,,e5 ,,twaalftal ,,sam5sprak5  ,,van    
,,desid]ius ,,erasmus ,,van ,,rott]dam  
,,uit ,,het ,,latijn ,,v]taald ,,door   
,n4,j4 ,,s+els  ,,tot ,,inleid+3 ,cd4   
,,busk5 ,,huet',s ,,bes*\w+ ,,ov]       
,,erasmus   #aiab          99       99  
99       99       99   ,,erasmus  door  
,cd4 ,,busk5 ,,huet   ,mijne lez]s mog5 
niet klag5 ov] dit langdurig v]toev5 9  
de kraamkam] van ons hoog] ond]wijs4    
,ma> de opm]k+ /aat hun vrij dat het    
e]/e beg9sel5 zond] wiekslag gewee/     
zijn4 ,go$e wil1 toewijd+1 zelfop(f]+1  
niets ontbrak1 behalve ,erasmus en het  
g5ie4  ,de rott]dams*e ,heilige1 als    
,vondel hem noem5 z\1 wekt onze         
belang/ell+ inzond]heid als l&g5oot en  
omdat hij1 9 ond]s*eid+ d] v]ma>de      
oorlogsli$5 welke na hem de ,republiek  
d] ,v]e5igde-,prov9cin z\ voortbr5g51 op
 zoo e]volle wijze d5 n$]l&s*5 volksa>d 
9 vr$e/ijd v]teg5woordigd heeft3 &]5 met
 het p5seel 9 de h&1 hij met de p54     
,alle5 de om/&igh$5 zijn oorzaak gewee/ 
dat niet re$s door ,erasmus e5e zigtb>e 

noordn$]l&s*e akademie is kunn5 ge/i*t  
word51 gelijk van hem en zijne ges*rift5
 de e]/e onzigtb>e dagteek5t4  ,wel is  
wa> zag na zijn vijf5tw9tig/e ( d]tig/e 
ja> zijn geboortegrond hem naauwlijks   
t]ug1 en is hij da>na me] voor ,europa  
dan voor ,n$]l& gaan lev54 ,ma>1 ge5    
,frans*man geword51 ge5 ,engels*man1 ge5
 ,spanja>d ( ,italiaan1 ge5 ,zwits]     
zelfs1--(s*oon hij te ,bazel zi* me] op 
zijn gemak gevoelde dan ov]al eld]s1--de
 spor5 zijn] afkom/ en zijn] opvo$+ zijn
 nooit v]dw554 ,welke vlugt da>na zijne 
/udin mog5 g5om5 hebb51 zoodat hij 9 het
 wet5s*appelijke d5 gezigte9d] zijn]    
mee/e l&- en tijdg5oot5 ontvo]1 het e]/e
 d]de deel zijns lev5s is op zijne v]d]e
 vorm+1 door de kra*t d] aantrekk+ niet 
m9d] dan d] af/oot+1 van besliss5d5     
invlo$ gewee/4 ,n$]l& op5ba>de hem aan  
zi*zelf1 en zulke indrukk5 zijn         
onuitwis*ba>4  ,litt]>is*e en !ologis*e 
vij&5 hebb51 de e55 bij zijn lev51 de   
&]5 kort na zijn dood1 door uit te br5g5
 dat hij de zoon 0 van e5 zuidholl&s*   

dorpspa/oor1 9 /rijd met k]kgel(t5 bij  
e5e noord-brabants*e di5/bode ( hui%\d/]
 gewonn51 e5 smet op zijne geboorte me55
 te w]p54#a ,uit e5 maats*appelijk      
oogpunt t]egt1 uit e5 algeme5] en       
edelmo$ig] t5 onregte4 ,het /rekt d5    
n$]l&s*5 di5/bode/& en d5 lag]5 n$]l&s*5
 kl]us d] #ae;de eeuw tot e]1 zulk e5   
buit5gewoon k9d het aanzijn gegev5 te   
hebb54 ,noem het e5e spel+ d] natuur2   
noem het e5e wa>s*uw+ d] ,voorzi5igheid 
aan d5 onwet5d5 oudn$]l&s*5 adel2 e5e   
les aan d5 et5d5 en dr9k5d5 oud-n$]l&s*5
 burg]/&2 niem& zal bew]5 dat er t]m5   
w>5 aan de wet5s*appelijke toekom/ van  
e5 volk te twijfel51 uit welks ond]/e   
lag51 9 de ongun/ig/e om/&igh$51        
,erasmus kon voortkom54  ,het v]wekk5   
van dit k9d 0 niet de e]/e d]gelijke f\t
 des vad]s4 ,dezelfde hui%\d/] _h hem   
re$s vroeg] e5 zoontje ges*onk52 en na> 
het s*ijnt legde de k]kelijke ov]heid1  
tot /raf van d5 recidivi/1 hem e5e      
b$eva>t na> ,rome op4 ,zoo v]dwe5 hij   
voor e5e poos uit de om/rek5 van ,g\da1 

en de hui%\d/] g+ bij zijne rott]dams*e 
blo$v]want5 h>e bevall+ v]beid54#b  ,van
 ,erasmus ,s5ior weet m5 we9ig mr dan   
dat hij1 al spo$ig 9 ,n$]l& en op zijne 
/&plaats t]uggekom51 er ov]l$5 is to5   
zijn jong/e zoon twaalf ( d]ti5 j>5     
telde4 ,de mo$] /i]f e5 we9ig vroeg]1 te
 ,dev5t]1 wa> zij met d5 g5ial5 knaap   
zi* he5begev5 _h1 om voor zijne         
gezondheid te wak51 t]wijl hij er de    
less5 van d5 aantrekkelijk5 en          
onv]mijdelijk5 ,hegius volgde4 ,zij     
s*ijnt e5e zorgvuldige v]pleeg/] gewee/ 
te zijn4 ,welligt pa>de zij1 do*t] van  
e5 *irurg uit ,zev5b]g51 aan ha>        
liefhebb5d mo$]lijk in/9kt sommige      
te*nis*e bekwaamh$54 ,e5e boosa>dige    
dev5t]s*e epidemie nam ha> 9 d5 bloei   
des lev5s weg4#c  ,de n$]l&s*e          
dorpspa/oors d] #ae;de eeuw w>5 ge5     
suik]lords2 en to5 vad] en mo$] het     
tijdelijke gezeg5d hadd51 vond5 de jonge
 ,erasmus en zijn bro$] e5e sob]e       
nalat5s*ap te deel54 ,de zev5b]gs*e     
heelmee/]1 grootvad] van mo$]szijde1    

ongetwijfeld tev5s ba>ds*e]d] van b]oep1
 kan ev5m9 e5 man van v]mog5 gewee/     
zijn4 ,de rott]dams*e familie van       
vad]skant1 oud]s van ti5 k9d]51 d$5 om  
het op5h\d5 van al die mond5 7vr de     
kle9e won+ bevond zi* e5e lo(hut7 niet  
onmogelijk e5 bi]- ( wijnhuis4#d ,e5    
voogd1 te ,g\da1 0 s*oolmee/]1 0        
plakmajoor1 en wi/ de twee jonge weez51 
nadat te v]geefs beproefd 0 d5 jong/e   
smaak te do5 v9d5 9 e5 ,frat]huis te 's 
,h]tog5bos*1 ge5 bet]5 raad te gev5 dan 
9 e5 eig5lijk gezegd kloo/] d5 ko/ voor 
het et5 te gaan zoek54  ,gewone gee/5   
zwi*t5 voor zulke om/&igh$51 en ond]w]p5
 zi*4 ,buit5gewone1 ma> van d5 twe$5    
rang1 gaan de voorregt5 van rijkdom en  
geboorte b5ijd51 en bes*\w5 c>rire-mak5 
weldra als het hoog/e4 ,het             
bewond]5swa>dige 9 ,erasmus is dat1 to5 
9 v]volg van tijd zijn be/aan e5maal    
v]zek]d 01 de aanbi$+5 van kon+51       
keiz]s1 en paus51 /elselmatig door hem  
afgeslag5 zijn4 ,door de ond]v9d+ gele]d
 haatte hij e5e armo$e die tot b$el5    

doemt1 e5e afkom/ welke aan het         
platburg]lijke v]maags*apt4 ,ma> zijn   
edel h>t en zijn groot v]/& beho$d5 hem 
voor de dwal+1 9 de e5e ( &]e rigt+ aan 
het uitw5dige me] te he*t5 dan het wa>d 
is4 ,zij heeft hem di5/5 bewez51 de     
n$]l&s*e s*ooij]sw]eld uit welke hij    
voortkwam4 ,het geme5e kloo/]-zelf is   
hem e5e weldadige le]s*ool gewee/4  ,te 
,g\da lett]wijs gemaakt1 is het k9d na> 
,utre*t gezond5 om het k]kgezang te     
le]51 en te zi5 ( hij als koorknaap zijn
 brood v]di55 kon4 ,mogelijk oef5de hij 
re$s to5 zi* 9 het teek55 ( s*ild]52 wat
 hij1 ev5als de muziek1 nad]h& voor go$ 
liet v>54#e ,de lett]51 niet de kun/51  
w>5 zijne /]k/e natuurlijke neig+2 lez5 
zijn h>t/ogt4  ,e5e midd5-n$]l&s*e      
litt]atuur be/ond er voor hem niet1     
ev5m9 als e5e midd5eeuws*-europes*e 9   
v]s*ill5de l&/al54 ,er zijn ge5 blijk5  
dat hij ,villeh>d\91 ,jo9ville1 ,dante1 
gek5d ( bem9d heeft4 ,na> vad]l&s*e     
auteurs d] oudheid1 ,ma]lant1 ,/oke     
7litt]ae inamo5ae71 zag hij niet om1 ma>

 k5de op zijn twaalfde ja> d5 geheel5   
,horatius en d5 geheel5 ,t]5tius van    
buit54  ,van zijne vord]+5 te ,dev5t]1  
nad]h& 9 ,d5 ,bos*1 wet5 wij alle5 dat  
hijzelf op lat] leeftijd er e5 g]+5 dunk
 van koe/]de4 ,ondanks m]kb>e teek55 van
 bet]s*ap w>5 de ond]wijsme?od5 9 ,n$]l&
 to5 nog niet veel zaaks1 vond hij4#f   
,het is wa> dat e]/ zijn eig5 v]ma>dheid
 als man1 en de zu*t d] n$]l&s*e        
filolog5 hem opzijde te /rev51 e5e bet]e
 toekom/ heeft do5 aanbrek54  ,zijn e]/e
 wez5lijk m]kwa>dige arbeid 9 latijns*  
proza1 te zam5 met vrij wat latijns*e   
v]z5 7ook de pozie w]d 9 v]volg van tijd
 door hem losgelat571 dagteek5t van zijn
 a*tti5de ja> ( da>omtr5t3 zijn         
proeftijd als augu/ijn]-monnik 9 het    
kloo/] ,emmas1 te ,/e9 bij ,g\da4#g ,9  
ti5 ( elf korte ho(d/ukk51 vele j>5     
da>na v]me]d]d met e5 korrig]5d en      
h]roep5d twaalfde1 is het e5 pleidooi t5
 gun/e van het mona*ale lev51 en h&elt  
,ov] het vli$5 d] w]eld4#h  ,de /ijl van
 dit w]kje v]s*ilt ze] van di5 d]       

,imitatio ,*ri/i4 ,9 plaats van uit de  
hoogte1 9 naam d] nietigheid van het    
ond]maans*e1 e5 heilig lev5 te gebi$51  
zooals ,?omas a ,kempis doet1 betoogt de
 jonge ,erasmus met tal van r$5]+5 7de  
vorm is die van e5 brief1 door e5       
d5kbeeldig oom aan e5 d5kbeeldig5 neef  
g]igt7 dat de belang5 van e5 go$ gewet51
 e5 onbesprok5 w&el1 e5 vr$ig uite9de1  
de belang5 ook d] vrije1 onge/oorde1    
veelzijdige /udie1 het kloo/]lev5       
kra*tig aanbevel54 ,het is re$s e5e     
geheel &]e soort van latijn dan ze/ig ( 
zev5tig j>5 te vor5 ,?omas plag te      
s*rijv5 en tot het laat/ aanhield2 me]  
het klassieke nad]5d2 bes*ikk5d ov] e5  
veel groot] aantal woord5 en zegswijz52 
getuig5d van e5 veel geme5zam] omgang   
met de s*rift5 d] oudheid4 ,aanhal+5 uit
 d5 bijbel word5 niet gemi/1 do* zijn   
betrekkelijk zeldzaam1 en vorm5 9 ge5   
geval d5 ho(d9h\d1 gelijk bij ,?omas het
 geval is4  ,nogtans wortelt ook        
,erasmus' ges*rift regt/reeks 9 de      
my/iek van d5 tijd en van het l&2 en de 

e5e augu/ijn]-monnik geeft1 wa> het op  
v]he]lijk5 d] kloo/]gel(t5 aankomt1 d5  
&] niets toe4 ,e5 geheel ho(d/uk bij    
,erasmus1 lang] dan n d] vorige1 is     
gewijd aan het s*ild]5 d] godsdi5/ige   
gee/drift van e5 vri5d9netje zijn]      
k9d]j>51 to5 e5 volwass5 meisje1 dat    
ondanks de geb$5 van vad] en mo$]1      
ondanks de tran5 en omhelz+5 van bro$]  
en zu/]1 9 het aannem5 van d5 sluij]    
volh>dde4 ,hij spreekt ov] deze ,m>g>e?a
 als ov] e5e voorbeeldige gelo(%eld91 en
 wij/ er met bewond]+ op dat 9 d5 kr+ d]
 s*reij5de oud]s1 blo$v]want51 en       
huisvri5d5 7hijzelf 0 bij het tooneel   
teg5woordig en noemt het h>tv]s*eur5d71 
zij de e5ige 0 om wi] lipp5 e5 ru/ige   
glimla* speelde4#i  ,zelfzu*tig]1 zoo m5
 wil1 do* niet m9d] w>m ( welgeme5d1 is 
zijne hulde aan de kloo/]cel als        
/ude]kam]1 wa> sle*ts boek5 en nogmaals 
boek5 gevond5 word5 ja1 ma> die ond] het
 lez5 d5 jong5 wijze 9 e5 p>adijs       
v]ke]t1 e5 h( van ,ed54 ,&]5 mog5 aan de
 h]b]g1 &]5 aan de danszaal de voorkeur 

gev51 hij h\dt het met dit p>k d]       
lett]w]eld2 met die /room51 boss*51     
weid51 wa>1 tuss*5 het gras1 de roz5 en 
de lelin bloeij5 ( de viol5 zi*         
v]s*uil54 ,v]langt de ziel na> goddelijk
 ond]rigt uit de e]/e h&1 de jonge      
kloo/]l+ grijpt na> het ,oude ( het     
,nieuwe ,te/am5t4 ,w5s*t hij e5 k]kvad] 
( e5 godgele]de te raadpleg51 hij haalt 
het boek voor d5 dag en slaat op zijne  
knien het op54 ,heeft hij uit de w]eld  
e5e oude liefde voor de ongewijde ,muze 
m$egebragt1 hij mag 9 zijne vrije ur51  
mits het e5e platonis*e g5eg5heid       
blijve1 ook aan dze neig+ toegev54 ,wie 
gevormd w]d 9 de s*ool van pr(et51      
apo/el51 komm5tator51 en !olog51 weet   
bij de heid5s*e wijsge]5 en di*t]s de   
m$ic9ale van de giftplant5 te           
ond]s*eid54 ,9 zijn litt]>is*5 bloemtu9 
is hij kon+5 te rijk1 en trotse]t       
,s>danapaluss54#aj  ,e5 &] kle9 prozaw]k
 van ,erasmus uit deze p]iode is zijne  
lijkr$e op e5e g\ds*e w$uwe1 mo$] van   
drie huwb>e do*t]s en 9 de kra*t h>] j>5

 ge/orv54 ,ha> e*tg5oot ( ha> vad]1     
s*ijnt het1 _h ha> e5 aanzi5lijk v]mog5 
nagelat51 en zij maakte da>van e5       
edelmo$ig gebruik1 zoodat zij als e5e   
weldo5/] bek5d /ond4 ,da>bij 0 zij      
buit5geme5 vroom en e5e gulle ga/vr\w1  
die de kloo/]bro$]s van ,emmas g]egeld  
t5 et5 vroeg4 ,erasmus1 wi5 zij me] dan 
n d] &]e jongeli$5 g5eg5 01 bewond]t h>e
 onbegr5sde godsdi5/igheid1 en br5gt    
da>van voorbeeld5 bij4 ,niet alle5      
wijdde zij onafgebrok5 h>e zorg5 aan e5 
groot hospitaal te ,g\da2 ma> i$] ja>1  
op ,go$5 ,vrijdag1 noodigde zij te h>5t 
d]ti5 arm51 wi5 zij vr het aan tafel    
gaan zelve de voet5 was*te4 ,e5e h>]    
do*t]s1 pas zes wek5 gehuwd1 w]d door   
e5e noodlottige ziekte aangeta/4 ,de    
mo$] de$ ,erasmus hi]van k5nis gev52 en 
9 de me5+ ha> doodelijk b$roefd te zull5
 v9d51 snelde hij na> h>e won+4 ,do*    
,b]?a van ,hey51 zoo heette de matrone1 
zeide tot hem to5 h>e do*t] d5 adem _h  
uitgeblaz53 ,gij komt mij troo/51 als   
w>e ik gekr5kt 9 mijne regt5 ( mo$willig

 geplaagd2 ma> is niet hij1 die mijne   
do*t] mij ontneemt1 dezelfde die ha> mij
 gegev5 heeft8 ,b5 ik tot weeklag5      
bevoegd8 ,zij is he5gegaan tot /raf voor
 mijne ong]egtigh$54#aa         99      
99       99       99       99  ,het     
v]di5t opm]k+ dat ,erasmus1 die lat] de 
monnik5 zoo ijv]ig nagezet51 zoo gee/ig 
en op5h>tig de jonge meisjes van de     
w]eld v]ma& heeft ge5 nonn5 te word51#ab
 met zooveel +5om5heid ov] het (f] d]   
,m>g>eta zijn] jonge j>5 spreekt en ov] 
het hokje van ,?omas a ,kempis4 ,ma> het
 is k m]kwa>dig dat re$s 9 de hulde aan 
,b]?a van ,hey5 uitdrukk+5 voorkom5 die 
op e5 beg9 van ontgoo*el+ wijz54  ,s*i] 
onmiddellijk heeft ,erasmus gevoeld dat 
de mee/e holl&s*e monnik5 zijn] dag5    
onopgevo$e li$5 w>51 en zij 9 het       
gezels*ap e5] bes*aafde vr\w zi* niet   
wi/5 te g$rag54 ,wanne] wij bij ,b]?a   
aan tafel zat51 h]9n]t hij1 en e5 onz]  
zi* van uitdrukk+5 b$i5de die d5 go$5   
naam van d5 m$em5s5 b5adeel5 kond51 dan 
maakte zij aan het v]d]felijk gepraat   

t]/ond e5 e9de1 zegg5de3 ,ik bid u1     
bro$]s1 laat mij aan mijn dis* ge5      
woord5 uit uw mond v]nem5 wa>door e5    
afwezige bele$igd wordt6 ,spa>t mij ook 
het ov]br5g5 van zak5 die d]d5 niet tot 
e] /rekk53 dit vleit mijne oor5 niet4#ac
  ,zulk e5e vr\w1 gevoelde hij1 behoefde
 d5 sluij] niet aan te nem5 om e5e      
voortreffelijke *ri/9 te mog5 heet54    
,sprek5d van h>e jeugd3 ,zij 0 s*oon1   
zegt hij1 zij 0 rijk1 zij 0 e5 toonbeeld
 van deugd en godsvru*t2 wa>om trok zij 
zi* niet uit de w]eld t]ug1 en g+ zij   
niet 9 e5 kloo/]8 zult gij vrag54 ,zek]1
 dit w>e voorzigtig] gewee/4 ,ma> volg5s
 mij is het e5 v]reweg s*oon] e]etitel1 
te midd5 van de v]leid+5 d] ondeugd e5  
re9 en ons*uldig lev5 te leid51 en met  
zelfbewu/heid zijn eig5 weg te gaan1    
t]wijl de w]eld om ons he5 jaagt en     
drijft4 ,alle5 de deugd /elt da>toe 9   
/aat4#ad  ,vroegtijdig heeft ,erasmus   
het kloo/] bem9d2 met welgevall5 de     
tonsuur aanva>d1 en door d5 biss*op van 
,utre*t zi* tot prie/] lat5 wijd54 ,de  

drang van buit51 welke da>bij gebezigd  
mag zijn1 heeft m9/5s voor de helft uit 
ov]r$+ be/aan4 ,voor mr dan de helft 0  
het toetr$5 vrijwillig4#ae  ,do* ev5    
vroegtijdig heeft hij gevoeld dat voor  
het v]wez5lijk5 van e5 ideaal als het   
zijne1--e5 lev5 voor de /udie1 van de   
/udie1 om de /udie1--het kloo/] gemi/   
kon word51 en veele] d5 naam van        
/ruikelblok ( erg]nis dan van hulpmiddel
 v]di5de4 ,niem& _h hem 9 de kap ge/ok51
 gelijk nad]h& de m9a*t5de zegswijs     
luidde4 ,uit eig5 ov]tuig+1 zoo niet uit
 eig5 beweg+1 _h hij zi* d5 /rop om d5  
hals gehaald4 ,ma> pas 0 het koord      
beve/igd ( hij gevoelde dat het e5 koord
 01 en zijn be/aan dat van e5 vogel op  
e5 kruk geleek4  ,9 die /emm+ s*reef hij
 te zelfd] tijd de ,ode aan e5 vri5d1   
welke zulk e5 diepe ne]slagtigheid      
ademt1 en die bewij/ dat het hem        
gemakkelijk] viel &]5 met woord5 de     
kloo/]kevie smakelijk te mak51 dan voor 
de vleugel5 van zijn eig5 gee/ zi* met  
zoo we9ig ruimte te v]g5oeg53 ,wee mij6 

,door droefheid1 wanhoop1 en arbeid1 ^w 
ik v]te]d4 ,e5 wre$ lot gunt mij ge5    
oog5blik v]adem+1 br5gt niet de g]+/e   
v]za*t+ voor mijn le$4 ,treurige dag5   
voor1 treurige na6 ,door welke misdaad  
heb ik d5 ,hemel bele$igd1 dat ik e5e   
/raf moet lijd5 de m>tel+5 wa>dig van d5
 ,/yx8 ,de a>de t5 m9/e wordt na de     
zom]hitte door lange dag5 vol s*aduw en 
nevel5 v]kwikt2 de sneeuw komt en       
v]dwijnt1 na>mate de veld5 ha> behoev5 (
 kunn5 ontb]54 ,mij br5g5 de saizo55 ge5
 /ill+ van pijn2 onafgebrok5 v]vull5 de 
droefgee/ige zorg5 mijne ziel2 tran5 do5
 g$urig mijne oogl$5 zwell54#af  ,is het
 mogelijk e5 glimla* te ond]drukk5      
wanne] m5 b$5kt hoe we9ig de jonge man1 
die ond] zijn le$ zoo diep gebukt g+1   
noodig _h om gelukkig te zijn8 ,welk g]+
 v]s*il1 voor het uitw5dige1 er be/ond  
tuss*5 de kloo/]cel zijn] jeugd1 die hij
 v]w5s*te1 en de /ude]cel van zijn      
manlijk5 leeftijd1 nad]h& zijn hemel op 
a>de8  ,nooit heeft ,erasmus na> e5     
huwlijk getaald2 nooit het als zijne    

roep+ bes*\wd huisvad] te word52 nooit  
e5e op5b>e betrekk+ will5 v]vull54      
,wanne] hij 9 d5 voll5 bloei d] j>5 de  
zam5spraak van d5 ,(fici] en d5 ,k>?uiz]
 s*rijft1 dan ontw]pt hij van d5 laat/e 
e5 zoo innem5d beeld1 dat hijzelf er    
jalo]s* van s*ijnt4#ag ,ma> die         
gedealise]de k>?uiz] is e5 monnik op het
 g$uldig papi]2 en zoo ,erasmus te ,/e9 
en 9 het kloo/] ,emmas geblev5 01 dan   
w>e voor het lev5 zijn lot dat van e5   
monnik d] w]kelijkheid gewee/4 ,niet om 
nieuwe b&5 ( om b&eloo%eid 0 het hem te 
do51 ma> om vrijheid4 ,zijn l&1 gevoelde
 hij1 0 groot] dan zijn kloo/]1 de w]eld
 groot] dan zijn l&1 en er viel da>     
buit5 e5e ev5 nuttige als roemrijke     
lev5/aak te v]vull54 ,9 zijne cel zelve 
_h de beweg+ d] eeuw hem aangegrep52 uit
 zijne boek5 0 de teg5/ell+ e5] b>ba>s*e
 omgev+ en van e5 hoog]5 /&a>d van      
bes*av+ hem op5ba> geword52 na> die lu*t
 en dat li*t /rekte zijn v]lang5 zi*    
uit4 ,z t5 m9/e v]kl>5 wij ons zijn     
ong$uldig bijt5 9 de /av5 van zijn      

traliev5/]1 ti5 j>5 lang4  ,er is 9     
,erasmus' lev51 nadat als geleide van e5
 jong5 s*ots*5 kon+szoon gun/ig]        
om/&igh$5 hem e9delijk na> ,rome gevo]d 
hadd51 en hij 9 de drukk]ij van ,aldo   
,manuzio de proefblad5 zijn] h]zi5e     
,spreekwoord5 _h mog5 korrig]52 er is e5
 tijd gekom5 dat n d+ bij hem nog bov5  
,itali g+3 ,bazel en de vrijheid4 ,met  
de j>5 is het hem duidelijk geword5 dat 
e5e w]kzaamheid als die zijn] droom51   
niet gebond5 0 aan het l& ( de /ad wa>  
het toeval de bes*av+ d] oudheid1 uit   
het ,oo/5 v]drev51 e5e vlug?av5 _h do5  
v9d54 ,onv]s*illig dat de ,italian5 hem 
niet noodig hadd52 zij voor het op5ba>  
ond]wijs hem niet gebruik5 kond52 zijn  
n$]l&s* acc5t1 bij het latijnsprek51 e5 
h9d]paal 04#ah ,niet 9 het sprek5 lag   
zijne groot/e kra*t1 ma> 9 het s*rijv54 
,hij 0 9 de wieg gelegd voor le]mee/]   
van ,noord-,europa met de p54  ,ma> 9   
zijne jeugd hunk]de hij sle*ts na>      
,itali2 en voor de twe$e maal is hij de 
wanhoop t5 prooi wanne]1 na e5 snel     

v]vlog5 uitzigt op wel/& en             
onafhankelijkheid1 de vloek d] armo$e   
hem op nieuw aan de plaats b9dt4  ,het  
heeft niet gebaat dat e5 biss*op van    
,kam]ijk1 v]leg5 om e5 bekwaam jong     
sekret>is1 da>ov] na> ,utre*t s*reef en 
op aanbevel+ van d5 prior van ,emmas    
onz5 veelbelov5d5 augu/ijn] 9 di5/ nam4 
,het doel wa>voor die prelaat hem wilde 
gebruik5 w]d gemi/1 en het e5ige wat de 
ex-sekret>is bij zijn wissel5 van       
loopbaan gewonn5 _h 01 dat hij zi* na>  
,p>ijs _h kunn5 v]plaats54  ,zijne /udin
 kon hij da> voortzett5 ja1 en door het 
gev5 van privaatless5 aan e5 rijk5      
engels*5 knaap ( jongel+1 "l ,m\ntjoy1  
er 9 zijn ond]h\d voorzi54 ,v]di5de hij 
e5e kle9igheid extra1 door voor         
boekv]koop]s te w]k51 dan kon hij zi* e5
 uit/apje na> ,zeel&1 na> ,engel&       
v]oorlov51 en oude k5nismak+5 gaan      
v]nieuw5 ( nieuwe aanknoop54 ,do* wat   
gaf dit voor de bevord]+ d] groote zaak1
 wanne] hij nag+ dat hij de volle d]tig 
re$s a*t] d5 rug _h1 en hij van d5 e55  

dag op d5 &] nog altijd voor zijn brood 
moe/ ve*t58  ,bov5di5 0 ,p>ijs het      
e9ddoel zijn] w5s*5 niet4 ,p>ijs _h     
opgeh\d5 het br&punt d] bes*av+ van d5  
dag te zijn4 ,het vrijz9nig ,collge de  
,france be/ond nog niet4 ,(ficieel _h   
aan de ,sorbonne de midd5eeuws*e        
scola/iek nog het hoog/e woord4 ,p>ijs  
w]d tijdelijk ov]s*aduwd door ,rome4    
,wie op dat oog5blik na> k5nis uit de   
e]/e h& haakte1 _h zi* na> ,itali te    
begev54 ,alle5 e5 9 ,itali gehaalde     
doktorale ho$ /empelde to5 d5 man van   
/udie tot iets me] dan de mee/54  ,wij  
rak5 hi] aan e5 maats*appelijk5 mis/& d]
 #af;de eeuw1 welke e]/ driehond]d j>5  
lat]1 9 sommige groote l&5 ( groote /$5 
van ,europa1 wegg5om5 is4 ,walt] ,scott 
kon1 (s*oon hij aanvankelijk sle*ts door
 ,engels*5 gelez5 w]d1 e5 =tu9          
bije5v]zamel54 ,erasmus heeft1 9 we]wil 
dat zijn latijn hem d5 toegang tot de   
bes*aafde en welv>5de kr+5 van e5 geheel
 w]elddeel ontsloot1 het nooit v]d]     
kunn5 br5g5 dan het v9d5 van e5 uitgev]4

  ,het e5ige wat wij zegg5 kunn5 is dat 
het 9 de #ae;de eeuw nog erg] 04 ,de    
voortreffelijke ,froiss>t1 die als dol5d
 ridd] van de p5 e5igsz9s als e5        
voorloop] van ,erasmus bes*\wd kan      
word52 ,froiss>t1 k van afkom/ e5       
burg]jong51 k opgeleid voor prie/]1 k   
als p>tikuli] sekret>is zijne loopbaan  
aangevang51 heeft ge5 &]e keus gehad dan
 f zijn tal5t te begrav51 f e5          
tafels*uim] te word54#ai ,er 0 voor     
zulke gebor5 auteurs1 9 onm9 met de     
kloo/]cel1 niet ges*ikt voor de r\t9e   
van het op5ba> ond]wijs1 9 de           
midd5eeuws*e zam5lev+ ge5 plaats4 ,al de
 di*t]s van di5 tijd1 wanne] zij alle5  
di*t]s zijn1 zijn s*ooij]s4 ,al de      
prozas*rijv]s1 wi] e5ig kapitaal 9      
portefeuille hun proza is1 lijd5 gebrek4
  ,door het v9d5 d] boekdrukkun/ is die 
wanv]h\d+ all5gs uitgeslet54 ,do*       
,erasmus 0 jong 9 e5 tijdp]k van        
ov]gang1 to5 er re$s ze] vele boek5     
g$rukt w]d51 ma> nog 9 lang niet g5oeg  
om1 behalve het dekk5 van de ko/5 d]    

uitgaaf1 ook 9 het lev5sond]h\d van d5  
s*rijv] te voorzi54 ,onbemiddelde       
auteurs v]bond5 zi* als korrektor5 aan  
de drukk]ij5 en ontv+5 daggeld54 ,van   
honor>ium voor w]k5 van eig5 gee/ 0 ge5 
spraak4 ,het gold zelfs niet voor e]vol1
 geld aan te nem5 van e5 uitgev]4#bj ,de
 onbemiddelde zo*t het v]mog5d patronaat
 van e5 man ( e5e vr\w van de w]eld4    
,froiss>t1 die niet /ude]de2 die met ge5
 &] doel dan het v]zamel5 van hi/oris*e 
anekdot5 uit d5 mond van tijdg5oot5 nu  
het e5e dan het &]e l& bezo*t2 die met  
voorbeeldige vlijt er zi* toe bepaalde  
zijne re$s voltooide v]hal5 om- en      
nogmaals om te w]k51--_h g5oeg1 h$5 aan 
de gun/ e5] h5eg\ws*e pr9ses1 kon+9 van 
,engel& geword51 morg5 aan de           
edelmo$igheid van e5 half h5eg\ws*5     
graaf van ,blois4 ,hij kon zijn w]k     
v]rigt5 zoo ma> zijn b$ en zijn dis*    
gespreid w>51 en de bes*]m]s niet       
onbes*eid5 veel (f]s van zijne vrijheid 
v]gd54  ,erasmus 9 ge55 deele4 ,deze _h 
voor zijne /udin onoph\delijk nieuwe    

hulpmiddel5 noodig2 moe/ op v]s*ill5de  
plaats5 biblio!k5 gaan raadpleg51 ( gaan
 sprek5 met gele]de mann52 kon er niet  
kom5 zond] het m9imum e5] eig5 boek]ij (
 het dim9utief e5] eig5 /ude]kam]4      
,niet dat hij van het lev5 ( van zijn   
vak zooveel eis*te als vijftig j>5 te   
vor5 d5 italiaans*5 filoloog ,filelfo 9 
d5 s*oot gevall5 04 ,op zijn a*tti5de   
ja> 0 ,filelfo hoogle]a> 9 het grieks*  
te ,padua gewee/4 ,v5eti _h hem het     
e]eburg]s*ap aangebod51 en da>bij e5e   
z5d+ na> ,kon/ant9opel1 wa> hij zijne   
grieks*e /udin na> h>telu/ kon          
uitbreid54 ,e5 h]tog van ,milaan _h hem 
ov]vlo$ig begiftigd2 e5 paus door       
s*itt]5de aanbi$+5 hem na> ,rome        
gelokt4#ba  ,ma> al vlamde ,erasmus'    
e]zu*t niet op zulke wijdluftige        
ond]s*eid+52 al z\ de h]9n]+ van        
,filelfo's beklagelijk uite9de1 het     
g]u*t van ,filelfo's ondragelijk humeur1
 hem e] wa>s*uw5d afges*rikt dan        
aangemo$igd hebb51 hij k5de zijne       
behoeft54 ,zijne w5s*5 w>53 e5 mak1 ma> 

welgeb\wd en welgezadeld pa>d voor      
hemzelf1 om na> regts en l9ks zi* vrij  
te kunn5 beweg52 nog e5 pa>d voor zijne 
boek5 en s*rijfb5oodigdh$52 e5 d]de pa>d
 voor e5 vlug en knap b$i5de1 desnoods 9
 /aat uit naam zijns mee/]s e5e         
litt]>is*e boods*ap te gaan v]rigt52    
e9delijk e5 kle9 va/ inkom51 g5oeg om 9 
het ond]h\d van knaap en di]5 onge/oord 
te kunn5 voorzi51 en onv]deeld zi* aan  
zijne /udi5 te kunn5 wijd54 ,voor het   
ov]ige niem&s kne*t1 niem&s afhankelijke
 huisg5oot1 niem&s loontrekk5d di5a>4#bb
  ,g$ur5de d5 geheel5 namiddag van zijn 
zev5tigj>ig lev5 is deze bes*eid5       
ov]vlo$ ,erasmus' deel gewee/2 en hij   
heeft zijne e5maal v]worv5              
onafhankelijkheid v]d$igd met de        
ang/vallige zorg van iem& die bij       
ond]v9d+ d5 bitt]5 bijsmaak van het     
brood d] maats*appelijke ball+s*ap k5de1
 en hoe zwa> het valt vreemde trapp5 te 
beklimm54 ,e5e n$]l&s*e ,/at5v]gad]+    
bood wel wat laat hem e5 e]vol ges*5k 9 
geld aan2 engels*e vri5d5 hielp5 hem aan

 e5e ( me] preb5d52 keiz] ,k>el ,v      
b5oemde hem tot /aatsraad1 met vrijheid 
zijn traktem5t 7indi5 het betaald w]d7  
te v]t]5 op de plaats zijn] keus4  ,j>5 
lang heeft ,erasmus op die wijze1 e]/   
bij afwissel+1 da>na voor go$1 onbezorgd
 te ,bazel kunn5 lev52 heeft na>        
welgevall5 zi* kunn5 v]plaats52 te      
,freiburg zi* e5 huis kunn5 do5 b\w52   
paus ,paulus ,,iii voor e5 k>d9aal%o$   
kunn5 b$ank52 het zi* niet behoev5 aan  
te trekk51 dat de inkom/5 van e5 door   
di5 k]kvoogd hem toeg$a*t dev5t]s*      
prioraat hem ontg+54  ,hadd5 de kra*t5  
sle*ts toeg]eikt1 zijn middel5 z\d5 9   
het laat/e lev5sja> hem niet v]bod5     
hebb5 ,besanon als woonplaats te kiez51 
en er d5 bazels*5 h]vorm+sijv] te gaan  
ontwijk54 ,uit zijne nalat5s*ap1 die    
zev5duiz5d dukat5 b$roeg1 kond5 de      
algeme5e arm5 te ,bazel ruim b$a*t      
word51 en go$e vri5d5 tot e5 a&5k5 e5 ( 
&] ko/ba> voorw]p ontvang54#bc  ,heeft  
,%akespe>e het zalig] gevond5 e5 huis en
 e5 inbo$el te kunn5 koop58 ,( 0        

,erasmus gelukkig] iets te kunn5 nalat58
 ,e5 te/am5t te kunn5 dikt]5 aan e5     
not>is8#bd  ,wie zi* e5e voor/ell+ w5s*t
 te vorm5 van hetge51 to5 het zonnetje  
van d5 betrekkelijk5 voorspo$ nog door  
moe/ brek51 ,erasmus 9 zijne jongel+sj>5
 uitge/aan en gel$5 heeft1 d5ke zi* e5  
man als onz5 voortreffelijk5 l&- en     
oud]5 tijdg5oot ,gro5 van ,pr9/]]       
7sommige portrett5 van ,erasmus en      
sommige van ,gro5 v]toon5 e5 zweem van  
gelijk5is1#be7 en vrage zi* hoe het zulk
 e5 fijnbew]ktuigd5 gee/ 9 e5 t5g]      
lig*aam te mo$e z\ gewee/ zijn1 zoo hij 
g$ur5de de e]/e ve]tig lev5sj>5 met e5e 
geme5e soort van armo$e _h moet5        
wor/el58 ,te mo$e1 ondanks het gun/ig   
v]s*il tuss*5 de maats*appelijke toe/&5 
en hulpmiddel5 9 de e]/e helft d] #ai;de
 eeuw en de laat/e helft d] #ae;de4     
,ondanks het /amm5 uit e5 met ond]s*eid+
 bek5d gesla*t1 en het niet s*rijn5 (   
knag5 van als e5 /igma bes*\wde         
kloo/]gel(t54 ,enkel ond] het dagelijks 
/uit5 van e5 groot v]/& op e5e botte    

omgev+2 van e5 gevoelig h>t op de       
algeme5e onv]s*illigheid2 van uitgezo*te
 kundigh$5 op e5e onwet5dheid van de    
ruw/e soort4 ,ond] het bots51 9 n woord1
 van e5 s*uw en /il ideaal op het       
walgelijke e5] w]kelijkheid1 die1       
na*tm]rie bij dag1 zulk e5 gee/ bov5al  
van e5e lompe en luidru*tige pa>dem>kt  
doet droom54  ,voor alle mann5 met      
buit5gewone gav5 die als vondel+5 9 het 
lev5 geworp5 word51 is de w]eld e5e h>de
 le]s*ool2 het h>d/ voor mann5 met e5   
vr\welijk5 a>d1 op wi] g5ie de          
teg5spo$51 welke &]e k>akt]s l\t]5 (    
/]k51 de w]k+ van e5 hagelslag do54     
,het hangt zam5 met het bijzond]e 9     
,erasmus dat de teleur/ell+5 zijn] lange
 le]j>5 niet 9 /aat zijn gewee/ zijn    
humeur te b$]v51 al prikkeld5 zij 9     
hooge mate zijn ong$uld4 ,9 e5e eeuw to5
 alle m5s*5 9 alle d+5 met heftigheid   
p>tij koz51 en m5 ge5 go$ burg] s*e5 te 
kunn5 zijn zoo m5 niet wit ( zw>t1      
vi]kant vr ( vi]kant teg5 01 wi/ hij met
 ongev5a>de gee/kra*t zi* voor uit]/5 te

 ho$5 en1 gelijk hij tot e5 w]elddeel   
het woord rigtte1 e5 w]elddeel te /aan4 
,de lu!ran5 hebb5 hem v]wet5            
onv]bet]lijk rooms*1 de rooms*5 me] dan 
e5 halve lu!raan te zijn4 ,humani/5     
hebb5 hem gehav5d als e5 afvallige1 en  
!olog5 weg5s zijn humanisme hem         
uitgemaakt voor e5 lib]tijn4 ,e5        
filoloog heeft hem ges*old5 weg5s zijn  
b]isp5 e5] cic]oniaans*e lat9iteit2 en  
zijn roem 0 latijns*e briev5 te kunn5   
s*rijv51 fraaij] dan s$]t ,cic]o iem& 9 
,europa g$aan _h4 ,e5 paus aanva>dde de 
opdragt van zijn ,nieuw ,te/am5t1 en e5 
pausgez9d keiz] liet door di5>5 d]      
,inquisitie de exempl>5 ophal5 en       
v]nietig54 ,tijd- en l&g5oot5 van hem   
zijn lev5d v]br& weg5s het voor/aan van 
me5+5 die ook de zijne w>52 en hijzelf  
z\ al zijne me5+5 v]loo*5d hebb51 liev] 
dan n zijn] m$em5s*5 op het s*avot te   
br5g54 ,gebor5 ,n$]l&]1 0 hij tegelijk  
e5 gebor5 kosmopoliet4 ,voortgekom5 uit 
het volk1 haatte hij no* het volk1 no*  
de burg]s1 no* de edel54 ,gehoorzaam    

zoon d] ka?olieke k]k1 0 hij onv]moeid 9
 het plag5 h>] be/uurd]s4 ,onkundige    
monnik5 w>5 het s*rikbeeld van d5 gewez5
 augu/ijn]2 do* hij vond de lu!rs*e     
hagepr$ik]s ge5 aanw9/ voor de bes*av+4 
,gekroonde ho(d5 v]e]d5 hem met hunne   
vri5ds*ap2 to* ontsnapt5 zelfs de drag]s
 e5] dri$ubbele niet altijd aan zijne   
kritiek4 ,hij 0 miss*i5 de wij/e man van
 zijn tijd1 en z\ blijv5 lev5 als type  
van d5 l(r$5a> d] dwaa%eid4  ,er be/aan 
van ,erasmus1 behalve zijn boek51 me]   
dan a*tti5 hond]d briev54#bf ,ge5 &]    
m5s*elev5 d] #af;de eeuw is 9 dezelfde  
mate1 uit duiz5d bijzond]h$51 bek5d als 
het zijne4 ,do* te v]geefs zal m5 iem&  
zoek5 die me] dan hij e5 man uit n /uk  
gewee/ is2 hetge5 de kun/k5n]s e5 rok   
zond] naad1 de manskle$]mak]s onz] dag51
 9 de dievetaal d] mode1 un complet     
noem54 ,al zijne deugd5 hebb5 de da>bij 
behoor5de gebrek5 tot foelie2 al zijne  
gebrek5 zijn de gebrek5 zijn] deugd54   
,( op welke &]e wijze te v]kl>5 dat 9   
zijne jeugd1 ondanks de gevoeligheid    

zijn] z5uw51 de armo$e gemakkelijk] zijn
 lig*aam dan zijn gee/ t5 ond] z\       
gebragt hebb52 en 9 de dag5 zelf van    
zijn v]blijf te ,p>ijs ( te ,orleans1   
to5 e5 s*amel ko/huis de e5ige weelde 0 
die hij zi* v]oorlov5 kon1 het a&a*t    
s*5k5 aan e5e ve*tp>tij tuss*5 zijne    
hospita en ha> di5/maagd1 hem ge5       
onwa>dig tijdv]drijf s*e58  ,ik doel op 
e5 d] briev5 uit het ja> #aejj (        
da>omtr5t1 die1 9 vakanti$ag5 uit ,n$]l&
 aan vri5d5 9 ,engel& ( ,frankrijk1 op  
w]kdag5 uit ,frankrijk aan vri5d5 9     
,n$]l& g]igt1 van ,erasmus' to5malige   
/emm+1 en van het ongeme5 k>akt] dat    
lev5slang het zijne gewee/ is1 ons zulk 
e5 go$ d5kbeeld gev54  ,e5 gelett]d en  
welge/eld n$]l&s* koopman1 van wi5 wij  
niets &]s wet5 dan dat hij ,*ri/iaan    
heette en e5 jong]e bro$] door hem na>  
,p>ijs gezond5 0 om ond] ,erasmus' leid+
 zijne /udin te voltooij5 ( aan te      
vang51 bekomt v&a> nu en dan e5 s*rijv54
  ,ik heb1 meldt ,erasmus hem op e5 ke]1
 ik heb het buit5gewoon druk gehad      

v&aag4 ,wa>m$e8 zult gij vrag54         
,antwoord3 met het bijwon5 e5] tooneel-1
 e5e boeij5de tooneelvoor/ell+4  ,0 het 
e5 blijspel1 0 het e5 treurspel8 ,al na>
 gij het nem5 wilt4 ,weet alle5 dat ge5 
d] spel]s dramatis* uitg$o/ 02 het /uk  
telde ma> n b$rijf2 ge5 fluit5          
begeleidd5 het koor2 de v]toon]s hadd5  
ge5 hooge s*oeisels aan1 ma> g+5        
b>voets2 er w]d niet g$an/2 het tooneel 
0 de vlakke bodem1 mijn eetv]trek het   
amfi!at]4 ,na>mate zij zi* v]wikkelde   
w]d de h&el+ spraakzam]1 en om/reeks de 
ontknoop+ 0 de luidru*tigheid volkom54  
,gij d5kt dat ik voor uw amusem5t e5e   
klu*t v]z98 ,to* niet1 ,*ri/iaan1 ik b5 
hi/ories*rijv]4 ,de voor/ell+ wa>van ik 
getuige 0 w]d gegev5 door mijne         
huiswa>d91 9 tweegeve*t met h>e ma>te4  
,de kl>o5 _h re$s g]uim5 tijd we]klonk5 
vr de /rijd aanv+2 ik b$oel1 er g+ e5e  
heftige woord5wissel+ vooraf4 ,op dit   
gebi$ /ond5 zij elk&]1 en ge5 van beide 
p>tij5 behaalde de ov]w9n+4 ,de h&el+   
ges*i$de 9 d5 tu91 t]wijl ik voor het   

v5/] d] eetkam] zwijg5d1 do* niet       
s*reij5d1 /ond toe te zi54  ,ma> nu de  
kata/r(e6 ,na afloop van d5 /rijd kwam  
de g$i5/ige 9 mijne zitkam] de b$d5 do51
 en ond] e5 praatje maakte ik ha> mijn  
komplim5t dat zij wat kraaij5 en s*eld5 
aang+ h>e mee/]es niets toegegev5 _h1   
do* betuigde tev5s mijn le$wez5 dat zij 
dapp]d] s*e5 9 het ro]5 h>] tong dan van
 h>e h&54 ,want de wa>d91 e5 gespi]de   
virago en a?letis* geb\wd vr\wsp]soon1  
_h de gewoonte h>e knok5 te do5 n$]kom5 
op het ho(d d] arme ma>te1 veel kle9]   
dan zij4 ,hebt gij ge5 nagels1 vroeg ik 
ha>1 dat gij dit g$uldig v]draagt8      
,lag*5d antwoordde zij dat het ha> m9d] 
aan mo$ dan aan kra*t5 hap]de4--,d5kt   
gij1 vroeg ik1 dat het 9 d5 oorlog      
bov5al op kra*t5 aankomt8 ,9 i$]e       
militaire ontmoet+ is het plan het      
voornaam/e4 --,zij vroeg welk plan ik   
ha> aan de h& kon do54--,de e]/e maal   
dat zij w$] de h&5 aan u slaat1 zeide   
ik1 moet gij onmiddellijk ha> de muts   
van het ho(d rukk5 7want te ,p>ijs hebb5

 de vr\w5 van zek]5 leeftijd de zond]l+e
 hebbelijkheid zw>te muts5 te drag57 en 
ha> dan 9 het ha> vlieg54  ,ik da*t 9   
het m9/ niet dat zij deze s*]ts ern/ig  
opnem5 z\2 ma> 's avonds1 teg5 et5/ijd1 
kwam e5 d] jonge mann5 die met uw bro$] 
en mij 9 ditzelfde ko/huis won51        
ademloos na> b9n5 loop5 en riep3        
,vri5d51 zoo gij e5 blo$ige klopp>tij   
wilt zi51 komt dan spo$ig6--,wij rept5  
ons wat wij kond51 en vond5 onze hospita
 en ha> meid slaags 9 d5 tu94 ,niet     
zond] moeite s*eidd5 wij ha>4 ,de /ukk5 
getuigd5 hoe moorddadig de /rijd gewee/ 
04 ,hi] e5e muts1 da> e5 sluij]1 de     
bodem be/rooid met vlokk5 ha>2 zoo      
me$og5loos w>5 zij elk&] te lijf gegaan4
  ,aan tafel v]haalde de wa>d91 t5 ze]/e
 v]bolg51 hoe brutaal de ma>te zi*      
g$rag5 _h4--,ik wilde ha> t]egt zett51  
zeide zij 7zij me5de3 ik wilde ha> de   
kra*t mijn] vui/5 do5 gevoel571 to5 zij 
9 e5 oogw5k mij de muts van het ho(d    
rukte4 7,het w]d mij duidelijk dat ik   
niet te v]geefs gesprok5 _h74 ,en to51  

g+ zij voort1 to5 smeet de helleveeg mij
 de muts 9 het gelaat 7dit punt 0 door  
mij niet aang]o]d71 en to51 to5 trok zij
 mij hi]1 en hi]1 en hi]1 de h>5 uit1   
ziet6  ,hemel en a>de nam zij tot       
getuige1 nog nooit zulk e5 boosa>dig    
kle9 d+ 9 h>e di5/ gehad te hebb54  ,wij
 ve/igd5 h>e a&a*t op het m5s*elijk3 't 
,kan v]ke]51 en op de wisselvalligheid  
d] krijgskans54 ,intuss*5 w5s*te ik     
mijzelf geluk dat zij mij niet v]da*t   
zijdel+s 9 de zaak betrokk5 gewee/ te   
zijn1 &]s z\ ik op mijne beurt ond]vond5
 hebb5 dat zij e5e tong tot h>e di5/    
_h4#bg  ,ook bij ,dante v9dt m5 erg5s   
zulk e5 tooneel ges*ild]d1 en zelfs gaat
 ,dante nog v]d]2 hij deelt de eig5     
woord5 d] kijv5d5 m$e4#bh ,do* ,erasmus 
heeft niet1 zooals ,dante op die plaats1
 e5 litt]>is* bijoogm]k4 ,hij vis*t     
alle5 uit d5 we$om van zijn kne*tsbe/aan
 de v]makelijke anekdote en teek5t1 met 
hetzelfde n$]l&s* s*ild]/al5t als zijn  
toekom/ige vri5d ,qu9t5 ,metsys het 9   
die dag5 de antw]ps*e woek]a>s doet1    

twee ve*t5de p>ijs*e wijv54         99  
99       99       99       99  ,de vr\w5
 hebb5 9 het volg5d lev5 van ,erasmus   
zoo we9ig plaats +5om51 en hoewel de    
boek5 hem nooit van de gezelligheid     
kond5 v]vreemd51 doet nogtans zijne     
bek5de kam]gele]dheid dit op e5 af/& zoo
 natuurlijk s*ijn51 dat wij van zijne   
v]pligt+5 aan het zwakk]e gesla*t1 de   
ke]5 dat die voor de ges*i$5is zijn]    
ontwikkel+ 9 aanm]k+ kom51 ga>ne meld+  
mak54  ,e5e n$]l&s*e vr\w uit het volk1 
zijne mo$]1 heeft met liefde ov] zijne  
k9d]j>5 gewaakt2 e5e n$]l&s*e           
poort]svr\w d5 jong5 monnik h>e         
vri5ds*ap ges*onk51 en het e]/ hem van  
zijne m$ekloo/]l+5 ond]s*eid52 e5e      
n$]l&s*e edelvr\w het e]/ 9 zijne       
toekom/ gelo(d1 en hem ontvang5 9 ha>   
huis4  ,zij 0 w$uwe en deugdzaam1 ev5als
 ,b]?a van ,hey51 ma> vele j>5 jong] dan
 deze2 e5e vr\w van de groote w]eld1 m9 
( me] patrones van wet5s*app5 en lett]52
 doordrong5 van het besef dat zij h>e   
k9d]51 en 9 de e]/e plaats ha> e5ig5    

zoon1 e5e wa>dige opvo$+ s*uldig 04 ,_h 
het van ha> afgehang51 ,erasmus' kans5  
op lotsv]bet]+ 9 de moeijelijke j>5 van 
zijn zw]v5 tuss*5 ,engel& en ,frankrijk 
z\d5 niet enkel kans5 geblev51 het      
uitzigt z\ e5e w]kelijkheid geword5     
zijn4  ,door ha> huwelijk met e5        
af/ammel+ uit het ,huis van ,b\rgondi1  
zoon e5s halv5 bro$]s van ,k>el d5      
,/\te1 0 ,anna van ,borssele e5e pr9ses 
van d5 blo$e1 v]maags*apt1 to5 ,erasmus 
ha> le]de k5n51 aan d5 spaans*5         
troonopvolg] ,filips d5 ,s*oone         
7#adgh-aejf74 ,ha> mo$] 0 e5e ,b\rbon2  
ha> vad]1 met ( na d5 abt van           
,middelburg1 e]/e edele van ,zeel&2     
zijzelve1 als e5ig k9d1 de erfg5aam van 
al ha> vad]s inkom/5 en bezitt+5 als he]
 van ,vliss+51 van ,ve]e1 van ,cortg5e1 
en v]d]e plaats5 op de zeeuws*e eil&54  
,h>e beeldt5is1 9 half midd5eeuws*-1    
half r5aissance-gewaad1 vult nog h$5 e5e
 d] zev5 niss5 van het fraaije ve]s*e   
raadhuis1 voltooid ( aangevang5 door ha>
 kle9zoon1 ,maximiliaan van             

,b\rgondi4#bi  ,de g$u*te ad]lat+5 aan  
welke ,k>el de ,/\te1 ,maximiliaan van  
,oo/5rijk1 ,filips van ,spanje1 als     
grav5 van ,holl& en ,zeel& gewoon w>5   
hunne zeeuws*e en holl&s*e edel5 te     
ond]w]p52 heff+5 9 geld1 9 s*ep51 9     
troep51 bela/+5 9 d5 vorm van ko/b>e    
opdragt5 ( gezants*app52 s*ijn5 t5      
laat/e zelfs e5 zoo aanzi5lijk =tu9 als 
dat van ,anna's vad]1 ,wolf]d ,,vi van  
,borssele1 uitgeput te hebb54 ,de       
s*itt]5de erfdo*t] aanva>dde e5e met    
s*uld5 bezwa>de nalat5s*ap4#cj  ,miss*i5
 _h e5 twe$e huwelijk1 met e5 man van e5
 groot v]mog51 al w>e het van m9d] rang 
( me] leeftijd1 alles w$] 9 het gelijk  
kunn5 br5g54 ,do* de d]tigj>ige w$uwe1  
die 9 ha> e]/5 e*t niet op roz5         
gesluim]d _h1 wilde da> niet van hoor54 
,jui/ 9 d5 tijd h>] k5nismak+ met       
,erasmus1 sle*ts vi] ( vijf j>5 ha>     
oud]e1 _h zij h>e z9n5 op e5 jonkman van
 buit5gewone s*oonheid ma> van          
middelmatige geboorte en we9ig inkom/5  
gezet1 zek]5 he] ,lodewijk van          

,montfoort1 b]ooid ,adonis4 ,het pleit  
voor h>e volh>d+ dat zij t5 slotte d5   
man h>] keus1 di5 zij b9n5 we9ige j>5   
v]liez5 z\1 als he] van ,ve]e heeft wet5
 te do5 huldig52 do* het huwlijk        
mi%aagde de blo$v]want5 van b\rgondis*e 
zijde ze]4 ,process5 en inbeslagnem+5   
w>5 het gevolg4 ,de s*ijnb>e millionaire
 0 ind]daad betrekkelijk arm4#ca  ,_h   
,erasmus dit alles van het beg9 af      
gewet51 hij z\1 to5 e5 zijn] zeeuws*e ( 
noordbrabants*e vri5d5 g\v]neur van     
pr9ses ,anna's zoontje geword5 0 en 9   
briev5 na> ,p>ijs hem e5- en &]maal d5  
l( d] mo$] en van d5 knaap gezong5 _h1  
zi* niet v]blijd hebb5 met e5e doode    
mus*4 ,deze h]s5s*im 0 de laat/e groote 
teleur/ell+ zijn] jeugd4  ,s$]t hij     
gehoor gegev5 _h aan de uitnoodig+ d]   
pr9ses1 ha> op het ka/eel ,cortg5e e5   
bezoek te kom5 br5g52 hij aan ha>       
voorge/eld 02 hij van ha> bem9lijk      
k>akt]1 h>e degelijkheid1 ha> smaak voor
 de fraaije lett]51 d5 gun/ig/5 indruk  
ontvang5 _h en v]bl9d 0 door d5 s*ijn   

van groo!id h>] lev5swijze1 v]beeldde   
hij zi* dat zij sle*ts n woord behoefde 
te sprek5 om hem tot het ond]nem5 d]    
vurig bege]de ,italiaans*e reis 9 /aat  
te /ell54 ,h>e gulle ontvang/2 h>e      
bel(t5 9 d5 e]/5 tijd1--to5 zij zelve   
nog niet wi/ hoe vij&ig de betrekk+5 van
 ha> e]/5 man ha> gez9d w>51 en hoe     
afhankelijk h>e nieuwe huwlijksplann5 hr
 mak5 z\d51--v]/]kt5 hem 9 di5 waan4 ,de
 h]9n]+ d] go$e dag51 op ,cortg5e       
doorgebragt1 liet hem niet w$] los4 ,e5e
 vor/9 van di5 rang1 gebi$/] ov] e5e    
halve prov9cie1 ni*t van d5 s\v]e91     
lev5d op zulk e5 voet1 s*e5 hem toe zi* 
9 g\d te bad54 ,niem& moe/ het          
gemakkelijk] vall51 niem& aang5am] zijn 
dan ha>1 e5 arm5 augu/ijn]-monnik met e5
 aanleg als d5 zijn5 en nog zond]       
betrekk+1 9 de geleg5heid te /ell5 zijne
 /udin te gaan voltooij54 ,0 het niet   
e]vol voor e5e n$]l&s*e edelvr\w de     
erk5de bes*]m/] te heet5 van e5 gele]de1
 die zi* voorbe/emd grondlegg] d]       
noord-europees*e r5aissance gevoelde8   

,e5 half dozijn briev51 ond] d5 v]s*5   
indruk d] ev5 snel v]ijdelde als        
opgewekte v]wa*t+ uit ,n$]l& en uit     
,p>ijs ges*rev51 do5 ons van dit jong/e 
maats*appelijk /ormpje 9 ,erasmus'      
b9n5/e met belang/ell+ getuig5 zijn4    
,twee ( drie zijn g]igt aan d5 zeeuws*5 
g\v]neur van d5 kle95 ,adolf van        
,b\rgondi1 ,jacobus ,battus1 vri5d van  
,erasmus' jongel+sj>51 man van niet     
gewone bekwaamh$51 door d5 dood wegg5om5
 e] hij zijne volle maat _h kunn5       
gev54#cb ,e5 vo]t het adres van d5 jong5
 ,m\ntjoy1 ,erasmus' engels*5 lve te    
,p>ijs4#cc ,e5 het adres van pr9ses     
,anna zelve4 ,het is e5 l(di*t 9 proza1 
ges*rev5 to5 de s*oone vooruitzigt5 nog 
niet v]nietigd w>54#cd  ,moe/5 wij alle5
 na> di5 laat/5 brief oordeel51 wij z\d5
 van d5 /& d] zaak ge5 duidelijke       
voor/ell+1 en bov5di5 no* van ,erasmus' 
go$5 smaak1 no* van d5 go$5 smaak d]    
pr9ses1 e5e gun/ige me5+ bekom54 ,zulke 
(f]s aan de tijdsgeleg5heid vorm5 zeld51
 na zoovele j>51 e5e aang5ame lektuur4  

,het is niet natuurlijk d5 briefvorm te 
bezig5 t5 e9de e5e dame h>e eig5        
lev5sges*i$5is te v]hal51 uit te weid5 9
 h>e v]di5/5 als vor/91 als vr\w1 als   
jonge mo$]1 en de lotgevall5 van ha>    
gesla*t 9 h]9n]+ te br5g54 ,nog /ijv] is
 het1 indi5 zij bij toeval ,anna heet1  
da>bij de zu/] van kon+9 ,dido1 de mo$] 
d] maagd ,m>ia1 en de mo$] van d5 pr(eet
 ,samuel1 om beurt5 te pas te do5 kom54 
,erasmus zelf vond di5 /ijl ev5 sle*t   
als wij1 en hij heeft voor e5 ke] er zi*
 alle5 van b$i5d1 omdat hij zi*         
voor/elde dat het zoo behoorde4  ,zijne 
eig5lijke me5+ le]5 wij e]/ uit de      
briev5 aan ,battus k5n52 e5]zijds zijne 
lev5dige hoop dat alles nu go$ zal gaan1
 en tegelijk zek] voorgevoel dat de zak5
 e5e v]ke]de w5d+ zull5 nem54 ,het treft
 hem e5e zoo beleefde uitnoodig+        
ontvang5 te hebb52 en 9 zijn s*room is  
hij ma> half zek]1 t5 huize d] pr9ses   
e5e go$e v]toon+ te zull5 mak54 ,ma> het
 v]wond]t hem tev5s dat zij t5 behoeve  
d] reis hem e5 afgeleefd pa>d z5dt1 en  

als reisgeld e5e zoo g]+e som dat de    
ko/5 da>m$e onmogelijk go$gemaakt kunn5 
word54 ,kan w>mte het e9de zijn van zulk
 e5 koel beg98 vraagt hij zi* af4  ,na  
de p]soonlijke k5nismak+ is hij opgetog5
 ov] h>e wellev5dheid1 h>e              
vri5delijkheid1 h>e go$h>tigheid4 ,zij  
belo(t hem e5 ja>geld van twee hond]d   
g\d5 frank52 en hij twijfelt niet (     
,battus zal1 opdat hij alva/ na> ,itali 
v]trekk5 kunne1 ha> wet5 te beweg5 hem  
e5 wissel van dat b$rag op e5 p>ijs*    
huis te do5 z5d54 ,hij is bezig de e]/e 
uitgaaf zijn] ,adagia 7a*?ond]d grieks*e
 en latijns*e spreekwoord51 toepasselijk
 uitgebreid7 voor de p]s g]e$ te mak54  
,zijn plan is1 dat boek op te drag5 aan 
ha> zoontje ,adolf4 ,hij korresponde]t  
ond]wijl met ha> 9 het frans*2          
ongetwijfeld vreez5d dat te veel latijn 
ha> afs*rikk5 zal4 ,ma> e5 vol ja>      
v]loopt1 en hij bekomt niets4  ,zond]   
afgun/ v]neemt hij dat ,battus intuss*5 
e5 &]5 jong5 ,n$]l&] aan ha> voorge/eld1
 en zij ook dez5 m9zaam ontvang5 heeft4 

,die &]e1 ,willem van ,g\da1 is e5      
voormalig /adg5oot en m$e-kloo/]l+1 e5  
tal5tvol di*t]1 e5 boezemvri5d4#ce ,het 
pleit1 erk5t ,erasmus1 voor het oordeel 
d] pr9ses1 behag5 9 hem te v9d54 ,ma>   
het z\ hem niettem9 le$ do51 zoo hijzelf
 di5 t5 gevolge moe/ a*t]/aan2 en hij is
 niet ov]tuigd dat vri5d ,willem1 die1  
als di*t]s zijn1 ga>ne 9 gezels*ap gaat 
en e5 go$ glas dr9kt1 van h>e gav5 e5   
ev5 nuttig gebruik zal mak5 als door hem
 g$aan z\ zijn4  ,battus s*rijft na>    
,p>ijs dat de f9ancin d] pr9ses niet 9  
d5 bloeij5d/5 /aat v]ke]52 en ov] niet  
lang5 tijd1 bij e5 nieuw bezoek aan     
,zeel&1 zal ,erasmus p]soonlijk zi*     
kunn5 v]gewiss5 dat dit helaas ge5      
v]z9sel5 zijn4 ,hij zal dan bev9d5 dat  
h>e go$]5 op hoog bevel zijn            
geseque/re]d1 ha> p]soon ond] toezi*t is
 ge/eld1 en zij veele] 9 de t]m5 valt   
ond]/& te ontvang5 dan te v]le554 ,do*  
aanvankelijk1 nog ond] d5 indruk van d5 
/aat di5 zij vo]t1 h\dt hij dit voor    
praatjes1 en s*rijft h>e v]leg5heid     

hi]aan toe dat zij t] wille van d5 jong5
 bruidegom1 di5 zij liefheeft1          
buit5sporige v]t]+5 maakt4  ,zij v]doet1
 s*rijft hij t]ug1 zij v]doet ha> tijd  
en ha> geld aan ha> ,lodewijk 7nugatur  
et lusitat72 en zoo dit ha> voorw5dsel  
is om niets te gev51 dan voorzie ik dat 
zij nooit iets gev5 zal2 want zulke     
v]onts*uldig+5 hebb5 de groot5 altijd   
bij de h&4 ,e5e fraaije zaak1 ind]daad1 
dat zij niet e5 pa>hond]d frank5 voor   
mij kan afzond]51 wa> zulke kapitale    
somm5 9 d5 bodemlooz5 put d] hui%\d+    
v]dwijn56 ,aan middel5 voor het ond]h\d 
van ik weet niet welke domme prie/]s    
heeft zij ge5 gebrek2 ma> om de         
onafhankelijkheid te v]zek]5 van e5 die 
boek5 z\ kunn5 s*rijv51 wa>dig          
on/]felijk te blijv5 voortlev5--h\d mij 
deze grootspraak t5 go$e6--da>voor s*iet
 niet ov]4 ,laat het zoo zijn dat zij 9 
ongeleg5heid g]aakt is2 dit is h>e eig5 
s*uld4 ,wa>om legt zij het aan met di5  
welgemaakt5 saletjonk] 7bellus ille     
homunculus71 9 plaats van1 zooals h>e   

j>5 en de hulpbehoev5dheid h>] sekse    
betam5 z\1 te h]tr\w5 met e5 a*tba> en  
+etog5 man8 ,zet zij zi* dit niet uit de
 kru91 dan voorzie ik dat zij nog 9     
groot] moeijelijkh$5 rak5 zal4 ,en me5  
niet dat ik zoo spreek uit e5ig]lei     
vij&ige gez9dheid6 ,integ5deel1 ik heb  
ha> lief2 gelijk niet me] dan mijn pligt
 is1 wanne] ik b$5k hoe voorkom5d zij   
mij ontvang5 heeft4 ,ma> ik bid u1 welk 
v]s*il z\ het mak51 voor e5 =tu9 als het
 h>e1 zoo ik tweehond]d frank5 bekwam8  
,op mijn woord1 zev5 ur5 da>na z\ zij   
zi* naauwlijks h]9n]5 het geld te hebb5 
wegges*onk56#cf  ,9 deze h>de v]wijt5   
kl9kt iets van d5 toon die we9ige j>5   
lat] door ,b5v5uto ,cell9i1 ov]ig5s door
 zijne opvlieg5dheid en zijne           
lig*aamskra*t d5 zwakk5 en /ill5        
,erasmus zoo ongelijk1 9 zijne          
g$5ks*rift5 zal aangeslag5 word54 ,het  
is de taal d] zelfzu*t van het g5ie dat 
van zijne toekom/ zi* bewu/ is1 de w]eld
 cijnspligtig aan zi* a*t1 en 9 d5      
prikkelb>5 hoogmo$ zijn] on/(felijke    

wa>de het tuss*5beide kom5 van nietig   
geldelijke h9d]pal5 niet v]drag5 kan4   
,wij gevoel5 dat er 9 ,europa e5e nieuwe
 magt ont/aan is1 de magt van d5 gee/1  
welke 9 de b9n5kam]1 en 9 v]tr\welijke  
gemo$suit/ort+5 aan vri5d51 op het      
papi]1 zi* de me]d]e van d5 rijkdom en  
d5 ev5knie d] geboorte weet4 ,alle5 op  
zijn tal5t laat ,erasmus zi* voor/aan2  
niet op deugd5 wa>9 hij mag uitmunt51 ( 
op d5 invlo$ zijn] augu/ijn] orde1 ( op 
zijne prie/]lijke wijd+4 ,9 het ong$uld 
van zijn hoog] v]/&elijk gezag1 hak5d   
na> het oog5blik dat w]eldlijke en      
k]kvor/5 hem als e5 gelijke 9 hun kr+   
zull5 opnem51 v]w5s*t en v]tre$t hij 9  
g$a*te de van wuf!id bes*uldigde vr\w1  
wi] nietige be/emm+ hem bij het v]vull5 
d] zijne1 die zooveel gewigtig] is1 9 d5
 weg /aat4  ,e5 &]e brief aan ,battus1  
van wat vroeg] ( wat lat] dagteek5+1 en 
wa>9 hetzelfde !ma beh&eld wordt1 ma>   
s*]ts5d1 v]za*t aanm]kelijk dez5 indruk4
 ,battus bekomt da> het v]zoek1 bij het 
voordrag5 van de belang5 zijns vri5ds   

aan de pr9ses1 d5 kle95 ,adolf als      
tuss*5p]soon te bezig54 ,adolf moet als 
pleitbezorg] van ,erasmus1 die zulke    
fraaije briev5 aan zijne mo$] s*rijft1  
e5 van buit5 gele]d v]t$]5d lesje       
opzegg54 ,battus zelf moet de pr9ses do5
 opm]k5 dat ,erasmus te bes*eid5 is om  
regt/reeks ha> met zijne w5s*5 bek5d te 
mak52 dat iem& met zulk e5e zwakke      
gezondheid niet na> ,itali reiz5 kan1   
zond] veel geld uit te gev52 dat de     
kloo/]bro$]s 9 h>5 di5/ hoog/5s 9 e5e ( 
twee k]k5 d5 l( h>] deugd5 wet5 te      
v]breid51 t]wijl de boek5 van ,erasmus  
gelez5 zull5 word5 door ,griek51 door   
,latijn51 door alle volk5 d] a>de2 dat  
m5 zulke ongelett]de !olog5 als de &]5  
sle*ts voor het grijp5 heeft1 ma> zijn  
gelijke naauwlijks nmaal 9 v]s*eid5     
eeuw5 voorkomt4 ,t5zij1 v]volgt de      
briefs*rijv]1 t5zij uw gewet5 te naauw  
is om t5 behoeve van e5 vri5d wat       
noodleug5s te v]koop54#cg  ,ik d+ niets 
af op het gee/ige dez] voor/ell+4 ,de   
plaats is belangrijk als teek5 van het  

voorgevoel e5] v]ma>dheid1 wi] mee/e    
ond]p&5 op dat tijd/ip nog gelev]d moe/5
 word54 ,to5 ,erasmus dit s*reef be/ond 
er van hem nog ge5 &] noem5swa>dig boek 
dan de oud/e ze] onvoll$ige uitgaaf     
zijn] ,spreekwoord54 ,do* het komt mij  
voor dat de booz]e brief de eeuw en de  
v]h\d+5 jui/] s*ild]t4  ,het aang5aam   
v]haal zijn] e]/e ontmoet+ met ,anna van
 ,borssele 9 e5 van het ka/eel ,cortg5e 
g$agteek5d s*rijv5 aan "l ,m\ntjoy 7e5e 
ov]/room+ de$ 9 #aecb di5 feodal5 burgt 
9 de golv5 v]dwijn571 is de be/e        
v]onts*uldig+ van ,erasmus' da>op       
gevolgde onregtva>dige a*t]do*t4 ,me]   
dan tw9tig j>5 heeft hij pr9ses ,anna   
ov]leefd1 en lang vr ha> dood hadd5 zij 
elk&] voor go$ uit het oog v]lor54      
,zijne s*uld 0 het niet dat hij op zijn 
9 betrekk+ kom5 met e5e l&g5oot van di5 
rang en die gav51 wele] v]wa*t+5 b\wde2 
de h>e niet1 dat zij hem teleur/ell5    
moe/4 ,ha> onv]mog5 heeft op d5 duur hem
 niet ges*aad2 en voor h>e welwill5de   
oogm]k5 heeft 9 de ges*i$5is zijn lat]e 

roem ha> met e5e plaats beloond1 die    
teg5 e5 pa> knorrige uitvall5 t5 dage   
van zijn /rijd me] dan opweegt4  ,als   
s*ild]ij is de brief aan "l ,m\ntjoy1   
ges*rev5 9 de e]/e dag5 e5]             
,febru>ijma&1 ond] het invall5 van e5   
halv5 dooi na lange en felle vor/1 e5   
keurig n$]l&s* w9t]gezigt4 ,de bes*rijv+
 vraagt ge5 &]e toeli*t+ dan dat het    
ka/eel ,cortg5e vlak teg5ov] ,ve]e lag1 
en het va>wat] tuss*5 ,wal*]5 en        
,noord-,bevel& tijdelijk e5e ijsbaan    
aanbood4  ,e9delijk1 meldt ,erasmus aan 
"l ,william1 e9delijk b5 ik hi] beh\d5  
aangekom51 ik mag zegg5 9 spijt d]      
v]e5igde magt5 van hemel en hel4 ,welk  
e5e v]s*rikkelijke reis6 ,spreek niet   
van ,h]cules ( ,ulysses3 voortaan a*t ik
 beid5 als k9d]54 ,iuno1 d5 di*t]s /e$s 
ongez9d1 v]kla>de mij d5 oorlog4 ,oud]  
gewoonte /ookte zij ,aeolus op2 en w>e  
het sle*ts bij /orm5 geblev56#ch ,alle  
wap55 des hemels bragt zij teg5 mij 9   
het veld1--v9nige k\de1 sneeuw1 hagel1  
reg51 mi/1 n kort begrip d] v]e5igde    

vorm5 van sle*t wer4 ,nu zond zij die   
plag5 afzond]lijk1 dan te zam54  ,d5    
e]/5 na*t g+ het1 na e5 ov]vlo$ig5 reg51
 w$] fel vriez52 hetge5 d5 weg ze]      
moeijelijk maakte4 ,voeg da>bij e5e     
ov]vlo$ige hoeveelheid sneeuw1 v]volg5s 
hagel1 v]volg5s nogmaals reg51 die1     
zoodra hij d5 bodem ( e5 boom/am raakte1
 ijs w]d4 ,de weg 0 ov] zijne volle     
bre$te n ijskor/2 niet eff51 ma> golv5d1
 en met e5e s*]pe punt op d5 top van    
i$]5 kle95 heuvel4 ,de boom5 w>5 met ijs
 bekle$1 zoo dik en zoo zwa> dat de     
topp5 van sommig5 d5 grond raakt54 ,van 
&]5 w>5 de takk5 afges*eurd1 van &]5 de 
/amm5 doormidd5 gesplet52 nog &]5 w>5   
geheel ontworteld4 ,v]s*ill5de l&li$51  
mann5 van j>51 betuigd5 mij zulk e5     
s*\wspel nog niet beleefd te hebb54     
,intuss*5 moe/5 onze pa>d5#ci nu door   
sneeu:op5 wad51 dan zi* e5 weg ban5 door
 met ijs begroeide dor5/ruik51 dan spor5
 volg51 h>d als /e5 door de vor/ en     
da>na door d5 ijzel ges*]pt1 dan ov] e5e
 bevror5 sneeuwkor/ tr$5 die niet /evig 

g5oeg 0 om h5 te drag51 ma> wel om hun  
de enkels te kwets54  ,hoe d5kt gij dat 
,erasmus 9 di5 /& van zak5 te mo$e 08   
,de v]baz+ van zijn pa>d deelde zi* m$e 
aan d5 b]ijd]4 ,zoo vaak het di] de oor5
 spit/e zonk mijn mo$1 en telk5s als het
 /ortte sprong mijn h>t ov]e9d4 ,het e5e
 oog5blik bekroop mij de vrees getr(f5  
te zijn door het noodlot van ,bell](on1 
het &]e v]w5s*te ik mijne ligtz9nigheid 
die gele]dheid en lev5 mij _h do5       
toev]tr\w5 aan e5 r$eloos di]4  ,do*    
v]neem e5 avontuur dat gij wan5 z\dt aan
 de wa>a*tige fabel5 van ,lucianus      
ontle5d te zijn1 w>e het niet 9 lev5d5  
lijve mijzelf ov]kom51 en w>e niet      
,battus er ooggetuige van gewee/4#dj    
,het ka/eel lag vr ons en e5e baan van  
ijs s*eidde er ons van4 ,het woei di5   
dag zoo hevig dat van de &]e zijde twee 
mann5 te v]geefs d5 ov]togt beproefd    
hadd54 ,de w9d _h h5 omv]geworp5 en     
g$ood4 ,do* ik1 gelukkig1 _h hem 9 d5   
rug4 ,ik g+ op d5 r& van d5 dijk zitt5  
en liet mij na> b5$5 glijd51 zeilde de  

ijsvlakte ov]1 en be/uurde mijne va>t   
met e5 /ok die di5/ de$ als ro]4 ,nieuwe
 soort van navigatie6  ,op de geheele   
reis na> hi] b5 ik bijna ge5 s*epsel    
teg5gekom52 en niem& kwam mij a*t]op1   
zoo ongun/ig 0 het we]4 ,e]/ d5 vi]d5   
dag is de zon zi* kom5 v]toon51 indi5   
het v]toon5 heet5 mag4 ,en voordeel 0   
voor mij aan het zam5treff5 van al die  
teg5spo$5 v]bond51 dat ik m9d] bang     
behoefde te zijn voor diev54 ,niettem9 0
 ik bang voor h51 gelijk de pligt is van
 i$] die e5e gevulde beurs op zak heeft4
  ,zi$a> het v]haal mijn] reis4 ,0 zij  
e5e aane5s*akel+ van el5d51 hetge5      
volgde 0 l\t] liefelijkheid4 ,9 wel/&   
b]eikte ik het slot van ,anna1 vr\we van
 ,ve]e4 ,hoe zal ik de beleefdheid1 de  
vri5delijkheid1 de edelmo$igheid dez]   
dame bes*rijv58 ,rhetoris*e bloem51 dit 
weet ik1 zijn v]da*t2 inzond]heid bij h5
 die als gij er slag van hebb5 ze aan te
 w5d54 ,do* 9 dit geval1 gelo( mij1 maak
 ik mij aan ge5]lei ov]drijv+ s*uldig1  
en het is veele] mijne kun/ die te kort 

s*iet bij de w]kelijkheid4 ,e5e z$ig]1  
v]/&ig]1 bevallig] ( vri5delijk] vr\w   
w]d door de natuur nooit gevormd4 ,van  
h>e heus*heid heb ik de uit/ek5d/e      
blijk5 ontvang51 en zond] dat ik 9 de   
geleg5heid 0 ha> n di5/ te bewijz51     
heeft zij 9 de hoog/e mate mij aan zi*  
v]pligt4#da         99       99       99
       99       99  ,hi] moet5 wij      
s*eid5 van ,erasmus4 ,op zijn v]d]5     
lev5sloop1 zeide ik re$s1 is door zijne 
l&g5oot5 we9ig invlo$ uitgeoef5d4 ,zoo  
de di5/5 welke n$]l&s*e vr\w5 hem bewez5
 niet v]d] z\d5 reik5 dan het e9de zijn]
 le]j>51 aan de beweg+ zijn] w&elj>5    
blev5 de n$]l&s*e mann5 nag5oeg vreemd4 
,ons be/ek eis*t alle5 dat wij1 na zulk 
e5 ruim gebruik van zijne briev5 gemaakt
 te hebb51 ook de beteek5is tra*t5 aan  
te duid5 van de twee &]e w]k51 die      
ondanks hun idioom tot h$5 hem do5      
voortlev5 als d5 man van e5 nieuw5 tijd4
 ,de kle9e wijsge]ige satire1 b$oel ik1 
die zijn populair/e ges*rift blijv5 z\1 
en zijne ta*tig kort] en lang] dialog5  

ov] all]lei ond]w]p5 van d5 dag4  ,m5   
bewe]t dat de volg5de anekdot5 hi/oris* 
zijn niet alle51 do* m5 noemt met naam  
en to5aam de noordn$]l&s*e /ad wa> de   
/ukjes gespeeld zull5 hebb54  ,te       
,dordre*t 0 e5 prie/] die heimelijk     
e5ige lev5de krabb5 op het k]kh( zette1 
aan wi] zijd5 hij br&5de waska>sjes     
geplakt _h4 ,het kruip5 dez] di]5 tuss*5
 de grav51 bij avond1 de$ de uitw]k+ e5]
 s*rikb>5de spok]ij1 zoodat de geme5te  
zi* e]bi$ig op e5 af/& hield4 ,als het  
volk hi]ov] ze] v]s*rikt 0 7gaat de oude
 dordre*ts*e /$ebes*rijv] voort1 aan    
wi5s zelfbehagelijk antipapi/is*e       
v]tolk+ e5] bladzijde van ,erasmus ik   
deze plaats ontle571 zoo riep de prie/] 
van d5 /oel dat het ziel5 w>5 van       
afge/orv551 dewelke bad5 door miss5 en  
aalmoez5 van ha> pijn v]lo/ te zijn4    
,het b$rog kwam uit1 doordat twee ( drie
 krabb51 die de prie/] v]get5 _h op te  
nem51 met de ka>sjes ond] de ruigte     
gevond5 w]d54 ,hij v]zon nog e5 &] /uk  
w]ks4 ,hij woonde bij e5 ni*t die ze]   

rijk 02 en als 't midd]na*t 0 kwam hij 9
 ha> kam] met e5 wit lak5 om1 gelijk (  
hij e5 gee/ w>e gewee/1 e5ige woord5    
b9n5'smonds mommel5de1 hop5de dat de    
vr\w e5 exorci/ z\ ontbi$5 ( zelve hem  
z\ aansprek54 ,ma> zij1 e5 manlijk h>t  
hebb5de1 heeft heimelijk e5 van ha> nev5
 geb$5 dat hij zek]5 na*t 9 ha> kam]    
wilde wak54 ,hij1 welgewap5d zijnde teg5
 spok]ij1 en wel g$ronk5 hebb5de om niet
 v]va>d te zijn1 w]d 9 het b$ v]borg54  
,de gee/ kwam op de gewoonlijke mani]1  
ik weet niet hoe droevig /55de4 ,de     
exorci/ wordt wakk]1 spr+t op1 en1 nog  
niet heel nu*t]51 kijkt hem aan4 ,de    
gee/ me5de1 hem met huil5 en geba> te   
v]s*rikk54 ,ma>3 ,zijt gij de ,duivel1  
zeide de dronka>d1 ik b5 zijn ,mor1 en  
sloeg hem lu/ig met e5 /uk h\ts4 ,hij z\
 hem afgemaakt hebb51 t5 w>e de prie/]1 
v]&]5de van /em1 g]oep5 hadde3 ,h\ op1  
ik b5 ge5 gee/1 ik b5 ,he] ,jan4 ,op die
 bek5de /em sprong de vr\w uit het b$1  
en s*eidde h54#db  ,e5 man van ,erasmus'
 rang 9 de wet5s*ap _h 9 e5e &]e omgev+ 

en e5 &]5 tijd niet behoev5 af te dal5  
tot het boek/av5 van zulke groll54 ,het 
v]di5t opm]k+ dat ,erasmus' /rijd teg5  
de eig5lijk gezegde monnik51 hunne      
luiheid1 hunne onkunde1 hun brass51     
hunne losb&igheid1 ons niet bijzond]    
treft4 ,s$]t d5 ,roman de ,r5>t1 d5     
,roman de la ,rose1 de v]tell+5 van     
,boccaccio1 0 deze satire e5 afgezaagd  
ond]w]p4#dc ,dante laat re$s d5 ,heilig5
 ,b5$iktus klag5 ov] het snel v]welk5 d]
 ideal5 van het kloo/]lev54 ,9 m9d] tijd
 dan e5 eikel behoeft om eik te word51  
zu*t bij hem de /i*t] d] b5$iktijn]-orde
 7e]/e helft d] #f;de eeuw71 ziet m5 de 
v]hev5/e in/ell+5 9 ha> eig5 teg5beeld  
onta>d54#dd ,re$s de ,heilige           
,bonifacius 7e]/e helft d] #h/e7 hangt 9
 zijne briev5 e5 taf]eel van mona*ale   
misbruik5 op1 hetwelk volg5de eeuw5 niet
 donk]d] kleur5 kond54#de  ,het e5ige   
nieuwe 9 ,erasmus' /rijd teg5 de kloo/]s
 0 dat hij niet hunne h]vorm+ b$oelde1  
ma> hunne opruim+1 als voortaan ov]bodig
 geword5 normaal be/&deel d] zam5lev+4  

