vobis petam1 quod lib5tissime facio1 ut pro me apud ,deum immortalem vota faciatis8 ,sic etiam ,ph>ao ,mos5 et ,a>onem1 populus ,samuelem int]pellat4 ,orate1 inquit1 pro nobis ,deum ve/rum2 cujus rogationi acquiev]unt4 ,cur non igitur angelos ac divos or>e liceat1 ut pro nobis vota concipiant8 ,,frid]icus3 ,quoniam hoc int]dictum e/1 illud non item1 quanquam quis affirm>e ausit1 divi nos audiant1 necne8 aut si audiant1 vel9t pro nobis or>e1 necne8 ,non or>e pro nobis1 te/atur ,deus apud ,j]emiam3 ,si />5t1 inquit#a1 ,moses et ,samuel coram me1 non incl9>et #ccd animus meus ad populum i/um1 ac eo maxime tempore1 quo civitas ab ho/ibus undique c+ebatur1 ,mos5 et ,samuelem decu]at1 votis et precibus 9 coelo ,deum compell]e1 cum 9 t]ris toties non rogati tam ard5t] id feciss5t4 ,s$ 8 mortuis1 qui pro populi felicitate rogationem f]ret1 cum regionem ,*aldaei va/>5t1 ,deus te/atur fuisse nem9em4 ,quaesivi virum1 inquit#b1 qui int]pon]et sepem#c et />et oppositus contra me pro t]ra1 ne dissip>et eam1 et non inv5i4 #a4 ,j]4 #ae1 #a4 #b4 ,eze*4 #bb4 #cj4 #c4 ,alii3 septum4 ,,coronaeus3 ,quoniam divorum coetus sciebat 7quid enim eos lat]et87 ,dei decretum1 quo /atu]at ev]t]e civitatem4 ,nam cum ,samuel adhuc viv5s ac spirans ,sauli necem dol]et1 ,deus ad illum conv]sus3 ,qu\sque1 inquit1 ,saulum lugebis8 ,ego illum repudiavi1 quom9us regn>et4 ,,curtius#a3 ,absurdum e/ arbitr>i1 divorum m5tes intimos hom9um s5sus intu]i1 ut ,salomo satis apte#b docet 9 oratione d$icatoria templi3 ,tu solus1 inquit1 aet]ne ,deus1 omnes omnium cogitationes intu]is4#c ,nec tam51 si divi omnes omnia audir5t ac intu]5tur1 propt]ea nobis prec&i v5ir5t4 #a4 ,alius3 ,frid]icus4 #b4 ,alius3 ap]te4 #c4 #b ,*ron4 #f1 #cj4 ,,coronaeus3 ,cur igitur ,moses1 cura pro flagitio propuli precatur3 ,mem5to1 inquit#a1 dom9e ,abrahami1 ,isaaci1 ,jacobi8 #a4 ,exod4 #cb1 #ac4 ,,curtius3 ,non precatur ab ,abrahamo1 ut ,deum exoret1 s$ a ,deo petit1 ut sit memor fo$]is1 quod cum illis p]cuss]at1 et populo ignoscat4 ,quanquam1 quis int] divos c5s]i debeat1 tam5 p]iculosum e/ affirm>e1 ut non imm]ito !ologus#a quidam exclamav]it1 multa cadav]a coli a ,*ri/ianis1 quorum m5tes 9 inf]nis locis torqu]5tur4 ,et ,cyprianum quidem ut m>tyrem 9 div9orum album relatum ,romani colunt1 quem tam5 ha]eticum et anabapti/am appellant4 ,recte igitur ,augu/9us3 ,honoramus1 inquit1 divos propt] imitationem1 non adoramus propt] religionem4 #a4 ,augu/9us4 ,,coronaeus#a3 ,nunquam me pigebit ,davidis vocem usurp>e3 ,laudate1 inquit1 ,deum 9 sanctis ejus4#b #a4 ,omittitur 9 alio codice4 #b4 ,psalm4 #i1 #ab4 #ff1 #h4 #if1 #b4 #ajj1 #d4 #ajc1 #a4 #aag1 #a4 #acd1 #a4 #aej1 #a4 ,,curtius3 ,vox ebraica significat3 ob sanctitatem ejus1 1 ut recte ,pagn9us et ,camp5sis#a tradunt4 ,*aldaeus autem int]pres3 9 a$e sanctu>ii sui4 ,ex quo p]spicitur1 pl]aque a !ologis *ri/ianis deprav>i4 ,nam int]pretes ,,lxxii v]tunt 1 quoniam sanctu>ium ,graeci vocant1 ,lat9i v]o intellex]unt4 #a4 ,alius3 ,campan5sis4 ,,frid]icus3 ,divorum at angelorum cultus a vet]ibus paganis manavit1 potissimum ,epiphanii aetate1 ut planum fit ex iis1 quae adv]sus ,colliridianos scripsit1 qui virg9em ,m>iam primi col]e coep]unt4 ,po/ #cce etiam ,augu/9us cultores illos ,m>ianos saepius abom9atur#a4 ,ac ne angelis quidem ipsis1 qui dignitate divis omnibus sup]iores sunt1 rogationes ullas passus e/ exhib]i1 nec ullos ad patrem aditus nisi p] filium pat]e putavit4 ,9 e&em s5t5tiam iv]e ,*ryso/omus#b1 ,ambrosius#c1 ,!ophylactus#d4 #a4 ,ad ,m>cellum4 l4 #aj1 c4 #di4 et #ee4 de v]a relig4 et ad ,coloss4 c4 ,,ii4 ,ad ,apocal4 #ai et #bb4 ,9 ,joh4 c4 #ad4 l4 #i4 ,l4 ,,ii c4 #g et #af 9 ,joh4 #b4 ,homil4 #ab de cananaea4 #c4 ,ad ,romanos4 #d4 ,ad ,coloss5ses4 ,,coronaeus3 ,jam saepe dictum e/ ac dic5dum saepius1 nullum cultum exhib]i1 s$ illud tantum1 quod ab amicis adhuc spirantibus petitur1 ut pro nobis vota faciant et rogationes ad ,deum f]ant4 ,neque enim ab illis salus aut corporis aut animi petitur aut sp]atur1 s$ ab ipso fonte salutis4 ,,frid]icus3 ,cur igitur sacrificuli ap]to capite1 flexis g5ibus ad divos adeunt8 ,ad ,m>iam v]o 9 fe/o conceptionis#a3 ,tu levam5 oppressorum1 tu m$icam5#b infirmorum1 tu omnibus es omnia4 ,quid rel9quitur immortali ,deo8 #a4 ,desunt haec tria antec$5tia v]ba 9 uno codice4 #b4 ,alii3 m$ic9a4 ,,octavius3 ,nihil p5itus4 ,at etiam cum 9 ,graecia v]s>] int] ,*ri/ianos1 9 eam diem incidi1 qua apud ,romanos visitatio ,m>iae celebratur1 apud ,graecos ve/is virg9is ,m>iae1 et pridie ,cal5d>um ,janu>ii fe/a dies agitur ,zonae virg9is ,ma*umis#a1 quae a$es erat ,con/ant9opoli ,m>iae consecrata1 quo nihil absurdius a paganis factum mem9i4 #a4 ,alii3 ,9 ,bla*]nis4 ,,toralba3 ,fuit illa vetus ,academicorum sup]/itio1 qui non alit] ad ,deorum omnium p]v5iri posse p>5tem putabant1 quam si gradatim ad h]oas preces conv]t]5t1 ut ab h]\m m5tibus ad daemones1 a daemonibus ad m9ores ,deos1 ab 8 ad ,deos majorum g5tium iretur1 ut eorum em5dicatis suffragiis ,deorum omnium et hom9um p>5tem ad se pellic]5t4 ,sic enim ,jambli*us#a1 magorum suae aetatis maximus1 quem ,porphyrius 9 ara sublatum se vidisse scribit1 cum ,isidi sacrific>et1 daemonibus tam5 famili>it] utebatur4 ,s$ cum adhibuisset1 ut praesciret ecquisnam imp]atori ,val5ti sub/itu]etur1 re comp]ta1 cum impietatis et sortilegiorum socii capite plect]5tur1 hau/o v55o sibi mortem accivit#b4 #a4 ,9 libro de my/]iis ,aegypt4 #b4 ,nicephorus ,calli/4 et ,gregor4 ,,frid]icus3 ,audi/is1 op9or1 ,magdal5am ,curaeam1 mona/]ii ,cordub5sis abbatissam1 omnium sag>um suae aetatis nobilissimam1 cum sacra fi]5t1 a daemone 9 ipso templo fe/is sol5nibus sublatam saepius fuisse1 t&em scel]ibus comp]tis a ,paulo ,,iii4 pontifice maximo v5iam1 confessione flagitiorum rescripto compreh5sa1 obt9uisse4 ,,toralba3 ,at quanto facilius e/ et prae/abilius1 antiquissimum illud pr9cipium r]um omnium et causam ,deorum inf]iorum effectricem adire8 #ccf ,nam eo pellecto 7quid autem facilius ad pellici5dum87 intellig5ti>um et angelorum ord9es1 imo et omnes creaturae prae/o adsunt2 nam 9 inf]ioribus ,diis1 qui sunt innum]abiles1 concili&is inf9itum opus e/4 ,praet]ea quis affirm>e pote/1 an daemones boni1 h]oes1 inf]iores ,dii1 sup]iores ,dii sive angeli et m9i/ri proximi ,deo1 vota et preces no/ras audiant8 aut si audiunt1 an exaudiant8 an vel9t8 an poss9t8 ,quanquam non illis tantum ,diis ac divis majorum ac m9orum g5tium sacra fiant1 s$ et c9]ibus1 ossibus1 /atuis1 idque flexis g5ibus1 manibus passis1 oculis ard5tibus1 etiam facibus ac c]eis non s9e l>gitionibus effusis4 ,deus v]o aet]nus vix unquam colitur1 nisi =sitan dicis causa1 i4e4 4 ,m9us c]te peccatur1 si potius creatores#a imag9um ac /atu>um col]5t1 quam ipsorum creaturas4 ,quis enim non pluris faciat ,phidianae ,palladis opificem1 quam ,palladem ipsam1 quantumvis ex ebore sit vel auro con/ructa8 #a4 ,alius3 creaturas4 ,,coronaeus3 ,sunt illae vet]es iconoma*orum qu]elae1 quibus uno v]bo respond]i pote/1 /atuas virtuti deb]i1 ut ad imitationem imp]itis proponantur4 ,hic propt]ea laudatur ,gregorius ,m4 pontifex maximus1 quod /atuas libros illitt]atorum appellavit4 ,at vos1 qui ve/em#a ,m>iae1 qui ,zonae fe/a ridetis1 non audi/is1 ,eliae pallium1 ossa ,elisaei1 ,*ri/i fimbriam1 imo etiam umbram ,petri tanta miracula1 tanta prodigia excitasse1 ut sacris litt]is te/ata rel9qu]5tur8 ,quid e/ igitur1 quamobrem honores divorum reliquiis hab]i non debeant8 #a4 ,alius3 ve/rae4 ,,curtius3 ,si docti non eg5t imag9ibus et iisdem imp]iti ad cultus nef>ios abutuntur1 quid commodius fi]i pote/1 quam omn9o dejici1 cum locis omnibus sacrae scripturae imag9es tantop]e prohibeant#a4 ,nulla1 inquit ,lactantius#b1 religio e/1 ubi simulacrum ex/at1 s$ non modo /atuas1 v]um etiam artem illam pe/if]am1 ac]rime exsecratur sapi5tiae magi/]#c1 et quidem saepe mihi mirum visum e/1 civitates ,balticas inf]ioris ,g]maniae1 quae ,romanorum ritus abjec]unt1 /atuas adhuc 9 templis omnibus intu]i posse4 #a4 ,alii3 prohibeantur4 #b4 ,lib4 ,,ii1 c4 #ai4 #c4 ,sap4 #ae1 #af4 ,,s5amus3 ,agre/es itaque et imp]iti hom9es1 quique sunt +5io hebetiores1 ad id tantum1 quod ade/1 f]untur1 non alit] ac be/iae1 quae nihil sapiunt nisi quod sub s5sum cadit4 ,8 igitur hom9ibus si /atuas et imag9es1 quae sunt quasi m5tis app5dices1 eripias1 non putabunt ulla sese religione oblig>i4 ,quanquam 9 ipsis quoque beatorum /atuis vim mirabilem docet inesse ,eusebius eo loco1 ubi n>rat ,*ri/i /atuam ,caes>eae fuisse2 cum /atua muli]is illius1 quae pr(luvio sangu9is curata fu]at1 columnae suppositae1 ubi h]ba succrev]at1 quae ad morborum omnium curationem efficacissimam vim prae se f]ebat1 po/eaquam eo usque excrevisset1 #ccg ut ,*ri/i /atuae fimbriam att+]et1 nec ante contactum fimbriae vim ullam habuisse4 ,,octavius3 ,hujusmodi fabulis uti sol5t1 qui plebem imp]itam 9 erroribus d5sissimis cons5esc]e volunt4 ,opus igitur e/ exemplis e doctr9a s9c]a4 ,,coronaeus3 ,miror ego te1 ,octavi1 ab imag9ibus