,als bijzond]e g5oots*app5 tot bevord]+ 
van 9- en uitw5dige z5d+1 als in/ell+5  
van liefdadigheid1 als toevlugtsoord5 d]
 vrijwillige w]eldv]zak+1 als br&punt5  
e5] na> d5 ,heilig5 ,b5$iktus te noem5  
gele]dheid mogt5 de kloo/]s zijn5twege  
blijv54 ,9 alle &]e opzigt5 hadd5 zij   
volg5s hem voor go$ uitg$i5d4#df        
,w]kelijk 0 aan de univ]siteit5 voor de 
wet5s*ap e5 nieuw kweekb$ ontslot54 ,het
 ond]wijz5d p]soneel voor lag]e en      
middelb>e s*ol5 behoefde niet lang] uit 
de kloo/]s getrokk5 te word54 ,er 0 e5  
ond]wijz]s/& van leek5 ont/aan4 ,lat] z\
 die klasse dagelijks talrijk] word51   
na>mate het veldw9n5d prote/antisme ond]
 het humanisme d] lag]e rang5 me]       
aanhang]s wi]f4  ,ma> wat regt/reeks    
,erasmus en zijn tijd k5m]kt is dat     
p>tijkiez5 vr het gezond v]/& teg5 het  
bijgelo(1 zooals 9 het ontmask]5 van di5
 dordre*ts*5 bo]eb$rieg]4 ,dit 0 iets   
mod]ns4 ,te dez5 aanzi5 is 9 d5 boezem  
van het ka?olicisme1 wat het            
onov]w9lijke van zijn afke]1 de         

hevigheid zijn] satire1 het pr(ane (    
goddelooze d] uitdrukk+ betreft1        
,erasmus de ,voltaire d] #af;de eeuw    
gewee/4 ,hij moet 9 de e9delijke        
zegepraal d] r$e ze] va/ gelo(d hebb51  
dat hij met e5 onv]deeld gemo$ zoo lu/ig
 aan de pijl]s d] leg5de heeft kunn5    
/aan s*udd54  ,9 e5e zijn] ,zam5sprak5  
v]haalt hij van e5 /orm op zee1 en van  
sommige dwaze k]kgel(t5 d] passagi]s1   
wanne] de s*ipp] heeft aangekondigd dat 
het hag*elijk oog5blik van pomp5 (      
v]gaan gekom5 is4 ,erasmus is 9 d5 loop 
d] j>5 uit ,frankrijk en ,n$]l& zoo     
dikwijls na> ,engel& ov]ge/ok51 dat wij 
het tooneel d] h&el+ die hij bes*rijft  
onwillekeurig op de ,noordzee ( 9 het   
,kanaal zoek54 ,en1 laat de v]tell] zi* 
vrag52 na re$s door e5 en &] voorbeeld  
de zond]l+e w]k+ van het geva> op de    
e5sklaps ontwak5de vroomheid d] m5s*5   
ges*ild]d te hebb51 k5ba> aan het       
inroep5 d] bes*]m+ van v]s*ill5de       
heilig52 en 0 er niem& die aan d5       
,heilig5 ,*ri/(fel da*t8--,jawel2 en    

zelfs kon ik mijn lag*5 niet h\d5 to5 n 
hunn]1 bang dat hij niet v]/aan z\      
word51 d5 ,*ri/(fel d] ka!draal van     
,p>ijs1 e5 beeld als e5 b]g1 luidkeels  
e5e waska>s belo(de zoo groot als       
hijzelf4 ,met inspann+ van al zijne     
kra*t5 _h hij dit e5- en &]maal         
uitgegalmd1 to5 e5 go$e k5nis nev5s hem 
met d5 elboog hem aan/iet en flui/]5d   
tot hem zeide3 ,b$5k wat gij belo(t2 al 
v]ko*t gij al uw bezitt+51 e5 waska>s   
van dat gewigt z\dt gij niet kunn5      
betal54 ,zwijg1 domoor1 beet de &] hem  
toe1 nog za*t] sprek5d1 opdat de        
,heilige ,*ri/(fel het niet hoor5 z\2   
d5kt gij dat ik het me58 ,e5 vetka>s zal
 hij hebb51 me] niet2 zoo ik ma> e5maal 
w$] aan d5 wal b54--,de bott]ik6 ,dat 0 
zek] e5 ,holl&]8 --,ne51 ma> het 0 e5   
,zeeuw4#dg  ,l&g5oot5 zoom9 als         
vreemdel+51 leek5 zoom9 als prie/]s     
word51 wanne] ,erasmus dit ond]w]p      
aanro]t1 door hem gespa>d4 ,aan alles is
 m]kba> dat hij met welgevall5 e5 di]   
tijd5 beleeft1 welke m5 da>na 9         

,duits*l& met d5 naam van               
,aufklrungsp]iode z\ a&uid54 ,hij v9dt  
het g5oegelijk1 te velde te trekk5 teg5 
de betoov]de w]eld zijn] eeuw4 ,de      
vrees1 met het onkruid ook de t>we te   
zull5 uitrukk51 kwelt hem niet4 ,het z\ 
hem e5 lu/ zijn1 zelfs s*amele li$51 als
 m>skram]s en s*epel+51 9 e5e v]li*te   
d5kwijze te zi5 deel54  ,9 dit opzigt   
heeft er 9 zijn bre91 s$]t hij het      
kloo/] v]liet1 e5e vol/rekte omw5tel+   
plaats gegrep52 en wij kunn5 ons        
voor/ell5 dat m5ig vroom ka?oliek zijn] 
dag51 ov] zoovele /\te spott]nij5 als   
hij zi* v]oorlo(de1 b$5kelijk het ho(d  
heeft ges*ud4 ,wat wilde deze           
,rott]damm]8 ,aan welk gezag ontle5de   
hij het regt1 op die wijze en 9 die mate
 het volksgelo( aan te r&58 ,z\ de w]eld
 s*oon] zijn1 wanne] hij van h>e        
betoov]+ ha> ontzwaveld _h8  ,9 d5 ijv] 
zijn] polemiek ziet ,erasmus dit alles  
voorbij1 en gaat alle5 met de eis*5 d]  
bes*av+ en van het maats*appelijke te   
rade4 ,hij die als jongel+ het          

vri5d9netje bewond]de dat ondanks de    
geb$5 van vad] en mo$] d5 sluij] aannam1
 v]he]lijkt 9 zijne dialog51 nu hij e5  
man geword5 is1 de e]b>e vrij]ij van e5 
m9n5d pa>3 de ,jongel+ en het           
,meisje4#dh ,wanne] gee/elijk5 ( leek51 
die ge5 hebreeuws* v]/aan1 alle         
hebreeuws*e boek5 z\d5 will5 v]br&5 en  
zij de nag$a*t5is van ,reu*l91 uitgev]  
d] e]/e hebreeuws*e spraakle]1 zoo veel 
mogelijk zw>t mak51 dan s*rijft hij1 na>
 de mode van d5 tijd ,reu*l9's naam 9   
het grieks* v]tal5d1 de ,hemelva>t van  
,capnio1 en wij/ d5 v]li*t5 gele]de 9 de
 v]blijv5 d] gelukzalig5 e5e e]eplaats  
aan4#di  ,9 de ,bek5t5iss5 van d5       
,soldaat komt de onz9 van het oorlogvo]5
 aan het li*t1 beoordeeld na> d5 huurl+ 
die niet voor zijn vad]l& ( voor e5     
beg9sel ve*t1 ma> alle5 om uit plund]5  
te gaan en zi* te v]rijk54--,dat ziet er
 gele]d uit3 ,m]curius bij het v]trek1  
,vulcanus bij de ?uiskom/6--,van welke  
,vulcanuss5 en welke ,m]curiuss5 spreekt
 gij8--,ik b$oel dat gij1 die bij het   

he5gaan vleugel5 aan de voet5 s*e5t te  
hebb51 ?ans h9kt4--,zoo doet gewoonlijk 
die uit d5 oorlog komt4--,en wat dreef u
 na> d5 oorlog1 bem9na> van het         
hazepad8--,de hoop op buit _h mij c\rage
 gegev54--,gij ke]t dus huiswa>ts met e5
 som van belang8--,met e5 l$ig5 buidel1 
ja4--,dit on!ft u van de zorg het       
ge/ol5e t]ug te gev54--,dat de$ ik re$s 
lang gel$54 ,alles gaf ik t]ug4--,aan   
wie8--,aan ,trijntje1 aan ,wijntje1 en  
aan het v]ke]bord4  ,op di5 toon gaat de
 zam5spraak voort1 tot ook het pleg5 van
 heiligs*5nis 9 de k]k5 gebie*t         
wordt--,ik vrees dat gij na> ,rome zult 
moet51 om voor zoovele misdad5 v]giff5is
 te bekom54--,mij is e5 kort]e weg      
bek5d3 ik zal na> de dom9ikan5 gaan en  
met de kommiss>iss5 het op e5 akkoord   
w]p54--,ma> die alta>ro(8--,al z\ ik    
,*ri/us-zelf geplund]d en hem het ho(d  
van d5 romp geslag5 hebb51 zij bezitt5  
ov]al aflat5 voor2 alles wordt door h5  
ges*ikt4--,bekomm]de het u niet somtijds
 wat er van uw ziel word5 z\1 indi5 gij 

sneuveldet8--,ge5 oog5blik4 ,ik 0       
volkom5 g]u/1 want op e5 ke] _h ik mij  
de ,heilige ,b>b>a aanbevol54--,nam zij 
u ond] ha> bes*]m+8--,zek]1 ik zag ha>  
mij za*tjes toeknikk54--,wanne] me5det  
gij dit te zi58 ,op welk uur van d5 dag8
 's ,morg5s8--,ne51 's middags na       
tafel4--,ma> op dat oog5blik1 wil ik    
w$d51 zaagt gij ook de boom5            
w&el58--,die man raadt alles6#ej  ,de   
zam5spraak ,*>on is teg5 de oorlogvo]5de
 vor/5 g]igt en duidt /\tweg1 bijna met 
ev5 zoovele woord51 keiz] ,k>el ,v en de
 kon+5 ,frans ,i en ,h5drik ,,viii als  
de voorname m5s*eslagt]s van het tijdvak
 aan1 die 9 zulke mate de m>kt d]       
ond]w]eld ov]vo]5 dat de oude opgelapte 
helles*uit te kle9 en te wrak geword51  
en ,*>on na> de a>de gekom5 is om e5e   
nieuwe en groot]e te be/ell54  ,*>on is 
9 zijn s*ik4 ,hoe me] ziel51 is het ook 
bij hem1 ma> niet 9 de gezellige        
beteek5is die de lev5d5 aan het         
spreekwoord he*t51 hoe me] vreugd4 ,hij 
vree/ alle5 dat zek]e polygraaf da>bov5 

hem afbreuk do5 zal1 door te welsprek5d 
teg5 d5 oorlog te s*rijv5 en d5 vr$e aan
 te bevel54--,maak u niet ong]u/1 wordt 
hem geantwoord1 die man pr$ikt voor     
doove oor54  ,behalve om dit t5 tooneele
 vo]5 van ,erasmus door zi*zelf1 is deze
 dialoog ook m]kwa>dig om e5e z9spel+ op
 de me$og5looze en blo$ige gelo(sv]volg+
 9 die dag51 teek5 van de wass5de magt  
d] kett]ij4--,indi5 er nu de e5e ( &]e  
go$e ,god op/aat die de vor/5 met elk&] 
v]zo5t1 klaagt ,*>on1 dan b5 ik e5      
b$orv5 man4--,ge5 nood1 v]zek]t m5 hem1 
te di5 aanzi5 kunt gij op beide oor5    
ru/ig slap54 ,9 de e]/e ti5 j>5 komt er 
ge5 vr$e4 ,alle5 de paus van ,rome      
v]maant ijv]ig tot e5dragt2 ma> hij     
s*uurt d5 moriaan4 ,er zijn ook /$5 die 
zu*t5d ond] zoovele ramp5 gebukt gaan2  
er zijn pruttel5de volk5 die het e5e    
ong]egtigheid noem5 dat t] wille d]     
e]zu*t1 d] bijzond]e veet51 van twee (  
drie p]son5 de w]eld ond]/bov5 geke]d   
worde2 ma> gelo( mij1 ondanks de        
r$elijk/e v]toog5 zal het woord aan de  

,furin blijv54 ,wat ik e*t] zegg5 wilde3
 wa>om komt gij na> de a>de t5 behoeve  
uw] nieuwe s*uit8 ,kon ,vulcanus u niet 
help58--,nu nog fraaij]6 ,ik b$ank voor 
e5 s*ip van metaal4--,voor e5 kle9igheid
 hadt gij van hi] e5 s*eep/imm]man kunn5
 ontbi$54--,dat is zoo2 ma> wij hebb5   
b5$5 gebrek aan mat]iaal4--,hoe nu8 ,en 
al die boss*58--,alles gekapt4 ,zelfs   
het h\t 9 de ,elyses*e ,veld54--,mag ik 
vrag5 met welk doel8--,voor het v]br&5  
van de s*imm5 d] kett]s4 ,zij kom5 9    
zulk5 getale1 dat wij onlangs /e5kol5   
zijn moet5 gaan delv54#ea  ,9 d5        
,cykloop-evangeli$rag] word5 de sle*te  
lu!ran5 t5toonge/eld4 ,e5 ridd] die     
,polyfemus heet en die m51 om zijn      
ongun/ig uit]lijk1 zoo m5 hem op zee ( 9
 e5 bos* ontmoette1 voor e5 /ruikroov] (
 e5 boekani] z\ aanzi51 po*t op het     
bezit van e5 ,nieuw ,te/am5t 7e5 ,nieuw 
,te/am5t 9 de latijns*e v]tal+ van      
,erasmus7 dat hij zorgvuldig heeft do5  
b9d5 en met kleur5 v]si]54#eb--;,e5     
franciscan] bij ons 9 de buurt1 v]haalt 

hij1 vo] ge/adig teg5 het ,nieuwe       
,te/am5t van ,erasmus uit4 ,ik g+ hem   
sprek5 ond] vi] oog51 pakte met de      
l9k]h& hem bij de h>5 en de$ hem de     
kra*t van mijn regt]vui/ gevoel54 ,zijn 
gans*e bakhuis1 z takelde ik hem toe1 0 
n bult4 ,is dat niet e5 bewijs dat ik   
het evangelie liefheb8 ,da>na heb ik1   
bij wijze van absolutie1 er hem nog drie
 buil5 m$e op d5 s*$el geslag52 e5 9    
naam des ,vad]s1 e5 9 naam des ,zoons1  
e5 9 naam van d5 ,heilig5 ,gee/4--,niet 
onevangelis*1 ind]daad6 ,dat noem ik het
 evangelie v]d$ig5 met het              
evangelie4--,e5 &] franciskaan maakte   
het nog bont]1 en g+ 9 zijn raz5 teg5   
,erasmus i$]e maat te buit54 ,door      
evangelis*5 ijv] v]vo]d trad ik dreig5d 
op hem toe1 noodzaakte hem geknield     
v]giff5is te vrag51 en te erk5n5 dat    
zijne booze woord5 w>5 +egev5 door d5   
,duivel4 ,_h hij gea>zeld1 mijn         
helleba>d z\ zijn n$]gekom5 op zijn     
kru94 ,ik blaakte van /rijdlu/1 en zag  
er uit als e5 v]toornde ,m>s4           

,v]s*ill5de p]son5 zijn van dit tooneel 
getuig5 gewee/4#ec--;,het v]wond]t mij  
dat de man niet op de plaats zelve      
doodgeblev5 is4 ,ma> zeg mij1 om op ons 
gesprek van da>ev5 t]ug te kom51 hoe    
/aat het bij u met de kuis*heid8--,de   
j>5 zull5 mij +etog5heid le]51 hoop ik2 
do* ik weig] niet u 9 v]tr\w5 te bek5n5 
dat ik nog ge5 model-evangelis*e b51    
enkel e5 uit d5 groot5 hoop4 ,wij       
evangelis*5 hebb5 vi] evangelin1 en jag5
 bov5al vi] d+5 na3 e5e go$e tafel1     
ins*ikkelijke vr\w51 e5ig kapitaal1 en  
alles do5 wa> wij lu/ 9 hebb54 ,zijn die
 ons deel1 dan heff5 wij d5 bek] en     
roep5 9 gee/v]vo]+3 ,i ,paean6 leve het 
,evangelie6 het rijk van ,*ri/us        
kome6--,zoo lev5 epikuri/51 niet de     
evangelie-drag]s4 --,toege/emd2 ma> gij 
weet dat ,*ri/us almagtig is1 en hij 9  
e5 oogw5k &]e m5s*5 van ons mak5        
kan4--,ook zwijn5 kan hij van u mak52   
gemakkelijk] zelfs1 da> h\d ik het voor1
 dan brave li$54 ,het wordt tijd dat gij
 van dit bee/a*tig lev5 afs*eid         

neemt4--,ik ontk5 dit te m9d]1 da> de   
pr(et5 onz] dag5 het nad]5d e9de d]     
w]eld aankondig54 ,ik v]beid de h& van  
,*ri/us4--,zoo8 ,nu1 dan moogt gij      
toezi5 dat die h& u kne$ba> v9de4 ,en   
wa>uit leid5 uwe pr(et5 af dat het e9de 
d] w]eld aan/a&e is8--,omdat1 zegg5 zij1
 de m5s*5 ?ans ev5zoo lev5 als 9 de dag5
 vr d5 ,zondvlo$4 ,zij et51 zij dr9k51  
zij tafel51 zij nem5 en gev5 t5         
huwelijk1 zij loop5 vreemde vr\w5 na1   
zij koop51 zij v]koop51 zij woek]51 zij 
b\w52 de kon+5 vo]5 oorlog1 de prie/]s  
pe9z5 op v]me]d]+ van inkom/51 de !olog5
 breij5 syllogism51 de monnik5 dweil5   
wa> m5 ga1 het volk komt 9 op/&4        
,erasmus s*rijft zam5sprak52 alle plag5 
tegelijk zijn ov] ons uitge/ort3 hong]1 
dor/1 inbraak1 oorlog1 pe/1 b]o]t51     
geldgebrek4 ,zijn dit ge5 teek55 dat het
 m5s*elijk gesla*t zijn e9de nad]t8#ed  
,bij het beoordeel5 van deze en         
d]gelijke plaats5 moet m5 op het        
bijzond]e niet te veel nadruk legg54    
,erasmus kan ond] het s*ets5 van zijn   

,evangeli$rag] somtijds aan e5 bepaald  
p]soon g$a*t hebb51 do* de mee/e trekk5 
van het beeld zijn aan de onwa>dige     
lu!ran5 9 het algeme5 ontle5d4 ,hij le$ 
er ond] dat zulke li$5 zi* van zijn naam
 en zijn ,nieuw ,te/am5t b$i5d5 als     
s*ild van hunne ondeugd51 hunne         
h>t/ogt51 ( hun *iliasme4 ,de fijne     
smaak van d5 filoloog gruwde van dit    
b$uimel5 zijn] d5kbeeld5 door de s*>e2  
en hij wreekte zi* 9 het latijn4        
,v]s*ill5de b]oemde plaats5 uit         
,erasmus' ,zam5sprak51 zuiv]e kle9e     
g5re-s*ild]ij5 zond] polemis*e /rekk+1  
kan m5 ov]al aangehaald v9d54#ee ,zijne 
bes*rijv+ van sommige duits*e logem5t51 
als teg5/ell+ van sommige frans*e1 9 het
 ho(d/uk ,h]b]g54#ef ,zijne ges*i$5is   
van d5 ,pa>dekoop] die me5de b$ot te    
hebb5 en zelf b$ot w]d4#eg ,zijne       
ons*uldige ,t>tuff]ie3 de ontmoet+ van  
twee litt]>is*e vri5d5 die zoek5 te     
v]b]g5 dat het latijns* proza1 wa>9 zij 
elk&] toesprek51 latijns*e v]z5 zijn4#eh
 ,zijn ,di*t]lijk ,ga/maal1 wa> e5e     

vrijpo/ige di5/maagd ha> onpraktis*5    
mee/] v]wijt sle*ts v]/& te hebb5 van   
konjektur5-sm$51 en dat hij beetwortels 
voor kropsla aanziet4#ei  ,opm]kelijk is
 de k>akt]bes*rijv+ van e5 zwits]s*     
dorp%]b]gi]1 bij wi5 twee franciskan5   
logies en e5e plaats aan tafel kom5     
vrag54 ,erasmus trekt p>tij voor die    
regts*ap5 monnik51 en de wa>d zelf dankt
 h5 t5 slotte voor hun aang5aam ond]h\d4
 ,do* aanvankelijk is de man uit het    
volk l\t] a*t]do*t en onwil2 en wanne]  
zijne vr\w e5 go$ woord voor de bro$]s  
komt do51 dan snaauwt hij ha> af3       
,welke di]soort komt da> aan8--,be/e    
vri5d1 wij zijn kne*t5 ,gods1 zoon5 van 
d5 ,heilig5 ,franciscus4--,ik kan niet  
beoordeel5 ( ,god s*ik heeft 9 zulke    
kne*t52 ik voor mij z\ er niet ga>ne    
veel van 9 huis hebb54 ,wanne] het op   
et5 en dr9k5 aankomt1 dan zijt gijli$5  
heel wat mans2 ma> om te w]k5 hebt gij  
h&5 no* voet54 ,o* kom6 zijt gij zoon5  
van d5 ,heilig5 ,franciscus8 ,gij       
spreekt altijd ov] ,franciscus'         

maagdelijk5 /aat2 hoe komt hij dan aan  
al die zoon58--,wij zijn zijne zoon5 na>
 d5 gee/4--,nu1 dan beklaag ik uw vad]2 
want uwli$] gee/ is uw sle*t/e          
deel4--,gij s*ijnt ons voor onta>de l$5 
onz] orde aan te zi52 weet dat wij      
obs]vant5 zijn4#fj--;,des te s*]p] zal  
ik u obs]v]51 dat gij niets kwaads      
uitvo]t2 uwe obs]vant5 zijn mij bij     
uitnem5dheid teg5 de bor/4 ,t&5 br5g5   
zij m$e1 ma> ge5 geld1 en zulke ga/5 kan
 ik miss54 ,ik weet ze] go$ dat gijli$5 
bewe]t voor ons te arbeid52 ma> zal ik u
 toon5 hoe gij arbeidt8 ,kijkt e5s na>  
deze pr5t hi]1 aan uw l9k]h&4 ,de vos   
h\dt e5 boetpr$ikatie2 ma> op zijn rug1 
uit de kap zijn] pij1 komt e5 ganzehals 
te voors*ijn4 ,die wolf1 da>1 geeft de  
absolutie aan e5 bie*tel+2 ma> ond] zijn
 voorkle$1 dat gij ziet zwell51 is e5   
lamsb\t v]/opt4 ,g9ds*e aap 9           
franciskan]gewaad waakt bij e5 zieke3 de
 e5e h& h\dt e5 crucifix omhoog1 de &]e 
grabbelt 9 's krank5 beurs4  ,nu komt de
 vr\w tuss*5beide3  ,man1 laat die twee 

van na*t ond] ons dak blijv54 ,ligt dat 
gij als boete voor uw vele zond5 dit e5e
 go$e w]k v]rigt4 ,het zijn brave mann54
 ,nad]h& zal het u tot voordeel         
g$ij54--,hoor die wijfje/aalman6 ,va/   
ligt gijli$5 ond] n dek4 ,ik haat e5    
vr\w die &]e mann5 dan d5 h>5 braaf     
noemt4--,zoo me5 ik het niet4 ,ma> b$5k 
hoe vaak gij misdrev5 hebt door dobbel51
 dr9k51 ve*t51 ruzie mak54 ,en aalmoes  
voor zooveel zond5 zal ge5 weelde zijn4 
,w]p deze mann5 niet uit4 ,op uw /]fb$  
zult gij om h5 vrag54 ,potsemak]s en    
koord$ans]s laat gij toe bij de vleet2  
en h5 jaagt gij weg8--,zult gij         
uits*eid5 met uw gepreek8 ,voort na> uw 
keuk56--,ik ga al4#fa         99        
99       99       99       99  ,deze    
toon d] ,zam5sprak52 te vaak sle*ts     
g$a*tewissel+5 van d5 auteur met zijne  
lez]s1 gekle$ 9 vrag5 en antwoord5 welke
 de t5 tooneele gevo]de p]son5 9 d5 mond
 gelegd word52 is geheel dezelfde als   
van d5 ,l( d] ,dwaa%eid4 ,wie het niet  
wi/ z\ niet geloov5 dat het kle9]e      

ges*rift ti5 ( vijfti5 j>5 vr het       
groot]e voltooid w]d1--gewigtige j>5 9  
,erasmus' lev51 want to5 hij de         
,colloquia ,famili>ia uitgaf 0 hij e5   
b]oemd man1 t]wijl bij het v]s*ijn5 d]  
,/ultitiae ,laus ,europa van zijn be/aan
 zi* nog naauwlijks bewu/ 04#fb  ,de    
tijdg5oot5 hebb5 9 dit boekje bov5al e5e
 satire van de maats*appelijke en       
k]kelijke misbruik5 d] eeuw gezi52 en   
w]kelijk behoeft m5 het sle*ts te       
doorblad]5 om zi* te v]gewiss5 dat de   
auteur zi* heeft voorge/eld al s*]ts5d  
e5 zw>5 slag te slaan4  ,zijn aanval op 
de v]s*ill5de gee/elijke ord5 is        
geweldig4 ,zond] het zelfb$rog dat zij  
aan mijn invlo$ dank51 laat hij de      
,dwaa%eid zegg51 z\d5 deze li$5 de      
rampzalig/5 d] m5s*5 zijn4 ,de geheele  
w]eld haat h52 zelfs h5 toevallig te    
ontmoet5 geldt voor e5 boos voorteek54  
,niettem9 zijn zij met zi*zelv5 t5      
hoog/e +5om51 en lat5 op hunne go$e w]k5
 zi* zooveel voor/aan dat n hemel hun te
 kle9 dunkt voor hunne v]di5/51--niet   

b$5k5d dat ,*ri/us 9 d5 oordeelsdag al  
die k]kgeb>5 en nietige ov]lev]+5       
v]smad51 en alle5 vrag5 zal na> het     
nakom5 van zijn liefdegebod4 ,e5 zal dan
 zijn buik v]toon51 gezwoll5 van het    
vis*-et54 ,e5 &] ti5 mud psalm5         
uit/ort54 ,e5 d]de opsomm5 hoeveel      
duiz5d ke]5 hij geva/ heeft1 en dat     
zijne maagziekte voortkomt uit het      
veelvuldig gebruik5 van ma> n maaltijd  
daags4 ,e5 zal zulk e5 /apel c]emoni5   
kom5 a&rag51 dat zev5 vra*ts*uit5 di5   
naauwlijks z\d5 kunn5 lad54 ,e5 zi*     
b]oem5 9 ge5 ze/ig j>5 e5 /uk geld te   
hebb5 aang]aakt1 t5zij met dubbel       
omwoelde v+]s4 ,e5 zijne pij lat5 zi51  
zoo vies en vet dat ge5 s*ipp] ha> z\   
will5 aantrekk54 ,e5 zal lat5 kl9k5 dat 
hij als e5 spons vijf5vijftig j>5 heeft 
va/gezet5 aan dezelfde plaats2 e5       
bewijz5 dat hij door het ge/adig        
mett5-z+5 hees*1 e5 dat hij door de     
e5zaamheid /ompz9nig1 e5 dat door het   
/elselmatig zwijg5 zijne tong /ijf      
geword5 is4 ,wa>1 zal ,*ri/us h5 9 de   

r$e vall51 vreez5d dat zij &]s hond]d   
uit zull5 roem51 wa> kom5 deze nieuwe   
,jod5 v&aan8 ,er is ma> n wet die ik    
voor de mijne erk51 en van ha> hoor ik  
niet repp54 ,onv]hol5 en zond]          
gelijk5iss5 heb ik wele] het erfdeel    
mijns ,vad]s toegezegd1 niet aan pij51  
s*ietgeb$51 on?\d+5 van spijs ( drank1  
ma> aan w]k5 d] b>mh>tigheid1 ik erk5   
niet voor de mijn5 wie zi*zelv5 9 die   
mate ov]s*att5 en heilig] will5 s*ijn5  
dan ik4--,met welke gezigt5 zull5 zij   
elk&] aanzi51 d5kt gij1 wanne] zij deze 
taal v]nem51 en bem]k5 dat zij de m9d]5 
gea*t word5 van matroz5 en koetsi]s8    
,ond]wijl zijn zij zalig 9 hope1 dank   
zij mijne gun/4#fc  ,de l(r$e op        
zi*zelve1 welke ,erasmus de ,dwaa%eid   
laat h\d51 is g$eeltelijk onopregt1 na> 
m5 ziet4 ,e5e noodlottige v]bl9d+ 9 het 
z$elijke wordt voorge/eld kwanswijs als 
e5e go$e gave des ,hemels2 voor het m9/ 
als e5e aang5ame zwakheid welke m5 de   
arme m5s*elijke natuur t5 go$e moet     
h\d54 ,hoe radeloos ongelukkig z\d5 de  

monnik5 zijn1 indi5 zij wi/5 wat ,*ri/us
 eig5lijk van h5 d5kt6  ,voor iem& die  
het wap5 d] ironie wi/ te hant]5 0 dit  
e5e gelukkige vond/1 en ,erasmus blijft 
niet 9 gebreke de ad] te ontg9n54 ,indi5
 e5 biss*op1 gaat de s*ijnba> za*tmo$ige
 ,dwaa%eid voort1 indi5 e5 biss*op      
ov]woog om welke r$5 hij e5 l9n5 ov]kle$
 draagt1 blank als sneeuw3 z9nebeeld van
 e5 smetteloos lev52 wat de v]b9d+sknoop
 tuss*5 de twee hoorn5 van zijn mijt]   
beteek5t3 e5e volmaakte k5nis van beide 
,te/am5t51 het ,oude en het ,nieuwe2 wat
 het s*oeisel zijn] h&53 de zuiv]e en   
door niets m5s*elijks v]ontre9igde b$i5+
 d] sakram5t52 wat de h]d]lijke krom/af3
 het zorgvuldig weid5 d] toev]tr\wde    
kudde2 wat het vooruitg$rag5 crucifix3  
de zegepraal ov] alle m5s*elijke        
h>t/ogt51--z\ hij dan niet e5 v]drietig 
en komm]vol lev5 leid58  ,indi5 de      
opp]/e k]kvoogd51 ,*ri/us' /$eh\d]s1 het
 lev5 van ,*ri/us poogd5 na te volg51   
zijne armo$e1 zijn zwoeg51 zijn le]51   
zijn kruis1 zijne doodsv]a*t+3 w>e er   

dan op a>de e5 droefgee/ig] be/aan      
d5kba>8 ,wie z\ zijn geheele =tu9 op(f]5
 voor het koop5 van d5 pauselijk5 rang8 
,wie door het zwa>d1 door v]gif1 door   
all]lei geweld5>ij51 9 het bezit van het
 geko*te zi* will5 h&hav58 ,ge5 paus met
 n gre9 wij%eid1 n korrel van het door  
,*ri/us geprez5 z\t1 z\ dit v]lang54 ,en
 zoo heeft de w]eld het aan mij te dank5
 dat ge5 /]vel+ weeld]ig] en onbezorgd] 
leeft dan ,hunne ,heiligh$51 die 9      
voldo5de mate ,*ri/us het zijne me55    
gegev5 te hebb51 wanne] zij te midd5 van
 symbolis*e en s*i] bij het tooneel     
geborgde h&el+5 hun opp]biss*opsb$rijf  
uitoef554 ,wond]5 v]rigt51 dit w>e      
oud]wets*2 d5 volke het evangelie       
v]kondig51 e5 v]moeij5d w]k2 d5 bijbel  
v]kl>51 s*oolmee/]a*tig2 bidd51         
tijdroov5d2 tran5 /ort51 onwa>dig en    
v]wijfd2 armo$e lijd51 niet fatso5lijk2 
geslag5 word51 s*&elijk en onbe/aanba>  
met d5 rang van p]son5 die te naauw]nood
 de bloem d] kon+5 tot het kuss5 hunn]  
gezeg5de voet5 toelat52 /]v51 e9delijk1 

hoog/ v]drietig2 gekruisigd word51 e5   
onuitwis*ba> s*&m]k4 ,b\wvallige        
grijsa>ds word5 er ond] h5 gevond5 die  
d5 krijgsmo$ van jongel+5 t5 toon       
spreid51#fd en no* hunne s*atki/ vreez5 
te l$ig51 no* teg5 veldtogt5 opzi51 no* 
het als e5 s*rikbeeld aanm]k5 de wett51 
de godsdi5/1 d5 vr$e1 en alle m5s*elijke
 zak5 ond]/bov5 te ke]54#fe  ,bij al de 
satirieke s*rijv]s van het tijdvak v9dt 
m5 deze invektiev5 t]ug2 niet het s*a>/ 
bij de gewez5 monnik5 ond] h54 ,erasmus1
 ,skelton1 ,lu!r1 ,rabelais1 all5 zijn  
r5egat5 van het kloo/]- en het          
prie/]lev52 all5 hebb5 bij ond]v9d+ d5  
vals*5 s*ijn e5] ov]e5gekom5 w]eldv]zak+
 le]5 k5n54 ,ongevoelig voor de         
bes*uldig+ zi* als apo/el5 des vlees*es 
aan te /ell51 ijv]5 zij uit alle magt   
voor het natuurlev51 en ham]5 wat zij   
kunn5 op het k]kdom4 ,het e5ige wat     
,erasmus ond]s*eidt 7en na hem de       
s*rijv]s d] ,obscurant5-briev5          
ond]s*eid5 zal7 is dat zijn latijn hem  
ontoegankelijk maakt voor het volk4#ff  

,9 e5e &]e reeks plaats5 van d5 ,l( d]  
,dwaa%eid heeft deze opgeh\d5 e5e       
ondeugd te zijn1 ma> blijft zij nog /e$s
 e5e b]ispelijke neig+4 ,de m5s* v9dt   
behag5 9 uitspann+5 die v]gefelijk      
potsi]lijk w>51 indi5 zij er niet toe   
bijdroeg5 hem 9 zijne aangebor5 woe/heid
 te /ijv54 ,aldus de h>t/ogt d] vor/5 en
 d] groote he]5 voor het jagtv]maak4    
,inzond]heid door zijn h]haald log]5 op 
de l&go$]5 van engels*e edel5 k5de      
,erasmus uit eig5 aans*\w5 de           
tragi-komis*e praktijk51 de/ijds bij het
 jag5 9 gebruik2 en zijn jong/e engels*e
 lev5sbes*rijv] doet hem regt wanne] hij
 het volg5de1--wa> m5 de antipa?ie van  
d5 e5zijdig ontwikkeld5 lett]kundige    
nam5s het gezond v]/& en de za*te z$5   
teg5 de buit5sporigh$5 en de wre$heid   
van het sport hoort opkom51--voor e5e   
p]soonlijke h]9n]+ h\dt3#fg  ,van n     
soort met de zi5de bl9d5 zijn zij voor  
wie de jagt bov5 alles gaat1 en wi]     
gemo$1 bew]5 zij1 door e5 niet ond]     
woord5 te br5g5 gevoel van welbehag5    

ov]/roomd wordt1 wanne] zij de          
v]foeilijke melodie d] waldhor5s ( het  
bass5 d] hond5 v]nem54 ,er zijn er1 op  
mijn woord1 wi] reuk door d5 drek-zelf  
d] hond5 aang5aam wordt geprikkeld1 als 
w>e het kaneel4 ,en welk e5 g5ot1 wanne]
 het gevang5 di] ontweid ligt te word56 
,het gepeupel mag oss5 en s*ap5 slagt53 
het afmak5 van wild is d5 edelman       
voorbeh\d54 ,deze1 het ho(d ontbloot1 de
 knie gebog51 trekt e5 mes dat voor dit 
doel be/emd is en voor ge5 &] gebruikt  
mag word54 ,9 zek]e orde1 met zek]e     
geb>51 snijdt hij plegt/atig zek]e /ukk5
 uit4 ,hoewel de om/&]s hetzelfde       
tooneel ontelb>e mal5 bijgewoond hebb51 
/aan zij opnieuw e]bi$ig-zwijg5d toe te 
zi51 niet &]s dan ( er e5e nog onbek5de 
godsdi5/ige h&el+ gevi]d w]d4 ,zij wi5  
da>na het voorregt te beurt valt te mog5
 proev5 van de vang/1 /ell5 dit met e5e 
bevord]+ 9 d5 adel/& gelijk4 ,vraagt m5 
( deze jag]s1 door hun ge/adig nazett5  
en et5 van wild wel iets hoog]s b]eik5  
dan dat zij zelv5 all5gs 9 we9ig m9d]   

dan wilde di]5 onta>d58 ,ne52 ma>       
ond]wijl v]beeld5 zij zi* niettem9 e5   
kon+slev5 te leid54#fh  ,?ans kom5 de   
plaats5 wa> de dwaa%eid beg9t te zweem5 
na> e5e deugd2 9 zulke mate dat wij ha> 
niet geheel kunn5 v]oordeel5 zond] het  
geme5ebe/ van e5 nuttig /eunsel1 ( het  
lev5 d] bijzond]e p]son5 van e5         
ons*uldig en aang5aam tijdv]drijf te    
b]oov54  ,tot afwissel+ ontle5 ik e5e   
bladzijde aan e5e &]e ,/ultitiae ,laus1 
ges*rev5 door e5e jong]e tijdg5oot van  
,erasmus 9 ,frankrijk1 ,l\ise ,lab      
7#aebe--aefe74 ,sommige trekk5 zijn]    
v9d+ zijn door de s*oone lyones*e       
,cordire 9 ha> ,dbat de ,folie et       
d',am\r zoo gelukkig nagevolgd1 dat de  
europes*e lett]kunde van het tijdvak    
miss*i5 ge5 volmaakt] proeve van        
erasmiaans*e r5aissance/ijl 9 de l&/aal 
heeft aan te wijz54#fi  ,m5 hoore       
,m]curius1 advokaat van ,folie1 de      
m]kb>e teek55 van waanz9 bij het v]liefd
 jong meisje opsomm54 ,de g$a*te en de  
w5d+ zijn van ,erasmus2 ma> ons geeft   

dit oude frans* e5 bet]e voor/ell+ van  
d5 algeme55 toon zijn] satire1 dan de   
be/e v]tal+ 9 h$5daags* n$]l&s* v]mag4  
,et dans t\s ces actes de la pauvrette1 
pleit ,m]curius1 quels traits tr\vez-v\s
 que de ,folie8 ,avoir le coeur sp> de  
soymesme1 tre ma9t5ant en paix1 ores en 
gu]re1 ores en treves2 c\vrir et ca*] sa
 d\leur3 *ang] visage mille fois le i\r3
 s5tir le sang1 qui lui r\git la face1 y
 montant3 puis s\de9 s'enfuit1 la       
laissant palle1 a9si qui honte1         
esprance1 ou peur1 n\s g\v]n5t4 ,*]*] ce
 qui n\s t\rm5te1 feignant le fuir1 et  
nanmo9s avoir cra9te de le tr\v]3       
n'avoir qu'un petit ris entre mille     
s\pirs3 se tromp] soymesme3 brusl] de   
lo93 gel] de prs3 un p>l] int]rompu3 un 
sil5ce v5ant t\t  c\p3 ne sont-ce t\s   
signes d'une p]sonne aline de son bon   
ent5dem5t8#gj  ,nog e5 !ma van ,erasmus 
wordt door de uitnem5de prozas*rijf/]1  
tev5s di*t]es1 niet m9d] bevallig       
uitgew]kt4 ,het is3 dat de zam5lev+     
groote v]pligt+5 heeft aan d5 mo$ en het

 bl9d zelfv]tr\w5 van enkele onbesuisd53
 waaghalz5 en dwaz5 ind]daad1 ma>       
gevi]d] burg]s van hun l& somtijds dan  
de wikk5de wijz5 en voorzigtig54 ,w$]   
vo]t ,m]curius het woord en konklude]t3 
,p\r le dire en un mot1 mettez moy au   
monde un homme totalem5t sage d'un cot  
en un fol de l'autre3 et pr5ez g>de     
lequel s]a plus e/im4 ,monsieur le sage 
att5dra que l'on le prie1 et demeur]a   
avec sagesse t\t seul1 sans que l'on    
l'apelle  g\v]n] les villes1 sans que   
l'on l'apelle en conseil2 il v\dra      
esc\t]1 all] posm5t o il s]a m&3 et on a
 afaire de g5s qui soi5t pronts et      
dilig5s1 qui faill5t plus tot que       
demeur] en *em94 ,il aura t\t loisir    
d'all] plant] des *\s4 ,le fol ira tant 
en vi5dra1 en donn]a tant  tort et      
trav]s1 qu'il r5contr]a en f9 quelque   
c]veau p>eil au si5 qui le p\ss]a3 et se
 f]a e/im] gr& homme4 ,le fol se mettra 
entre dix mille arquebuzades1 et        
possible en es*ap]a2 il s]a e/im1 l\1   
pris1 suivi d'un *acun4 ,il dress]a     

quelque entreprise esc]vele1 de laquelle
 s'il ret\rne il s]a mis jusques au     
,ciel4 ,et tr\v]ez vray en somme que p\r
 un homme sage dont on p>l]a au monde1 y
 en aura dix mille fols qui s]ont  la   
vogue de peuple4#ga  ,het voorname      
ond]s*eid tuss*5 het ,dbat de ,folie et 
d',am\r en d5 ,l( d] ,dwaa%eid is1 dat  
ond] de vele beteek5iss5 wa>9 ,erasmus  
om beurt5 zi* van hetzelfde woord b$i5t1
 ne all5gs en onopgem]kt de ov]h& gaat  
krijg54 ,al vroeg _h zijne moeijelijke  
jeugd hem tot op d5 bodem d] zam5lev+   
le]5 zi51 en m5ig &] z\ 9 zijne plaats  
misan?roop geword5 zijn4 ,hem da>5teg5  
v]maakt 9 de e5zaamheid de g$a*te dat   
alle m5s*elijke h&el+5 en drijfv]5 h>e  
humori/is*e zijde hebb54 ,hij /elt zijne
 opm]k+5 te boek2 en zoo ont/aat1 uit   
zijne eig5 lev5sbes*\w+1 zijne satire4  
,het treft hem dat elke vad] en elke    
mo$] hun uiltje voor e5 valk aanzi51 elk
 jong meisje ha> m9na> voor e5 f5ix     
h\dt1 elke jonge man 9 de oog5 zijn]    
bem9de zi* d5 ,hemel ziet ontsluit54    

,e*tg5oot5 v]drag5 elk&] uit bl9dheid   
voor elk&]s gebrek51 bem]kt hij4        
,/okpa>d5 vorm5 het gewone v]vo]middel  
van d5k]s1 di*t]s1 en gele]d54 ,volk5   
zijn groote k9d]54 ,de scept]s d] kon+5 
gelijk5 somtijds zotskolv54 ,de         
voortplant+ van het m5s*elijk gesla*t   
ond]/elt la*wekk5de geme5zaamh$54 ,i$]  
heeft zijne e]zu*t1 en i$]s e]zu*t haakt
 na> e5e ond]s*eid+4 ,e5v\dig5 ontcijf]5
 somtijds raadsel51 aan wi] oploss+ de  
wijz5 en de v]/&ig5 hunne vlijt en hunne
 olie v]spild54  ,zegt niet1 vraagt de  
,dwaa%eid1 zegt niet tot l( d] ,brab&]s 
e5 brabants* spreekwoord3 ,hoe oud] hoe 
gekk]8 ,hetge5 beteek5t dat dit volk me]
 dan e5ig &] zi* door e5 gezellig5 a>d  
ond]s*eidt1 en door de gebrek5 van d5   
oud]dom 9 m9d]e mate gekweld wordt4     
,niet &]s mijne ,holl&]s1 door ligg+ en 
lev5/rant d5 ,brab&]s zoo naauw v]want4 
,en wa>om z\ ik niet mijne ,holl&]s     
zegg51 da> zij aan hun volh>d5 9 mijne  
di5/ hun bijnaam dank51 en zij zi* di5  
zoo we9ig s*am51 dat zij hem als hun    

voornaam/5 e]etitel bes*\w58 ,laat &]5  
dan de ,m$ea's1 de ,circe's1 de ,v5uss51
 de ,aurora's1 en weet ik welke         
toov]bronn5 aangaan6 ,&]5 bij &]e god9n5
 het geheim d] blo$v]nieuw+ zoek56 ,bij 
mij alle5 v9dt m5 da>toe het v]mog51 bij
 mij de praktijk4#gb  ,ev5 diep als     
,holbe91 die 9 e5 v]lor5 oog5blik zijn  
boekje illu/re]de1 gevoelt ,erasmus dat 
het lev5 d] m5s*5 met het uitvo]5 van e5
 dood$ans gelijk/aat4#gc ,de            
onv]biddelijke god ,t]m9us is hem ge5   
oog5blik uit de g$a*t54#gd ,do* de      
h]9n]+ v]bitt]t hem niet4 ,ov] ge5      
ond]w]p kan hij nad5k51 ( altijd gluurt 
9 zijne v]beeld+ ov] d5 s*\d] d] god9n5 
van deugd1 wa>heid1 s*oonheid1 de       
glimlag*5de met de bellekap1 de         
alomteg5woordige ,fantasie4#ge ,het     
gelo(1 de wet5s*ap1 de liefde1 de       
gee/drift1 de zelfop(f]+1 alles s*ijnt  
hem toe sle*ts tot op zek]e hoogte ern/ 
te zijn1 en ge5 ern/ te kunn5 blijv51   
t5zij door e5 gra9 de folie voor b$]f   
bewa>d4  ,van e5e zijn] invall5de       

g$a*t51 d5 ,h(n>1 hebb5 &]e groote      
v]nuft5 d] #af;de eeuw lev5de wez5s wet5
 te mak51 ev5 populair geword5 als de   
algeme5e bes*av+ zelve3 ,rabelais van   
,panurge1 ,c]vantes van ,san*o1         
,%akespe>e van ,fal/aff4 ,ma> all5 0 hij
 vr met de opm]k+ dat er e5 natuurlijk  
v]b& be/ond tuss*5 de vrijpo/igheid di] 
gee/ige zott51 en het go$ humeur wa>m$e 
zelfs ligtg]aakte kon+5 hunne aanm]k+5  
v]droeg54 ,het 0 e5 gelukkig d5kbeeld   
van ,erasmus1 e5 van de vele            
v]s*ijn+svorm5 d] fantasie op deze wijze
 aans*\welijk te mak54  ,de misb\wde    
knaap 9 di5/ van keiz] ,k>el ,v1 di5    
,antonis ,mor voortreffelijk            
s*ild]de1#gf tre$t onwillekeurig ons    
voor d5 gee/1 wanne] de ,dwaa%eid       
diepz9nig ma> lag*5d r$5e]t3 ,kan het   
uli$5 ontgaan dat zelfs magtige vor/5   
hun gezels*ap op d5 hoog/5 prijs /ell51 
zoodat zond] dez5 de maaltijd no* de    
w&el+ smaakt1 en zij niet n uur buit5   
mijne n>r5 kunn58 ,fluks gev5 zij die   
dwaz5 de voorkeur bov5 hunne /emmige    

wijz51 hoewel ook dez5 fatso5%alve door 
h5 nageh\d5 word54 ,de r$5 is niet v] te
 zoek51 dunkt mij4 ,de wijz5 hebb5 d5   
vor/5 niets dan onaang5ame zak5 m$e te  
deel51 en1 /eun5d op hunne uitgebreide  
k5nis1 ontzi5 zij zi* niet altijd t$]e  
oor5 bijt5d te griev54 ,de n>r5 da>5teg5
 br5g5 voort hetge5 wa>op de vor/5 alom 
en bov5al belu/ zijn3 kw9kslag51        
gee/igh$51 d+5 die do5 s*at]lag*5 en zi*
 v]kneukel54 ,voegt da> het niet te     
v]smad5 voorregt bij1 dat zij alle5 9   
hunne e5v\digheid de zak5 bij ha> w>5   
naam noem56 ,en ik vraag u1 wat is      
l(felijk] dan de gulle wa>heid8  ,ma> de
 oor5 d] vor/5 s*uw5 de wa>heid1 zal    
iem& bew]51 en bov5al om die r$5 mijd5  
zij de wijz5 9 hunne di5/2 vreez5d dat  
er ond] h5 e5 onafhankelijk man gevond5 
worde1 die d5 mo$ heeft me] te lett5 op 
hetge5 is dan op hetge5 behaagt4  ,ik   
erk5 dit3 d5 kon+5 is de wa>heid        
hatelijk4 ,do* hetge5 ik 9 mijne n>r5   
bewond] is jui/ dat niet alle5 wa>h$51  
ma> onbewimpelde /rafr$55 uit hun mond  

met in/emm+ aangehoord word52 zoodat    
dezelfde op5h>tigheid die e5 wijze het  
ho(d z\ ko/51 9 de hoog/e mate          
welgevallig is indi5 zij betra*t wordt  
door e5 dwaas4 ,de wa>heid namelijk     
bezit1 wanne] zij van niets kwets5ds    
v]gezeld gaat1 e5 natuurlijk            
bekor+sv]mog52 ma> alle5 aan de n>r5    
v]le5d5 de god5 die gaaf4#gg  ,de held9 
van ,erasmus heet ,moria1 en gelo(t 9   
h>e olympis*e afkom/4 ,met niet m9d]    
regt z\d5 wij ha> ,love-9-,idl5ess kunn5
 doop52 na> d5 naam van het bloempje    
door welks sap1 uitg$rukt op de oogl$5  
zijn] sluim]5de gade1 ,ob]on 9          
,%akespe>e's ,midsumm]night's ,dream    
,titania met de dwaas/e begoo*el+5      
/raft4 ,moria b]oemt er zi* op1 tegelijk
 de ziel d] w]eld en het lev5d zelfb$rog
 te zijn4 ,zij is het die bij m5s*5 en  
on/]felijk5 de bem9lijke *ronis*e ziekte
 d] h]s5s*imm5 ond]h\dt1 en door hunne  
h]s5s*imm5 h5 gelukkig maakt4 ,ik rijd  
bij de /]vel+5 veelvuldig ov] de tong1  
is ha> e]/e woord het be/e2 want me5t   

niet dat ik onkundig zij hoe kwalijk bij
 de keur d] dwaz5 de dwaa%eid           
aanges*rev5 /aat6 ,nogtans h\d ik vol   
dat mijn g5ie1 en het mijne alle51 god5 
en m5s*5 het gemo$ v]kwikt4 ,r$5a>s van 
b]oep slag5 te naauw]nood1 door lange en
 langdurig ov]da*te toesprak51 d5       
hoord]s hunne zorg5 te do5 v]get53 ik1  
ik behoef mij sle*ts te v]toon51 en e5e 
ongek5de vrolijkheid v]spreidt zi* ov]  
de aangezigt51 e5e onzigtb>e h& /rijkt  
de voorho(d5 glad1 er rij/ e5           
vri5delijk1 toejui*5d lag*54 ,wat mijne 
h]kom/ betreft1 weet dat ik no* ,*aos1  
no* ,orcus1 no* ,saturnus1 no* ,iapetus 
tot vad] heb1 ( hoe die afgeleefde en   
v]molmde god5 heet5 mog52 ma> ,plutus1  
d5 e5ig5 w>5 a>de- en hemelvad]3 wat    
,hesiodus1 ,hom]us1 en ,iupit] zelf1    
bew]5 mog54 ,en niet d5 ,plutus van     
,ari/(anes1 re$s met n voet 9 het graf1 
re$s van het gezigt b]o(d2 ma> d5 nog   
ong$e]d51 t9tel5d van jongel+svuur4 ,en 
niet van jongel+svuur alle51 ma> ook en 
vooral van d5 onv]sn$5 nect> di5 hij op 

e5 ke] met volle teug5 aan d5           
godemaaltijd dronk4 ,mijne mo$] 0       
,neots1 aanvallig/e en lev5slu/ig/e d]  
nimf51 de belig*aamde jeugd4#gh  ,het   
toppunt zijn] p>adoxale /ell+ wordt door
 ,erasmus b]eikt1 wanne] hij 9 de laat/e
 bladzijd5 van zijn ges*rift1 met       
v]wijz+ na> tek/5 uit het ,nieuwe       
,te/am5t1 wa> gesprok5 wordt ov] de     
dwaa%eid des ,kruises1 ov] de dwaa%eid  
,gods welke wijz] is dan de m5s*51 ook  
van het *ri/5dom zelf e5e goddelijke    
kom$ie en van de *ri/elijke vroomheid1  
welke alle a>ds*e voorregt5 v]smaadt t5 
e9de d5 hemel te w9n51 e5e soort van    
heilig5 waanz9 maakt4#gi ,geeft da>bij  
wel a*t1 zegt ,moria1 dat het de k9d]5  
zijn1 de grijsa>ds1 de vr\w51 de arm5   
van gee/1 die door de godsdi5/oef5+5 het
 mee/ bekoord word5 en1 sle*ts          
natuurk9d]5 zijnde1 het ijv]ig/ zi* om  
de alt>5 v]dr+54 ,let er ook op dat de  
godsdi5//i*t]s 9 d5 regel felle vij&5 d]
 lett]5 zijn1 en belijd5is do5 van e5e  
v]wond]lijke e5v\digheid4  ,dit         

scepticisme is het be/e bewijs dat m5 t5
 onregte ,seba/iaan ,br&'s ,n>r5s*iff1  
welks oud/e druk tot #adid t]uggaat1 als
 e5 voorloop] van ,erasmus' ,l( d]      
,dwaa%eid pleegt aan te duid54 ,er zijn 
vele plaats5 9 ,erasmus' boekje wa> hij 
op hetzelfde aanbeeld slaat als ,br& en1
 tot regtva>dig+ van zijn gelo( aan de  
algeme5e he]s*appij van d5 onz91 ev5zoo 
op tallooze dwaz5 wij/ 7boeke-n>r51     
vr\we-n>r51 g\d5 kalf-n>r51 wijn- en    
bi]-n>r51 gelijk de /raatsburgs*e       
burgemee/] ze noemt7 die het geluk 9    
all]lei onwez5lijke g5oeg5s ( voorregt5 
zoek54 ,br&'s boetpr$ik]s-b$oel+ e*t] is
 ,erasmus vreemd2 en bij d5 ,rott]damm] 
vormt de ne1 door d5 ,/raatsburg]       
onv]&]lijk b]ispte dwaa%eid1 sle*ts e5  
incid5t4 ,de s*uit van ,br& is e5       
platbooms va>tuig1 hetwelk desv]kiez5d  
op roll5 gezet1 en op ,va/5avond door de
 /rat5 gevo]d kan word54#hj ,met        
,erasmus' s*uitje1 vlug getuigd1 kan m5 
9 we]wil van d5 rank5 b\w e5e reis om de
 w]eld do54 ,zijne boot s*ijnt e5 wimpel

 van het fos=esc]5d vuur te vo]51 dat   
volg5s de etymolog5 zijn naam aan d5    
,heilig5 ,erasmus d] *ri/elijke oudheid 
dankt4#ha  ,ondanks het hemelsbre$      
v]s*il van taal en omvang komt ge5 &]   
ges*rift d] #af;de eeuw1 wat de         
filos(is*e /rekk+ betreft1 het boekje   
van onz5 l&g5oot nad] dan de groote     
roman van ,rabelais1 v]s*55 van #aecc   
tot #aeed1 en insgelijks e5e de geheele 
zam5lev+ omvatt5de satire4 ,erasmus'    
,dwaa%eid heet bij ,rabelais la ,dive   
,b\teille1 v]teg5woordig/] d]zelfde     
welwill5de wijsbege]te ( lev5sbes*\w+1  
die te midd5 d] onzek]heid en dikwijls  
gemaakte deftigheid van het ond]maans*e1
 het go$ regt van d5 roes d] vrolijkheid
 h&haaft4#hb ,lev5dig hebb5 beid5       
beseft1 ,erasmus en ,rabelais1 dat de   
m5s*1 al spant zijne s*]pz9nigheid h>e  
be/e kra*t5 91 to* niet a*t] het geheim 
van zijn wez5 kom5 kan2 gelo( en eeuwig 
lev5 moet5 kunn5 v]drag51 tot het gebi$ 
d] fantasie gebragt te word52 en ons    
be/aan1 trots elk ond]zoek1 e5          

ondoorgrondelijk m5gsel blijft van      
komis* en tragis*1 v]hev5 en all$aags*4 
,wat de inkle$+ betreft is de ,l( d]    
,dwaa%eid e5 (f] aan de mode4 ,de       
gelett]de w]eld van ,erasmus' dag5 _h   
voor het e]/ w$] k5nis gemaakt met de   
w]k5 van sommige grieks*e s(i/51 ( met  
de s(i/is*e uitspann+5 van voorname     
grieks*e r$5a>s en s*rijv]s4 ,als met   
e5e nieuwigheid v]maakte m5 zi* met d5  
,l( d] ,mug door ,lucianus1 met         
,lucianus' ironis*5 ,l( van ,phal>is1 d5
 siciliaans*5 tiran4 ,m5 h]9n]de zi* met
 welgevall5 dat ,glauco s*]ts5d d5 ,l(  
van het ,onregt1 ,synesius d5 ,l( d]    
,kaalheid1 ,favor9us d5 ,l( van         
,!rsites1 d5 mismaakt5 hom]is*5 zwets]1 
en d5 ,l( d] ,d]d5daags*e ,koorts       
ges*rev5 _h4 ,die voorbeeld5 /ond5      
,erasmus voor d5 gee/2 en hij v]hoogde  
mete5 het pikante van het g5re1 door 9  
d5 mond d] ,dwaa%eid1 die niet uit h>e  
rol mogt vall5 e5e l(r$e op zi*zelve te 
legg54 ,zij1 niet hij1 is de s(i/ die   
van het beg9 tot het e9de d] declamatio 

het woord vo]t4#hc  ,9 de #ah;e eeuw is 
,erasmus gee/ig nagevolgd door          
,m&eville1 wi5s bije-fabel e5 v]momde   
,l( d] ,ondeugd 9 de maats*appij2 door  
,holb]g1 wi5s ond]a>ds*e reis van ,klaas
 ,klim vaak e5 ,l( d] ,ligtz9nigheid 9  
d5 ,/aat is4#hd ,do* niem& heeft e5     
geheel zam5ge/eld1 dat 9 zoo hooge mate1
 ev5als de s*rijv] zelf1 het k>akt] van 
e5 natuurprodukt bezit4 ,de ,l( d]      
,dwaa%eid is niet diepz9nig gelijk e5   
/elsel van metafysica1 ma> gelijk e5    
artisjok4 ,de k]n d] vru*t smaakt zoet1 
en geeft e5e jui/e voor/ell+ van d5     
blo$zuiv]5d5 invlo$ d] w]k5 van ,erasmus
 9 het algeme54 ,e5 voor e5 kan m5 de   
puntige blad51 die h>e kroon vorm51     
afplukk54 ,zelv5 e5e spec]ij1 behoev5   
zij niet afzond]lijk 9 olie en azijn    
g$oopt1 ( met z\t en pep] gekruid te    
word54  ,indi5 onze n$]l&s*e s*ild]s van
 d5 teg5woordig5 tijd te beweg5 w>51    
voor e5e poos zi* aan de omhelz+ hunn]  
dorpsv]tell+5 te ontrukk51 dan z\d5 zij 
door het beh&el5 van e5 hi/oris* ond]w]p

 roem kunn5 behal53 ,erasmus te vi]voet1
 gevolgd door zijn burg]lijk5 rijkne*t1 
door zijne rijd5de biblio!ek1 en opzi5d 
uit het s*rijfboek wa>9 hij bezig is    
gelukkige invall5 voor d5 ,l( d]        
,dwaa%eid op te teek554  ,w]kelijk is   
het kle9e ges*rift1 dat door de         
v]gankelijkheid nu weldra s$]t vi] eeuw5
 geerbi$igd w]d1 op deze wijze zoo niet 
voltooid1 dan to* aangevang53 9 d5      
zadel1 g$ur5de de e]/e t]ugreis uit     
,itali 9 #aeji4he ,erasmus telde op dat 
tijd/ip1 na> de gewone b]ek5+1          
tweenve]tig j>52 _h ,rome en ,v5eti     
gezi52 _h te ,tur9 d5 dokt]/itel        
gehaald2#hf z\ 9 ,engel& bij "l ,m\ntjoy
 ( bij ,?omas ,morus gaan log]51 buit52 
w]d op dat oog5blik door zorg5 no*      
ziekte gekweld2 en 01 nog onb]oemd1 jui/
 9 de /emm+ e5 w]k d] v]beeld+ te di*t51
 wa>9 hij ond] d5 sluij] d] allegorie d5
 vrij5 teugel vi]5 kon aan zijne luim4  
99       99       99       99       99  
,betrekkelijk vroegtijdig s*ijnt        
,erasmus1 hoe jong van h>te hij t5 e9de 

toe moge geblev5 zijn1 vreemd5 aan e5   
grijsa>d te hebb5 do5 d5k52 hetge51     
wanne] m5 zijn zw]v5d lev5 en de ti5    
foliant5 zijn] w]k5 9 aanm]k+ neemt1 die
 lang niet al de wele] door hem         
gekorrige]de drukproev5 behelz51 9      
zi*zelf niet buit5gewoon te v]wond]5 is4
 ,kra*tig] lig*am5 dan het zijne z\d5   
van zulk e5 +espann5 bezig-zijn na      
v]loop van zek] aantal j>5 de spor5     
v]toond hebb54  ,ik maak deze opm]k+ na>
 aanleid+ d] k>akt]volle apo/r(e aan    
,erasmus 9 het dagv]haal van ,alb]t     
,dr]'s zuidn$]l&s*e reis van #aeba1 to5 
,dr] zelf de vijftig g5ad]d 01 ,erasmus 
hoog/5s zes ( zev5 j>5 oud] kon zijn4   
,het is bek5d dat ,erasmus op dat       
tijd/ip te ,antw]p5 v]toefde1 bevri5d   
met d5 /ads-sekret>is ,aegidius en met  
,qu9t5 ,metsys d5 s*ild]1 en dat kort na
 ,p9k/]5 van g5oemd ja> er 9 de /ad e5  
onru/b>5d g]u*t liep4 ,ma>t5 ,lu!r1     
heette het1 die op d5 rijksdag te ,worms
 zulk e5e /\te taal gevo]d _h 7m5       
begreep niet dadelijk dat de keurvor/   

van ,saks5 hem met voorda*t _h do5      
opligt5 en op d5 ,w>tburg 9 veiligheid  
br5g572 ,lu!r 0 9 de h&5 zijn] vij&5    
gevall56 ,ondanks het keiz]lijk         
vrijgeleide hadd5 zij hem gevang56      
,v]moord miss*i56  ,dr]1 die 9 dezelfde 
dag5 te ,antw]p5 v]s*eid5 op5b>e p]son5 
portrette]de en ond] &]5 ook ,erasmus   
uitteek5de1#hg kan 9 de algeme5e dwal+  
niet lang g$eeld hebb54 ,bij het e]/e   
v]nem5 ev5wel maakte de tijd+ op hem1   
tev5s go$ rooms* en go$ h]vorm+sgez9d e5
 v]plett]5d5 indruk4 ,de v]e]d] van d5  
onv]saagd5 jong5 ,lu!r a*tte door dez5  
slag de zaak d] godsdi5/ v]lor51 en     
teek5de1 ov]/elpt door droefheid1 9 zijn
 dagboek e5 weeklagt 9 proza            
op1--bladzijd5 die voor de ges*i$5is te 
me] wa>de hebb51 en van hetge5 de/ijds  
omg+ 9 de gemo$]51 e5e te jui/]         
voor/ell+ gev51 omdat hi] no* e5 !oloog1
 no* e5 monnik1 no* e5 lett]kundige     
spreekt1 ma> e5 e5v\dig1 welond]wez5    
burg]1 sle*ts buit5gewoon als kun/5a> en
 de godsdi5/ enkel om ha>zelve          

liefhebb5d1 als v]hev5/5 vorm van het   
s*oone en zuiv]/e bron d] deugd4  ,ond] 
het voorts*rijv5 met bewog5 gemo$ en    
ongeoef5de p5 valt het ,dr] 91 dat zoo  
,lu!r v]lor5 is ,erasmus nog leeft1 deze
 op dat oog5blik zi* 9 zijne            
onmiddellijke nabijheid bev9dt1 en      
zoolang ,erasmus /rijdva>dig blijft de  
*ri/5heid niet behoeft te wanhop54 ,o1  
gij alle vrome *ri/5m5s*51 is het laat/e
 woord zijn] hulde aan ,lu!r1 helpt mij 
vlijtig bewe55 dez5 godgee/ig5 m5s*1 en 
,god bidd5 dat hij ons e5 &] v]li*t man 
z5de6 ,o ,erasme ,rot]odame1 hoor gij   
ridd] des ,he]5 ,*ri/us3 rijd nev5s d5  
,he] ,*ri/us voort3 bes*]m de wa>heid3  
v]krijg d] m>tel>5 kroon3 gij zijt to*  
re$s e5 oud mannek54 ,ik heb u hoor5    
zegg5 dat gij uzelv5 nog twee j>5       
toegegev5 hebt1 9 welke gij nog da*t    
iets te do54 ,leg dezelve wel aan1 het  
evangelie en het w>e *ri/elijk gelo( t5 
go$e1 en laat u dan hoor54 ,dan zull5 de
 poort5 d] helle1 gelijk ,*ri/us zegt1  
niets teg5 u v]mog52 en s*oon gij hi] uw

 mee/] ,*ri/us gelijkvormig wi]dt1 en 9 
dez5 tijd s*&e van de leug5a>s le$t1 en 
da>om e5 kle95 tijd des te e] /i]ft1 zoo
 zult gij to* e] uit d5 dood 9 het lev5 
kom5 en door ,*ri/us v]he]lijkt word54  
,o ,erasmus1 h\d u hi] zoo dat ,god u   
roeme1 gelijk van ,david ges*rev5 /aat2 
want gij moogt het do51 en voorwa> gij  
moogt d5 ,golia? slaan4#hh  ,9 h>e      
huiselijkheid v9dt ik dit de m]kwa>dig/e
 voor/ell+ welke de tijdg5oot5 van      
,erasmus ons van zijn p]soon en zijn    
k>akt] gegev5 hebb54 ,altijd wordt uit  
zijne briev5 het gezegde aangehaald3    
,niet all5 bezitt5 kra*t g5oeg voor het 
m>tela>s*ap2 ik z\ bij het ont/aan van  
e5ig rumo]1 vrees ik1 het voorbeeld van 
,petrus volg54 ,altijd het ironis*e3    
,lat5 &]5 het m>tela>s*ap bege]51 ik a*t
 mij zulk e5e e] niet wa>dig4#hi  ,9    
gewone om/&igh$5 z\ m5 de braafheid     
prijz5 van d5 man1 die op het papi]     
durfde /ell5 hetge5 duiz5d5 niet wag5   
zi*zelf te bek5n51 laat /aan aan &]5 m$e
 te deel54 ,erasmus op het s*avot w>e   

e5e ev5 groote teg5/rijdigheid gewee/1  
als 9 onze dag5 het sneuvel5 van e5     
pr$ikant ( e5 pa/oor 9 e5 tweegeve*t    
zijn z\4 ,hem e*t] heeft het niet gebaat
 uitdrukkelijk te v]zek]53 ,ik b5 b]eid 
te /]v5 voor ,*ri/us1 indi5 hijzelf mij 
da>toe de kra*t geeft2 ma> /]v5 voor    
,lu!r1 dat doe ik niet4#ij  ,de gangb>e 
ges*i$5is heeft van die va/e zett54     
,wanne] paus ,julius ,,ii oorlog vo]t1  
dan noem5 wij hem e5 onwa>dig /$eh\d]   
van d5 ,god d] liefde2 ,zw+li da>5teg51 
die bij de zwits]s*e huurtroep5 van     
,julius als aalmoez5i] di5de1 hem       
bewond]5 wij wanne] hij 9 d5 slag bij   
,kappel1 aanvo]d] van e5 leg]1 valt met 
het zwa>d 9 de vui/2 en niets v]h9d]t   
ons te erk5n5 dat die soldaat1 gewez5   
prie/]1 e5e ze] v]/&ige le] van het     
,heilig ,avondmaal heeft uitg$a*t4 ,wij 
nem5 het ,lu!r no* ,kalvyn kwalijk te   
zijn ge/orv5 9 hun b$1 hoewel beid5     
ons*uldig blo$ op het gewet5 hadd52 ma> 
,erasmus1 die nooit e5e vlieg kwaad de$1
 nooit om e5 &] zwa>d dan zijne p5      

vroeg1 ,erasmus noem5 wij laf1 omdat hij
 t]ugde9sde voor d5 br&/apel4 ,hij alle5
 _h door beul%&5 behoor5 om te kom51    
v9d5 wij4  ,deze ongelijkheid aan       
onszelf kan sle*ts hi]uit voortkom5 dat 
,lu!r1 ,zw+li1 en ,kalvyn1 ondanks      
gebrek5 die zij met voorbeeldig5 ootmo$ 
de e]/5 w>5 te belijd51 de zaak van d5  
vooruitgang g$i5d hebb52 ,erasmus1      
ondanks zijne deugd51 de zaak van het   
beh\d ( d] reaktie2 en het van te vor5  
bij ons va//aat dat wie dit laat/e doet 
m9d] di5/5 aan de zam5lev+ bewij/4  ,de 
feit5 met dat al kom5 alle5 tot hun     
regt1 wanne] wij bij het bes*\w5 van    
,erasmus ons op het m$egevoel5d /&punt  
van ,albre*t ,dr] plaats52 die wel is   
wa> hem al vroeg voor e5 oud manneke1   
ma> tev5s voor e5 dapp]5 kle95 ,david en
 ridd] van d5 ,he] ,*ri/us hield4 ,het  
is de s*uld van ,h5drik de ,keys] niet  
dat de bronz5 reus op de rott]dams*e    
,m>kt aan die voor/ell+ zoo we9ig       
beantwoordt3 op d5 top e5] v5dmezuil z\ 
het fraaije beeld bet] geplaat/ zijn dan

 op dat lage voet/uk4#ia ,de ,erasmus   
van het ,l\vre-,muzeum1 door ,holbe91 is
 e5e alles afdo5de re*tva>dig+ van      
,dr]'s zi5swijze4#ib  ,erasmus leefde 9 
zulk e5 moeijelijk5 tijd dat het ons    
niet betaamt ov] het gebruik dat hij van
 zijne bewond]5swa>dige gav5 gemaakt    
heeft e5 besliss5d oordeel te vell51 en 
wij er ons bij moet5 n$]legg5 dat hij1  
gelijk de bijbel zegt1 t5 volle v]zek]d 
is gewee/ 9 zijn eig5 gemo$4 ,voorts mag
 het onze nationale eig5liefde /reel5   
dat sle*ts driemal5 9 de ges*i$5is van  
,europa n v]nuft zulk e5e europees*e    
v]ma>dheid bezet51 en de bes*av+ van    
zijn tijd 9 zulke mate behe]s*t heeft3  
,petr>ca 9 de #ad;de1 ,erasmus 9 de     
#af;de1 ,voltaire 9 de #ah;de eeuw4     
,erasmus is e5 e5zijdig litt]>is* g5ie  
gewee/4 ,hij heeft no* 9 de wiskunde    
uitgemunt1 no* als juri/1 no* als       
ges*i$s*rijv]4 ,9 de le]/ellige         
godgele]dheid en de bijbels*e           
uitlegkunde 0 hij e5 dilettant1 9 de    
/aatkunde e5 droom]4#ic ,zelfs als      

wet5s*appelijk filoloog liet hij te     
w5s*5 ov]3 zijn tek/ van het ,nieuwe    
,te/am5t heeft te lang5 tijd voor       
klassiek gegold54#id ,de ,!saurus l+uae 
lat9ae van ,rob]t ,e/i5ne 7#aecb71      
vooral de ,!saurus l+uae graecae van    
,h5ri ,e/i5ne ,jr4 7#aegb71 w>5 w]k5 van
 blijv5d] wa>de dan de gele]de uitgav5  
van zijne h&4  ,do* hij 0 het belig*aamd
 gezond v]/& zijn] eeuw1 en dankte aan  
zijne fabela*tige va>digheid 9 het      
s*rijv5 e5] doode taal het voorregt1 9  
e5 tijd to5 9 alle l&5 van ,europa wie  
ma> e5 glimp van opvo$+ _h het latijn   
ev5 gemakkelijk als de mo$]taal v]/ond1 
door het bespel5 van n klavi] all] a&a*t
 te kunn5 boeij54  ,ook om die r$5 hield
 hij van ,bazel1 en 0 e5 zwits]s*       
typograaf e5 zijn] bem9d/e vri5d54 ,niet
 9 e5 hoekje met e5 boekje wilde hij    
won51 zooals ,?omas a ,kempis1 ma>      
tuss*5 de b]g5 met e5e drukp]s4 ,met di5
 hefboom 0 hij zi* bewu/ e5e w]eld te   
kunn5 v]till51 en zijn s*oon/e e]etitel 
is miss*i5 dat hij ond] dit geva>lijk   

zelfgevoel v]gelijk5d]wijs zoo n$]ig en 
altijd zoo e5v\dig geblev5 is4          
99       99       99       99       99  
,,not53  #a ,plaats5 betreff5de         
,erasmus' geboorte1 9 het woord5boek van
 ,bayle4--,nieuwe b]i*t5 bij ,wilhelm   
,vis*]1 ,erasmiana1 ,bazel #ahgf1 en bij
 ,r4 ,fru9 9 ,nijh(f's ,bijdrag51 ,n4   
,r41 #ahgh1 ,x #he vgg42 ,d4 ,r41 #ahha1
 ,i #ee vg4  #b ,duifhuis 7#aeca-aeha71 
de voortreffelijke rott]dams*-utre*ts*e 
pa/oor1 _h van zijne hui%\d/] ,krijntje 
,piet]s drie k9d]5 die 9 hetzelfde geval
 als vr h5 ,erasmus en zijn bro$]       
v]ke]d54 ,wi>da1 ,huib]t ,duifhuis1     
#aheh1 bladz4 #h vgg4  #c ,lev5 van     
,erasmus door ,beatus van ,rhe9au1 en   
lev5 van ,erasmus door hemzelf1 vr de   
uitgaaf van ,le ,cl]c4  #d ,getuig5is   
van ,calvete de ,e/rella bij ,r4 ,fru91 
,erasmiana #ahgh1 bladz4                
#ii4--;,geboortehuis van ,erasmus na>   
e5e teek5+ van ,kortebrant1 #ah;e eeuw1 
9 ,oude ,tijd #ahfi1 bladz4 #i4  #e ,als
 s*ild] wordt hij 9 ,h\brak5's ,groot5  