tantop]e abhorr]e1 cum ,deus ipse non modo sacr>ii cort9as angelis1 i4e4 pullorum volucrium figuris exorn>i1 v]um etiam /atuas aureas utrimque ,*]ubim1 propitiatorio imm95tes atque a5eum quoque s]p5tem confl>i juss]it1 ut ejus intuitu1 qui a s]p5tibus icti fu]ant1 morbi p]iculo erip]5tur4 ,,salomo3 ,haec oratio non m9us ad me p]t9et1 quam ad ,octavium2 voluit igitur ,deus innu]e1 ab angelorum cultu quam longissime dec$5dum1 cum ad m9i/]ium adhibeantur2 s]p5tem v]o a5eum ab ,isralitis aspici#a1 non tam5 ador>i voluit1 mirabili arcano1 ut scilicet libid9e insana cup$i>um1 quae s]p5tis v]bo#b significatur1 9 nobis ext9cta1 vitam aet]nam adepturos signific>et1 vis autem praecipua s]p5tis e/ 9 d5tibus4 ,et quoniam populus ciborum afflu5tiam ac foetores ,aegyptiorum 9 des]ta solitud9e ard5t] optabat1 ,deus immis]at s]p5tes1 quorum morsibus multi p]i]e1 ut purissimis mannae cibis div9itus delapsis1 prisc>um cup$i>um obliti vesc]5tur4 ,at cum rex ,eze*ias intellexisset1 s]p5tem illum a5eum pro ,num9e ador>i ab imp]itis1 publice uri jussit#c4 #a4 ,num]4 #ba1 #h sq4 #b ,regum #ah1 #d4 ,joh4 #c1 #ad4 #b4 ,alius3 figura4 #c4 #b 7#d7 ,regum #ah1 #d4 ,,curtius3 ,cur non igitur ,*ri/iani pr9cipes ,eze*iae tam praecl>um fac9us imitantur8 ,,octavius3 ,tanto int]vallo absunt a regis illius pietate ac sanctitate1 ut etiam idololatriam magis atque magis adaug]i patiantur4 ,quid enim mirabilius1 quid incr$ibilius1 quid a s5sibus1 quid d5ique ab omni ratione ali5ius quam qu9que v]bis1 puta3 hoc e/ enim corpus meum1 vel ut sciolus quidem curio 9 multitud9e cru/ul>um1 ne non satis congrue loqu]etur1 ,haec sunt enim corpora mea1 sexc5ta millia ,deorum ex totidem cru/ulis mom5to confici posse4 ,id enim *ri/iani !ologi tot ac tam multis populis p]suas]unt1 ut dubit>i possit1 num po/]itas cr$itura sit ab homuncione sacrificulo#a 1 ut ,basilius loquitur1 i4e4 populum ,deorum1 mom5to ut fi]et potuisse p]suad]i4 ,multo m9us cr$5t futuri nepotes1 haec v]ba publicis libris ac litt]is m&>i potuisse1 quae a sacrificulis *ri/ianis jactantur3 ,qui creavit me1 creatur m$iante me4 #a4 ,alius3 sacrificato4 ,,coronaeus3 ,sacram5tum i/ud omnium sacratissimum admir>i potius ac suscip]e ex ipsius ,*ri/i v]i ,dei praeceptis ac in/itutis1 quam subtilius quale sit exquir]e debemus ac temp]ant]#a de rebus tam arduis tamque a s5su mortalium remotis loqui ac s5tire4 ,et quidem ,?omas #cch ,aqu9as1 !ologus cl>issimus1 arguti>um radices ac fibras impietatis elud5s3 ,is1 inquit1 omnipot5tiae d]ogat#b1 qui dicit aliquid posse intelligi 9 creaturis1 quod a ,deo fi]i non possit4 #a4 ,alii3 temp]antes4 #b4 ,alius3 d]oget4 ,,toralba3 ,at illi sacrificuli creatorem cre>e se arbitrantur4 ,neque enim de pote/ate div9a s$ de sac]dotis pote/ate qua]itur1 an scilicet ,deum effic]e possit ex ea mat]ia1 quae antea ,deus non erat4 ,,salomo3 ,c]te r]um div9>um arcana1 quae m9us assequor1 admir>i soleo1 nec debemus ea curiosius insect>i4 ,s$ quemadmodum agni pas*alis reliquias et ossa1 quae devor>e nemo pote/1 flammis injic]e lex div9a jubet1 quod ,lat9i vet]es imit>i solebant1 cum 9 sacrificiis prot]viam fac]5t2 ita quoque r]um ardu>um arcana1 quae cap]e non possum1 div9i amoris inc5dio absum]e consuevi4 ,9 hoc tam5 sacram5ti arcano miror1 9 voluntate et pote/ate sac]dotis positum esse1 ut quidem illi jactant1 ,deus sit necne8 ,nam si levissimus curio volu]it1 cru/ulum ,deus erit1 si nolu]it1 ,deus non erit1 si c>m5 illud sacrum pronunci>it et alio m5tem av]t]it1 nihil efficiet4 ,si nolit cre>i ,deum1 i4e4 si nolit consecr>i creaturam1 panis rel9quitur1 si velit1 mom5to ,deus erit1 qui antea non erat4 ,,curtius3 ,s$ qui sacrificio adsunt1 cum ho/ia illa salut>is altius elata proponitur et ad intu5dum et ador&um1 quid faciet populus a t]go1 si dubitet1 an sacrificus volu]it1 ,deum esse8 ,nam saepissime m5s ejus sponte1 saepius etiam casu alio di/rahi pote/4 ,,s5amus3 ,9 hac dubitatione ,a/hosanus#a !ologus hac conditione or&um putavit3 ,si tu es ,deus1 adoro te1 s9 m9us1 non adoro4 #a4 ,alius3 ,a/osanus4 ,,curtius3 ,at ne legitimum quidem actum adjecta conditione fi]i patimur4 ,c]te mem9i ,lugdun5sem curionem1 qui ut p>oecos1 quibuscum litem suscep]at1 ulcisc]etur1 c>m5 illud sacrum 9 liturgia se pr(]re simulabat4 ,t&em judicio victus1 p>oecos omnes idololatras esse1 cl>a voce pronunciavit1 quod panem purum pro ,deo coluiss5t4 ,re comp]ta1 capitali supplicio damnatus1 flammis ultricibus u/ulatus e/4 ,,coronaeus3 ,vos ego p] ,deum immortalem obsecro1 ne de rebus sacratissimis nisi summa v5]atione diss]atur4 ,an putetis1 eum qui v]bo sid]a fulg5tia1 solem i/um1 elem5ta condidit1 qui res /up5das v]bo vel nutu confecit1 pote/ate imm9utum#a fuisse8 #a4 ,alius3 m9utum4 ,,curtius3 ,nemo c]te ambigit1 qu9 quod velit fac]e possit1 praet]quam seipsum2 s$ quid ad sacrificulum8 fat5tur enim 9 v]bis i/is my/icis3 ,hoc e/ corpus meum#a1 nullam esse ,dei vim effectricem1 quia si curio aliud agat1 dum i/a pronunciat1 nihil efficit#b4 #a4 ,mat?4 #bf1 #bf4 ,luc4 #bb1 #ai4 #a ,cor4 #aa1 #bd4 #b4 ,alius3 effecit4 ,,coronaeus3 ,si de pote/ate ,dei non ambigitis1 quanto m9us de voluntate dubit>e pote/is1 cum ipsius ,pauli#a p]spicua int]pretatione planum #cci sit1 ,*ri/um v]um ,deum et hom9em seipsum panis et v9i specie discipulis vesc5dum praebuisse1 idque 9 sempit]nam sui memoriam fi]i jussisse4 ,illud autem potissimum e/1 posse multo plura1 quam velit#b4 #a4 #a ,cor9?4 #aa1 #bd4 #b4 ,aug4 lib4 #g de symb4 fidei4 ,lomb4 l4 #a di/4 #db4 ,,curtius3 ,haec op9io ab acutissimis !ologis refutata m9us desid]at orationem meam4 ,pl5ae sunt tabulae1 pl5i libri1 pl5a biblio!c>um volum9a4 ,nemo tam5 efficacius aut brevius quam ,augu/9us#a3 ,ea demum1 inquit1 mis]abilis s]vitus e/2 signa pro rebus accip]e4 ,si ergo flagitium jubetur1 figurata locutio e/2 cum ,*ri/us c>nem suam com$i et sangu9em bibi jubet1 figurata locutio e/4 ,quod cum ,*ri/iani ad rem ipsam1 non ad signum traduc]5t1 ,ismalitis ac ,judaeis sui irrid5di occasionem inf9itam praebu]unt4 ,*ri/us1 inquit ,t]tullianus#b1 acceptum panem corpus suum fecit1 dic5s3 ,hoc e/ corpus1 i4e4 figura corporis mei4 ,haec antiquissimi ac sanctissimi !ologi v]ba4 #a4 ,l4 de doctr4 *ri/4 c4 ,v4 #aj4 #aa4 #b4 ,contra ,m>cionem4 ,,salomo3 ,si fas esset ador>e ,jesum jam pridem mortuum1 ut ,romani1 sub panis figura1 vel cum pane1 ut ,g]mani#a1 vel s9e pane1 ut ,zw+liani fi]i putant oport]e1 multo magis licuit ,israli1 ad vitulos conflatiles ,deum ador>e#b2 nam pontifex ,a>on1 vitulo conflato1 tuba proclam>i jussit1 fe/am diem aet]no ,deo sanctam po/ridie futuram4 ,utitur enim nom9e tetragrammato1 creaturis non communicabili1 addito etiam eum esse1 qui populum crudeli s]vitute eripu]at4 ,deum igitur colebant sub aurei vituli specie1 quod sanctissime vetitum erat4 ,et si capitale scelus illud tanta iracundia ,deus ultus e/1 ut mom5to tria millia hom9um1 qui flagitium illud admis]unt1 prop9quorum manibus trucid>i juss]it1 ac manus fratrum suorum sangu9e cru5tas sempit]no fo$]e ,deo consecr>it3 quantam ultionem =e cr$atis eorum1 qui non creatorem sub imag9e vituli1 s$ hom9em supplicio affectum panis et v9i specie s+ulis mom5tis ubique se mact>e posse confidunt1 ac pro aet]no ,deo summa prosequuntur oratione8 #a4 ,alius3 ,helvetii4 #b4 ,exod4 #cb1 #d sqq4 ,,coronaeus3 ,non mactatur ,*ri/us 9 sacrificio sanctissimo missae1 s$ sac]dos supplex alt>ibus ,*ri/um (f]t aet]no patri1 ab eoque po/ulat1 ut filii b5eficio vitam aet]nam precantibus l>giatur4 ,non alit] ac ,!mi/ocles pr(ugus precabatur ab ,admeto rege ,molossorum1 ad aras filium amplexatus1 ut sibi p>c]et pro suo erga filium amore#a4 #a4 ,plut>*us4 ,,octavius3 ,adoratur tam5 sive ,*ri/us sive ho/ia sive figura sive1 quod v]ius e/1 panis silig9eus4 ,nec tantum adoratur summa cum v5]atione omnium ac facibus ard5tibus2 s$ etiam pro ,deo viv5te et spirante2 manibus ac d5tibus lac]atur1 com$itur1 devoratur1 ut 9 hom9is c>nem ac pulpam conv]tatur2 sic enim ,*ri/um1 quem ,deum ac hom9em pra$icant1 unum et idem fi]i cum assum5te arbitrantur4 ,caet]i1 qui haec v]borum mon/ra f]re nequeunt1 ,*ri/um ab accipi5tis ore 9 coelum revol>e #cdj putant1 ab improbis autem ne accipi quidem1 tametsi ea de re gravis controv]sia e/ int] ipsos4 ,c]te ,av]roes valde novum sibi vid]i dicebat1 quod ,*ri/iani tot millia ,deorum1 quos mom5to se cre>e jact>5t1 pietatis specie avidissime deglutir5t4 ,nam ,moses vitulum conflatilem1 9 pulv]em contusum inque aquam infusum1 cultoribus 9 contumeliam pot&um prop9avit#a4 ,nullum autem crudelitatis ac odii argum5tum majus e/1 quam ho/ium c>nibus vesci4 #a4 ,exod4 #cb1 #ce4 ,,coronaeus3 ,av]rois a!i nom5 oblivione sempit]no deleatur4 ,illud autem 9 summa confit]i necesse e/1 9 co5a sacratissima ,*ri/i ,dei et hom9is v]am c>nem et sangu9em pretiosissimum panis et v9i specie nobis exhib]i1 aut sempit]nis flamm>um cruciatibus torqu]i4 ,,toralba3 ,quemadmodum creatura incapax e/ deitatis1 ita quoque sempit]ni cruciatus4 ,,fr$]icus3 ,nemo e/1 op9or1 qui creaturam fi]i posse ,deum putet4 ,sempit]nis tam5 suppliciis impie p]vicaces torqu]i1 toties ac tam saepe 9 sacris litt]is occurrit#a1 ut illud 9 dubium voc>e nefas esse videatur4 #a4 ,mat?4 #ag1 #be4 ,m>c4 #c1 #i4 ,luc4 #c4 ,jud4 #a4 ,apocal4 #ai #bj ,!ssal4 #a4 ,ebr4 #f4 ,,coronaeus3 ,non tantum qui omni p]vicacia qua$am jura div9a et humana viol>unt1 nec unquam po5itu]unt1 sempit]nis inf]orum po5is cruciabuntur1 s$ etiam ii1 qui vel uno scel]e capitali sese oblig>unt ac prius vita defuncti sunt1 quam po5ituiss5t4 ,,s5amus3 ,prius igitur def9i5dum1 cujusmodi sit peccatum illud1 quod mortale sive capitale vocant1 quoniam adhuc sub judice lis e/4 ,et c]te acutissimus quidam !ologus#a se valde dubit>e scribit1 an sit ullum capitale scelus1 concessis etiam omnibus1 quae ab int]pretibus aff]untur4 ,nam ,hi]onymus def9it peccatum mortale3 transgr$i m&atum ,dei4 ,alii3 pecc>e 9 spiritum sanctum2 alii3 nec de peccato confit]i nec po5it]e velle2 alii alit]4 #a4 ,scotus l4 #a4 s5t5t4 di/4 #a4 qu4 #b2 l4 ,,ii4 di/4 #bh4 qu4 #a4 ,,curtius#a3 ,*ri/us ipse def9ire videtur1 quod neque 9 hac vita remittitur1 neque 9 futura1 cum scilicet peccatur 9 spiritum sanctum#b4 #a4 ,omittitur 9 aliis codicibus4 #b4 ,mat?4 #ab1 #ca sq4 ,m>c4 #c1 #bi4 ,luc4 #ab1 #aj4 ,,salomo3 ,sup]ius dictum e/1 ex i/a def9itione spiritum sanctum a patre et filio1 ex quibus d]iv>i dicitur1 majorem fi]i1 quia peccatum eo majus ac gravius e/1 quo major et gravior e/ is1 quem contra peccatur4 ,,octavius3 ,hoc amplius habet incommodi haec def9itio1 quod peccatum ejusmodi esset1 quod nulla po5it5tia1 nullis m]itis aboleatur1 contra quam !ologi f]e omnes decrev]unt#a4 ,ac tametsi ,augu/9us aliquanto alit] s5tit1 sponte tam5 a s5t5tia descivit4 #a4 ,?omas4 ,scotos4 ,alb]tus lib4 ,,ii4 s5t4 di/4 #di2 lib4 ,i4 retract4 ,petr4 ,lomb4 lib4 ,,ii4 s5t4 di/4 #di4 ,,toralba3 ,si nihil suapte natura e/ sempit]num praet] ,deum1 ut sup]ius demon/ratum e/1 nulla pote/ po5a sempit]na irrog>i4 #cda ,,salomo3 ,illud summa !ologorum cons5sione planum e/1#a ,deum majora semp] praemia bonis1 breviores po5as improbis inflig]e1 quam m]eantur4 ,ego ,deus aet]nus1 inquit1#b qui facio judicium1 ju/itiam et mis]icordiam2 atque 8 v]bis unice delector4 ,judicio quidem po5a dec]nitur1 ju/itia v]o praemium1 s$ mis]icordia eo p]t9et1 ut praemia m]ito majora1 po5ae peccato leviores tribuantur4 ,item ,mosi precanti pro populo reposuit illud3#c ,ego ,deus aet]nus1 mis]icors1 b5eficus1 l5is1 inf9itae bonitatis ac v]itatis1 qui fidem et pacta conv5ta inviolabilit] tu]i soleo 9 millesimam usque prog5iem quique aboleo scel]a ac peccata1 nec tam5 des]o impunita flagitia1 v]um 9 t]tiam et qu>tam prog5iem exquiro4 ,nam eo p]t9et dictum illud ,davidis1#d mis]icordiam a dextris ,dei assi/]e1 ut doceat ac]bitatem ac]biorem esse4 ,sic enim ,salomo scribit1#e sapi5tiam hab]e a dextris vitae diuturnitatem1 a s9i/ra v]o opes et gloriam1 quae imbecilliora sunt1 quam sit beata vita4 ,quodsi mis]icordia div9a pot5tior ac]bitate1 pr(ecto nulla po5a sempit]na esse pote/4 #a4 ,scot4 l4 m4 s5t5t4 di/4 #ah4 #b4 ,j]em4 #i1 #bd4 #c4 ,exod4 #cd1 #f4 #d4 ,psalm4 #af1 #aa4 #e4 ,prov]b4 #h1 #bj sqq4 ,,s5amus3 ,ob id1 op9or1 ,a!ni5ses mis]icordiae templa dicav]ant1 ac]bitati nulla1 ut ,pausanias scribit4#a ,ac tametsi vet]es ,graeci tres ,deorum ultrices f+]5t1 1 1 1 primam1 quae peccata bonorum amissione puniat2 secundam1 quae corporibus salubritatem aut vitam spirabilem eripiat2 t]tiam1 quae m5tibus aegritud9es innum]abiles inf]at1 po5as tam5 sempit]nas nullas decrev]unt4 #a4 ,9 ,atticis4 ,,curtius3 ,spirantium hom9um dolores corporea vita diuturniores#a esse nequeunt1 quos ut oratione molli ext5u>et ,epicurus1 leviores =e dicebat1 si#b diuturni ess5t1 ac]biores autem hom9is#c int]itu brevi desituros4 ,s$ cum sempit]na sit animorum vita1 po5as quoque sempit]nas =e1 non dubito4 #a4 ,alius3 duriores4 #b4 ,alius3 qui4 #c4 ,alius3 84 ,,toralba3 ,animas cadav]ibus sup]/ites esse nem9i praet]quam ,epicureis dubium esse op9or1 s$ ut s9t sempit]ni1 suapte natura fi]i non posse1 sup]ius demon/ratum e/1 ,dei tam5 voluntate#a ac pote/ate posse fi]i sempit]nos4 #a4 ,alii3 bonitate4 ,,curtius3 ,id quidem auctoritate ,*ri/i c]tissimum e/1 cum pra$icat1 eum esse metu5dum1 qui non modo corpus1 v]um etiam animam occid]e pote/4 ,,salomo3 ,tametsi ,ebraei po5as a scel]atis tum vivis tum mortuis exigi tradunt1 nullas tam5 c]tas def9i]unt iis1 qui vita defuncti ess5t1 ne quid 9 rebus tam arduis tem]e affirm>5t1 s$ corporibus v>ias pro scel]um v>ietate po5as decrev]unt4 ,aut enim ab invitis1 aut ab errantibus1 #cdb aut vol5tibus1 aut a p]vicacibus peccatur4 ,qui peccavit invitus1 nulla po5a ob/r+itur1 quia ne peccatum illud quidem suum dici pote/4 ,qui errore peccavit1 non quidem punitur1 s$ purgatur applicatione4#a ,qui doc]i non vult1 hujus po5a e/ ,maltut aut ,m>hut1#b pecuni>ia gravior4 ,qui animi p]vicacia quadam et contemtu div9ae legis peccat1 capite plectitur1 etiamsi levissima p>te legis (f5dat4 ,qui v]o contumeliosior fu]it erga ,deum1 non modo gravissima morte punitur1 s$ etiam ejus pecunia1 suppellex1 ve/is1 quantaecunque sit ae/imationis1 inc5dio absumitur1 ne suis ha]$ibus ullum sui fructum aut desid]ium rel9quat1 qu9 etiam ejus pra$ia quasi exsecrabilia inculta#c des]i jub5tur4 #a4 ,alius3 admonitione4 #b4 ,moses ,rambam l4 ,,iii4 m nebo*im4 #c4 ,dee/ 9 alio codice4 ,,coronaeus3 ,supplicia sempit]na p]vicacium hom9um improbitati decreta esse1 ,*ri/us ipse cl>a voce d5unciavit4#a #a4 ,mat?4 #ah4 ,lucas #d4 ,m>c4 #c4 ,,s5amus3 ,haec quidem utilit] et ad impiorum t]rorem4 ,,curtius3 ,ego quidem nihil utilius ac melius fi]i posse puto1 quam sempit]nos improborum flagitiis cruciatus propon]e1 vel quod ita futurum sit1 ut quidem confido1 vel ad t]rorem scel]atis incuti5dum1 vel ad utrumque4 ,qui alit] s5tiunt1 nae#a illi magno r]um public>um ac religionum detrim5to pecc&i lic5tiae indulg]e vid5tur4 #a4 ,alii3 ne4 ,,toralba3 ,qui semel improbitatis f9es transi]unt1 gravit] et imprud5t] impios esse oport]e putant1 ac t]rores i/os imp]itis ac muli]&is propositos arbitrantur4 ,caet]i qui torm5torum inf]orum cruciatus pro v]is hab5t1 desp]atione fracti1 v5iam se posse consequi diffidunt et 9 p]petua improbitate cons5escunt1 ut de ,ca9o#a proditum e/1 qui gravius se peccasse qu]ebatur1 quam ut v5iam consequ]etur4 #a4 ,g54 #d1 #e sqq4 ,,frid]icus3 ,ego ,*ri/i v]ba non tam ad t]rorem1 s$ etiam ad rei v]itatem /atuo p]t9]e1 quoniam inf9ita quadam po5a plect5dus e/1 qui peccatum inf9itum commisit4 ,at qui peccat 9 ,deum1 pr(ecto is inf9itum quicquam peccat4#a #a4 ,lomb4 lib4 #c4 s5t5t4 di/4 #ai4 lb4 ,scotus4 ,,toralba3 ,hac quidem ratione non modo omnia peccata sunt inf9ita1 quia semp] 9 ,deum peccatur1 s$ etiam aequalia1 quoniam omnia inf9ita int] se sunt aequalia1 nihil enim quod inf9itum sit1 suscipit int5sionem aut ext5sionem1 magis aut m9us4 ,item illud sequ]etur1 inf9itum malum inf9ito bono contr>ium esse1 et actu duo ess5t inf9ita1 contra p]spicuas naturae demon/rationes1 quas sup]ius attigimus4 ,qu>e#a nec s5t5tiam illorum prob>e possum1 qui ,deo nihil quidem =malit] contr>ium esse te/antur1#b ut eorum v]bis ut>1 s$ virtualit] tantum4#c ,oportet enim mali vim ac pot5tiam inf9itam summo ac inf9ito bono exaequ>i1 quod naturae decus ac maje/atem mirabilemque concordiam p]petuis bellis conturb>et1#d #cdc cum item contr>ia s9t sub eodem g5]e1 ,deum quoque g5]i subjungi oport]et4 ,quae cum absurda s9t1 sequitur nullum peccatum esse inf9itum1 ac v]ius dic]etur1 scel]atorum m5tes p5itus int]ire po/ exacta supplicia1 ut ,jobi v]ba decl>ant3 ,ut calor nives1 inquit1 sic flagitiosos inf]nus consumit4#e #a4 ,alii3 ,quanquam4 #b4 ,alii3 fat5tur4 #c4 ,scotus ,,ii4 di/4 #b4 qu4 #b4 #d4 ,alii3 conturb>e4 #e4 ,jobi #bd1 #ai4 ,,frid]icus3 ,ex eo quod geh5nae inc5dio dignus pronunciatur ,*ri/i s5t5tia1 qui fatuum quemquam appellavit1 sequitur1 omnia peccata esse aequalia et mortif]a1 ,deo judice1 ea tam5 proposito levius puniri4 ,,s5amus3 ,eadem erat ,draconis s5t5tia1 qui et p>ricidam et qui furto pomum dec]p]et1 capitali supplicio exaequavit4 ,a!ni5sibus v]o de legis ac]bitate qu]5tibus reposuit1 graviorem capitali po5am1 si quam hab]et1 p>ricidis se fuisse allaturum4 ,itaque ,demo/h5es apposite leges illius sangu9e esse scriptas dixit4 ,,salomo3 ,jam pridem ,/oicorum de peccatis aequalibus op9io refutata jacet4 ,et quidem div9a lex1 omnium optim>um legum exempl> s+ul>e1 pro fac9oris magnitud9e po5>um gravitatem irrogavit4 ,qui falsum te/imonium tulit1 eadem po5a ob/r+itur1 quam 9 alium d]iv>e conatus e/1 sive ad levissimam pecuniae mulctam1 sive ad capitalem po5am te/imonium p]t9]et4 ,sunt autem po5>um gradus septem 9 p&ectis#a ,ebraeorum3 lapidatio1 combu/io1 capitis truncatio1 suffocatio1 excidium1 rep5t9a mors1 v]b]atio n]vis bubulis#b inflicta1#c quae ictibus ad summum quadrag9ta def9itur lege div9a1 ne quis ictibus contrucidatus