,s*\wburg v]meld ,i #ag met             
portret4--,de anecdote omtr5t de        
kruisig+ door ,erasmus1 die ,kornelis   
,musius te ,delft zal toebehoord hebb51 
ook bij ,wey]man1 ,lev5sbes*rijv+51     
#agbi-agfi1 ,i #aig4--;,alles ontle5d   
aan ,van ,bleijswijck1 ,bes*rijv+ van   
,delft1 #affg1 bladz4 #cba1 #cfj4  #f   
,hij spreekt erg5s ov] de b>ba>s*e van  
,hegius1 di5 hij ov]ig5s dankba> h]d5kt4
 ,rei*l+1 ,murmellius1 bladz4 #g4  #g   
,ov] ,emmas bij ,rm]1 ,kloo/]s en       
,abdij51 ,i #chd vgg4  #h ,de contemtu  
mundi1 bij ,le ,cl]c1 ,v #abci-abfb4  #i
 ,una hil>i ,m>g>eta4 ,de contemtu      
mundi1 c4 ii4  #aj ,de contemtu mundi1  
c4 ii4--,bij ,r4 ,fru91 ,erasmiana      
#ahgh1 bladz4 #aje vgg4  #aa ,oratio 9  
,fun]e ,b]tae de ,heij5 ,g\danae1 bij   
,le ,cl]c ,,viii #eea4--;,inleid+ van   
,*4 ,ruel5s tot het fotolitografis*     
facsimile d] ,silva ,c>m9um van #aeac1  
,brussel #ahfd1 bladz4 ,,xxxiv vgg4  #ab
 ,virgo ,misogamos1 ,virgo ,po5it5s1 ,ie
 ,deel d] ,colloquia ,famili>ia1 bladz4 

#aeh vgg4 en #afg vgg4 d]               
,tau*nitz-uitgaaf4  #ac ,*4 ,ruel5s1    
,silva ,c>m9um1 ,inleid+ bladz4         
,,xxxvii4  #ad ,*4 ,ruel5s1 ,silva      
,c>m9um1 ,inleid+ bladz4 ,,xxxvi4  #ae  
,r4 ,fru91 ,erasmiana #ahgh1 bladz4 #ajg
 vgg4  #af ,*4 ,ruel5s1 ,silva ,c>m9um1 
,inleid+ bladz4 ,,xli4  #ag ,militis et 
,c>?usiani1 9 de ,colloquia ,famili>ia1 
,i #ahd vgg4 d] ,tau*nitz-uitgaaf4  #ah 
,melan*ton1 ,lev5 ,rudolf ,agricola4    
#ai ,k]vyn de ,lett5hove1 tude sur les  
,*roniques de ,froiss>t1 #ahef4  #bj    
,i4,c4 ,scalig] v]weet ,erasmus1        
korrektor gewee/ te zijn bij ,aldo      
,manuzio te ,v5eti4 ,erasmus v]weet     
,ulri* von ,hutt51 zi* door e5          
boekv]koop] te hebb5 lat5 honore]5 voor 
e5 pamflet4  ,plaats5 bij ,bayle1 op    
,erasme1 en bij ,drummond1 ,,ii #acj    
vgg4  #ba ,ov] ,filelfo bij ,burckh>dt  
,i #abh enz41 ,,ii #agb enz4--,/udie    
door ,eugne ,mntz1 ,revue des           
,deux-,mondes1 #a ,nov4 #ahha4  #bb     
,ontle5d aan de hi]na te noem5 briev5   

van ,erasmus uit de j>5 #adig en vgg4   
#bc ,d4 ,nis>d1 ,i #be vgg42 #adj vgg42 
#aed vgg42 #afh vgg4 ,dur& de ,laur1 ,i 
#fcd4--;,drummond1 ,,ii #bfg            
vgg4--,feugre1 bladz4 #aja vgg41 #aef   
vgg4--,wilhelm ,vis*]1 blz4 #h 7,p5sio  
,anglica7 bladz4 #cc 7,p5sion des       
,h]zogs von ,cleve71 bladz4 #cd         
7,praepositura ,dav5tri5sis7--,dumb>1   
,k4 en ,w4 ,dev5t]1 ,i #cbi ,a en ,b4   
#bd ,fotografis* facsimile van ,erasmus'
 te/am5t bij ,j4,b4 ,kan1 ,erasmiana1   
,rott]dam #ahha4  #be ,portret van      
,erasmus 9 het #e;e deel van ,wag5a>'s  
,vad4 ,hi/orie2 portret van ,gro5 van   
,pr9/]] vr het ,h&boek1 #ahgj1 #e;e     
druk4 ,erasmiana en v]zamel+ portrett5  
van ,erasmus1 9 het ,rott]dams*         
/ads>*ief3 ,r>iteit5-kam]4--,cra&ijk en 
,s*ipp]us1 ,w&el+51 ,,iii #adi1 #aeg1   
#afg4  #bf ,ook de aan hem g]igte       
da>ond] zijn belangrijk voor de k5nis   
van zijn p]soon4 ,de v]zamel+ is niet   
voll$ig4  #bg ,briev5 van ,erasmus bij  
,le ,cl]c1 ,no4 #ai4  #bh ,adam van     

,brescia en ,s9on1 #cj/e ,zang d] ,hel4 
#bi ,teek5+ na> het orig9eel door ,j4,a4
 ,altorff]1 9 het bezit van ,h4,d4      
,tje5k ,will9k4--,oud]e teek5+ 9 de     
portefeuilles van het ,zeeuws*          
,g5oots*ap4 ,lant%e] en ,na*tglas1      
,zel&ia ,illu/rata1 #ahff-ahhj1 ,i #egg 
vg4--,afbeeld+ van het ,/adhuis te ,ve]e
 9 ,de ,a>de en ha> ,volk51 #ahge1      
bladz4 #bgb4--;,artikel ov] ,anna v4    
,borssele 9 het ,woord5boek van ,bayle4 
#cj ,g>gon1 ,wal*]s*e ,arcadia1 #agdf1  
#c;e druk1 ,i #bgi1 ,,ii #ajh1 en de    
v]wijz+5 na> ,reig]sb]gh1 ,boxhorn1 en  
,smallegange4--,reig]sb]gh van ,cortg5e1
 s*rijv] d] oud/e ,zeeuws*e ,kronijk    
7,antw]p5 #aeea71 0 met het gesla*t     
,b\rgondi-,van ,borssele p]soonlijk     
bevri5d4  #ca ,briev5 van ,erasmus bij  
,le ,cl]c1 ,no4 #f vgg4--,uittreksels   
bij ,drummond1 ,i #ca vgg41 #ia vgg4    
#cb ,ov] n ( twee ,battuss51 9 ,van d]  
,aa's ,biografis* ,woord5boek1 ,i,ia    
#age4  #cc ,ov] "l ,m\ntjoy bij         
,drummond1 ,i #db4  #cd ,briev5 van     

,erasmus bij ,le ,cl]c1 ,no4 #ib4 ,door 
e5e s*rijf- ( e5e drukf\t1 s*ijnt het1  
luidt het ops*rift3 ,cl>issimae ,annae  
,b]salae1 pr9cipi ,v]ianae4  #ce ,ov]   
,willem ,h]mansz van ,g\da hi]vr1 blz4  
#bih4  #cf ,briev5 van ,erasmus bij ,le 
,cl]c1 ,no4 #eb4  #cg ,briev5 van       
,erasmus bij ,le ,cl]c1 ,no4 #id4  #ch  
,toespel+5 op de ,odyssea en de ,a5eis4 
#ci ,van hem en van zijn b$i5de4  #dj   
,battus 0 miss*i51 tot e5 niet nad]     
aang$uid punt1 van ,cortg5e hem tegemoet
 kom5 rijd54  #da ,erasmus bij ,le      
,cl]c1 ,,iii ,no4 #f4--;,arx ,torneh5sis
 ( ,torn5h5sis vanwa> deze en nog e5ige 
&]e briev5 uit d5zelfd5 tijd g$agteek5d 
zijn 7,no4 #f1 ,no4 #g1 ,no4 #i1 cf4    
,no4 #ie aanhef7 is v]mo$elijk e5e      
s*rijf- ( e5e drukf\t voor ,cortg55sis (
 ,cort*55sis1 bijvoegelijk naamwoord    
gevormd van ,cortg5e4--,ov] het         
voormalig ka/eel van di5 naam bij       
,g>gon1 ,wal*]s*e ,arcadia1 ,,ii #bbc2  
bij ,lant%e] en ,nagtglas1 ,zel&ia      
,illu/rata1 ,,ii #ace4  #db ,bal51      

,dordre*t1 ,,ii #hji vg4--,briev5 van   
,erasmus1 #bb/e ,boek d] oud]e uitgav54 
#dc ,ov] de z$5 van d5 rooms*5 kl]us    
enz4 9 ,n$]l&1 e]/e vi]d$eel d] #af;e   
eeuw1 bij ,de ,hoop ,s*eff]1            
,k]kh]vorm+1 bladz4 #aa-ac4  #dd ,div9a 
,comm$ia1 #bb/e ,zang van het ,p>adijs1 
vs4 #he--hg4  #de ,briev5 en s]mo55 van 
,bonifacius4  #df ,de comtemtu mundi1   
laat/e ho(d/uk4  #dg ,coll4 ,fam4 ,i/e  
deel1 bladz4 #aid vgg43 ,naufragium4    
#dh ,coll4 ,fam4 ,i/e ,deel1 bladz4 #adh
 vgg43 ,proci et ,puellae4  #di ,coll4  
,fam4 ,i/e ,deel1 bladz4 #ada vgg43     
,apo!osis ,capnionis4  #ej ,coll4 ,fam4 
,i/e ,deel1 bladz4 #bi vgg43 ,milit>ia4 
#ea ,coll4 ,fam4 #b;de ,deel1 bladz4 #he
 vgg43 ,*>on4  #eb ,facsimil van        
,holbe9's titelblad voor deze uitgaaf   
7#aeai7 bij ,paul ,mantz1 ,hans ,holbe91
 #ahgi1 bladz4 #eh4  #ec ,dit en het    
vorige ziet op de bejeg5+1 welke van    
,ulri* von ,hutt5's zijde1 9 de burgt   
van ,franz von ,sick+51 de keuls*e      
kett]mee/] ,hoo*/rat5 zal ond]vond5     

hebb54--,d4,f4 ,/rauss1 ,ulri* von      
,hutt51 #ahfj1 #b;de ,boek1 #aj;de      
,ho(d/uk2 ,drummond1 ,,ii #aaj vgg4  #ed
 ,coll4 ,fam4 #b;de ,deel1 bladz4 #ajh  
vgg43 ,cyclops-evangeliophorus4  #ee    
,ov]zigt bij ,drummond ,,ii             
#aea-agi4--,nieuwe frans*e v]tal+ d]    
,colloquia door ,victor ,develay1 #ahgf1
 met ets5 van ,*auvet4--,fragm5t5 bij   
,d4 ,nis>d1 ,r5aissance et ,r=me4  #ef  
,coll4 ,fam4 ,i/e ,deel1 bladz4 #bjb    
vgg4 ,div]soria4  #eg ,i/e ,deel bladz4 
#bif vgg43 ,hippoplanus4  #eh ,coll4    
,fam4 #b;de ,deel1 blz4 #ajf vgg43      
,impo/ura4  #ei ,i/e ,deel blz4 #bac    
vgg43 ,convivium ,poticum4  #fj ,ov] de 
m9d]bro$]s-obs]vant5 bij ,moll1 ,lev5   
van ,brugman1 ,i #aja vgg4  #fa ,coll4  
,fam4 ,i/e ,deel1 bladz4 #bee vgg43     
,pto*opl\sioi ,franciscani4  #fb ,morias
 ,encomium1 id e/3 ,/ultitiae ,laus1    
,erasmi ,rot]odami declamatio1 ,p>ijs   
#aeaa4 ,uitgaaf van ,c4,a4 ,abb+1 ,leid5
 #ahci4--,ov]zigt bij ,jacobus ,s*eltema
 #ahai1 ,m5gelw]k ,,ii #bbe             

vgg4--,nieuwe frans*e v]tal+ van ,des   
,ess>ts1 #ahgg4--;,fragm5t5 bij ,d4     
,nis>d1 ,r5aissance et ,r=me4  #fc      
,/ultitiae ,laus1 bij ,abb+ bladz4 #ajc 
vgg4  #fd ,toespel+ op d5 oorlogzu*tig5 
paus ,julius ,,ii1 to5 nog aan het      
be/uur4--,neg5de d] h\tsn$5 van ,albre*t
 ,dr]'s ,groote ,apocalypsis1 ,cab9et   
des ,e/ampes te ,p>ijs4 ,facsimil door  
,p4,w4 van de ,wey] te ,utre*t1 #ahge4  
#fe ,/ultitiae ,laus1 bij ,abb+ bladz4  
#aah vgg4  #ff ,ov] ,skelton bij        
,phil>te ,*asles1 ,le drame1 les moeurs 
et la religion au #af;e sicle1 #ahea1   
bladz4 #bhi vgg41 #cai vgg4  #fg        
,drummond1 ,life ( ,erasmus1 ,i #aij4   
#fh ,/ultitiae ,laus bij ,abb+ bladz4   
#fa vg4  #fi ,dbat de ,folie et d',am\r1
 9 de ,oeuvres de ,l\ise ,lab1 p>ijs*e  
uitgaaf van #ahga1 g$rukt bij ,johannes 
,ens*$ en ,zoon54--,/udie ov] ,l\ise    
,lab bij ,sa9te-,beuve1 ,n\veaux ,lundis
 ,,iv #bhi vgg4  #gj ,l\ise ,lab1 bladz4
 #ie4 ,bij ,sa9te-,beuve1 bladz4 #cjh4  
#ga ,oeuvres de ,l\ise ,lab1 bladz4 #g  

vg4  #gb ,/ultitiae ,laus1 bij ,abb+1   
bladz4 #bj vg4  #gc ,facsimil van       
,holbe9's ,simula*res et hi/ories faces 
de la ,mort1 ,lyon #aech1 bij ,paul     
,mantz1 bladz4 #hb4  #gd ,facsimil van  
,erasmus' zegel bij ,drummond1 ,,ii     
#cga4--,r4 ,fru91 ,erasmiana #ahgh1     
bladz4 #ajj1 noot #d4  #ge ,zelfde      
g$a*te bij ,goe!3 ,me9e ,gtt91 #b;de    
,deel van ,cotta's uitgaaf d] ,w]k51    
#ahej1 bladz4 #ec vgg4  #gf             
,l\vre-,muzeum1 afdeel+ ,duits*e1       
,vlaams*e en ,holl&s*e ,s*ol51 katalogus
 #ahha1 ,no4 #cdc3 ,le na9 de           
,*>les-,qu9t4--,h\tsn$e bij ,*>les      
,blanc1 cole ,holl&aise1 op ,antonio    
,moro4  #gg ,/ultitiae ,laus1 bij ,abb+1
 blz4 #ee-eg4  #gh ,/ultitiae ,laus1    
aanhef4 ,bij ,abb+1 bladz4 #e vg41 #aa  
vg4  #gi ,/ultitiae ,laus1 bij ,abb+1   
bladz4 #aca vgg4 tot het e9de4--,ov] het
 *ri/5dom1 bladz4 #adh3 ,videtur omn9o  
,*ri/iana religio qu&am hab]e cum aliqua
 /ultitia cognationem1 m9imeque cum     
sapi5tia conv5ire4--,ov] het v]lang5 d] 

vrom5 na> d5 hemel1 bladz4 #aed3 ,si    
paucis demon/r>o summum illud praemium  
nihil aliud esse quam insaniam qu&am4   
#hj ,voorr$e van ,k>l ,simrock bij d5   
gemod]nise]d5 tek/ van ,seba/iaan ,br&'s
 ,n>r5s*iff1 met facsimils d] oude      
plat51 ,b]lijn #ahgb4--,n>res*ip op     
roll5 9 ,oude ,tijd #ahgj1 blz4 #bhi4   
#ha ,de spaans*e en italiaans*e matroz5 
d] ,middell&s*e ,zee1 wi] patroon de    
,heilige ,erasmus is 79 #cjd ond]       
,diocletianus d5 ,m>teldood ge/orv5 als 
biss*op van ,=miae1 ?ans ,mola di       
,gata71 v]ba/]d5 zijn naam tot ,eramo1  
,ermo1 ,elmo1 ov]geblev5 9 ,/4          
,elmsvuur4 ,zijn lev5 9 de ,acta        
,sanctorum2 s*ild]ij van zijn dood1 door
 ,dirc ,b\ts ( ,/u]b\t van ,ha>lem1 9 de
 ,s9t-,piet]sk]k te ,leuv54  #hb ,/udie 
ov] ,rabelais door ,alb]t ,rville1      
,revue des ,deux-,mondes van #ae ,oktob]
 #ahgb4  #hc ,/ultitiae ,laus1 ,opdragt 
aan ,?omas ,morus1 en bij ,abb+ blz4 #g 
vg4  #hd ,ov]zigt van ,m&eville's       
,grumbl+ ,hive bij ,quack1 ,/udi5 op    

sociaal gebi$1 #ahgg1 blz4 #bf          
vgg4--,plaats5 uit ,holb]g's ,it]       
,subt]raneum bij ,abb+1 ,inleid+1 bladz4
 ,,vii vgg4  #he ,sup]ioribus diebes    
quum me ex ,italia 9 ,angliam recip]em  
cet4 ,opdragt d] ,/ultitiae ,laus aan   
,?omas ,morus4--,div]sabor id temporis  
apud ,morum meum1 ex ,italia rev]sus    
cet4 ,brief aan ,m4 ,dorpius bij ,le    
,cl]c1 ook bij ,abb+1 blz4 #afe4  #hf   
,ops*rift van d5 g$5k/e51 onlangs 7#d   
,septemb] #ahgf7 t] h]9n]+ van ,erasmus'
 promotie op #d ,septemb] #aejf 9 het   
akademiegeb\w te ,tur9 geplaat/1 bij    
,wilhelm ,vis*] ,erasmiana1 bladz4 #f4  
#hg ,facsimil van ,dr]'s teek5+ bij     
,*>les ,ephrussi1 ,alb]t ,dr] et ses    
dess9s1 #ahhb4  #hh ,holl&s*e v]tal+ van
 #aghj1 bladz4 #ec vg4  #hi ,briev5 van 
,erasmus bij ,le ,cl]c1 ,no4 #edg1 ,no4 
#ehc4--,ook bij ,gro5 van ,pr9/]]1      
,h&boek #e;de ,druk1 bladz4 #ga vg41 en 
bij ,wijnne1 ,ges*i$5is van het ,vad]l& 
#ahgi1 #e;de ,druk1 bladz4 #fh4  #ij    
,opt>em esse ,*ri/i m>tyr1 si vires ipse

 supp$itet2 ,lu!ri m>tyr esse nolim4    
,uit de ,spongia teg5 ,von ,hutt5 bij   
,le ,cl]c1 ,x #afca vgg4 ,bij ,drummond1
 ,,ii #adb4--,zie ook de plaats5 9 d5   
brief van #aebc aan paus ,adriaan ,,vi1 
bij ,le ,cl]c ,no4 #fdi1 wa> ,erasmus   
s*rijft desnoods t5 ko/e van zijn lev5  
de zaak van ,*ri/us teg5 ,lu!r te will5 
bevord]52 en van de s*eur+ 9 de         
*ri/5heid3 ,ik z\ niet a>zel5 mijn lev5 
te lat51 zoo ik de op5b>e krankheid     
da>door heel5 kon6  #ia ,ges*i$5is van  
het /&beeld van ,erasmus1 bij ,jacobus  
,s*eltema1 #ahag1 ,m5gelw]k ,ia #aja    
vgg41 ,i #beh vg4  #ib ,l\vre-,muzeum1  
,salon ,c>r ,no4 #bja4--;,gravure na>   
dit portret bij ,paul ,mantz1 ,hans     
,holbe91 bladz4 #fj4  #ic rasme         
prcurseur de l'abb de ,sa9t ,pi]re1 bij 
,dur& de ,laur1 ,,ii #eja vgg4  #id     
,ges*i$5is di] uitgaaf bij ,drummond1 ,i
 #cjg vgg4          99       99       99
       99       99   ,,erasmus          
,,sam5sprak5          99       99       
99       99       99   ,,*>on  ,de      

ve]man van de ond]w]eld4   ,,p]son53    
,,*>on ,,en ,,ala/or1 ,,de ,,wrek5de    
,,g5ius4       ,deze dialoog1 wa>9 wez5s
 uit de ,grieks*e fabelle] door ,erasmus
      sprek5d word5 +evo]d1 is geheel   
ges*oeid op de lee/ van e5      dialoog 
van d5 ,grieks*5 s*rijv] ,lucianus4 ,de 
knorrige ,*>on1      die de s*imm5 d]   
dood5 ov] de rivi] de ,/yx na> hun      
eeuwig      v]blijf moe/ vo]51 h\dt e5  
gesprek met e5 booz5 ,g5ius4 ,hun       
sam5spraak is e5 s*]pe satire op de     
he]s*zu*t en d5      twi/lu/ d] vor/5 en
 ma*!bb]s van di5 tijd1 die aangehit/   
door de intriges en 't w9/bejag d]      
prie/]s en monnik5 ov]al      /rijd en  
oorlog tra*tt5 te v]wekk54 ,erasmus zelf
      k>akt]ise]t 9 zijn betoog ,het nut
 d] ,sam5sprak51 deze      dialoog met  
de volg5de woord53 ,9 ,*>on v]foei en   
v]vloek ik      d5 oorlog tuss*5 de     
,*ri/554  ,,*>on3 ,wat heb jij e5       
geweldige haa/1 ,ala/or8--,,ala/or3 ,dat
 is net go$ dat ik je tref1 ,*>on4 ,ik  
haa/te me jui/ na> je toe4--,,*>on3 ,wat

 voor nieuws is er8#a--;,,ala/or3 ,ik   
br5g e5 b]i*t dat u en de kon+9 d]      
ond]w]eld re*t veel plezi] zal          
do54--,,*>on3 ,nu1 zeg dan op wat je    
komt br5g51 ontla/ je6--,,ala/or3 ,de   
,s*rikgod9n5 hebb5 ev5 beh5dig als      
gelukkig ha> taak v]vuld3 alle deel5 van
 de a>de hebb5 ze met hels*e kwell+5    
bezo*t1 met tweespalt1 oorlog51         
roov]ij51 pe/ziekt5 en wel 9 die mate   
dat ze zoo go$ als kaal zijn1 nu ze ha> 
slang5lokk5 hebb5 v]lor5 en b]o(d van   
ha> gif rondw&el51 zoek5d ( er nog erg5s
 iets aan slang5 en add]s te v9d5 is1   
da> ze zoo glad zijn als e5 ei1 ge5 ha> 
me] op ha> ho(d hebb5 en 9 ha> bor/ ge5 
w]kzaam gif4 ,maak gij nu ma> dat ge uw 
boot en uw riem5 kla> hebt4 ,want da>   
zal weldra z'n m5igte van s*imm5        
aankom51 dat ik bang b5 dat ge ge5      
voldo5de middel5 zult hebb5 om ze ov] d5
 /room te zett54--,,*>on3 ,wat gij da>  
zegt 0 me niet ontgaan4--,,ala/or3 ,hoe 
0 je dat dan te wet5 gekom58--,,*>on3   
,de ,faam _h mij dat e5 pa> dag5 gel$5  

al ov]gebra*t4--,,ala/or3 ,da> haalt to*
 niets bij de vlugheid van die ,god96   
,ma> wa>om zit je hi] zoo niets do5de   
ne] en hebt ge uw boot 9 d5 /eek        
gelat58--,,*>on3 ,ja1 dat bra*t5 de     
om/&igh$5 zoo mee4 ,ik b5 hi]he5 gekom5 
om me e5 /evige s*uit te koop54 ,want   
mijn boot die van oud]dom rot is en veel
 wat] doorlaat1 z\ voor dat w]k niet    
voldo5de zijn1 wanne] w]kelijk wa> is1  
't ge5 de ,faam heeft v]teld4 ,ma>1 _h  
ik die ,faam wel noodig8 ,de om/&igh$5  
dwong5 me to* al4 ,want ik heb s*ipbreuk
 gel$54--,,ala/or3 ,onteg5zeggelijk b5  
je druipnat4 ,ik da*t dat je z uit 't   
bad kwam4--,,*>on3 ,ne51 dat niet2 ma>  
ik kom net uit de rivi] de ,/yx         
zwemm54--,,ala/or3 ,en wa> heb-je dan je
 s*imm5 gelat58--,,*>on3 ,die zwemm5 met
 de kikk]s rond4--,,ala/or3 ,ma> wat    
heeft de ,faam u v]teld8--,,*>on3 ,dat  
drie mon>*in 9 doodelijk5 haat op elka> 
aangevall5 zijn om elk&] te v]delg5 en  
dat er ge5 enkel deel van de ,*ri/5w]eld
 is wa> de oorlog niet wo$t3 want die   

met hun drien sleep5 de &]5 mee om sam5 
te ve*t54 ,all5 zijn ze z gez9d dat     
niem& aan e5 &] wil toegev54 ,inmiddels 
weet ik1 dat no* de ,d551 no* de ,pol51 
no* de ,s*ott51 no* zelfs ook ,turkije  
zi* ru/ig h\dt3 dat zij all]lei         
vreeslijke maatregel5 nem52 dat ov]al de
 pe/ wo$t1 9 ,spanje1 9 ,engel&1 9      
,itali1 9 ,frankrijk4 ,dat da>bij e5    
nieuw v]d]f is opgekom51 uit me5+sv]s*il
 ont/aan1 dat alle m5s*5 z heeft b$orv51
 dat er n]g5s me] w>e vri5ds*ap be/aat2 
dat de e5e bro$] d5 &]5 wantr\wt1 dat er
 twe$ra*t he]s*t tuss*5 man en vr\w4 ,we
 will5 er 't be/e van hop5 dat ook      
hi]uit nog wel e5s e5 he]lijke ell5de   
voor 't m5s*dom zal voortkom51 wanne]   
van tong en p5 de zaak tot h&ta/elijkh$5
 ov]gaat4--,,ala/or3 ,nu1 de ,faam heeft
 u dat alles volmaakt na> wa>heid       
v]teld4 ,want ik zelf heb met mijn eig5 
oog5 nog me] gezi51 ik1 die de          
onafs*eidelijke gezel en help] d]       
,s*rikgod9n5 b51 die v]kla>d hebb5 dat  
ze ha> naam nooit me] v]di5d hebb5 dan 9

 dez5 tijd4--,,*>on3 ,to* be/aat er     
geva> dat de e5 ( &]e godheid op/aat om 
plotsel+ tot vr$e aan te man54 ,en de   
m5s*5 zijn dikwijls zoo v]&]lijk4 ,want 
na> ik hoor leeft da> 9 de bov5w]eld e5 
zek]e ,veels*rijv]#b die niet oph\dt met
 zijn p5 zi* teg5 d5 oorlog te          
v]zett54--,,ala/or3 ,nu ja1 ma> dat doet
 hij al lang tev]geefs4 ,ind]tijd heeft 
hij ges*rev53 ,kla*t van d5 ,vr$e1      
uitgeworp5 en v]trapt bij alle volk]54  
,nu heeft hij we] uitgegev5 e5          
,grafs*rift op d5 ov]l$5 ,vr$e4 ,ma> da>
 zijn &]5 die onze zaak ev5ze] help5 als
 de ,furin zelf4--,,*>on3 ,wie          
dan8--,,ala/or3 ,wel1 dat zijn wez5s met
 donk]kleurige en witte mantels1 met    
as*grauwe ond]kle]51 vogels van div]se  
pluimage4 ,nooit wijk5 ze van de hov5 d]
 vor/51 zij druppel5 9 hunne oor5       
krijgslu/ 91 drijv5 voornam5 en m5s*5   
uit 't volk da>toe aan2 9 hunne bek5de  
godsdi5/ige bije5kom/5 v]kondig5 ze dat 
de oorlog re*tva>dig1 heilig en vroom   
is4 ,en opdat ge u nog me] ov] de       

drie/heid van die m5s*5 z\dt v]wond]53  
ze v]kondig5 hetzelfde van beide zijd54 
,bij de ,frans*5 roep5 ze d5 volke toe3 
dat ,god aan d5 kant d] ,frans*5 /aat en
 dat hij niet kan ov]wonn5 word5 die    
,god als bes*]m] heeft4 ,bij de         
,engels*5 en de ,spanja>d53 dat deze    
oorlog niet door d5 ,keiz] wordt gevo]d1
 ma> door ,god zelf4 ,als ze zi* ma>    
dapp] betoon51 dat dan ook de ov]w9n+   
va//aat4 ,en als iem& soms sneuvelt1 zoo
 iem& /]ft niet1 ma> vliegt regelre*t t5
 hemel1 z als hij /i]f1 met wap5s en    
al4--,,*>on3 ,en gelo(t m5 nu dat alles1
 wat ge da> v]telt8--,,ala/or3 ,wat     
v]mag geve9sde godsdi5/ niet8 ,da>bij   
kom5 nog jeugd1 gebrek aan ond]v9d+1    
e]zu*t1 v]bolg5heid en e5 aangebor5     
neig+ om dat1 wa>toe m5 g]oep5 wordt te 
volbr5g54 ,zulke m5s*5 lat5 zi*         
gemakkelijk v]lokk5 en e5 wag5 die op e5
 hell5d vlak 9 beweg+ is1 heeft ge5 /]k5
 /oot noodig4--,,*>on3 ,nu1 ik z\ die   
wez5s ga>ne e5s e5 plezi]tje            
do54--,,ala/or3 ,welnu1 maak dan ma> e5s

 e5 pra*tig fee/maal voor h5 g]e$4 ,ge  
kunt h5 ge5 groot] plezi] do54--,,*>on3 
,e5 d9] van malv51 boon5 en prei8 ,want 
iets &]s oog/5 wij bij ons 9 de         
ond]w]eld niet1 zooals ge               
weet4--,,ala/or3 ,ne5 wa>a*tig niet3 van
 patrijz51 kapo55 en fazant51 t5 m9/e   
wanne] ge e5 ga/he] wilt zijn wi5 m5    
dankba> is4--,,*>on3 ,ma> wat drijft h5 
to* aan om d5 oorlog zoo dr te drijv5 ( 
wat nut oog/5 ze da>van8--,,ala/or3     
,omdat ze me] voordeel hebb5 van de     
dood5 dan van de lev5d54 ,dan kom5 de   
te/am5t51 begraf5ismaaltijd51 all]lei   
vrijdom en vele &]e1 niet te v]smad5    
zoete w9/jes4 ,kortom3 ze will5 liev] 9 
e5 leg]kamp v]ke]5 dan 9 hunne          
kloo/]cell54 ,e5 oorlog maakt vel5 tot  
biss*opp51 die 9 vr$e/ijd ge5 c5t wa>d  
w>54--,,*>on3 ,v]/&ige m5s*56--,,ala/or3
 ,ma> wa>voor heb je e5 s*ip            
noodig8--,,*>on3 ,o1 noodig hebb5 z\ ik 
't niet1 als ik graag e5s wr midd5 9 de 
rivi] s*ipbreuk wilde lijd54--,,ala/or3 
,door de m5igte van dood58--,,*>on3 ,wel

 natuurlijk4--,,ala/or3 ,ma> je va>t to*
 ma> alle5 s*imm5 ov]1 ge5 li*am54 ,en  
wat hebb5 die s*imm5 e5 onbeteek55d     
gewi*t6--,,*>on3 ,lat5 ze zoo li*t zijn 
als mugjes2 de m5igte mugg5 kan z groot 
zijn dat ze mijn boot zwa> mak54 ,en1   
dan moet ge ook niet v]get53 mijn boot  
is ook ma> de s*im van e5               
boot4--,,ala/or3 ,to* h]9n] ik me wel   
e5s gezi5 te hebb5 dat1 to5 er e5s e5   
groote troep s*imm5 0 om ov]gebra*t te  
word5 en uw boot ze niet all5 kon       
bevatt51 er dikwijls aan uw ro] e5      
dri$uiz5d s*imm5 h+5 t]wijl gij er ge5  
gewi*t van bespeurdet4--,,*>on3 ,ik geef
 toe dat er zulke s*imm5 zijn die       
langzam]h& uit het li*aam wek5 t5       
gevolge van t]+ ( aanh\d5de koorts4 ,ma>
 de s*imm5 die plotsel+ uit e5 go$      
doorvo$1 welg$aan li*aam word5 losg]ukt1
 die drag5 nog veel van de li*aamszwa>te
 met zi* mee4 ,en b]o]te1 keelziekte en 
pe/ z5d5 mij zulke d+5 toe1 ma>         
voornamelijk de oorlog4--,,ala/or3 ,ik  
gelo( niet dat ,frans*5 ( ,spanja>d5    

veel gewi*t meebr5g54--,,*>on3 ,veel    
m9d] dan de ov]ig5 ma> met dat al zijn  
hunne s*imm5 to* ook niet altijd zoo    
li*t als e5 ve]tje4 ,ma> van de         
,engels*51 van de go$ doorvo$e ,duits*]s
 kom5 er nog al dikwijls die z zwa>     
zijn1 dat ik nog onlangs1 to5 ik er ti5 
welgeteld ov]bra*t1 geva> liep s*ipbreuk
 te lijd5 en als ik er niet wat van     
ov]boord geworp5 _h1 z\ ik1 met boot en 
matroz5 en ve]geld en al1 omgekom5      
zijn4--,,ala/or3 ,ge5 g]+ v]s*il tuss*5 
de ne s*im en de &]e4--,,*>on3 ,en wat  
d5k-je wel dat er gebeurt wanne] dikke  
g\v]neurs1 fanf>ons en ijz]vret]s       
aankom58--,,ala/or3 ,wel1 als er n van  
dez5 9 e5 e*t5 oorlog sneuvelt1 dan komt
 er ge5 e5 bij u4 ,want na> m5 zegt     
vlieg5 dez5 regelre*t t5 hemel4--,,*>on3
 ,wa> ze he5 vlieg5 weet ik niet1 ma>   
dit alle5 weet ik wl dat1 zoo dikwijls  
er oorlog is1 er zveel gewond5 en       
v]m9kt5 tot mij kom5 dat ik me v]wond]1 
hoe er 9 de bov5w]eld nog n enkele ov]  
kan zijn4 ,en niet alle5 kom5 ze tot mij

 met ha>pijn en met vette hangbuik51 ma>
 ook met bull51 met prie/]ambt5 en      
all]lei &]e zak54--,,ala/or3 ,ma> dat   
alles br5g5 ze to* niet mee bij u2 ze   
kom5 to* naakt hi]he58--,,*>on3 ,da> heb
 je gelijk 94 ,ma> die zoo pas aankom51 
br5g5 to* de droombeeld5 van al         
d]gelijke d+5 mee4--,,ala/or3 ,en mak5  
die droombeeld5 h5 dan nog zoo          
zwa>8--,,*>on3 ,ze v]zw>5 mijn boot4    
,wat zeg ik3 v]zw>58 ,ze do5 ha> haa/   
z9k54 ,en dan1 d5kt ge dat zooveel      
munt/ukk5#c ge5 gewi*t hebb58--,,ala/or3
 ,n\1 dat z\ ik d5k51 als ze kop]geld   
meebr5g54--,,*>on3 ,da>om b5 ik dan ook 
van plan rond te zi5 na> e5 boot die /]k
 g5oeg is voor zulke                    
vra*tjes4--,,ala/or3 ,jij               
geluksvogel6--,,*>on3 ,hoe dan8         
,,ala/or3 ,wel1 omdat je e]/daags       
s*atrijk zult word54--,,*>on3 ,weg5s de 
m5igte van s*imm58--,,ala/or3           
,ja6--,,*>on3 ,dt z\ het geval zijn als 
ze hun bezitt+5 meebra*t54 ,ma> nu br5g5
 zij die 9 mijn boot zitt5 te jamm]51   

dat ze 9 de bov5w]eld hun vor/5domm51   
hun l&voogdij51 hun abdij51 hun s*att5  
aan geld hebb5 moet5 a*t]lat51 niets mee
 dan hun munt/ukje voor 't ve]geld4 ,en 
zoo moet 't ge5 ik g$ur5de dri$uiz5d j>5
 bije5gega>d heb1 door mij word5        
uitgegev5 voor e5 s*uit4--,,ala/or3 ,je 
moet e5 spi]9kje uitw]p5 om e5 kabeljauw
 te vang54--,,*>on3 ,de m5s*5 drijv5    
teg5woordig vrij wat voorspo$ig] h&el1  
da> zij1 wanne] ,m]curius h5 wat        
begun/igt1 b9n5 drie j>5 rijk           
word54--,,ala/or3 ,ja1 ma> ze gaan ook  
vaak failliet4 ,uw w9/ is kle9]1 ma> ook
 zek]d]4--,,*>on3 ,ik weet niet wa>om ge
 zoo zegt3 zek]d]4 ,als er nu e5s e5    
godheid op/ond om de zaak tuss*5 de     
vor/5 bij te legg51 dan 0 mijn heele    
buit5kansje na> de maan4--,,ala/or3 ,nu1
 ik gelo( dat je1 wat dit betreft1 heel 
g]u/ op beide oor5 kunt slap54 ,9 ti5   
j>5 tijds behoeft m5 niet voor e5 vr$e  
bang te wez54 ,alle5 de paus zet ijv]ig 
tot vr$e aan2 ma> 444 't is bot] aan de 
galg gesme]d4 ,de burg]s 9 de l&5 klag5 

/e5 en be5 ov] al de ramp52 sommige     
m5s*5 flui/]5 wel za*tjes teg5 elka>1   
t]wijl ze bew]5 dat 't onbillijk is hoe 
weg5s p]soonlijk5 wrok ( e]zu*t van twee
 ( drie m5s*5 alles op de w]eld 't ond]/
 bov5 wordt geke]d3 ma>1 gelo( me1 de   
re*tva>dige plann5 van de ,s*rikgod9n5  
zull5 't w9n54 ,ma> wa>om vondt ge het  
noodig om t] wille van e5 nieuw s*ip na>
 de bov5w]eld te gaan8 ,zijn er dan bij 
ons 9 de ond]w]eld ge5 h&w]kli$58 ,we   
hebb5 to* ,vulcanus4--,,*>on3 ,heel     
mooi1 wanne] ik e5 metal5 s*ip noodig   
_h4--,,ala/or3 ,voor e5 kle9igheid z\ m5
 er e5 timm]man kunn5 ontbi$54--,,*>on3 
,jawel1 ma> 't ontbreekt ons aan        
timm]h\t4--,,ala/or3 ,wat zeg je8 ,zijn 
9 de ond]w]eld dan ge5 boss*5           
me]8--,,*>on3 ,zelfs de lieflijke boss*5
 uit de ,elysees*e veld5 zijn           
opgebruikt4--,,ala/or3                  
,wa>voor8--,,*>on3 ,voor het v]br&5 van 
de s*imm5 van kett]s4 ,zelfs z1 dat we  
onlangs g$wong5 zijn uit 's a>drijks    
+ew& kol5 op te grav54--,,ala/or3 ,wat8 

,kunn5 die s*imm5 niet op m9 ko/b>e     
wijze word5 ge/raft8--,,*>on3 't ,is    
,rhadaman?us die aldus                  
besloot4--,,ala/or3 ,en als je nu e5    
boot geko*t hebt1 hoe kom je dan aan de 
riem58--,,*>on3 ,mijn taak is 't het ro]
 te hante]53 de s*imm5 moet5 roei5 als  
ze d5 ,/yx ov] will54--,,ala/or3 ,ma> er
 zijn er to* ook die niet gele]d hebb5  
te roei54--,,*>on3 ,bij mij be/aat voor 
niem& e5 uitzond]+4 ,roei5 moet5        
alle5he]s*]s1 roei5 moet5 ook k>d9al5 op
 hun beurt1 ( ze 't gele]d hebb5 al dan 
niet4--,,ala/or3 ,nu ik hoop dat ge ond]
 bes*]m+ van ,m]curius e5 go$5 koop van 
e5 boot moogt sluit54 ,ik zal je niet   
lang] oph\d54 ,aan de ond]w]eld ga ik e5
 blijde boods*ap br5g54 ,ma> ,*>on1 hoor
 nog e5s ev56--,,*>on3 ,nu wat is       
er8--,,ala/or3 ,maak dat je wat gauw    
t]ug komt1 opdat je niet door de m5igte 
van s*imm5 ov]/elpt wordt4--,,*>on3 ,ja1
 je zult er al me] dan tweehond]dduiz5d 
op d5 oev] van de rivi] aantreff51      
behalve die1 welke al 9 't wat] rond    

zwemm54 ,ma> 'k zal me haa/5 zooveel ik 
kan4 ,zeg hun intuss*5 dat ik er spo$ig 
zal wez54  ,,not53  #a ,erasmus s*reef  
dit ongeve] 9 d5 tijd to5 keiz] ,k>el ,v
 met ,h5drik ,,viii1 kon+ van ,engel&1  
oorlog vo]de teg5 ,frans ,i1 kon+ van   
,frankrijk4  #b ,hi]mee duidt ,erasmus  
zi* zelv5 aan1 zooals hij dat op me]    
plaats5 9 zijn ges*rift5 doet4  #c ,als 
ve]geld w]d d5 dood5 e5 kop]/ukje 9 d5  
mond gegev54          99       99       
99       99       99   ,,de ,,ontevr$5  
,,gehuwde ,,( ,,het ,,huwelijk          
,,eulalie1 ,,xantippe4       ,erasmus 0 
e5 go$ k5n] d] vr\w54 ,9 ond]/a& gesprek
      toont hij te wet51 hoe de vr\w5 9 
zijn tijd soms hunne      e*tg5oot5     
beh&eld52 k1 hoe die v]h\d+ bij &]5 veel
      bet] 04 ,de practis*e lev5swij%eid
 doet hi] m5ig v]/&ig      voors*rift   
aan de h&1 dat 9 zijn tijd zek] vaak nut
 zal hebb5      ge/i*t1 en wa>voor 7al  
zijn de tijd5 gelukkig 9 vele opzi*t5   
v]&]d7 onze eeuw ook nog wel e5s de oor5
 mag op554 ,tra*t1      o6 vr\w51 door  

za*!id1 wij%eid1 beleid1 niet door      
v9nigheid      en boo%eid uw mann5 te   
v]bet]51 dat is de le] hi] door         
,erasmus v]kondigd4 ,e5 blik wordt hi]  
gegev5 9 't burg]lijke      lev5 di]    
dag5 met zijn ruwe z$5 en gewoont51     
eig5a>dig      zek] 9 v]gelijk+ met die 
van onz5 tijd4  ,,eulalie3 ,h>telijk    
gegroet1 ,xantippe3 ik b5 heel blij dat 
ik je zie4--,,xantippe3 ,net hetzelfde1 
lieve ,eulalie4 ,je b5t veel mooi] dan  
gewoonlijk6--,,eulalie3 ,beg9 je nu met 
mij met grapjes8--,,xantippe3 ,ne5      
w]kelijk niet3 ma> ik me5 het           
heus*4--,,eulalie3 ,miss*i5 dat mijn    
nieuwe japon mijn vorm5 wat bet] do5    
uitkom58--,,xantippe3 ,dat kan wel wez51
 'k ,heb 9 lang5 tijd zoo iets beeld]igs
 niet gezi54 ,mij dunkt 't is ,engels*e 
/(4--,,eulalie3 ,ja 't is ,engels*e wol 
en ,v5etiaans*e kleur4--,,xantippe3--'t 
,is za*t] dan bati/4 ,ma> wat e5 e*t    
mooie purp]kleur4 ,wa> heb je dat van   
daan gekreg58--,,eulalie3 ,van wie moet5
 e]b>e vr\w5 't krijg5 &]s dan van h>e  

mann58--,,xantippe3 ,geluksk9d1 als je  
zoo'n man hebt6 'k ,w\ liev] dat ik e5  
nul getr\wd _h1 to5 ik mijn ,nicolaas   
huwde4--,,eulalie3 ,alsjeblieft1 wat zeg
 je da>8 ,is er al z gauw e5 sle*te     
v]h\d+ tuss*5 jelui8--,,xantippe3 ,da>  
zal ook nooit e5 go$e v]h\d+ tuss*5 ons 
kom54 ,je ziet hoe haveloos ik er       
uitzie4 ,z laat hij zijn vr\w loop54 'k 
,mag doodvall5 als ik me niet vaak s*aam
 z op /raat te kom51 wanne] ik zie hoe  
netjes &]5 gekle$ zijn die met veel arm]
 mann5 getr\wd zijn4--,,eulalie3 ,het   
si]aad van e5 getr\wde vr\w zit niet 9  
ha> kle$+ ( 9 &]5 tooi van 't li*aam1   
zooals de ,apo/el ,petrus le]t1 ma> 9 e5
 kuis*5 en +etog5 a>d en 9 de go$e      
gee/eseig5s*app54 ,dat heb ik dikwijls 9
 de k]k gehoord4 ,li*tekooi5 si]5 zi*   
voor d5 blik van vel54 ,wij zijn mooi   
g5oeg als we ma> aan n man mog5         
behag54--,,xantippe3 ,ma> intuss*5 br5gt
 die go$e man van mij1 die zoo k>ig is  
teg5ov] zijn vr\w1 d5 tamelijk rijk5    
bruids*at di5 ik hem meebra*t1 a>dig    

door4--,,eulalie3 ,wa>mee8--,,xantippe3 
,met d+5 wa>9 hij plezi] heeft3 met     
wijntje en ,trijntje en                 
dobbel54--,,eulalie3 't ,is             
zonde6--,,xantippe3 ,ma> 't is w]kelijk 
zoo4 ,en als hij dan dronk51 diep 9 d5  
na*t ?uis komt1 wa> ik hem lang heb     
zitt5 wa*t51 dan snurkt hij d5 geheel5  
na*t1 braakt soms het b$ vol1 om van de 
re/ ma> niet te sprek54--,,eulalie3 ,zoo
 mag je niet sprek52 je doet je zelf    
s*&e aan1 wanne] je je man de kroon van 
het ho(d haalt4--,,xantippe3 'k ,mag    
/]v5 wanne] ik niet liev] e5 pad bij me 
heb1 dan z'n man4--,,eulalie3 ,en wa*t  
je hem dan niet op met e5 fl9k          
/&je8--,,xantippe3 ,zooals hij v]di5t4  
,hij m]kt dat ik niet /om               
b54--,,eulalie3 ,en wat bra*t hij       
da>teg5 98--,,xantippe3 ,9 't e]/       
s*reeuwde hij woe/1 omdat hij da*t dat  
hij me met groote woord5 op de vlu*t z\ 
jag54--,,eulalie3 ,en is het van woord5 
nooit tot h&ta/elijkh$5                 
gekom58--,,xantippe3 ,als ik het go$    

naga dan is de /rijd nmaal z hoog       
geloop51 dat 't heel we9ig s*eelde ( 't 
liep op ve*t5 uit4--,,eulalie3 ,wat moet
 ik hoor58--,,xantippe3 ,hij zwaaide met
 e5 knuppel ond] woe/ ges*reeuw en      
vreeselijke dreigem5t54--,,eulalie3 ,0  
je to5 niet bang8--,,xantippe3 ,ne51    
zek] niet6 ,ik van mijn kant greep e5   
kle9 bankje1 en als hij me met e5 v+]   
aang]aakt _h1 z\ hij gem]kt hebb5 dat ik
 ook h&5 aan mijn lijf heb4--,,eulalie3 
,dat is e5 nieuw soort van s*ild4       
,da>bij ontbrak nog ma> de /ok van 't   
sp9newiel als lans4--,,xantippe3 ,hij z\
 gevoeld hebb5 dat hij met e5 manwijf te
 do5 _h4--,,eulalie3 ,ne5 ,xantippe1 dat
 gaat to* zoo niet4--,,xantippe3 ,wat   
gaat niet8 ,als hij mij niet als zijn   
vr\w beh&elt1 b5 ik ook niet van plan   
hem als mijn man te bes*\w54--,,eulalie3
 ,ma> de ,apo/el ,paulus le]t to* dat de
 vr\w5 ha> mann5 met all5 e]bi$         
ond]danig moet5 zijn4 ,en ,petrus h\dt  
ons het voorbeeld van ,s>ah voor oog51  
die ha> man ,abraham he]                

noemde4--,,xantippe3 ,ja1 dat heb ik ook
 wel gehoord4 ,ma> diezelfde ,paulus    
le]t ook1 dat de mann5 hunne vr\w5 moet5
 liefhebb51 ev5als ,*ri/us ,zijn bruid1 
de ,k]k1 heeft liefgehad4 ,laat hij d5k5
 aan zijn pli*t1 dan zal ik ook aan d5  
mijne d5k54--,,eulalie3 ,ma> als 't nu  
e5maal 9 dit /adium is gekom5 dat er n  
voor e5 &] moet wijk51 dan is 't to* ook
 niet me] dan billijk dat de vr\w       
toegeeft aan ha> e*tg5oot4--,,xantippe3 
,als hij t5m9/e w]kelijk e*tg5oot mag   
heet51 die mij bes*\wt als zijn         
di5/meid4--,,eulalie3 ,ma> zeg e5s1     
,xantippe1 is je man lat] opgeh\d5 te   
dreig5 met klapp58--,,xantippe3 ,ja1 en 
dat is ma> go$ ook1 want hij z\ slaag   
gehad hebb54--,,eulalie3 ,ma> b5 jij to5
 ook niet opgeh\d5 met                  
kijv58--,,xantippe3 ,ne5 en ik b5 ook   
niet van plan er mee op te              
h\d54--,,eulalie3 ,en wat doet hij dan  
ond]wijl8--,,xantippe3 ,wat8 ,nu1 soms  
slaapt hij e5s en droomt als e5 m5s*2   
soms doet hij niets dan la*52 dikwijls  

grijpt hij e5 muziek9/rum5t1 wa>op nog  
ma> drie sn>5 zitt5 en t]wijl hij da>op 
tokkelt zoo h>d hij kan1 tra*t hij mijn 
woord5 te ov]/emm54--,,eulalie3 ,en dat 
h9d]t je dan to* zek]8--,,xantippe3 ,me]
 dan ik je zegg5 kan4 ,soms kan ik mijn 
h&5 ma> met moeite ?uis                 
h\d54--,,eulalie3 ,lieve ,xantippe4     
,p]mitte] je me dat ik e5s heel vrijuit 
met je spreek8--,,xantippe3             
,zek]4--,,eulalie3 ,jij moogt dat dan   
ov] mij ook do54 ,de omgang di5 wij     
bijkans van de wieg af met elka> gehad  
hebb51 br5gt dat mee4--,,xantippe3 ,je  
hebt gelijk2 ge5 van mijn vri5d9n5 _h ik
 ooit me] lief4--,,eulalie3 ,hoe je man 
ook moge wez51 b$5k dit3 je hebt niet   
het re*t om te v]&]54 ,vroeg] 0 bij     
onh]/elb>e tweespalt de e*ts*eid+ e5    
uit]/e r$middel4 ,dat is nu uit4 ,tot   
aan d5 laat/5 lev5sdag moet e5 e*tg5oot 
ook je man blijv51 en gij de vr\w van uw
 man4--,,xantippe3 ,ik w\ dat ,god de   
m5s*5 /rafte die ons 't re*t om te      
s*eid5 hebb5 afg5om54--,,eulalie3       

,spreek niet zoo1 ,*ri/us heeft 't zoo  
+e/eld4--,,xantippe3 ,dat kan ik haa/   
niet geloov54--,,eulalie3 't ,is to*    
zoo4 ,nu s*iet er niets &]s ov] dan dat 
gij beid5 u op e5dra*t toelegt1 door u  
te s*ikk5 na> elk&]s k>akt] en          
a>d4--,,xantippe3 ,ma> hoe kan ik mijn  
man v]&]58--,,eulalie3 't ,hangt heel   
veel van de vr\w5 af1 hoe de mann5      
zijn4--,,xantippe3 ,b5 jij dan go$ met  
j\w man8--,,eulalie3 ,nu is alles 9     
orde4--,,xantippe3 ,dus 0 er 9 d5 beg9ne
 ook wel onraad8--,,eulalie3 ,nooit     
/ormde het4 ,ma> to* w>5 er1 zooals dat 
ond] m5s*5 wel me] gaat1 e5ige wolkjes  
aan d5 horizon1 wolkjes die e5 /orm     
hadd5 kunn5 v]wekk51 wanne] dat niet    
door kalm ov]leg 0 voorkom54 ,i$] heeft 
zoo zijn eig5a>digh$51 i$] heeft zoo    
zijn ideen1 en als we de wa>heid will5  
zegg53 i$] heeft ook zijn eig5 gebrek54 
,en zoo ooit ( erg5s dan moet m5 die 9  
het huwelijk k5n5 en niet               
v]afs*uw54--,,xantippe3 ,wat je da> zegt
 is wa>4--,,eulalie3 ,ma> nu gebeurt het

 heel vaak1 dat de welwill5dheid ov] en 
we] tuss*5 man en vr\w re$s zoek is1    
vrdat ze elk&] eig5lijk go$ k5n54 ,en   
da>voor moet m5 9 de all]e]/e plaats    
oppass54 ,imm]s als er nmaal e5 wrok is 
ont/aan1 dan komt dat heel moeilijk we] 
9 orde1 vooral wanne] 't e5maal tot h>de
 woord5 gekom5 is4 ,pas gelijmde /ukk5  
vall5 li*t van elk&] wanne] m5 er h>d   
teg5 /oot1 ma> wanne] ze e5maal fl9k aan
 elk&] va/ zitt51 als de lijm g$roogd en
 h>d is1 dan is er niets /evig]s d5kba>4
 ,da>om moet het 9 d5 aanvang da>op     
word5 aangelegd1 dat de vri5delijke     
gez9dheid tuss*5 man en vr\w sam5groeie 
en beve/igd worde4 ,en dat kan 't be/   
ges*i$5 door elk&] te di55 en zi* aan   
elk&]s eig5a>digh$5 aan te pass54 ,want 
e5 welwill5dheid1 die alle5 ma> voor d5 
vorm wordt aang5om51 is doorgaans van   
voorbijga&5 a>d4--,,xantippe3 ,ma> v]tel
 me dan to* alsjeblieft door welke      
middel5 jij je man tot j\w eig5a>digh$5 
hebt wet5 te br5g54--,,eulalie3 'k ,wil 
't je wl v]tell51 ma> alle5 op voorwa>de

 dat je tra*t 't na te do54--,,xantippe3
 ,als ik kan4--,,eulalie3 ,dat zal heel 
li*t gaan als de go$e wil er ma> is4 't 
,is nog niet te laat4 ,want hij is nog  
jong en jij b5t nog haa/ e5 meisje4 'k  
,gelo( dat er nog ge5 ja> s$]t je       
getr\wd b5t1 v]loop5 is4--,,xantippe3   
,dat 's wa>4--,,eulalie3 ,nu dan zal ik 
't je v]tell51 ma>3 mondje              
di*t6--,,xantippe3 ,go$4--,,eulalie3    
,mijn all]e]/e zorg 03 om 9 alles mijn  
man t] wille te wez51 zoodat er niets 01
 wa>aan hij aan/oot kon nem54 ,ik g+    
nauwkeurig zijn lu/5 en liefhebb]ij5 na1
 lette go$ op alle tijd5 en geleg5h$5 en
 wat hij bijzond] graag _h1 k1 wat hem  
kon prikkel51 net zooals leeuw5- en     
olifant5-temm]s do5 met d]gelijke di]5  
die m5 niet met geweld kan              
beh&el54--,,xantippe3 ,zoo'n bee/ heb ik
 ?uis4--,,eulalie3 ,m5s*5 die bij       
olifant5 kom5 do5 ge5 witte jas aan3 bij
 /i]5 ge5 roode2 omdat m5 bij ond]v9d+  
weet dat die kleur5 de di]5 woe/ mak54  
,zoo word5 bijv4 tijg]s door bekk5slag5 

z wild1 dat ze elk&] v]s*eur54 ,en m5s*5
 die met pa>d5 omgaan1 hebb5 hun gewone 
woordjes1 hun geluid5 met de tong1 't   
/reel5 met de h& en all]lei &]e geb>5 en
 geluid5 wa>mee ze s*i*tige pa>d5       
kalme]54 ,hoeveel te me] moet5 wij dan  
ook die middel5 toepass5 op onze        
e*tg5oot5 met wie wij1 ( we will5 (     
niet1 ons geheele lev5 dr1 huis en b$   
moet5 deel54--,,xantippe3 ,nu1 ga door1 
je b5t zoo mooi begonn54--,,eulalie3    
,dat 9 't oog h\d5d tra*tte ik mij na>  
hem te voeg51 t]wijl ik zooveel mogelijk
 oppa/e dat er ge5 r$5 tot aan/oot      
gegev5 w]d4--,,xantippe3 ,hoe kon je    
dat8--,,eulalie3 ,9 de all]e]/e plaats  
door go$ te zorg5 voor 't hui%\d51 de   
e]/e en voornaam/e taak van e5 huisvr\w4
 ,ik waakte er niet alle5 voor dat er   
niets w]d v]zuimd1 ma> ook dat alles na>
 zijn z9 uitkwam1 zelfs 9 de kle9/e     
zak54--,,xantippe3 ,welke               
bijvoorbeeld8--,,eulalie3 ,bijv4 wanne] 
je man van dit ( van dat ko/je veel     
h\dt1 als e5 g]e*t op deze ( die mani]  

kla>gemaakt hem bijzond] bevalt1 als    
zijn b$ op e5 bijzond]e mani] wordt     
opgemaakt4--,,xantippe3 ,ma> hoe 0 je 9 
/aat je na> hem te voeg5 als hij zoo    
zeld5 ?uis en dan nog dronk5            
08--,,eulalie3 ,g$uld6 ,dat wilde ik    
jui/ gaan v]tell54 ,als mijn man soms   
e5s wat somb] s*e5 en de geleg5heid m9d]
 gun/ig 0 om hem aan te sprek51 dan     
la*te ( s*]t/e ik nooit1 zooals sommige 
vr\w5 wel e5s do52 ma> ik zette zelf ook
 e5 erg b$roefd en bekomm]d gezi*t4     
,gelijk e5 spiegel1 als hij go$ is1     
altijd 't gezi*t van hem die er 9 kijkt 
jui/ we]geeft1 zoo moet ook de huisvr\w 
zi* wet5 te voeg5 na> de gemo$s/emm+ van
 ha> man4 ,ze moet niet vroolijk zijn1  
wanne] hij somb] ge/emd is ( zi* niet   
blij toon5 wanne] er iets is wat hem    
h9d]t4 ,en wanne] hij dan e5s wat       
opgewond5 01 tra*tte ik hem met za*te   
woordjes te kalme]51 ( ik liet zijn     
boo%eid ma> /illetjes bekoel5 tot de    
geleg5heid zi* aanbood 't zij voor hem  
om zijn boo%eid kwijt te rak51 't zij   

voor mij om hem e5s ond] h&5 te nem54 't
 ,zelfde pla*t ik te do5 wanne] hij ?uis
 kwam1 na wat me] wijn g$ronk5 te hebb5 
dan wel di5/ig 04 ,dan zei ik niet &]s  
dan vri5delijke woordjes tot hem1 alle5 
met e5 zoet lijntje wi/ ik hem na> zijn 
b$ te krijg54--,,xantippe3 ,je moet me  
to* toegev5 dat de positie van de vr\w5 
heel ongelukkig is1 dat ze ma> moet5    
gehoorzam5 aan driftige1 dronk5         
e*tg5oot51 die alles do5 wat ze         
will54--,,eulalie3 ,als( die            
volgzaamheid niet w$]ke]ig 06 ,zij zi5  
zi* to* ook g5oodzaakt veel van nze     
eig5a>digh$5 te v]drag54 ,er komt ev5wel
 e5 tijd wanne] de vr\w de man moet     
wa>s*uw51 wanne] er iets van belang     
voorvalt4 ,bij zak5 van m9d] gewi*t is  
't bet] wat door de v+]s te             
zi54--,,xantippe3 ,wat dan8--,,eulalie3 
,wanne] hij niet ov] iets tobt1 ge5     
muiz5iss5 9 't ho(d heeft1 ge5 r$5 tot  
bekomm]+ heeft1 niet g$ronk5 heeft4 ,dan
 kan m5 hem ond] vi] oog5 e5s kapittel51
 ( liev] vrag5 ( hij hi]9 ( da>9 niet   

wat me] zorg kon hebb5 voor zijn zak51  
voor zijn go$5 naam1 voor zijn          
gezondheid4 ,en dan moet to* ook nog die
 wa>s*uw+ met wat grapjes en a>digh$5   
gekruid word54 ,dikwijls /el ik vooraf  
als voorwa>de1 dat hij niet boos op me  
mag word51 wanne] ik1 dwaze vr\w1 hem e5
 raad geef die kan /rekk5 tot zijn e]1  
tot zijn gezondheid1 tot zijn heil4 ,en 
als ik hem dan de wa>s*uw+ _h gegev5 die
 ik b$oelde1 dan sne$ ik hem de woord5  
af en w5dde 't ov] e5 &]51 jolig5 boeg4 
,want dit is ov] 't algeme5 onze f\t1   
lieve ,xantippe1 dat wij er ge5 e9d aan 
kunn5 mak5 als we e5maal begonn5 zijn te
 sprek54--,,xantippe3 ,ja1 dat bew]5 ze 
wel me]4--,,eulalie3 ,ma> 9 de all]e]/e 
plaats pa/e ik er op1 met mijn man nooit
 9 teg5woordigheid van d]d5 te kibbel5  
en niets van onze one5igheid buit5 de   
deur te br5g54 ,e5 breuk wordt veel     
gemakkelijk] h]/eld1 als er iets tuss*5 
twee p]son5 is voorgevall54 ,en wanne]  
er e5s iets gebeurt z dat 't            
onv]dragelijk is en niet door v]man+5   

van de vr\w kan word5 go$gemaakt1 dan is
 't pass5d] dat de e*tg5oote met ha>    
kla*t aankomt bij de oud]s van ha> man (
 bij di5s blo$v]want51 dan bij ha> eig5 
familie en ha> kla*t z matigt dat ze    
niet d5 s*ijn op zi* laadt ha> man te   
hat51 ma> wl di5s f\t54 ,ma> to* moet ze
 ook we] niet alles v]tell51 zoodat hij 
dit opm]kt 7ook al zegt hij het niet7 en
 dan de vri5delijkheid van zijn vr\w zal
 moet5 wa>de]54--,,xantippe3 ,de vr\w   
die dat alles wat gij v]langt kan do51  
moet wel wijsge]ig aangelegd            
zijn4--,,eulalie3 ,door zulke           
tegemoetkom+5 zull5 we onze mann5 tot   
gelijke welwill5dheid                   
prikkel54--,,xantippe3 ,er zijn er die  
m5 door ge5 vri5delijkheid1 welke ook1  
v]bet]t4--,,eulalie3 ,nu1 ik gelo( dat  
niet4 ,ma> ge/eld e5s dat 't zoo 04     
,b$5k dan dit 9 de e]/e plaats3 we moet5
 onze e*tg5oot5 nem5 zooals ze zijn4    
,het v]di5t dan to* nog ma> de voorkeur 
iem& te v]drag51 die aanvankelijk e5    
zwijn gelijkt1 ma> langzam]h& wat bet]  

wordt1 dan iem& die met d5 dag li$]lijk]
 wordt1 omdat wij onaang5aam teg5 hem   
zijn4 ,wat z\ je er van zegg5 wanne] ik 
e5s voorbeeld5 aanhaalde van e*tg5oot51 
die door zoo'n vri5delijke bejeg5+ hunne
 vr\w5 hebb5 v]bet]d8 ,hoeveel te me]   
moet5 wij dan 't zelfde do5 teg5ov] onze
 mann58--,,xantippe3 ,als je dat doet1  
dan zul je e5 voorbeeld aanhal5 geheel  
&]s dan mijn man is4--,,eulalie3 ,ik heb
 k5nis aan e5 he] van adel1 gele]d1 e5  
man van e5 all]bem9nelijk/ k>akt]4 ,hij 
_h e5 jong vr\wtje getr\wd1 zev5ti5 ja> 
oud1 altijd op 't l&1 9 't huis van ha> 
oud]s opgevo$1 zooals adellijke he]5    
graag op 't l& won5 om de ja*t en de    
vogelvang/4 ,hij wilde jui/ graag e5    
ongevormd en onontwikkeld meisje huw5 om
 ha> des te me] na> zijn z9 te kunn5    
zett54 ,hij begon ha> 9 lett]kunde en   
muziek te ond]ri*t5 en ha> langzam]h& te
 gew5n5 hem 't ge5 zij 9 de k]k _h      
gehoord te v]tell54 ,hij begon ha> door 
all]lei wet5swa>digh$5 te ontwikkel51   
die ha> lat] van nut z\d5 kunn5 zijn4   

,da> dit alles voor 't jonge d+ vreemd  
01 omdat ze bij zi* ?uis 0 opgevo$ bij  
nietsdo5 en bij de conv]satie en s*]ts  
van de di5/bod51 begon ha> dit te       
v]vel54 ,ze wilde zi* teg5ov] ha> man   
niet volgzaam toon5 en als hij da>op    
a&rong dan huilde en pruilde zij zond]  
oph\d54 ,dikwijls wi]p ze zi* op d5     
grond1 met ha> ho(d op d5 vlo] bonz5d   
als( zij w5s*te dood te zijn4 ,to5      
da>aan ge5 e9d wilde kom51 kwam ha>     
e*tg5oot1 die de$ nt als( hij vol/rekt  
niet boos 01 met de uitnoodig+ dat ze   
sam5 voor plezi] na> buit5 z\d5 gaan1   
na> 't huis van zijn s*oonvad]4 ,nu1 da>
 _h zijn vr\w wel oor5 na>4 ,to5 ze da> 
w>5 aangekom5 w]d de jonge vr\w door ha>
 man bij ha> mo$] en ha> zu/]s gelat54  
,hij g+ met zijn s*oonvad] op de ja*t4  
,ond] vi] oog5 v]telt hij nu aan dez5   
dat hij gehoopt _h e5 gezellige         
lev5sgezell9 te krijg51 ma> dat hij er  
e5 gekreg5 _h die niets de$ dan huil5 en
 zi* kwell5 en m>tel51 zond] dat er 7op 
welke mani] ook7 e5ige v]bet]+ aan te   

br5g5 04 ,dat hij hem dus vri5delijk    
v]zo*t e5 h&je te will5 help5 9 't g5ez5
 van dat1 wat w]kelijk e5 ziekte 0 bij  
zijn do*t]4 ,de s*oonvad] antwoordt hem 
dat hij hem e5maal zijn do*t] heeft png4
 #jhf;afge/aan en wanne] zij niet na>   
zijn woord5 wil hoor51 dat hij dan ma>  
van zijn re*t gebruik moet mak5 en ha>  
met de k>wats moet zi5 te v]bet]54 ,to5 
zei de s*oonzoon we]1 dat hij wel wi/   
da>toe 't re*t te hebb54 ,ma>1 zei hij1 
ik z\ ze liev] door uw ov]r$+skra*t (   
door uw invlo$ will5 g5ez51 dan dat ik  
tot 't uit]/e middel ov]ga4 ,de         
s*oonvad] belo(t nu dat hij zijn        
maatregel5 zal nem54 ,na e5 pa> dag5    
grijpt hij de geleg5heid aan to5 hij met
 zijn do*t] alle5 is4 ,t]wijl hij zijn  
gelaat 9 e5 ern/ige plooi zette1 begon  
hij er ha> op te wijz5 dat ze vol/rekt  
niet mooi 01 ma> k3 wat e5 we9ig        
bem9nelijk k>akt] zij getoond _h en hoe 
vaak hij gevreesd _h dat ze ge5 man voor
 ha> z\d5 kunn5 v9d54 ,met de groot/e   
moeite heb ik e9delijk e5 man voor je   

gevond51 zooals i$] meisje1 zelfs n dat 
9 de mee/ gun/ige om/&igh$5 v]ke]t1 voor
 zi* z\ kunn5 w5s*54 ,en to* v]zet jij  
je teg5 hem1 zond] dankba> te erk5n5 wat
 ik voor je g$aan heb en zond] te will5 
inzi51 dat je e5 man bezit die1 als hij 
niet bov5mate vri5delijk 01 je niet wa>d
 z\ a*t5 tot zijn di5/p]soneel te       
behoor54 ,om kort te gaan1 uit de woord5
 van d5 vad] sprak z de gloei5de toorn1 
dat 't er heel veel van _h ( hij sle*ts 
met moeite zijn h&5 kon b$w+54 ,hij is  
e5 man van groote slimheid1 die elke rol
 kan spel51 zelfs die geheel buit5 zijn 
eig5 p]soon ligt4 ,de jonge vr\w1 die   
bang w]d1 ma> die zi* to* ook wel bewu/ 
0 dat ha> vad] wa>heid sprak1 viel hem  
te voet en smeekte hem 't v]l$5 te      
v]get51 dat ze voortaan z\ wet5 te do5  
wat ha> pli*t 04 ,ha> vad] s*onk ha>    
v]giff5is en belo(de 9 't v]volg ook e5 
liefhebb5d vad] te zull5 wez51 als zij  
ma> de$ wat ze belo(d _h4--,,xantippe3  
,en v]d]8--,,eulalie3 ,de jonge vr\w    
gaat n 't gesprek met ha> vad] na> ha>  

kam]1 wa> ze ha> man alle5 aantreft4 ,ze
 valt hem te voet en zei3 ,lieve man1   
tot nog toe heb ik no* u1 no* mijzelve  
gek5d4 ,9 't v]volg zal-je zi5 dat ik   
&]s geword5 b53 v]geet 't vroeg]        
gebeurde4 ,ha> man v+ die woord5 op 9 e5
 kus en belo(de ha> alles wat ze ma>    
wilde1 zoo ze bij dat go$e voornem5     
bleef4--,,xantippe3 ,nu1 en is ze er bij
 geblev58--,,eulalie3 ,tot aan ha>      
laat/e uur en er 0 niets zoo n$]ig (    
laag dat ze niet gewillig en volga>ne op
 zi* nam1 wanne] ha> man het v]langde4  
,zulk e5 groote g5eg5heid ont/ond er    
tuss*5 h5 en zoo w]d me] en me] de      
liefde tuss*5 h5 beve/igd4 ,na e5ige j>5
 w5s*te zij zi* dubbel en dw>s geluk dat
 ze zoo'n uit/ek5d e*tg5oot _h mog5     
huw54 ,als ik di5 niet gekreg5 _h1 z\ ik
 de ongelukkig/e vr\w t] w]eld zijn     
gewee/4--,,xantippe3 ,ma> z'n man is dan
 ook e5 witte raaf4--,,eulalie3 ,wanne] 
je er niets teg5 hebt dan wil ik je ook 
nog e5 voorbeeld aanhal51 omgeke]d1 van 
e5 e*tg5oot die door d5 tact van zijn   

vr\w 9 het re*te spoor w]d gebra*t1 wat 
onlangs 9 deze /ad hi] is               
gebeurd4--,,xantippe3 'k ,heb op 't     
oog5blik niets bet]s te do5 en ik zit   
zoo gezellig na> je gebabbel te         
lui/]54--,,eulalie3 ,da> 0 e5 he] van   
hoog5 adel die1 zooals dat ond] dat slag
 van m5s*5 gewoonte is1 veel aan de ja*t
 de$4 ,op 't platte l& tr( hij e5 meisje
 aan1 de do*t] van e5 arm vr\wtje en    
(s*oon hij op wat gevord]d5 leeftijd 01 
w]d hij smoorlijk op 't k9d v]liefd4    
,t]wille van ha> bra*t hij vaak d5 na*t 
buit5 de e*telijke won+ door4 ,de ja*t 0
 altijd e5 welkom voorw5dsel4 ,zijn     
e*tg5oote1 e5 vr\w op wie niet 't m9/e  
te zegg5 viel en van onkreukb>e         
re*ts*ap5heid1 kreeg e5ig5 argwaan en g+
 9 't geheim de weg5 van ha> man e5s na4
 ,to5 hij op e5 ke] erg5s he5 0 g]eisd  
g+ zij na> 't huisje op 't l&4 ,ze      
vis*te de heele zaak uit1 wa> hij sliep1
 wa>uit hij dronk1 hoe 't s]vies 0 enz4 
enz4 ,huisraad 0 er zoo go$ als niet3 't
 0 er armoe troef4 ,de dame g+ he5 en   

ke]de weldra t]ug1 t]wijl ze e5         
gemakkelijk b$ meebra*t en keuk5g]ei1   
zelfs e5ig zilv]5 vaatw]k4 ,ook voegde  
zij er nog wat geld aan toe1 met de     
nadrukkelijke boods*ap dat1 als de      
mijnhe] we] t]ug kwam1 zij hem wat nett]
 moe/ ontvang54 ,zij liet intuss*5      
vol/rekt niet m]k5 dat zij zijn vr\w 01 
ma> gaf voor zijn zu/] te zijn4 ,na     
e5ige dag5 komt die e*tg5oot da>        
heimelijk we] t]ug4 ,hij ziet dat 't    
huisraad v]me]d]d is en dat 't on?aal   
ruim] is dan gewoonlijk4 ,hij vraagt van
 wa> die ongewone weelde komt4 ,zij     
zegg5 dat e5 deftige dame die aan hem   
v]want is1 dit alles heeft lat5 br5g5 en
 hun heeft opg$rag5 hem voortaan wat    
deftig] te ontvang54 ,onmiddellijk komt 
't v]mo$5 bij hem op1 dat 't zijn vr\w  
is die dit heeft g$aan4 ,hij gaat na>   
huis en vraagt ( zij 't gewee/ is4 ,zij 
zegt niet ne54 ,hij vroeg nu ook1 met   
welke b$oel+ zij dat huisraad da>he5 _h 
gezond54 ,wel manlief1 zei ze1 je b5t   
gewoon aan e5 zek]e mate van com=t4 ,ik 

zag dat je da> m9d] netjes dan je 't    
gewoon b5t1 wordt ontvang54 ,nu me5de ik
 dat 't mijn pli*t 0 te zorg5 dat je 't 
da> wat bet] kreegt1 omdat ik weet dat  
je da>op ge/eld b5t4--,,xantippe3 ,nu   
die dame is wel wat al te go$4 ,ik z\   
liev] 9 plaats van e5 za*t b$ e5 bundel 
br&netels ( sp9aziezaad ond] hem        
ge/rooid hebb54--,,eulalie3 ,hoor nu hoe
 het afliep4 ,to5 de man die            
re*ts*ap5heid van zijn vr\w _h le]5 k5n5
 en tev5s ha> vri5delijkheid1 is hij    
nooit me] na> zijn bijzit gegaan1 ma>   
vond zijn g5oeg5 bij zijn eig5 vr\w4 ,ik
 me5 te wet5 dat je ,gilb]t uit ,holl&  
wel k5t8--,,xantippe3 ,ja               
zek]4--,,eulalie3 ,hij is getr\wd zooals
 je weet1 (s*oon hij nog jong en kra*tig
 is1 met e5 vr\w van wat me] gevord]d5  
leeftijd1 al zoo'n beetje op ha>        
ret\r4--,,xantippe3 ,hij heeft ha>      
miss*i5 getr\wd om het gelletje1 niet om
 het velletje zooals ze dat             
noem54--,,eulalie3 ,je kon wel e5s      
gelijk hebb54 ,hij _h niet veel s*ik 9  

zijn vr\w en hield veel van e5 &]       
vr\wtje dat hij zoo af en toe wel e5s   
buit5%uis zag4 ,zeld5 gebruikte hij 't  
ontbijt ( het middagmaal ?uis4 ,wat z\  
jij 9 dat geval do58--,,xantippe3 ,wat  
ik z\ do58 ,ik z\ dat liefje 9 de h>5   
vlieg5 en wanne] mijn man uitg+ na> ha> 
toe1 hem e5 pot met wat] ov] zijn lijf  
gooi51 dat hij go$ gezalfd na> zijn     
fee/maal z\ /app54--,,eulalie3 ,wat de$ 
die &]e dan to* veel v]/&ig]6 ,zij      
noodde 't liefje van ha> man uit1 om bij
 hem ?uis te kom5 en ontv+ ha>          
vri5delijk4 ,zoo hield ze ha> man ook   
zond] toov]drank5 bij zi* ?uis4 ,en als 
hij soms e5s buit5%uis met ha> at1 dan  
zond ze da> e5 lekk]5 s*otel he5 met de 
boods*ap er bij1 dat ze 't er ma> e5s   
lekk]tjes van moe/5 nem54--,,xantippe3  
,nu1 ik z\ liev] dood gaan dan mijn mans
 koppela>/] te wez54--,,eulalie3 ,ma> ga
 nu intuss*5 de zaak e5s go$ na4 ,0 dit 
niet heel wat bet]1 dan wanne] zij door 
e5 kwaada>dig optr$5 ha> man geheel en  
al van zi* _h v]vreemd en v]d] ha>      

geheele lev5 9 twi/ en onm9 _h moet5    
doorbr5g58--,,xantippe3 ,ik moet toegev5
 dat er nu m9d] kwaad is ge/i*t4 ,ma> ik
 z\ het niet kunn54--,,eulalie3 'k ,zal 
er nog n voorbeeld aan toevoeg5 en dan  
h\d ik op4 ,onze buurman van hi]naa/ is 
e5 braaf en re*ts*ap5 man1 ma> hij is e5
 beetje opvlieg5d4 ,op e5 go$5 dag _h   
hij zijn vr\w1 iem& die algeme5 als lief
 en a>dig bek5d /aat1 geslag54 ,zij g+ 9
 de a*t]kam] en ond] tran5 en snikk5    
v]kropte zij da> ha> h>tele$4 ,e5 poosje
 da>na komt toevallig ha> man ook 9 die 
kam] en v9dt er zijn vr\w 9 tran54 ,wat 
zit je hi] te huil5 en te snikk51 net   
als kle9e k9d]5 do58 ,zij vroeg hem     
voorzi*tig3 ,nu1 is het niet bet] dat ik
 hi] mijn le$ bewe51 dan dat ik op /raat
 ga /aan s*reeuw51 zooals &]e vr\w5 wel 
do58 ,door deze zoo e*t vr\welijke en   
innige woord5 brak zij d5 toorn van ha> 
man en hij gaf zi* gewonn54 ,bij h&slag 
belo(de hij zijn vr\w1 dat hij nooit we]
 de h& aan ha> z\ slaan--en1 hij heeft  
't ook nooit we] g$aan4--,,xantippe3 ,ik

 heb 't zelfde van mijn man op e5 &]e   
mani] g$aan gekreg54--,,eulalie3 ,ma>   
intuss*5 is het tuss*5 jelui beid5      
altijd ve*t54--,,xantippe3 ,wat z\ je   
dan will5 dat ik de$8--,,eulalie3       
,voore]/1 zwijg5 ov] alles wat je man   
v]ke]d doet en zijn liefde langzam]h&   
w9n5 door voorkom5dheid1 vri5delijkheid 
en toegev5dheid4 ,dan zul je hem        
e9delijk wel gewillig zi5 ( t5m9/e      
zul-je hem ?uis veel me] na> je h& gezet
 hebb5 dan hij nu is4--,,xantippe3 ,hij 
is veel te heftig van a>d dan dat ik hem
 z\ kalme]5 door                        
voorkom5dheid4--,,eulalie3 ,zeg dat     
niet6 ,da> is zelfs ge5 wild bee/ z woe/
 ( 't is door za*!id te temm54 ,da>     
behoef je dus bij e5 m5s* nog m9d] aan  
te wanhop54 ,probe] 't e5s enkele ma&54 
,je mag 't mij wijt51 als je bem]kt dat 
deze raad je niet gebaat heeft4 ,v]d]   
zijn er enkele gebrek5 die je e5 beetje 
door de v+]s moet zi54 ,9 de all]e]/e   
plaats moet je er voor oppass5 ge5 twi/ 
9 je slaapkam] ( 9 je b$ te v]wekk54 ,je

 moet da>5teg5 zorg5 dat 't da> altijd  
opgewekt en prettig is4 ,e5 vr\w moet er
 altijd voor zorg5 dat ha> man aan niets
 aan/oot kan nem52 zij moet er ha>      
uit]/e be/ voor do5 als ze met ha> man  
sam5 is1 zi* op alle mani]5 vri5delijk  
en opgewekt te toon54--,,xantippe3 ,ja1 
voor e5 man1 ma> ik heb met e5 bee/ te  
do54--,,eulalie3 ,h\d nu op met         
kwaadsprek54 ,ov] 't algeme5 zijn de    
mann5 door nze s*uld sle*t voor ons4    
,ma> om tot ons ond]w]p t]ug te ke]54   
,zij die ?uis zijn 9 de oude v]hal5 d]  
di*t]s1 v]tell5 ons dat ,v5us 7zoo noem5
 zij de god9 die het huwelijk bes*]mt7  
e5 gordel heeft1 door de kun/va>dige h& 
van ,vulcanus bew]kt4 ,da>9 moet alles  
gew]kt zijn wat kan di55 om liefde te   
wekk54 ,di5 gordel doet zij aan1 zoo    
dikwijls zij van plan is na> ha> man te 
gaan4--,,xantippe3 ,nu ja1 wat je da>   
v]telt is e5 fabeltje4--,,eulalie3      
,da>aan heb je wel gelijk1 ma> lui/] e5s
 wat de b$oel+ is van dat               
fabeltje4--,,xantippe3 ,nu1 zeg e5s     

op4--,,eulalie3 't ,le]t ons dat e5 vr\w
 alle moeite moet aanw5d51 om als ze met
 ha> man sam5 is1 hem t] wille te zijn1 
om de liefde van ha> e*tg5oot w>m te    
h\d5 en te do5 opvlamm5 en om uit zijn  
gee/ te v]drijv5 al wat hem aan/oot kan 
gev5 ( zijn teg5z9 kan                  
wekk54--,,xantippe3 ,ma> wa> hal5 wij   
zoo'n gordel van daan8--,,eulalie3 ,ge5 
heks5kruid5 ( bezw]+s=mules hebb5 wij   
noodig4 ,ge5 betoov]+ is ma*tig] dan e5 
re*ts*ap5 k>akt] v]bond5 met            
za*!id4--,,xantippe3 ,ik kan teg5 zoo'n 
man als de mijne is niet vri5delijk     
wez54--,,eulalie3 ,en to* hangt 't      
geheel van je zelve af ( hij zal oph\d5 
z te zijn als hij nu is4 ,als je door de
 kun/5 van e5 toov5>es als ,circe je man
 9 e5 zwijn ( e5 be] kon v]&]51 z\ je   
het dan do58--,,xantippe3 ,dat weet ik  
niet4--,,eulalie3 ,weet je dat niet8 ,( 
z\ je liev] e5 zwijn tot man hebb5 dan  
e5 m5s*8--,,xantippe3 ,natuurlijk liev] 
e5 m5s*4--,,eulalie3 ,welnu1 wanne] je  
dan door toov]kun/5 je man van e5       

dronk5lap tot e5 matig m5s* kon mak51   
van e5 v]kwi/] tot e5 zu9ig p]soon1 van 
e5 leegloop] tot e5 w]kzaam man1 z\ je  
dat dan niet do58--,,xantippe3 ,ja zek] 
z\ ik dat4 ,ma> hoe kom ik aan die door 
u b$oelde toov]middel58--,,eulalie3 ,wel
 je hebt ze tot je bes*ikk+1 als je ze  
ma> wilt aanw5d54 ,hij moet van u zijn1 
( hij wil ( niet4 ,hoe bet] je hem      
maakt1 des te bet] beh>tig je je eig5   
belang4 ,je hebt nu ma> altijd je oog5  
g]i*t op zijn gebrek5 en deze mak5 je   
afke] van hem /e$s groot]4 ,gij pakt hem
 altijd jui/ bij 't h&vatsel aan wa> hij
 niet bij moet word5 beetgepakt4 ,let   
liev] ook op zijn go$e zijd51 en vat hem
 da> aan1 wa> je wl hova/ aan hem hebt4 
,vr ge met hem tr\wdet hadt ge tijd om  
te ov]weg5 welke sle*te eig5s*app5 hij  
bezat4 ,imm]s m5 moet niet alle5 met de 
oog5 ma> ook met de oor5 d5 man di5 m5  
koos1 le]5 liefhebb54 ,nu is de tijd    
gekom5 om f\t5 te h]/ell51 niet me] om  
er e5 bes*uldig+ van te                 
mak54--,,xantippe3 ,welke vr\w heeft    

ooit ha> man met de oor5                
g5om58--,,eulalie3 ,ik z\ zoo zegg53 e5 
vr\w neemt ha> man met de oog51 wanne]  
ze op niets &]s let dan op zijn mooie   
li*aam2 met de oor5 da>5teg51 wanne] ze 
nauwkeurig nagaat wat er ov] hem v]teld 
wordt4--,,xantippe3 ,e5 go$e wa>s*uw+1  
ma> die wat laat komt4--,,eulalie3 ,e5  
pog+ om je man te v]bet]51 komt nooit te
 laat4 ,en da>toe kan heel veel bijbr5g5
 ( je je man ook e5 k9dje               
s*5kt4--,,xantippe3 ,dat is er          
al4--,,eulalie3 ,wanne]8--,,xantippe3   
,al lang4--,,eulalie3 ,hoeveel ma&5     
al8--,,xantippe3 ,bijkans               
zev54--,,eulalie3 ,wat hoor ik6 ,is 't  
e5 jong58--,,xantippe3 ,ja4--,,eulalie3 
,nu1 die br5gt de zaak tuss*5 je beid5  
wel we] 9 orde1 als jij je zelve ma> e5 
beetje ins*ikkelijk wilt toon54 ,en hoe 
sprek5 &]51 de vri5d5 van je man ov]    
hem8 ,met wie gaat hij buit5%uis        
om8--,,xantippe3 ,ze zegg5 algeme5 dat  
hij gemakkelijk van k>akt] is1          
vrijgevig1 meega&1 re*t h>telijk voor   

zijn vri5d54--,,eulalie3 ,jui/ al die   
eig5s*app5 gev5 mij go$5 mo$ dat jij hem
 wel zult krijg5 zooals je hem hebb5    
wilt4--,,xantippe3 ,alle5 teg5ov] mij is
 hij niet zoo4--,,eulalie3 ,ma> g$raag  
jij je nu teg5ov] hem zooals ik je g]ad5
 heb4 ,en dan mag je mij e5 leug5a>/]   
noem51 als hij ook niet zoo teg5ov] u   
zal wez54 ,b$5k ook wel dat hij nog jong
 is3 'k gelo( nog niet e5s vi]5tw9tig   
ja>4 ,hij weet nog niet wat 't zegg5 wil
 huisvad] te wez54 ,je behoeft nog niet 
ov] e*ts*eid+ te d5k54--,,xantippe3 ,n\1
 ik heb er wt vaak ov]                  
g$a*t4--,,eulalie3 ,als je da>ov] dan wr
 gaat d5k51 ov]weeg dan e]/ e5s bij je  
zelf1 hoe we9ig e5 ges*eid5 vr\w 9 de   
melk te brokk5 heeft1 't ,s*oon/e si]aad
 voor e5 vr\w is3 ha> man t] wille en   
gehoorzaam te zijn4 ,zoo heeft de natuur
 't +]i*t1 zoo heeft ,god het gewild1   
dat de vr\w geheel z\ afhang5 van d5    
man4 ,d5k er v]d] aan3 't v]mog5 behoort
 d5 man3 e5 &] kan er niet aanrak54 ,en 
d5k dan aan 't knaapje dat u beid5      

toebehoort4 ,wat zult ge omtr5t hem     
bepal58 ,zult gij hem bij u h\d58 dan   
b]o(t ge uw man van zijn bezit4 ,zult ge
 't v5tje bij hem lat58 dan b]o(t gij u 
zelf van 't di]ba>/e wat ge hebt4 ,zeg  
me t5 slotte nog dit3 zijn er soms m5s*5
 die je e5 kwaad h>t                    
to$rag58--,,xantippe3 ,ja1 ik heb e5    
e*te /iefmo$]1 en bov5di5 e5 s*oonvad]1 
net zoo erg als zij4--,,eulalie3 ,zijn  
die je z kwaadwillig gez9d8--,,xantippe3
 ,ik gelo( dat ze mij graag dood z\d5   
will5 zi54--,,eulalie3 ,welnu d5k dan   
ook e5s aan die twee4 ,kunt ge hun wel  
groot] g5oeg5 do51 dan wanne] zij je    
ges*eid5 zi5 van je man2 dat je als e5  
w$uwe1 ne5 erg] dan e5 w$uwe moet lev58 
,want w$uw5 mog5 t5m9/e nog             
h]tr\w54--,,xantippe3 ,ik v9d je raad   
heel go$1 ma> ik zie op teg5 de         
langdurige moeite4--,,eulalie3 ,ma> b$5k
 dan e5s hoeveel moeite gij wel hebt    
moet5 do5 om dez5 papegaai enkele       
m5s*elijke woord5 te le]5               
prat54--,,xantippe3 ,heel wat1 dat is   

zek]4--,,eulalie3 ,en dan z\ je opzi5   
teg5 de moeite om je man wat te v]bet]5 
om v]d] met hem e5 prettig lev5 te      
slijt58 ,hoeveel moeite getroo/5 de     
m5s*5 zi* om e5 pa>d na> hun z9 te      
krijg5 en mog5 wij er dan bezwa> teg5   
hebb5 om ons be/ te do5 t5 e9de onze    
e*tg5oot5 me] na> onze h& te            
zett58--,,xantippe3 ,wat moet ik dan    
do58--,,eulalie3 ,dat heb ik je al      
gezegd4 ,zorg dat 9 huis alles netjes en
 prop] is3 dat niets hem aan/oot kan    
gev51 zoodat 't hem uit het huis jaagt4 
,wees vri5delijk teg5 hem en tev5s met  
e5 zek] e]bi$sv]toon dat e5 e*tg5oote   
aan ha> man v]s*uldigd is4 ,wees        
opgewekt1 ma> niet uitgelat52 wees niet 
/roef1 ma> ook niet d>tel4 ,?uis moet   
hij zijn tafel wlvoorzi5 v9d54 ,je k5t  
d5 smaak van je man1 kook dus voor hem  
wat hij 't lekk]/ v9dt4 ,toon je ook    
voor zijn vri5d5 toes*ietelijk en       
welwill5d4 ,noodig h5 vaak bij je te    
ga/4 ,maak aan tafel dat alles vol van  
vroolijkheid en opgewek!id is4 ,en      

wanne] hij dan e9delijk1 door d5 wijn e5
 kle9e v]heug+ heeft gekreg5 en op zijn 
ci!r gaat tokkel51 welnu begeleid hem   
dan met uw zang4 ,zoo zult gij uw man   
gew5n5 aan huiselijkheid en zult gij    
tev5s zijn uitgav5 v]m9d]54 ,want t5    
lang5 le/e moet hij to* z gaan d5k53 ,ik
 b5 dan to* wel gek dat ik buit5%uis met
 groote s*ade voor mijn beurs en voor   
mijn go$5 naam met e5 liefje leef1      
t]wijl ik ?uis e5 vr\wtje heb1 veel     
a>dig] en dat dol van mij h\dt en bij   
wie ik 't veel nett] en royal] kan      
hebb54--,,xantippe3 ,en d5k je dat 't   
mij gelukk5 zal wanne] ik 't            
probe]8--,,eulalie3 ,zie ma> na> mijn   
voorbeeld4 ,ri*t je na> mij4 ,intuss*5  
zal ik je man wel e5s te sprek5 krijg5  
en ik zal hem aan zijn pli*t            
h]9n]54--,,xantippe3 ,ik v9d dat wel    
heel vri5delijk van je1 ma> pas op dat  
hij soms ge5 lont ruikt3 hij z\ hemel en
 a>de beweg54--,,eulalie3 ,maak je niet 
bezorgd4 'k ,zal wel zooveel omweg5     
gebruik5 dat hij mij uit zi*zelf v]telt 

wat voor ong5oeg5 er tuss*5 u beid5 is  
voorgevall54 ,wanne] hij dat g$aan heeft
 dan zal ik hem1 zooals ik dat          
gewoonlijk doe1 heel vri5delijk ond] h&5
 nem5 en hem voor u1 na> ik hoop1 veel  
h&elba>d] mak54 ,en zoo t] loops zal ik 
wel e5s t] sprake br5g5 hoe lief jij je 
ov] hem hebt uitgelat54--,,xantippe3 'k 
,hoop dat ,*ri/us onze pog+5 zal        
zeg556--,,eulalie3 ,hij zal je help51   
als jij je zelve wilt help54          99
       99       99       99       99    
,,h]b]g5 ,,9 ,,duits*l&   ,,b]?olf ,,en 
,,willem4       ,voor de                
cultuurges*i$5is is de sam5spraak die   
tot titel vo]t      ,div]soria ( ,h]b]g5
 hoog/ gewi*tig4 ,erasmus heeft veel    
g]eisd en de s*ild]+ die hij geeft van  
de logem5t5 zal er      wel e5 zijn1 na>
 wa>heid geteek5d1 al /aan wij ook      
v]baasd      ov] de m$$eel+5 van        
morsigheid1 ru:eid1 't gebrek aan alles 
wat na> com=t lijkt1 de afwezigheid1 van
 iets wat na>      voorkom5dheid zweemt4
 ,de bes*av+ 0 van de logem5t5 en       

h]b]g5 nog v] v]wijd]d3 de wa>d5 uit die
 inri*t+5      zull5 ,erasmus' hekeltaal
 wel niet gelez5 hebb5 en zi* door ha>  
niet hebb5 v]bet]d4 ,als s*ild]+ van z$5
 uit de #ae;e eeuw      heeft dez]      
sam5spraak groote wa>de4  ,,b]?olf3     
,wa>om v9d5 zooveel m5s*5 't prettig zi*
 twee ( drie dag5 te ,lyon op te h\d58  
,als ik e5maal op reis b5 ru/ ik niet   
voor 'k b5 wa> ik wez5 moet4--,,willem3 
,ne51 omgeke]d6 ,ik v]wond] er mij jui/ 
ov] dat iem& zi* uit ,lyon laat         
weghal54--,,b]?olf3 ,hoezoo8--,,willem3 
,omdat 't da> e5 plaats is1 als die van 
wa> de gezell5 van ,ulysses niet kond5  
word5 losg]ukt2 omdat da> de ,sir55 ha> 
v]blijf hebb5 opgeslag54 ,niem& wordt 9 
zijn eig5 huis bet] v]zorgd dan dr 9 e5 
hotel4--,,b]?olf3 ,hoe komt             
dat8--,,willem3 ,wel1 aan tafel /aat    
/e$s e5 vr\wsp]soon om de ga/5 door ha> 
grapp5 en gee/igh$5 op te vroolijk54    
,v]d] v9dt m5 da> vele vr\w5 van        
buit5gewone s*oonheid4 ,e]/ kwam de vr\w
 des huizes ons begroet51 t]wijl ze ons 

e5 opgewekt en vroolijk v]blijf         
toew5s*te en de hoop uitsprak dat wij 't
 ge5 ons w]d voorgezet ons go$ z\d5 lat5
 smak54 ,da>na kwam ha> do*t] b9n51 e5  
elegant p]soontje1 rad van tong1        
lev5slu/ig en gezellig 9 ha> optr$51    
zoodat ze zelfs e5 brompot als ,cato z\ 
kunn5 opvroolijk54 ,en ze praatt5 met   
ha> ga/5 niet als met vreemd51 ma> als  
met oude vri5d5 en k5niss54--,,b]?olf3  
,da>aan zie je we] de bes*av+ van 't    
,frans*e volk4--,,willem3 ,ma> da> ze   
to* niet voortdur5d bij ons kond5 blijv5
 omdat ha> huiselijke bezigh$5 ha> riep5
 en ook de &]e ga/5 door ha> begroet    
moe/5 word51 /ond er aanh\d5d e5 meisje 
bij ons1 kla> voor all]lei grapjes4 ,zij
 01 9 ha> e5tje be/ 9 /aat om alle      
gee/igh$5 t]ug te kaats53 ze speelde ha>
 rol go$ en zette 't gesprek voort      
totdat de do*t] des huizes t]ug z\ kom54
 ,want de mo$] 0 al e5 beetje op        
j>54--,,b]?olf3 ,ma> hoe 0 nu eig5lijk  
wel 't et58 ,want praatjes vull5 de maag
 niet4--,,willem3 ,all]voortreffelijk/1 

zoodat ik er v]baasd ov] /a1 dat zij    
voor z we9ig geld ga/5 kunn5 opnem54 ,en
 na d5 maaltijd ond]h\d5 zij de m5s*5   
we] z met a>dige v]tell+51 dat ge5      
v]vel+ h5 bekruipt4 ,ik v]beeldde me    
?uis te wez5 en niet 9 d5               
vreemde4--,,b]?olf3 ,en hoe 0 't 9 de   
slaapkam]s8--,,willem3 ,da> w>5 ov]al   
/e$s e5ige kam]meisjes1 la*ebekjes1     
d>tel1 speels*3 uit zi*zelf vroeg5 ze ( 
we ook vuile kle]5 hadd51 en die wies*5 
ze dan en bra*t5 ze ons gewass*5 t]ug4  
,om kort te gaan3 we zag5 da> niets dan 
meisjes en vr\w54 ,behalve 9 d5         
/al--(s*oon de meisjes da> ook dikwijls 
kwam5 b9n5/uiv54 ,bij ons v]trek zo5d5  
ze ons en w>5 bij het afs*eid z h>telijk
 als( wij all5 bro$]s w>5 ( t5 m9/e ze] 
na-v]want54--,,b]?olf3 ,nu die gewoont5 
zijn miss*i5 bij de ,frans*5 9 e]e3 ik  
h\d me] van die d] ,duits*]s4 ,die zijn 
manlijk]4--,,willem3 ,ik heb ,duits*l&  
nog nooit mog5 bezoek5 en da>om z\ ik je
 wel will5 v]zoek51 als 't je niet te   
la/ig is1 mij e5s te v]tell5 hoe ze da> 

e5 ga/ ontvang54--,,b]?olf3 ,( m5 ov]al 
dezelfde beh&el+ ond]v9dt1 weet ik niet1
 ma> ik zal je v]tell5 wat ik er zag4   
,bij je aankom/ is er niem& die je      
begroet4 ,dat do5 ze om niet d5 s*ijn te
 hebb5 dat ze je aanhal54 ,dat to* h\d5 
ze voor laag en v]a*telijk en de        
,duits*e /r5gheid onwa>dig4 ,wanne] je  
nu lang hebt /aan roep51 dan komt       
e9delijk uit e5 kle9 v5/]tje van de kam]
 wa> de algeme5e ha>d zi* bev9dt 7want  
da> v]blijv5 ze tot ongeve] d5 lang/5   
dag7 e5 ho(d /ek51 net als e5 s*ildpad  
ha> kop uit ha> s*aal /eekt4 ,aan di5   
p]soon nu moet m5 vrag5 ( m5 da> zijn   
intrek mag nem54 ,als hij niet ne5 zegt1
 dan kun je er op rek551 dat je e5      
plaatsje gegund wordt4 ,op je vraag wa> 
de /al is1 wij/ m5 u di5 met e5         
h&beweg+4 ,en da> mag je dan je pa>d op 
je eig5 mani] beh&el54 ,ge5 kne*t to*   
/eekt er e5 h& uit4 ,als de h]b]g wat   
druk bezo*t is1 dan wij/ e5 kne*t je de 
/all+ en de m9/ ges*ikte plaats voor je 
pa>d4 ,want de mooi/e plaats5 bew>5 ze  

voor h5 die nog lat] kom51 vooral voor  
edelli$54 ,en als je e5ige bezw>5 maakt1
 dan krijg je dadelijk te hoor53 ,als 't
 je niet bevalt zoek dan ma> e5 &]      
ond]kom54 ,hooi gev5 ze je 9 de /$5     
we9ig1 met mondjesmaat2 en je moet dit  
niet heel veel go$koop] dan hav] betal54
 ,als er nu voor je pa>d gezorgd is1 dan
 v]hui/ ge na> de gelagkam] en je gaat  
zitt5 aan d5 groot5 ha>d1 met kapla>z5  
en bagage1 beslikt en wl4 ,dat v]trek is
 voor all5 geme5s*appelijk              
be/emd4--,,willem3 ,9 ,frankrijk wijz5  
ze je v]trekk5 aan om je uit te kle$5 ( 
je af te bo551 je te v]w>m5 ( ook wel   
uit te ru/5 als je er lu/ 9             
hebt4--,,b]?olf3 ,hi] niets van dat     
alles4 ,9 de gelagkam] doe-je je la>z5  
uit1 trek-je je s*o55 aan1 s*iet-je e5  
&] hemd aan als je da> behoefte aan     
hebt1 hang-je naa/ d5 ha>d de door d5   
reg5 nat geword5 kle]5 om uit te damp54 
,je s*uift er zelf bij1 om te droog54   
,da> /aat ook wat] kla> als je je h&5   
wilt wass*51 ma> dat is mee/al z held]1 

dat je da>na we] &] wat] moet vrag5 om  
dat sopje af te spoel54--,,willem3 ,nu1 
die mann51 z we9ig v]wijfd1 v]di55 e5   
pluimpje6--,,b]?olf3 ,en bijgeval je 9  
d5 namiddag te vi] ur5 aankomt1 eet je  
to* niet vr 's avonds neg51 soms ti5    
ur54--,,willem3 ,wa>om8--,,b]?olf3 ,ze  
mak5 niets kla> vr ze gezi5 hebb5       
hoeveel ga/5 er zijn1 om 9 ne moeite    
voor all5 gezam5lijk alles g]e$ te      
mak54--,,willem3 't ,zijn m5s*5 die     
blijkba> van beknop!id h\d54--,,b]?olf3 
,da> heb-je het4 ,en zoo zijn er wel e5s
 ta*tig ( neg5tig ga/51 voetreizig]s1   
ruit]s1 koopli$51 s*ipp]s1 koetsi]s1    
bo]51 vr\w5 en k9d]51 gezond5 en ziek5  
bij elk&]4--,,willem3 ,dat lijkt wel e5 
e*te bro$]geme5te4--,,b]?olf3 ,de n kamt
 er zijn h>51 e5 twe$e veegt zi* het    
zweet af1 e5 d]de re9igt er zijn        
kapla>z5 ( zijn slobk\s51 e5 &] we] laat
 all]lei onsmakelijke geluid5 hoor54 ,om
 kort te gaan3 da> is e5 ev5 groote     
spraak- en p]soonsv]w>r+ als ind]tijd   
bij d5 tor5b\w van ,babel4 ,en als ze   

iem& zi5 die tot e5 vreemde natie       
behoort1 die door e5 go$ v]zorgd        
uit]lijk zi* e5igsz9s aanzi5lijk        
voordoet1 dan is all] a&a*t op hem g]i*t
 en ze zitt5 hem aan te kijk5 als( hij  
e5 vreemdsoortig wez5 is uit ,afrika    
aangebra*t1 zelfs z1 dat wanne] ze lat] 
aan tafel aanzitt51 ze hem blijv5       
aankijk51 t]wijl ze na> hem mzi5 en hun 
oog5 niet van hem afh\d51 t]wijl ze hun 
et5 v]get54--,,willem3 ,te ,rome1 te    
,p>ijs en te ,v5eti kijkt niem& v]wond]d
 na> iets1 wt ook4--,,b]?olf3 ,intuss*5 
mag m5 om niets vrag54 ,wanne] de avond 
e5 go$ e9d gevord]d is1 en ze ge5 ga/5  
me] v]wa*t5 dan komt e5 oude kne*t voor 
d5 dag1 e5 k]el met e5 grauw5 ba>d1 kort
 geknipt ha>1 /uurs* gelaat en vuile    
kle]54--,,willem3 ,zulk slag van m5s*5  
moe/5 de k>d9al5 te ,rome tot           
tafelb$i5d5 hebb56--,,b]?olf3 ,t]wijl   
hij zijn blikk5 ov] de ga/5 laat gaan1  
telt hij za*tjes bij zi* zelv5 hoeveel  
er 9 de gelagkam] zijn4 ,hoe me] hij er 
telt des te h>d] /ookt hij het ha>dvuur 

ond] de s*\w op1 ook al is 't 9 d5 tijd1
 dat de zon re$s la/ig is door ha> glo$4
 ,bij h5 geldt het voor e5 go$e beh&el+1
 wanne] all5 't zweet van 't lijf gud/4 
,en als iem&1 aan zooveel w>mte niet    
gew5d1 het v5/] op e5 ki]tje zet om niet
 te /ikk51 dan hoort hij dadelijk3 ,doe 
di*t6 ,en als je dan antwoordt3 ,ja ma>1
 ik kan 't hi] niet ui?\d56 dan krijg je
 te hoor53 zoek dan ma> e5 &]e h]b]g    
op4--,,willem3 ,ma> to* lijkt me niets  
ongezond] dan dat zooveel m5s*5 dezelfde
 w>me /iklu*t inadem51 en vooral wanne] 
alle kle]5 los zijn1 alle porin van 't  
li*aam op5/aan1 dat m5 9 die atmosfe]   
gaat zitt5 et5 en da>9 e5ige ur5        
v]toeft4 ,ik laat nu nog zelfs dr       
all]lei onsmakelijke en walgelijke      
uitlat+53 ma> er zijn ook vel5 die aan  
v]borg5 ziekt5 lijd5 en elke krankheid  
br5gt ha> eig5a>dige besmett+ mee4 ,ze] 
vel5 zijn ook aangeta/ door de ,spaans*e
 7( zooals sommig5 't noem53 ,frans*e   
s*urft#a71 t]wijl ze to* net zoo go$ bij
 alle volk]5 voorkomt4 ,intuss*5 gelo(  

ik dat da>van ev5 groot geva> te du*t5  
is1 als van melaats*54 ,ga ma> e5s na ( 
deze kwaal heel veel v]s*ilt van de     
pe/ziekte4--,,b]?olf3 't ,zijn mo$ige   
mann51 ze la*5 er wat om en--gev5 er    
niets om4--,,willem3 ,ma> ond]tuss*5    
zijn ze mo$ig met geva> voor veel       
&]54--,,b]?olf3 ,wat zul-je er aan do58 
,zij zijn 't nu nmaal zoo gewoon4 ,en 't
 is e5 k5m]k van e5 /&va/ig man om niet 
van zijn e5maal +5om5 /&punt af te      
wijk54--,,willem3 ,go$1 ma> e5          
vijf5tw9tig j>5 gel$5 0 bij de ,brab&]s 
niets me] 9 zwang dan de publieke       
bad/ov53 nu zijn ze ov]al opg]uimd4 ,die
 vreemde ziekte heeft ons wel gele]d er 
voor op te pass54--,,b]?olf3 ,ma> hoor  
nu v]d]4 ,da>na komt die geba>de s*5k]  
we] t]ug1 en legt op tafel zooveel      
s]vett5 als hij voor 't getal ga/5 g5oeg
 oordeelt4 ,ma> groote god51 wat e5 gr( 
l9n56 ,je z\dt zegg5 zeildoek z van d5  
ma/ afgehaald4 ,voor elke tafel heeft   
hij op zijn m9/ a*t ga/5 be/emd4 ,zij1  
die wet5 hoe 's l&s wijs is1 gaan zitt5 

wa> ze will54 ,da> to* wordt ge5        
ond]s*eid gemaakt tuss*5 rijk en arm1   
tuss*5 he] en kne*t4--,,willem3 ,da> heb
 je die gelijkheid uit d5 go$5 oud5     
tijd1 die de dw+el&ij uit onze          
maats*appij heeft do5 v]dwijn54 ,zoo    
v]ke]de1 z\ ik d5k51 ,*ri/us ook met    
zijn jong]54--,,b]?olf3 ,nu1 wanne] all5
 aan tafel zitt5 dan komt we] die b>s*e 
,ganym$es#b voor d5 dag en telt opnieuw 
de ga/54 ,dan komt hij spo$ig t]ug en   
plaat/ voor i$] e5 h\t5 bord en e5 lepel
 van 't zelfde ko/ba> mat]iaal1 v]d] e5 
glaz5 dr9kbek] en na e5 poosje wat      
brood4 ,tot tijdv]drijf maakt i$] voor  
zi* dat glas e5 beetje s*oon1 t]wijl de 
brei gekookt wordt4 ,en zoo zit m5 dan  
dikwijls ongeve] e5 heel uur te         
wa*t54--,,willem3 ,en is er dan ge5 van 
de ga/5 die intuss*5 e5s om et5         
vraagt8--,,b]?olf3 ,niem& die weet hoe  
't 9 dit l& toegaat4 ,e9delijk wordt de 
wijn op tafel gezet4 ,ma> k]el6 wat is  
dat e5 jong en s*raal wijntje6 ,de      
,sophi/5 moe/5 ge5 &]5 dr9k51 z'n dun en

 s*]p ko/je is 't4 ,en als e5 ga/       
vraagt1 ( hij teg5 extra betal+ niet e5 
bet] m]k kan krijg51 dan do5 ze e]/ als(
 ze hem vol/rekt niet begrijp51 ma> met 
e5 gezi*t als( ze je will5 v]moord54    
,als je aanh\dt1 antwoord5 ze3 ,hi]     
hebb5 zooveel grav5 en m>kiez5 hun      
intrek g5om51 en nooit heeft er e5 ov]  
mijn wijn geklaagd4 ,als 't u niet      
bevalt1 zoek dan ma> e5 &]e h]b]g op4   
,alle5 de edelli$5 van hun l& bes*\w5 ze
 als m5s*5 en hunne wap5s toon5 ze ov]al
 met ophef4--,e9delijk hebb5 ze de spijs
 kla> om die aan uw van hong] rammel5de 
maag voor te zett54 ,weldra word5 dan   
ook de s*otels met groote praal         
opg$rag54 ,de e]/e s*otel v]toont       
doorgaans /ukk5 brood geweekt 9 b\illon1
 (1 als het va/5dag is1 9 gro5t5at4     
,v]d] e5 &]e soep1 da>na iets van       
opge/o(d vlees* ( e5 opgew>mde          
z\tevis*s*otel4 ,dan we] e5s brei1 v]d] 
wat spijs 9 va/]5 vorm1 tot ze aan de   
behoorlijk getemde maag gebrad5 vlees* (
 gebakk5 vis* voorzett51 die niet geheel

 en al te v]smad5 is4 ,ma> ze zijn er   
zu9ig mee en nem5 ze spo$ig we] van de  
tafel af4 ,op die mani] regel5 zij d5   
heel5 maaltijd1 zooals ook tooneelspel]s
 do5 die kor5 invoeg5 9 hunne /ukk54    
,zoo voeg5 zij om d5 &]5 tuss*5 de      
spijz5 koek en brei4 ,ze zorg5 er voor  
dat het slottooneel 't mee/ pakk5de     
is4--,,willem3 ,dat is zooals e5 go$    
di*t] zijn taak opvat4--,,b]?olf3 ,het  
z\ e5 doodzonde wez5 als iem& ond] d5   
maaltijd e5s zei3 neem di5 s*otel ma>   
weg4 ,da> eet to* niem& van4 ,m5 moet   
blijv5 zitt5 tot d5 voorges*rev5 tijd1  
di5 ze met wat]uurw]k51 me5 ik1 afmet54 
,e9delijk tre$t die geba>de kne*t we] op
 ( de h]b]gi] zelf1 die 9 kle$+ al heel 
we9ig van zijn b$i5d5 v]s*ilt4 ,hij     
vraagt ( m5 nog iets belieft8 ,en dan   
komt er e5 beetje bet] soort wijn op    
tafel4 ,die fl9k kunn5 dr9k51 mog5 zij  
't lief/ lijd51 (s*oon hij die de       
groot/e hoeveelheid wijn v]zwelgt ge5   
c5t me] betaalt dan hij die 't m9/      
dronk4--,,willem3 ,vreemd               

volkje6--,,b]?olf3 ,vooral1 omdat er wel
 e5s zijn die dubbel zooveel aan wijn   
v]t]51 dan ze voor hun maal betal54 ,ma>
 vr ik nog van de bes*rijv+ van d5      
maaltijd af/ap1 kan ik er niet g5oeg op 
wijz51 wat e5 g$ruis* en gegons van     
/emm5 er ont/aat wanne] all5 door d5    
drank e5 beetje v]hit g]ak54 ,om kort te
 gaan3 hoor5 en zi5 v]gaan je4 ,dikwijls
 m5g5 zi* ond] het gezels*ap hanswor/5  
en pots5mak]s4 ,(s*oon er ge5 soort     
m5s*5 is me] v]a*telijk dan zij1 z\ je  
to* niet geloov5 hoeveel s*ik de        
,duits*]s da>9 hebb54 ,zij mak5 door hun
 gezang1 gekakel1 lawaai1 gespr+ en     
ge/amp dat de gelagkam] dreigt 9 te     
/ort5 en m5 elka> absoluut niet kan     
v]/aan4 ,ma> dat s*ijnt hun nu e]/ e5   
re*t a>dig lev5tje toe en m5 moet er1   
go$s*iks ( kwaads*iks1 wel bij blijv5   
zitt5 tot diep 9 d5 na*t4--,,willem3    
,maak nu ma> e5 e9d aan 't v]haal van   
di5 maaltijd1 want ook mij duurt hij wat
 lang en hij beg9t me te                
v]vel54--,,b]?olf3 ,nu go$3 ik zal      

e9dig54 ,nadat de kaas is wegg5om51 die 
ze alle5 lekk] v9d5 als ze go$ rot is en
 wegloopt van de wurm51 dan komt de     
ba>dman we] voor d5 dag met e5 h\t5 bord
 9 de h&1 wa>op hij met krijt e5ige     
heele ( halve cirkels teek5t4 ,dat bord 
legt hij op tafel ne]1 zwijg5d en somb]1
 m5 z\ zegg5 dat hij e5 ,*>on ( zoo iets
 04 ,zij die wet5 wat die teek5s b$uid51
 legg5 er geld op3 da>op volgt e5 &]1 en
 we] e5 &] totdat de plank vol is4 ,hij 
note]t wie geld heeft ne]gelegd en rek5t
 bij zi* zelf na4 ,als er niets aan     
ontbreekt knikt hij met zijn ho(d dat 't
 go$ is4--,,willem3 ,en als er e5s iets 
te veel is8--,,b]?olf3 ,miss*i5 z\ hij  
't dan wel t]uggev54 ,en dat gebeurt dan
 ook wel e5s4--,,willem3 ,en maakt niem&
 e5 aanm]k+ ov] te hooge                
rek5+8--,,b]?olf3 ,niem& die v]/&ig is4 
,want dan z\ hij dadelijk te hoor5      
krijg53 ,wat b5 jij voor e5 m5s*8 ,je   
zult niets me] betal5 dan iem&          
&]s6--,,willem3 ,die m5s*5 zijn nog al  
vrij 9 hun optr$54--,,b]?olf3 ,en als nu

 iem&1 v]moeid van de reis1 spo$ig na d5
 maaltijd zijn b$ wil opzoek51 dan zegt 
m5 hem om ma> te wa*t5 tot ook de &]5   
gaan slap54--,,willem3 ,dat is dunkt    
mij1 zo[at de ,/aat van                 
,plato4--,,b]?olf3 ,dan wordt aan i$]   
zijn ne/je getoond1 en dat is 9 d5 w>5  
z9 des woords ook niets dan e5          
ligplaats4 ,er zijn alle5 ma> b$d5 en   
v]d] is er niets wat je kunt gebruik5 ( 
wat je kunt /el54--,,willem3 ,en hoe    
/aat 't met de re9heid8--,,b]?olf3 ,nu1 
al net als bij 't maal4 ,de lak5s zijn  
voor e5 ma& ( zes miss*i5 wel e5s       
gewass*54--,,willem3 ,en hoe gaat 't    
intuss*5 met de pa>d58--,,b]?olf3 ,ze   
word5 na> d5zelfd5 trant beh&eld als de 
m5s*54--,,willem3 ,ma> ond]v9dt m5 nu   
ov]al e5 d]gelijke beh&el+8--,,b]?olf3  
't ,mag hi] e5s wat s*appelijk] zijn dan
 ik v]teld heb1 dr ng wat m9d]1 ma> ov] 
het algeme5 is 't to* zo[at             
hetzelfde4--,,willem3 ,als ik je nu e5s 
g+ v]tell5 hoe ga/5 beh&eld word5 9 dat 
deel van ,itali dat ze ,lomb>dije noem5 

en v]d] 9 ,spanje1 9 ,engel&1 9 ,wales8 
,want de ,engels*5 hebb5 deels de       
gewoont5 d] ,frans*51 deels d]          
,duits*]s1 da> ze imm]s uit e5 m5gsel   
van die beide volk]5 gevormd zijn4 ,de  
bewon]s van ,wales zegg5 dat ze         
,engels*e inboorl+5 zijn4--,,b]?olf3    
,v]tel me dat alsjeblieft ma> e5s4 ,want
 ik heb da> nooit mog5 reiz54--,,willem3
 ,ja1 ma> op 't oog5blik heb ik ge5     
tijd4 ,de s*ipp] heeft me gezegd dat ik 
om drie uur aan boord moe/ wez5 als ik  
niet a*t]gelat5 wilde word5 en hij heeft
 mijn bagage4 ,bij e5 &]e geleg5heid    
zull5 we sam5 wel e5s kunn5 prat5       
zoolang we will54   ,,not53  #a ,erasmus
 b$oelt de syphilis die to5 ha> intr$e 9
 ,europa _h g$aan en o4a4 ook door d5   
invlo$ d] publieke bad/ov51 onru/b>5de  
uitbreid+ _h gekreg51 zoodat de         
badgeleg5h$5 dan ook weldra1 als erk5de 
br&punt5 d] besmett+1 op ord] d]        
ov]heidsp]son51 v]bod5 w]d54  #b ,de    
s*5k] d] ,grieks*e ,god54          99   
99       99       99       99   ,,het   

,,spook ,,( ,,de ,,duivelbann+   ,,?omas
 ,,en ,,anselmus4       ,hoe ,erasmus   
re$s v] v]hev5 /ond bov5 de bijgeloovige
      begripp5 van zijn tijd op 't gebi$
 van spok5 en duivelbann+1      bewij/  
ond]/a&e sam5spraak4 ,v9nig spot hij met
 de kun/51      zelfs door prie/]s en   
go$-geloovig5 uitgehaald1 en 't is niet 
te v]wond]5 dat zijn s*]ptreff5de /ek5  
en prikk5 de      gee/elijkheid zijn]   
dag5 /]k teg5 hem innam54 ,vooral de    
lag]e gee/elijkheid 0 fel op hem gebet5 
en 't 0 sle*ts door      hulp van vri5d5
 ond] de hoog]e ma*!bb]s 9 de k]k1 zelfs
      te ,rome1 dat ,erasmus de gevolg5 
van d5 door hem gewekt5 haat      ontg+4
       ,dat die haat diep geworteld zat1
 blijkt wel uit 't v]haal 7wa> (        
niet-wa>7 dat e5 zek] prie/] nimm] het  
portret van ,erasmus1      dat hij      
da>toe opzettelijk 9 zijn won+ _h       
opgehang51      voorbijg+ zond] er teg5 
te spuw54  ,,?omas3 ,wat blij nieuws is 
er dat je zoo v]g5oegd bij je zelv5     
la*t1 als( je e5 s*at gevond5           

hadt8--,,anselmus3 ,nu1 zoo hl v] van de
 wa>heid 0 je met je rad5 niet          
v]wijd]d4--,,?omas3 ,ma> wil-je dan aan 
je vri5d niet e5s me$eel5 wat dat voor  
go$s is8--,,anselmus3 't ,0 al lang e5  
h>tew5s* van me om iem& te hebb5 aan    
wi5s boezem ik mijn vreugde kon         
uit/ort54--,,?omas3 ,welnu dan1 deel    
mee4--,,anselmus3 'k ,heb da>ev5 e5     
all]leuk/ v]haal gehoord wa>van je z\dt 
zw]5 dat 't e5 grappig v]z9sel 01 als   
niet plaats1 p]son5 en de heele zaak mij
 net zoo go$ bek5d w>5 als ik u         
k54--,,?omas3 ,je maakt me br&5d        
nieuwsgi]ig4--,,anselmus3 ,je k5t       
,polus1 d5 s*oonzoon van                
,faunus8--,,?omas3 ,heel                
go$4--,,anselmus3 ,nu hij is 't die 't  
heele /ukje heeft b$a*t en heeft        
gespeeld4--,,?omas3 ,ik wil 't graag    
geloov54 ,want hij kan zelfs zond] mask]
 ( v]momm+ elke rol spel54--,,anselmus3 
,zoo is het4 ,dan k5-je d5k ik ook 't   
buit5tje dat hij niet v] van ,lond5     
heeft8--,,?omas3 ,( ik6 we hebb5 da>    

m5igmaal e5 go$ glaasje                 
g$ronk54--,,anselmus3 ,dan kun-je je ook
 nog wel di5 weg voor/ell5 aan beide    
kant5 met boom5 op gelijk5 af/&         
beplant8--,,?omas3 ,l9ks van het huis e5
 pa> pijls*ot5 v]8--,,anselmus3 ,jui/4  
,aan d5 e55 kant van d5 weg is e5 drooge
 sloot1 begroeid met kreupelh\t en      
doorn/ruik54 ,ov] e5 smal bruggetje     
kom-je van da> 9 't op5 veld4--,,?omas3 
,ja1 dat weet ik4--,,anselmus3 ,al lang 
liep het g]u*t en 't praatje ond] de    
bo]5 van die plaats1 dat bij dit        
bruggetje e5 spook w]d opgem]kt1 wa>van 
m5 zoo nu en dan de klag5de jamm]kret5  
kon v]nem54 ,m5 v]mo$de dat 't de ziel  
van d5 e5 ( &] 0 die door vreeslijke    
pijnig+5 w]d gekweld4--,,?omas3 ,en van 
wi5 g+ dat praatje uit8--,,anselmus3    
,wel1 van wi5 &]s dan van ,polus8 ,dat 0
 het voorspel van zijn /uk4--,,?omas3   
,hoe kwam hij er zoo op om dat alles te 
v]z9n58--,,anselmus3 ,weet ik8 ,( 't    
moet zijn omdat 't e5 eig5a>digheid van 
hem is4 ,hij h\dt er van met de domheid 

van 't volk door zulke spelletjes d5    
spot te drijv54 ,laat ik je e5s v]tell5 
wat van di5 a>d hij onlangs heeft       
uitg$a*t4 ,gezam5lijk r$5 wij 9 nog al  
groot5 getale te pa>d na> ,ri*mond4 ,da>
 w>5 er ond]1 die je kloeke mann5 z\dt  
kunn5 noem54 ,het 0 e5 pra*tige1 held]e 
hemel1 door ge5 wolkje v]dui/]d4 ,t]wijl
 all] oog5 na> d5 hemel g]i*t w>5 sloeg 
,polus ov] zijn voorho(d en zijn bor/ e5
 kruis en t]wijl zi* op zijn gezi*t     
s*rik afteek5de1 sprak hij half luid 9  
zi* zelf3 ,god ,alma*tig1 wat zie ik    
da>8 ,en aan zijn gezell5 die 't di*t/  
bij hem r$5 en hem vroeg5 wat hij zag1  
zei hij t]wijl hij nog groot] krui/eek5s
 maakte3 ,moge de g5adige ,god dit teek5
 afw5d54 ,to5 all5 a&rong5 om to* te    
wet5 te kom5 wat er 01 zei hij met /> op
 d5 hemel geve/igde blikk5 en t]wijl hij
 met zijn v+] e5 plek aan d5 hemel wees3
 ,ziet ge da> dan niet di5 ontzaglijk5  
draak met vurige hor5s gewap5d en met   
zijn /a>t 9 e5 kr+ g$raaid8 ,to5 all5   
zeid5 dat ze niets zag5 en hij zei dat  

ze dan to* hun oog5 go$ moe/5 inspann5  
en hij hun intuss*5 de plek bleef       
aanwijz5 zei e9delijk n dat hij 't k    
zag1 om niet d5 s*ijn te hebb5 dat hij  
sle*te oog5 _h4 ,e5 twe$e volgde hem na 
en nog we] e54 ,want deze s*aamde zi*   
niet te zi5 wat voor &]5 z duidelijk    
s*e5 te zijn4 ,om kort te gaan3 b9n5 e5 
drietal dag5 0 't g]u*t als e5 loop5d   
vuurtje door geheel ,engel& v]spreid1   
dat zi* zulk e5 v]s*ijn+ _h v]toond4    
,v]wond]lijk ev5wel is het1 hoeveel er 9
 d5 mond van 't volk niet bijgekom5 04  
,ook w>5 er die 9 voll5 ern/ g+5        
uitlegg5 wat 't wond]teek5 eig5lijk moe/
 b$uid54 ,natuurlijk _h hij die 't      
geheele /uk 9 elka> gezet _h ontzaglijk 
veel s*ik 9 de domheid d]               
m5s*54--,,?omas3 ,o1 't is precies e5   
b$5ksel voor hm4 ,ma> om tot je spook   
t]ug te ke]54--,,anselmus3 ,intuss*5    
komt jui/ bij ,polus e5 zek]e prie/]    
,faunus loge]51 n van die orde voor wie 
't niet g5oeg is dat ze met d5 latijns*5
 naam ,reguli]5 word5 g5oemd1 ma> die er

 ook nog graag d5 grieks*5 naam kanunnik
 aan zi5 toegevoegd3 kortom1 e5         
p>o*ie-prie/] uit 't e5 ( &] dorp 9 de  
buurt1 e5 man die zi* v]beeldde1 vooral 
van zak5 van d5 heilig5 di5/ nog al heel
 wat v]/& te hebb54--,,?omas3 ,ik       
begrijp 't4 ,nu hebb5 we de acteurs 9   
het /uk bij elka>4--,,anselmus3 ,aan d5 
maaltijd w]d gesprok5 ov] de praatjes   
aanga&e het spook4 ,to5 ,polus bespeurde
 dat ,faunus niet alle5 't g]u*t v]nom5 
_h1 ma> 't ook gelo(de1 begon hij d5 man
 te bezw]5 dat hij1 zoo'n gele]d en     
vroom man1 de arme ziel1 die zoo        
s*riklijke plag5 moe/ v]dur51 te hulp z\
 kom54 ,en1 zei hij1 als ge soms        
twijfelt1 ond]zoek dan de zaak1 w&el    
teg5 e5 uur ( ti5 e5s langs dat         
bruggetje en dan zul-je 't droevig      
gejamm] hoor54 ,neem ma> mee wi5 je wilt
 om je te v]gezell54 ,dan zul-je veilig]
 hoor5 en tev5s zek]d]4--,,?omas3 ,nu1  
en v]d]8--,,anselmus3 ,na 't et5 gaat   
,polus1 zooals gewoonlijk1 weg om te    
jag5 ( op de vogelvang/4 ,t]wijl ,faunus

 oploopt na> 't bruggetje1 to5 't al zoo
 donk] 0 geword5 dat m5 de omgev+ niet  
duidelijk me] kon wa>nem51 hoort hij    
e9delijk e5 klag5d gezu*t4 ,polus wi/   
dat geluid all]natuurlijk/ na te boots51
 t]wijl hij v]borg5 zat 9 e5 bos*je met 
e5 a>d5 kruik bij zi*1 wa>door zijn /em1
 die door de holte w]d we]kaat/1 nog    
ijslijk] klonk4--,,?omas3 ,dit kom$ie/uk
 ov]treft nog 't spook/uk van d5 di*t]  
,m5&]4#a--;,,anselmus3 ,je zult dat nog 
met me] re*t zegg51 wanne] je 't geheel 
hoort4 ,faunus ke]t na> huis t]ug1 vol  
bege]te om te v]tell5 wat hij gehoord   
_h4 ,polus 0 langs e5 kort]5 weg al e]d]
 ?uis gekom54 ,da> v]telt ,faunus aan   
,polus wat er gebeurd 0 en dikt het nog 
wat aan om 't nog v]wond]lijk] te       
mak54--,,?omas3 ,kon ,polus intuss*5    
zijn la* b$w+58--,,anselmus3 ,hij8 ,hij 
heeft zijn gelaatsspi]5 geheel 9 zijn   
ma*t4 ,m5 z\ er op gezwor5 hebb5 dat 't 
e5 hoog/ ern/ige zaak gold4 ,e9delijk   
neemt ,faunus1 op /]k a&r+5 van ,polus  
de taak van de duivelbann+ op zi* en    

br5gt di5 gans*5 na*t 9 slapeloo%eid    
door1 t]wijl hij ov]legt hoe hij op     
veilige wijze de zaak zal aanpakk54     
,want hij 0 voor zijn eig5 ha*je leelijk
 bang4 ,e]/ w]d5 dus de mee/ uitw]k5de  
duivelbann+s=muli]5 bije5gebra*t1 en hij
 voegde er nog e5ige nieuwe bij1 bijv4  
n3 bij de +ew&5 d] zalige ,maagd ,m>ia1 
e5 &]3 bij het gebe5te van de ,heilige  
,w]5fri$a4 ,v]volg5s wordt er e5 plaats 
uitgezo*t 9 't op5 veld1 di*t bij 't    
/ruikgewas wa>uit de /em pla*t gehoord  
te word53 da>omhe5 0 e5 tamelijk wijde  
cirkel getrokk51 wa>9 v]s*eid5          
krui/eek5s en &]e figur5 /ond54 ,en dat 
alles ges*i$de ond] 't uitsprek5 van    
all]lei =muli]54 ,da>bij w]d e5 groote  
bak geplaat/ vol wijwat]4 ,ook h+ zi* de
 duivelbann] e5 heilige /ool om d5 hals1
 wa>van e5 p]kam5t afh+ dat 't beg9     
bevatte van 't ,evangelie na> ,johannes4
 ,9 e5 tas* droeg hij bij zi* e5        
wass5beeldje1 zulk e51 als wa>ov] de    
,paus ja>lijks zijn zeg5 uitspreekt en  
die m5 doorgaans het ,lam ,gods noemt4  

,met deze wap5s bes*]mde m5 zi* oudtijds
 teg5 booze gee/51 vrdat de monnikspij  
van d5 ,heilig5 ,franciscus van ,assisi 
hun s*rik _h aangejaagd4 ,al deze       
voorzorgsmaatregel5 w>5 g5om5 om te     
v]ho$5 dat de gee/1 als 't soms e5 booze
 01 op d5 duivelbann] e5 aanval z\ do54 
,ma> hij durfde zi* to* niet alle5      
toev]tr\w5 aan zijn cirkel4 ,m5 besloot 
er nog e5 twe$5 prie/] bij te nem54 ,nu 
w]d ,polus bang dat1 als er e5 slimm]d  
bijg5om5 w]d1 't geheim van zijn kom$ie 
z\ word5 v]rad51 en hij gaf hem tot     
help] e5 pa/oor uit de buurt1 aan wi5   
hij de geheele to$ra*t v]haald _h4 ,dat 
to* eis*te de geheele opzet van 't /uk  
en 't 0 iem& die van zoo'n /ukje 9 't   
geheel ge5 afke] _h4 ,to5 op d5 volg5d5 
dag alles behoorlijk g]e$ gemaakt 01    
/apt teg5 ti5 uur ,faunus met d5 pa/oor 
zijn gewijd5 kr+ b9n54 ,polus1 die      
vooruitgegaan 01 heft uit het bos*je    
zijn geweeklaag aan en ,faunus begon nu 
't bann+sw]k4 ,ond]wijl sloop ,polus    
heimelijk na> e5 naa/bijzijnde bo]d]ij4 

,v&a> br5gt hij e5 nieuw5 p]soon mee    
voor zijn kom$ie1 want die kon alle5    
gespeeld word5 met behulp van           
vel54--,,?omas3 ,wat do5                
ze8--,,anselmus3 ,ze be/ijg5 zw>te pa>d5
 en drag5 br&5de lanta>ns bij zi*1 ma> z
 dat ze die v]borg5 h\d5 ond] hun       
mantels4 ,to5 ze niet v] van d5 kr+ af  
w>51 hield5 ze dit li*t voor zi* uit om 
,faunus bang te mak5 en uit zijn cirkel 
te v]drijv54--,,?omas3 ,wat e5 moeite   
de$ die ,polus to* om d5 &] te          
fopp56--,,anselmus3 ,ja1 zoo is hij4    
,ma> dat zaakje 0 bijkans leelijk voor  
hem uitgekom54--,,?omas3 ,hoe           
dan8--,,anselmus3 ,wel1 't s*eelde we9ig
 ( de pa>d51 v]s*rikt door dat zoo      
plotsel+ v]toonde li*t1 w>5 ne]ge/ort   
met hun b]ijd]s en al4 ,dat is nu 't    
e]/e b$rijf van 't /uk4 ,to5 ze da>op   
lat] op d5 avond we] bij elk&] kwam5 en 
9 gesprek g]aakt51 vroeg ,polus 7als(   
hij van niets afwi/7 wat er gebeurd 04  
,to5 v]telt ,faunus dat hij twee        
afs*uwelijke1 booze gee/5 aans*\wd _h1  

uit hun neus vuur blaz5de1 die geprobe]d
 hadd5 d5 cirkel te betr$51 ma> er door 
zijn kra*tige toov]woord5 leelijk w>5   
afgekom54 ,to5 hi]door bij ,faunus de   
mo$ toeg5om5 01 ke]de hij op d5 volg5d5 
dag met groot] praal we] t]ug 9 zijn    
afgeslot5 kr+ en nadat hij met ma*tige  
bezw]+5 't spook opnieuw _h opg]oep51   
v]toonde ,polus zi* we] met zijn makk] 9
 de v]te op hun zw>te pa>d51 met        
ang/wekk5d gesnuif1 do5de als( zij b9n5 
d5 kr+ wild5 dr+54--,,?omas3 ,hadd5 ze  
hun lanta>ns we] bij zi*8--,,anselmus3  
,ne53 want dat 0 hun niet go$ bevall54  
,ma> 'k zal je e5 &] v]z9sel van h5     
v]tell54 ,ze bra*t5 e5 lang t\w met zi* 
mee4 ,dat liet5 ze za*tjes ov] d5 grond 
sleep5 en t]wijl ze beid5 aan we]skant5 
voortr$5 als( ze door de toov]spreuk5   
van ,faunus w]d5 voortgejaagd1 sloeg5 ze
 de beide pa/oors tegelijk met d5 pot   
di5 ze met wijwat] gevuld bij zi* hadd51
 teg5 d5 grond4--,,?omas3 ,kreeg de arme
 kapelaan dt nu als beloon+ voor zijn   
m$ew]k+8--,,anselmus3 ,ja3 en hij wilde 

dat liev] duld5 dan zi* aan de e5maal   
begonn5 kom$ie te onttrekk54 ,to5 ze    
hi]na we] bij elka> kwam5 en aan 't     
prat5 g+51 po*te ,faunus er teg5ov]     
,polus op1 9 welk e5 groot geva> hij _h 
v]ke]d en hoe fl9k hij door zijn        
toov]spreuk5 de beide booze gee/5 op d5 
loop _h gejaagd4 ,hij 0 innig ov]tuigd  
dat er ge5 gee/ z s*adelijk ( onbes*aamd
 kon wez5 die b9n5 d5 door hem          
afgebak5d5 kr+ z\ durv5 kom54--,,?omas3 
,die ,faunus heeft heel veel van e5     
groot5 malloot4--,,anselmus3 ,/il2 je   
hebt eig5lijk nog niets gehoord4 ,de    
kom$ie 0 nu zoov] gevord]d1 to51 jui/   
van pas1 de s*oonzoon van ,polus er bij 
kwam4 ,hij is n4l4 met di5s oud/e do*t] 
getr\wd4 't ,is1 zooals je weet1 e5 e*t 
vroolijke snaak4--,,?omas3 ,dat weet ik3
 van zulke grapjes heeft hij ge5        
afke]4--,,anselmus3 ,e5 afke]4448 ,hij  
z\ elk5 borg 9 d5 /eek lat51 als hij    
zoo'n /ukje kon zi5 v]toon5 ( er 9 mee  
mo*t spel54 ,zijn s*oonvad] v]telt hem  
de geheele to$ra*t en draagt hem de rol 

op1 om voor de ziel te spel54 ,hij neemt
 e5 v]momm+ aan en met wt e5 plezi]6    
,hij wikkelt zi* 9 e5 lak51 9 zulk e5   
als wa>9 bij ons de lijk5 word5         
afgelegd3 hij neemt e5 aangeglomm5 kool 
9 e5 te/ bij zi*1 die1 door 't lak5 he51
 e5 gloei5d5 we]s*ijn gaf4 ,teg5 d5 tijd
 dat 't donk] w]d g+5 ze na> de plaats  
wa> de kom$ie w]d afgespeeld4 ,m5 hoorde
 er e5 vreemd gezu*t4 ,faunus komt met  
al zijn toov]=muli]5 voor d5 dag4       
,e9delijk v]toonde zi* de s*im tuss*5   
het /ruikgewas1 zoo nu en dan zijn vuur 
toon5d en jamm]lijk zu*t5d4 ,to5 ,faunus
 hem bezwo] te zegg5 wie hij to* 01     
sprong plotsel+ uit 't /ruikgewas ,polus
 9 de v]momm+ van d5 booz5 gee/ voor d5 
dag en riep met huil5de /em3 ge hebt ge5
 re*t op deze s*im3 ze is van mij1 en   
hij liep v]s*eid5e mal5 tot aan d5 r&   
van d5 toov]kr+1 als wilde hij op d5    
duivelbann] aanvlieg54 ,ma> dadelijk    
t]ugges*rikt door de woord5 van het     
toov]=muli] en door de kra*tige w]k+ van
 het wijwat]1 dat de &] 9 groote        

hoeveelheid _h gespr5keld1 trok ze zi*  
t]ug4 ,e9delijk 0 de booze gee/ v]drev5 
die zi* als bes*]m] van de ziel _h      
opg$aan en er ontspon zi* e5 gesprek    
tuss*5 ,faunus en de ziel4 ,op de       
nadrukkelijke vraag van ,faunus         
antwoordde de v]s*ijn+ dat zij de ziel 0
 van e5 ,*ri/54 ,op de vraag hoe hij    
heette1 0 het antwoord3 ,faunus4        
,faunus1 zoo heet ik k4 ,en ?ans trok   
hij zi* de zaak nog me] aan1 nu het e5  
naamg5oot gold4 ,hij1 ,faunus1 moe/ to* 
d5 &]5 ,faunus v]loss54 ,t]wijl ,faunus 
nu met all]lei vrag5 aankwam1 pakte de  
s*im zijn biez51 omdat hij bang w]d dat 
het rekk5 van het ond]h\d 't b$rog soms 
aan d5 dag z\ br5g54 ,hij zei dat hij   
niet lang] prat5 mo*t1 omdat het hoog   
tijd 0 da>he5 t]ug te ke]51 wa>he5 zijn 
kwelgee/ hem dreef4 ,ma> hij belo(de op 
d5 volg5d5 dag1 als 't mo*t1 t]ug te    
ke]54 ,we] komt m5 t5 huize van ,polus  
bije51 d5 regisseur van de kom$ie4 ,da> 
v]telt de duivelbann] wat er gebeurd is1
 er nog 't e5 en &] bijbordur5d1 ma>    

wa>van hij zelf gelo(de dat het wa> 04  
,z w]kte hij het 9 de h& dat hem die    
poets gebakk5 w]d4 ,zveel wi/ m5 nu dat 
het de ziel 0 van e5 ,*ri/5 die door e5 
all]onb>mh>tig/5 kwelgee/ op de         
gruwelijk/e wijze w]d gepijnigd4 ,9 die 
ri*t+ wordt dus gew]kt4 ,ma> bij de     
volg5de duivelbann+ gebeurt iets        
la*wekk5ds4--,,?omas3 ,zeg e5s1 wat     
dan8--,,anselmus3 ,to5 ,faunus de s*im  
_h opg]oep51 spr+t ,polus1 die de rol   
van d5 kwelgee/ speelde1 vooruit als(   
hij 9 d5 kr+ wil b9n5dr+53 en to5       
,faunus zi* da>teg5 met zijn banspreuk5 
v]zette en e5 massa wijwat] spr5kelde1  
riep e9delijk de kwelgee/ uit1 dat hij  
om dat alles ge5 c5t gaf4 ,je hebt1 riep
 hij uit1 v]bod5 omgang gehad met e5    
meisje1 en nu b5 je 9 mijn ma*t4 ,t]wijl
 ,polus dit sle*ts uit de grap zei1     
bleek het dat hij toevallig] wijze de   
wa>heid _h gezegd4 ,want op d5          
duivelbann] maakte dit groot5 indruk en 
hij trok zi* b9n5 9 zijn toov]kr+ t]ug  
en flui/]de d5 kapelaan iets 9 het oor4 