plane inutilis r$datur4 ,excidium appellant 1 i4e4 cum ante con/itutum vitae t]m9um quis moritur ultione#d div9a4 ,quo p]t9et illud1 quod saepius 9 sacris litt]is occurrit3 ,excid5tur e populo suo qui hoc faci5t1 quod ,*ri/iani !ologi pro sempit]na damnatione falso int]pretantur4 ,at cum po5a div9a peccato semp] levior sit1 si po5a esset inf9ita1 gravior esset po5a delicto et ac]bitas commis]atione dignior1 contra quam locis omnibus scripturae docemur4 ,si igitur peccato supplicium levius e/ sive temporis ext5sione sive doloris int5sione1 con/at1 inf9itum dici non posse4 #a4 ,lib4 #h4 tract4 ,v4 ,talmud4 #b4 ,9 alio legitur3 puris4 #c4 ,alius3 inficta4 #d4 ,alius3 ratione4 ,,coronaeus3 ,aliud e/1 po5am m]]i1 aliud infligi4 ,non enim si sempit]na supplicia ,*ri/i v]i ,dei judicio m]eatur1 qui qu5quam fatuum appellavit1 propt]ea sequitur1 ob id aet]nas po5as luiturum4 ,,toralba3 ,ac si po5>um e/ aequalitas1 pr(ecto e/ etiam aequalitas flagitiorum4 ,item sempit]num supplicium1 si non doloris int5sione1 tam5 ext5sione temporis e/ inf9itum4 ,at omnia omnium peccata1 si 9 eundem actum cumul>5tur1 nihil tam5 inf9itum effic]e poss5t1 nec item actio et passio inf9ita 9 creaturam f9itam cad]e ullo modo pote/4 ,cum igitur creatura1 quae semp] e/ f9ita1 po5am doloris int5sione aut temporis #cdd ext5sione inf9itam p]peti non possit1 cum orig9e et occasu creaturae omnes concludantur1 sequitur1 sempit]na supplicia nulla =e4 ,ob id =sitan ,orig5es daemones t&em aliqu&o salutem adepturos affirmavit4 ,,frid]icus3 ,haec ha]esis jam pridem !ologorum s5t5tiis e/ et calculis omnibus rejecta et repudiata4 ,,s5amus3 ,cum absurda sit peccatorum aequalitas et peccatorum inf9ita gravitas1 cum etiam legibus et div9is et humanis alia s9t aliis graviora delicta1 nec tam5 illa s9t omn9o multa1 quippe aut b5efactis consequ5tibus1 aut po5is aut aliqua satisfactione oporteat abol]i1 atque omnia omnium facta 9 judicium d$uci1 ut ecclesia/es orationem concludit1 sequitur necess>io1 v>ias esse po5as1 v>ia quoque g5]a praemiorum1 nec improbos omnes iisdem inf]orum po5is1 nec item bonos iisdem coele/ibus praemiis exaequ>i4 ,quod satis innuit ,paulus1#a cum sid]a quidem alia aliis lucidiora scribit atque e&em esse beatorum conditionem4 #a4 #a ,cor4 #ae1 #da4 ,,curtius3 ,duplices sunt exitus anim>um1 aliis quidem ad vitam beatam1 aliis ad supplicia sempit]na1 t]tium nihil e/4 ,id autem pluribus scripturae sacrae locis#a confirm>i pote/1 9 quibus haec saepius occurrunt1 aliis ad vitam1 aliis ad exitum sempit]num viam pat]e4 ,qui cr$id]it1 salvus erit2 qui v]o non cr$id]it1 condemnabitur4#b ,quodsi ab inf]is ad sup]os omnia munita ess5t1 cur ,*ri/us ,abrahamum de coelo ad mali divitis qu]elas sic induc]et loqu5tem3#c ,+5s e/ hiatus int] nos et vos1 ut neutri ad alt]utros transire poss9t4 ,cur item ,augu/9us3#d ,b9ae sunt1 inquit1 habitationes1 una 9 igne aet]no1 alt]a v]o 9 regno aet]no4 ,item alibi3 ,fides ca?olica cr$it regnum coelorum1 secundum ,johannem2 t]tium p5itus ignoramus4 #a4 ,mat?4 #be4 ,m>c4 #c4 ,luc4 #aj4 #b ,!ss4 #a4 ,ebr4 #f4 ,m>c4 #af4 ,joh4 #c4 #b4 ,m>c4 #af1 #af4 cf4 ,hebr4 #aj1 #ci4 #c4 ,luc4 #af1 #bf4 #d4 ,contra ,pelagium l4 ,v4 ,,octavius3 ,c]te ,ismalitae duas tantum s$es animalium immortalium /atu]unt1 ex ,azora ,alcorani #de1 alt]am quidem delici>um ac voluptatum1 alt]am cruciatus ac dolorum1 m$iam nullam putant4 ,,s5amus3#a ,at occid5tales ,indi praet] inf]os ac sup]os purgatorium qu5dam locum esse pra$icabant1 non flammis et ignibus noxium1 s$ frigoribus gelidissimis4 ,quae p]suasio ab radice convellit quae/iones eorum1 qui negant purgationis ignes s9e mat]ia subsi/]e1 aut mat]iam inv5iri1 quae quasi lapis 1 alum5 plumaceum vulgo appellatur#b nullis ignibus lim>i#c aut absumi possit1 quia frigoris nulla vis e/ consum5di4 #a4 ,dee/ 9 alio codice4 #b4 ,alii3 vulgus appellat4 #c4 ,alius3 liqu>i4 ,,toralba3 ,inepte dicam an inique philosophantur1 qui mat]iam purgatoriis ignibus sempit]nam esse negant1 videmus enim ,aetnaeos ignes et inc5dium ,hib]niae1 ,isl&iae1 ,p]uan>um#a atque ,au/ralium regionum1 #cde quae t]ra ignea a p]petuis flammis nom5 trax]unt1 quibus mat]ia non deficit4 #a4 ,alius s9e dubio false3 ,romanorum4 ,,coronaeus3 ,und5am igitur tot ac tam diuturna pabula flamm>um8 ,,toralba3 ,equidem putavi1 aliqu&o ab aquis subt]raneis saxa cont95t] irrigantibus alim5ta supp$it>i1 quemadmodum 9 =nacibus lapis gagates p+ui mat]ia concretus ard5tius urit aqua sup]fusa1 s$ adipe lapidis p5itus exu/o#a1 nihil amplius aqua pr(icit#b1 neque enim ignis pascitur aqua1 s$ ulig9e p+ui1 alioqu9 moles aqu>um jampridem inc5dio consumta fuisset4 ,itaque videmus ab ,aetna lapides spongiosos1 quos pumices vocant1 eruct>i1 exu/a mat]ia p+ui1 ac nihilom9us inc5dia dur>e4 #a4 ,alius3 deu/o4 #b4 ,alius3 p]ficit4 ,,octavius3 ,s$ ut a physicis ad metaphysica r$eamus1 cons5taneum e/1 v>ia esse pro scel]um v>ietate g5]a po5>um1 sive immortalis anima#a diuturnitate temporis sive doloris ac]bitate sive ardoribus sive horrore frigoris sive calig9e t5ebr>um sive odorum tet]rimo foetore sive p]turbationibus secum dissid5tibus#b sive m9i/]iis fo$issimis ac vilissimis plus m9usve plectatur4 ,e/ autem#c div9a qua$am vis ubique t]r>um diffusa1 quae improborum impietatem ulciscitur1 nec usquam inulta scel]a esse possunt1 ne hom9is cruci affixi fiducia latebrae flagitio qua]antur4 ,illud autem p]spicuum e/1 improbos hom9es saepissime po/ diuturnam et 9 omnibus voluptatum g5]ibus exactam vitam s9e ullo s5su doloris int]ire#d1 tametsi viri boni saepe 9 c>c]ibus et cruciatibus moriantur1 cum maximo luctu bonorum3 hos#e ad vitam meliorem1 illos ad supplicia d5ot>i cons5taneum e/1 ut ,salomo innuit1 cum dicit#f quosdam de v9culis et c>c]ibus ad regnum1 regem v]o ad inopiam p]g]e4 ,oportet igitur ex/>e supplicia qua$am po/ hanc vitam1 quibus improbi plectantur2 neque enim ,deus judex aequus vid]etur1 si tam multa flagitia rel9qu]et inulta et virorum illu/rium atque optimorum delicta omnia ulcisc]etur1 quamdiu spirant 9 t]ris4 ,quodsi non sunt supplicia sempit]na omnibus flagitiis po/ hanc vitam proposita1 oportet esse temporibus ac locis t]m9ata1 quibus exactis aut mori5dum m5tibus e/1 aut beatius jucundiusque viv5dum1 quia t]tium nihil cogit>i pote/4 #a4 ,alii3 mortales animi vel mortuorum animi4 #b4 ,alius3 disc$5tibus4 #c4 ,alius3 enim4 #d4 ,job4 #ba4 ,j]em4 #ab4 ,psalm4 #cf1 #ch4 #gc4 ,habac4 #a4 #e4 ,alius3 quos4 #f4 ,eccles4 #d1 #ad4 ,,toralba3 ,vetus e/ et ab omni antiquitate tracta op9io#a1 animos eorum1 qui sese corporeis voluptatibus d$id]unt eorumque impulsu jura div9a et humana viol>unt1 corporibus elapsos circa t]ram volut>i ac cruci>i1 nec 9 coele/em illum locum ac s$es beatorum1 i4e4 ut ,plato#b loquitur 1 nisi multis exagitatos saeculis rev]suros4 ,itaque #cdf vet]es praecl>e cum iis agi putabant1 eosque malis +5tibus eripi1 qui po5as 9 t]ris1 tantisp] dum hoc spirabile lum5 hauriunt1 graviores d$iss5t1 sicut idem ,plato scribit3 4 ,ex quibus s5t5tiis significabant1 nec inulta scel]a1 nec supplicia =e sempit]na4 #a4 ,alius3 ratio4 #b4 ,9 ,pha$one4 ,,curtius3 ,si purgatorios ignes aut gelidissima loca po5is subeundis ac peccatis expi&is /atuamus1 ut h9c aditus muniatur ad beatorum s$es1 prospici5dum nobis erit1 ne inf9ita g5]a suppliciorum apud inf]os admittamus1 abhorret enim univ]sa natura inf9itatem4 ,prae/at igitur1 duo tantum loca /atu]e1 unum praemiorum1 alt]um po5>um4 ,,coronaeus3 ,si qua immortali ,deo juris ac ju/itiae cura e/1 quam summam esse confidimus1 9 extremo vitae spiritu po5it5tium scel]a non quidem abolitione#a p5itus del]i1 s$ quodammodo ext5u>i#b confit5dum sit4 ,demus enim duos hom9es1 alt]um illu/ri virtute ac pietate totum vitae tempus floruisse#c1 nihil unquam injuriae fecisse1 ac ne praemiorum quidem ulla spe ,deum aet]num1 s$ div9i amoris solo intuitu coluisse1 9 quo ju/itiae consummata p]fectio consi/it1 ad extremum tam5 9 adult]io depreh5sum1 s9e po5it5tia caesum esse2 alt]um v]o /upris1 adult]iis1 ca$ibus1 p>ricidiis1 contumeliis ac impietate summa erga ,deum totam vitam exegisse1 extremo tam5 spiritu po5ituisse vitae ante actae et humili scel]um confessione p]acta exspirasse4 ,hunc quidem ,curtius ac ,frid]icus 9 altissimas beatorum s$es ab angelis subvehi cr$unt1 illum v]o aet]nis inf]orum suppliciis cruci>i4 ,p]p5dite1 si quid inju/ius dec]ni possit8 #a4 ,alius3 absolutione4 #b4 ,alius3 ext]m9>i4 #c4 ,alius3 p]egisse4 ,,curtius3 ,haec vetus e/ ,isralit>um qu]ela1 qui ,deum iniquitatis insimul>e non dubit>unt ob eam causam4 ,at ille p] vatem3#a ,anima1 inquit1 quae peccav]it1 ipsa morietur1 nec filius su/9ebit scel]a p>5tis1 nec p>5s flagitia filiorum4 ,quodsi av]sus impius a flagitiis omnia edicta mea amplexatus fu]it1 judicium et ju/itiam1 vivet ille quidem1 nec praet]ita peccata illius commemorabuntur4 ,ita quoque si ju/us conv]t]it se ab integritate ad impietatem1 sup]iorum virtutum nulla futura e/ commemoratio1 s$ 9 