,polus g+1 to5 hij dit m]kte1 e5 we9ig  
a*t]uit1 om niet af te lui/]5 wat hij   
niet mo*t hoor54--,,?omas3 ,polus       
speelde de rol van kwelgee/ op vrome en 
bes*eid5 wijze4--,,anselmus3 ,ja zek]4  
,want zijn h&elwijze _h b]ispt kunn5    
word51 9 zoov]re dat hij de             
betamelijkheid wat uit het oog v]lor5   
_h4 ,hij hoorde intuss*5 de /em van d5  
pa/oor die zei dat ,polus e5ige boete   
moe/ do54--,,?omas3 ,welke              
boete8--,,anselmus3 ,dat hij drie maal  
't ,onze-,vad] moe/ bidd51 wa>uit hij   
opmaakte dat ,polus 9 di5 eig5 na*t drie
 mal5 't meisje gezo5d _h4--,,?omas3    
,dat 0 e5 ordebro$] buit5 de            
orde6--,,anselmus3 ,o*1 't zijn k m5s*5 
en e5 m5s* kan /ruikel56--,,?omas3 ,nu1 
en v]d]8--,,anselmus3 ,faunus ke]t      
weldra nog wo$5d] na> d5 r& van d5 kr+  
t]ug en daagt d5 kwelgee/ uit4 ,ma> g5e 
tra*t1 all5gs we] s*uw geword51 /e$s    
t]ug te wijk54 ,gij hebt mij v]s*alkt1  
zeide hij2 als ik v]/&ig gewee/ 01 _h ik
 u niet moet5 wa>s*uw54 ,ge weet dat    

veel m5s*5 me55 dat 't ge5 m5 nmaal aan 
e5 prie/] heeft gebie*t1 geheel uit 't  
geheug5 van d5 duivel is uitgewis*t1    
zoodat deze er nooit me] gebruik van kan
 mak54--,,?omas3 ,e5 ko/elijke          
grap6--,,anselmus3 ,ma> om nu e9delijk  
't v]haal te besluit53 g$ur5de e5ige    
dag5 w]d5 op die mani] met de s*im      
gesprekk5 geh\d54 ,t5 slotte kwam het   
hi]op ne]3 de gee/5bezwe]d]1 die vroeg (
 de s*im op de e5 ( &]e mani] van zijn  
kwell+5 kon word5 v]lo/1 kreeg van deze 
t5 antwoord1 dat dit wel kon wanne] 't  
door b$rog v]worv5 geld1 dat hij erg5s  
op e5 plaats v]borg5 _h a*t]gelat51 w]d 
t]uggegev54 ,wa>op ,faunus vroeg3 als 't
 nu e5s door re*ts*ap51 vrome mann5 tot 
go$e doele9d5 w]d aangew5d8 ,dat z\ ook 
al voldo5de wez51 antwoordde de s*im4   
,v]heugd ov] dit antwoord vroeg onze    
duivelbann] met groote nauwkeurigheid   
hoeveel de som b$roeg4 ,de &] noemde e5 
groote som1 zooveel als hem go$ da*t4   
,hij wees ook e5 plaats aan1 ma> nog al 
v]af geleg51 wa> die s*at begrav5 z\    

zijn4 ,hij gaf voors*rift51 tot welke   
doele9d5 hij wilde dat het geld z\ word5
 be/e$4--,,?omas3 ,wa>toe moe/          
dat8--,,anselmus3 ,dat drie m5s*5 elk e5
 b$eva>t moe/5 do53 n na> d5 zetel van  
,petrus1 e5 &] om d5 heilig5 ,jacobus te
 ,compo/ella te gaan begroet5 en de d]de
 moe/ de kam van ,jezus gaan kuss51 die 
te ,tri] bewa>d wordt4 ,v]d] moe/ 9     
v]s*ill5de kloo/]s e5 groote m5igte     
psalm5 gezong5 en miss5 gelez5 word54   
,en wat er ov]s*oot van het geld mo*t   
,faunus na> eig5 believ5 be/$54 ,onze   
,faunus 0 met al zijn d5k5 bij di5 s*at3
 hij _h hem 9 zijn g$a*t5 al            
v]slond54--,,?omas3 ,ja1 dat is e5      
algeme5e kwaal1 (s*oon 9 't bijzond] de 
prie/]s 9 dat opzi*t e5 kwad5 naam      
hebb54--,,anselmus3 ,to5 alles op het   
punt van het geld g]egeld 01 begon de   
duivelbezwe]d]1 da>toe door ,polus      
aangezet1 de s*im te ond]vrag5 ov]      
zeldzame en geheime kun/51 ov] g\dmak]ij
 en toov]kun/4 ,ook hi]op antwoordde de 
s*im 't e5 en &] voor de om/&igh$5      

pass5d1 ma> met de bel(te dat hij nog   
me] aanwijz+5 z\ gev5 zoodra hij door   
zijn to$o5 van zijn kwelgee/ bevrijd z\ 
zijn4 ,dat mag je nu1 als je wilt1 het  
d]de b$rijf van de kom$ie noem54 ,9 het 
vi]de b$rijf begon ,faunus ov]al 9 voll5
 ern/ de v]wond]lijke zaak uit te       
bazu953 hij klapte ov] niets &]s 9 zijn 
gesprekk5 en aan maaltijd52 hij belo(de 
aan kloo/]s pra*tige ges*5k51 wi/       
heelemaal niet me] van bes*eid5heid 9   
zijn sprek54 ,ook g+ hij na> de plaats  
wa> de s*at begrav5 moe/ ligg52 vond de 
aangewez5 teek5s1 ma> durfde to* niet   
na> d5 s*at te grav51 omdat de gee/ hem 
bang gemaakt _h1 dat 't met groot geva> 
voor hem v]bond5 z\ zijn1 wanne] de s*at
 w]d aang]aakt vr de v]eis*te miss5 w>5 
gelez54 ,veel m5s*5 die wat fijn] neus  
hadd5 dan hij1 begonn5 al lont te ruik54
 ,ma> to5 hij ov]al en bij elke         
geleg5heid zijn dom bijgelo( uitkraamde1
 kreeg hij van zijn vri5d5 en vooral ook
 van d5 abt van zijn kloo/] e5 w5k1 om  
zijn go$5 naam als v]/&ig man1 di5 hij  

tot nog toe bij de m5s*5 _h g$rag51 niet
 te grabbel5 te gooi54 ,ma> hij 0 niet  
voor r$e vatba> en bleef de zaak als    
ern/ig bes*\w54 ,zze] _h de v]beeld+ 9  
't gemo$ van d5 man po/ gevat1 dat hij  
ov] niets &]s sprak dan ov] spok5 en    
booze gee/5 en van niets &]s droomde4   
,die gemo$sge/eldheid 0 zelfs op zijn   
gezi*t te lez51 dat z bleek 0 en z      
v]vall51 dat hij wel e5 s*im geleek1 ge5
 m5s*4 ,om kort te gaan1 hij z\ zek]    
spo$ig krankz9nig zijn geword51 als m5  
hem niet met e5 snel toegepa/ middel te 
hulp w>e gekom54--,,?omas3 ,nu komt zek]
 het laat/e b$rijf van het              
/uk4--,,anselmus3 'k ,zal 't je v]tell54
 ,polus en zijn s*oonzoon b$a*t5 d5     
volg5d5 /reek4 ,zij v]zonn5 e5 brief1   
met vreemde lett]s ges*rev5 en dat wel  
op niet gewoon papi]1 ma> op zulk papi]1
 wa>9 de g\dfiligraanw]k]s hun fijne    
plaatjes g\d legg51 zooals je wel weet1 
van zoo'n roodbru9e kleur4 ,de inh\d van
 d5 brief 0 als volgt3 ,faunus1 die lang
 gevang5 w]d geh\d51 ma> nu vrij is1    

z5dt zijn eeuwig5 groet aan zijn edel5  
bevrijd] ,faunus4 ,er is ge5 r$51       
,faunus1 om u lang] te mijn5 behoeve te 
kwell54 ,god heeft d5 go$5 wil van uw   
gemo$ gezi5 en mij da>om1 t]wille van de
 v]di5/5 uw] ziel1 ontslag54 ,?ans leef 
ik gelukkig ond] de engel54 ,u /aat e5  
v]blijf bij d5 ,heilig5 ,augu/9us te    
wa*t51 die zi* 't di*t/ bev9dt bij de   
rij d] ,apo/el54 ,wanne] gij tot ons    
komt1 zal ik u p]soonlijk dankzegg54    
,leef gij intuss*5 ma> behagelijk voort4
 ,ges*rev5 9 d5 ,hemel1 op d5 #ac;en    
,septemb] van 't ja> #adih1 met 't zegel
 van mijn zegelr+4 ,deze brief w]d      
heimelijk op 't alta> gelegd wa>op      
,faunus de mis z\ gaan b$i554 ,to5 de   
di5/ 0 afgeloop5 kwam er iem& die da>toe
 0 aangezo*t1 hem opm]kzaam mak5 op d5  
brief1 als _h hij di5 bij toeval        
gevond54 ,hij draagt nu d5 brief met zi*
 rond en toont di5 als e5 heilig iets4  
,hij gelo(t va/ en zek] dat die brief   
door e5 engel uit d5 hemel is           
aangebra*t4--,,?omas3 ,ma> wat je da>   

v]telt dat is niet e5 m5s* van waanz9   
bevrijd51 ma> alle5 d5 a>d van waanz9   
v]&]54--,,anselmus3 ,ja zoo is het3     
alle5 met dit ond]s*eid dat zijn waanz9 
nu wat aang5am] is4--,,?omas3 ,vroeg]   
he*tte ik gewoonlijk niet veel aan      
v]haaltjes ov] spok51 ma> voortaan zal  
ik er nog veel m9d] om gev54 ,ik v]mo$  
to* dat door go$geloovige m5s*51 li$5   
zooals ,faunus1 veel als wa> wordt te   
boek ge/eld1 wat met dezelfde kun/grep5 
9 elka> is gezet4--,,anselmus3 ,nu1 ik  
gelo( dat 't me]5deel van di5 a>d is4   
,,noot3  #a ,grieks*e com$i$i*t] wi5s   
/uk3 het ,spook1 door d5 latijns*5      
blijspeldi*t] ,plautus bew]kt is1 ond]  
d5 titel van3 ,aulul>ia1 het ,spookhuis4
          99       99       99       99 
99   ,,g\dmak]ij   ,,philec\s ,,en      
,,lalus4#a       ,d5 dwaas1 die tra*t d5
 /e5 d] wijz5 te v9d5 en die g\d        
tra*t te v]va>dig51 s*ild]t ,erasmus ons
 9 ond]/a&e      sam5spraak4 ,dat zulk  
e5 maniac door slimme vogels wordt      
gexploite]d1 spreekt wel van zelf4 ,de  

geheele ges*i$5is      teek5t we] 't    
v]li*t v]/& van onz5 gele]d5 l&g5oot1   
die de onnoozelheid br&m]kt van zijne   
dikwijls lang niet domme                
tijdg5oot51 welke zi* van de al*emi/]ij 
wond]5 voor/eld54  ,,philec\s3 ,wat voor
 nieuws z\ er wez5 dat ,lalus zoo bij   
zi* zelv5 gr9nikt en bijna 9 la*5       
uitb>/1 t]wijl hij zoo nu en dan e5     
kruisje slaat8 ,ik zal d5 man 9 zijn    
gelukzalige /emm+ e5s aansprek54        
,h>telijk gegroet1 mijn wa>de ,lalus4   
,je lijkt wel 9 d5 zev5d5 hemel van     
gelukzaligheid te v]ke]54--,,lalus3 ,en 
to* zal ik nog gelukkig] wez5 wanne] ik 
u deelg5oot van mijn vreugd gemaakt     
heb4--,,philec\s3 ,maak mij dan zoo     
spo$ig mogelijk gelukkig6--,,lalus3     
,k5-je ,balb9us8--,,philec\s3 ,di5      
gele]d5 oud5 man1 van wi5 i$]e5 niets   
dan go$ weet te v]tell58--,,lalus3      
,jui/1 zooals je zegt2 ma> ge5 /]vel+ is
 t5 all5 tijde v]/&ig ( niem& is 9 alle 
opzi*t5 volmaakt4 ,bij zijn vele        
voortreffelijke gav5 heeft de man n kle9

 gebrek3 hij is re$s lang raz5d v]zot op
 de kun/ die ze ,al*emie                
noem54--,,philec\s3 ,wat je da> noemt is
 ge5 kle9 kwaaltje3 't is e5 fl9ke      
ziekte4--,,lalus3 ,hoe 't ook moge      
zijn--(s*oon hij door dat slag van m5s*5
 zoo dikwijls b$rog5 is1 heeft hij zi*  
to* e9delijk op e5 v]wond]lijke mani]   
lat5 beetnem54--,,philec\s3             
,hoe8--,,lalus3 ,da> komt op e5 go$5 dag
 e5 zek]e prie/] tot hem4 ,deze groette 
hem met d5 hoog/5 e]bi$4 ,da>op begon   
hij3 ,gij zult er u miss*i5 ov]         
v]wond]51 all]gele]d/e ,balb9us1 dat ik1
 e5 u onbek5de1 u zoo durf aansprek51   
t]wijl ik to* moet wet5 dat gij altijd  
zoo 9 de heilig/e /udin v]diept zijt4   
,balb9us knikt toe/emm5d1 zooals zijn   
gewoonte is1 want hij is met woord5     
uit]/ spa>zaam4--,,philec\s3 ,dat is e5 
bewijs van voorzi*tigheid4--,,lalus3    
,ma> de &] 0 nog voorzi*tig] en zei3 ,ge
 zult mij to*1 hoop ik1 wel v]gev5 dat  
ik u la/ v]oorzaak1 wanne] gij de r$5   
v]neemt wa>om ik tot u b5 gekom54       

,spreek op1 zei ,balb9us1 ma> als gij   
kunt1 maakt het kort4 ,nu ik zal het1   
zei de &]1 zoo beknopt mogelijk v]tell54
 ,ge weet1 gele]d/e van alle m5s*51 dat 
het lot van de /]vel+5 v]s*ill5d is3 ik 
weet niet ond] welke helft ik mij moet  
rangs*ikk51 ond] de gelukkig5 ( ond] de 
ongelukkig54 ,imm]s als ik mijn lot van 
de ne zijde bes*\w1 dan lijk ik me zelf 
heel gelukkig2 van d5 &]5 kant diep     
rampzalig4 ,en to5 ,balb9us op bekort+  
a&rong1 zeide hij3 go$1 ik zal er e5 e9d
 aan mak51 hooggele]de ,balb9us4 ,en dat
 zal mij gemakkelijk] vall5 bij e5 man1 
die van de geheele zaak z op de hoogte  
is1 dat niem& ze bet] k5t4--,,philec\s3 
,je s*ild]t me da> e5 r$5a> af1 ge5     
al*emi/4--,,lalus3 ,spo$ig zult ge van  
d5 g\dzoek] hoor54 ,van jongs af aan1   
zei hij1 mo*t ik het geluk smak5 de mee/
 gezo*te kun/ van alle kun/5 te le]51   
het m]g van de heele wijsbege]te3 de    
al*emie4 ,bij 't hoor5 van dit woord w]d
 ,balb9us re*t wakk]2 hij toonde dit    
t5m9/e door zijn geb>54 ,al zu*t5d vroeg

 hij hem door te gaan4 ,de &] g+ voort3 
,rampzalige die ik b51 dat ik niet      
t]e*tgekom5 b5 op d5 weg di5 ik _h moet5
 inslaan4 ,to5 ,balb9us hem vroeg1 welke
 weg5 hij to* b$oelde1 zei hij3 ,ge weet
 opp]be/ 7wat to* weet gij niet1        
,balb9us1 gij1 e5 man op elk gebi$ zoo  
hooggele]d87 dat er twee weg5 9 die kun/
 be/aan3 de e5e die m5 v]l5g+ noemt2 de 
&]e die v]kort+ heet4 ,en nu heeft 't   
ongeluk gewild dat ik t]e*t gekom5 b5   
bij de v]l5g+4 ,to5 ,balb9us vroeg wat  
voor v]s*il er 0 tuss*5 die twee weg51  
zei de &]3 hoe onb$a*tzaam van mij om   
da> bij u ov] te sprek51 van wi5 ik moe/
 wet5 dat dit alles hem me] dan aan iem&
 &]s bek5d is4 ,da>om b5 ik als smeekel+
 tot u gekom51 dat gij uit m$elijd5 met 
mij u z\dt v]wa>dig51 ons di5 heilzam5  
weg d] v]kort+ mee te deel54 ,hoe me] ge
 van die kun/ weet1 des te m9d] moeite  
zal het u ko/5 ze aan mij mee te deel54 
,v]b]g dus die gave ,gods niet voor e5  
bro$] die van droefheid dreigt te /]v54 
,zoo wa> moge ,jezus ,*ri/us u /e$s     

rijk] mak5 met groot]e gav54 ,en to5 hij
 niet ophield met smeek51 moe/ ,balb9us 
e9delijk wel bek5n51 dat hij heelemaal  
niets wi/ van v]l5g+ ( v]kort+4 ,hij    
vroeg dus ( hij hem de beteek5is van die
 woord5 e5s wilde uitlegg54 ,da>op zei  
de prie/]3 ,hoewel ik weet dat ik tot   
iem& spreek die er me] v]/& van heeft   
dan ik1 zal ik het to* do51 omdat gij 't
 mij vraagt4 ,m5s*5 die hun geheele lev5
 aan deze heilige kun/ hebb5 be/e$1 do5 
op tweerlei wijze de g$aante d] /(f5    
v]&]53 de e5e is de kort/e mani]1 ma> is
 ook e5 kle9 beetje geva>lijk2 de &]e is
 wel de lang/e1 ma> is da>5teg5 veel    
veilig]4 ,nu noem ik mij ongelukkig1    
omdat ik tot nog toe alle moeite heb    
g$aan op e5 mani] die mij teg5 de bor/  
/uit1 en ik heb tot nog toe niem& kunn5 
v9d51 die mij d5 twe$5 weg kon wijz51   
di5 ik zoo zielsgraag z\ inslaan4       
,e9delijk gaf ,god mij de g$a*te 91 mij 
tot u te w5d51 e5 man ev5 gele]d als    
vroom4 ,gele]dheid /aat u t5 di5/e om   
zond] bezw>5 te gev5 wat ik van u vraag3

 uw vroomheid zal u wel a&rijv5 om e5   
bro$] te help5 wi5s r$d+ gij 9 uw h&    
hebt4 ,om kort te gaan3 to5 de oude     
slimm]d door d]gelijke praatjes elke    
g$a*te aan b$rog van zi* _h afgew5d en  
bij ,balb9us 't v]tr\w5 _h gewekt1 dat  
hij di5 n5 weg op zijn duimpje k5de1    
popelde ,balb9us' h>t re$s g]uim5 tijd  
van v]lang54 ,e9delijk hield hij zi*    
niet 9 en zei3 ,laat die v]kort+1 wa>van
 ik zelfs d5 naam nooit gehoord heb1    
laat /aan dat ik ze k51 na> d5 drommel  
loop56 ,zeg me1 op uw e]ewoord3 v]/aat  
ge de kun/ van die v]l5g+ t5 volle8 ,n\1
 zei de &]1 op mijn duimpje3 ma> die    
lange duur v]veelt me danig4 ,en to5    
,balb9us vroeg hoeveel tijd er wel voor 
noodig 01 kreeg hij t5 antwoord3 ,heel  
wat3 bijkans wel e5 vol ja>4 ,ma>       
intuss*5 is 't de mee/ veilige mani]4   
,heb ma> ge5 bezwa>1 zei ,balb9us2 ook  
al w>5 er twee j>5 mee gemoeid4 ,als je 
ma> op je kun/ v]tr\wt4 ,om nu de zaak 9
 enkele woord5 sam5 te vatt53 ze kwam5  
ov]e5 dat zij de zaak 9 het geheim 9 't 

huis van ,balb9us z\d5 aanpakk51 op deze
 voorwa>de3 dat de n het w]k z\ do51    
t]wijl ,balb9us de ko/5 z\ drag54 ,de   
w9/ z\ e]lijk v]deeld word51 (s*oon de  
b$rieg] kwanswijs 9 alle bes*eid5heid   
zeide1 al het voordeel aan ,balb9us te  
will5 ov]lat54 ,van beide kant5 de$ m5  
e5 e$ dat m5 de zaak /il z\ h\d51 zooals
 zij altijd do5 die 9 geheime ple*tigh$5
 word5 +ewijd4 ,nu wordt onmiddellijk 't
 geld uitbetaald om da>van de pott51    
glaz51 h\tskool en al het &]e te koop51 
wat moe/ di55 om de w]kplaats 9 te      
ri*t54 ,dat geld bra*t onze g\dzoek]    
lekk]tjes zoek met wijntje en ,trijntje 
en dobbelspel4--,,philec\s3 ,dat is de  
re*te mani] om de g$aante d] d+5 te     
v]&]54--,,lalus3 ,to5 ,balb9us er op    
a&rong om het zaakje nu e5s fl9k aan te 
pakk51 zei de &]3 ,k5 je het spreekwoord
 niet3 e5 go$ beg9 is 't halve w]k8 't  
,heeft heel wat voet5 9 de a>de om zijn 
/( go$ voor te b]eid54 ,e9delijk begon  
hij het =nuis g]e$ te mak54 ,ma> nu 0 er
 we] opnieuw g\d noodig1 als e5 lokv9k  

voor 't g\d dat kom5 moe/4 ,imm]s1 ev5m9
 als m5 vis* vangt zond] aas1 zoo komt  
ook ge5 g\d bij de al*emi/5 voor d5 dag1
 zond] dat er e]/ e5 deel g\d bij g$aan 
wordt4 ,intuss*5 g+ ,balb9us geheel op 9
 zijn b]ek5+54 ,hij rek5de uit1 als n   
ons g\d vijfti5 ons5 opbra*t1 hoeveel   
w9/ er dan wel kom5 moe/ van twe$uiz5d  
ons54 ,zooveel to* _h hij beslot5 9 de  
zaak te /ek54 ,to5 de g\dmak] ook dit   
geld er _h drgelapt en al e5 pa> ma&5   
voor de leus druk bezig 0 gewee/ met    
blaasbalg5 en h\tskool1 hield hij1 op e5
 vraag van ,balb9us ( 't zaakje wat     
vord]de1 e]/ zijn mond4 ,to5 de &]      
aanhield antwoordde hij e9delijk3       
,zooals het /e$s gaat met gewi*tige     
zak53 't beg9 is da>bij altijd moeilijk4
 ,hij voegde er als v]kl>5de r$5 bij1   
dat hij zi* v]gi/ _h 9 't koop5 van     
h\tskool4 ,hij _h h\tskool van          
eik5blokk5 geko*t en ze _h van d5n5h\t  
moet5 wez5 ( van hazela>%\t4 ,da>mee w>5
 nu hond]d g\d/ukk5 na> de maan en hij  
_h er des te lu/ig] op losg$obbeld4     

,opnieuw w]d er geld gegev53 de kol5    
w]d5 v]wisseld4 ,en nu w]d de zaak met  
groot]5 ijv] aangepakt dan te vor54 ,het
 g+ onz5 g\dzoek]s als soldat5 9 d5     
oorlog1 die wanne] 't hun teg5loopt1    
door groot]e dapp]heid hun teg5spo$     
tra*t5 te h]/ell54 ,to5 nu 9 de         
w]kplaats e5ige ma&5 a*t]e5 ge/ookt 01  
de geboorte van het g\d met d5 dag w]d  
v]wa*t en er ge5 gre9tje g\d me] 9 de   
retort5 te bespeur5 0 7want dat _h onze 
al*emi/ alles doorgebra*t7 moe/ er we]  
e5 &]e uitvlu*t word5 uitg$a*t4 ,het    
heette nu3 de glaz5 die hij gebruikt _h 
w>5 niet z van pas gewee/ als ze wez5   
moe/54 ,want1 zooals niet elk h\t       
timm]h\t is1 zoo maakt m5 ook ge5 g\d 9 
't e]/e 't be/e glas4 ,ma>1 hoe me] m5  
_h uitgegev51 des te m9d] mo*t m5       
oph\d54--,,philec\s3 ,zoo gaat 't altijd
 met spel]s3 als( 't niet veel          
v]kieslijk] w>e sle*ts we9ig te v]liez5 
dan alles4--,,lalus3 ,zoo is het4 ,de   
g\dzoek] zwo] bij al wat heilig 01 dat  
hij nooit z b$rog5 04 ,ma> nu de f\t    

e5maal ontdekt 01 z\ alles nu v]d] wel  
go$ gaan en hij z\ deze uitgaaf met     
groot5 woek] v]go$54 ,de glaz5 word5    
g]uild en t5 d]d5 male wordt de         
w]kplaats +]i*t4 ,de al*emi/ gaf e5     
aanwijz+ dat de zaak bet] z\ lukk51     
wanne] m5 aan de ,heilige ,mo$] die     
7zooals u bek5d is7 aan de ,zee/ad v]e]d
 wordt1 e5ige g\d/ukk5 t5 ges*5ke zond4 
,dat 't imm]s e5 heilige kun/ 0 en dat  
de zaak niet go$ kon afloop5 zond] de   
begun/ig+ d] god54 ,di5 raad vond       
,balb9us uit/ek5d1 zoo'n vroom man1 die 
ge5 dag liet voorbijgaan zond] zijn     
godsdi5/pli*t5 te v]vull54 ,de g\dmak]  
nam de b$eva>t op zi*1 wel te v]/aan na>
 e5 nabijgeleg5 /adje wa> hij 't geld1  
als (f] be/emd voor 't vrome doel1      
v]bra/e 9 all]lei sle*te huiz54         
,t]uggeke]d v]kla>t hij dat er nu       
gegronde hoop is om de zaak na> w5s* te 
do5 afloop53 z duidelijk _h de ,heilige 
,maagd h>e go$keur+ aan hun plann5 te   
k5n5 gegev54 ,m5 arbeidde nu e5 g]uim5  
tijd na>/ig 9 de w]kplaats1 ma> er kwam 

ge5 s*ijntje g\d ,voor d5 dag4 ,balb9us 
kreeg op zijn vraag hoe 't er to* mee   
/ond1 van d5 al*emi/ t5 antwoord1 dat   
hem 9 zijn heele lev5 nog nooit iets    
d]gelijks 0 ov]kom51 t]wijl hij to*     
zooveel ond]v9d+ van de kun/ _h4 ,en    
ev5m9 kon hij met e5ige zek]heid giss51 
wat de r$5 to* wel kon zijn4 ,to5 zij   
lang hadd5 g]ad51 s*oot aan ,balb9us    
e9delijk dit 9 de g$a*te1 ( de &] soms  
op di5 dag de mis _h v]zuimd1 ( de      
zoog5aamde ur5-geb$5 _h v]get5 te bidd53
 want als m5 deze ov]slaat1 dan kan     
niets gelukk54 ,de b$rieg] riep to5 uit3
 da> heb-je het al6 ,je hebt gelijk6 ,ik
 domoor1 heb e5 pa> mal5 uit            
ona*tzaamheid dat v]zuim begaan1 en nog 
kort gel$5 b5 ik van e5 d9] dat wat lang
 g$uurd _h1 opge/aan1 zond] 't ,ave     
,m>ia te bidd54 ,balb9us zei 't dan ook 
heel natuurlijk te v9d5 dat de zaak ge5 
succes _h4 ,de g\dmak] nam nu op zi*1   
voor de twee v]zuimde miss51 er twaalf  
te gaan hoor5 en voor 't nagelat5 ,ave  
,m>ia er ti5 op te zegg54 ,ma>1 onze    

al*emi/1 die heel wat geld aan kon1 0   
we] e5s platzak4 ,r$55 om van ,balb9us  
e5 voors*ot te vrag5 w>5 er niet4 ,nu   
nam hij het volg5de kun/je te baat4     
,geheel buit5 adem komt hij het huis van
 ,balb9us b9n5 loop5 en roept met       
jamm]5de /em3 ,balb9us ik b5 e5 v]lor5  
man6 ,geheel v]lor56 't ,is g$aan met   
mij6 ,balb9us /ond v]/omd en v]langde de
 oorzaak van zoo'n groot ongeluk te     
wet54 ,de he]5 van het h( hebb5 er lu*t 
van gekreg5 wat we g$aan hebb5 en ik    
v]wa*t niet &]s dan dat ik spo$ig na> de
 gevang5is zal word5 gebra*t4 ,ook      
,balb9us w]d nu 9 ern/ bleek van s*rik4 
,want gij weet dat 't bij ons e5        
halsmisdaad is1 als iem& zi* afgeeft met
 al*emie zond] uitdrukkelijke toe/emm+  
van d5 vor/4 ,de &] gaat voort en zegt3 
,ik vrees nu wel niet d5 dood2 ik wilde 
zelfs dat mij die tr(6 ,ma> ik b5 bang  
voor iets erg]s4 ,op de vraag3 wat dat  
dan wel 01 antwoordde hij3 ,ik zal erg5s
 na> e5 ve/+ gesleept word54 ,da> zal ik
 mijn geheele lev5 dwang>beid moet5     

v]ri*t5 voor m5s*51 voor wie ik dat niet
 do5 wil4 ,is niet elke dood bov5 zulk  
e5 lev5 te v]kiez58 ,nu w]d er ov] de   
zaak gesprok5 en gepraat en b]aadslaagd 
en ze w]d van alle kant5 bekek54        
,balb9us die 9 de loopjes van de        
rhetorica doorkne$ 01 g+ alle zoog5aamde
 ges*il/at5 door1 om te zi5 ( hij 't    
geva> kon ontkom54 ,kunt ge1 zoo vroeg  
hij1 't misdrijf niet loo*558 ,vol/rekt 
niet4 ,de zaak is bek5d ond] de hovel+5 
van d5 kon+ en ze hebb5 bewijz5 die niet
 ontz5uwd kunn5 word54 't ,feit kon     
zelfs niet v]d$igd word5 omdat de wet op
 dit punt kla> en duidelijk 04 ,to5 er  
veel 9 't midd5 0 gebra*t en n]g5s e5ig 
ho-va/ te v9d5 01 zei e9delijk de       
al*emi/ die onmiddellijk geld noodig _h3
 ,balb9us1 wij zitt5 hi] nu plann5 te   
b]am5 en mak5 ge5 voortgang4 ,en to*    
eis*t de zaak e5 oog5blikkelijke afdo5+4
 ,ov] enkele m9ut5 zull5 de g]e*tsdi5>5 
hi] zijn om mij weg te sleep54 ,to5     
,balb9us ge5 uitr$d+ kon v]z9n51 zei    
e9delijk de al*emi/3 ,er wil mij ook    

niets te b9n5 s*iet54 ,ik gelo( niet dat
 mij iets re/ dan dat ik manmo$ig sneef4
 ,( we moe/5 bijgeval besluit5 tot 't   
e5ige r$middel dat ik nog zie1 me]      
afdo5de dan e]vol1 wa>voor de e5ige     
v]onts*uldig+ is dat nood wet breekt4   
,ge weet3 dat slag van m5s*5 is tuk op  
geld en laat zi* vrij gemakkelijk       
omkoop5 om te zwijg54 ,al is het ook nog
 zoo h>d aan zulk gespuis geld te gev5  
om dat we] gauw te v]brass51 zoo zie ik 
to* voor het oog5blik ge5 bet]e uitkom/4
 ,balb9us 0 van dezelfde g$a*te en hij  
telde d]tig g\d/ukk5 ne] om da>voor het 
v]langde /ilzwijg5 te                   
koop54--,,philec\s3 ,nu wat ge me da>   
v]telt geeft mij wel e5 groot d5kbeeld  
van de s*eutigheid van                  
,balb9us4--,,lalus3 ,da>5teg5 z\ je hem1
 wanne] 't e5 fatso5lijke zaak gold1    
e]d] e5 t& uit zijn mond geslag5 hebb5  
dan geld uit zijn beurs4 ,zoo w]d er    
voor d5 g\dzoek] gezorgd1 die ge5 &]    
geva> _h geloop5 dan dat hij ge5 geld _h
 voor zijn liefje4--,,philec\s3 ,ik v9d 

't v]wond]lijk dat ,balb9us 't niet 9 de
 gat5 kreeg4--,,lalus3 ,ja op dit punt  
mi/ hij1 als m5 't go$ bes*\wt1 elk     
wa>nem+sv]mog51 hij die &]s zoo'n s*]p5 
neus heeft4 ,we] wordt met e5 nieuwe    
bijdrage de ov5 ge/ookt1 ma> e]/ e5     
s*ietgeb$je tot de ,heilige ,maagd      
opgezond5 dat ,zij hun pog+5 z\ will5   
begun/ig54 ,bijkans e5 heel ja> 0 re$s  
voorbijgegaan en nu e5s ond] dit1 dan   
e5s ond] dat voorw5dsel w]d de moeite   
v]speeld en g+5 de ko/5 v]lor54         
,intuss*5 viel er iets klu*tigs         
voor4--,,philec\s3 ,wat dan8--,,lalus3  
,de g\dmak] _h v]bod5 omgang met de vr\w
 van n d] he]5 van het h(4 ,ha>         
e*tg5oot1 die argwaan _h gekreg51 begon 
onz5 vri5d na te gaan4 ,to5 hem e9delijk
 e5s w]d b]i*t dat de prie/] zi* 9 de   
slaapkam] van zijn vr\w bevond1 ke]t hij
 onv]wa*t na> huis t]ug en klopt aan de 
deur4--,,philec\s3 ,wat wilde hij d5    
k]el do58--,,lalus3 ,n\1 niet veel      
vri5delijks6 ,hem dood5 ( hem voor go$  
ons*adelijk mak5 en de geleg5heid b5em5 

ooit we] zijn /rek5 uit te hal54 ,to5 de
 e*tg5oot nadrukkelijk dreigde dat hij  
de deur z\ intrapp5 als zijn vr\w niet  
op5de$1 liep de prie/] ang/ig he5 en    
we]1 en keek rond na> e5 r$middel dat   
hem voor 't oog5blik z\ kunn5 help54    
,ma> er 0 niets te do51 dan hetge5 de   
geleg5heid op dat pas aanbood4 ,hij trok
 zijn kle]5 uit en sprong door e5 nauw  
v5/] na> b5$51 wat nog al geva>lijk 0 en
 hem li*aamsletsel bezorgde3 ma> hij wi/
 te ontkom54 ,nu1 ge weet zulke hi/ories
 gaan onmiddellijk als e5 loop5d vuurtje
 rond4 ,en zoo komt 't dan ook ,balb9us 
t] oore4 ,onze kun/5a> 0 da>op ook wel  
voorb]eid4--,,philec\s3 ,ha1 nu zit onze
 slimm]d to* 9 de klem4--,,lalus3 ,mis6 
,hij komt hi] nog bet] v&aan dan uit 't 
slaapv]trek van de dame4 ,hoor e5s na>  
de /rek5 van d5 guit4 ,balb9us vroeg hem
 n]g5s na>1 ma> zijn /rak gezi*t toonde 
g5oegzaam aan1 dat hij wi/ wat er ond]  
de m5s*5 w]d v]teld4 ,de &] wi/ dat     
,balb9us e5 vroom man 01 9 sommige      
opzi*t5 zelfs bijgeloovig4 ,en m5s*5 van

 di5 a>d s*5k5 li*t aan e5 s*uldige die 
om v]giff5is vraagt1 v]gev+1 al is hun  
zonde ook nog zoo groot4 ,met opzet     
begon hij er dus ov] te sprek5 hoe 't   
met de g\dmak]ij g+1 t]wijl hij er ov]  
klaagde dat de zaak niet zveel succes _h
 als hij wel gewoon 0 ( als hij wel     
wilde4 ,hij voegde er tev5s aan toe dat 
hij er v]wond]d ov] 01 wat er to*       
eig5lijk aan hap]de4 ,nu wordt ,balb9us 
die &]s 't /ilzwijg5 _h will5 bew>51    
boos--en dat w]d hij nog al li*t--3 't  
,ligt vol/rekt niet 9 het dui/] wat er 9
 d5 weg /aat3 de zond5 w]k5 ons teg5 en 
v]h9d]5 dat we e5 go$5 uitslag krijg5   
bij dat1 wat alle5 door re95 re9 mag    
word5 t] h& g5om54 ,bij dez5 uitval viel
 de g\dmak] op zijn knien1 t]wijl hij   
zi* op de bor/ sloeg4 ,met tran5 op 't  
gelaat en tran5 9 zijn /em sprak hij3   
,balb9us3 't is alles wa>heid wat je da>
 zegt3 't zijn zond5 die e5 belemm]+    
zijn1 ma> niet uwe zond51 ma> de mijn54 
,ik s*aam er mij niet voor bij u s*uld  
te belijd51 als bij e5 heilig prie/]4   

,de zwakheid des vleezes _h mij         
ov]wonn51 en de ,duivel _h mij 9 zijn   
nett5 v]/rikt4 ,wee mij1 van prie/] b5  
ik e5 ov]spel] geword56 ,ma> de gave die
 wij aan de ,heilige ,maagd gezond5     
hebb5 is to* niet geheel te v]geefs     
gewee/4 ,ik z\ zek] geheel v]lor5 zijn1 
als ,zij mij niet te hulp 0 gekom54 ,de 
door mij b$rog5 e*tg5oot bonsde al op de
 deur1 en 't v5/] 0 te nauw dan dat ik  
da>door kon ontsnapp54 ,9 dat oog5blik  
van dreig5d geva> da*t ik aan de        
,heilige ,maagd4 ,ik viel op mijn knien1
 ik smeekte ,ha> mij te help51 als onze 
gave ,ha> welgevallig 0 gewee/4 ,na     
enkele oog5blikk5 ga ik we] na> 't v5/] 
7de nood drong2 ik moe/ wel7 en 444 ik  
vond het v5/] ruim g5oeg om mij door te 
lat54--,,philec\s3 ,en gelo(de ,balb9us 
dat alles8--,,lalus3 ,( hij het gelo(de8
 ,ja zelfs s*onk hij hem v]giff5is en   
drukte hem op 't h>t dat hij zi* vroom  
moe/ g$rag5 en zi* niet ondankba> moe/  
betoon5 teg5ov] de ,heilige ,maagd4 ,en 
wr is hem geld uitbetaald1 to5 hij      

belo(d _h1 dat hij voortaan het heilige 
w]k op re9e wijze z\                    
volbr5g54--,,philec\s3 ,nu1 en 't       
slot8--,,lalus3 ,o1 't v]haaltje is nog 
lang niet uit2 ma> ik zal 't kort mak54 
,to5 hij met d]gelijke v]z9sels d5 man  
lang om d5 tu9 _h geleid en e5 a>dige   
som gelds van hem _h losgekreg51 kwam   
e9delijk iem& op de propp5 die d5       
praatjesmak] van jongs af _h gek5d4 ,hij
 kon gemakkelijk giss5 dat de k]el bij  
,balb9us 't zelfde spelletje speelde dat
 hij ook eld]s _h gespeeld4 ,hij gaat   
dus 9 /ilte na> ,balb9us en li*t hem 9  
wat voor snaak hij 9 zijn huis koe/]de4 
,hij raadt hem aan d5 k]el zoo spo$ig   
mogelijk de deur te wijz51 wanne] hij   
soms niet wilde dat hij hem e5s z\ zi5  
v]dwijn51 na zijn kas geplund]d te      
hebb54--,,philec\s3 ,en wat de$         
,balb9us8 ,hij liet to* natuurlijk d5   
spitsboef 9 de gevang5is                
opsluit58--,,lalus3 ,9 de gevang5is8    
,ja1 dat kun-je begrijp56 ,hij betaalde 
hem nog e5 reisgeld uit en bezwo] hem   

bij al wat heilig is1 dat hij niet z\   
v]tell5 wat er gebeurd 04 ,en mijns     
inzi5s de$ hij da>aan v]/&ig1 liev] dan 
dat hij e5 ond]w]p w]d van praatjes 9   
kroeg5 en op /raat en miss*i5 nog groot 
geva> z\ loop5 zwa> beboet te word54    
,want de b$rieg] liep 9 het geheel ge5  
geva>4 ,hij wi/ niets me] van de        
g\dmak]skun/ dan i$]e ezel4 ,de         
b$rieg]ij is da>bij nogal 9 e5          
voordeelige positie4 ,als ,balb9us hem  
van dief/al _h will5 bes*uldig51 dan z\ 
zijn prie/]zalv+ hem teg5 dood/raf door 
ophang+ hebb5 bes*]md en niem& wil graag
 zoo'n doodvret] lang5 tijd 9 de        
gevang5is d5 ko/ gev54--,,philec\s3 ,ik 
z\ m$elijd5 met ,balb9us hebb51 wanne]  
hij niet zelf gewild _h b$rog5 te       
word54--,,lalus3 ,ma> nu moet ik na> het
 ,h(4 ,bij e5 &]e geleg5heid zal ik je  
wel e5s ges*i$5isjes v]tell5 die nog    
zott] zijn dan deze4--,,philec\s3 ,heb  
ik tijd1 dan zal ik er graag na> lui/]5 
en je er e5 hi/orie voor 9 ruil v]tell54
   ,,noot3  #a ,nam51 zooals ,erasmus ze

 ga>ne bezigt1 beteek55d3 ,hoorgraag en 
,praatgraag4          99       99       
99       99       99   ,,de ,,pa>d5koop]
   ,,aulus ,,en ,,pha$rus4       ,dat   
pa>d5koop]s1 k 9 ,erasmus' tijd1 re$s 9 
niet al te      go$5 naam van e]lijkheid
 /ond51 bewij/ de volg5de               
sam5spraak4 ,nad]e v]kl>+ heeft de inh\d
 niet noodig3 de zaak      is oud en    
hoog-mod]n4       ,na> ,erasmus' eig5   
woord5 heeft hij deze sam5spraak        
ges*rev51      om de jongeli$5 van zijn 
tijd te lat5 zi51 dat m5 e5 mod]n       
ond]w]p1 van all$aags*5 a>d ook 9 het   
deftige latijn1 los1      lu*tig en     
opgewekt kan beh&el54  ,,aulus3 ,he]e   
bewa> me6 wat kijkt onze ,pha$rus       
ern/ig4 ,zoo nu en dan slaat hij zijn   
oog5 hemelwa>ts4 'k ,zal hem e5s        
aanklamp54 ,wat voor nieuws is er1      
,pha$rus8--,,pha$rus3 ,wa>om vraag je   
mij dat zoo1 ,aulus8--,,aulus3 ,omdat   
het er veel van heeft ( je van e5       
vroolijk5 ,pha$rus tot e5 /r5g5 ,cato   
b5t geword54 ,z /rak /aat je            

gelaat4--,,pha$rus3 ,nu1 da> is r$5     
voor3 ik heb jui/ mijn zond5            
gebie*t4--,,aulus3 ,o6 dan v]wond] ik   
mij niet me]4 ,ma> v]tel me e5s3 heb je 
alles te go$] tr\w gebie*t8--,,pha$rus3 
,t5 m9/e alles wat me 9 d5 z9 kwam4 ,en 
d+ sle*ts uitgezond]d4--,,aulus3 ,en    
wa>om v]zweeg je dat ne8--,,pha$rus3    
,omdat ik 't to* eig5lijk zelf nog niet 
zoo hl sle*t kan v9d54--,,aulus3 ,dan   
moet dat wel e5 prettige zonde zijn     
gewee/4 ,,pha$rus3 ,( het e5 zonde is1  
weet ik niet3 ma> als je e5 poosje tijd 
hebt1 mag je het wel hoor54--,,aulus3   
,ik wil heel graag lui/]54--,,pha$rus3  
,je weet hoeveel er ond] pa>d5h&ela>s1  
koop]s en v]koop]s1 b$rog5              
wordt4--,,aulus3 ,ja1 me] dan me lief   
is1 want ik b5 er zelf dikwijls de dupe 
van gewee/4--,,pha$rus3 ,onlangs moe/ ik
 e5 tamelijk lange reis do51 ma> die ook
 vrij veel spo$ v]eis*te4 ,ik ga na> n  
van de pa>d5v]huurd]s1 lang niet n van  
de sle*t/5 van dat soort2 zelfs 0 ik met
 di5 man e5ig]mate bevri5d4 ,ik v]tel   

hem dat ik e5 gewi*tige opdra*t heb1 dat
 ik e5 fl9k en /evig pa>d noodig heb4   
,als hij zi* ooit jeg5s mij v]di5/elijk 
_h gemaakt1 dat hij 't dan nu moe/ do54 
,hij belo(de dat hij met mij z\ h&el5   
zooals hij dat met zijn lief/5 bro] z\  
do54--,,aulus3 ,miss*i5 0 hij ook wel   
van plan zijn bro] te                   
b$rieg54--,,pha$rus3 ,hij br5gt me 9    
zijn /al en zegt dat ik ma> uit al zijn 
pa>d5 moet kiez5 welk ik wil4 ,e9delijk 
0 er n dat mij me] dan alle &]e beviel4 
,hij prij/ mijn keuze1 t]wijl hij er e5 
e$ op doet1 dat jui/ dt pa>d dikwijls   
door vel5 gevraagd is3 dat hij 't liev] 
_h will5 bew>5 voor e5 p>ticuli]5 vri5d1
 dan 't aan onbek5d5 af te /aan4 ,we    
w]d5 het e5s ov] d5 prijs4 ,de betal+   
ges*i$t teg5 contant geld4 ,ik /ijg te  
pa>d4 ,bij 't na> buit5 rijd5 0 't pa>d 
opgewekt en buit5gewoon geanime]d4 ,m5  
z\ haa/ zegg5 dat 't e5 beetje wild 03  
't zag er vet en rond en welg$aan uit4  
,ma> to5 ik zo[at e5 &]half uur g]$5 _h1
 begon ik te bem]k5 dat 't re$s geheel  

en al moe 0 en dat ik er zelfs met de   
spor5 ge5 voortgang 9 kon krijg54 ,nu _h
 ik wel e5s gehoord dat door pa>d5koop]s
 dikwijls zulke di]5 om te b$rieg5 op   
/al geh\d5 word51 pa>d5 die m5 op 't oog
 voor uit/ek5d z\ h\d51 ma> die teg5    
v]moei5is vol/rekt niet be/& zijn4      
,dadelijk da*t ik bij mij zelf3 je b5t  
beet g5om56 ,komaan1 zoodra je ?uis     
komt1 betaal je hem met gelijke         
munt4--,,aulus3 ,en wat v+ je nu ond]weg
 aan1 jij ruit] zond] pa>d8--,,pha$rus3 
,wat de loop d] d+5 mij aan de h& de$4  
,ik sloeg d5 weg 9 na> 't naa/e dorp4   
,da> /alde ik /illetjes bij e5 bek5de   
van me het pa>d en ik huurde e5 &]4 ,ik 
re$ na> de plaats van mijn be/emm+1     
ke]de t]ug1 lev] mijn huurpa>d 91 tref  
mijn koopje aan1 vetjes en wel1 en fl9k 
uitg]u/ van de e]/e v]moei5is4 ,ik rijd 
da>op na> mijn b$rieg] en vraag hem (   
hij 't 9 zijn /al e5ige dag5 wil bew>5  
en vo$]5 tot ik het we] kom opeis*54    
,hij vraagt me hoe het bee/je 't gemaakt
 heeft4 ,ik zwe] hem nu bij al wat      

heilig is1 dat ik nooit van mijn lev5 e5
 voortreffelijk] di] be/eg5 _h1 dat 't  
e]d] vloog dan liep1 dat 't heelemaal   
ge5 v]moei5is _h gek5d nietteg5/a&e d5  
lang5 to*t en dat het ge5 ha>tje mag]d] 
0 geword5 van 't zw>e w]k4 ,to5 ik hem  
wijs gemaakt _h dat dit w]kelijk zoo 01 
da*t hij zoo /illetjes bij zi* zelv51   
dat 't pa>d dan to* wel &]s moe/ zijn   
dan hij g$a*t _h4 ,vr ik dus wegg+1     
vroeg hij me ( 't pa>d ook te koop 04   
,ik zei e]/ van ne54 ,als ik we] e5s e5 
reis moe/ do51 dat 't dan niet          
gemakkelijk z\ wez5 e5 d]gelijk pa>d te 
krijg54 ,ma> dat aan d5 &]5 kant niets  
mij z di]ba> 0 ( 't 0 wel voor e5 fl9k5 
prijs van mij te koop1 ook al z\ iem&   
mij zelv5 9 lev5d5 lijve will5          
koop54--,,aulus3 ,je speelde da> mooi de
 rol van b$rieg] teg5ov] d5             
b$rieg]4--,,pha$rus3 ,om kort te gaan1  
hij liet me niet v]trekk5 zond] dat ik  
e5 prijs voor het pa>d _h va/ge/eld4 ,ik
 gaf di5 heel wat hoog] op dan wa>voor  
ik 't bee/ van hem geko*t _h4 ,to5 ik   

van d5 man weggegaan 01 neem ik dadelijk
 iem& 9 d5 arm om mee e5 rol te spel5 9 
deze kom$ie4 ,ik zeg hem duidelijk wat  
er aan de h& is en br5g hem go$ op de   
hoogte4 ,hij gaat na> 't huis van d5    
/alh\d] en vraagt dez5 te sprek54 ,hij  
zegt hem dat hij e5 mooi pa>d noodig    
heeft1 dat go$ teg5 veel v]moei5iss5    
be/& is4 ,de koopman laat hem v]s*ill5de
 pa>d5 zi5 en prij/ de sle*t/e 't mee/  
aan4 ,alle5 't pa>d dat hij mij _h      
v]ko*t1 bi$t hij niet aan1 omdat hij    
da*t dat 't w]kelijk zoo uit/ek5d 0 als 
ik _h gezegd4 ,ma> de &] vraagt hem     
onmiddellijk ( dat pa>d ook soms te koop
 is1 want ik _h hem bes*rev5 hoe 't pa>d
 er uit zag en hem de plaats aang$uid   
wa> het /ond4 ,e]/ hield de pa>d5koop]  
zijn mond en prees al de &]e pa>d5      
uitbundig4 ,ma> omdat de koop] /e$s op  
dat ne pa>d t]ugkwam1 t]wijl hij de     
ov]ige pa>d5 voor de leus nog wel wat   
prees1 zei e9delijk de pa>d5koop] bij   
zi* zelv53 ik moet mij dan to* wel 9 dat
 pa>d v]gi/ hebb51 als t5 m9/e deze     

vreemdel+ het zoo dadelijk ond] alle    
pa>d5 uitpikt4 ,to5 de koop] a&rong1    
zeide hij e9delijk3 't ,is te koop1 ma> 
miss*i5 zult ge u wel door d5 prijs lat5
 afs*rikk54 ,ge5 prijs is te hoog1 zei  
hij1 wanne] die ov]e5komt met de wa>de  
van de zaak4 ,zeg ma> op4 ,hij gaf nu e5
 prijs op vrij wat hoog]1 dan ik hem _h 
g5oemd1 ook nog na> die w9/ bege]ig4    
,e9delijk w]d5 ze het ov] de koopsom    
e5s4 ,er w]d e5 tamelijk groot h&geld   
gegev51 n4l4 e5 g\d/uk1 om ge5 v]mo$5 te
 wekk5 dat 't ma> e5 s*ijnkoop 04 ,de   
koop] liet 't pa>d go$ hav] gev5 en zei 
dat hij gauw z\ t]ugkom5 om 't pa>d mee 
te nem54 ,de /alkne*t krijgt e5 halv5   
guld5 fooi4 ,zoodra ik hoorde dat de    
koop go$ en wel geslot5 01 z dat hij    
niet me] kon word5 v]brok51 ke] ik      
gela>sd en gespoord na> d5 pa>d5v]huurd]
 t]ug3 buit5 adem roep ik om hem4 ,hij  
komt te voors*ijn en vraagt wat ik      
v]lang4 ,laat dadelijk mijn pa>d        
optuig51 zei ik1 want ik moet           
onmiddellijk voor e5 gewi*tige z5d+ op  

reis4 ,en onlangs1 antwoordde hij1      
droeg-je me op het pa>d e5ige dag5 te   
/all5 en te vo$]54 ,ja1 dat is wa>1 zei 
ik1 ma> da> is me nu plotsel+1 zond] dat
 ik er op g]ek5d _h1 e5 taak opg$rag5 en
 dat nog wel van kon+swege1 die ge5     
uit/el g$oogt4 ,to5 hij we]3 ,kies ma>  
uit alle pa>d5 welke je wilt3 't uwe    
kunt ge ev5wel niet krijg54 ,ik vraag   
natuurlijk3 wa>om niet8 ,omdat het      
v]ko*t is1 ontvang ik t5 antwoord4 ,met 
geve9sd5 s*rik riep ik uit3 ,de hemel   
v]ho$e dat 't wa> is1 wat gij zegt4 ,nu 
mij die opdra*t wordt gegev51 z\ ik mijn
 pa>d niet will5 v]koop5 al 0 het ook   
voor vi]maal d5 prijs4 ,ik beg9 te      
s*eld5 en te kijv5 en noem me e5 v]lor5 
man4 ,e9delijk wordt hij ook boos4 ,wat 
hebb5 we met dat getwi/ te mak58 ,gij   
hebt e5 prijs bepaald voor 't pa>d1 ik  
heb 't v]ko*t4 ,als ik u d5 prijs       
uitbetaal dan hebt ge met mij niets me] 
te mak54 ,er zijn nog re*t]s hi] 9 de   
/ad4 ,ge kunt me niet dw+5 u het pa>d te
 lev]54 ,t]wijl ik er nog lang op a&rong

 dat hij mij 't pa>d z\ afgev5 ( mij d5 
koop] z\ aanwijz51 betaalde hij me      
e9delijk d5 prijs uit4 ,ik _h 't voor   
vijfti5 g\d/ukk5 geko*t en het lat]     
ges*at op zes-en-tw9tig4 ,hij _h 't op  
twee-en-d]tig ge/eld4 ,hij r$5e]de z bij
 zi* zelf3 't is voordeelig] dit zoete  
w9/je te mak5 dan 't pa>d t]ug te gev54 
,ik ga he51 voorgev5d erg boos te zijn  
en sle*ts noode gekalme]d door 't       
ontvang5 geld4 ,de pa>d5koop] vroeg ( ik
 't hem niet kwalijk wilde nem53 dat hij
 mijn s*ade wel op &]e mani]5 z\ tra*t5 
te v]go$54 ,en zoo w]d de b$rieg]       
b$rog54 ,hij zit nu met e5 pa>d dat     
niets wa>d is1 en wa*t ma> /e$s dat de  
man die hem 't h&geld heeft gegev5 zal  
kom5 om hem d5 b$ong5 prijs uit te      
betal54 ,ma> er komt niem& en er zal ook
 nooit iem& kom54--,,aulus3 ,en heeft   
hij er u intuss*5 nooit ov]             
gesprok58--,,pha$rus3 ,wat z\ dat voor  
e5 brutaliteit zijn en met welk re*t z\ 
hij dat do58 ,hij heeft me nog wel e5s  
e5 pa> mal5 ontmoet en mij zijn beklag  

gemaakt ov] de kwade tr\w van d5 koop]4 
,ma> ik heb hem van mijn kant dadelijk  
d5 mantel uitgeveegd en gezegd dat hij  
die leelijke beh&el+ wa>d 01 omdat hij  
mij door e5 ov]haa/5 v]koop van zoo'n   
go$ pa>d _h b]o(d4 ,dat is nu e5 zonde z
 jui/ van pas begaan1 na> mijn idee1 dat
 ik 't niet ov] mij kon v]krijg5 om ze  
te bie*t54--,,aulus3 ,ik z\ voor mij    
zelv5 e5 /&beeld vrag5 als ik zoo iets  
_h v]zonn53 z v] is het er van af dat ik
 't als zonde z\ bie*t54--,,pha$rus3 ,( 
ge dit van h>te me5t1 weet ik niet1 ma> 
bij mij wekt ge d5 lu/ en d5 mo$ op1 om 
zulke m5s*5 bij geleg5heid k e5s zoo'n  
poets te bakk54          99       99    
99       99       99   ,,de ,,pa>dlooze 
,,ridd] ,,( ,,de ,,v]di*te ,,adel       
,,h>palus4 ,,ne/orius4       ,erasmus   
zegt 9 zijn ,nut d] ,sam5sprak5 ov] d5  
ond]/a&5      dialoog het volg5de3      
,9 d5 v]di*t5 adel s*ild] ik dat slag   
van m5s*51 die1      ond] het           
b$riegelijk voorw5dsel van edelli$5 te  
zijn1 alles      me55 te mog5 do5 en die

 n d] voornaam/e ramp5 zijn      wa>ond]
 ,duits*l& lijdt4  ,,h>palus4 ,z\ je mij
 e5s kunn5 rad58 ,je zult m]k5 dat ik   
niet v]geeta*tig en niet ondankba>      
b54--,,ne/orius3 ,nu1 ik wil je wel 't  
middel aan de h& do5 om te kom5 wa> je  
wez5 wilt4--,,h>palus3 ,ma> wij hebb5 't
 niet 9 onze h& om van adel gebor5 te   
zijn4--,,ne/orius3 ,als je 't niet b5t1 
moet ge door uw voortreflijke dad5 mak5 
dat uw adeldom bij u e5 aanvang         
neemt4--,,h>palus3 ,dat duurt zoo       
lang4--,,ne/orius3 ,teg5 e5 fl9ke som   
v]koopt de keiz] ook wel e5             
adelbrief4--,,h>palus3 ,om di5 geko*t5  
adel wordt ov] het algeme5              
gela*54--,,ne/orius3 ,als ge dan niets  
bela*elijk]s k5t dan gelog5 adel1 wa>om 
/reeft ge dan na> d5 adellijk5          
titel8--,,h>palus3 ,om v]s*ill5de r$551 
en gewi*tige ook4 ,ik heb ge5 bezwa> je 
die te v]tell51 als gij mij de mani]5   
wilt me$eel5 wa>op ik d5 m5s*5 het idee 
kan gev5 dat ik e5 edelman              
b54--,,ne/orius3 ,dus alle5 ma> d5 naam 

wil je bezitt51 zond] de                
w]kelijkheid8--,,h>palus3 ,ja1 wa> de   
w]kelijkheid niet aanwezig is1 da> nad]t
 de s*ijn er to* 't di*t/ bij4 ,ma> kom1
 geef nu e5s raad1 ,ne/orius4 ,wanne]   
gij mijn beweegr$55 hoort1 dan zult ge  
moet5 zegg5 dat het de moeite wa>d      
is4--,,ne/orius3 ,nu1 als je 't dan     
wilt1 dan zal ik 't je zegg54 ,9 de     
all]e]/e plaats moet je uit je vad]l&   
weggaan4--,,h>palus3 ,dat weet          
ik4--,,ne/orius3 ,je moet je begev5 9   
gezels*ap van jongeli$5 van w]kelijk    
adellijk5 blo$e4--,,h>palus3 ,dat       
begrijp ik4--,,ne/orius3 ,t5gevolge     
da>van zal m5 gaan d5k51 dat gij ook tot
 die m5s*5 behoort met wie gij          
omgaat4--,,h>palus3 ,zoo is             
het4--,,ne/orius3 ,zorg dat ge niets aan
 u hebt ( niets doet wat burg]lijk      
is4--,,h>palus3 ,wat                    
bijvoorbeeld8--,,ne/orius3 ,ik b$oel uw 
kle$+2 uw ko/uum mag niet van wol zijn1 
ma> wl van zijde (1 als je het geld     
ontbreekt om die te koop51 dan e5       

kamelott5 buis1 t5 slotte nog liev] e5  
van l9n5 dan van lak54--,,h>palus3 ,go$ 
zoo4--,,ne/orius3 ,pas ook op1 dat ge   
niets gaafs aan uw lijf hebt3 heb k]v5  
en s*eur5 9 je ho$1 je wambuis1 je      
la>z51 je s*o551 9 je nagels als je     
kunt4 ,zorg er ook voor dat je nooit ov]
 iets wat laag bij d5 grond is1 spreekt4
 ,als er e5 vreemdel+ uit ,spanje komt1 
vraag dan hoe 't teg5woordig tuss*5 d5  
,keiz] en d5 ,paus /aat3 hoe uw         
blo$v]want1 de ,graaf van ,nassau het   
maakt3 hoe 't met uw &]e kam]ad5        
gaat4--,,h>palus3 ,dat zal ik           
do54--,,ne/orius3 ,aan uw r+v+] moet ge 
e5 r+ drag5 met e5 gesn$5 /e5 er        
94--,,h>palus3 ,als t5 m9/e mijn beurs  
het toelaat4--,,ne/orius3 ,e5 v]gulde r+
 met e5 nagemaakt5 /e5 ko/ niet zooveel4
 ,ma> er moet e5 wap5s*ild              
bij4--,,h>palus3 ,wat raad je me aan te 
kiez58--,,ne/orius3 ,twee melkemm]s zoo 
je wilt1 en e5 bi]pul4--,,h>palus3 ,kom1
 je h\dt me voor 't lapje3 spreek liev] 
9 ern/4--,,ne/orius3 ,b5-je nooit 9 d5  

krijg gewee/8--,,h>palus3 'k ,heb er    
nooit e5 gezi54--,,ne/orius3 ,ma>1      
tuss*5 twee haakjes1 je hebt d5k ik1 wel
 e5s aan ganz5 en kapo55 bij de bo]5 d5 
kop afgeslag58--,,h>palus3 ,heel        
dikwijls1 en wt dapp] ook4--,,ne/orius3 
,nu1 neem dan e5 zilv]5 mes op je       
wap5s*ild en drie g\d5                  
ganz5kopp54--,,h>palus3 ,op wat voor e5 
veld8 ,,ne/orius3 ,op welk veld8        
,natuurlijk op e5 blo$rood6 ,e5 h]9n]+  
aan 't zoo dapp] v]got5                 
blo$4#a--;,,h>palus3 ,wel ja1 wa>om     
niet8 ,ganz5blo$ is net zoo rood als    
m5s*5blo$4 ,ma> ga dr als 't je         
belieft4--,,ne/orius3 ,dat s*ild nu1    
moet je aan de deur5 van alle h]b]g5 wa>
 je je intrek neemt1 lat5               
va/spijk]54--,,h>palus3 ,wat moet er    
voor e5 helm op geplaat/                
word58--,,ne/orius3 't ,is go$ dat je   
da>aan d5kt4 ,di5 moet je met opgeslag5 
vizi] nem54--,,h>palus3 ,wa>om          
dat8--,,ne/orius3 ,t5 e]/e om go$ te    
kunn5 ademhal5 en v]d] om hem met je    

kle$ij 9 ov]e5/emm+ te br5g54 ,wat moet 
er bov5 d5 helm uit/ek58--,,h>palus3    
,da>na> b5 ik erg v]lang5d4--,,ne/orius3
 ,e5 hond5kop met hangoor54--,,h>palus3 
,dat is zoo algeme54--,,ne/orius3 ,voeg 
er dan e5 pa> hor5s bij4 ,dat is        
zeldzaam en vreemd4--,,h>palus3 ,dat    
bevalt me4 ,ma> nu de                   
s*ilddrag]s8--,,ne/orius3 ,h]t51 hond51 
drak51 grijp5 hebb5 de vor/5 en pr9s5 al
 +epalmd3 zet jij er nu twee h>pij5     
naa/4--,,h>palus3 ,dat is e5 uit/ek5de  
raad4--,,ne/orius3 ,nu s*iet nog alle5  
ma> ov] e5 bijnaam te v]z9n54 ,hi]bij   
moet je 9 de all]e]/e plaats oppass5 dat
 je je niet op heel platte mani]        
,h>palus d5 ,com5s] laat noem51 ma>     
,h>palus van ,como3 dit laat/e do5 de   
adellijke he]51 't e]/e do5 arme        
!olog54--,,h>palus3 ,dat weet           
ik4--,,ne/orius3 ,hebt ge erg5s e5      
plekje wa>van ge u he] en mee/] kunt    
noem58--,,h>palus3 ,ge5 v>k5%ok         
zelfs4--,,ne/orius3 ,b5-je 9 e5 bek5de  
/ad gebor58--,,h>palus3 ,9 e5 onbek5d   

dorp4 ,ik moet 't u wel zegg54 ,want    
lieg5 mog5 we niet teg5ov] e5 dokt] die 
ons moet g5ez54--,,ne/orius3 ,is er niet
 de e5 ( &]e b]g 9 de buurt van dat     
dorp8--,,h>palus3 ,jawel4--,,ne/orius3  
,en heeft die b]g ook erg5s e5 9 't oog 
vall5de ( bek5de rotspunt8--,,h>palus3  
,en e5 wt /eile ook4--,,ne/orius3       
,welnu1 dan heet je ,h>palus1 ridd] van 
de ,guld5 ,rots4--,,h>palus3 ,ja ma>1 't
 is de gewoonte van groote he]51 dat i$]
 e5 mooi kl9k5de spreuk voegt bij zijn  
wap53 zooals bijv4 ,maximiliaan _h3 ,h\d
 maat2 ,philips3 ,wie ma> wil2 ,keiz]   
,k>el3 ,v]d]2 en zoo de n dit1 de &]    
dat4--,,ne/orius3 ,neem jij dan3 ,er op 
( er ond]4--,,h>palus3 ,je raad is      
probaat en pa/ uit/ek5d bij mijn        
toe/&4--,,ne/orius3 ,en om de m5s*5 nog 
me] v]tr\w5 9 uw p]soon 9 te boezem51   
moet ge voorgev5 dat all]lei groote he]5
 u briev5 ges*rev5 hebb51 wa>9 ge ook   
als ,hoog-,edelgebor5 ,ridd] wordt      
betiteld3 da>9 moet gesprok5 word5 van  
groote b$rijv51 van le5go$]51 van       

bur*t51 van veel duiz5d5 guld5s1 van    
g\v]neurs*app51 van e5 rijk huwelijk4   
,dan moet ge zorg51 dat d]gelijke briev5
 u als 't w>e bij ongeluk uit d5 zak    
vall5 ( dat ge ze bij toeval v]geet en  
dat ze zoo 9 h&5 van &]5                
kom54--,,h>palus3 ,o1 dat zal me niet   
veel moeite ko/54 ,want ik kan niet     
alle5 go$ s*rijv51 ma> ook heb ik 't    
door ge/adige oef5+ zv] gebra*t dat ik  
i$]s h& gemakkelijk kan                 
namak54--,,ne/orius3 ,naai de briev5 9  
je wambuis ( laat ze 9 je zak zitt51    
zoodat de kle]mak]s aan wie je je kle]5 
geeft om ze te lapp51 ze v9d54 ,die     
zull5 hun mond niet h\d51 en als je 't  
te wet5 komt1 zet dan je gezi*t 9 e5    
plooi van boo%eid ( ont/emdheid1 als( je
 ov] het geval erg het l&               
hadt4--,,h>palus3 ,ook da>op heb ik re$s
 lang ge/ude]d1 om mijn gezi*t te kunn5 
v]&]5 als e5 mask]4--,,ne/orius3 ,dan   
zal 't gevolg zijn dat m5 ge5 lu*t      
krijgt van het b$rog en dat m5 je zaak  
met go$ v]tr\w5 aanziet4--,,h>palus3 ,ik

 zal er go$ mijn be/ toe                
do54--,,ne/orius3 ,v]d] moet ge e5ige   
makk]s kiez5 ( je ook e5ige b$i5d5      
aans*aff51 die voor u buig5 en uitwijk5 
en u 9 teg5woordigheid van &]5 ,jonk]   
noem54 ,je behoeft niet bang te zijn dat
 je dit iets zal ko/54 ,er zijn heel    
veel jongeli$5 die graag zelfs voor     
niets die rol will5 spel54 ,hi]bij komt 
nog dat dit l& vol is van half gele]de  
jonge m5s*51 bezield met e5 bijzond]5   
s*rijflu/1 om niet te zegg5 s*rijfwo$e4 
,ook ontbreekt 't niet aan hong]ige     
boekdrukk]s1 die alles a&urv5 wanne] de 
hoop op e5 zoet w9/je hun toela*t4      
,e5ig5 van dez5 moet gij omkoop51 dat ze
 u 9 hunne ges*rift5 prijz5 als e5 d]   
,groot5 van hun vad]l&1 en dit zoo nu en
 dan e5s met vette lett]s te h]hal54 ,op
 die mani] zull5 ze u1 tot zelfs 9      
,bohem5 toe1 als e5 groot man 9 uw      
vad]l& ophemel54 ,want snell] en ov] e5 
groot] uitge/rek!id do5 die ges*rift5 de
 rondte1 dan praatjes van b$i5d51 al    
zijn ze ook ng zulke                    

babbela>s4--,,h>palus3 ,die mani] bevalt
 mij wel4 ,ma>1 b$i5d5 moet m5 d5 ko/   
gev54--,,ne/orius3 ,dat is wa>1 ma> ge  
moet er ge5 b$i5d5 op na h\d5 die ge5   
h&5 aan hun lijf hebb5 en da>om onh&ig  
zijn4 ,ze moet5 hi]- en da>he5 word5    
uitge/uurd1 en dan v9d5 ze wel wat4 ,je 
weet wel dat er all]lei geleg5h$5 voor  
zoo iets zijn4--,,h>palus3 ,h\d ma> op3 
ik begrijp het al4--,,ne/orius3 ,nu moet
 ik nog sprek5 van uw                   
bekwaamh$54--,,h>palus3 ,da> b5 ik      
nieuwsgi]ig na>4--,,ne/orius3 ,als je   
ge5 go$ dobbela> b5t1 ge5 fl9k          
ka>tspel]1 ge5 s*&elijke meisjesgek1 ge5
 fameus dr9k]1 ge5 brutaal v]kwi/]1 ge5 
bankroeti] en ge5 s*uld5mak]1 als je    
niet behebt b5t met de zoog5aamde       
,gallis*e s*urft#b1 zal niem& je voor e5
 man van adel h\d54--,,h>palus3 ,9 dat  
alles heb ik me al lang geoef5d4 ,ma>   
wa> moet het geld van daan              
kom58--,,ne/orius3 ,kalm6 da> wilde ik  
net op kom54 ,heb-je geld van je vad]   
gerfd8--,,h>palus3 ,e5 kle9             

beetje4--,,ne/orius3 ,wanne] nu bij vel5
 de dunk omtr5t je adel geve/igd is1 dan
 zul-je li*t gekk5 v9d5 die gelo( slaan 
aan je bew]+54 ,sommig5 zull5 zi* s*am5 
ne5 te zegg51 sommig5 zelfs zull5 bang  
zijn dit te do54 ,om je s*uldeis*]s bij 
d5 neus te nem5 zijn er all]lei         
kun/jes4--,,h>palus3 ,da> b5 ik al      
r$elijk b$rev5 94 ,ma> e9delijk zull5 ze
 't mij to* te b5auwd mak51 als ze      
bem]k5 dat ik h5 alle5 ma> met mooie    
woord5 paai4--,,ne/orius3 ,integ5deel1  
da> is ge5 gemakkelijk] weg om te he]s*5
 dan jui/ aan zooveel mogelijk m5s*5    
iets s*uldig te wez54--,,h>palus3 ,hoe  
dat zoo8--,,ne/orius3 ,wel1 voore]/     
bes*\wt de s*uldeis*] het z1 als( hij   
door e5 groote v]pli*t+ aan u v]bond5 0 
en is hij bang e5 aanleid+ te gev5 tot  
't v]lies van zijn geld4 ,iem&s di5>5   
kunn5 niet eng] aan hem v]kno*t zijn1   
dan de s*uldeis*]s aan hunne s*uld5a>s4 
,als m5 hun van tijd tot tijd e5s wat   
t]ugbetaalt1 dan is dat nog me] welkom  
dan dat m5 ges*5k5 geeft4--,,h>palus3   

,dat heb ik wel e5s gem]kt4--,,ne/orius3
 ,ma> pas hi]op1 dat ge u ond]wijl niet 
met arme drommels inlaat4 ,want deze    
mak5 dikwijls om e5 onb$uid5d sommetje  
geld e5 groot kabaal4 ,me] h&elba> zijn 
m5s*5 die go$ geld om h&5 hebb54 ,h5    
we]h\dt hun s*aamtegevoel1 de hoop doet 
h5 lev51 de vrees s*rikt h5 af3 zij wet5
 wat adellijke he]5 soms v]mog54 ,t5    
slotte1 wanne] de s*uld5la/ u ov]/elpt1 
dan moet ge ond] all]lei voorw5dsels    
eld]s he5 v]huiz5 en dan v]volg5s wr    
erg5s &]s he54 ,er is ge5 r$5 om je     
da>voor te s*am54 ,niem& is me] met     
s*uld5 belad5 dan jui/ de vor/54 ,als e5
 bo] u het vuur wat na aan de s*55 legt1
 doe 't dan voorkom5 als( je door zijn  
onbes*aamdheid diep bele$igd b5t4 ,geef 
ev5wel zoo nu en dan e5s wat t]ug1 ma>  
niet de geheele som en ook niet aan     
all54 ,da>voor moet gij ov]al en altijd 
zorg5 dat niem& 't 9 d5 neus krijgt1 dat
 je kas geheel leeg is4 ,je moet altijd 
grootdo54--,,h>palus3 ,hoe kan iem&     
groot-do5 die niets heeft8--,,ne/orius3 

,als e5 vri5d je tijdelijk iets van     
wa>de heeft toev]tr\wd1 dan moet je 't  
do5 voorkom5 als( 't van je zelf is4    
,ma> je moet alle gekun/eldheid v]mijd53
 't moet alles als bij toeval gaan4     
,neem da>toe soms e5s wat geld op1 met  
't plan om 't heel spo$ig t]ug te gev54 
,bewa> 9 je beurs1 die uitpuilt van     
kop]geld1 twee g\d/ukk5 en haal er die  
zoo nu en dan e5s uit4 ,en me] d]gelijke
 v]z9sels moet je zelf ma>              
b$5k54--,,h>palus3 ,dat snap ik4 ,ma> ik
 moet dan to* e9delijk wel tot ov] de   
oor5 9 de s*uld zitt54--,,ne/orius3 ,h\d
 da>om ge5 luie1 onv]s*illige1 onh&ige  
b$i5d5 ( neem &]s blo$v]want5 bij je1   
die je t* d5 ko/ z\dt moet5 gev54 ,ze   
zull5 wel e5s e5 koopman teg5kom5 di5 ze
 kunn5 b]oov54 ,ze zull5 wel e5s wat    
v9d5 9 h]b]g51 ( 9 e5 huis1 ( 9 e5 s*ip1
 iets dat onbewaakt ligt4 ,vat-je8 ,ze  
moet5 er aan d5k5 dat de m5s* niet te   
v]geefs v+]s gekreg5 heeft4--,,h>palus3 
,als 't t5 m9/e op e5 veilige mani] kan 
gebeur54--,,ne/orius3 ,je moet je b$i5d5

 netjes gekle$ do5 gaan1 vooral met     
ond]s*eid+/eek5s4 ,geef hun vals*e      
briev5 aan hooge p]sonages 9 h&54 ,als  
ze dan e5s iets hebb5 wegg5om5 en       
betrapt word51 zal niem& h5 durv5       
bes*uldig54 ,ook al v]mo$t m5 iets1 dan 
zal m5 to* bang zijn voor hun mee/] die 
van adel is4 ,en wanne] ze gewelddadig  
e5 buit hebb5 v]ov]d dan heet dat3      
oorlogsre*t4 ,zulke vr-oef5+5 vorm5 het 
voorspel van d5 oorlog4--,,h>palus3 ,dat
 is e5 go$e raad6--,,ne/orius3 ,v]d]    
moet ge /e$s dez5 /elregel van d5 adel  
h&hav53 het is zijn re*t d5 reizig] van 
burg]-afkom/ van zijn geld te ontla/54  
,wat to* moet groot] v]ontwa>dig+ wekk51
 dan dat e5 koopman niet van adel1      
ov]vlo$ van geld heeft1 t]wijl intuss*5 
e5 ridd] ge5 c5t heeft om aan de vr\w5  
en het spel uit te gev58 ,voeg je /e$s  
bij de groot5 ( liev] dr+ u bij h5 94   
,met e5 /al5 gezi*t1 zond] blikk5 (     
bloz54 ,ma> vooral bij vreemd54 ,en     
da>om is 't ook v]kieslijk dat ge u     
oph\dt 9 e5 nog al drukke /ad1 bijv4 9  

badplaats51 9 druk bezo*te              
h]b]g54--,,h>palus3 ,dat 0 ik jui/ van  
plan4--,,ne/orius3 ,9 zulke plaats5 bi$t
 't geluk nog al e5s vaak e5            
kansje4--,,h>palus3 ,hoe1               
bijvoorbeeld8--,,ne/orius3 ,wel1 de e5 (
 &] heeft zijn beurs lat5 ligg51 ( heeft
 bij v]giss+ d5 sleutel 9 't slot van   
zijn l lat5 /ek54 ,nu1 de re/ vat je    
wel4--,,h>palus3 ,ma>4448--,,ne/orius3  
,wa>voor b5 je bang8 ,wie z\ e5ig kwaad 
v]mo$5 durv5 koe/]5 teg5 zoo'n bes*aafd 
man1 teg5 iem& die altijd d5 mond vol   
heeft van zulke groote d+51 teg5 d5     
,ridd] van de ,guld5 ,rots8 ,en zoo er  
al zoo'n onbes*aamde rekel gevond5 w]d1 
wie z\ dan nog zoo drie/ zijn om u voor 
't g]e*t te dag58 ,intuss*5 wordt de    
v]d5k+ afgeleid op n van de ga/5 die    
gi/]5 zijn v]trokk54 ,de b$i5d5 en de   
h]b]gi] zull5 9 rep en ro] gebra*t      
word54 ,do* ga gij ma> ru/ig uw gang4   
,als zoo iets aan e5 bes*eid5 en fl9k   
man ov]komt1 zal hij zijn mond h\d51 om 
niet tegelijk met zijn geldelijk v]lies 

ook nog tot zijn s*&e bek5d te do5      
word51 dat hij z nalatig op zijn zak5   
is4--,,h>palus3 ,wat je da> zegt is nog 
zoo gek niet4 ,je k5t d5k ik wel d5     
,graaf van d5 ,witt5 ,gi]8--,,ne/orius3 
,z\ ik hem niet k5n58--,,h>palus3 ,bij  
hem _h e5s zijn intrek g5om51 na> ik me 
heb lat5 v]tell51 e5 zek]e ,spanja>d1 e5
 man van e5 net uit]lijk en e*t fijne   
bes*av+4 ,deze kaapte ze%ond]d guld52   
ma> de graaf heeft nooit durv5 klag54 ,z
 respectabel zag de man er              
uit4--,,ne/orius3 ,nu1 da> heb-je e5    
voorbeeld4 ,tuss*5-beid5 moet je e5s n  
van je b$i5d5 de wijde w]eld inz5d52 t5 
oorlog natuurlijk4 ,deze zal t]ugke]51  
belad5 met buit 9 d5 krijg gemaakt1 na  
k]k5 geplund]d en kloo/]s b]o(d te      
hebb54--,,h>palus3 ,dat is zek] e5 hoog/
 veilige mani]4--,,ne/orius3 ,da> is nog
 e5 &]e mani] om geld bij elka> te      
krijg54--,,h>palus3 ,zeg op1            
alsjeblieft4--,,ne/orius3 ,v]z9         
voorw5dsels om boos te word5 teg5 m5s*5 
die go$ 9 hun contant5 zitt51 vooral    

teg5 monnik5 ( prie/]s1 die nu zo[at bij
 i$]e5 9 e5 kwad5 naam /aan4 ,deze heeft
 om uw wap5s*ild gela*5 ( er op gespuwd3
 g5e heeft iets ges*rev5 wat wel tot    
la/] kan word5 v]draaid4 ,aan zulke     
m5s*5 moet ge e5 oorlog op lev5 en dood 
v]kl>54 ,laat gruwelijke b$reig+5 hoor51
 uitroei+1 moord en doodslag1 l\t]      
algeheele v]delg+4 ,vol s*rik en ang/   
zull5 ze dan tot u kom5 om d5 /rijd bij 
te legg54 ,h\d dan uw wa>digheid hoog1  
dat wil zegg53 ov]vraag go$1 dan krijgt 
ge wat ge hebb5 wilt4 ,als je dri$uiz5d 
g\d/ukk5 vraagt1 dan s*am5 ze er zi*    
voor om m9d] dan tweehond]d aan te      
bi$54--,,h>palus3 ,&]s zal ik dreig5 h5 
g]e*telijk te v]volg54--,,ne/orius3 ,dat
 gaat al we] wat me] op *antage gelijk52
 do* 't kan ook soms te pas kom54 ,ma>  
zeg e5s ,h>palus1 da> 0 me bijna ontgaan
 wat ik eig5lijk wel 9 de all]e]/e      
plaats _h mog5 zegg52 je moet 't e5 ( &]
 meisje dat e5 a>dig5 spa>pot heeft 9 't
 huwelijksnet zi5 te v]/rikk54 ,je hebt 
e5 toov]middel 9 je bezit1 je b5t jong1 

je ziet er niet onknap uit1 je b5t e5   
a>dige grapp5mak]1 je kunt aan/ekelijk  
la*54 ,/rooi 't g]u*t rond1 dat je ond] 
mooie bel(t5 na> 't h( van d5 keiz] b5t 
g]oep54 ,meisjes h\d5 er wel van he]5   
van het h( te tr\w54--,,h>palus3 ,ik k5 
er1 aan wie dat voortreflijk gelukt is4 
,ma> als 't b$rog nu e9delijk e5s       
uitlekt en van alle kant5 de s*uldeis*]s
 op me afspr+58 ,dan zal i$]e5 d5       
ontmask]d5 ridd] uitla*54 ,want zoo'n   
kom$ie v9d5 ze erg] dan wanne] m5       
tempelro( pleegt4--,,ne/orius3 ,dan is  
jui/ 't oog5blik gekom5 om te d5k5 aan  
't /al5 gezi*t4 ,en dat te me] omdat    
nooit t] w]eld brutaliteit me] 9 de     
plaats van wijs beleid is getr$51 dan   
teg5woordig4 ,dan moet je ma> de e5 (   
&]e uitvlu*t v]z9n54 ,v]d] zull5 er     
altijd e5v\dige ziel5 gevond5 word5 die 
uw hi/orietje geloov52 &]5 zull5 uit    
burg]lijke beleefdheid do5 net als( zij 
't b$rog dat ze doorzi5 hebb51 niet     
hebb5 bem]kt4 ,en t5 slotte1 als er ge5 
&] r$middel is1 dan ma> na> eld]s       

toevlu*t g5om51 9 e5 oorlog1 9 't       
krijgsgewoel4 ,zooals ,euripides zegt   
dat de zee alle ong]e*tigh$5 d] m5s*5   
afwas*t1 zoo b$ekt ook de oorlog al het 
grondsop en uitvaagsel van alle         
s*urk]ij54 ,niem& wordt teg5woordig voor
 e5 go$ (fici] 9 d5 oorlog geh\d51 als  
hij er niet toe gekom5 is na e5         
voorb]eid+ 9 zulk e5 recrut5s*ool4 ,dat 
is dus uw uit]/e r$middel wanne] alles  
v]ke]d loopt4 ,ma> ge moet d5 ond]/5 /e5
 bov5 ke]5 dat 't niet zoo v] komt4     
,laat je vooral niet door zorgeloo%eid  
fopp54 ,ontwijk kle9e /adjes1 wa> je ge5
 v+] 9 de as* kunt /ek5 ( de w]eld weet 
't4 ,9 groote en drukke /$5 heb je me]  
vrijheid (--ze moe/5 soms zijn als      
,m>seille1 wa> alles zoo uit]/ /ijf en  
e]ba> toegaat4 ,tra*t dus ongem]kt      
uitteviss*5 wat m5 van u zegt4 ,wanne]  
je m]kt dat m5 zoo 9 dez5 z9 ov] je     
praat3 ,wat doet hij to*2 wa>om blijft  
hij zoo lang hi]2 wa>om gaat hij niet   
t]ug na> zijn l&8 ,wa>om laat hij zijn  
ka/eel 9 d5 /eek8 ,uit welke familie    

/amt hij to*8 ,wa> haalt hij to* 't geld
 v&aan voor zijn groote v]t]+58--wanne] 
d]gelijke praatjes langzam]h& beg9n5 te 
loop51 dan moet je er intijds op b$a*t  
zijn om de plaat te poets53 ma> 't moet 
de retraite van e5 leeuw zijn1 niet e5  
haz5vlu*t4 ,w5d vr3 dat je voor groote  
d+5 g]oep5 wordt na> 't keiz]lijk h(1   
dat je b9n5kort met e5 compagnie soldat5
 zult t]ugkom54 ,9 je afwezigheid zull5 
ze niet teg5 je durv5 kikk51 omdat ze   
bang zijn te v]liez5 wat ze van je te   
eis*5 hebb54 ,ma> vooral gelo( ik1 dat  
je op je ho$e moet zijn teg5 dat slag   
van m5s*5 dat 't ho(d vol heeft van     
di*t]lijke plann51 li*tg]aakt volkje4   
,als iets hun niet bevalt1 sm]5 ze      
dadelijk papi] vol en wat ze hebb5      
opgeklad gaat t]/ond de w]eld           
door4--,,h>palus3 'k ,mag doodvall5 zoo 
je raad mij niet bij uit/ek aannemelijk 
voorkomt4 'k ,belo( je3 ik zal mak5 dat 
je 9 mij e5 le]zaam s*oli] en e5 niet   
ondankba> jongm5s* v9dt4 ,het e]/e het  
be/e pa>d dat ik 9 mijn weid5 v9d en dat

 wa>d is je te drag51 zal ik je t5      
ges*5ke z5d54--,,ne/orius3 ,nu moet je  
op j\w beurt ook do5 wat je begonn5 b5t 
mij te belov54 ,wa>om heb je zoo'n      
bijzond]5 trek om d5 edelman te spel5   
als je 't niet b5t8--,,h>palus3 ,om ge5 
&]e r$5 dan omdat adellijke he]5 alles  
onge/raft mog5 do5 wat ze ma> will54    
,v9d-je dat zoo'n                       
kle9igheid8--,,ne/orius3 ,al loopt 't   
v]ke]d uit1 we zijn all5 onz5 tol aan de
 natuur door d5 dood v]s*uldigd1 al     
leefde m5 ook 9 e5 ,k>?uiz]kloo/]4 ,en  
m5 /]ft gemakkelijk] op 't rad1 dan aan 
't graveel1 aan ji*t ( aan e5 b]o]te4   
,e5 go$ soldaat moet geloov5 dat er van 
d5 m5s* na d5 dood niets ov]blijft1     
behalve zijn lijk4--,,h>palus3 ,da> b5  
ik het ook mee e5s4   ,,not53  #a ,dwaze
 raad1 van onkunde getuig5d 9 de        
h]aldiek1 die metaal op metaal v]bi$t4  
#b ,erasmus b$oelt de syphilis die to5  
ha> intr$e 9 ,europa _h g$aan en o4a4   
ook door d5 invlo$ d] publieke bad/ov51 
onru/b>5de uitbreid+ _h gekreg51 zoodat 

de badgeleg5h$5 dan ook weldra1 als     
erk5de br&punt5 d] besmett+1 op ord] d] 
ov]heidsp]son51 v]bod5 w]d54          99
       99       99       99       99    
,,de ,,vr\w5raad   ,,cornelia1          
,,m>g>e?a1 ,,p]otta1 ,,julia1 ,,catm>9a4
       ,emancipatie1 wie z\ ze 9        
,erasmus' tijd re$s gezo*t hebb58 ,(    
ja--v9d5 we niet re$s 9 de kom$ies d]   
oude ,griek5 spor5 van      d5 wil d]   
vr\w5 om zi* teg5ov] de mann5 me] te do5
      geld58 ,zoo ook 9 d5 ,vr\w5raad1  
wa>9 de draak wordt      ge/ok5 met de  
onmondigheid van het vr\welijk gesla*t  
en e5ige      dames maatregel5 b]am5 om 
zi* aan d5 dwang en de he]s*appij       
d] mann5 te ontwor/el54 ,de dwaa%$51 de 
onre*tmatigh$51 de      he]s*zu*t d]    
mann5 word5 op de kaak ge/eld2 ma> ook  
weet      ,erasmus d5 vr\w5 m5ig5 /eek  
te gev5 ov] h>e praatzu*t1      ha>     
gebrek aan s*aamtegevoel1 ha> pronkzu*t4
       ,de dialoog1 ook voor de         
ges*i$5is d] cultuur van belang1 doet   
zi5 dat ,erasmus zijn tijd v] vooruit 01

 dat hij op de      wondeplekk5 zijn]   
maats*appij ze] jui/ d5 v+] wi/ te      
legg54  ,,cornelia3 ,al wat go$1        
gelukkig en voordeelig is voor dez5 onz5
 /& en d5 gans*5 vr\w5/aat1 dat w5s*5   
wij u toe6 ,gij zijt h$5 9 groot5 getale
 en opgewekt sam5gekom51 en op grond    
hi]van me5 ik de mee/ va/e hoop te kunn5
 koe/]5 dat ,god g5adig aan i$] onz]    
+eve1 wat kan /rekk5 tot ons all]       
geme5s*appelijk heil1 aanzi5 en nut4    
,gij weet 7dunkt mij7 all5 hoeveel s*ade
 wij aan onze belang5 hebb5 gel$5 da>   
wij1 t]wijl onze mann5 hnne belang5 9   
hunne dagelijks*e bije5kom/5 beh>tig51  
onze zak5 9 d5 /eek moet5 lat51 omdat we
 aan sp9newiel en weefget\w moet5 zitt54
 ,en dus is 't dan zoov] gekom5 dat er  
ge5 g]egelde tu*t ond] ons be/aat1 dat  
de mann5 ons alle5 ma> zo[at als hun    
speeltuig bes*\w5 en ons nauwlijks d5   
naam van m5s* wa>dig keur54 ,en als wij 
doorgaan zooals we begonn5 zijn1 gaat   
dan zelf ma> e5s na wa> het op zal      
uitloop54 ,ik s*room woord5 te gebruik5 

die e5 sle*te vrbeteek5is kunn5 hebb54  
,en1 zoo we ook al onze wa>digheid te   
grabbel5 gooi51 dan moet to* onze       
ong]epte naam ons t] h>te gaan4 ,de     
wijze kon+ ,salomo heeft 9 de ,spreuk5  
ges*rev53 ,wie na> raad hoort is wijs4#a
 ,de biss*opp5 hebb5 hunne ,synod51 de  
monnikord5 hebb5 hunne v]gad]+51 soldat5
 hunne lokal5 wa> ze bije5kom51 di]5    
hunne bije5kom/51 zelfs de mi]5kolonie  
heeft ha> plaats wa> ze v]gad]t4 ,van   
alle lev5de wez5s zijn de vr\w5 de e5ige
 die dat nooit do54--,,m>g>e?a3 ,nu1    
vak] dan wel pa/4--,,cornelia3 ,op 't   
oog5blik is 't nog ge5 tijd om tuss*5   
mijn woord5 9 te prat54 ,laat ik e]/    
uitsprek54 ,i$] krijgt op ha> beurt     
geleg5heid om wat te zegg54 't ,is niets
 nieuws wat we hi] do54 ,we h]nieuw5    
e5v\dig e5 oud gebruik4 ,vr ongeve]1 als
 ik me niet v]gis1 d]ti5hond]d j>5 heeft
 de hooggeprez5 ,keiz]                  
,heliogabalus4444--,,p]otta3 ,wat1      
hooggeprez58 ,e5 k]el di5 ze aan e5 haak
 9 't riool gesleurd hebb58--,,cornelia3

 ,da> ^w ik al we] 9 de r$e gevall54    
,als we iem& op die mani] prijz5 (      
misprijz51 dan kunn5 we ook wel kwaad   
zegg5 van ,*ri/us omdat hij gekruisigd  
is1 en van d5 vrom5 ,domitius omdat hij 
9 zijn huis is ge/orv54 ,en to* wordt   
aan ,heliogabalus niets erg]s v]wet5 dan
 dat hij het heilige vuur1 dat door de  
,ve/aals*e maagd5 w]d v]zorgd1 op d5    
grond heeft geworp51 en dat hij 9 zijn  
paleis 9 e5 kapel ,mozes v]e]de nev5s   
,*ri/us1 di5 zij uit smaad ,*re/us1 d4i4
 ,nutsman noemd54 ,die ,heliogabalus nu1
 heeft +e/eld dat1 ev5als de ,keiz] met 
zijn raadsli$5 e5 v]gad]+ hield1 om ov] 
geme5s*appelijke belang5 te sprek51 zoo 
ook zijn mo$] ,augu/a hr raad z\ hebb51 
wa> gesprok5 moe/ word5 ov] de belang5  
van het vr\welijk gesla*t3 e5 v]gad]+   
die de mann51 't zij uit spot1 't zij om
 e5 ond]s*eid te mak53 geme5t]aadje     
noemd54 ,dit voorbeeld van zooveel eeuw5
 gel$5 te h]nieuw51 wordt ons van zelf  
door de om/&igh$5 re$s lang aan de h&   
g$aan4 ,en ik hoop dat niem& uw] zi* zal

 lat5 afs*rikk5 door 't feit1 dat de    
,apo/el ,paulus e5 vr\w v]bi$t te sprek5
 9 e5 bije5kom/1 die hij d5 naam van    
uitgelez5 v]gad]+ geeft4#b ,hij b$oelt  
natuurlijk e5 bije5kom/ van vr\w51      
t]wijl dit e5 meet+ is van vr\w54 ,want 
als vr\w5 altijd ma> moe/5 zwijg51      
wa>toe z\ dan de natuur ons de tong     
gegev5 hebb51 die to* niet m9d] va>dig  
is dan die d] mann51 en e5 /em1 die niet
 m9d] klankvol is dan de hunne8 ,ev5wel1
 hun geluid kl9kt veel me] rauw en s*or 
dan het onze en het gelijkt veel me] op 
het balk5 van ezels4 ,ma> da>voor moet5 
wij all5 /e$s zorg51 dat wij deze zaak  
met zulk e5 ern/ beh&el51 dat ze ons    
nooit me] geme5t]aadje noem5 ( dat ze   
miss*i5 nog e5 smadelijk] naam uitd5k51 
zooals ze gewoonlijk grappig zijn t5    
onz5 ko/e4 ,hoewel--wanne] wij hunne    
bije5kom/5 e5s na> ha> inn]lijke wa>de  
wild5 s*att51 dan z\ blijk5 dat die ze] 
onbeteek55d zijn4 ,we zi5 dat de vor/5  
al 9 zooveel j>5 niets &]s do5 dan      
oorlogvo]52 ond] godgele]d51 prie/]s1   

biss*opp5 en 't publiek he]s*t absoluut 
ge5 ov]e5/emm+4 ,zooveel ho(d51 zooveel 
z9n54 ,en ond] h5 all5 he]s*t me] dan   
vr\welijke v]&]lijkheid4 ,ge5 /aat leeft
 met e5 &]5 /aat 9 e5sgez9dheid1 ge5    
buurman met zijn nabuur4 ,als ons de    
teugels van het bew9d ma> e5s 9 h&5     
gegev5 w]d51 dan z\ de toe/& van 't     
m5s*dom1 7ik b5 er zek] van7 heel wat   
draaglijk] zijn4 't ,is miss*i5 niet    
ov]e5 te br5g5 met de s*u*t]heid aan    
vr\w5 eig5 om aan zulke groote en       
voorname mann5 e5 brevet van dwaa%eid   
uit te reik51--ma> wl mog5 we1 dunkt me1
 aanhal5 wat ,salomo 9 het d]ti5de      
ho(d/uk van zijn ,spreuk5 zegt3 ,door   
hoova>dij maakt m5 niet dan gekijf1 ma> 
bij de b]ad55 is wij%eid4 ,ma> om u ?ans
 niet lang] met mijn inleid+ bezig te   
h\d51 moet er e]/1 opdat alles 9        
g]egelde volgorde kunne ges*i$51 zooals 
't pa/1 en zond] v]w>r+1 beslot5 word51 
wie bij de b]aadslag+5 teg5woordig zull5
 wez51 wie de zaal moet5 v]lat54 ,want  
e5 buit5sporig aantal aanwezig5 z\ m5   

e]d] e5 janboel kunn5 noem5 dan e5      
v]gad]+3 da>5teg5 heeft e5 comit van    
enkel5 iets tyrannieks4 ,volg5s mijn    
me5+ moet hi]bij ge5 enkele ongetr\wde  
vr\w word5 toegelat51 en wel om deze    
r$53 dat er veel d+5 zull5 voorkom51 die
 't ge5 pas geeft dat zij               
hoor54--,,julia3 ,ma> wa>aan kan m5     
ond]s*eid5 dat ze nog maagd5 zijn8 ,(   
zull5 zij ma> als maagd bes*\wd word51  
die nog e5 kransje drag58--,,cornelia3  
,ne51 da> b5 ik 't niet mee e5s4 ,mij   
dunkt we moet5 alle5 getr\wde vr\w5     
opnem54--,,julia3 ,als we niet &]s      
uitsluit5 dan maagd51 dan zal er e5     
v]baz5d groote m5igte blijv5 en zal er  
niet veel v]m9d]+ te bespeur5           
zijn4--,,cornelia3 ,ook moet5 word5     
uitgeslot5 die me] dan driemaal getr\wd 
zijn4--,,julia3 ,wa>om dat8--,,cornelia3
 ,da> zij om zoo te zegg5 hun tijd hebb5
 uitg$i5d en gep5sionne]d mog5 word54 't
 ,zelfde dunkt me1 moet ook gebeur5 met 
de vr\w5 bov5 de zev5tig j>54 ,v]d] moet
 er bepaald word5 dat niem& ov] ha> man1

 hem bij "n noem5d1 one]bi$ig mag       
sprek54 ,teg5 het geheele mann5gesla*t  
mag het1 ma> met deze bep]k+3 niet al te
 veel4--,,ca?>9a3 ,wa>om z\ 't niet vrij
 /aan hi] vrijuit ov] de mann5 te       
sprek51 da> zij zelf het altijd ov] ns  
hebb58 ,als mijn ,titus e5 vroolijk     
tafelg5oot wil zijn1 dan v]telt hij     
alles wat ik g$aan heb1 en dikwijls     
v]z9t hij er nog 't e5 en &]            
bij4--,,cornelia3 ,als wij de wa>heid   
ma> e5s wild5 bek5n53 ( wij 9 tel zijn  
hangt van de mann5 af4 ,als wij h5      
ov]lev]5 aan de publieke v]a*t+1 dan    
roov5 wij ons zelf ook de kroon van het 
ho(d4 ,ma> we hebb5 w]kelijk e5ige      
re*tmatige r$5 tot klag54 ,gaan we      
ev5wel de som van alles na1 dan heeft   
onze positie to* nog veel vr bov5 de    
hunne4 ,t]wijl zij zorg5 voor de        
inkom/51 moet5 ze ov] l&5 en zeen       
vlieg51 dikwijls met groot geva> voor   
hun lev54 ,als er e5 oorlog uitbreekt   
word5 zij door de trompet opgejaagd4    
,geh>na/ moet5 zij 9 het gelid /aan1    

t]wijl wij veilig ?uis zitt54 ,als zij  
iets teg5 de wet misdo51 /raft m5 h5    
/r5g3 onze sekse spa>t m54 ,om kort te  
gaan1 't ligt groot5deels aan ons zelv5 
om onze mann5 te hebb5 zooals wij ze    
graag will54 ,t5 slotte moet er nog     
gesprok5 word5 ov] de volgorde wa>9 we  
zitt+ zull5 nem51 opdat bij ons niet    
gebeure wat zoo dikwijls ges*i$t bij    
b]aadslag+5 van kon+51 pr9s5 en         
k]kvor/51 die 9 hunne bije5kom/5 soms   
drie heele ma&5 twi/5 vr de zitt+ kan   
beg9n54 ,en dan dunkt mij dat het e]/   
aan de beurt kom5 om zitt+ te nem51 de  
vr\w5 van adel en bij deze hebb5 we] d5 
voorrang die met vi] kw>ti]51 v]volg5s  
die met n kw>ti] en t5 laat/e die met e5
 gehalve]d kw>ti]4 ,en bij elk5 tak zal 
de rang na> gelang van d5 oud]dom van de
 familie word5 aangewez54 ,ba/a>d5      
krijg51 elk 9 ha> familie1 de laat/e    
plaats4 ,9 de twe$e plaats nem5 zitt+ de
 vr\w5 van de burg]klasse4 ,hi] nem5 zij
 de e]/e plaats 91 die 't groot/ aantal 
k9d]5 t] w]eld hebb5 gebra*t4 ,bij      

gelijke re*t5 zal de leeftijd besliss54 
,t5 d]de kom5 zij die ge5 k9d]5 gehad   
hebb54--,,ca?>9a3 ,en wa> plaats je de  
w$uw58--,,cornelia3 ,o1 't is go$ dat je
 mij da>aan h]9n]t4 ,die krijg5 ha>     
plaats ond] de getr\wde vr\w51 als ze t5
 m9/e k9d]5 hebb5 ( gehad hebb54 ,dan   
moet5 wij va//ell51 hoe e5 raadsbesluit 
zal word5 g5om51 met /embriefjes (      
/em/e5tjes1 ( bij ho(delijke /emm+1 (   
door 't op/ek5 d] h&51 ( door uit elk&] 
te gaan /aan4--,,ca?>9a3 ,met /e5tjes   
kan li*t b$rog gepleegd word51 net als  
met /embriefjes4 ,als we will5 /emm51   
door na> v]s*ill5de kant5 uite5 te gaan1
 zull5 we te veel /( opjag51 omdat wij  
sleepjaponn5 drag54 't ,be/e is dus ma>1
 dat i$]e vr\w mondel+ zegt hoe zij ov] 
e5 zaak d5kt4--,,cornelia3 ,ma> 't is   
moeilijk de /emm5 te tell54 ,en dan moet
 er wl opgepa/ word5 dat 't 9 plaats van
 e5 vr\w5raad ge5 vr\w5praat            
wordt4--,,ca?>9a3 ,zond] 't h\d5 van    
notul5 zal 't niet gaan1 er mag niets   
v]lor5 gaan4--,,cornelia3 ,nu zoo zijn  

er dan maatregel5 g5om5 omtr5t 't aantal
 deelnem]s4 ,ma> hoe zull5 we 't getwi/ 
en gekijf er buit5 h\d58--,,ca?>9a3     
,laat niem& sprek5 die da>toe niet is   
uitg5oodigd en dan alle5 ma> op ha>     
beurt4 ,wie zi* da>aan niet h\dt1 wordt 
uit d5 raad v]wijd]d4 ,en v]d]1 als er n
 is die 't ge5 hi] besprok5 wordt       
v]klapt1 die zal ge/raft word5 met e5   
g$wong5 zwijg5 van drie                 
dag54--,,cornelia3 ,go$4 ,zoo v] dus ov]
 de mani] wa>op we de zaak zull5        
aanpakk54 ,hoort nu1 wt we zull5        
beh&el54 ,voore]/ moet5 we zorg drag5   
voor ons aanzi5 en pre/ige4 ,en dat ligt
 voornamelijk 9 onze uit]lijke v]s*ijn+4
 ,die wordt h$5 t5 dage z v]wa>loosd1   
dat m5 nauwlijks e5 ond]s*eid kan zi5   
tuss*5 e5 dame van adel en e5 vr\w uit  
het volk1 e5 getr\wde vr\w1 e5 meisje1  
en e5 w$uwe1 tuss*5 e5 fatso5lijke      
gehuwde vr\w en e5 li*tekooi4 ,alle     
gevoel van s*aamte is zoo v] de w]eld   
uit1 dat i$]e vr\w zi* ma> aanmatigt1   
wat ze ma> wil4 ,m5 kan teg5woordig     

vr\w5 uit de burg]klasse1 ja zelfs uit  
heel lag5 /& zi51 die zi* kle$5 9 zijde1
 9 sleepjaponn51 bebloemd1 ge/reept1 van
 fijn lijnwaad1 met g\d- en zilv]draad  
doorwev51 ja met sabelbont1 t]wijl      
intuss*5 hun mann5 ?uis s*o55 zitt5 te  
lapp54 ,ha> v+]s hebb5 ze belad5 met    
sm>agd5 en diamant5 7want pa>l5 zijn nu 
bij 't groote publiek 9 m9a*t+71 om ov] 
b>n/e51 koral5 en g\dle]5 s*o5tjes ma>  
niet e5s te sprek54 ,vroeg] 0 't        
voldo5de voor e5v\dige vr\w51 t] e]e van
 h>e kunne1 zijd5 ce9tuurs te gebruik5  
en de gesp5 van ha> japon met e5 zijd5  
borduurseltje te v]si]54 ,?ans is 't    
kwaad dubbel4 ,voore]/ moet 's mans     
v]mog5 er aan geloov5 en 9 de twe$e     
plaats gaat 't v]s*il van /& v]lor51 wat
 to* ma> de wa>borg is dat i$] krijgt   
wat hij wa>d is4 ,zoo vr\w5 uit het volk
 mog5 rijd5 9 mooie wag5s en zi* 9      
draag/oel5 met ivoor v]si]d en met fijn 
l9n5 g$ekt kunn5 lat5 drag51 wat s*iet  
er dan nog ov] voor dames van adel en   
aanzi58 ,en als e5 vr\w gehuwd met iem& 

die amp]-aan ,ridd] is1 re$s e5 sleep   
draagt van vijfti5 el1 wat moet dan de  
vr\w van e5 ,h]tog ( ,graaf do58 ,en dit
 is des te ondraaglijk]1 omdat wij zoo  
nu en dan met v]wond]lijke onb]$5e]dheid
 onze kle$]dra*t v]&]54 ,e]tijds h+5 van
 de punt5 die uit/ek5 van d5 top onz]   
ho(db$ekk+1 l9t5 af4 ,door dat v]si]sel 
ond]s*eidd5 zi* de voorname dames van de
 vr\w5 uit lag]5 /&4 ,om nu de          
gelijkheid we] weg te nem5 nam5 de      
e]/g5oemd5 ho$5 aan1 die van buit5 wit  
bont toond5 met zw>te /a>tjes bezet4    
,onmiddellijk nam 't lage volk het ov]4 
,we] v]&]d5 de dames van onz5 /& en g+5 
e5 zw>t5 mantel drag5 van l9n54 ,de     
vr\w5 van de lag]e /&5 durfd5 dat niet  
alle5 nado51 ma> voegd5 er nog g\d5     
franje aan toe1 ja1 t5 slotte zelfs     
edel/e554 ,oudtijds 0 het e5 voorre*t   
van edelvr\w5 zi* de h>5 van 't voorho(d
 en de slap5 uit te trekk5 en de h>5 op 
de kru9 9 e5 wrong te b9d54 ,lang duurde
 't niet ( de e]/e de be/e volgde dat   
na4 ,e9delijk g+5 zij het ha> drag5 z   

dat het op 't voorho(d ne]h+2 ook de    
vr\w5 uit het volk d$5 dit onmiddellijk 
na4 ,alle5 adellijke dames hadd5 e]tijds
 pages en lakei5 en ond] deze n         
bevoorre*t51 die ha> de h& moe/ reik5   
wanne] ze van ha> zitplaats g+ op/aan1  
die ha> l9k]h& bij 't loop5 met zijn    
re*t]h& mo*t /eun54 ,en die e] w]d alle5
 ma> toege/aan aan knap5 van edele      
geboorte4 ,en nu de getr\wde vr\w5 dit  
ov]al do51 nem5 ze ook ma> i$] die wil  
tot dat di5/betoon aan1 bijv4 tot de    
taak van sleepdrag]s4 ,zoo groett5      
vroeg] alle5 ma> adellijke dames met e5 
kus4 ,en lang niet i$]e5 ontv+5 ze      
da>mee1 ja zelfs reikt5 ze niet aan     
i$]e5 de h& tot d5 h&kus4 ,nu s*iet5    
zelfs zij1 die na> le] /9k5 op e5 dame  
af1 om ha> e5 kus te gev51 zelfs al is  
het e5 dame met e5 adellijk wap5s*ild4  
,ook bij 't sluit5 van huwlijk51 let m5 
zelfs niet me] op aanzi5 en /&4 ,vr\w5  
van adel huw5 mann5 uit 't volk1        
burg]vr\w5 met edelli$54 ,en zoo krijg5 
wij tot k9d]5 e5 halfsla*tig kroo/4 ,en 

ge5 is er van z lage geboorte1 die er   
teg5 op ziet al de kun/middeltjes d]    
edelvr\w5 aan te w5d54 ,t]wijl 't vr\w5 
uit 't volk voldo5de moe/ gewee/ zijn1  
s*uim van jong bi] ( fris* aftreksel van
 boomba/ te gebruik5 ( &]e d+51 die m5  
voor lag5 prijs kan koop51 hadd5 zij    
k>mijn en blanketsel en &]e fijne       
v]f/(f5 moet5 ov]lat5 aan de voornam]e  
dames4 ,hoe we9ig orde is er nu bij d9]s
 ( wanne] zij zi* 9 't op5ba> v]toon56  
,dikwijls gebeurt 't1 dat de vr\w van e5
 koopman niet v]kie/ te wijk5 voor e5   
vr\w1 wi] beide oud]s van adel zijn4 't 
,is al lang e5 eis* van d5 tijd dat we  
e5s wat va/e regels hi]omtr5t va//ell54 
,en dat zull5 wij gemakkelijk ond] elk&]
 kunn5 do51 omdat ze alle5 de vr\welijke
 sekse aangaan4 ,ma>1 we hebb5 ook e5   
appeltje te s*ill5 met de mann51 die ons
 van alle e]betoon buit5sluit51 en ons  
alle5 ma> voor was*vr\w en kook/] h\d51 
t]wijl zij alles na> hun eig5 go$v9d5   
inri*t54 ,wij zull5 hun dus graag hunne 
ambt5 ov]lat5 en de zorg voor de        

militaire zak54 ,ma> wie z\ het kunn5   
duld5 dat op 't s*ild het wap5 van de   
vr\w altijd aan d5 l9k]kant /aat1 ook al
 ov]treft zij 's mans adel met drie maal
 zooveel kw>ti]5 als de zijn58 ,v]d] is 
't to* ook niet me] dan billijk dat de  
mo$] e5 woordje heeft mee te sprek5 9 't
 gev5 van e5 positie aan de k9d]58 ,en  
miss*i5 zull5 we ook dit nog e5s g$aan  
krijg51 dat wij op nze beurt ook de     
op5b>e ambt5 bekle$53 t5 m9/e die ambt5 
welke b9n5 de mur5 en zond] wap5s te    
drag51 kunn5 word5 bekle$4  ,dames1 dat 
is 9 ho(dzaak wat me de moeite wa>d     
s*ijnt om er ov] te b]aadslag54 ,laat   
i$] hi]ov] e5s bij zi* zelve nad5k5     
opdat er raadsbesluit5 ov] elk punt     
kunn5 g5om5 word51 en als aan iem& uw]  
soms nog iets 9 de g$a*te komt1 laat ze 
er dan morg5 mee 9 de v]gad]+ voor d5   
dag kom54 ,we zull5 imm]s i$]5 dag      
bije5kom5 totdat wij de zitt+ t5 e9de   
hebb5 gebra*t4 ,er moet5 vi] secret>ess5
 word5 aange/eld om al wat er gesprok5  
wordt op te teek554 ,bov5di5 twee       

voorzit/]s om 't woord te gev5 ( te     
ontnem54  ,zoo hoop ik dan dat deze     
bije5kom/ moge welslag5 ond] begun/ig+  
van ,godes g5adige bes*]m+4   ,,not53   
#a ,salomo4 ,spreuk5 #ab4  #b ,cor9?4   
,,xiv4 #cd4 ,taceat muli] 9 ecclesia4   
99       99       99       99       99  
,,de ,,b$eva>t   ,,m5$emus1 ,,ogygius4  
,door ,erasmus w]d5 de misbruik5 9 de   
k]k aangeta/4 ,niet de      k]k zelve 9 
ha> gelo(1 do* de kwade praktijk5 7ma>  
al te      veelvuldig 9 zwang7 moe/5    
zijn geesel/riem5 voel54 ,en ,erasmus   
/ond 9 zijn erg]nis ov] de v]foeielijke 
misbruik5 niet      alle54 ,vele        
weld5k5d5 w>5 het met onz5 ,rott]damm]  
e5s1      dat de door hem gehekelde     
v]grijp5 teg5 't gezond v]/& en      d5 
re95 godsdi5/z9 t5 volle v]di5d5        
bela*elijk gemaakt      te word54       
,9 de ,b$eva>t 7zoo zegt ,erasmus 9 't  
,nut d] ,sam5sprak57      va> ik uit    
teg5 dieg551 die /orm5d]h& de beeld5 uit
 de      k]k5 hebb5 geworp52 v]d] teg5  
h51 die dol ge/eld zijn op      reiz51  

ond] voorw5dsel van godsdi5/z9 ond]nom5 
en wa>uit      ?ans geheele bro$]s*app5 
ont/aan zijn4 ,die na> ,j]uzalem        
gewee/ zijn1 heet5 ,guld5 ,ridd]s4 ,zij 
noem5 elk&] bro$]s      en vi]5 op      
,palmzondag 9 all5 ern/ e5 bela*elijk   
fee/1 da>      ze dan e5 h\t5 ezel aan  
e5 t\w voorttrekk51 t]wijl er           
tuss*5 h5 en d5 ezel niet veel ond]s*eid
 is4 ,dit is ook      nagevolgd door de 
b$eva>tgang]s1 die na> ,/4 ,jacob van   
,compo/ella 9 ,gallici gewee/ zijn4 ,m5 
gunne hun die      liefhebb]ij51 ma> m5 
dulde niet dat zij zi* die als dad5 van 
godsvru*t to]ek554 ,ook h5 teek5 ik met 
zw>te kool1 die      reliek5 van onzek]5
 oorsprong voor e*te en heilige         
ov]blijfsel5 v]koop5 ( er me] kra*t aan 
toek5n5 dan      billijk is1 en ik haal 
h5 ov] d5 hekel die uit zulke reliek5   
e5 bron van vuige w9/ mak54  ,,m5$emus3 
,wat is dt voor vreemds8 ,zie ik da>    
niet mijn buurman ,ogygius1 die al zes  
ma&5 lang voor i$]e5 onzi*tba> 08 ,m5   
v]telde dat hij dood 04 ,ja wa>a*tig1   

hij is 't 9 eig5 p]soon ( ik lijd aan   
halluc9aties4 'k ,zal na> hem toegaan en
 hem aansprek54 ,go$5 dag1              
,ogygius4--,,ogygius3 't ,zelfde1       
,m5$emus4--,,m5$emus3 ,uit welke /reek  
b5 je nu heelhuids t]uggeke]d8 ,want de 
droeve m>e _h zi* hi] v]breid dat je na>
 de ond]w]eld v]zeild g]aakt            
wa>t4--,,ogygius3 ,ne51 ,god zij dank6 9
 di5 tuss*5tijd 0 ik z gezond als ik    
vroeg] zeld5 ( nooit gewee/             
b54--,,m5$emus3 ,nu ik hoop dat je /e$s 
d]gelijke praatjes op dezelfde mani]    
kunt we]legg54 ,ma> wat zie je er vreemd
 v]si]d uit8 ,bekran/ b5 je met         
aane5g]eg5 s*elpjes1 aan alle kant5 zit 
je vol met t9n5 en lood5 beeldjes en je 
b5t omhang5 met halsket5s van gevlo*t5  
/roo en aan je pols bungelt e5          
roz5krans1 net e5 sli]t                 
slang5ei]54--,,ogygius3 ,ik b5 bij ,s9t 
,jacob van ,compo/ella gewee/4 ,to5 ik  
van da> 0 t]uggeke]d1 g+ ik na> de      
,heilige ,maagd aan zee1 die zoo 9 e]e  
is bij de ,engels*54 ,( liev]3 ik heb   

ha> we] opnieuw bezo*t1 want voor drie  
j>5 0 ik er ook al gewee/4--,,m5$emus3  
,zek] t]wille van je                    
zieleheil8--,,ogygius3 ,ne51 met        
godsdi5/ige oogm]k54--,,m5$emus3 ,dan   
heeft zek] de ,grieks*e litt]atuur die  
godsdi5/ige ideen bij je                
gewekt8--,,ogygius3 ,ne51 mijn s*oonmo$]
 _h e5 gel(te g$aan dat als ha> do*t] e5
 zoon t] w]eld bra*t1 ik 9 eig5 p]soon  
aan ,s9t ,jacob van ,compo/ella onz5    
dank z\ gaan betuig51 e5 bewijs van onze
 dankba>heid z\ gaan gev54--,,m5$emus3  
,en to5 b5 je d5 ,heilige gaan begroet5 
alle5 ma> uit je eig5 naam en di5 van je
 s*oonmo$]8--,,ogygius3 ,ne51 uit naam  
van onze gans*e familie4--,,m5$emus3    
,nu1 ik d5k dat je familie ev5 welv>5d  
z\ gewee/ zijn als je d5 ,heilig5 ,jacob
 van ,compo/ella niet 0 gaan begroet54  
,ma> zeg e5s op1 wat antwoordde hij to5 
je hem kwaamt dank58--,,ogygius3 ,niets4
 ,alle5 v]beeldde ik me dat hij me      
toela*te en ev5tjes met 't ho(d knikte1 
to5 ik hem mijn gave bra*t en tegelijk  

liet hij me dit sno] van s*elp5         
ov]reik54--,,m5$emus3 ,wa>om geeft hij  
je dat bij voorkeur8--,,ogygius3 ,wel1  
da>van heeft hij e5 groot5 voorraad1    
omdat de zee 9 de buurt hem die aan de  
h& doet4--,,m5$emus3 ,wat e5 vri5delijke
 ,heilige1 die kraamvr\w5 bij/aat en    
voor zijn bezoek]s ook nog wat ov]      
heeft6 ,ma> wat is dat voor e5 vreemde  
mani] van gel(t5 do51 dat m5 zelf ru/ig 
?uis blijft en door e5 &] de moeite laat
 do51 zooals uw s*oonmo$] de$8 ,als jij 
nu e5 gel(te g$aan hadt1 dat ik 7als 't 
e5 ( &] wat je ond]nom5 hadt1 gelukkig  
z\ uitkom57 tweemaal 9 e5 week z\ va/51 
d5k je dan dat ik z\ do5 wat jij belo(d 
hadt8--,,ogygius3 ,ne51 ik d5k van niet1
 zelfs al _h-je uit je eig5 naam die    
gel(te g$aan4 ,want jij maakt er e5     
spelletje van om de ,heilig5 te b$ott54 
,ma> 9 mijn geval 0 't mijn s*oonmo$]2  
ik moe/ ha> z9 wel do54 ,je weet hoe 't 
met vr\w5 ge/eld is als ze zi* e5s iets 
9 het ho(d gehaald hebb54 ,en           
bov5di5--'t g+ mij to* k                

aan4--,,m5$emus3 ,wat voor geva> liep   
je1 wanne] je nu de gel(te e5s niet hadt
 v]vuld8--,,ogygius3 't ,is wa>1 de     
,heilige kon me niet voor 't g]e*t dag51
 ma> hij z\ 9 't v]volg do( kunn5 zijn  
voor mijn geb$5 ( /il e5 ongeluk ov]    
mijn familie kunn5 br5g54 ,je weet3 hoe 
't met groote he]5 gaat6--,,m5$emus3    
,zeg me e5s1 hoe gaat 't met de zak5 da>
 bij di5 go$5 ,jacob8--,,ogygius3 ,vrij 
wat m9d] florissant dan                 
vroeg]4--,,m5$emus3 ,hoe dat zoo8 ,wordt
 hij oud8--,,ogygius3 ,o*1 jij          
grapp5mak]4 ,je weet wel dat ,heilig5   
niet oud word54 ,ma> die nieuwe le]1 die
 zi* zoo ov] de w]eld1 v]spreidt1 maakt 
dat m5 hem niet me] zoo druk komt       
begroet5 als vroeg] wel de gewoonte 04  
,en ls de m5s*5 nog kom51 dan kom5 ze   
alle5 ma> met e5 begroet+4 ,ges*5k5     
br5g5 ze niet mee1 ( 't zijn heel g]+e1 
omdat ze bew]5 dat m5 het geld bet] kan 
be/$5 voor de arm54--,,m5$emus3 ,wat e5 
goddelooze le]6--,,ogygius3 ,en zoo /aat
 da> nu die ma*tige ,apo/el die altijd  

pla*t te bl9k5 en s*itt]5 van edel/e55  
en g\d1 als e5 h\t5 pop1 t]nauw]nood met
 e5 enkel vetka>sje4--,,m5$emus3 ,nu1   
wanne] 't wa> is wat ik hoor v]tell51   
dan loop5 ook de &]e ,heilig5 groot     
geva> dat hun 't zelfde                 
gebeurt4--,,ogygius3 ,er is zelfs e5    
brief 9 omloop die eig5h&ig da>ov] door 
de ,heilige ,maagd ,m>ia ges*rev5       
is4--,,m5$emus3 ,welke                  
,m>ia8--,,ogygius3 ,m>ia bijg5aamd ,van 
,/e54--,,m5$emus3 ,je b$oelt ,m>ia uit  
't l& bij ,bazel8--,,ogygius3 ,jui/1    
die4--,,m5$emus3 ,je spreekt me da> dus 
van e5 /e55 ,heilige4 ,ma> aan wi5 heeft
 ze ges*rev58--,,ogygius3 ,de naam /aat 
9 d5 brief zelf4--,,m5$emus3 ,door wi5  
is de brief bezorgd8--,,ogygius3 ,zek]  
door e5 engel1 die d5 brief _h ne]gelegd
 op d5 preek/oel van d5 pr$ik] aan wi5  
de brief geadresse]d is4 ,en opdat je   
niet 't m9/e b$rog z\dt kunn5 v]mo$51   
zul-je d5 eig5h&ig ges*rev5 brief zelf  
zi54--,,m5$emus3 ,k5t ge dan de h& van  
d5 engel die p>ticuli] secret>is van de 

,heilige ,maagd is8--,,ogygius3 ,ze]    
zek]4--,,m5$emus3 ,en op welk5 grond    
wel8--,,ogygius3 'k ,heb het grafs*rift 
van ,b$a gelez51 wa>van m5 zegt dat 't  
ook door engel5 is +ebeiteld4 ,de vorm  
van de lett]s 9 dat grafs*rift kom5     
geheel met die van d5 brief ov]e54 ,ik  
heb ook het briefje gelez5 dat aan d5   
,heilig5 ,egidius gezond5 04 ,ook die   
gelijk5 precies op de &]54 ,is dat alles
 ge5 duidelijk bewijs8--,,m5$emus3 ,z\  
ik d5 brief e5s mog5 inzi58--,,ogygius3 
't ,mag wanne] je er e5 e$ op doet dat  
je er ov] zult zwijg54--,,m5$emus3 'k   
,zal zwijg5 als e5 m(4--,,ogygius3 ,ja1 
ma> er zijn ook wel m(f51 ja zelfs 9 de 
ges*i$5is zijn zelfs /e55 bek5d1 die op 
dit punt 9 kwad5 naam /aan1 omdat ze    
niets kunn5 /ilh\d54--,,m5$emus3 ,bes*\w
 me dan ma> als e5 /omme1 als je e5 m(  
zoo we9ig v]tr\wt4--,,ogygius3 ,nu1 op  
die voorwa>de wil ik je d5 brief        
voorlez53 spits je beide                
oor56--,,m5$emus3 ,ze zijn              
gespit/4--,m>ia de ,mo$] van ,jezus     

groet d5 prie/] ,donk]s*at4 ,dat gij1 9 
navolg+ van ,lu!r1 de m5s*5 tra*t te    
ov]tuig5 dat het ov]bodig is de ,heilig5
 aan te roep51 da>voor b5 ik u 9 zek]   
opzi*t groot5 dank v]s*uldigd4 ,want    
vroeg] w]d ik door de onbes*aamde geb$5 
d] m5s*5 tot v]vel5s toe gekweld4 ,zij  
vroeg5 van mij alle5 alles1 als( mijn   
,zoon nog eeuwig e5 k9d bleef1 omdat hij
 altijd zoo wordt afgebeeld en          
afges*ild]d op mijn s*oot1 als( hij nog 
van de g5ade van zijn mo$] afh+ en niets
 aan iem& die hem wat vroeg z\ kunn5    
weig]51 natuurlijk uit vrees1 dat ik hem
 dan w$]ke]ig de bor/ z\ weig]5 als hij 
z\ will5 zuig54 ,somtijds vraagt m5 mij1
 die to* e5 maagd b51 d+5 welke e5      
+etog5 jongman t]nauw]nood van e5 geme5e
 koppela>/] z\ durv5 vrag5 en welke ik  
niet waag ne] te s*rijv54 ,soms komt e5 
koopman die voor h&elszak5 na> ,spanje  
op reis gaat1 mij de kuis*heid van zijn 
bijzit aanbevel54 ,dan we] komt e5      
nonnetje1 die vlu*t5 wil uit 't kloo/]  
en d5 slui] wil afw]p5 mij vrag51 ( ik  

ha> ong]ept5 naam wil bes*]m5 di5 ze    
zelve te grabbel5 gaat gooi54 ,e5       
brutaal soldaat die gehuurd is t]       
sla*t+1 roept uit3 ,heilige ,maagd geef 
me e5 rijk5 buit4 ,e5 dobbela> roept3   
,begun/ig mij1 ,heilige ,maagd3 gij zult
 de w9/ met mij deel54 ,en wanne] de    
dobbel/e5 dan ge5 gun/ig5 uitslag geeft1
 dan ov]lad5 ze mij met s*eldwoord5 en  
moet ik all]lei v]w5s*+5 hoor5 omdat ik 
ge5 s*urk5 wil help54 ,de li*tekooi1 die
 met ha> li*aam d5 ko/ w9t1 roept mij   
aan en zegt3 ,geef mij e5 ruime v]di5/e4
 ,en als ik iets weig]1 dan moet ik     
dadelijk hoor53 ,dan b5 je ook ge5 ,mo$]
 d] b>mh>tigheid6 ,de b$5 van &]5 we]   
zijn niet zoo ze] sle*t dan wel laf4 ,e5
 ongehuwde juffr\w bidt3 ,m>ia geef me  
e5 rijk5 en mooi5 bruigom4 ,e5 getr\wde 
vr\w3 ,s*5k mij mooie k9d]54 ,e5 zwang]e
 vr\w3 ,maak mij mijn bevall+ li*t4 ,e5 
oude vr\w3 ,maak dat ik lang mag lev5   
zond] hoe/ en zond] dor/4 ,e5 oude malle
 gek3 ,geef dat ik we] jong mag word54  
,e5 wijsge] roept uit3 ,maak dat ik     

onontw>b>e wet5s*appelijke knoop5 kan   
legg54 ,e5 prie/] vraagt3 ,geef mij e5  
mooie prie/]plaats4 ,e5 ,biss*op vraagt3
 ,bes*]m mijn ,k]k4 ,de zeeman3 ,v]le5  
mij e5 veilige va>t4 ,e5 g\v]neur zegt3 
,laat mij uw ,zoon zi5 vr ik /]f4 ,e5   
hovel+3 ,doe mij 9 mijn /]v5suur e]lijk 
en na> wa>heid mijn zond5 bie*t54 ,e5   
bo] bidt3 ,geef mij reg5 op tijd4 ,e5   
bo]93 ,bewa> ons kle9 en groot vee 9    
gezondheid4--,weig] ik iets1 dan heet ik
 dadelijk onb>mh>tig4 ,zoo ik h5 na>    
mijn ,zoon v]wijs1 dan moet ik hoor53   
,hij wil alles wat gij wilt4 ,moet ik 9 
mijn e5tje1 die ma> e5 vr\w en nog al e5
 maagd b51 hulp v]le55 aan v>5sli$51    
krijg]s1 h&ela>s1 spel]s1 tr\w5de p>51  
zwang]e vr\w51 g\v]neurs1 vor/5 en bo]58
 ,ma> alles wat ik da> gezegd heb1 is   
nog ma> e5 kle9 deel van 't ge5 ik te   
door/aan heb4 ,van dat alles heb ik     
teg5woordig veel m9d] la/ dan vroeg]1 en
 da>om z\ ik u van h>te dank zegg51 w>e 
het niet dat dit voordeel e5 veel groot]
 nadeel met zi* meesleepte4 ,ik heb nu  

wel veel me] vrij5 tijd1 ma> m9d]       
e]bewijz5 en m9d] inkom/54 ,vroeg] w]d  
ik begroet als ,hemelskon+91 ,mee/]es d]
 ,w]eld1 nu hoor ik t]nauw]nood uit d5  
mond van enkel5 e5 ,ave ,m>ia4 ,vroeg]  
beh+ m5 mij met ko/b>e /e55 en g\d1     
kreeg ik fraaie kle$+/ukk5 9 ov]vlo$1   
w]d5 mij gift5 9 g\d en edel/e55        
gebra*t1 teg5woordig krijg ik           
t]nauw]nood e5 kle9 manteltje en dat nog
 wel e5 wa>aan de muiz5 geknabbeld      
hebb54 ,de ja>lijks*e inkom/5 zijn z g]+
 geword51 dat ik er t]nauw]nood e5      
armzalig5 k]kdi5a> van kan ond]h\d5 om  
e5 lampje ( e5 vetka>s voor mij aan te  
/ek54 ,en dat alles z\ nog te drag5     
zijn1 wanne] m5 niet v]telde dat gij nog
 groot] plann5 koe/]t4 ,m5 zegt dat gij 
't da>op aan/uurt3 alle ,heilig5 uit de 
k]k5 te jag54 ,b$5k e*t] wl wat gij gaat
 do54 ,d5 &]5 ,heilig5 ontbreekt 't niet
 aan de ma*t om zi* te wrek5 ov] 't     
onre*t hun aang$aan4 ,wanne] ge ,petrus 
uit de k]k w]pt1 dan kan hij voor u op  
zijn beurt de deur van d5 hemel sluit54 

,paulus heeft zijn zwa>d4 ,b>?olomeus is
 met e5 mes gewap5d4 ,wilhelmus heeft   
ond] zijn monnikspij e5 voll$ig h>nas en
 draagt da>bij e5 fl9ke lans4 ,en wat   
wilt ge teg5 d5 ,heilig5 ,joris         
uitri*t51 die te pa>d zit en geheel     
geh>na/ is1 s*rikwekk5d door spe] en    
zwa>d8 ,antonius is ook niet ongewap5d3 
hij heeft zijn heilig vuur4 ,en ook de  
ov]ig5 hebb5 hun wap5s ( hun kwal51 die 
ze toez5d5 aan wi5 ze will54 ,ma> mij1  
ongewap5d als ik b51 zul je er niet     
uitw]p5 ( 't moe/ wez5 tegelijk met mijn
 ,zoon1 di5 ik op mijn arm draag4 ,van  
hem laat ik me niet s*eid54 ,ge moet hem
 met mij uit/oot51 ( ge moet ons beid5  
met ru/ lat51 ( ge moe/ soms liev] e5   
k]k hebb5 zond] ,*ri/us4 ,dat wilde ik u
 ev5 do5 wet54 ,b$5k wat ge mij me5t te 
moet5 antwoord54 ,want de zaak ligt mij 
na aan 't h>te4--,ges*rev5 uit onze ,k]k
 van ,/e5 d5 #a;en ,augu/us van het ja> 
van 't lijd5 mijns ,zoons #aebd4 ,door  
mij1 maagd van ,/e5 eig5h&ig            
ond]teek5d4--,,m5$emus3 ,wel1 die brief 

kl9kt dreig5d en s*rikaanjag5d4 ,pa/oor 
,donk]s*at zal dunkt me wel             
oppass54--,,ogygius3 ,als hij t5 m9/e   
v]/&ig is4--,,m5$emus3 ,wa>om heeft die 
go$e ,s9t ,jacob hem k niet ov] dezelfde
 aangeleg5heid ges*rev58--,,ogygius3    
,dat weet ik niet2 miss*i5 omdat hij wat
 v] af woont en teg5woordig alle briev5 
ond]s*ept word54--,,m5$emus3 ,welke go$e
 hoog]e ,ma*t heeft je na> ,engel&      
gebra*t8--,,ogygius3 ,e5 bijzond]       
gun/ige w9d lokte mij er he5 en ik _h   
ook zo[at half belo(d aan de ,heilige   
,mo$]maagd aan de ,zee dat ik ha> na    
twee j>5 wr z\ kom5 bezoek54--,,m5$emus3
 ,wat 0 je van plan ha> te              
vrag58--,,ogygius3 ,o*1 niets bijzond]s4
 ,alle5 ma> die gewone d+53 dat mijn    
familie gezond mo*t blijv51 v]me]d]+ van
 mijn v]mog51 e5 lang en gelukkig lev5  
hi] op a>de en altijddur5de             
gelukzaligheid 9 't                     
toekom5de4--,,m5$emus3 ,kon de ,heilige 
,mo$] ,gods bij ons u dat dan niet gev58
 ,zij heeft te ,antw]p5 e5 vrij wat     

mooi] k]k dan die 9 ,engel& is1 aan de  
zee4--,,ogygius3 'k ,zal niet zegg5 dat 
ik 't niet kn1 ma> de ,heilige ,maagd   
s*5kt hi] dit en da> dt1 hetzij dat 't  
ha> nu e5s zoo 9 d5 z9 komt1 hetzij dat 
ze zi* na> onze neig+5 en v]lang5s      
s*ikt1 welwill5d als ze is4 ,van ,s9t   
,jacob van ,compo/ella heb ik dikwijls  
gehoord3 ma> v]tel me e5s iets1 als je  
wilt1 van 't rijk van die ,heilige      
,maagd aan de ,zee4--,,ogygius3 ,go$1 ik
 zal 't zoo beknopt do5 als ik kan4 ,het
 is e5 ,heilige die 9 geheel ,engel&    
geerd wordt en m5 zal op dat eil& niet  
li*t iem& v9d5 die hoopt dat 't hem go$ 
zal gaan ( hij komt ha> ja>lijks met e5 
kle9e gave na> gelang van zijn =tu9     
begiftig54--,,m5$emus3 ,wa> hui/        
ze8--,,ogygius3 ,aan d5 ui?oek van      
,engel&1 9 het ,noordwe/51 niet v] van  
de zee1 ongeve] drie mijl54 ,het is e5  
dorpje dat nauwelijks van iets &]s      
be/aat dan van de talrijke pelgrims4 ,er
 is e5 college van ,kanunnik51 die d5   
latijns*5 bijnaam van ,reguli]5 drag54  

't ,is e5 midd5-slag gee/elijk5 tuss*5  
monnik5 en kanunnik5 die m5 w]eldlijke  
noemt4--,,m5$emus3 ,zoo'n soort van     
amphibien dus1 zooiets als de           
bev]s4--,,ogygius3 ,ja1 en ook de       
krokodill54 ,ma>1 alle gekheid t] zijde4
 ,9 drie woord5 kan ik zegg5 wat ge wilt
 wet54 ,kanunnik5 zijn gehaat1 monnik5  
/aan 9 de gun/4--,,m5$emus3 ,je spreekt 
ng 9 orakeltaal4--,,ogygius3 ,laat ik er
 dan e5 wiskundige v]kl>+ bijvoeg54 ,als
 de ,paus te ,rome e5s alle monnik5 met 
zijn banbliksem tr(1 dan z\d5 dez5 hi]  
zi* als ,kanunnik5 bes*\w5 en niet als  
monnik54 ,en als diezelfde ,paus alle   
monnik5 toe/ond e5 vr\w te nem51 dan    
z\d5 ze v]kl>5 monnik5 te               
zijn4--,,m5$emus3 'k ,w\ dat ze bij die 
geleg5heid mijn vr\w me5am56--,,ogygius3
 ,ma>1 om op ons ond]w]p t]ug te kom53  
dit college heeft eig5lijk ge5 &]e      
inkom/5 dan die welke de go$gun/ige     
bes*ikk+ van de ,heilige ,maagd hun     
toe/aat4 ,de groot]e k]kges*5k5 word5   
bewa>d4 ,ma> wat er aan geld b9n5komt ( 

aan zak5 van m9d] wa>de1 dat wordt      
ge/ort 9 de kas om er de ,orde en ha>   
ho(d van te ond]h\d54 ,deze heet bij h5 
,prior4--,,m5$emus3 ,zijn 't m5s*5 van  
go$5 lev5sw&el8--,,ogygius3 ,da> hoort  
m5 niet ov] prat54 ,ze zijn rijk] 9     
vroomheid dan 9 ja>lijks*e inkom/54 ,het
 is e5 a>dige en smaakvolle k]k4 ,ma> de
 ,heilige ,maagd woont da>9 niet1       
e]%alve heeft ze die aan ha> ,zoon      
afge/aan4 ,de ,heilige ,maagd heeft ha> 
eig5 k]k1 om re*ts van ha> ,zoon te     
v]blijv54--,,m5$emus3 ,re*ts8 ,wa> ziet 
ha> ,zoon dan he58--,,ogygius3 ,go$     
opgem]kt6 ,als hij na> 't we/5 ziet1 dan
 heeft hij zijn mo$] re*ts2 w5dt hij zi*
 na> 't oo/51 dan bev9dt zij zi* l9ks4  
,ma> zij woont da> niet4 ,ha> k]k is nog
 niet g]e$3 de w9d kan er nog ov]al     
doorhe5 spel5 omdat deur5 en v5/]s nog  
op5/aan3 en de zee wa>op alle w9d5      
ont/aan1 ligt vlak bij4--,,m5$emus3 ,dat
 is h>d4 ,wa> woont ze dan8--,,ogygius3 
,wel 9 de k]k1 wa>van ik v]telde dat ze 
nog niet af is1 bev9dt zi* e5           

kapelletje1 van plank5 9 elka> gezet1   
wa>9 aan we]skant5 door e5 nauw deurtje 
de bezoek]s word5 toegelat54 ,er is     
sle*ts we9ig li*t en alle5 ma> van      
waska>s5 en het riekt er                
he]lijk4--,,m5$emus3 ,dat behoort alles 
zo[at bij de uitoef5+ van d5            
godsdi5/4--,,ogygius3 ,ja1 wanne] je na>
 b9n5 ziet1 ,m5$emus1 dan z\ je zegg53  
dat is e5 v]blijfplaats voor ,heilig51  
zoo s*itt]t alles van edel/e551 g\d en  
zilv]4--,,m5$emus3 ,je doet me van      
v]lang5 br&5 om er ook e5s he5 te       
gaan4--,,ogygius3 ,nu1 je zult ge5 b]\w 
hebb5 van de g5om5 moeite4--,,m5$emus3  
,is da> ook niet de e5 ( &]e heilige    
olie te krijg58--,,ogygius3 ,domm]ik6   
,die wordt imm]s alle5 ma> door de grav5
 van enkele ,heilig5 uitgezweet1 bijv4  
van ,&reas en ,ca?>9a4 ,m>ia is imm]s   
niet begrav54--,,m5$emus3 ,je hebt      
gelijk1 ik v]gi/e me4 ,ma> maak je      
v]haal af4--,,ogygius3 ,om de v]e]+ me] 
en me] te bevord]5 wordt op de e5e      
plaats dit1 op de &]e dat               

getoond4--,,m5$emus3 ,en miss*i5 ook wel
 om de go$geefs*heid te bevord]51 volg5s
 't zegg5 van d5 latijns*5 di*t]        
,ovidius3       ,veel h&5 gev5 rijk5    
buit1      ,/rekt vel] h& zi* be$l5d    
uit4  ,,ogygius3 ,ov]al /aan dan ook    
gids5 door de heilige plaats5 d5 bezoek]
 t5 di5/e4--,,m5$emus3 ,van de          
,kanunnik58--,,ogygius3 ,ne56 ,die neemt
 m5 da>voor niet4 ,en wel hi]om3 m5 wil 
niet dat zij t5 gevolge van d5 godsdi5/ 
van hun godsdi5/ v]vreemd5 en t]wijl ze 
de ,heilige ,maagd di551 hun eig5       
maagdelijkheid te grabbel5 gooi54 ,alle5
 bev9dt zi* 9 de kapel1 wa>9 ik zei dat 
de ,heilige ,maagd v]toeft1 bij het     
alta> e5 kanunnik4--,,m5$emus3          
,wa>toe8--,,ogygius3 ,om de gav5 9      
ontvang/ te nem5 en te                  
bew>54--,,m5$emus3 ,is m5 v]pli*t te    
gev5 ( m5 wil ( niet8--,,ogygius3 ,ne51 
vol/rekt niet4 ,ma> sommige bezoek]s    
br5gt e5 soort van vrome s*aamte er toe 
om te gev51 wanne] er iem& bij /aat1    
t]wijl ze niets z\d5 gev5 als er niem&  

bij 04 ,( ook wel3 ze gev5 heel wat me] 
dan ze &]s z\d5 gev54--,,m5$emus3 ,je   
noemt da> e5 e*t m5s*elijk zwak dat ik  
bij ond]v9d+ k54--,,ogygius3 ,er zijn er
 die z v]kno*t zijn aan de ,heilige     
,maagd dat ze ond] d5 s*ijn van e5 gave 
op 't alta> te legg5 met e5             
bewond]5swa>dige h&igheid weg/el5 wat e5
 voorgang] er _h ne]gelegd4--,,m5$emus3 
,en als er nu e5s niem& /ond1 z\ dan de 
,heilige ,maagd zulke s*urk5 niet       
onmiddellijk met ha> bliksem            
treff58--,,ogygius3 ,wa>om z\ de        
,heilige ,maagd dit e]d] do5 dan ,god 9 
d5 ,hemel1 voor wi5 sommige m5s*5 z     
we9ig e]bi$ hebb5 dat ze hem van zijn   
k]ksi]ad5 durv5 b]oov51 zelfs z1 dat ze 
door de mur5 van de k]k he5             
brek58--,,m5$emus3 ,ik b5 't nog niet   
met mij zelv5 e5s wa>ov] ik me] v]wond]d
 moet zijn3 ov] de v]rega&e             
onbes*aamdheid van die heiligs*5n]s (   
ov] ,gods lankmo$igheid4--,,ogygius3 ,nu
 dan4 ,aan de noordzijde is e5 poortje1 
niet van de k]k 7je mo*t je soms e5s    

v]giss57 ma> van de omhe9+ wa>mee 't    
geheele t]re9 bij de k]k behoor5d wordt 
omslot54 ,die poort heeft we] e5 kle9   
deurtje zooals wij die 9 de groote      
dubbele deur5 van de adellijke ka/eel5  
zi54 ,i$] die wil b9n5tr$51 loopt e]/   
geva> zijn s*e5be5 te s*av5 en ziet zi* 
da>na g$wong5 fl9k te bukk5 om zijn ho(d
 niet te /oot54--,,m5$emus3 't ,is ma>  
veilig] om door zoo'n deurtje 't huis   
van je vij& niet b9n5 te                
gaan4--,,ogygius3 ,dat is e5 go$e       
opm]k+4 ,de gids door 't ,heiligdom     
v]telde dat ind]tijd e5 ,ridd] te pa>d  
door dat deurtje aan e5 hem v]volg5d5   
vij& ontsnapt 01 die hem op de hiel5    
zat4 ,de ongelukkige die re$s wanhoopte 
aan r$d+ _h door e5 plotsel+e +ev+ zijn 
lev5 aanbevol5 aan de ,heilige ,maagd   
die 9 de buurt 04 ,want hij 0 van plan  
om tot ,ha> alta> te vlu*t5 als de      
groote poort op5/ond4 ,en hoor nu e5s   
het ongehoorde wond]6 ,e5sklaps /ond de 
ruit] met pa>d en al b9n5 de omhe9+ van 
het k]kh(1 t]wijl zijn v]volg] tev]geefs

 buit5 voor de poort /ond te raz5 en te 
ti]54--,,m5$emus3 ,en wi/ de gids je dit
 v]haal aannemelijk te mak58--,,ogygius3
 ,ja zek]4--,,m5$emus3 ,dat g+ bij zoo'n
 wijsge] als jij b5t1 to* zek] zoo hl   
gemakkelijk niet4--,,ogygius3 ,hij wees 
mij op de deur e5 kop]5 plaat met       
spijk]s er op va/gehe*t1 wa>op e5       
afbeeld+ van d5 g]$d5 ridd] /ond 9 de   
kle$ij die het ,engels*e volk to5 pla*t 
te drag51 zooals wij die ook op         
s*ild]ij5 van oud5 datum zi5 we]gegev54 
,als die niet lieg51 dan hadd5 de b>bi]s
 van die dag5 we9ig te do51 ev5als de   
lak5v]v]s en lak5wev]s4--,,m5$emus3 ,hoe
 dat zoo8--,,ogygius3 ,omdat de man e5  
ba>d _h als e5 geit en omdat er ge5     
enkele plooi zat 9 zijn kle$+/ukk51 die 
z we9ig ruim] w>5 dan zijn li*aam1 dat  
dit er nauw door 0 +esno]d4 ,da> 0 ook  
nog e5 &]e plaat die de afbeeld+ en de  
grootte van de kapel                    
voor/elde4--,,m5$emus3 ,ja1 dan mg m5   
niet me] twijfel54--,,ogygius3 ,ond] aan
 het deurtje 0 e5 ijz]5 vle*tw]k1 om    

alle5 voetgang]s door te lat54 ,het pa/e
 to* niet dat e5 &] pa>d we] de plaats  
z\ betr$51 vroeg] door di5 ,ridd] aan de
 ,heilige ,maagd gewijd4--,,m5$emus3 ,en
 te re*t6--,,ogygius3 ,als m5 nu van hi]
 oo/wa>ts gaat1 komt m5 aan e5 kapel vol
 van all]lei heilige ov]blijfsel54 ,da> 
ga ik he54 ,e5 &]e tempelgids neemt er  
de leid+ ov]4 ,wij prevel5 e]/ e5ige    
geb$54 ,nu wordt ons e5 lid van e5      
m5s*5v+] getoond1 en wel van e5         
middelv+]4 ,ik ku/e di5 en vroeg van wi5
 die relikwien w>54 ,hij zei3 van ,s9t  
,piet]4 ,to* niet van d5 ,apo/el8 ,hij  
bewe]de van ja4 ,t]wijl ik da>op de     
l5gte van 't v+]lid a&a*tig bekeek1 dat 
wel e5 aan reus kon hebb5 toebehoord1   
zei ik3 ,/4 ,piet] moet wel e5 man van  
buit5gewoon groote li*aamsge/alte gewee/
 zijn4 ,bij die woord5 s*oot n van de   
om/&]s 9 e5 luid5 s*at]la*4 ,dat kon ik 
niet uit/aan4 ,als hij zi* /ilgeh\d5 _h 
z\ de k]kbewa>d] ons al de &]e relikwien
 getoond hebb54 ,wij bra*t5 hem zoo go$ 
en zoo kwaad als het g+ we] 9 zijn      

humeur door hem e5ige geld/ukjes te     
gev54 ,vr de kapel bevond zi* e5 afdakje
 wa>van hij v]zek]de dat het op e5      
w9t]dag1 to5 de sneeuw alles b$ekt _h1  
plotsel+ da>he5 van e5 v]re plaats 0    
aangebra*t4 ,ond] dat afdak heeft m5    
twee putt5 tot d5 r& toe vol4 ,de       
bronwel da>van is na> m5 zegt aan de    
,heilige ,maagd gewijd4 ,het wat] is    
bijzond] k\d en w]kt heilzaam na> m5    
zegt voor ho(d- en maagpijn4--,,m5$emus3
 ,als k\d wat] ho(d- en maagpijn g5ee/1 
dan zal lat] ook nog wel e5s olie di55  
om e5 br& te bluss*54--,,ogygius3 ,ma>  
mijn wa>de3 't is imm]s jui/ e5 wond]   
dat ik v]tel4 ,wat z\ 't &]s voor e5    
wond] wez5 als k\d wat] dor/            
les*te8--,,m5$emus3 ,dit is nu zek] 't  
ne deel van 't hi/orietje4--,,ogygius3  
,ze v]zek]d5 dat die bron plotsel+ 0    
ontsprong5 op bevel van de ,heilige     
,maagd4 ,ik bekeek alles 9 het rond     
nauwkeurig en vroeg3 hoeveel eeuw5 er   
v]loop5 w>5 s$]t die luifel da> 0       
aangebra*t4 ,hij zei3 ,al v]s*eid5e4 ,de