peccatis suis morietur4 ,vos tam5 dixi/is3 ,judicia ,dei non sunt aequa4 ,audite1 domus ,israelis1 num judicia mea aequa non sunt8 ,num vos potius aequi non e/is8 ,ex 8 sequitur1 duos tantum esse exitus animorum4 #a4 ,eze*4 #ah1 #ai sqq4 ,,salomo3 ,non dixit ,eze*iel impium illum omnibus flagitiis ac scel]ibus dete/abilem1 si extremo spiritu pigu]it vitae ante actae1 salutem adepturum1 s$ si rev]sus ab impietate ju/e vix]it1 ,deum sup]iores #cdg impietates obliturum1 nec item virum integ]rimum1 qui extremo vitae mom5to scelus admis]it#a1 propt]ea suppliciis sempit]nis torqu5dum1 s$ ita demum exitio p]iturum1 si ad impietates et improbitates totus deflex]it4 #a4 ,alius3 admisit4 ,,coronaeus3 ,ego illum1 quem po5itu]it scel]um1 purgatoriis ignibus expiatum iri confido1 idque non modo sacris litt]is#a1 s$ etiam ipsius ,m>t9i ,lu!ri#b autoritate fretus4 #a4 #b ,macc4 #ab4 ,mal4 #c1 #ab4 #a ,cor4 #c4 ,phil4 #b4 #b ,tim4 #a4 ,joh4 #e4 ,apoc4 #e4 #b4 ,lu!ri resol4 conclus4 #aj4 ,,salomo3 ,ego po5it5tiam illam extremo vitae spiritu nihil pr(uturam scel]atis op9or4 ,,coronaeus3 ,at qui sac]dotis pote/ate div9itus ei tributa v5iam consecutus e/1 eum tam5 a culpa lib]um esse cr$imus4 ,,salomo3 ,nihil exsecrabilius mihi videtur1 quam sac]dotes ecclesiae ,romanae v5iam scel]um sibi arrog>e aut confit5tibus peccata ignosc]e1 cum id uni aet]no ,deo pro jure suae maje/atis conv5iat4 ,,coronaeus3 ,at ,*ri/us hanc ap]tissime discipulis pote/atem l>gitur1 ut quaecunque v9cir5t et solv]5t 9 t]ris1 eadem =5t soluta et colligata 9 coelis#a4 #a4 ,mat?4 #ae1 #ai4 #ah1 #ah4 ,,curtius3 ,nescio quamobrem ,romani pontifices haec v]ba lig&i et solv5di detors]9t ad scel]um abolitionem1 nisi quod augu/iores se =e put>unt1 si 9 jure div9ae maje/atis nulli creaturae communicabilia invol>5t et ex indulg5tia vitiorum omnium inf9itam auri vim corrad]5t4 ,ut quidem videmus illos ignosc]e non tantum admissa scel]a1 s$ etiam admitt5da1 cum legibus div9is et humanis non s9e +5ti m]c$e solvant imp]itos1 nec leviorum1 s$ robu/iorum impietatum v5iam saepissime soluta pecunia l>giantur4 ,inde#a v5alium indulg5ti>um pontificiis nund9ationis copia1 inv5tum ,gregorii pontificis ,romani1 quae paulatim inf9itum accep]unt increm5tum1 ut int]dum mille annorum v5iam i/i l>giantur#b4 #a4 ,caet]a haec int]locutoris v]ba desunt 9 alio codice4 #b4 ,lib] de taxis ,cancell>iae1 c4 de absol4 et disp5sationibus4 ,,coronaeus3 ,culpa quidem ignoscitur1 quo m9us sempit]nis suppliciis t5eantur1 qui po5itu]unt1 s$ purgatoria flamma expiati1 ut ,paulus ipse loquitur#a1 vitam aet]nam aliqu&o adipiscantur#b4 #a4 ,alius3 pollicetur4 #b4 #b ,!ss4 #b1 #h4 ,,curtius3 ,ego po5it5tibus scel]aque ,deo confit5tibus vitam coele/em pat]e judico1 s9e expiationis ignibus1 qui nulli sunt1 s$ lotis ve/ibus pretiosissimo ,*ri/i ,dei cruore#a ac lavacro1 quo nos lavit ab omnibus flagitiis1 ad nuptias coele/es acciri4 ,alioqui incongruum esset1 eum quem ad convivia nupti>um sol5nium excip]e voles1 ante v]b]ibus1 sectionibus1 torm5tis1 u/ionibus1 crudelissime torqu]e4 #a4 ,apoc4 #a1 #e4 ,,toralba3 ,hypo!sis sup]ior a ,coronaeo proposita eo p]t9et1 ut ab utroque m]ita supplicia prius exigantur1 antequam sordidatos peccatorum maculis 9 sanctissimas angelorum a$es intrudi fateamur4 #cdh ,,salomo3 ,ita quod s5tio1 nullum esse scelus inultum1 ultionem v]o1 quamdiu hic vivitur1 prae/abiliorem =e1 ut sapi5tiae magi/] significat 8 v]bis3 ,ecce ju/is 9 t]ra exp5ditur1 quanto magis peccatoribus8#a i4e4 a ju/is po5as improbitatum exigi1 quamdiu hic vivitur1 a scel]atioribus autem po/ mortem1 utrosque tam5 levius quam pro m]ito plecti4 ,nam si pro m]ito omnia delicta exig]5tur et supplicia dec]n]5tur1 ecquis ea p]peti posset8 ,s$ resipisc5tia pl]aque peccata abol5tur aut levissime puniuntur1 eoque magis1 si ad resipisc5tiam acc$ant praecl>ae virtutum actiones1 (ficia erga pupillos1 viduas1 p]egr9os et summa erga t5ues b5ignitas4#b ,itaque ,daniel regem ,nabo*odonosorem hortabatur1 ut po5as div9o judicio decretas b5ignitate dilu]et1 cum nulla re peccata citius aboleantur4#c ,tametsi enim v5iam precantibus ac po5it5tibus ignoscat1 non tam5 impunitos =e te/atur1 8 v]bis3 purg&o nos purgabit2 quod ,david ,kim*i sic int]pretatur3 ,deus ignovit1 punit tam5 quodammodo1 tametsi ,rabbi ,abraham et ,*aldaeus int]pres p5itus ignosci put5t1 quod de culpa int]pret&um e/4 ,quum enim rogatione ,mosis se ignovisse dixisset nihilom9us decl>at1 se populi scelus ac diffid5tiam ulturum#d1 uti fecit2 omnes enim qui ex ,aegypto egressi fu]ant1 duobus exceptis1 9 des]ta solitud9e p]i]unt4 ,item ,davidi po5it5ti ignoscit#e1 po5am tam5 irrogavit1 tum adult]9i filii morte1 tum etiam ince/ibus ac adult]iis lib]orum4 #a4 ,prov]b4 #aa1 #ca4 ,ecclasia/4 7,sira*7 #ab1 #d4 #f4 ,nahum4 #a1 #b4 #b4 ,eze*4 #ah1 #h sqq4 #c4 ,daniel #d1 #bd4 #d4 ,num]orum #ae1 #cj4 #e4 #b ,sam4 #aa1 sqq4 ,,octavius3 ,scel]ati quidem bonorum ca$e pascuntur ac diuturnam saepe vitam 9 summa bonorum ac voluptatum omnium afflu5tia transigunt1 quae praemia sunt eorum1 quae ab illis recte ge/a fu]unt1 ne ullum ex/et b5efactum1 cui ,deus ju/am non retribuat m]c$em et quidem m]itis majorem1 quia nemo f]e tam improbus e/1 qui nihil boni gess]it4 ,de utrisque v]o1 probis inquam et improbis1 jam mortuis ita scribit sapi5tiae magi/]3#a ,prodibunt1 inquit1 impii praet]iti scel]um suorum recordatione4 ,tum ju/us coram oppressoribus suis /abit1 cujus aspectu scel]ati pavore p]cussi et inop9ato /upore ac doloribus afflicti exclamabunt3 an ille e/1 quem ludibrio habuimus olim2 /ulti qui vitam ejus insaniam et exitum putavimus ignom9iosum4 ,itane 9 albo filiorum ,deorum conscriptus e/ et int] sanctos sortem adeptus8 ,at nobis opes et sup]bia nil pr(u]unt4 #a4 ,sap4 #e1 #a-e4 ,,s5amus3 ,e/ v]um g5us eorum1 qui quod be/i>um m nullam omn9o aut div9orum aut humanorum curam habu]9t1 corporis ac animi occasum simul pati dicantur4 ,deus enim utrumque nec>e pote/#a4 #a4 ,psalm4 #db 7#da71 #e4 ,mat?4 #aj1 #bh4 #cdi ,,curtius3 ,de 8 quidem /atu]e difficile e/1 eorum tam5 animas1 qui non innoc5tem be/i>um m vitam transeg]unt1 s$ fac9oribus et flagitiis vitam contam9>unt1 non prius morituras confidimus1 quam ju/issimas d$]9t po5as dete/abilium improbitatum4 ,quo p]t95t extrema ,esaiae v]ba#a3 ,videbunt1 inquit1 cadav]a eorum1 qui a me defec]unt1 quoniam v]mis eorum non morietur et ignis eorum non ex/+uetur1 s$ omnibus fa/idio sunt futuri4 ,quibus v]bis sempit]na eorum supplicia =e te/atur4 #a4 ,jessiae #ff1 #bd4 ,,salomo3 ,rabbi ,elies] planius aliquanto3 ,c]to scis1 inquit1 omnia dicta factaque hom9um ju/is suis pond]ibus exig5da1 nec te 9 fraudem impellat malus g5ius1 quasi sepulcrum tibi sit securitatis ac impunitatis#a p]fugium futurum1 /abis enim coram aet]no ,deo1 judice totius orbis4 #a4 ,alius3 immunitatis4 ,,curtius3 ,magnam vobis gratiam debet ecclesia ,romana1 quod purgatorios ignes p5e ex/9ctos argum5torum vi atque eloqu5tia#a videm9i excitavisse4 ,nam 9 iis ignibus legatorum#b ac donationum vis prope imm5sa1 quasi 9 causa non tantum impulsiva1 ut jurisconsulti loquuntur1 s$ etiam f9ali consi/]e videtur1 ut scilicet sacrificia miss>um anniv]s>ia fiant pro salute animae te/atoris4 #a4 ,alius3 eloqu5tiae ardoribus4 #b4 ,alius3 legationum4 ,,frid]icus3 ,etiamsi demon/ratione p]spicua planum esset1 po/#a hanc vitam expi>i scel]a improborum ultricibus flammis1 non propt]ea tam5 sequ]etur1 sacrificia mortuis pr(utura4 #a4 ,dee/ alibi4 ,,coronaeus3 ,cur non8 ,,frid]icus3 ,quoniam div9a decreta vetant4 ,qui1 inquit ,ambrosius#a1 non accipit hc v5iam peccatorum1 illic non erit4 ,non erit autem ei1 quod ad vitam aet]nam nolu]it p]v5ire4 ,item ,cyprianus#b3 ,qu&o i/h9c excessum fu]it1 non po5it5tiae rel9quitur ullus1 nec sanctificationi locus4 ,hc vita amittitur aut ret9etur4 ,item ,augu/9us#c3 ,po/ hanc vitam id quisque habiturus e/1 quod 9 ea conquisi]it2 nunc mis]icordiae1 po/ judicii tempus erit4 ,item ,hi]onymus#d3 ,cum ante tribunal ,*ri/i v5]is1 inquit1 nec ,jobus nec ,daniel pro te or>e pot]unt4 ,item ,*ryso/omus#e3 ,simul discess]imus1 h9c non e/ 9 nobis situm po5it]e aut del]e peccata4 ,item qui 9 praes5te vita peccata non eluet1 nullam po/ea consolationem habiturus e/4 ,atque eo p]t9et ,salomonis dictum de arbore caduca1 quae eo quo cecid]it loco1 sive ad ,aquilonem sive ad ,au/rum1 illic p]petuo residebit#f4 #a4 ,libro de bono m4 #b4 ,contra ,dem4 #c4 ,ad ,mac$4 ep4 #ed4 #d4 ,homil4 ,x 9 ,joh4 qu4 #b et #ac4 #e4 ,conc4 #b de ,laz>o4 ad ,ebr4 #b4 ,rom4 #d4 #f4 ,eccles4 #aa1 #c4 ,,coronaeus3 ,ne vobis !ologis !ologos opponam1 satis e/ sacrae scripturae locum de ,maccabaeis s+ul>em d5ot>e#a3 ,nisi1 inquit1 revicturos sp]>5t1 qui mortui sunt1 fru/ra pro mortuis vota #cej concip]5tur4 ,itaque ,judas pr9ceps ,judaeorum mortuos pro patriae salute1 sol5nibus sacris expi>i jussit1 ut peccatorum noxa solv]5tur4 #a4 #b ,macc4 #ab1 #dj4 sqq4 ,,curtius3 ,libri ,maccabaeorum non modo ab ,ebraeis1 s$ etiam