 mur5 van de kapel zi5 er &]s niet erg  
oud uit1 zei ik4 ,hij ontk5de dat niet4 
,zelfs niet die h\t5 kolomm54 ,hij      
ontk5de dan ook niet dat ze da> onlangs 
ne]gezet w>5 en tr\w5s m5 kon dat ook   
duidelijk zi54 ,en v]d]1 zei ik1 lijk5  
dat dak en /roo nog al van nieuwe b\w/( 
te wez54 ,hij moe/ dat toegev54 ,en     
zelfs die dw>sbalk5 en de s*u9e balk5   
wa>op 't riet en 't /roo /eun51 s*ijn5  
me nog niet zoo hl lang da> te ligg54   
,hij knikte van ja4 ,en to5 ik dus m]kte
 dat er ge5 /uk me] van de hut uit d5   
oud5 tijd ov]bleef1 zei ik3 ma> hoe kan 
m5 dan met zooveel zek]heid zegg5 dat   
dit afdak van v]re is                   
aangebra*t8--,,m5$emus3 ,hoe heeft zi*  
die tempel-rot da>uit wet5 los te       
prat58--,,ogygius3 ,nu1 e]/ toonde hij  
ons e5 ze] oude be]5huid die van d5 balk
 afh+ en hij la*te bijkans om onze      
onv]s*illigheid1 dat wij voor zulk e5   
bewijsgrond ge5 oog5 hadd54 ,z w]d5 we  
dan ov]tuigd en t]wijl we v]giff5is     
vroeg5 voor onze traagheid van begrip1  

g+5 wij ov] tot 't bezi*tig5 van de     
hemels*e melk d] ,heilige               
,maagd4--,,m5$emus3 ,wat lijkt die ,mo$]
 op ,ha> ,zoon6 ,hij heeft ons zooveel  
van ,zijn blo$ op a>de gelat51 t]wijl   
,zij ons zooveel van ,ha> melk s*onk1   
dat het nauwelijks te geloov5 is dat n  
vr\w met n k9d zooveel vo$sel z\ hebb5  
gehad1 ook al _h het k9deke er niets van
 g$ronk54--,,ogygius3 ,met diezelfde    
bezw>5 kom5 ze ook a&rag5 teg5 't ,kruis
 van onz5 ,heil&1 wa>van 't h\t op      
zooveel plaats51 p>ticuli]e en publieke1
 wordt getoond1 dat als de brok/ukk5    
ervan bij elk&] w]d5 gebra*t1 m5 e5     
s*eepslad+ bije5 z\ hebb54 ,intuss*5    
heeft onze ,he] en ,heil& dat kruis to* 
alln g$rag54--,,m5$emus3 ,nu1 kom5 u al 
die /ukk5 van het kruis ook niet        
v]wond]lijk voor8--,,ogygius3 ,vreemd   
mag 't miss*i5 g5oemd word51 ma>        
ongelo(elijk vol/rekt niet1 da> imm]s de
 ,he]1 die dit na> ,zijn welbehag5 kan  
v]me]d]51 alma*tig is4--,,m5$emus3 ,gij 
legt dit nu wel op e5 vrome wijze uit1  

ma> ik z\ bang zijn dat veel van        
d]gelijke v]hal5 word5 v]zonn5 om er e5 
zoet w9/je mee te behal54--,,ogygius3   
,ik gelo( niet dat ,god het zal g$oog51 
wanne] m5 hem op die mani] wil          
b$ott54--,,m5$emus3 ,ja ma>1 wanne] door
 k]kes*5n]s ro( gepleegd wordt1 dan     
v]ro]t no* de ,heilige ,mo$] ,gods1 no* 
,ha> ,zoon1 no* de ,vad] ( de ,heilige  
,gee/ zi* ook ma> 9 't m9/1 ( v]s*rikt  
't zij door e5 knik1 't zij door e5     
geluid d5 s*uldige4 ,z groot is ,hunne  
lankmo$igheid4--,,ogygius3 ,ja1 het is  
zoo4 ,ma> hoor nu v]d]4 ,de melk wa>van 
ik sprak1 wordt op het hoogalta> bewa>d4
 ,midd5 da>op /aat e5 ,*ri/usbeeld met  
de ,mo$] ,gods e]%alve aan ,zijn        
re*t]zijde4 ,de melk to* /elt de ,mo$]  
voor4--,,m5$emus3 ,kan m5 dan de melk   
zi58--,,ogygius3 ,natuurlijk1 9 e5      
kri/all5 omhulsel4--,,m5$emus3 ,dus     
vloeiba>4--,,ogygius3 ,wat w\ je nu     
prat5 van vloeiba>1 t]wijl de melk me]  
dan vijfti5hond]d j>5 gel$5 uit de bor/ 
gekom5 is4 ,ne51 de melk is sam5g]onn53 

m5 z\ haa/ zegg5 fijn gewrev5 krijt met 
wit van e5 ei v]m5gd4--,,m5$emus3 ,wa>om
 toont m5 ze dan niet                   
onb$ekt8--,,ogygius3 ,wel natuurlijk dat
 de melk van de ,maagd niet bezo$eld zal
 word5 door de kuss5 van                
mann54--,,m5$emus3 ,dat laat zi* hoor54 
,want er zijn1 dunkt me1 mann51 die er  
e5 niet re95 en niet maagdelijk5 mond   
z\d5 aanzett54--,,ogygius3 ,zoodra de   
k]kegids ons 9 't oog kreeg liep hij op 
ons toe1 s*oot e5 l9n5 gewaad aan1      
voegde er e5 prie/]lijke /ool ov] zijn  
s*\d]s aan toe1 knielde e]bi$ig ne] en  
lag 9 aanbidd+4 ,da>na reikte hij ons de
 ,heilige ,melk toe om die te kuss54    
,to5 knield5 ook wij op de ond]/e trap  
van het alta> e]bi$ig ne]4 ,na e]/      
,*ri/us gegroet te hebb51 sprak ik tot  
de ,heilige ,maagd het volg5d geb$ uit  
dat ik jui/ hi]voor _h opge/eld3        
,mo$]maagd1 ,gij die wa>dig gekeurd zijt
 met ,uwe maagdelijke bor/5 d5 ,he] van 
,hemel en a>de1 ,uw5 ,zoon ,jezus te    
lav51 wij sprek5 de b$e uit dat wij1    

door ,zijn blo$ g]e9igd1 mog5 to5em5 9  
braafheid en dat wij mog5 b]eik5 die    
gelukkige jeugd van duiv5ons*uld welke1 
onbek5d met sle*!id1 b$rog en li/1 bij  
voortdur+ dor/ na> de melk van de       
wet5s*ap van het ,evangelie1 totdat die 
k9ds*e /aat opgegroeid zij tot volmaakt5
 mannelijk5 leeftijd1 na> de mate van de
 volheid van ,*ri/us1 wi5s zalige       
geme5s*ap gij t5 eeuwig5 dage moogt     
g5iet5 met d5 ,vad] en d5 ,heilig5      
,gee/4 ,am56--,,m5$emus3 ,nu1 dat is e5 
vroom geb$4 ,en wat de$ de ,heilige     
,maagd8--,,ogygius3 ,wel 't s*e5 me toe 
dat ,zij beid51 ,zij en ,ha> ,zoon1 mij 
toeknikt51 als ik me t5 m9/e niet       
heelemaal v]gis4 ,ik v]beeldde mij dat  
die ,heilige ,melk e5 we9ig opsprong en 
't s*e5 mij toe als( de avondmaalskelk  
wat glanz5d] blonk dan te vor54         
,intuss*5 kwam de tempelgids we] op ons 
af1 wel zond] e5 woord te zegg51 ma>    
t]wijl hij ons e5 bordje voorhield1     
zooals bij ons de m5s*5 dat hebb51 die  
bruggetolgeld inn54--,,m5$emus3 ,ja 'k  

heb wat dikwijls die b$elbordjes        
v]w5s*t1 to5 ik 9 ,duits*l&             
reisde4--,,ogygius3 ,we gav5 e5ige      
munt/ukk51 die hij de ,heilige ,maagd   
aanbood4 ,hi]op liet ik hem door        
bemiddel+ van e5 jong5 man1 die de taal 
go$ v]/ond en die heel a>dig prat5 kon  
7ik gelo( dat hij ,rob]t ,aldrisius     
heette7 zoo beleefd mogelijk vrag51     
welke bewijz5 hij er voor _h1 dat dit   
w]kelijk melk van de ,heilige ,maagd 04 
,ik 0 uit e*t vrome belang/ell+         
nieuwsgi]ig dit te wet51 om enkele      
ongeloovig51 die gewoonlijk met al      
d]gelijke d+5 d5 spot drijv51 d5 mond te
 kunn5 sno]54 ,e]/ fronsde de k]kegids  
zijn voorho(d en zweeg /il4 ,ik liet    
mijn tolk nad] a&r+51 en hij de$ dit dan
 ook heel vri5delijk3 en wel z1 dat als 
hij de ,heilige1 pas bevall5 van ,ha>   
k9dje1 z _h aangesprok51 ,zij hem dit   
niet kwalijk z\ hebb5 g5om54 ,ma> de    
k]kegids1 als door e5 hoog]e ma*t       
bezield1 keek ons met v]s*rikte oog5    
aan1 als( hij met e5 gevoel van afs*uw  

onze godsla/]lijke taal v]vloekte4 ,wat 
behoeft ge da>na> te vrag51 zei hij1 da>
 er to* e5 au!ntiek /uk van aanwezig is8
 ,en 't _h er heel veel van dat hij ons 
als kett]s wilde wegjag51 iets wat zek] 
gebeurd z\ zijn1 als we hem niet door 't
 gev5 van wat geld e5 beetje za*t] hadd5
 ge/emd4--,,m5$emus3 ,en wat de$t jelui 
intuss*58--,,ogygius3 ,wij8 ,ja1 dat kun
 je d5k56 ,wij drop5 af als( we e5 pak  
slaag gekreg5 hadd5 ( door d5 bliksem   
getr(f5 w>51 t]wijl we ond]danig om     
v]giff5is vroeg5 voor onze drie/e vraag4
 ,zoo behoort 't 9 zak5 die 't heilige  
rak54 ,van da> g+5 we nu na> 't         
kapelletje1 de eig5lijke v]blijfplaats  
van de ,heilige ,maagd4 ,to5 we da>he5  
/apt51 v]toonde zi* e5 monnik van de    
orde d] ,m9d]bro$]s4 ,vors*5d keek hij  
mij aan4 ,ev5 da>na e5 twe$e1 die mij k 
we] van ho(d tot voet5 opnam4 ,da>na nog
 e5 d]de4--,,m5$emus3 ,ze wild5 miss*i5 
je portret mak54--,,ogygius3 ,nu1 ik _h 
e5 heel &] v]mo$54--,,m5$emus3 ,wat     
dan8--,,ogygius3 ,dat de e5 ( &]e       

tempelroov] iets uit 't ko/b>e          
kapelletje van de ,heilige ,maagd ge/ol5
 _h en dat 't v]mo$5 op mij gevall5 04  
,to5 ik dus de kapel 0 b9n5getr$5 /ortte
 ik het volg5d geb$ uit voor de ,heilige
 ,mo$] ,gods3 ,o ,gij1 de ,enige ond]   
alle vr\w5 die mo$] zijt en maagd1      
zalig/e ,mo$]1 re9/e ,maagd3 wij1 onre9 
en bezo$eld kom5 tot ,u1 ,re9e1 met onz5
 groet1 om ,u1 hoe we dan ook mog5 zijn1
 met onze ges*5k5 te e]54 ,moge ,uw     
,zoon ons de g5ade v]le55 dat wij1 ,uw5 
vlekkelooz5 w&el navolg5de1 ons wa>dig  
mak51 dat ook wij1 door de gun/ van d5  
,heilig5 ,gee/ op e5 gee/elijke wijze1  
,jezus ontvang5 9 ons b9n5/e b9n5/e en  
wanne] wij hem nmaal hebb5 opg5om51 hem 
nimm] we] v]liez54 ,am56 ,t]wijl ik het 
alta> ku/e1 legde ik wat geld ne] en    
v]wijd]de mij4--,,m5$emus3 ,en wat de$  
da>op de ,heilige ,maagd8 ,gaf ze door  
ge5 enkel5 w5k te k5n5 dat ze uw geb$   
v]hoord _h8--,,ogygius3 ,het 0 er1      
zooals ik je al zei1 sle*ts twijfela*tig
 li*t en ,zij /ond da> 9 't dui/] aan de

 re*t]zijde van het alta>4 ,ook hadd5   
mij de woord5 van d5 vorig5 k]kegids z  
uit 't veld geslag5 dat ik mijn oog5    
eig5lijk niet vrij durfde               
opslaan4--,,m5$emus3 ,de afloop van di5 
to*t 0 dus niet zoo hl                  
vroolijk8--,,ogygius3 ,integ5deel1      
all]prettig/4--,,m5$emus3 ,je geeft mij 
we] mo$4 ,want mijn mo$ 0 me 9 de s*o55 
gezonk51 zooals uw di*t] ,hom]us dat    
zegt4#a ,na iets g5uttigd te hebb5 gaan 
we we] na> de k]k4--,,m5$emus3 ,durfde  
je dat1 jij die van tempelro( v]da*t    
wa>t8--,,ogygius3 ,miss*i5 da*t5 &]5 dat
 van mij2 ma> ik wi/ mij zelf ons*uldig4
 ,iem& die zi* van ge5 kwaad bewu/ is1  
k5t ge5 vrees4 ,ik voelde me /]k        
aangetrokk5 tot de oorkonde1 wa>na> de  
bewa>d] ons v]wez5 _h4 ,na lang zoek5   
vond5 we die e9delijk3 ma> zij 0 erg5s 9
 de hoogte opgehang51 zoodat ze ma> niet
 door e5 i$]s oog5 kon word5 gelez54    
,mijn oog5 zijn z dat 't wel ge5 oog5   
zijn als van e5 lynx1 ma> dat ik to* ook
 niet kippig b54 ,to5 dus ,aldrisius ons

 het /uk voorlas1 volgde ik de woord5   
met mijn oog51 da> ik hem 9 zoo'n       
gewi*tige zaak niet 9 all5 deele        
v]tr\wde4--,,m5$emus3 ,en is alle       
twijfel bij je wegg5om58--,,ogygius3    
,ja1 ik s*aamde me ov] mijzelv51 dat ik 
ook ma> n oog5blik _h kunn5 twijfel51 z 
duidelijk w]d hi] alles voor oog5       
ge/eld3 de naam1 de plaats1 de          
gebeurt5is1 precies zooals 't ges*i$ 01 
9 korte woord5 en to* zond] iets ov] te 
slaan4 ,er wordt n4l4 v]teld dat er e5  
man 01 met "n ,willem1 te ,p>ijs gebor51
 e5 man vroom ook 9 &]e opzi*t51 als wel
 voornamelijk vol godsdi5/ijv] 9 't     
opspor5 van heilige relikwien ov] de    
heele w]eld4 ,na veel /rek5 doorreisd te
 hebb51 na ov]al kloo/]s en k]k5 te     
hebb5 doorsnuffeld1 kwam hij ook        
e9delijk te ,con/ant9opel aan4 ,e5 bro] 
van gezegd5 ,willem 0 da> ,biss*op4 ,to5
 hij zi* al g]e$ maakte voor zijn       
v]trek1 wees zijn bro] er hem op dat da>
 e5 non 0 die melk van de ,mo$]maagd    
bezat2 dat hij ov]gelukkig z\ zijn      

wanne] hij voor geld ( go$e woord5 (    
zelfs op sl9ks*e mani] e5 deel van die  
melk ma*tig kon word54 ,want dat alle   
&]e relikwien die hij tot nog toe       
v]zameld _h1 niets beteek5d5 9 v]gelijk+
 met die heilige melk4 ,willem ru/te to5
 niet vr hij door bidd5 en smeek5 de    
helft van die melk _h gekreg54 ,9 het   
bezit van di5 ko/b>5 s*at rek5de hij zi*
 rijk] dan ,croesus4--,,m5$emus3 ,n\1   
dat wil ik geloov5 en dat nog wel bov5  
v]wa*t+4--,,ogygius3 ,regelre*t rei/ hij
 na> huis4 ,ond]weg wordt hij           
ziek4--,,m5$emus3 ,hoe kort/ondig is to*
 't geluk van de m5s*5 en hoe we9ig is  
m5 9 alle opzi*t5                       
voorspo$ig6--,,ogygius3 ,to5 hij begreep
 dat hij 9 lev5sgeva> v]ke]de liet hij  
heimelijk d5 ,frans*man bij zi* kom51   
die hem tr\w op zijn reis _h v]gezeld4  
,ond] e$e liet hij zi* geheimh\d+       
belov54 ,hij v]tr\wt hem de melk toe op 
voorwa>de dat hij d5 s*at1 als hij      
ong$e]d na> huis t]ug ke]t1 op 't alta> 
van de ,heilige ,maagd zal ne]legg51 die

 te ,p>ijs 9 de he]lijke k]k wordt      
aangeb$51 wa> de ,se9e aan twee kant5   
omhe5 /roomt4 ,het is als( de rivi] uit 
e]bi$ voor de ,heilige ,maagd uit d5 weg
 gaat4 ,om de zaak nu 9 't kort sam5 te 
vatt53 ,willem /]ft en wordt begrav51 de
 &] rei/ v]d] en wordt k ziek4 ,to5 ook 
hij ge5 hoop me] _h op bet]s*ap v]tr\wt 
hij aan e5 ,engels*5 graaf de melk toe1 
t]wijl ook hij hm ond] heilige e$5 laat 
belov51 dat deze zal do5 wat hij &]s z\ 
g$aan hebb54 ,de ,frans*man komt te     
ov]lijd54 ,de ,engels*e graaf neemt de  
melk mee en depone]t die op 't alta> 9  
de ,notre ,dame 9 teg5woordigheid van de
 ,kanunnik5 dr1 die to5 nog ,reguli]5   
heett51 zooals ze dit ng zijn van de k]k
 d] ,heilige ,g5oveva4#b ,van die       
,kanunnik5 kreeg hij de helft d] melk t5
 ges*5ke4 ,hij bra*t ze na> ,engel& ov] 
en wijdde ze aan de k]k van de ,maagd   
aan ,zee wa>he5 hij door e5 goddelijke  
be/i]+ w]d g$rev54--,,m5$emus3 ,dat     
v]haal /aat zek] go$ op                 
poot54--,,ogygius3 ,en opdat er ge5     

twijfel z\ kunn5 ov]blijv5 w>5 de nam5  
van de /emg]e*tigde ,biss*opp5 er bij   
ges*rev51 die aan de bezoek]s van de    
melk1 welke met e5 niet al te kle9      
ges*5k kom51 zveel aflaat van zond5     
s*5k51 als ze na> het hun#c v]le5de     
v]mog5 kunn5 gev54--,,m5$emus3 ,en      
hoeveel b$raagt die8--,,ogygius3 ,die   
aflaat duurt ve]tig dag54--,,m5$emus3   
,telt m5 dan 9 de ond]w]eld ook bij     
dag58 ,,ogygius3 ,da> is t5 m9/e ook e5 
tijdrek5+4 ,ma> als die biss*opp5 nu    
e5maal 't hun ges*onk5 aflaat-v]mog5    
hebb5 weggegev51 hebb5 ze dan niets me] 
ov] om weg te s*5k58--,,ogygius3 ,ja1   
zek] wel6 ,da> borrelt nog wel we] wat  
zoo wat van ond]5 op om weg te s*5k5 en 
hi] gebeurt zoo precies 't              
teg5ov]ge/elde van 't ge5 er met 't vat 
d] ,danad5 ges*i$de4 ,t]wijl dat telk5s 
gevuld w]d1 liep 't altijd ma> leeg2 uit
 dit vat da>5teg5 kan m5 voortdur5d     
putt51 zond] dat er da>om iets m9d] 9   
ov]blijft4--,,m5$emus3 ,als nu e5s bijv4
 aan hond]dduiz5d m5s*5 ve]tig dag5     

aflaat wordt gegev51 heeft dan i$]      
afzond]lijk ve]tig dag5 voor            
zi*8--,,ogygius3 ,ja4--,,m5$emus3 ,en   
zoo nu enkel5 vr het middaget5 om ve]tig
 dag5 gevraagd hebb5 en ze kom5 teg5 het
 avondet5 nog e5s we] om ve]tig1 zijn er
 dan altijd ma> we] voorh&5 om ze hun te
 gev58--,,ogygius3 ,ja zek]1 ook al     
vroeg5 ze ti5maal 9 hetzelfde           
uur4--,,m5$emus3 ,o*1 _h ik ?uis z'n    
geldki/je2 ik z\ er ma> enkele s*ell+5 9
 w5s*51 mits ze /e$s ma> zoo op nieuw   
we] opborreld54--,,ogygius3 ,wa>om w5s* 
je niet om hlemaal van g\d te word51    
want t5 gevolge van je w5s* krijg je dat
 to* g$aan4 ,ma> ik ke] tot mijn v]haal 
t]ug4 ,m5 vo]de voor de heiligheid van  
de melk ook nog dit bewijs van e*t vrom5
 z9 aan1 dat de melk d] ,mo$]maagd eld]s
 v]toond1 wel de v]e]+ wa>dig 01 ma> dat
 deze drom me] e] v]di5de1 omdat die &]e
 melk van de rots5 0 afges*rapt1 deze   
da>5teg5 zoo uit de bor/5 d] ,heilige   
,maagd 0 gevloeid4--,,m5$emus3 ,hoe wi/ 
m5 dat zoo va/ en zek]8--,,ogygius3     

,wel1 dat nonnetje te ,con/ant9opel _h  
dat gezegd1 die de melk _h              
gegev54--,,m5$emus3 ,en ha> _h de       
,heilige ,b]n>d 't zek]                 
b]i*t8--,,ogygius3 ,ja1 dat d5k ik      
wel4--,,m5$emus3 ,to5 deze al volwass5 0
 viel hem de e] te beurt melk te mog5   
proev5 uit dezelfde bor/ wa>aan 't      
,k9deke ,jezus gezoogd 04 ,da>om        
v]wond]t 't mij dat m5 ,hem niet liev]  
zoo zoetvloei5d als melk dan met zijn   
gewon5 bijnaam zoet als honig noemt4    
,ma> hoe kan m5 bij die &]e melk sprek5 
van melk van de ,heilige ,maagd1 als ze 
niet uit ,ha> bor/5 gevloeid            
is8--,,ogygius3 ,die melk is k wel uit  
,ha> bor/ gekom51 ma> op e5 rots1 wa>op 
zij toevallig zat to5 ze 't ,k9dje de   
bor/ gaf1 gevall5 en ge/old4 ,v]d] is   
die melk door e5 goddelijke be/i]+ zoo  
v]me]d]d4--,,m5$emus3 ,zoo zal 't wez54 
,ga door6--,,ogygius3 ,t]wijl wij ons   
hi]na tot de reis g]e$ mak5 en nog zo[at
 he5 en we] dr5tel5 en rondkijk5 ( er   
ook nog iets is1 de moeite wa>d om bezi5

 te word51 /aan da> de k]kegids5 we] vr 
ons1 zi5 ons van t] zijde aan1 wijz5 met
 de v+]s na> ons1 kom5 aanloop51 gaan   
we] he51 kom5 we] t]ug1 w5k5 en 't s*e5 
wel ( ze ons wild5 aansprek5 als ze ma> 
durf g5oeg hadd54--,,m5$emus3 ,en 0 je  
to5 niet bang8--,,ogygius3 ,wel ne51 ik 
draaide mijn gelaat jui/ na> h5 toe1 h5 
toela*5d en h5 aankijk5d als( ik h5     
wilde uitlokk5 om mij aan te sprek54 ,en
 van h5 sle*ts komt na> mij toe en      
vraagt hoe ik heet4 ,ik zeg mijn naam4  
,( ik het 0 die e5 pa> ja> gel$5 dat    
votief-tafeltje _h opgehang5 met e5     
,hebreeuws* ops*rift4 ,ik zei van       
ja4--,,m5$emus3 ,kun-je dan ,hebreeuws* 
s*rijv58--,,ogygius3 ,wel ne51 ma> wat  
zij niet begrijp51 dat noem5 die k]els  
,hebreeuws*4 ,door d5 e5 ( &] gehaald   
7zoo v]mo$ ik7 komt de ,e]/-laat/e van  
't kloo/] aanloop54#d--,,m5$emus3 ,wat  
is dt voor e5 wa>digheid8 ,hebb5 ze da> 
dan ge5 abt8--,,ogygius3                
,ne54--,,m5$emus3 ,hoe dat              
zoo8--,,ogygius3 ,omdat ze ge5          

,hebreeuws* v]/aan1 wa>uit abt is       
afgeleid4--,,m5$emus3 ,en ge5 biss*op   
ook8--,,ogygius3 ,ook al                
niet4--,,m5$emus3 ,wa>om                
dat8--,,ogygius3 ,omdat de ,heilige     
,maagd da> te arm is om e5 biss*ops/af  
en e5 mijt] te koop51 die veel te duur  
zijn4--,,m5$emus3 ,ook miss*i5 ge5      
,ho(d8--,,ogygius3 ,ook dt              
niet4--,,m5$emus3 ,welk beletsel is     
da>teg58--,,ogygius3 ,omdat ,ho(d e5    
titel is voor e5 wa>digheid1 niet e5    
titel van vroomheid4 ,om die r$5 v]w]p5 
ook de kapittels d] ,kanunnik5 d5 titel 
van abt1 ma> nem5 ze di5 van ,e]/-laat/e
 graag aan4--,,m5$emus3 ,ma> ik _h to*  
di5 naam van ,prior 79 di5 z97 nooit te 
vor5 gehoord4--,,ogygius3 ,ja1 ma> je   
b5t op 't gebi$ van de grammatica ook   
tamelijk sle*t ?uis4--,,m5$emus3 ,nu ja 
9 't taalgebruik k5 ik wel e5 figuur    
e]/-laat/ geheet54#e--,,ogygius3        
,precies4 ,hij die hi] 't naa/ is na d5 
,prior van 't kloo/]1 is de ,prior die  
volgt4--,,m5$emus3 ,ge b$oelt dus       

eig5lijk d5 ,ond]-prior8--,,ogygius3    
,deze groette mij nog al beleefd4 ,hij  
v]telt mij hoeveel moeite 't d5 monnik5 
geko/ _h1 die regels van mij te lez53   
hoeveel brill5 er v]geefs op w>5        
afgeveegd4 ,zoo dikwijls de e5 ( &]e    
oude doctor 9 de godgele]dheid ( 9 de   
re*t5 bij h5 0 gekom51 0 hij vr de      
votieftafel gebra*t3 de e5 zei dat 't   
arabis*e lett]s w>51 de &] v]kla>de3 't 
zijn ma> v]zonn5 lett]s4 ,e9delijk 0 er 
e5 gevond5 die het ops*rift _h kunn5    
lez54 ,dit 0 ges*rev5 met latijns*e     
woord5 en latijns*e lett]s2 ma> 444 met 
ho(dlett]s4 ,de ,grieks*e v]z5 w>5 met  
,grieks*e ho(dlett]s ges*rev5 die op het
 e]/e gezi*t op latijns*e ho(dlett]s    
gelijk54 ,op zijn v]zoek s*reef ik d5 z9
 van de v]sregels 9 't ,latijn er ond]1 
ze woord voor woord v]tal5d4 ,ik weig]de
 nadrukkelijk voor deze g]+e moeite e5  
cadeautje aan te nem5 dat m5 mij        
aanbood1 t]wijl ik v]zek]de dat mij     
nooit iets te bezwa>lijk z\ zijn1 dat ik
 niet t] wille van de all]heilig/e ,mo$]

 ,gods met b]eidwilligheid z\ do51 ja al
 gaf ,ze mij ook e5 brief van hi] na>   
,j]uzalem te br5g54--,,m5$emus3 ,o* kom6
 wa>voor z\ ,zij u als briev5be/ell]    
noodig hebb51 da> ,zij imm]s zooveel    
engel5 als lijfb$i5d5 tot ,ha> di5/     
heeft8--,,ogygius3 ,hij haalde uit zijn 
tas* e5 /ukje h\t voor d5 dag1 afgezaagd
 van e5 balk wa>op m5 de ,heilige ,maagd
 _h zi5 /aan4 ,e5 v]wond]lijk /]ke lu*t 
duidde onmiddellijk aan dat 't iets     
bijzond] heiligs 04 ,ik boog mij diep   
ne] en ku/e met d5 groot/5 e]bi$ met    
ontbloot ho(d het ko/elijk ges*5k dat ik
 9 mijn tas* /ak4--,,m5$emus3 ,mag ik   
het e5s zi58--,,ogygius3 ,wat mij       
betreft1 graag4 ,ma> als je niet nu*t]  
b5t1 ( als je 9 d5 afgeloop5 na*t intiem
 met je vr\w gewee/ b5t1 dan z\ ik je   
niet rad5 om 't te bekijk54--,,m5$emus3 
,laat ma> zi51 er is ge5                
geva>4--,,ogygius3 ,nu1 da>             
dan4--,,m5$emus3 ,wat b5 jij e5         
geluksvogel met z'n ges*5k6--,,ogygius3 
,ja1 ,m5$emus1 ik wil 't je wel bek5n53 

ik z\ dat kle9e /ukje h\t niet will5    
ruil5 voor al het g\d van d5 ,taag4 ,ik 
zal het 9 g\d lat5 vatt51 ma> z1 dat m5 
't door e5 glaz5 deksel he51 kan zi54   
,to5 de ,ond]-prior nu zag dat ik zoo   
van godsdi5/ig5 e]bi$ voor dit ges*5k   
v]vuld 01 da*t hij zek] dat ik iem& 0   
die wel v]di5de 9 nog gewi*tig] d+5     
+ewijd te word54 ,hij vroeg mij dus ( ik
 soms 't me] v]borg5e d] ,heilige ,maagd
 al gezi5 _h4 ,die woord5 maakt5 diep5  
indruk op mij4 ,ik durfde ev5wel niet   
vrag5 welke v]borg5h$5 hij b$oelde4     
,imm]s 9 zulke heilige zak5 kan zelfs de
 m9/e v]sprek+ al kwaad /i*t54 ,ik zei  
dus van ne51 ma> dat ik bijzond]        
v]lang5d 0 het te zi54 ,nu w]d ik als e5
 door ,god bezielde1 b9n5geleid4 ,e5 pa>
 waska>s5 word5 aange/ok54 ,ze toon5 me 
e5 beeldje1 dat no* door grootte1 no*   
door de /( wa>van 't gemaakt 01 no* door
 kun/s*oon iets m]kwa>digs _h1 ma> dat  
groote kra*t s*e5 te bezitt5 door zijn  
he]lijke eig5s*app54--,,m5$emus3 ,de    
grootte doet er we9ig toe1 wa> het geldt

 de kra*t om wond]5 te do54 ,te ,p>ijs  
heb ik d5 ,heilig5 ,*ri/(fel gezi53     
groot en reusa*tig 0 hij als e5 bakbee/1
 ne5 als e5 e*te b]g1 ma> voor zoo v] ik
 heb kunn5 v]nem5 heelemaal niet b]oemd 
door wond]5 die hij de$4--,,ogygius3    
,aan de voet5 van de ,heilige ,maagd    
ligt e5 edel/e5 wa>voor bij ,griek5 en  
,rome95 nog ge5 naam be/aat4 ,de        
,frans*5 hebb5 hem e5 naam gegev5 na> 't
 woord padde omdat hij z precies op e5  
pad lijkt1 dat m5 hem met alle          
kun/va>digheid niet zoo z\ kunn5 namak54
 ,om het wond] nog groot] te mak5 is de 
/e5 ma> heel kle94 ,de figuur van de    
padde /eekt er niet bov5 uit1 ma> ligt  
als 't w>e doors*ijn5d 9 d5 /e5         
opgeslot54--,,m5$emus3 ,miss*i5 v]beeldt
 m5 zi* wel de figuur van e5 padde te   
zi51 zooals m5 zi* wel voor/elt 9 e5    
doorgeslag5 kei/e5 d5 vorm van e5 ar5d  
te zi5 en zooals k9d]5 ,god weet wat    
voor voor/ell+5 9 de wolk5 uitv9d53     
vuurspuw5de drak51 gloei5de vulkan51    
/rijd5de leg]s4--,,ogygius3 ,ne51 ne51  

ik /el er prijs op dat je 't weet3 ge5  
lev5de pad lijkt me] op e5 pad dan deze 
die hi]9 is afg$rukt4--,,m5$emus3 ,zeg  
e5s1 tot nog toe heb ik je v]haaltjes   
g$uldig aangehoord1 ma> zoek nu 9 't    
v]volg e5 &] om hem wat wijs te mak5 van
 je padd54--,,ogygius3 't ,is vol/rekt  
ge5 wond]1 ,m5$emus1 dat je ong$uldig   
wordt4 ,ook ik z\ 't me niet hebb5 lat5 
wijsmak51 al 0 de heele !ologis*e       
faculteit 't mij kom5 aanprat51 ma> ik  
heb 't met mijn eig5 oog51 mijn eig5    
oog51 zeg ik1 gezi51 bekek51 aans*\wd1  
als wa>heid bevond54 ,ma> intuss*5 dunkt
 me dat je niet erg veel h>t hebt voor  
de natuurlijke hi/orie4--,,m5$emus3 ,hoe
 dat zoo8 ,omdat ik niet wil geloov5 dat
 ezels kunn5 vlieg58--,,ogygius3 ,ma>   
zie je dan niet1 hoe kun/ig de natuur   
ha> spel speelt met kleur5 en all]lei   
ge/alt5 en vorm51 zo[el 9 &]e sub/anties
 als voornamelijk 9 de edele /e558      
,v]d]1 welk e5 bewond]5swa>dige kra*t5  
zij heeft gelegd 9 die /e551 haa/       
ongelo(elijk1 wanne] niet de ond]v9d+ ze

 ons van nabij beve/igde8 ,zeg e5s3 z\  
je 't geloov51 dat 't ijz] door de      
magneet wordt aangetrokk51 ook al wordt 
het nog niet e5s aang]aakt en dat het   
ook door 't ijz]1 zond] aanrak+ wordt   
afge/oot51 als je 't niet met je eig5   
oog5 hadt gezi58--,,m5$emus3 ,ne5 nooit1
 al hadd5 ook ti5 ,ari/oteless5 't mij  
bezwor54--,,ogygius3 ,dan moet je ook   
niet dadelijk voor e5 v]z9sel uits*eld51
 wat je hoort en wat je nog niet bij    
ond]v9d+ k5t4 ,9 d5 dond]/e5 zi5 wij d5 
we]s*ijn van d5 bliksem2 9 de ,boheems*e
 granaat flikk]5 vurige vlamm52 9 d5    
zoog5aamd5 hagel/e5 de g$aante en de    
h>dheid van d5 hagelkorrel ook al w]p je
 hem midd5 9 het vuur4 ,9 d5 sm>agd ziet
 m5 het diepe en doors*ijn5de zeewat]4  
,de kreeft/e5 lijkt 9 kleur veel op de  
zeekreeft1 het katteoog is precies 't   
oog van e5 poes1 en zoo zijn er we] &]e 
/e55 die veel hebb5 van v>k5soog51 van  
m5s*5oog51 van wolfsoog5 9 vi] kleur52  
sommige gelijk5 op h\t1 &]e op          
boomblad51 &]e gev5 e5 erwt te zi54 ,en 

zoo op onnoemlijk veel mani]54 ,wa>toe  
z\ ik doorgaan met de opsomm+8 ,er is   
ge5 voorw]p 9 de natuur1 't zij 9 de    
elem5t51 't zij ond] de bezielde wez5s1 
't zij 9 de plant51 dat de natuur niet  
spel5d]wijze 9 de edelge/e5t5 heeft     
nageboot/4 ,en zul-je er nu nog v]wond]d
 ov] wez5 dat zi* 9 di5 /e5 de afbeeld+ 
van e5 padde v]toont8--,,m5$emus3 ,het  
komt mij alle5 ma> vreemd voor1 dat de  
natuur zveel vrij5 tijd heeft om uit de 
grap all]lei voorw]p5 na te             
boots54--,,ogygius3 ,wel1 ze wilde de   
weetgi]igheid van de m5s*5 opwekk5 en   
ons z van niets-do5 afh\d54 ,en to*1    
als( er niets w>e wa>mee wij onz5 tijd  
kond5 dood51 zijn we dol v]zot op       
hanswor/51 dobbel/e55 en                
goo*ela>s4--,,m5$emus3 ,je hebt groot   
gelijk4--,,ogygius3 ,sommige go$        
betr\wb>e m5s*5 will5 bew]5 dat als je  
op dit soort van /e55 azijn giet1 ze    
da>9 gaan zwemm5 en zelfs de poot5      
beweg54--,,m5$emus3 ,en wa>om br5g5 ze  
nu jui/ e5 padde bij de ,heilige ,maagd 

te pas8--,,ogygius3 ,omdat ,zij alle    
vuilheid en giftigheid1 alle            
laatdunk5dheid en hebzu*t1 al wat er    
v]d] aan bege]lijkh$5 des vleezes te    
v9d5 is1 heeft ov]wonn51 ond] d5 voet   
heeft getr$51 heeft                     
uitg$o(d4--,,m5$emus3 ,wee ons6 dat wij 
zooveel padd5 9 ons b9n5/e              
drag54--,,ogygius3 ,re9 zull5 we word51 
wanne] wij volijv]ig de ,heilige ,maagd 
e]54--,,m5$emus3 ,hoe wordt zij het     
lief/ geerd8--,,ogygius3 ,ge zult ,ha>  
de s*oon/e hulde br5g51 wanne] gij ,ha> 
9 't go$e na/reeft4--,,m5$emus3 ,ge zegt
 dat zoo kort en kra*tig1 ma> het is    
hoog/ moeilijk4--,,ogygius3 ,zek] is het
 dat4 ,ma> tev5s is het ze]             
s*oon4--,,m5$emus3 ,kom ga nu we] v]d]  
met je v]haal4--,,ogygius3 ,v]d] liet   
hij mij g\d5 en zilv]5 beeldjes zi54    
,van 't ne zei hij1 dat 't van massief  
g\d 01 van 't &]e van v]guld zilv]2 hij 
v]telde er ook bij van elk /uk het      
gewi*t1 de wa>de1 d5 naam van d5 s*5k]4 
,to5 ik bij i$] /uk mijn bewond]+ toon5d

 de ,heilige ,maagd om ha> groot5       
rijkdom geluk w5s*te1 zei mijn geleid]3 
,ik zie dat gij e5 vroom bewond]a> zijt 
en da>om rek5 ik het mij tot pli*t niets
 voor u v]borg5 te h\d54 ,ik zal u het  
all]geheim/e lat5 zi5 wat de ,heilige   
,maagd bezit4 ,en tegelijk haalde hij   
van b9n5 uit 't alta> zelf e5 s*at van  
bewond]5swa>dige zak5 voor d5 dag4 ,als 
ik ze alle n voor n wilde gaan opnoem5  
dan z\ e5 dag niet g5oeg zijn om ze op  
te tell54 ,zoo liep dus die b$eva>t voor
 mij al heel gelukkig af4 ,ik heb na>   
h>telu/ mijn oog5 kunn5 v]zadig5 aan 't 
zi5 van all]lei moois en ik br5g bov5di5
 deze ons*atb>e gift mee na> huis1 e5 p&
 mij door de ,heilige ,maagd zelve      
ges*onk54--,,m5$emus3 ,heb je nog niet  
e5s geprobe]d hoe groot de wond]kra*t is
 van je /uk h\t8--,,ogygius3 ,zek] heb  
ik dat4 ,e5 dag ( drie gel$5 tr( ik 9 e5
 h]b]g e5 krankz9nige aan1 die m5 re$s  
de boei5 wilde aanlegg54 ,zond] dat hij 
't m]kte hebb5 we hem dit /uk h\t ond]  
zijn ho(dkuss5 gelegd4 ,hij viel 9 e5   

diep5 en langdurig5 slaap3 d5 volg5d5   
morg5 /ond hij op1 geheel g5ez51 geheel 
bij zijn v]/&4--,,m5$emus3 ,dan zal 't  
ge5 krankz9nigheid gewee/ zijn1 ma> e5  
gewone roes4 ,voor die ziekte is slaap  
't be/e g5eesmiddel4--,,ogygius3 ,als je
 wilt s*]ts51 ,m5$emus1 dan moet je dit 
ov] &]e d+5 do54 ,d5 draak te /ek5 met  
de ,heilig5 is goddeloos en gewaagd4 'k 
,zal je nog me] zegg56 ,de man zelf     
v]telde dat hem 9 d5 droom e5 vr\w van  
v]wond]lijke s*oonheid 0 v]s*55 die hem 
e5 bek] voorhield4--,,m5$emus3 ,met     
nieskruid zek]4--,,ogygius3 ,dat weet ik
 niet4 ,ma> wl weet ik1 dat de man we]  
geheel bij zijn z9n5 04--,,m5$emus3     
,heb-je ,?omas1 d5 ,a>tsbiss*op van     
,cant]burry ge5 bezoek                  
gebra*t8--,,ogygius3 ,wel zek]4 ,ge5    
b$eva>t de$ ik met groot]               
nauwgeze!id4--,,m5$emus3 ,nu1 dat z\ ik 
graag e5s will5 hoor51 als 't je niet te
 la/ig is4--,,ogygius3 ,zek] niet3 ik   
v9d het jui/ prettig als je er na> hoor5
 wilt4 ,k5t is dat deel van ,engel& dat 

teg5ov] ,frankrijk en ,vla&]5 ligt4     
,cant]burry is er de ho(d/ad van4 ,da>  
bev9d5 zi* twee kloo/]s 9 de /ad zo[at  
naa/ elka> geleg53 9 beide won5         
,b5$ictijn] monnik54 't ,kloo/] dat na> 
d5 ,heilig5 ,augu/9us heet is 't oud/e4 
't ,&]e dat aan ,s9t ,?omas gewijd is1  
s*ijnt de zetel van d5 ,a>tsbiss*op     
gewee/ te zijn1 wa> hij 9 gezels*ap van 
enkele monnik5 zijn lev5 sleet1 zooals  
ook nu nog de ,sup]ieur5 van 't kloo/]  
e5 huis hebb51 wel gr5z5d aan 't kloo/]1
 ma> to* afges*eid5 van de huiz5 d]     
ov]ige ,kanunnik54 ,oudtijds to* leidd5 
zo[el biss*opp5 als ook ,kanunnik5 zo[at
 e5 monnik5lev54 ,duidelijke spor5 zijn 
da>van nog te zi54 ,de k]k aan ,s9t     
,?omas gewijd1 v]heft zi* z maje/ueus t5
 hemel1 dat ze1 ook al zi5 we ha> ma>   
van v]re1 to* al groot5 indruk maakt4   
,en ziet m5 ze van di*tbij1 dan word5   
onze oog5 door ha> glans en lui/] v]bl9d
 en ze v]donk]t om zoo te zegg5 alles1  
wat zi* 9 die van oud%] zooze] v]e]de   
plaats bev9dt4 ,de ,k]k heeft twee hooge

 tor5s1 die als het w>e uit de v]te de  
vreemdel+5 groet5 en het pra*tig gegalm 
van ha> bronz5 klokk5 wijd en zijd 9 d5 
omtrek do5 we]kl9k54 ,9 het vrportaal   
van de k]k1 dat op 't ,oo/5 ligt1 /aan 9
 /e5 geh\w51 drie gewap5de mann51 die   
met misdadige h& d5 all]heilig/5 biss*op
 ombra*t54 ,de nam5 van hun gesla*t zijn
 er bij gevoegd3 ,tuscus1 ,fuscus en    
,b]ry4--,,m5$emus3 ,wa>om wordt aan die 
s*urk5 zooveel e] bewez58--,,ogygius3   
,hun wordt natuurlijk dezelfde e] bewez5
 als aan ,judas1 ,pilatus1 ,caiaphas en 
aan de b5de hunn] booswi*t5 van soldat5 
die m5 ov]al mooi gebeeldh\wd op de     
v]gulde alt>5 kan zi54 ,hun nam5 /aan er
 bij v]meld1 om te mak5 dat nooit iem&  
die nam5 voortaan e]%alve zal drag54    
,hun beeld5 word5 hi] ond] de oog5 van  
het publiek gebra*t1 opdat ge5 hovel+   
ooit me] de h&5 sla aan e5 biss*op ( aan
 de bezitt+5 d] k]k4 ,want die drie     
trawant5 zijn na 't volbr5g5 van het    
s*elm/uk krankz9nig geword5 en ze hebb5 
hun v]/& sle*ts t]uggekreg5 op voorb$e  

van ,s9t ,?omas4--,,m5$emus3 ,wat zijn  
die m>tel>5 to* one9dig 9 hun           
go$mo$igheid6--,,ogygius3 ,bij 't       
b9n5tr$5 v]toont zi* de ruimte van de   
k]k 9 al ha> ma*tige w]k+4 ,dat voor/e  
deel is toegankelijk voor               
i$]e54--,,m5$emus3 ,is da> niets te     
zi58--,,ogygius3 ,niets dan d5 omvang   
van d5 b\w en enkele boek5 die aan de   
kolomm5 va/ligg5 met het ,evangelie van 
,nicodemus en v]d] 't graf van d5 e5 (  
&]4--,,m5$emus3 ,en wat                 
v]d]8--,,ogygius3 ,dan heeft m5 er e5   
ijz]5 hekw]k dat wel d5 toegang afsluit1
 ma> to* d5 doorkijk toelaat op de      
ruimte1 welke tuss*5 't a*t]/e g$eelte  
van de k]k en 't zoog5aamde koor ligt4  
,da>he5 klimt m5 langs v]s*eid5e tr$5   
op1 ond] welke e5 soort van koepelgewelf
 d5 toegang geeft tot d5 noordelijk5    
vleugel van de k]k4 ,m5 toont er e5 h\t5
 alta> aan de ,heilige ,maagd gewijd1   
kle9 en om ge5 &]e r$5 bezi5swa>dig dan 
om zijn oud]dom--als e5 prote/ teg5 de  
weelde van dez5 tijd4 ,dr 7zegt m57     

heeft de vrome man zijn afs*eidsgroet   
aan de ,heilige ,maagd gebra*t1 to5 de  
dood hem z\ treff54 ,op 't alta> bev9dt 
zi* de punt van het zwa>d wa>mee de     
s*$el van d5 brav5 k]kvoogd is          
v]brijzeld en zijn h]s5s zijn v]plett]d1
 om d5 dood des te me] te bespo$ig54 ,de
 heilige roe/plekk5 op dit /aal hebb5 we
 uit liefde voor d5 ,m>tela> e]bi$ig    
geku/4 ,van da> betrad5 wij de          
ond]a>ds*e k]k ( krypt4 ,ook dr v9dt m5 
we] geleid]s3 m5 ziet er 9 de all]e]/e  
plaats d5 geklo(d5 s*$el van d5         
,m>tela>4 ,de geheele s*$el is b$ekt met
 zilv]1 uitgezond]d 't bov5/e deel van  
de kru91 die op5gelat5 is1 om ze te     
kunn5 kuss54 ,tev5s toont m5 er e5 lood5
 plaatje1 wa>op de naam is gegrave]d van
 ,?omas uit ,acra4 ,9 't dui/] hang5 da>
 de h>5 hemd51 de gordels en de         
ond]kle]5 wa>mee de ,biss*op zijn li*aam
 kwelde en ka/ijdde en bij wi] aans*\w5 
m5 re$s e5 rill+ voelt opkom51 t]wijl ze
 ons onze teg5woordige v]wijfdheid en   
weelde v]wijt54--,,m5$emus3 ,miss*i5    

mog5 de monnik5 dat k wel               
do54--,,ogygius3 ,dat waag ik niet te   
besliss53 't gaat mij tr\w5s ook niet   
aan4--,,m5$emus3 ,je hebt               
gelijk4--,,ogygius3 ,van da> ke]d5 wij  
t]ug na> 't koor4 ,aan d5 noordkant     
heeft m5 de relikwien opgeborg54 ,hemel6
 ,wat e5 gebe5te wordt dr voor d5 dag   
gebra*t6 ,s*$els1 k9nebakk51 t&51 h&51  
v+]s1 heele arm54 ,aan all5 bra*t5 wij  
onze e]bi$ige hulde en ku/5 ze4 ,er z\  
ge5 e9d aan gekom5 zijn1 wanne] niet    
mijn reisgezel die voor zoo'n           
pelgrim/o*t e5 we9ig ges*ikt p]sonage 01
 e5 spaak 9 't wiel _h ge/ok5 bij di5   
ov]groot5 ijv] om met relikwien te      
pronk54--,,m5$emus3 ,wie 0              
dat8--,,ogygius3 ,e5 ,engels*man1       
,grafianus ,pullus1 e5 ontwikkeld en    
vroom man1 ma> op 't punt van godsdi5/  
wat m9d] gevoelig dan ik wel z\ gewild  
hebb54--,,m5$emus3 ,miss*i5 wel e5      
aanhang] van ,john ,wicleff8--,,ogygius3
 ,ne51 dat gelo( ik niet4 ,hij _h di5s  
boek5 wel gelez51 ma> wa>v&aan hij die  

_h1 weet ik niet4--,,m5$emus3 ,en       
bele$igde hij jelui geleid]8--,,ogygius3
 ,er w]d e5 arm voor d5 dag gehaald     
wa>aan nog e5 /uk blo$ig vlees* zat4    
,hij toonde zijn afgrijz5 om di5 arm te 
kuss5 en op zijn gezi*t 0 duidelijk     
afke] te lez54 ,de geleid] b]gde dan ook
 zijn zaakjes spo$ig op4 ,v]d] bezag5   
wij 't alta>blad en de si]ad5 en alles  
wat ond] het alta> w]d bewa>d1 alles ev5
 pra*tig4 ,als je die ma*t van g\d en   
zilv] hadt gezi51 dan z\ je zegg5 dat   
,midas en ,croesus da>bij v]gelek5      
b$ela>s w>54--,,m5$emus3 ,viel da> niets
 te kuss58--,,ogygius3 ,ne51 ma> e5 &]  
soort van godsdi5/ige v]zu*t+ uitte ik  
da>3 n4l4 dat ik bij mij ?uis ge5 enkele
 van d]gelijke relikwien                
bezat4--,,m5$emus3 ,e5 goddelooze       
v]zu*t+4--,,ogygius3 ,ik moet bek5n5 dat
 je gelijk hebt en ik heb dan ook ,god  
om v]giff5is gevraagd vr ik mijn voet5  
uit de k]k geli*t _h4 ,da>na kwam5 we 9 
de sacri/ij4 ,go$e ,god6 wat e5 pra*t   
van zijd5 kle]51 wat e5 ko/b>e g\d5     

lu*t]s6 ,da> zag5 we ook d5 biss*ops/af 
van d5 ,heilig5 ,?omas4 ,het leek wel e5
 riet met zilv]5 plaatjes beslag53 hij 0
 heel li*t1 er 0 9 't geheel ge5 kun/   
aan te zi51 hij kwam mij niet hoog] dan 
tot aan d5 gordelriem4--,,m5$emus3 ,0 er
 ge5 kruis bij8--,,ogygius3 ,ik heb er  
t5 m9/e ge5 kruis aan gezi54 ,wel w]d   
ons e5 mantel van hem getoond1 geheel   
van zijde1 ma> gr( van draad1 zond] e5ig
 v]si]sel van g\d ( ko/b>e /e554 ,ze    
liet5 er ook e5 zakdoek zi5 met nog     
duidelijk zi*tb>e spor5 van het zweet   
aan d5 hals afgeveegd1 zelfs met        
blo$druppels er bij4 ,die h]9n]+5 aan   
oud5 e5v\d ku/5 wij van h>te            
ga>ne4--,,m5$emus3 ,wordt dat alles niet
 aan i$] die 't ma> zi5 wil1            
getoond8--,,ogygius3 ,ne51 wa>a*tig     
niet1 wa>de he]6--,,m5$emus3 ,hoe kwam  
't dan dat m5 9 u zveel v]tr\w5 /elde1  
dat m5 voor u niets geheim              
hield8--,,ogygius3 ,wel1 ik _h k5nis aan
 d5 e]wa>d5 vad]1 d5 ,a>tsbiss*op       
,willem ,w>ham4 ,deze _h mij met e5     

enkel woord aanbevol54--,,m5$emus3 ,van 
v]s*eid5e p]son5 heb ik gehoord dat hij 
e5 man is van buit5geme5e               
wellev5dheid4--,,ogygius3 ,zeg liev] dat
 hij de beleefdheid 9 eig5 p]soon is1   
als je hem go$ k5t4 ,hij is z gele]d1 z 
e5v\dig van k>akt]1 z e*t vroom van     
lev5sw&el1 dat hij al de eig5s*app5     
bezit van e5 wa> k]kvor/4 ,door hem nu  
w]d5 we na> 't hoog] geleg5 deel van de 
k]k gebra*t4 ,want a*t] het alta> klimt 
m5 we] als tot e5 twe$e k]k op4 ,da>    
wordt 9 e5 kapelletje 't geheele gelaat 
van d5 ,heilig5 ,?omas1 v]guld en met   
veel /e55 v]si]d1 getoond4 ,ma> e5      
onv]wa*t toeval v]galde bijkans al ons  
g5oeg54--,,m5$emus3 ,ik b5 nieuwsgi]ig  
te hoor5 wat voor e5 ongeluk je ons     
v]tell5 zult4--,,ogygius3 ,mijn         
reismakk] ,gratianus w]d er niet heel   
vri5delijk om aangezi5 en aangesprok54  
,na e5 kort geb$ vroeg hij d5 k]k$i5a>  
die er bij zat3 ,o*1 e]wa>de vad]1 is 't
 wa> wat ik hoor1 dat de ,heilige ,?omas
 bij zijn lev5 zoo hoog/ weldadig 0     

jeg5s de arm58 ,ja zek] is dat wa>1     
antwoordde de man en hij begon veel van 
die weldad5 te v]tell5 jeg5s de m5s*5   
die 't niet ruim hadd54 ,to5 zei        
,gratianus3 ,ik d5k niet dat die        
gez9dheid bij hem v]&]d is1 ( 't moe/   
zijn1 nog me] t5 go$e4 ,de k]k$i5a>     
/emde dat ga>ne toe4 ,mijn vri5d zei    
da>op3 ,wanne] dan de heilige man zoo   
vrijgevig 0 teg5ov] behoeftig5 to5 hij  
nog arm 0 en zelf ond]/eun+ 9 geld      
noodig _h voor de nooddruft van zijn    
li*aam1 d5kt ge dan niet dat het zijn   
go$keur+ zek] z\ wegdrag51 wanne]1 nu   
hij zoo rijk is en niets me] noodig     
heeft1 e5 arm vr\wtje met e5 troep      
hong]ige k9d]5 ?uis1 ( meisjes die uit  
armo$e geva> loop5 ha> kuis*heid te     
v]liez51 ( e5 man die ziek ne]ligt van  
alle hulp v]/ok52 wanne]1 zeg ik1 zoo   
iem&1 na d5 ,heilige om v]giff5is       
gevraagd te hebb51 van di5 groot5       
rijkdom e5 enkel /ukje wegnam om ha>    
gez9 te help5 en dit bes*\wde als iets  
wat ze van iem& kreeg1 die 't ha> t5    

ges*5ke ( te le5 aanbood8 ,to5 de bewak]
 van 't g\d5 ho(d da> niets op          
antwoordde1 zei ,gratianus1 die e5      
beetje heftig en driftig is uitgevall53 
,ik b5 er 9 mijn ziel van ov]tuigd dat  
de ,heilige man zi* zelfs z\ v]heug5 dat
 hij ook na zijn dood nog de bezw>5 d]  
arm5 kon v]li*t54 ,to5 fron/e de bewak] 
't voorho(d1 /ak zijn lipp5 m9a*t5d     
vooruit en keek ons met flikk]5de en    
boosa>dige oog5 aan4 ,ik twijfel er ge5 
oog5blik aan ( hij z\ ons 9 't gezi*t   
hebb5 gespog5 en ond] e5 vlo$ van       
s*eldwoord5 uit de k]k gejaagd hebb51   
als hij niet gewet5 _h dat we e5        
aanbevel+ van d5 a>tsbiss*op hadd54 ,ik 
tra*tte zoo go$ ik kon met vri5delijke  
woord5 d5 toorn van d5 man tot b$>5 te  
br5g54 ,ik zei dat mijn vri5d ,gratianus
 het niet zoo me5de1 ma> dat hij zoo'n  
beetje geks*]5d]wijze gesprok5 _h1      
zooals hij dat wel me] de$4 ,tegelijk   
legde ik e5 pa> s*ell+5 ne]1 als e5     
plei/] op de wonde4--,,m5$emus3 ,ik kan 
ge5 woord5 g5oeg v9d5 om je godsvru*t te

 prijz54 ,ma> als ik er zoo nu en dan   
e5s ern/ig ov] nad5k1 dan vraag ik mij  
wel e5s af1 hoe de m5s*5 't met hun     
gewet5 kunn5 ov]e5br5g51 wanne] ze      
zooveel s*att5 zoekbr5g5 met 't b\w5 van
 k]k51 met 't bov5matig v]si]5 en       
v]rijk5 er van4 ,ik wil graag toegev5   
dat de k]k 9 ha> ple*tgewad5 en ha>     
vaatw]k bij d5 heilig5 di5/ e5 pass5de  
wa>digheid moet t5 toon spreid54 ,ook   
moet het k]kgeb\w e5 pass5de /atigheid  
bezitt54 ,ma> wa>voor zijn zooveel      
doopvont51 zooveel lu*t]s1 zooveel g\d5 
beeld5 noodig8 ,wa>toe die buit5sporige 
ko/5 aan die zoog5aamde orgels8 ,en dan 
zijn we da>mee nog niet e5s tevr$54     
,wa>om al dat muziek-getj+el dat met    
groote ko/5 moet betaald word51 t]wijl  
intuss*5 onze bro$]s en zu/]s1 die all5 
de lev5de k]k van ,*ri/us uitmak51 van  
hong] en dor/ v]kwijn58--,,ogygius3 ,i$]
 vroom en v]/&ig m5s* zal da>aan ga>ne  
paal en p]k ge/eld zi54 ,ma> omdat dit  
euvel voortvloeit uit e5 soort van      
vroomheid die ge5 maat k5t1 z\ 't e5ige 

aanmo$ig+ v]di551 vooral wanne] m5 b$5kt
 dat er teg5woordig sommige m5s*5 zijn1 
die geheel teg5ov]ge/eld van z91 de k]k5
 van al ha> s*att5 will5 b]oov54 ,die   
ko/ba>h$5 word5 doorgaans gegev5 door   
ma*tige he]5 en vor/5 en dat is to* bet]
 dan dat ze 9 spel ( oorlog word5       
v]kwi/4 ,en als m5 iets da>van          
v]vreemdt1 dan wordt dit 9 de e]/e      
plaats als heiligs*5nis bes*\wd2 v]d]   
op55 zij die gewoon w>5 te gev51 niet   
zoo li*t me] de milde h& en word5       
bov5di5 gelokt om zelf ook te gaan      
roov54 ,t5 slotte zie ik liev] e5 k]k   
die weeld]ig v]si]d is met rijke        
b5oodigdh$5 voor d5 heilig5 di5/1 dan1  
zooals er sommige zijn1 naakt en        
slordig1 die me] hebb5 van pa>d5/all5   
dan van k]k54--,,m5$emus3 ,ja1 ma> we   
hebb5 to* wel e5s gelez5 dat oudtijds   
biss*opp5 hoog geprez5 w]d51 die heilig 
vaatw]k ov]al he5 v]ko*t51 om met 't    
geld da>voor v]kreg5 de arm5 tegemoet te
 kom54--,,ogygius3 ,m5 prij/ die m5s*5  
teg5woordig ng4 ,ma> navolg53 dat mag m5

 niet en mij dunkt1 dat wil m5 ook      
niet4--,,m5$emus3 ,ma> kom aan3 ik h\d u
 ma> op 9 uw v]haal4 ,ik zie v]lang5d   
uit na> 't slotb$rijf van uw            
avontuur4--,,ogygius3 ,lui/] ma>3 ik zal
 't 9 enkele woord5 afmak54 ,t]wijl onze
 woord5wissel+ da> plaats greep kwam het
 ho(d van die k]kegids5 bij             
ons4--,,m5$emus3 ,wie is dat8 ,de abt   
van het ge/i*t8--,,ogygius3 ,hij draagt 
e5 mijt] en heeft de inkom/5 van e5 abt4
 ,alle5 draagt hij niet d5 naam3 hij    
wordt ,prior g5oemd1 omdat de           
,a>tsbiss*op zelf als ,abt funge]t4     
,vroeg] 0 i$]e ,a>tsbiss*op van die     
/reek tev5s ook monnik4--,,m5$emus3     
,voor mijn "p mog5 ze mij kameel noem51 
als ik e5 inkom5 krijg als dat van e5   
abt4--,,ogygius3 't ,leek mij e5 vroom  
en tev5s s*r&] man te zijn en vrij go$  
op de hoogte van de !ologie van         
,scotus4#f ,hij maakte voor ons e5 doos 
op5 wa>9 m5 zegt dat de re/ van 't      
gebe5te van d5 ,heilig5 ,?omas wordt    
bewa>d4--,,m5$emus3 ,kon je 't          

zi58--,,ogygius3 ,ne51 dat mag niet en  
't z\ ook alle5 ma> kunn5 met behulp van
 ladd]s4 ,ma> de h\t5 doos bevat we] e5 
g\d5 ki/je en to5 dit met t\w5 na> bov5 
0 getrokk5 liet hij ons ons*atb>e d+5   
zi54--,,m5$emus3 ,wat                   
zeg-je8--,,ogygius3 't ,m9/e van alles 0
 nog ma> 't g\d4 ,alles flonk]de van    
zeldzame en bijzond] groote /e552 alles 
s*itt]de en gl9/]de4 ,sommige /e55 w>5  
groot] dan ganz5ei]54 ,9 diep5 e]bi$    
/ond5 da> e5ige monnik5 omhe52 to5 het  
deksel er afg5om5 w]d /ond5 wij all5 9  
bidd5de h\d+4 ,met e5 witt5 /af wees de 
,prior ons de edelge/e5t5 elk           
afzond]lijk aan1 t]wijl hij er d5 naam 9
 't ,frans* bijvoegde en tev5s hoeveel  
de /e5 wa>d 0 en wie hem ges*onk5 _h4   
,want de voornaam/e /e55 w>5 door vor/5 
t5 ges*5ke gegev54--,,m5$emus3 ,die     
,prior moet wel go$ van memorie         
wez54--,,ogygius3 ,dat moet hij4 ,ma>1  
oef5+ doet er ook veel toe6 ,hij heeft  
dat zoo vaak bij de h& gehad4 ,van hi]  
br5gt hij ons we] 9 e5 &] gewelf4 ,da>  

heeft de ,heilige ,mo$] ,gods ha>       
v]blijf4 ,ma> 't is er e5 beetje donk]  
en ze is door e5 pa> traliehekk5        
afgeslot54--,,m5$emus3 ,wa>voor is ze   
bang8--,,ogygius3 ,ik d5k alle5 ma> voor
 diev54 ,nooit zag ik erg5s me] rijkdom 
ope5ge/apeld4--,,m5$emus3 ,wat je me da>
 v]telt is met re*t e5 bl9de            
rijkdom4--,,ogygius3 ,er w]d5 lanta>ns  
bijgeh\d5 en to5 zag5 we e5 me] dan     
kon9klijk s*\wspel4--,,m5$emus3 ,is de  
,heilige ,maagd hi] dan ng rijk] dan    
,die aan de zee8--,,ogygius3 ,voor zoo  
v] het uit]lijk aangaat ov]treft deze de
 &]e v]re3 't v]borg5e k5t ,zij zelf 't 
be/4 ,dit wordt alle5 ma> aan groote    
he]5 getoond en aan bevoorre*te vri5d54 
,e9delijk kom5 we we] 9 de sacri/ij     
t]ug4 ,da> ontdo5 ze e5 ki/je1 met zw>t 
le] b$ekt van 't omhulsel en zett5 't op
 tafel ne]4 't ,gaat op5 en we buig5 ons
 ne] op onze knien4--,,m5$emus3 ,wat 0  
er 98--,,ogygius3 ,ges*eurde l9n5 lapp51
 wa>van de mee/5 nog spor5 van snot en  
slijm droeg54 ,met die doek5 wis*te zi*1

 na> m5 zeide1 de vrome man 't zweet van
 zijn gezi*t en zijn hals2 da>9 snoot   
hij zijn neus ( d]gelijke vuiligh$5 me]1
 wa>van 't m5s*elijk li*aam niet vrij   
is4 ,mijn go$e vri5d ,gratianus oog/te  
da> ook al we] niet d5 all]be/5 dank 94 
,hem bood de ,prior1 als ,engels*man1   
als bek5de en als man van veel invlo$1  
welwill5d e5 d] doek5 t5 ges*5ke aan1   
d5k5d dat hij hem e5 hoog/ welkom cadeau
 aanbood4 ,ma> ,gratianus toonde zi*    
hi]voor alles behalve dankba>1 vatte d5 
doek met zijn v+]s aan met e5 tamelijk  
m9a*t5d geba>1 en legde hem we9ig       
e]bi$ig we] ne]1 t]wijl hij de lipp5    
vooruit /ak als wilde hij gaan fluit54  
,dat 0 zoo zijn gewoonte1 als hem iets  
ov]kwam1 wa>ov] hij zijn m9a*t+ me5de te
 moet5 uit54 ,ik s*aamde mij dood en    
hield mijn h>t va/ hoe dit z\ afloop54  
,de ,prior de$ als( hij niets m]kte van 
't ge5 gebeurd 01 nam beleefd afs*eid en
 liet ons v]trekk51 na ons e]/ e5 glas  
wijn te hebb5 ges*onk54 ,to5 we na>     
,lond5 t]ugke]d54444--,,m5$emus3 ,wa>toe

 0 dat noodig1 da> je nu niet v] van je 
vad]l&s*e ku/ af wa>t8--,,ogygius3 't   
,is zoo4 ,ma> ik wilde lief/ die sle*t  
t] naam en faam bek5d /a&e ku/ v]mijd51 
sle*t befaamd om de roov]ij5 en         
knevel>ij51 erg] dan die bij kaap ,malea
 9 de ,oudheid teg5ov] s*ipbreukel+5    
w]d5 gepleegd4 ,ik zal je e5s v]tell5   
wat ik bij mijn laat/5 ov]to*t van      
,frankrijk na> ,engel& heb gezi54 ,we   
vo]51 v]s*eid5e reizig]s 9 getal1 van de
 ku/ bij ,calais 9 e5 sloep na> ons     
s*ip1 dat op de ree lag4 ,ond] de       
m$]eizig]s bevond zi* ook e5 jong       
,frans*man1 arm en b]ooid 9 zijn plunje4
 ,ze vroeg5 hem e5 halv5 frank ve]geld4 
,zveel zett5 ze iem& af voor dat kle9e  
e9dje ov]v>54 ,hij v]onts*uldigde zi*   
dat hij arm 04 ,als 9 s*]ts g+5 ze hem  
ond]zoek5 en to5 ze zelfs tot zijn s*o55
 toe hadd5 uitgetrokk51 vond5 ze tuss*5 
e5 pa> dubbele zol5 ti5 ( twaalf frank54
 ,die ontnam5 ze hem zond] complim5t51  
la*5d1 t]wijl ze hem nog met s*impwoord5
 e5 s*avuit van e5 ,frans*man           

noemd54--,,m5$emus3 ,en hoe hield zi* de
 jonge man8--,,ogygius3 ,hoe z\ hij zi* 
h\d58 ,de tran5 /ond5 hem 9 de          
oog54--,,m5$emus3 ,ma> hadd5 zij het    
re*t om zoo te h&el58--,,ogygius3 't    
,zelfde re*t wa>mee die b&iet5 de bagage
 van reizig]s roov51 wa>mee ze aan dez5 
de beurs afnem5 als zij hun kans s*oon  
zi54--,,m5$emus3 't ,is to* v]wond]lijk 
dat zij zulk e5 boev5/reek durv5        
uitri*t5 9 teg5woordigheid van zooveel  
getuig54--,,ogygius3 ,ze zijn er z aan  
gew5d dat ze w]kelijk me55 dat 't hun   
re*t is4 ,e5 aantal passagi]s uit 't    
groote s*ip zag 't aan1 9 onze sloep    
bevond5 zi* e5ige ,engels*e koopli$5 die
 vru*teloos teg5prutteld54 ,als( 't e5  
grapje gold b]oemd5 de s*urk5 er zi* op1
 di5 s*avuit van e5 ,frans*man zoo lekk]
 gesnapt te hebb54--,,m5$emus3 ,ik z\   
zulke zees*uim]s wel e5s voor de grap   
aan de galg will5 zi5                   
bungel54--,,ogygius3 ,en to* krioelt 't 
aan de ku/5 aan we]skant5 van dat volk4 
,ga nu ma> e5s na ( de v]sregel van     