ab omnibus vet]ibus *ri/ianis !ologis int] c5s5tur et sanctissimis ,laodicae5sis synodi#a decretis repudiantur4 #a4 ,con/4 #ee4 ,,coronaeus3 ,at po/]ioribus conciliis1 ipsiusque ,trid5t9ae synodi decretis1 quasi sacratiores probantur mirum 9 modum4 ,,toralba3 ,ego quidem non modo !ologorum#a et academicorum auctoritate1 s$ etiam argum5tis c]tissimis animorum purgationes et expiationes scel]um po/ hanc vitam =e non dubito4 ,s$ ut votis aut rogationibus ullis eluantur1 prob>e nullo modo possum4 ,nec v]o ,plato#b quicquam p]niciosius aut capitalius hom9um g5]i p]suad]i posse scribit4 ,nam quo quisque scel]atior ex/it]it1 quo majores opes furtis aut rap9is pupillorum ac vidu>um congess]it1 eo confid5tius ali5is precibus ac sacrificiis flagitiorum suorum diritatem dilui putabit4 #a4 ,a?anasius4 ,cyprianus4 ,hi]onymus4 ,epiphanius4 ,augu/9us l4 #ae c4 #ae4 de civ4 ,dei4 #b4 ,de legibus4 ,,salomo3 ,legibus div9is saepe admonemur1 nullis sacrificiis improbitates expi>i#a praet]quam eas1 quae errore probabili admittantur2 direpta v]o bona praes]tim eg5tium1 vidu>um ac pupillorum quasi flagrans inc5dium absumunt rapi5tium opes omnes4 ,quae cum ita s9t1 quis putet1 sacrificia ulla aut preces mortuis pr(ic]e posse8 #a4 ,desunt 9 aliis codicibus4 ,,coronaeus3 ,si nihil pr(iciunt mortuis viv5tium rogationes1 cur ,judaei mortuos 9 sepulcra def]5tes can]5t suam#a 7accubationem7 9 qua 8 v]bis utuntur3 ,spiritus dom9i quiesc]e faciat ,n4 9 horto ,ed51 9 pace1 ipsum ac omnes defunctos ,isralitas1 ad cujus precantis vocem populus respondet ,am56 ,cur etiam ,augu/9us pro matre ,monica sic precatur3 ,dimitte1 dom9e1 dimitte1 obsecro1 ne intres 9 judicium cum hac8#b ,cur etiam ,muhamm$i/ae ipsi1 qui supplicia inf]orum quidem sempit]na =e cr$unt1 tam ard5t] prec>5tur ut amici vita defuncti ab int]rogatione utriusque angeli atri eripiantur8 #a4 ,alius addit2 sac]dotes cantionem4 #b4 ,alius3 ea4 ,,octavius3 ,i/a quidem precatio fit a ,muhamm$i/is1 priusquam judicium subeunt1 non quod judicio semel damnatos unquam eripi putant4 ,,salomo3 ,nec ,maccabaeorum1 nec ,augu/9i autoritatem moror2 nos v]o nec anniv]s>iis sol5nibus1 nec sacrificiis1 nec rogationibus illis utimur pro animis defunctorum1 quia scimus nihil pr(uturum s$ illa #a nihil aliud e/1 quam vox optantium1 ut beati s9t amici1 prop9qui1 p>5tes4 #a4 ,alius3 cantio4 ,,coronaeus3 ,si dubia res esset1 an mortuis viv5tium vota pr(iciant1 ut quidem prodesse confido1 nonne tutius tam5 =et id fac]e1 #cea quod mortuis nihil nociturum sit1 quam illos dubia spe flammis cruci&os des]]e8 ,nam ut sapi5tes vetant id fac]e1 quod dubites ju/um sit1 necne8 ita quoque jub5t nos id fac]e1 quod dubites1 pr(uturum sit1 necne8 ,ac propt]ea laudatur ,cato ,c5sorius1 qui de anim>um immortalitate disputans1 quorum vim et s5sum ex/+ui morte putabant levissimi quidam ,epicuraei3 ,si#a1 inquit ,cato1 9 hoc erro1 quod immortales animos esse cr$o1 hunc errorem1 quo delector1 quamdiu vivo mihi eripi nolo1 sive mortales s9t animi1 ut m9uti quidam philosophi putant1 non v]eor1 ut illi mortuum me irrideant4 ,quanto nos accuratius ac lib5tius pro amicis mortuis supplic>e debemus1 si c]tum e/1 ut sp]o1 ,romanam ecclesiam a pietate v]a ab]r>e non posse4 #a4 ,alibi3 ,quodsi4 ,,s5amus3 ,ego a pontificibus ,romanis#a didici1 ha]eticum esse nem9em1 qui ex duabus vel pluribus int] se de religione discrepantibus doctorum virorum s5t5tiis1 utram libet1 tueatur4 #a4 ,innoc5s ,,iv4 9 c4 ,si invitav]is de con/itutione ,?om 444 lib4 #d s5t4 di/4 #c4 qu4 #b etc4 si p] duos1 de ,simonia4 ,,coronaeus3 ,ita quidem op9or1 si disputatio e/ 1 non tam5 si de summa religionis aut de fidei capitibus qua]atur4 ,,s5amus3 ,at 9 eo ipso controv]sia gravis e/1 quae s9t capita fidei8 ,nam ,sorbonici !ologi duodecim ,*ri/ianae fidei capitibus c5tum vig9ti subrog>unt et capitalibus suppliciis addix]unt1 qui contra s5tir5t1 int] quae capita illud etiam conscriptum e/1 beatum ,petrum non ,petrum1 beatum ,paulum non ,paulum dici oport]e4 ,,toralba3 ,video ,judaeos a ,*ri/ianis1 ,ag>5os ab utrisque de summa religionis dissid]e1 graves etiam ,ag>5os int] ipsos controv]sias fidei exi/]e1 nec pauciores#a c5tum vig9ti ha]eses a ,t]tulliano et ,epiphanio int] ,*ri/ianos commemor>i1 nec tantum ha]eticos majorum g5tium a se invicem dissid]e1 v]um etiam eos1 qui plus caet]is sap]e vid5tur1 ,damasc5um inquam a ,*ryso/omo1 ,cyprianum a ,t]tulliano1 ,epiphanium ab ,eusebio1 ,hi]onymum ab ,augu/9o1 ,gregorium ab ,hi]onymo1 ,orig5em a caet]is1 ,abael>dum a ,b]nh>do1 ,?omam a ,scoto1 ,h5ricum a ,dur&o1 ,alb]tum ab ,h5rico et po/remo quemque sup]iorum scriptorum sugill>e4 ,qu9 etiam magi/rum s5t5ti>um ha]esium vig9ti qu9que a junioribus ,sorbonicis d5ot>i1 ,graecos ,*ri/ianos a ,lat9is1 ,romanos a ,g]manis1 ,helveticos et ,gallos ab utrisque1 ,lu!rum a ,zw+lio1 ,calv9um a ,/anck>o1 ,bezam a ,ca/ellione1 9 summa f]e s+ulos a s+ulis1 ut omnes ab omnibus1 mutuis mal$ictis et execrationibus refut>i4 ,ac tametsi ,judaei suae religionis puritatem con/antia majore tu]i videantur1 ori5tales tam5 ab occid5talibus 9 ritibus discrepant4 ,quae cum ita s9t1 nonne prae/at simplicissimam illam et antiquissimam e&emque v]issimam naturae religionem1 uniuscujusque m5tibus ab immortali ,deo insitam1 a qua #ceb dissid5dum non erat1 amplex>i1 illam inquam religionem1 9 qua ,abel1 ,eno*us1 ,lo?us1 ,se?us1 ,nomus1 ,jobus1 ,abrahamus1 ,isaacus1 ,jacobus1 ,deo c>issimi h]os vix]unt1 quam int] tot ac tam v>ias op9iones inc]tum quemque vag>i1 nec hab]e c]tam animi s$em1 9 qua acquiescat8 #a4 ,alius3 potiores4 ,,salomo3 ,si h]oibus illis similes essemus1 nihil ritibus ac ca]imoniis opus esset1 plebem v]o ac vulgus ign>um s9e ritibus ac ca]imoniis nuda v]ae religionis ass5sione cont9]i1 vix ac ne vix quidem fi]i pote/4 ,,curtius3 ,ca]imoni>um multitudo mihi non placet1 quae v]i ,dei cultum ev]tit1 ut paganorum et qui propius a paganis absunt1 ,ca?olicorum4 ,,octavius3 ,non video de toto g5]e religionum1 quae purioribus ca]imoniis#a ,deum aet]num col5dum sibi proponat quam ,ismalit>um4 #a4 ,alius3 quae potioribus c]emoniis puriis4 ,,salomo3 ,s$ jam de via deflex]unt ac sepulcra ,naphissae#a ,muhamm$is1 ac nescio quorum#b prophet>um1 cont9uis p]egr9ationibus fatigant4 ,judaei solas div9ae legis ca]imonias1 non hom9um arbitrio confictas1 cum v]i aet]ni ,dei cultu sic amplectuntur1 ut plebis animos aeque ac eruditorum facile 9 (ficio s9e ullis sacrificiis cont9eant4 #a4 ,alii3 ,navissae4 #b4 ,alius3 quot4 ,,coronaeus3 ,v]am religionem ,romanos pontifices jam inde a ,*ri/o ,deo v]o et sanctissimis apo/olis ac discipulis cont9ua s]ie po/]itatem docuisse confido ac suae dignitatis spl5dorem ac decus int] ha]eticorum1 ,judaeorum ac ,turc>um1 ,paganorum1 ,epicuraeorum naufragia con/anti fide tu]i4 ,et quoniam id vobis p]suad]i non pote/1 quod tunc =e non desp]o1 non desi/am1 v]um ,deum et hom9em ,*ri/um ejusque inviolabilem p>5tem1 virg9um decus1 omnes angelorum legiones1 m>tyrum1 confessorum ac beatorum omnium ord9es obsecr>e1 ut ,deum aet]num vobis propitium r$dant ac pro ve/ra omnium salute rogationes f]ant4 #a4 ,ita omnes4 ,footnote ref]5ce numb] miss+3 may be any:]e 9 ! ?ree p>agraphs betwe5 prec$+ & foll[+ footnotes1 or may ref] to ov]all p>agraph sequ5ce4 ,,salomo3 ,magnam pr(ecto gratiam ,coronaeo pro tot ac tam multis b5eficiis ac potissimum pro sua erga nos pietate s+ul>i et c>itate debemus1 quam vicissim imit>i nos oportet1 ac s+ulos pro s+ulis supplic>e ,deo aet]no1 ut nos 9 rectum salutis it]1 omnibus errorum vepribus ac sp9is purgatum1 d$ucat4 ,,frid]icus3 ,qui de sua religione dubitat1 v]a sit necne1 aut qui falsam pro v]a pr(itetur1 nec pro caet]is utilit] vota fac]e posse videtur2 qui v]o c]tus ejus religionis1 9 qua sit acquiesc5dum1 si v]am habet1 utilit] quidem pro aliis1 non item pro seipso supplicabit1 aut 9 rectum it]1 quod securius t5et1 ,deo praeluc5te +r$ietur4 ,,salomo3 ,nullus unquam mortalium c]tior fuit de voluntate div9a1 quam ,moses1 qui tametsi ,dei leges ad populum tulisset1 attam5 precibus fusis3 ,o/5de1 inquit#a1 mihi vias tuas1 ut cognoscam te4 ,item ,david1 div9>um legum p]itissimus int]pres3 ,vias tuas1 inquit1 o/5de #cec mihi#b2 qui tam5 alibi dix]at#c3 ,notas mihi feci/i vitae vias1 ut scilicet ,deus illis praeluc]et ad arcana legis intellig5da4 ,nam quadragesimo po/ anno quam lata lex erat1 ,moses coacta populi concione1 illud etiam#d addidit3 ,non d$it ,deus vobis cor ad intellig5dum1 nec oculos ad vid5dum1 nec aures ad audi5dum hact5us4#e ,ex quo intelligitur1 s9e ope ab luce div9a ,dei leges aut jussa intelligi aut p]cipi non posse4 ,itaque vates lyricus exclamans#f3 ,revela1 inquit1 oculos meos1 ut intu]i possim admirabilia tuae legis arcana4 ,quanto nos igitur /udiosius quam illi preces mutuas ad ,deum immortalem fund]e debemus1 9 tanta op9ionum de v]a religione discrepantium v>ietate4 #a4 ,exod4 #cc1 #ac4 #b4 ,psalm4 #gf1 #dh4 #c4 ,psalm4 #e1 #bf4 #hf4 #d4 ,deut]on4 #e1 #bi4 #e4 ,dee/ 9 alio codice4 #f4 ,psalm4 #aai1 #ah4 ,,s5amus3 ,quid vetat igitur1 quo m9us omnes simul ac semel pro omnibus ard5ti animo illud ab immortali ,deo precemur1 ut recta via p]gamus1 si modo v]am nacti sumus1 s9 a v]a via sive vita defleximus1 div9a bonitate praeeunte dirigamur4 ,nam ut bellica torm5ta sigillatim emissa non tanta vi quatiunt arces1 quam si multa simul eodem impetu f]antur3 ita preces multitud9is#a coelum ipsum tanto impetu f]iunt1 ut ipsi ,deo vim aff]re videantur4 #a4 ,alius3 precum multitud9es4 ,,salomo3 ,at unius hom9is integ]rimi oratio plus habet apud ,deum pond]is ac mom5ti1 quam populi totius1 ut quidem ,moses1 ,samuel et ,elias saepe decl>av]unt1 quoniam etiam 9 multitud9e unius impietas caet]is obe/1 preces tam5 bonorum semp] exaudiuntur4 ,,octavius3 ,multitud9is quidem rogatio efficax e/1 si m5te s9c]a ,deum aet]num appellav]it2 s9 pro v]o ,deo falsum colat1 aut creatori creaturam cultus communione conjungat1 idem illi objici possit1 quod ,elias populo#a3 ,qu\sque claudicabitis mox 9 hanc1 mox 9 illam p>tem8 ,si ,bahal rex e/1 hunc colite etc4 ,idem sac]dotibus ,bahalem cont5tissima voce acclamantibus3 ,altius1 inquit1 exclam&um e/1 quia ,bahal vel sopore1 vel rationibus dome/icis implicatur4#b ,pejus etiam si dubit5t1 ,deus sit necne1 quem int]pellant1 quoniam dubitatio 9 cultu div9o semp] impietatis op9ionem aff]t4 ,quid enim f]at#c ,a!sani#d !ologi amuletum1 quod adoraturus ho/iam silig9eam1 quam dubit5t consecrata sit necne1 quod manibus contrectat3 ,si ,deus es1 inquit1 adoro te1 s9 m9us1 non adoro4 #a4 #a 7#c7 ,regum #ah1 #ba4 #b4 #a 7#c7 ,regum #ah1 #bh4 #c4 ,alibi3 ,quid ref]at4 #d4 ,alius3 ,a/esani4 ,,s5amus3 ,omnes hom9es1 quantum quidem op9or1 ,deum deorum omnium p>5tem agnoscunt1 ac tametsi pl]ique communicatis honoribus creaturas cum creatori copulant1 pr9cipem tam5 confit5tur1 quem ,porphyrius et ,plato#a vocant1 quem ,octavius1 #ced ,salomo1 ,toralba1 unice caet]is omniis repudiatis1 col5dum proponunt1 ,frid]icus et ,curtius caet]a quidem omnia ass5tiuntur1 hoc tam5 diff]unt1 quod ,deum illum naturae p>5tem vel1 quod idem1 filium ejus coss5tialem1 coaet]num c>nem humanam 9 ut]o virg9is induisse cont5dunt ac pro g5]is humani salute mortem p]tulisse2 9 caet]is prope cons5tiunt1 excepta co5a1 confessione et /atuis2 ,coronaeus#b1 ut religiosissimus e/1 ne latum quidem unguem ab ecclesiae ,romanae ca]imoniis putat esse disc$5dum4 ,ego v]o1 ne usquam (f5dam1 omnes omnium religiones prob>e malo1 quam eam1 quae =tassis v]a e/1 exclud]e4 #a4 4 #b4 ,alius addit3 v]o4 ,,salomo3 ,mallem ego1 ,s5ame1 calidus esses aut frigidus1 quam 9 religione tepidus4 ,quanquam qu fi]i pote/1 omnium religiones simul tu]i1 i4e4 confit]i aut cr$]e ,*ri/um ,deum esse et neg>e ,deum esse1 morte affectum et supplicio ereptum1 panem ,deum fi]i et non fi]i1 quae p] naturam simul />e non possunt4 ,,s5amus3 ,ego nec ass5tiri levit] nec tem]e neg>e volo1 quae int] !ologos dubia disputatione contrav]tuntur1 s$ ,pauli#a s5t5tiam sequi prae/abilius duco3 ,factus sum1 inquit1 ,judaeis ,judaeus1 ,e?nicis ,e?nicus et iis qui lege vacant1 quasi legis exp]s essem4 ,omnibus omnia factus sum1 ut omnes lucri fac]em4 ,itaque gratissima mihi visa e/ ,hi]osolymitanorum civium concordia1 ubi tam5 sunt octo *ri/ianae sectae1 ,lat9i1 ,graeci1 ,jacobitae1 ,arm5ii1 ,gregoriani1 ,coptitae1 ,abyss9i1 ,ne/oriani1 ex9 ,judaei1 ,muhamm$i/ae1 et sua cujusque sectae templa1 9 quibus sacra seorsim fiunt1 ritibus ac ca]imoniis di/9cta1 quae tam5 publicam tranquillitatem summa cons5sione colunt4 ,ego v]o ,*ri/ianorum et ,ismalit>um et ,judaeorum1 ubicunque licet1 atque etiam ,lu!ranorum et ,zw+lianorum templa subeo1 ne cuiquam quasi a!us (f5sionem praebeam aut quietum reipublicae /atum vide> conturb>e4 ,deorum tam5 pr9cipi optimo maximo omnia f]o accepta4 ,quid igitur vetat1 quo m9us communem naturae totius auctorem et p>5tem precibus communibus flectamus1 ut nos omnes 9 v]ae religionis cognitionem p]ducat4 #a4 #a ,cor9?4 #i1 #bj sq4 ,,salomo3 ,f]5dum quidem illud1 ut pro s+ulis rota omnes et s+uli concipiant1 s$ omnes simul 9 tanta religionum v>ietate1 salva cujusque pietate1 />e non possunt4 ,at ne ,moses quidem f]re potuit#a1 ut populus 9 ,aegypto sacra fac]et1 cum id ,ph>ao p]mitt]et3 ,non e/1 inquit1 cons5taneum1 ut abom9ationem ,aegyptiorum sacrificemus ,deo no/ro2 s9 coram id fi]et1 lapidibus obru]emur4 ,ac propt]ea majores no/ri non s9e +5ti m]c$e a pr9cipibus extors]unt1 jam inde ab ultima memoria1 ut 9 sacellis ac templis seorsim sacra faciamus4 ,ob id enim et aurum coron>ium ,romanis pontificibus et imp]atricibus #cee dep5d]e consuevimus ac ,zon>um jura imp]atoribus ,g]manis4 ,nam cum 9 insula ,delo sacra fac]e majorum no/rorum colonia prohib]etur ab incolis1 quod ,apoll9i et ,dianae insula sacra vid]etur#b1 ,caes>eus dictator rescripsit3 ,non mihi placet1 inquit1 decretum1 quo ,judaeos amicos no/ros sacris patriis uti prohibetis1 aut 9 sacra pecuniam conf]re1 cum id ne ,romae quidem fac]e prohibeantur4 ,9 e&em s5t5tiam ex/at ,dolabellae proconsulis ad ,ephesios epi/ola1 ne ,judaeos sacra fac]e 9 oppidis ac civitatibus ,asiae prohibeantur4 ,nihilom9us tam5 sacris saepe di/urbati sumus ac fur5tis plebis injuria violati4 #a4 ,exod4 #h1 #bf4 #b4 ,josephus lib4 #ad1 c4 #ag4 ,philo de legat ad ,caligulam4 ,,curtius3 ,res omnium difficillima mihi semp] visa e/1 9 eadem civitate religionum int] se discrepantium auctoritatem publicam tu]i4 ,s$ f]e plebs 9 eo g5]e dom9atum sibi v9dic>e consuevit1 cui obsi/]e ne pr9cipibus quidem tutum e/4 ,cum enim ,phocas#a imp]ator#b ,graecorum /atuas dejici jussisset1 ab ipsa fece plebis 9 ,sophiae templo mactatus e/4 ,privata autem sacrificia ex]c]e p]iculosius e/1 quam publica1 propt] occultas civium conjurationes1 quae t&em aliqu&o 9 reipublicae p]niciem erumpunt4 ,ob id enim ,trajanus ,pl9io ,asiae proconsuli rescripsit#c1 ut nocturnos ,*ri/ianorum conv5tus prohib]et4 ,quod cum magi/ratus ,mona/]ii#d civitatis ,anabapti/>um sect>iis p]misisset1 paulatim ita crev]unt1 ut imp]ium urbis invad]5t4 ,e/ etiam 9 privatis ac potissimum 9 nocturnis sacris1 ubi conv5iunt viri et foem9ae1 maxima suspicio l5oc9iorum4#e ,quae cum 9 sacris ,bac*analium ,romae comp]ta fuiss5t1 et /upri libid9esque utrius sexus effusae et ca$es p]mi/ae p]petuo decreto 9 tota ,italia vetita fu]e4 ,quam suspicionis infamiam ,*ri/iani1 qui sacra nocturna metu magi/ratuum procurabant1 cum maxime vell5t effug]e1 tam5 nunquam potu]e1 ut ex apologeticis planum fit#f4 #a4 ,alius3 ,?omas4 #b4 ,dee/ 9 uno codice4 #c4 ,pl9ii ,epp4 #aj1 #if sq4 ,cal4 #ig sq4 #d4 ,alius3 ,mun/]ae4 #e4 ,alius3 l5oc9iorum frequ5tia4 #f4 ,t]tullianus 9 apologet4 ,a!nagoras 9 apol4 ,ju/9us ,m>tyr 9 apol4 ,orig5es contra ,celsum4 ,,s5amus3 ,si omnibus id p]suad]i posset1 quod ,ismalitis1 quod mihi1 quod ,octavio1 scilicet omnia omnium vota1 quae a pura m5te pr(iciscuntur1 ,deo grata vel c]te non +rata esse1 ubique t]r>um eadem concordia vivi posset1 qua vivitur sub imp]atore ,turc>um vel ,p]s>um4 ,,coronaeus3 ,pr9cipes hujus civitatis p]egr9a quidem ,judaeorum et ,graecorum sacra fi]i publica patiuntur1 non tam5 caet]is sunt eadem privilegia tributa1 s$ tam5 uti lib]tate cuique licet1 dum nihil de tranquillitate civitatis /atu detrahatur1 nemo sacris adesse cogitur aut prohibetur4 ,,octavius3 ,sapi5t] i/ud quidem1 ut omnia hujus civitatis in/ituta1 quibus 9 optimatum /atu diutissime floruit ac florebit1 9 quo civitatis g5]e nulla pe/is p]niciosior exoriri pote/1 quam discordiae civium int] ipsos4 #cef ,,coronaeus3 ,utilitati tam5 publicae pietas antef]ri debet ac de religione inquiri1 nol5tes etiam ad sacra publica cogi1 ut sanctissimis ecclesiae ,romanae decretis cavetur#a4 ,huc enim p]t9et illud3 ,compelle eos intr>e4#b #a4 ,c4 urg5te3 de ha]eticis4 #b4 ,luc4 #ad1 #bc4 ,,octavius3 ,illic agitur1 op9or1 de vocatis ad nuptias1 quos1 si adesse noll5t1 valde ineptum m9imeque decorum vid]etur fu/ibus aut subjecta po5a capitali cog]e velle1 si quidem voce int]pretamur 4 ,,curtius3 ,9 eam s5t5tiam ,t]tullianus#a ita scripsit3 ,non e/ religionis cog]e1 quae sponte suscipi debet1 non vi4 ,et quidem concilio ,nica5o1 ,con/ant9opolitano1 ,ephes9o1 ,*alc$on5si sanctissime ita decretum e/1 ha]eticos non armis esse1 s$ doctr9a expugn&os1 nec zizania ante mess5 convell5da4 ,idem video placuisse ,augu/9o#b1 ,hi]onymo#c1 ,b]nh>do#d4 ,deus1 inquit ,hil>ius1 non eget obsequio necess>io1 nec requirit coactam confessionem1 non nisi vol5tem recipit4 ,simplicitate qua]5dus e/1 confessione disc5dus1 c>itate am&us1 timore v5]&us1 voluntate probitatis ret95dus4 ,at sac]dotes ,deum tim]e v9culis coguntur1 po5is jub5tur1 c>c]ibus cont95tur1 virg9es nudantur ad po5am1 sacrata ,deo corpora ad fructum spectaculi et quae/ionis aptantur4 ,haec ille4 ,atque ob id ,priscilliani ha]eseos damnati sunt1 quod ha]eticos po5is cruci&os esse arbitr>5tur4 #a4 ,ad ,scapulam4 #b4 ,l4 #d4 confess4 c4 #ai4 l4 #f c4 #b de civ4 ,dei4 l4 #a4 contra ,mani*4 c4 #a4 ,contra ,pelag4 l4 #b1 c4 #bb4 #c4 ,c4 #ad ,m4 et l4 #c4 contra ,pelag4 #d4 ,s]m4 #fd 9 canticum4 ,,salomo3 ,jubet quidem lex div9a#a1 masculos omnes s+ulis annis coram ,deo se si/]e1 sol5nium fe/orum diebus1 nec mun]ibus vacuos v5ire1 nem9em tam5 cogi voluit4 ,quae enim contumelia gravior 9 ,deum cogit>i pote/1 quam ad illius obsequium qu5quam cog]e velle1 cum nemo satis alacri m5te ad eum amplex&um acc$]e possit4 ,nefas e/1 ,deum ab invitis et nol5tibus coli1 si quis no/rae g5tis1 des]to ,dei cultu1 ,deum p]egr9um1 p]egr9a sacra sibi qua]at1 lapidibus obrui1 civitas v]o solo exaequ>i jubetur4 ,eadem po5a sequitur eos1 qui summo pontifici imp]anti non acquiev]unt4 ,atque eo p]t9et fo$us illud1 quod ,asa#b rex cum tribubus ,juda et ,b5jam9 p]cussit1 quo caput ejus1 qui ,deum aet]num des]uisset1 sacratum#c e/1 s$ eo fo$]e nihil de p]egr9is cavetur4 ,ac tametsi populus ,israel jussus e/1 cum 9 regionem sibi promissam v5isset1 populos exsc9d]e1 templa1 locos1 alt>ia funditus ev]t]e1 non tam5 f9itimos populos religionem mut>e cog]unt4 ,nam cum ,david ,ammonitas1 ,moabitas1 ,idumaeos sub imp]ium suum subjunxisset#d ac vectigales fecisset1 suis tam5 religionibus ac sacris uti passus e/4 ,atque illud e/1 op9or1 quod ,julianus#e 9 libro1 quem adv]sus ,galilaeos scripsit1 innu]e videtur1 #ceg cum legibus ,mosis cautum fuisse putat1 ne ali>um g5tium templa ac delubra exsc9d]5tur4 #a4 ,deut]4 #af1 #af4 #b4 #b ,p>4 #ae1 #c sq4 #c4 ,alius3 damnatum4 #d4 ,alius3 subegisset4 #e4 ,apud ,cyrillum 9 librum ,juliani4 ,,curtius3 ,haec quae/io1 an quisquam suam religionem ejur>e cog5dus esset#a1 magnis cont5tionibus agitata fuit 9 s5atu ,lusitanorum1 ,emanuele rege4 ,cum enim ,f]d9&us1#b ,ca/iliae rex1 ,judaeos omnes f9ibus imp]ii sui exegisset1 p>s 9 ,galliam ,n>bon5sem1 unde po/ea a ,francisco rege depulsi fu]e1 exceptis oppido paucis1 qui proscriptionis metu religionem mut>unt vel simul>unt1 p>s maxima 9 ,lusitaniam concessit4 ,rex ,emmanuel coacto concilio dec]ni jussit1 an cog5di ess5t1 *ri/ianam religionem pr(it]i4 ,t&em decretum e/1 cog5dum esse nem9em nec tam5 f]5dum esse1 ,judaeos sua religione uti1 s$ edicto cautum e/1 ut brevi f9ibus exc$]5t1 ni vel religionem ejur>e vel durae s]vitutis jugum subire mall5t4 ,quibus non erat exeundi pote/as1 propt] navigiorum difficultatem vel inopiam1 metu s]vitutis imp5d5tis baptiz>i malu]unt4 ,s$ cum hab]etur concio ,vlysipone urbe metropoli1 plaga ,*ri/i crucifixi m9io picta1 cruore flu5ti similis app>ebat1 adv]sa luce solis4 ,quod concionator cum prospic]et1 cl>e vocif]ans3 ,adv]tite1 inquit1 ,*ri/i salvatoris vuln]a1 ut sangu9e diffluunt4 ,plebs admir>i et ass5tiri1 qu\sque ,judaeus quidam 1 qui religionem *ri/ianam simulabat1 cl>a voce plebem attonitam objurgans3 ,ecquid nos1 ait1 lignea i/haec mortui hom9is imago movet8 ,qua voce audita concionator hom9em ut p]fidum ac dete/abilem1 totamque g5tem ac]rima oratione exsecratus1 quod simulatione fucata ,*ri/ianum se m5tiretur4 ,quibus vocibus p]cita plebs ac fur5ti similis hom9em fano detractum lapidavit1 nec eo cont5ta p] urbem ,judaeos undique conquir5s1 tria#c circit] millia trucidavit4 ,rex intellecta re gravit] tulit1 quod ,judaeos ad suae religionis des]tionem compulisset1 ac s$itiosorum capita una cum concionatore 9 crucem egit4 #a4 ,alius3 ejur>e posset4 #b4 ,alius addit3 ,arragoniae et4 #c4 ,dee/ 9 aliis codicibus4 ,,salomo3 ,nihil e/1 quod gravius f]am1 quam pietatem altissimis radicibus insitam irrid]i1 unde calamitosae civitatum conv]siones atque ev]siones oriuntur1 quas inf9itum e/ commemor>e4 ,s$ pauca de multis3 ,cum 9 urbe ,hi]osolyma ,judaei sol5ni fe/o sacra fac]5t1 quidam e militibus praesidianis t]ga 9 ipso templo nudavit ac fo$issima v]borum contumelia sacratissimos ritus conspurcavit4 ,hic a plebe ad supplicium raptus e/1 non tam5 id prius fi]i potuit1 quam vig9ti circit] hom9um millia nec>5tur4#a ,s$ pl]ique pr9cipes pietatis speciem impie obt5dunt1 ad innoc5tium opes diripi5das1 ut ,ludovicus ,hung>iae1 ,dagob]tus et ,philippus ,augu/us ,francorum1 ,f]d9&us ,arragonum reges1 falsis crim9ationibus circumv5tos ,judaeos proscrips]unt1 et ubi defuit mat]ia calumni&i1 vim ap]tam adhibu]unt1 ut et ,cracoviae ,judaei omnes avorum memoria caesi #ceh sunt1 praet] impub]es1 qui religione *ri/iana imbuti fu]e1 caesorum etiam domos inc5d]unt1 quo inc5dio tota ,cracovia deflagravit4 #a4 ,josephus de bello jud4 ,footnote ref]5ce miss+ 9 orig9al3 position at 8nec>5tur0 is conjectural4 ,,octavius3 ,at ,f]d9&us rex ,arragonum iniqua quadam pietate vel potius inexplebili pecuni>um aviditate1 po/quam ,judaeos exegisset1 et qui metu opum amitt5d>um baptizati fu]ant1 simulata religione spoliasset1 ,mauros ,granat5ses ,arabicae#a religionis1 ,mahumm$em ejur>e cogit4 ,non prius tam5 id fi]i potuit1 quam ut ,alsagnynum#b pontificem ,maurum baptiz>i1 c>c]ibus ac torm5tis diu cruciatum1 compulisset1 librorum etiam #ejjj1 quos ,ismalitae pro sacris hab5t1 comburi jussit4 ,de9de mutata religione1 quadruplatoribus oblata occasio e/ eos proscrib5di1 qui religionem *ri/ianam simul>e dicebantur1 quae omnia facta sunt ,xim5e ,c>d9ale suad5te1 quem cum ,toleti pontifex esset1 monuisse decu]at concilii ,toletani decreto cautum esse1 ne quis invitus religionem ,*ri/ianam pr(it]i cog]etur4 #a4 ,alius3 ,hebraicae4 #b4 ,alius3 ,alfagn9um4 ,,frid]icus3 ,!odorici1 ,romanorum et ,go?orum imp]atoris1 s5t5tia digna e/1 quae litt]is aureis pro =ibus pr9cipum inscribatur4 ,cum enim a s5atu ,romano admon]etur1 ut ,arianos suppliciis ad fidem ca?olicam adig]et1 ita rescripsit3 religionem imp]>e non possumus1 quia nemo cogi pote/1 ut cr$at invitus4 ,,curtius3 ,praecl>e ille quidem1 melius etiam ,jovianus imp]ator1 qui edicto unionis proposito1 quod ,h5oticon appellabat1 ,paganos1 ,*ri/ianos1 ,arianos1 ,mani*aeos1 ,judaeos ac prope duc5ta sect>um g5]a ad concordiam aggregans1 oratores ad mode/iam assidue cohortabatur1 ne plebem s$itiosis concionibus ac reipublicae /atum p]turb>5t1 s$ ad pietatem1 integritatem1 c>itatem mutuam invit>5t4 ,quae cum omnibus prob>5tur1 ,coronaeus jussit me pu]os arcess]e1 quibus obtulit canticum#a3 ,ecce1 quam bonum et quam jucundum1 cohabit>e fratres 9 unum1 non diatonicis vulg>ibus aut *romaticis1 s$ enh>monicis rationibus1 div9iori quadam modulatione compositum1 quo suavissime omnes delectati ac seipsos mutua c>itate amplexati discess]unt4 ,de9ceps mirabili concordia pietatem ac vitae integritatem communibus /udiis ac convictu colu]unt1 s$ nullam po/ea de religionibus disputationem habu]unt1 tametsi suam quisque religionem summa vitae sanctitate tu]etur#b4 #a4 ,psalm4 #acc 7#acb71 #a4 #b4 ,alius3 col]et4 ,f9is4 #cei ,ad pag4 #bie l94 #aj p]t9et subsequ5s c>m5 graecum1 quod ibi non nisi lat9e v]sum legitur4 ,! translit]ation is giv5 9 a sep>ate block4 1 1 1 1 1 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 1 1 1 1 1 4 ,*ri/e !\ teknon1 t]5 an?os1 a5nae mi/a1 ,kosmn amphidromn epo*\m5e koirane ntois ,ai!riois1 alks h9a soi /h5os e/riktai1 ,pant' epid]kom5 kai ak\ont' ouasi kalois4 ,s g> hup] kosmon te kai ouranon a/]o5ta1 ,*ri/'1 hup]ektanutai poll ainios alk1 ,h hup]rsas or9n phti seauton1 ,a5aois o*etoisi ti?neis n\n ap]anton1 ,hos rha kueis tode pan1 te*nm5os aph?iton huln1 ,hs g5esis d$oktai1 hoti sphe tupois9 edsas2 ,ek s\ aporrheusant' hagin g5nmat' anaktn1 ,hoi se m5 amphi/asi1 krati/'1 ek s\ gegates ,pempom5oi t kai t hup' angelis91 heka/a ,presbug5ei diag\si no kai k>te t s4 ,pros de ti kai triton allo g5os poisas anaktn1 ,hoi s' ad\si kat' m>1 aei mnskontes aoids1 ,hos ?anat zn1 belti/e1 brotois9 edkas4 ,notes on spell+ & consi/5cy3 ,?is is a #ai?-c5tury edition ( a #af?-c5tury text4 ,lat9 or?ography foll[s mod]n conv5tions4 ,! pairs i3j & u3v di/+ui% v[els & consonants2 ligatures & diacritics--includ+ & --are n us$4 ,! editor appe>s to h regul>iz$ ! spell+4 ,any rema9+ v>iations 7 left un*ang$ 9 ?is e-text3 ,! "n ,,frid]icus sometimes appe>s z ,,fr$]icus4 ,simil>ly3 8,muhamm$0 7& d]ivatives7 _/ 8,mahumm$0 _/ 8,muham$0 _/ 8,mahom$0 8,ptolomaeus0 _/ 8,ptolemaus0 8,orig50 _/ 8,orig90 _/ 8,oreg90 ,! ^w 8auctor0 & its d]ivatives also appe> z 8autor04 ,simil>ly3 8mi/-0 _/ 8mixt-0 8,epicurae-0 _/ 8,epicure-0 8imo0 7! conjunction7 _/ 8immo0 8praelium0 _/ 8proelium0 & _m o!r ae3oe pairs4 ,di]esis 9 words su* z 8,isral0 & 8cogit0 is us$ r&omly4 ,greek acc5ts h be5 left un*ang$ ev5 :]e obvi\sly wrong2 only errors 9 spell+ h be5 correct$4 ,9 ,hebrew1 only errors involv+ consonants h be5 not$4 ,impossible or unpron\nceable v[el signs atta*$ to ! ,"n are z 9 ! orig9al4 ,quotation m>ks 9 ! pr9t$ text foll[ ! ,g]man high-l[8 patt]n4 ,citation =mat is z 9 ! orig9al4 ,= example 7adjo9+ pair f ,book ,v73 #b4 ,orig5es l4 #c contra ,celsum4 #c4 ,orig4 c4 ,celsum4 ,lib4 ,,iii4 ,hom]ic citations v>y betwe5 ,roman num]als & ,greek lett]s1 s 8,x0 may mean ei!r #aj 7,x7 or #bb 774