,v]gilius hi] niet van toepass+ moet    
wez53 ,wat moet5 wel de groote he]5     
kunn5 do51 wanne] de geme5e diev5 zoo   
iets durv5 wag56#g ,zoo komt 't dan ook 
dat ik lat] liev] d5 groot/5 omweg maak1
 dan ooit di5 kort]5 weg we] te nem54   
,da>bij komt nog dat1 ev5als de gang nr 
de ond]w]eld door d5zelfde di*t]        
,v]gilius heel gemakkelijk w]d g5oemd1  
de t]ugke] ev5wel ze] moeilijk#h1 zoo   
ook langs deze ku/ de toegang heel li*t1
 het weggaan da>5teg5 heel bezwa>lijk   
is4 ,te ,lond5 v]toefd5 jui/ e5ige      
,antw]ps*e koopli$53 ik besloot mij met 
h5 aan de zee toe te                    
v]tr\w54--,,m5$emus3 ,heeft dan die     
/reek zulke heilige                     
v>5sli$58--,,ogygius3 ,nu1 ik moet      
bek5n53 ev5als e5 aap altijd e5 aap     
blijft1 zoo blijft e5 s*ipp] altijd e5  
s*ipp]4#i ,ma> wanne] je ze gaat        
v]gelijk5 met dat &]e geboefte1 dat     
gele]d heeft van ro( te lev51 dan zijn  
het engel54--,,m5$emus3 ,nu1 ik zal er  
aan d5k5 wanne] ik soms e5s lu/ mo*t    

krijg5 dat eil& te gaan bezoek54 ,ma>   
ke] we] t]ug op d5 weg wa>van ik je heb 
afgebra*t4--,,ogygius3 ,to5 wij nu na>  
,lond5 t]ugke]d5 kwam5 wij niet v] van  
't door ons v]lat5 ,cant]burry 9 e5 weg 
die hol en tev5s eng 04 ,bov5di5 liep de
 weg /]k af en aan we]skant5 0 de wal z 
/eil dat m5 er niet uit kon4 ,e5 &]5 weg
 nem51 kan m5 niet4 ,l9ks van d5 weg    
/ond e5 b$elhuisje wa>9 zi* e5ige arme  
oude sukkels ophield54 ,e5 van dez5 gaat
 na> buit51 zoodra ze m]k5 dat er e5    
ruit] aankomt3 hij bespr5kelt hem met   
wijwat] en toont dan 't bov5/uk van e5  
s*o5 wa>om e5 metal5 b& zit4 ,hi]op zit 
e5 /uk glas dat e5 edel/e5 moet         
voor/ell54 ,dat ku/ m5 en de b$ela>     
krijgt e5 geld/uk4--,,m5$emus3 ,9 zoo'n 
holl5 weg z\ ik liev] e5 oude           
b$ela>skolonie zi51 dan e5 troep fl9ke  
/ruikroov]s4--,,ogygius3 ,gratianus re$ 
te pa>d naa/ mij l9ks1 't di*t/ bij d5  
b$ela>4 ,hij wordt bespr5keld1 hetge5   
hij zoo go$ en zoo kwaad als 't g+      
v]droeg4 ,to5 hem nu de s*o5 voorgeh\d5 

w]d1 vroeg hij wat dat moe/ beteek554   
,de b$ela> zei dat 't de s*o5 0 van d5  
,heilig5 ,?omas4 ,gratianus w]d wit van 
boo%eid en t]wijl hij zi* tot mij w5dde 
zei hij3 ,wat v]beeldt zi* dat vee wel1 
dat we de oude s*o55 van alle go$e m5s*5
 zull5 kuss58 ,wa>om h\d5 ze ons niet   
wat speeksel ( e5ig &] uitw]psel van e5 
heilig li*aam voor8 ,ik _h m$elijd5 met 
d5 oud5 /akk]d en ik troo/te hem met e5 
fooitje4--,,m5$emus3 ,ik moet zegg5 dat 
ik de boo%eid van ,gratianus wel        
e5igsz9s kan begrijp54 ,als s*o55 en    
s&al5 bewa>d w]d5 als e5 a&5k5 aan de   
vroeg]e lev5swijze1 dan z\ ik da> niets 
teg5 hebb54 ,ma> onbes*aamd lijkt 't mij
 d5 m5s*5 s&al5 en s*o55 en ond]go$ ond]
 d5 neus te duw51 om dat alles te lat5  
kuss54 ,als iem& dat uit eig5 beweg+1   
uit e5 soort van vroomheids-a&rift wil  
do51 nu1 laat hij het do54--,,ogygius3  
'k ,wil niet ontk5n5 dat 't bet] 0 het  
niet te do53 ma> aan al wat zi* niet zoo
 onmiddellijk laat v]&]5 pleeg ik de    
go$e zijde op te m]k51 als die er t5    

m9/e is4 ,zoo maakte ik nu bij mij zelv5
 de opm]k+1 dat e5 go$ m5s* veel heeft  
van e5 s*aap1 e5 sle*t m5s* van e5      
s*adelijk di]4 ,als e5 add] bijv4 dood  
is1 kan hij wel niet me] bijt51 ma> hij 
kan door d5 /ank en d5 zwadd] d5 omtrek 
nog wel v]pe/54 ,zoolang e5 s*aap leeft1
 geeft het ons vo$sel door zijn melk1   
kle$+ door zijn wol en v]rijkt het ons  
met de lammetjes4 ,na zijn dood geeft 't
 ons het zoo nuttige le] en di5t het ons
 tot spijs4 ,zoo zijn ook h>t/o*telijke 
m5s*51 die de slav5 zijn van hun lu/51  
bij hun lev5 all5 tot la/4 ,na hun dood 
h9d]5 zij de lev5d5 door het klokgelui  
en door al de drukte die bij hun        
begraf5is wordt gemaakt1 dikwijls ook   
door de zoog5aamde inwijd+sko/51 n4l4   
door de uitgav5 voor hunne opvolg]s4    
,go$e m5s*5 v]s*aff5 9 elk opzi*t groot 
nut4 ,bijvoorbeeld nu deze ,heilige     
,?omas3 hij spoorde door voorbeeld1     
gele]dheid1 v]man+51 all5 tot vroomheid 
aan2 hij troo/te de v]lat551 hielp de   
behoeftig5 en--na zijn dood doet hij    

haa/ nog mr nut4 ,hij heeft gemaakt dat 
deze rijke k]k ge/i*t is1 hij heeft 9   
geheel ,engel& aan 't prie/]dom e5 groot
 aanzi5 gegev54 ,dat /ukje oude s*o5    
geeft ond]h\d aan e5 geheele            
b$ela>skolonie4--,,m5$emus3 ,ja1 dat is 
nu wel e5 heel vrome bes*\w+ van de     
zaak1 ma> ik v]wond] er mij ov] dat jij1
 als je er z ov] d5kt1 nooit de spelonk 
van d5 ,heilig5 ,patrick#aj hebt bezo*t1
 wa>ov] m5 algeme5 v]baz+wekk5de        
mirakels v]telt4 ,mij kom5 ze1 ond] ons 
gezegd1 niet erg wa>s*ijnlijk           
voor4--,,ogygius3 ,wa>s*ijnlijk8 ,er kan
 niets zoo wond]ba>lijk v]teld word5 (  
't ge5 m5 w]kelijk ziet1 ov]treft 't    
nog4--,,m5$emus3 ,b5 je dan ook al tot  
die spelonk doorg$rong58--,,ogygius3 ,ik
 heb d5 e*t5 /room van d5 ,/yx bev>52 ik
 b5 9 d5 muil van d5 ,av]nus afg$aald4  
,ik heb gezi5 hoe 't 9 de ond]w]eld     
toegaat4--,,m5$emus3 ,je zult me e5     
groot plezi] do5 als je da>van 't v]haal
 niet voor je h\dt4--,,ogygius3 ,mij    
dunkt1 de inleid+ van ons gesprek is al 

lang g5oeg4 ,ik ga na> huis om te zegg5 
dat ze mijn avondet5 moet5 kla>mak53    
want ik heb van middag nog niet         
geget54--,,m5$emus3 ,niet geget58 ,wa>om
 niet8 ,uit godsdi5/ige                 
bezw>58--,,ogygius3 ,vol/rekt niet4 ,ik 
de$ het uit haat en nijd4--,,m5$emus3   
,b5 je dan afgun/ig op je eig5          
maag8--,,ogygius3 ,ne51 ma> wl op die   
inhalige h]b]gi]s1 die1 nietteg5/a&e ze 
hun ga/5 ge5 fatso5lijk maal will5      
voorzett51 er to* ge5 bezwa> 9 zi5 e5   
onbillijke rek5+ 9 te di554 ,ik s> h5 op
 die mani]4 ,als ik kans heb op e5 lekk]
 avondbroodje bij e5 go$5 vri5d ( bij e5
 h]b]gi] die wat m9d] k>ig is1 dan heb  
ik maagpijn net teg5 et5/ijd4 ,br5gt 't 
geluk me 's middags e*t] erg5s e5 lekk] 
maal1 dan krijg ik die maagpijn teg5 't 
avondet54--,,m5$emus3 ,ma> b5 je dan    
niet bang dat ze je aanzi5 voor gi]ig en
 s*riel8--,,ogygius3 ,m5$emus1 hoor e5s4
 ,die zi* ov] zoo iets s*am51 zett5 hun 
kapitaal van s*aamte op lag5 int]e/ uit4
 ,ik voor mij heb mijn s*aamte wel voor 

wat bet]s le]5 bew>54--,,m5$emus3 ,nu ik
 br& van v]lang5 na> de re/ van je      
bev9d+54 ,da>om invite] ik mij zelf bij 
u aan tafel als ga/4 ,da> kun je 't mij 
dan op je gemak v]tell54--,,ogygius3 ,ik
 v9d 't heel a>dig dat je je zelv5 als  
ga/ aanbi$t1 omdat er vel5 zijn die     
blijv5 b$ank51 ook al word5 ze nog zoo  
dr+5d uitg5oodigd4 ,ma> je zult me nog  
driemaal me] plezi] do51 wanne] je ?uis 
wildet blijv5 s\pe]54 ,ik wil dez5 avond
 9 d5 huiselijk5 kr+ doorbr5g54 ,ma> ik 
heb e5 plannetje dat voor ons beid5     
ges*ikt] is4 ,laat morg5 voor mij en    
mijn vr\w bij j\ ?uis e5 lekk] maaltje  
kla>mak54 ,dan kunn5 wij tot 't avondet5
 toe blijv5 doorprat51 tot je zelf zegt 
dat je er g5oeg van hebt en als je wilt 
dan zull5 we ook nog bij je blijv5      
s\pe]54 ,wa>om krab je je ho(d8 ,maak   
jij 't ma> kla>3 wij belov5 ple*tig op  
tijd te kom54--,,m5$emus3 ,ik z\ liev]  
hoor5 v]tell5 zond] dat 't mij wat      
ko/te4 ,ma> komaan6 ,e5 d9]tje zal word5
 gegev51 do* 't zal v]vel5d en laf zijn 

als gij 't niet met go$e v]tell+5 weet  
te kruid54--,,ogygius3 ,ma> zeg e5s4    
,jeukt 't je niet en t9tel je niet van  
lu/ om ook zulke pelgrim/o*t5 te gaan   
do58--,,m5$emus3 ,miss*i5 krijg ik die  
t9tel+ als je uitv]teld hebt4 ,zooals ik
 nu ge/emd b51 heb ik g5oeg aan mijn    
,rooms*e ,/aties4--,,ogygius3 ,hoe1     
,rooms*e8 ,en ge zijt nooit te ,rome    
gewee/4--,,m5$emus3 ,ik zal je zegg5 wat
 ik b$oel4 ,die to]5 met plei/]plaats5  
maak ik ?uis4 ,e]/ ga ik de huiskam]    
b9n5 en zorg ik dat mijn do*t]s ge5     
kwaad kunn5 aan ha> kuis*heid en        
ordelijk van g$rag zijn4 ,dan ga ik na> 
de w]kplaats2 ik ga na1 wat de di5/bod51
 meid5 zo[el als kne*ts1 v]ri*t54 ,da>na
 ga ik na> de keuk51 rondzi5de ( er ook 
iets te ordonne]5 valt4 ,v]d] trek ik   
dan hi]he51 dan da>he51 t]wijl ik naga  
hoe mijn k9d]5 't mak5 en mijn vr\w1 om 
te zorg5 dat alles op zijn pli*t pa/4   
,dat zijn mijn ,rooms*e ,/aties (       
b$eva>t5 na> ,rome4--,,ogygius3 ,ja1 ma>
 da> z\ 9 uw plaats ,s9t ,jacob wel voor

 zorg54--,,m5$emus3 ,de ,heilige ,s*rift
 s*rijft mij voor dat zelf te do54 ,dat 
ik 't aan de ,heilig5 mag ov]lat5 heb ik
 nog n]g5s gelez54   ,,not53  #a ,ilias4
 ,,xv #bgi4 7,vosma]74       ,do* we]   
zi5de dat ,hektor de s*a> zijn] dapp]5  
rondg+1      ,viel hun de s*rik op het  
lijf1 ontzonk hun de mo$ voor de voet54 
#b ,de k]k gewijd aan de ,heilige       
,g5oveva1 geb\wd 9 #dii op h>e aanspor+1
 wa>9 de ,heilige 9 het ja> #eba begrav5
 is4  #c ,door d5 ,paus n4l4  #d ,zoo   
noemt ,erasmus d5 monnik1 die 9 rangorde
 't di*t/ bij d5 ,prior /aat4  #e ,m5   
noemt zoo e5 opsomm+ van feit5 9 e5     
volgorde1 die de omgeke]de is van hetge5
 9 w]kelijkheid plaats v9dt4 ,bijv4 bij 
,v]gilius1 ,a5es ,i #agi4 ,zij mak5 zi* 
g]e$ het graan op 't vuur te bakk5 en 't
 op d5 /e5 /uk te /oot52 9 w]kelijkheid 
gaat het /uk/oot5 vooraf aan het bakk54 
#f ,duns ,scotus1 n d] invlo$rijk/e     
s*ola/ici uit de #ad;e eeuw1 die de     
,onbevlekte ,ontvang5is van ,m>ia 9     
tweehond]d bewijz5 teg5ov] ,?omas van   

,aqu9o v]d$igde1 wa>door hij veel       
bijdroeg dat dit e5 le]/uk d] ,r4,c4 k]k
 w]d4 ,zijn spitsvondige dialectiek     
bezorgde hem dan naam van ,doctor       
,subtilis4  #g ,v]g4 ,ecloga ,,iii #af4 
,quid dom9i faciant1 aus9t quum talia   
fures8  #h ,v]g4 ,a5es ,,vi4 #abf4      
,facilis desc5sus ,av]no          ,s$   
revoc>e gradum1 sup]asque evad]e ad     
auras1          ,hoc opus1 hic labor e/ 
#i ,toespel+ op het ,grieks*e           
spreekwoord3 e5 aap blijft e5 aap1 ook  
al draagt hij g\d5 s&al54 ,v]gelijk     
,vad] ,cats3           ,al draagt de aap
 e5 g\d5 r+          ,hij is en blijft  
e5 morsig d+4   #aj ,patricius1 ,/4     
,patrick1 wordt de ,i]s*e ,apo/el g5oemd
 omdat hij1 9 #dcc door ,paus ,cele/9us 
na> ,i]l& gezond51 da> vele beke]l+5    
maakte4          99       99       99   
99       99   ,,het ,,sprookjesmaal     
,p]son53 ,e5ige makk]s aan tafel4       
,,jan1 ,,h5drik1 ,,willem1 ,,k>el1      
,,piet]1 ,,re9t1 ,,flip1 ,,koos ,,en    
,,frits4        ,ond] de sam5sprak5 van 

,erasmus v9dt m5 e5 vi]tal die t5       
titel vo]5 ,maaltijd4 7,ene heet 't     
di*t]lijk maal1 e5      twe$e 't        
godsdi5/ig1 e5 d]de 't w]elds* en e5    
vi]de      het ,sprookjesmaal47 ,de e]/e
 drie bevatt5 gesprekk5 ov]             
godsdi5/ige ond]w]p51 plaats5 uit d5    
,bijbel1 ov]      spraakkun/ en         
litt]atuur4 ,de laat/e1 het             
,sprookjesmaal dat      hi]ond] volgt1  
is e5 aane5s*akel+ van anecdotes1 ook   
ges*i$kundige1 wa>mee e5ige ga/5 elk&]  
d5 maaltijd      opvroolijk54   ,,jan3  
,zooals ge5 wel+]i*te /aat kan be/aan   
zond] wett5 en zond] ho(d1 zoo mag ook  
dit ga/maal niet zond] presid5t en zond]
 reglem5t zijn4--,,h5drik3 ,uit/ek5d6   
,uit naam van ons all5 durf ik wel      
v]zek]5 dat wij 't all5 da>mee e5s      
zijn4--,,jan3 ,heida>1 b$i5de1 br5g de  
dobbel/e55 e5s hi]6 ,die moet5 besliss51
 wi5 ,jupit] z heeft begun/igd dat hij  
hem tot tafelpresid5t maakt4 ,mooi zoo6 
,de hemel is gun/ig gewee/ aan ,willem4 
't ,lot is to* niet bl9d4 ,onmogelijk   

kon e5 ges*ikt] p]soon gekoz5 word51 ook
 al _h er ho(delijke /emm+ plaats gehad4
 ,doorgaans s*]mt m5 met e5 spreekwoord 
dat wel wa>heid bevat1 ma> eig5lijk ge5 
,latijn is3 novus rex nova lex2 nieuwe  
he]5 nieuwe wett53 zeg ons dus1 o vor/6 
uwe wett54--,,willem3 ,all5 bij dez5    
maaltijd aangezet53 heil6 ,voore]/ doe  
ik bij dez5 als mijn wil k5n51 dat niem&
 hi] iets &]s v]telle dan la*wekk5de    
v]hal54 ,wie ge5 v]telseltje k5t1 wordt 
met e5 halv5 guld5 beboet4 ,dat geld    
worde voor wijn gebruikt4 ,ond] de      
wettig erk5de v]hal5 zull5 wij ook die  
rek55 welke voor de vui/ weg v]teld     
word51 mits sle*ts de maat van 't       
wa>s*ijnlijke en betamelijke niet       
ov]s*r$5 worde4 ,als er niem& is die met
 e5 v]telsel 9 gebreke is geblev51 dan  
zull5 twee 't gelag van d5 wijn betal51 
nl4 de e5 die 't a>dig/e1 de &] die 't  
flauw/e v]haal heeft t5 be/e gegev54 ,de
 ga/he] moet vrijge/eld blijv5 van e5   
bijdrage 9 de ko/5 van d5 wijn4 ,hij    
heeft alle5 te zorg5 voor de spijz54    

,mo*t hi]ov] soms e5ig ges*il ont/aan1  
dan moet ,h5drik als s*eidsre*t] optr$54
 ,indi5 i$] dit gehoord heeft en niem&  
er teg5 is1 dan heeft dit kra*t van wet4
 ,wie aan die wet niet wil gehoorzam51  
ga he51 ma> met di5 v]/&e dat hij morg5 
bij ons dr9kgelag mag                   
t]ugkom54--,,h5drik3 ,we will5 dat de   
wet door onz5 voorzitt] gegev5 bij      
acclamatie van kra*t worde v]kla>d4 ,ma>
 bij wi5 beg9t de kr+ van onze          
v]tell+58--,,willem3 ,bij wi5 &]s dan   
bij d5 ga/he]8--,,k>el3 ,voorzitt]1 e5  
pa> woordjes als ik mag4--,,willem3 ,d5k
 je soms dat we hi] /ommetje moet5      
spel58--,,k>el3 ,de re*tsgele]d5 zegg5  
dat e5 onbillijke wet ge5 wet           
is4--,,willem3 ,dat geef ik             
toe4--,,k>el3 ,ma> to* /elt uw v]ord5+  
't be/e v]haaltje gelijk met het        
sle*t/e4--,,willem3 ,wa> het te do5 is  
om ons te v]mak51 da> heeft hij die 't  
leelijk/ gesprok5 heeft niet m9d] l(    
v]di5d dan hij die heel go$ sprak1 en   
wel om deze r$53 dat de e5 niet m9d] tot

 't g5oeg5 bijdroeg dan de &]4 ,zoo is  
het ond] zang]s bijvoorbeeld ook3 niem& 
s*5kt g5ot1 dan wie bij uit/ek go$ z+t (
 bijzond] leelijk4 ,wordt er niet me]   
gela*51 wanne] m5 d5 koekoek hoort dan  
bij 't hoor5 van de na*tegaal8          
,middelmatigheid v9dt hi]bij ge5        
l(4--,,k>el3 ,ma> wa>om word5 zij       
ge/raft die e5 prijs v]di558--,,willem3 
,om te mak5 dat niet hun al te groot    
geluk e5 wraakgod9 oproepe1 wanne] ze n 
d5 prijs n /raffeloo%eid                
v]wi]v54--,,k>el3 ,bij ,bac*us6 ,m9os1  
de re*tva>dig/e wetgev]#a die er ooit is
 gewee/1 heeft nooit e5 billijk]        
wetsbepal+ gemaakt4--,,piet]3 ,en zult  
gij ge5 voors*rift5 gev5 welke regels   
bij 't dr9k5 9 a*t moet5 word5          
g5om58--,,willem3 ,na rijp b]aad zal ik 
het voorbeeld volg5 van d5 ,sp>taans*5  
kon+ ,agesilaos4--,,piet]3 ,wat de$     
die8--,,willem3 ,to5 hij e5s bij keuze  
van 't lot tot tafelpresid5t 0 gekoz5 en
 de h(mee/] hem vroeg hoeveel wijn hij  
bij elk5 ga/ moe/ plaats51 antwoordde   

hij dez53 ,als gij tamelijk veel wijn 9 
voorraad hebt1 geef dan aan i$] zooveel 
hij vraagt2 als de voorraad wat m9d]    
rijk is1 v]deel di5 dan gelijkelijk ond]
 all54--,,piet]3 ,wat b$oelde de        
,sp>taan met die woord58--,,willem3 ,hij
 _h er dit mee op het oog3 om het maal  
niet tot e5 dronkemansp>tij te mak51 ma>
 ook niet tot e5 aanleid+ om te         
mopp]54--,,piet]3 ,hoe dat              
zoo8--,,willem3 ,omdat er zijn die graag
 veel dr9k51 ma> ook &]5 die 't liev]   
wat kalm-aan do54 ,er word5 ook m5s*5   
gevond5 die geheel-on?\d]s zijn1 zooals 
m5 zegt dat kon+ ,romulus is gewee/4    
,als er dus aan niem& wijn gegev5 wordt 
( hij moet er om vrag51 dan wordt       
voore]/ niem& g$wong5 om te dr9k5 en to*
 behoev5 zij die van e5 fl9k glas wijn  
h\d51 er niet m9d] om te dr9k54 ,zoo    
komt 't1 dat dan i$]e5 vroolijk is aan  
tafel4 ,en omgeke]d1 wanne] met s*riele 
h& de wijn 9 gelijke porties wordt      
rondg$eeld aan i$]5 ga/ afzond]lijk1 dan
 krijg5 zij die wat matig dr9k5 g5oeg2  

t]wijl ook niem& bij e5 gelijke uitdeel+
 murmure]5 kan1 wanne] hij ziet dat     
iem&1 die van plan 0 het er e5s go$ van 
te nem51 zi* kalm moet s*ikk5 na>       
matigheid4 ,als u dus het voorbeeld van 
d5 ,sp>taans*5 kon+ bevalt dat ik da>   
aanhaalde1 dan zull5 wij dat volg54     
,imm]s wij will5 dat het maal gezellig  
worde door de v]tell+51 niet door d5    
invlo$ van veel wijn4--,,piet]3 ,wat    
dronk ,romulus dan8--,,willem3 ,wat de  
hondjes ook dr9k54--,,piet]3 ,is dat e5 
kon+ niet onwa>dig8--,,willem3 ,vol/rekt
 niet me] onwa>dig1 dan wanne] kon+5    
lu*t inadem5 die ze ook met de hond5    
deel54 ,alle5 met dit ond]s*eid3 de kon+
 dr9kt niet hetzelfde wat] dat de hond  
dr9kt1 ma> de lu*t die de kon+ heeft    
uitgeademd1 die ademt de hond 9 en op   
zijn beurt ademt de kon+ ook we] de lu*t
 91 die de hond heeft uitgeademd4       
,alex&] de ,groote z\ vrij wat b]oemd]  
zijn als hij zi* met d5 hond5drank _h   
tevr$5 ge/eld4 ,niets to* is voor e5    
kon+ die voor zooveel dr9k5de m5s*5 moet

 zorg51 geva>lijk] dan dronk5s*ap4 ,ma> 
dat ,romulus geheel-on?\d] is gewee/1   
blijkt uit e5 niet ona>dige uit+ van    
hem4 ,to5 e5s iem& die zag dat hij ge5  
wijn dronk1 gezegd _h3 wat zal de wijn  
go$koop word51 wanne] all5 di5 dr9k5    
zooals hij1 to5 antwoordde hij3 ,ne5    
jui/ niet2 ik d5k dat hij heel duur z\  
word51 wanne] all5 di5 dronk5 zooals ik4
 ,want ik dr9k jui/ zooveel als ik      
wil4--,,h5drik3 ,ik wo wel dat onze     
vri5d de kanunnik ,johannis ,botzemus   
uit ,con/anz hi] 01 om ons e5 lev5d     
voorbeeld van di5 ,romulus voor oog5 te 
/ell54 ,want hij is w]kelijk e5 ev5     
groot wijnvij&1 als m5 zegt dat hij 't  
is en to* is hij e5 gezellig kam]aad en 
e5 vroolijk dis*g5oot4--,,jan3 ,kom-aan1
 wanne] gij niet tegelijk kunt slurp5 en
 blaz5 7wat ,plautus zegt dat zoo       
moeilijk is7 ma> et5 en hoor51 wat heel 
gemakkelijk is1 dan wil ik ond] go$e    
voorteek55 wel e5 beg9 mak5 met v]tell54
 ,al ge soms 't v]haaltje niet heel     
gee/ig v9dt1 weet dan dat 't e5         

,holl&s*e mop is4 ,v]s*eid5e ond] u     
zull5 d5 naam van e5 zek]5 ,maccus wel  
e5s gehoord hebb54--,,h5drik3 ,niet lang
 gel$5 is hij ge/orv54--,,jan3 ,to5 de  
man te ,leid5 aankwam en zi* da> als    
vreemdel+ door e5 grap bek5d wilde mak5 
7want dat 0 zijn =t7 g+ hij e5          
s*o55w9kel b9n5 en groette beleefd4 ,de 
s*o5mak] die graag wat van zijn wa>     
kwijt wilde wez51 vroeg hem wat er van  
zijn di5/ 04 ,to5 ,maccus zijn oog5 liet
 vall5 op e5 pa> kapp5 van la>z5 die da>
 h+51 vroeg hij ( zijn nieuwe klant soms
 kapp5 v]langde1 ,maccus zei van ja en  
de baas g+ e5 pa> uitzoek5 dat voor de  
be55 van zijn clint ges*ikt 04 ,to5 hij 
ze gevond5 _h1 haalde hij ze voor d5 dag
 en 7zooals s*o5mak]s dat gewoonlijk    
do57 gespt ze hem aan4 ,to5 nu ,maccus  
keurig netjes met zijn kuit5 9 de kapp5 
zat1 zei hij3 ,wat z\ da> e5 pa> s*o55  
met dubbele zol5 netjes bij /aan4 ,op de
 vraag van d5 koopman ( hij ook s*o55   
wilde1 knikte hij van ja4 ,die word5    
opgezo*t en aan de voet5 getrokk54      

,maccus prees de kapp51 hij roemde de   
s*o554 ,de s*o5mak]1 inw5dig blij1 zong 
't l(li$je met hem mee1 hop5d op e5     
hoog]5 prijs wanne] d5 klant de koop z  
go$ beviel4 ,zoo w>5 ze re$s met elk&]  
op e5 vrij geme5zam5 voet g]aakt4 ,da>op
 zei ,maccus3 ,zeg ereis e]lijk3 is 't  
je nooit gebeurd dat1 wanne] je iem& z  
met kapp5 en la>z5 voor e5 to*t hadt    
uitg]u/1 zooals gij 't mij nu g$aan     
hebt1 dat hij er dan van door g+1 zond] 
je te betal58 ,nooit1 0 't antwoord4    
,ma> als 't nu soms e5s gebeurde1 wat z\
 je dan do58 'k ,z\ hem h>d a*t]na      
loop51 zei de s*o5mak]4 ,to5 zei        
,maccus3 ,zeg je dat 9 ern/ ( 9 s*]ts8  
,9 voll5 ern/1 zei de &]1 en ik z\ 't   
ook w]kelijk do54 ,ik wil 't e5s        
probe]51 zei ,maccus4 ,kijk ik loop weg3
 't gaat om de s*o556 ,zet mij nu na6   
,en tegelijk zette hij 't op e5 loop54  
,de s*o5mak] hem a*t]na zoo h>d hij kon1
 al roep5d3 h\dt d5 dief1 h\dt d5 dief6 
,to5 op dat g]oep de burg]s ov]al uit   
hun won+5 voor d5 dag kwam51 wi/ ,maccus

 h5 door 't volg5d leug5tje te belett5  
hem teg5 te h\d54 ,hij riep hun namelijk
 toe3 ,niem& mag ons 9 onz5 loop        
teg5h\d53 we loop5 om 't h>d/ om e5 ton 
bi]4 ,en zoo kek5 de burg]s bij d5      
w$loop toe1 zond] di5 te /or54 ,ze      
v]mo$d5 e*t] dat de s*o5mak] zijn roep  
aanhief uit li/1 om da>door e5 kansje te
 krijg5 't van d5 &] te w9n54 ,e9delijk 
moe/ onze s*o5mak] het opgev52 bezweet  
en buit5 adem ke]de hij na> huis t]ug4  
,maccus _h d5 prijs gewonn54--,,h5drik3 
,die ,maccus is wel d5 s*o5mak]         
ontloop51 ma> niet d5 dief4--,,jan3 ,hoe
 zoo8--,,h5drik3 ,omdat hij d5 dief 9   
zijn eig5 p]soon bij zi* hield4--,,jan3 
,miss*i5 _h hij op dat oog5blik ge5     
contant5 en heeft hij 't geld lat] wel  
betaald4--,,h5drik3 ,ma> da> 0 to* grond
 om e5 g]e*telijk5 eis* teg5 hem 9 te   
/ell54--,,jan3 ,die is ook lat] +e/eld4 
,ma> to5 _h ,maccus al e5ige k5niss5    
ond] de ov]h$54--,,h5drik3 ,en wa>mee   
kwam ,maccus voor d5 dag8--,,jan3       
,wa>mee8 ,vraag je dat nog8 9 e5 zaak   

zoo li*t te w9n58 ,de eis*] liep groot] 
geva> dan de bes*uldigde4--,,h5drik3    
,hoe dat zoo8--,,jan3 ,omdat hij hem van
 la/] bes*uldigde en de wet op hem wilde
 toepass5 die voors*rijft1 dat iem& die 
e5 &] iets aanwrijft wat hij niet       
bewijz5 kan1 dezelfde /raf moet lijd5   
die de bes*uldigde z\ gekreg5 hebb5     
wanne] het van hem bewez5 04 ,maccus    
v]kla>de dat hij ge5 /uk _h aang]aakt   
teg5 d5 wil van d5 eig5a>4 ,dat deze    
da>5teg5 met alles uit eig5 beweg+ 0    
kom5 a&rag51 dat er van e5 prijs niet   
gesprok5 04 ,dat hij d5 s*o5mak] tot d5 
w$loop _h uitg$aagd en dat de man die   
uitdag+ _h aang5om54 ,r$5 tot klag5 _h  
hij niet2 hij _h 't 9 d5 w$loop e]lijk  
v]lor54--,,h5drik3 ,dit g$+ heeft wel   
wat van dat bek5de proces om de s*aduw  
van d5 ezel4 ,en hoe liep 't af8--,,jan3
 ,to5 er g5oeg gela*5 01 noodigde n d]  
re*t]s ,maccus bij zi* te et5 en aan d5 
s*o5mak] w]d 't geld uitbetaald4 ,iets  
d]gelijks is 9 mijn jong5sj>5 ook te    
,dev5t] gebeurd4 't ,0 9 d5 va/5tijd1   

wa>9 7na> het spreekwoord zegt7 de      
viss*]s 't heft 9 h&5 hebb5 en de slag]s
 l$ig rondloop54 ,er /ond iem& bij de   
uit/all+ van e5 fruitvr\w1 e5 v]baz5d   
dik wijf2 met gespann5 blikk5 keek hij  
na> alles wat te koop lag uitge/ald4    
,als gewoonlijk vroeg ze ( mijnhe] iets 
noodig _h4 ,en to5 zij zag hoe hij zijn 
oog5 op de vijg5 geve/igd hield vroeg   
ze3 ,wilt u vijg58 ,ze zijn ov]he]lijk4 
,to5 hij geknikt _h van ja1 vroeg ze    
hoeveel pond hij v]langde4 ,wil u vijf  
pond8 ,op zijn toe/emm5d5 knik s*udde ze
 hem dat gewi*t 9 e5 slip van zijn kle$4
 ,t]wijl zij ha> weegs*aal opb]gt1 gaat 
de koop] he51 niet h>d wegloop5d1 ma>   
kalm en b$a>d4 ,to5 de koopvr\w we]     
t]ugkwam om 't geld 9 ontvang/ te nem5  
zag ze d5 koop] ru/ig wegw&el54 ,zij    
zette hem na1 me] met ha> /em dan met   
ha> be554 ,hij de$ net als ( hij 't niet
 m]kte en g+ door4 ,e9delijk bleef hij  
/aan1 to5 veel m5s*5 op 't ges*reeuw van
 de koopvr\w kwam5 aanloop54 ,nu wordt  
te midd5 van 't volk de zaak beh&eld4   

,algeme5 gela*6 ,de koop] zegt dat hij  
niet geko*t heeft1 ma> alle5 dankba>    
aang5om5 wat hem beleefd w]d aangebod54 
,als ze hem voor 't g]e*t wilde dag51   
dat hij dan z\ v]s*ijn54--,,h5drik3 ,kom
 aan4 ,ik zal ook e5 v]haaltje t5 be/e  
gev5 dat miss*i5 wel e5igsz9s gelijk is 
aan 't uwe1 ma> to* niet m9d] a>dig is4 
,alle5 is de ho(dp]soon niet zoo b]oemd 
als uw ,maccus4 ,de wijsge] ,py?agoras  
v]deelde de geheele m>kt 9 drie klass5  
van m5s*53 de e5e groep komt om te      
v]koop51 de &]e om te koop5 en deze     
beide soort5 van m5s*51 zei hij1 hebb5  
't ho(d vol zorg5 en zijn dus niet      
gelukkig4 ,&]5 kom5 alle5 ma> op de m>kt
 om te zi5 wat er te koop gebod5 wordt (
 wat er omgaat3 dat zijn alle5 de       
gelukkig51 omdat ze vrij zijn van zorg  
en pret hebb5 die hun niets ko/4 ,en z1 
zei de wijsge]1 gaat 't ook 9 de w]eld  
toe2 dr 9 't groot1 zooals bij d5 h&el  
op de m>kt 9 't kle94 ,op de plaats5 wa>
 bij ons h&el g$rev5 wordt1 op de m>kt  
en de beurs1 loopt gewoonlijk nog e5    

vi]de soort van m5s*5 rond die niet     
koop51 niet v]koop5 en ook ge5 toekijk]s
 zijn1 ma> die ov]al op d5 lo] ligg5 (  
ze soms iets kunn5 /el54 ,en ond] dat   
slag van volk treft m5 er die we]gaas*  
h&ig zijn3 m5 z\ zegg5 dat ze t] w]eld  
w>5 gekom5 ond] bes*]m+ van d5 diev5god 
,m]curius4 ,onze ga/he] heeft e5        
v]haaltje t5 be/e gegev5 met e5         
aanhangsel2 ik zal er nu e5 gev5 wa>van 
ik de voorafspraak re$s geh\d5 heb4     
,hoort dan v]d] wat onlangs 9 ,antw]p5  
is gebeurd4 ,e5 prie/] _h er e5 a>dig   
sommetje geld gebeurd1 en wel 9         
zilv]geld4 ,e5 b$rieg] _h dit bem]kt4   
,hij klampt d5 prie/] aan1 die 9 zijn   
gordel de beurs droeg1 gespann5 van de  
geld/ukk54 ,hij groet hem beleefd4 ,hij 
v]telt hem dat hem door zijn            
m$e-p>o*ian5 is opg$rag51 voor hun      
kapelaan e5 nieuw prie/]kle$ te koop51  
zooals de gee/elijk5 dat drag5 wanne]   
zij de mis b$i554 ,hij vraagt dus       
beleefd ( hij hem met zijn raad wel z\  
will5 bij/aan1 ( hij met hem wilde      

meegaan na> e5 w9kel wa> zulke          
kle$+/ukk5 te koop zijn4 ,ik z\ dan na> 
de maat van uw li*aam e5 kle$ kunn5 nem5
 wat groot] ( wat kle9]2 want mij dunkt 
dat uwe ge/alte vrijwel ov]e5komt met   
die van onz5 kapelaan4 ,nu1 dez5 di5/1  
die van zoo we9ig beteek5is s*e51 wilde 
de gee/elijke hem graag bewijz54 ,ze    
gaan e5 w9kel b9n54 ,e5 prie/]kle$ wordt
 voor d5 dag gehaald3 de gee/elijke     
trekt 't aan2 de koopman zegt dat 't    
pra*tig pa/4 ,nadat de gauwdief d5      
prie/] nu e5s van vor51 dan van a*t]5 _h
 aangezi51 v9dt hij het kle$+/uk niet   
kwaad1 ma> hij maakt to* de opm]k+1 dat 
't kle$ van vor5 kort] is dan eig5lijk  
wel mag4 ,to5 zei de v]koop]1 da> hij   
bang 0 dat de koop niet z\ doorgaan1 dat
 dit niet de s*uld 0 van het gewaad1 ma>
 dat de go$gevulde beurs de oorzaak 0   
dat 't ops*ortte en dat het da>door te  
kort s*e54 ,om kort te gaan3 de prie/]  
legt zijn beurs af1 opnieuw bekijk5 zij 
't kle$+/uk4 ,to5 de prie/] zi* ev5     
omdraait1 grijpt de gauwdief de beurs en

 maakt er zi* mee uit de voet54 ,de     
prie/] zet hem a*t]na1 zals hij da>     
/ond1 met zijn prie/]kle$ aan1 en a*t]  
d5 prie/] de kle]5koop4 ,de prie/]      
roept3 h\dt d5 dief2 de koopman gilt3   
pakt di5 prie/]2 de gauwdief roept3     
,h\dt di5 prie/] va/1 hij is dol6 en m5 
wilde dat graag geloov51 to5 ze hem zoo 
opgesi]d op /raat zag5 holl54 ,en t]wijl
 dus de e5 d5 &] teg5hield kon de       
gauwdief ontsnapp54--,,willem3 't ,is er
 e5 die v]di5t dubbel gehang5 te word51 
zoo'n slimm]d6--,,h5drik3 ,als hij al   
niet lang hangt6--,,willem3 'k ,hoop dat
 hij niet alle5 hangt1 ma> met hem de   
li$51 die d]gelijke s*urk5 tot nadeel   
van 't groote publiek                   
begun/ig54--,,h5drik3 ,ze begun/ig5 h5  
niet voor niets4 ,het is1 volg5s        
,hom]us' di*tregel1 e5 ket5 die ne]hangt
 op a>de1 ma> van bov5 met ,jupit] 9    
aanrak+ is4--,,willem3 ,lat5 we tot onze
 anecdotes t]ugke]54--,,k>el3 ,de beurt 
is aan u1 zoo 't t5 m9/e ge5            
heiligs*5nis is d5 kon+ zelv5 tot de    

orde te roep54--,,willem3 ,ik behoef    
niet g]oep5 te word54 ,integ5deel1 ik   
ke] ga>ne uit me zelv5 tot de orde t]ug4
 ,&]s z\ ik e5 tyran zijn1 ge5 kon+1    
wanne] ik bezw>5 maakte mij te ond]w]p5 
aan de wett5 die ik aan &]5             
voors*rijf4--,,k>el3 ,en to* zegg5 ze   
dat e5 vor/ bov5 de wet /aat4--,,willem3
 ,heelemaal v]ke]d is dat niet gezegd1  
wanne] m5 al?ans ond] vor/ wil v]/aan d5
 vor/1 di5 ze to5 ,keiz] noemd54 ,en    
v]d]1 wanne] jij 't z uitlegt3 dat hij  
uit eig5 beweg+ veel royal] datg5e doet1
 wat &]51 hoe dan ook1 g$wong5 do54     
,imm]s1 wat de ziel is voor het li*aam1 
dat is e5 go$ vor/ voor d5 /aat4 ,wa>toe
 behoev5 wij er ev5wel bij te voeg5 go$2
 da> to* e5 sle*t vor/ ge5 vor/ is1     
ev5m9 als e5 onre9e ziel1 die zi* 9 e5  
m5s*5li*aam g5e/eld heeft1 e5 ziel van  
dat li*aam is4 ,ma> kom aan6 ,het v]haal
 z\ kom54 ,mij dunkt 't is go$ van pas1 
wanne] ik als kon+ van dit maal1 ook e5 
v]haal met e5 kon+ er 91 v]tel4 ,to5    
,kon+ ,lodewijk de ,elfde1 omdat 9 zijn 

rijk de boel 9 't hond]d liep1 rondzwi]f
 bij de ,b\rgondirs1 maakte hij bij     
geleg5heid van e5 ja*t k5nis met e5     
zek]5 ,conon1 e5 e5v\dig5 bo]1 ma> e5   
man met e5 tr\:>tig en e]lijk gemo$4    
,vor/5 hebb5 dikwijls veel op met zulk  
slag van m5s*54 ,na de ja*t kwam de kon+
 dikwijls 9 de h(/ee van di5 man e5ige  
oog5blikk5 b9n5 en zooals groote he]5   
vaak s*ik hebb5 9 plebes*e g5oeg5s1 zoo 
smulde hij dikwijls bij hem aan rap54   
,to5 ,lodewijk kort5 tijd da>na op zijn 
troon h]/eld1 de he]s*appij ov]         
,frankrijk we] 9 h&5 _h1 w]d ,conon door
 zijn vr\w aangespoord om d5 kon+ to*   
e5s te h]9n]5 aan de vroeg] bij h5      
g5ot5e ga/vrijheid4 ,conon maakte       
zw>igh$53 't z\ to* ma> v]lor5 moeite   
wez51 vor/5 to* d5k5 niet aan zulke     
di5/54 ,ma> de vr\w zette door en kreeg 
ha> z94 ,conon zoekt e5ige bijzond]     
mooie rap5 uit en maakt zi* voor de reis
 g]e$4 ,ma> ond]weg laat hij zi* door 't
 aanlokkelijke van de spijs v]leid5 en  
peuzelt ze a*t]e5volg5s all5 op1 behalve

 n3 e5 bijzond] groot5 knol4 ,to5 ,conon
 tot 't b9n5ple9 _h wet5 door te sluip51
 wa>langs de kon+ moe/ kom51 h]k5de deze
 hem t]/ond en liet hem bij zi* kom54   
,conon haa/ zi* d5 kon+ de raap aan te  
bi$53 de kon+ neemt die met nog groot]e 
b]eidwilligheid aan1 t]wijl hij aan iem&
 uit zijn omgev+ opdraagt1 het voorw]p  
zorgvuldig ne] te legg5 bij de d+5 die  
hem het lief/ zijn4 ,hij noodigt ,conon 
bij zi* aan tafel en to5 deze we] na>   
zijn bo]d]ij t]ug wilde gaan liet hij   
hem voor zijn knol duiz5d g\d5 kron5    
uitbetal54 ,to5 't g]u*t hi]van1 zooals 
dat gaat1 spo$ig ond] 's kon+s h(/oet   
v]breid 01 gaf n d] hovel+5 d5 kon+ e5  
mooi pa>d t5 ges*5ke4 ,de kon+ begreep  
heel go$1 dat zijn hovel+ zi* _h lat5   
v]lokk5 door de vrijgevigheid die jeg5s 
,conon 0 betoond1 en dat de man hoopte  
op e5 rijke beloon+4 ,ma> hij nam met e5
 bijzond] opgewekt gelaat 't ges*5k aan2
 riep zijn rijksgroot5 bije5 en legde   
hun de vraag voor1 met welk e5 ges*5k   
hij dat pra*tige en ko/b>e pa>d wel z\  

kunn5 v]geld54 ,intuss*5 koe/]de hij1   
die 't pa>d ges*onk5 _h1 de groot/e     
v]wa*t+54 ,hij r$5e]de z bij zi*zelv53  
,als hij e5 raap door e5 bo] gegev5 z   
royaal beloont1 hoeveel rijkelijk] zal  
hij dan zoo'n pra*tpa>d1 door e5 hovel+ 
aangebod51 wel v]geld58 ,to5 de kon+ bij
 zijn rondvraag ov] deze zaak van d5 n  
dit1 van d5 &] dt antwoord kreeg en de  
inhalige w9/jag] lang door ijdele hoop 9
 spann+ 0 geh\d51 sprak t5 slotte de    
kon+3 ,da> s*iet mij iets te b9n5 wat ik
 hem kan gev54 ,hij riep n d] hovel+5   
tot zi*1 flui/]de hem 9 't oor dat hij  
na> zijn slaapkam] moe/ gaan en van da> 
van e5 plaats die hij hem a&uidde1 moe/ 
hal5 wat hij da>1 zorgvuldig 9 e5 zijd5 
doek gewikkeld1 z\ v9d54 ,wat br5gt hij1
 go$ +epakt mee t]ug8 ,de raap van d5   
bo]6 ,de kon+ reikte eig5h&ig d5 hovel+ 
het pak ov]1 t]wijl hij er bijvoegde3   
dat na> zijn me5+ met e5 kle9ood1       
betaald met duiz5d g\d/ukk51 't pa>d    
rijkelijk beloond 04 ,de hovel+ gaat t] 
zijde1 knoopt d5 doek los en v9dt 9     

plaats van e5 v]wa*t5 s*at wel ge5      
h\tskool zooals 't spreekwoord zegt1 ma>
 e5 half v]droogde koolraap4#b ,de      
gefopte w9/jag] w]d algeme5             
uitgela*54--,,k>el3 ,als gij 't toe/aat1
 o kon+1 dat ik1 als man uit het volk   
ov] kon9klijke d+5 spreek1 zal ik ov]   
di5zelfd5 ,lodewijk e5 v]haaltje do5 dat
 mij nu te b9n5 s*iet4 ,zoo lokt 't ne  
v]haaltje 't &]e uit4 ,e5 b$i5de zag e5s
 op 's kon+s rok e5 luis kruip53 hij    
boog zi* voor d5 kon+ op de knien en gaf
 door zijn h& op te heff5 te k5n5 dat   
hij d5 vor/ d5 e5 ( &]5 di5/ wilde      
bewijz54 ,lodewijk zei dat hij zijn gang
 kon gaan1 de man nam de luis op en wi]p
 die heimelijk weg4 ,to5 de kon+ vroeg  
wat 't 01 s*aamde hij zi* 't te zegg54  
,op 't a&r+5 van d5 kon+1 kwam 't hooge 
woord er uit3 dat 't e5 luis 0 gewee/4  
,dat is e5 go$ teek51 zei de kon+1 't   
,bewij/ dat ik e5 m5s* b51 da> dat soort
 van ong$i]te speciaal bij d5 m5s* hui/1
 voornamelijk bij jonge m5s*54 ,en hij  
liet d5 man voor zijn di5/betoon ve]tig 

g\dkron5 uitbetal54 ,na e5ige dag5 kwam 
e5 &] die _h gezi51 hoe aan d5 e]/e dat 
bewijz5 van e5 n$]ig5 di5/ ge5 w9dei]5  
_h gelegd en die niet begreep dat 't er 
heel wat toe doet1 ( m5 zoo iets van    
h>te dan wel met bijb$oel+5 v]ri*t1 na  
e5ige dag5 dan1 kwam e5 &] met e5       
d]gelijk geba> tot d5 kon+4 ,deze liet  
hem ook we] begaan en hij de$ als( hij  
iets van 's kon+s mantel af nam dat hij 
onmiddellijk wegwi]p4 ,to5 de kon+ hem  
zag a>zel5 en er op a&rong te wet51 wat 
't gewee/ 01 antwoordde hij e9delijk met
 geve9sde s*aamte dat 't e5 vloo 04     
,wat8 zei de kon+1 die 't b$rog doorzag1
 zie je mij voor e5 hond aan8 ,hij liet 
d5 man beetpakk5 en 9 plaats van ve]tig 
g\d/ukk51 ve]tig slag5 to$i554--,,re9i]3
 ,mij dunkt 't is niet g]ad5 met kon+5  
grapjes uit te hal54 ,leeuw5 lat5 zi*   
wel e5s kalm /reel51 ma> als ze will51  
zijn 't ook we] e5sklaps leeuw5 en 444  
hij die met h5 speelde ligt op d5 grond4
 ,zoo is 't ook met kon+5 9 hun go$5    
luim4 ,ma> ik zal nu e5 v]haaltje       

v]tell5 dat met het da>ev5 v]telde      
groote ov]e5kom/ heeft4 ,we /app5       
intuss*5 nog niet af van ,lodewijk1 die 
er /e$s e5 groot v]maak 9 vond happige  
en inhalige hovel+5 teleur te /ell54    
,hij _h van d5 e5 ( &] ti5duiz5d        
g\d/ukk5 t5 ges*5ke ontvang54 ,zoo      
dikwijls vor/5 e5 voorraad geld krijg5  
az5 alle ambt5>5 da>op en hop5 e5 /ukje 
van d5 buit deela*tig te word54 ,ook    
,lodewijk wi/ dit heel go$4 ,to5 dus dit
 geld op de tafel lag uitgeteld1 om all5
 nog me] 9 hun groote v]wa*t+5 te       
prikkel51 sprak hij tot de om/&]s3 ,wat 
zeg-jelui er van8 ,v9d-je niet dat ik e5
 rijk kon+ b58 ,hoe zull5 we zoo'n      
groote som belegg58 ,ma>1 't is gegev5  
geld1 't moet ook we] weggegev5 word54  
,wa> zijn nu de vri5d5 aan wie ik       
v]pli*t+5 heb voor mij bewez5 di5/58 ,ze
 moet5 zi* meld5 voordat de geld/room is
 opg$roogd4 ,op die roep/em kom5 vel5   
aanloop54 ,i$] me5t voor zi* zelv5 op   
iets te mog5 rek554 ,to5 de kon+ er n   
zag1 die met bijzond] bege]ige oog5 na> 

't geld /ond te kijk51 w5dde hij zi* tot
 hem en zei3 ,n\ vri5dje1 wat heb jij te
 v]tell58 ,de man deelde nu mee dat hij 
g]uim5 tijd 's kon+s valk5 _h gevo$]d1  
met nauwgezette zorg en met groote ko/53
 en zoo bra*t de n dit1 de &] dat te    
b]de4 ,i$] vijzelde1 zooveel hij kon1 't
 ge5 hij v]ri*t _h op1 en da> liep m5ige
 leug5 ond]4 ,de kon+ hoorde h5 all5    
welwill5d aan en gaf na i$]s m$$eel+5   
zijn go$keur+ te k5n54 ,de b]aadslag+   
w]d opzettelijk door hem g]ekt om ze    
all5 des te lang] 9 de pijnlijke        
onzek]heid te lat54 ,ond] de aanwezig5  
bevond zi* ook de ,rijkskanseli]1 di5 de
 kon+ m$e _h lat5 ontbi$54 ,deze 0      
voorzi*tig] dan de &]51 prees zijn      
v]di5/elijke dad5 niet aan en g$roeg zi*
 als lijdelijk toes*\w]4 ,de kon+ w5dde 
zi* tot hem met de vraag3 ,en wat zegt  
mijn ,kanseli]8 ,hij is de e5ige die    
niets vraagt en zijn dad5 niet ophemelt8
 ,de ,kanseli] antwoordde3 ,ik heb me]  
bewijz5 van uw kon9klijke welwill5dheid 
ontvang5 dan ik wel v]di5d _h en mijn   

groot/e zorg is hoe ik die weldadigheid 
jeg5s mij zal kunn5 v]geld54 ,z v] is 't
 er van af1 dat ik nog me] z\ will5     
vrag54 ,en to5 de kon+ vroeg3 ,zijt gij 
dan de e5ige ond] all5 die ge5 geld     
noodig hebt8 luidde het antwoord3 ,uw   
royaliteit heeft gemaakt dat ik 't niet 
noodig heb4 ,de kon+ w5dde zi* to5 tot  
de &]5 en sprak3 ,wa>lijk1 ik b5 wel de 
grootma*tig/e van alle kon+5 dat ik z'n 
rijk5 ,kanseli] heb4 ,all] hoop w]d     
v]lev5digd da> ze da*t5 dat 't geld ond]
 de &]5 z\ v]deeld word51 nu deze op    
niets aanspraak maakte4 ,to5 de kon+ nu 
lang g5oeg met h5 gespeeld _h1 liet hij 
d5 ,kanseli] de geheele som na> zijn    
huis me5em5 en zei da>op1 de ov]ig5     
aansprek5d3 ,jelui moet nu ma> e5s e5   
&]e geleg5heid afwa*t54--,,re9i]3 ,het  
v]haaltje dat ik nu ga v]tell5 zult ge  
miss*i5 m9d] a>dig v9d51 ma> ik beg9    
dadelijk u te v]zoek5 mij niet te v]d5k5
 van kwade tr\w ( booze /rek51 als( ik  
met opzet z\ pog5 mij aan mijn v]pli*t+ 
te onttrekk54 ,zek] iem& kwam tot       

d5zelfd5 ,lodewijk met het v]zoek1 hem  
met e5 po/ die toevallig 9 't dorp wa>  
hij woonde1 op5 01 te will5 begun/ig54  
,zoodra de kon+ 't v]zoek gehoord _h zei
 hij onv]wijld3 ,uw v]zoek zal niets    
uitw]k51 wa>mee hij onmiddellijk bij d5 
man alle hoop afsne$ om g$aan te krijg5 
wat hij vroeg4 ,de sollicitant g+1 met  
e5 dankbetuig+ aan d5 kon+ dadelijk he54
 ,de kon+ die aan zijn gezi*t wel kon   
zi5 dat hij te do5 _h met e5 alles      
behalve onh&ig5 man liet hem t]ug roep51
 da> hij v]mo$de dat de man niet precies
 begrep5 _h1 wat hij b$oeld _h4 ,de man 
komt t]ug4 ,to5 zei de kon+3 ,_h je     
begrep5 wat ik je geantwoord _h8 ,ja    
zek]1 ,sire4 ,wat heb ik dan gezegd8    
,dat ik met mijn v]zoek niets z\        
uitri*t54 ,en wa>om b$ankte je mij      
da>voor8 ,omdat ik ?uis heel wat te do5 
heb4 ,ik z\ hi] dus tot mijn groot      
nadeel e5 twijfela*tige hoop hebb5      
nagejaagd4 ,nu rek5 ik het als e5 gun/  
van uwe zijde dat ge me dadelijk het    
gevraagde geweig]d hebt4 ,ik bes*\w als 

w9/ wat ik v]lor5 z\ hebb51 wanne] ik   
mij lang met e5 ijdele hoop _h moet5    
vlei54 ,uit dat antwoord me5de de kon+  
te mog5 opmak51 dat hij met e5 alles    
behalv5 laks5 man te do5 _h1 en na      
enkele vrag5 zei hij3 ,je zult hebb5 wat
 je vraagt3 dan kun je mij dubbel       
b$ank54 ,tev5s w5dde hij zi* tot de     
h(beambt5 en beval hun onmiddellijk 't  
bewijs van aan/ell+ g]e$ te mak5 om d5  
man niet lang] op te h\d5 en hem        
tijdv]lies te besp>54--,,flip3 'k ,z\   
ook nog wel wat ov] di5 zelfd5 ,lodewijk
 kunn5 v]tell51 ma> ik wil nu liev] iets
 zegg5 ov] onz5 ,keiz] ,maximiliaan4    
,ev5m9 als deze gewoon 0 zijn geld te   
begrav51 ev5 milddadig 0 hij teg5ov] h5 
die hun geld hadd5 v]speeld1 mits ze ma>
 e5 adellijk5 titel vo]d54 ,to5 hij e5s 
e5 jongm5s* van dat slag wilde help51   
gaf hij hem de opdra*t1 9 e5 zek]e /ad  
ond] het e5 ( &] voorw5dsel1            
hond]dduiz5d guld5 te gaan inn54 ,nu1 de
 re*tsgrond 0 van di5 a>d dat1 als de   
afgeva>digde door h&igheid iets kon los 

krijg51 dit als w9/ kon word5 bes*\wd4  
,de man wi/ vijftigduiz5d guld5 te      
bema*tig5 en droeg aan d5 ,keiz]        
d]tigduiz5d af4 ,de ,keiz] 0 blij met   
zijn ongehoopt voordeeltje3 hij liet    
zijn gezant gaan zond] v]d] e5ige       
navraag te do54 ,intuss*5 kreg5 de      
ontvang]s en de l$5 van de rek5kam] er  
de lu*t van1 dat er me] 0 gend dan er 0 
afg$rag54 ,zij dr+5 er dus bij d5 ,keiz]
 op aan1 dat hij d5 man z\ lat5 roep54  
,hij w]d ontbod5 en komt onmiddellijk4  
,maximiliaan zei3 ,ik hoor ge hebt      
vijftig duiz5d g\dguld5s ontvang54 ,ja1 
,sire4 ,en ge hebt mij ma> d]tig duiz5d 
uitgeke]d4 ,ook hi]op moe/ hij ja zegg54
 ,leg dan rek5+ en v]antwoord+ af van de
 re/4 ,hij belo(de dat te zull5 do5 en  
g+ he54 ,do* van de rek5+ en v]antwoord+
 kwam niets en op a&r+5 van de f9antiele
 beambt5 w]d de jonge man we] ontbod54  
,to5 zei de ,keiz]3 ,onlangs heb ik u   
gezegd rek5+ en v]antwoord+ af te legg54
 ,dat weet ik ze] go$1 zei de &]1 en ik 
b5 er jui/ druk mee bezig4 ,de ,keiz]   

v]mo$de dat de rek5+ nog niet geheel 0  
opgemaakt en liet hem dus v]trekk54 ,to5
 hij zoo met h5 speelde1 drong5 de      
beambt5 bij d5 ,keiz] me] en me] aan3 ze
 v]kla>d5 dat 't to* niet aang+ dat de  
,keiz] z op5lijk voor d5 gek w]d geh\d54
 ,ze wild5 dus ,maximiliaan ov]hal51 dat
 de jonge man z\ word5 ontbod5 en 9     
hunne teg5woordigheid v]antwoord+ z\    
aflegg54 ,de ,keiz] gaf zijn toe/emm+4  
,ontbod5 kwam hij op /a&5 voet1 zond]   
e5ig bezwa> te mak54 ,hebt ge mij niet  
belo(d v]antwoord+ af te legg58 ,zek]   
heb ik dat1 o vor/4 ,nu1 zei de ,keiz]1 
die moet5 wij t]/ond hebb53 da> zitt5 de
 p]son5 die ze van u zull5 ov]nem54     
,lang] uit/el komt niet me] te pas4 ,de 
f9antiele beambt5 zat5 da>1 met de boek5
 voor 't doel geop5d4 ,ze] h&ig zei to5 
de jonge man3 ,ik onttrek mij1 ,sire1   
vol/rekt niet aan de rek5+ en           
v]antwoord+4 ,ma> 9 zulk soort van rek5+
 b5 ik niet heel knap1 da> ik 't nooit  
heb behoev5 te do54 ,de he]5 die da>    
zitt5 zijn da>5teg5 hoog/ b$rev5 9 die  

kun/4 ,als ik ma> e5maal gezi5 heb hoe  
zij e5 d]gelijke rek5+ opmak51 dan kan  
ik het li*t nado54 ,ik v]zoek u dus     
ond]danig hun te bevel5 mij e5 voorbeeld
 te gev54 ,ze zull5 aan mij als le]l+ e]
 belev54 ,de ,keiz] begreep d5 /eek van 
d5 jong5 man ze] go$1 (s*oon zij1 teg5  
wie hij gemunt 01 di5 niet voeld5 en hij
 zei la*5d3 ,je hebt gelijk en wat je   
vraagt is niet me] dan billijk4 ,met    
deze woord5 liet hij d5 jonk] v]trekk54 
,deze _h d5 ,keiz] b$ekt will5 te k5n5  
gev5 dat zij aan hun mee/] jui/ z'n     
rek5+ en v]antwoord+ aflegd5 als hij 't 
g$aan _h1 met di5 v]/&e dat e5 go$ deel 
van 't geld bij h5 zelf 0               
geblev54--,,koos3 't ,wordt nu tijd dat 
we van d5 os op d5 ezel kom5 zooals 't  
spreekwoord zegt1 wel te v]/aan van     
vor/5 op d5 ,leuv5s*5 pa/oor ,antonius1 
die bij ,filips d5 ,go$5 van ,b\rgondi  
zoo 9 blak5de gun/ /ond4 ,van di5 p]soon
 word5 veel a>dige zett5 en veel        
grappige /rek5 v]teld1 (s*oon de mee/e  
wel e5 beetje s*u9 zijn4 ,want 't       

groot/e deel van zijn a>digh$5 pla*t hij
 te kruid5 met e5 zek] soort pep] wa>aan
 e5 leelijk lu*tje is4 ,e5 van de m9/   
/uit5de wil ik wel v]tell54 ,hij _h e5s 
e5 pa> mooie salonjonk]s die hij ond]weg
 ontmoet _h1 bij zi* aan tafel g5oodigd4
 ,to5 hij ?uis kwam vond hij 't         
keuk5=nuis k\d en ge5 c5t 9 zijn kas4   
,nu1 dat kwam dikwijls bij hem voor4    
,hi] moe/ go$e raad ges*aft word54 ,hij 
sluipt /il zijn huis uit1 gaat 9 de     
keuk5 van zijn buurman1 d5 gelds*iet]   
met wi5 hij op go$5 voet /ond1 omdat hij
 vaak zak5 met hem de$ en t]wijl de meid
 e5 oog5blik weg 01 kaapt hij n van de  
kop]5 braadpann51 mt 't vlees* dat er 9 
te brad5 /ond1 weg en draagt 't1 ond]   
zijn pa/oorsjas v]borg51 na> zijn huis4 
,hij geeft 't aan zijn keuk5meid en zegt
 ha> dadelijk 't vlees* en de saus 9 e5 
&]e1 a>d51 pan ov] te /ort5 en          
onmiddellijk de kop]5 braadpan van d5   
gelds*iet] te poets5 tot ze blonk als e5
 spiegel4 ,hi]na z5dt hij e5 jong5 uit  
na> d5 gelds*iet]1 om van dez51 teg5    

ond]p& van d5 mooi5 kop]5 pot1 e5 pa>   
halve guld5s te le554 ,ma> de jong5     
kreeg de boods*ap mee1 dat hij van d5   
gelds*iet] e5 bewijsje moe/ vrag51 wa>op
 hij v]kla>de zoo'n braadpan te hebb5   
ontvang54 ,de gelds*iet] h]k5de zijn    
braadpan niet3 zij zag er zoo mooi      
gepoet/ en glimm5d uit6 ,hij neemt dus  
't ond]p& 9 ontvang/1 geeft 't          
bele5+sbriefje en telt 't geld uit4     
,voor dat geld koopt de jong5 wijn4 ,zoo
 w]d er voor 't maal gezorgd4 ,to5 voor 
d5 gelds*iet] de maaltijd z\ word5      
opg$i5d1 ontbrak de pot met vlees*4 ,e5 
/&je natuurlijk aan 't adres van de     
keuk5meid4 ,en zij hield da>5teg5 bij   
kris en kras vol1 dat niem& op di5 morg5
 9 ha> keuk5 0 gewee/ dan de pa/oor4 't 
,leek to* wel wat al te erg e5          
gee/elijke van dief/al te v]d5k56       
,e9delijk besluit de gelds*iet] na> hem 
toe te gaan3 hij vroeg ( de braadpan    
soms ook bij hem 04 ,er 0 ge5 s*ijn (   
s*aduw van e5 pan te bek5n54 ,om kort te
 gaan1 m5 vord]de 9 ern/ de braadpan van

 hem t]ug1 omdat hij de e5ige 0 di5 m5 9
 de keuk5 _h gezi5 vr 't oog5blik dat ze
 v]mi/ w]d4 ,de pa/oor bek5de wel dat   
hij e5 pan te le5 _h g5om51 ma> hij _h  
die ook we] t]uggezond5 aan d5 p]soon   
van wi5 hij ze gele5d _h4 ,en to5 de &]5
 dit ontk5d5 en de woord5/rijd hoog liep
 zei ,antonius1 9 't bijzijn van e5ige  
getuig53 ,nu kan m5 e5s zi5 hoe         
geva>lijk het is met m5s*5 van d5       
teg5woordig5 tijd te do5 te hebb51      
wanne] m5 ge5 s*riftelijk bewijs heeft4 
,m5 z\ hi] bijkans e5 aankla*t van      
dief/al teg5 mij inbr5g51 als ik niet e5
 eig5h&ige v]kl>+ van d5 woek]a> _h4 ,en
 hij haalt 't bele5+sbriefje voor d5    
dag4 ,nu begreep m5 de li/4 ,om 't      
v]haal w]d gela*5 en 't g+ rond 9 de    
geheele /reek3 dat de braadpan bele5d 0 
bij d5 eig5a> zelv54 ,zulk soort van    
/rek5 mog5 de m5s*5 graag1 wanne] ze    
teg5 gehate p]son5 word5 uitgehaald1    
voornamelijk teg5 li$5 die er hun w]k   
van mak5 &]5 te b$ott54--,,frits3 ,nu1  
niet 't noem5 van d5 naam van pa/oor    

,antonius heb-je ons e5 zee van anecdot5
 ontslot56 ,ma> n wil ik er nog v]tell5 
en wel e5 korte1 die ik onlangs heb     
gehoord4 ,e5ige losse snak5 wi] lev5tje 
eig5lijk niets is dan n groote          
pretmak]ij1 hadd5 gezam5lijk e5 gezellig
 d9]4 ,ond] &]5 0 ,antonius da> k bij en
 ng e5 &]1 die 9 d]gelijke grapp5 en    
klu*t5 e5 groot5 naam heeft3 bijkans e5 
m$$+] van ,antonius4 ,op dezelfde mani] 
als dit bij wijsge]5 het geval is1      
wanne] zij hunne bije5kom/5 h\d51 dat er
 /rijdvrag5 word5 ge/eld1 ov] alles wat 
op de natuur betrekk+ heeft1 zoo kwam   
ook hi] de kwe/ie t] sprake wat wel het 
wa>dig/e deel van 't m5s*elijk li*aam 04
 ,de n raadde de oog51 e5 &] 't h>t2 de 
e5 noemde dit1 de &] dat4 ,i$] gaf de   
r$5 op van zijn bew]+4 ,to5 ,antonius   
moe/ zegg5 wat hij er van da*t1 gaf hij 
als zijn me5+ te k5n5 dat de mond 't    
wa>dig/e deel van 't li*aam is1 en hij  
voegde er ook e5 bewijs aan toe4 ,hi]op 
zei die &]e snaak1 alle5 om ma> van     
,antonius te v]s*ill51 dat hem het      

zitdeel 't wa>dig/e leek4 ,alle &]5     
vond5 dit ong]ijmd2 ma> hij gaf als     
v]kl>+ 't volg5de op4 ,de mee/ wa>dige  
wordt doorgaans hij g5oemd1 die 't e]/  
gaat zitt5 en die rol nu komt jui/ toe  
aan dat deel dat ik g5oemd heb4 ,dit    
gevoel5 vond bijval en m5 la*te er braaf
 om4 ,de b$oelde grapp5mak] 0 op zijn   
fijn5 zet heel trots* en ,antonius s*e5 
't ond]spit te hebb5 g$olv54 ,antonius  
de$ ma> net als( hij er niets om gaf1   
da> hij jui/ aan d5 mond d5 voorrang _h 
toegek5d1 omdat hij wel wi/ dat zijn    
m$$+] dan e5 &] deel z\ noem54 ,to5 zij 
beid5 na enkele dag5 we] 9 hetzelfde    
gezels*ap w]d5 g5oodigd1 tr( ,antonius  
bij 't b9n5tr$5 zijn m$$+] aan1 9       
gesprek met e5ige &]51 t]wijl de tafel  
nog g]e$ gemaakt w]d4 ,hij draait zi* om
 en laat plotsel+ e5 ze] onfatso5lijke  
uit+ hoor5 vlak voor 't gezi*t van d5   
&]4 ,innig v]ontwa>digd zei deze3 ,j\w  
onbes*aamde rekel4 ,wa> heb-je d]gelijke
 mani]5 gele]d8 ,antonius vroeg ev5wel  
heel b$a>d3 ,^w-je nog boos ook8 ,als ik

 je met mijn mond begroet _h1 z\ je mij 
t]uggegroet hebb54 ,nu begroet ik je met
 het li*aamsdeel1 dat volg5s je eig5    
v]kl>+ als 't mee/ geerde moet word5    
bes*\wd en noem je mij e5 onbes*aamd5   
rekel4 ,zoo won pa/oor ,antonius d5     
vroeg] v]lor5 roem t]ug4 ,?ans hebb5 we 
all5 ons hi/orietje v]teld4 ,nu moet    
alle5 nog ma> de re*t] uitspraak        
do54--,,h5drik3 ,dat zal ik wel do51 ma>
 i$] moet e]/ zijn glas leegdr9k54      
,komaan1 ik beg94 ,ma> 444 als je van d5
 duivel spreekt1 dan zie je zijn /a>t4  
,da> heb je ,liev5 ,go$h>t6--,,jan3     
,liev5 ,go$h>t br5gt e5 gun/ig voorteek5
 met zijn naam mee4--,,liev5 ,,go$h>t3  
,wat is er te do5 ond] deze oolijke     
ga/58--,,jan3 ,wel1 wat &]s dan dat we  
e5 w$/rijd hield5 met v]telseltjes1 tot 
jij jui/ als de wolf tuss*5 de s*aapjes 
kwam4--,,liev5 ,,go$h>t3 ,dan b5 ik dus 
hi] om de maat van uwe v]hal5 vol te    
met54 ,nu go$3 kom dan all5 morg5 middag
 bij mij et5 aan e5 !ologis*            
ga/maal4--,,h5drik3 ,dat belo(t e5 somb]

 maal6--,,liev5 ,,go$h>t3 ,n\s v]rons6  
,ik wil graag aan mijn tafel po5itets en
 ad fundums dr9k51 als gij niet zult    
moet5 bek5n5 dat mijn maal nog veel     
vroolijk] is dan uw sprookjesmaal4 ,er  
is to* niets a>dig]s d5kba>1 dan dat m5 
beuzel+5 met d5 groot/5 ern/ beh&elt4   
,,not53  #a ,m9os1 kon+ van ,creta1 om  
zijn re*tsgevoel als beoordeela> ov] de 
s*imm5 9 de ond]w]eld aange/eld4  #b    
,volg5s het ,latijns* spreekwoord3 ,ik  
heb 9 plaats van e5 s*at h\tskool       
gevond53 d4i4 e5 pot met h\tskool 9     
plaats van e5 pot met geld/ukk54        
99       99       99       99       99  
,,s*ipbreuk   ,,antoon ,,en ,,adolf4    
,e5 d] vlijm5d/e en s*]p/e sam5sprak5   
van ,erasmus1 wa>9      hij de          
bijgeloovigh$5 zijn] tijd5 geeselt en   
/riemt4 ,9      lev5dige trekk5 s*ild]t 
de s*rijv] e5 s*ipbreuk en bespot       
da>bij de dwaa%eid d] m5s*51 die1 9     
plaats van 9 de bange      ure van d5   
dood op ,god te v]tr\w51 hun toevlu*t   
nem5 tot      all]lei ,heilig51 gel(t5  

aflegg51 die ze to* niet van plan       
zijn te h\d54 ,het is e5 mee/]lijk      
volgeh\d5 ironie2 bijkans      elke     
regel is e5 zweepslag1 e5 /riem1 e5 duw 
teg5 de      s*ijnvroomheid en het      
bijgelo( van ,erasmus' tijd3 het geheel 
e5      e]epalm voor het v]li*te g5ie en
 d5 w>5 godsdi5/z9 van      onz5        
,erasmus4  ,,antoon3 ,wat je da> v]telt 
is vreeselijk4 ,is dt v>58 ,god v]ho$e  
dat mij ooit z iets 9 de g$a*te         
kome4--,,adolf3 ,ne51 ma> wat ik je tot 
hi]toe heb v]teld is nog niets v]gelek5 
bij 't ge5 je nu zult v]nem54--,,antoon3
 'k ,heb al me] dan g5oeg n>igheid      
gehoord4 ,ik ril bij je v]haal als( ik  
er zelf bij b54--,,adolf3 ,na g$an5     
arbeid is het zoet ru/54 ,9 di5 na*t    
gebeurde er iets wat bijna alle hoop op 
r$d+ aan d5 kapite9 b5am4--,,antoon3    
,wat dan8--,,adolf3 't ,0 e5 half donk]e
 na*t en hoog 9 d5 ma/ /ond e5 van de   
matroz5 op d5 uitkijk4 ,hij keek rond ( 
hij ook l& zag4 ,e5 soort van vuurbol   
vormde zi* om hem he54 ,dat is voor     

zeelui e5 heel sle*t ,voorteek5 als 't  
ma> n kr+ is3 zijn het er twee1 dan is  
't gun/ig4 ,9 de oudheid hield m5 die   
beide vuurkr+5 voor de v]s*ijn+ van de  
halfgod5 ,ca/or en ,pollux4--,,antoon3  
,wat hebb5 die met 't zeevolk te mak51  
da> de n ruit] en &]e vui/ve*t]         
08--,,adolf3 ,ja1 dat is nu zoo'n       
uitv9d+ van de di*t]s4 ,de man aan het  
ro] riep3 ,maat1 7want met di5 naam     
sprek5 zeeli$5 elk&] aan71 zie je wel   
wat voor gezels*ap je da> aan je zijde  
hebt8 ,ik zie 't1 zei de &]1 en ik hoop 
dat 't geluk zal br5g54 ,dadelijk da>op 
gle$ de vuurbol langs 't t\ww]k na> b5$5
 en viel vlak voor de voet5 van d5      
/uurman ne]4--,,antoon3 ,en die 0 zek]  
half dood van d5 s*rik8--,,adolf3 ,o*1  
zeelui zijn aan buit5gewone d+5 gew5d4  
,e5 oog5blik bleef de bal da> ligg5 en  
rolde to5 langs de gangboord5 van 't    
s*ip1 gle$ door n van de op5+5 he5 en   
v]dwe54 ,teg5 d5 middag begon 't hoe    
lang] zoo me] te spok54 ,heb je de ,alp5
 wel e5s gezi58--,,antoon3              

,ja4--,,adolf3 ,nu1 die b]g5 zijn ma>   
wratt51 v]gelek5 bij de golv5 van de    
zee4 ,zoo vaak we omhoog getild w]d51   
hadd5 we de maan met onz5 v+] kunn5     
aanrak52 zoo dikwijls we 9 de diepte    
gesleurd w]d5 _h 't er veel van1 als( we
 door de gesplet5 a>de regelre*t na> de 
ond]w]eld g+54--,,antoon3 ,wat zijn de  
m5s*5 to* dwaas die zi* aan de gev>5 van
 de zee bloot/ell56--,,adolf3 ,t]wijl de
 matroz5 tev]geefs teg5 d5 /orm tra*t5  
op te torn51 komt de kapite91 bleek als 
e5 doode1 bij ons4--,,antoon3 ,die      
bleekheid voorspelt e5 groot            
ongeluk4--,,adolf3 ,vri5d51 zegt hij1 ik
 b5 't /uur ov] mijn s*ip kwijt3 de w9d 
is mij de baas4 ,er s*iet niets ov] dan 
dat wij onze hoop op ,god /ell5 en dat  
i$]e5 zi* op 't uit]/e                  
voorb]eidt4--,,antoon3 ,dat is krasse   
taal4--,,adolf3 ,9 de all]e]/e plaats   
moet 't s*ip ontla/ word53 't moet2 al  
is 't e5 h>d middel4 ,ma> 't is bet]    
voor ons lev5 te zorg5 door v]lies van  
't e5 en &]1 dan tegelijk met dit laat/e

 ook zelf om-k\d te gaan4 ,wij begrep5  
dat hij wa>heid sprak en tal van bal5 en
 ki/5 met ko/b>e koopwa> w]d5 ov]boord  
geworp54--,,antoon3 ,dat 0 met re*t e5  
kwade worp4--,,adolf3 ,er 0 ook e5      
,italiaan bij ons gezels*ap die e5      
gezants*ap _h v]vuld bij d5 kon+ van    
,s*otl&4 ,hij _h e5 ki/ bij zi* vol met 
zilv]w]k1 r+51 lak5s en zijd5           
/(f54--,,antoon3 ,en wilde de ,italiaan 
die niet aan de zee af/aan8--,,adolf3   
,ne51 hij wilde met zijn di]b>e s*att5  
na> d5 keld] gaan ( mt h5 g]$ word54 ,en
 zoo v]we]de hij zi*4--,,antoon3 ,wat   
de$ de kapite98--,,adolf3 ,die zei3     
,voor mijn "p mag je met d5 heel5 rommel
 v]dr9k52 ma> 't gaat to* niet aan dat  
wij all5 t]wille van die ki/ kans loop5 
ons lev5 te v]liez58 ,weet dus wat je   
doet3 &]s w]p5 wij je mt je ki/ 9       
zee4--,,antoon3 ,dat is fl9ke           
zeeman/aal4--,,adolf3 ,de ,italiaan moe/
 dus ev5go$ zijn ko/ba>h$5 miss51 al    
vloekte hij ook teg5 hemel en hel dat   
hij zijn lev5 aan zoo'n b>ba>s* elem5t  

_h toev]tr\wd4--,,antoon3 ,aan dat woord
 b>ba>s* h]k5 ik we] d5                 
,italiaan4--,,adolf3 ,kort da>op s*eurd5
 de w9d51 die door onze ges*5k5 niet 9  
't m9/ za*t] ge/emd w>51 het t\ww]k1 het
 want en de zeil5 aan /ukk5 en          
fl>d54--,,antoon3 ,g5adige              
hemel6--,,adolf3 ,da> komt de kapite9 wr
 aan4--,,antoon3 ,wr om e5 woord te     
sprek58--,,adolf3 ,hij nam zijn muts af 
en sprak3 ,vri5d51 't is tijd dat i$]   
zi* aan ,god aanbeveelt en zi* tot d5   
dood voorb]eidt4 ,op de vraag van e5ig5 
die van de zeeva>tkun/ iets afwi/51     
hoeveel ur5 ongeve] hij me5de 't s*ip   
nog te kunn5 h\d51 zei hij niets te     
kunn5 belov51 ma> dat 't zek] niet lang]
 z\ kunn5 zijn dan drie ur54--,,antoon3 
,die taal klonk nog h>d] dan de         
vorige4--,,adolf3 ,to5 hij dit gezegd _h
 liet hij alle t\w5 kapp51 d5 ma/ tot   
aan d5 ontvangkok] wa>9 hij pa/1 afzag51
 en v]volg5s met ra's en al 9 zee       
w]p54--,,antoon3 ,wa>om dat8--,,adolf3  
,omdat hij to* ma> tot la/ 0 en niet tot

 nut als de zeil5 w>5 wegg5om5 (        
v]s*eurd4 ,alle hoop 0 nu nog op 't ro] 
geve/igd4--,,antoon3 ,wat d$5 intuss*5  
de matroz58--,,adolf3 ,da> z\ je e5s e5 
jamm]lijk5 toe/& gezi5 hebb54 ,matroz5  
zong5 luidkeels3 't ,wees gegroet1      
,hemelskon+9 en riep5 d5 bij/& 9 van de 
,heilige ,maagd1 t]wijl ze ha> all]lei  
nam5 gav5 van3 ,/> d] zee1 ,he]s*]es d] 
w]eld1 ,hav5 des heils1 en all]lei &]e  
vlei5de titels die de ,heilige ,s*rift  
ha> n]g5s toek5t4--,,antoon3 ,wat t]    
w]eld heeft ,zij met de zee te mak5 die 
to* nooit op zee gev>5 heeft1 voor zoov]
 ik weet8--,,adolf3 ,9 d5 oud5 tijd w>5 
de zeeli$5 toev]tr\wd aan de zorg van   
,v5us1 omdat m5 gelo(de dat deze uit de 
zee gebor5 04 ,ma> s$]t zij ophield er  
zi* mee te bemoei51 is de ,mo$]maagd 9  
de plaats getr$5 van de mo$] die ge5    
maagd 04--,,antoon3 ,spott] die je      
b5t6--,,adolf3 ,sommig5 lag5 geknield op
 het dek en bad5 tot de zee1 t]wijl ze  
al wat er aan olie aan boord 0 op de    
golv5 uitgot51 ev5zoo vri5delijk en     

vlei5d smeek5d als m5 gewoonlijk tot e5 
v]toornd5 groot5 he] spreekt4--,,antoon3
 ,wat zeid5 ze dan8--,,adolf3 ,o        
all]go$]ti]5/e zee6 o grootmo$ige zee6 o
 rijke zee6 o all]s*oon/e zee6 ,^w kalm4
 ,r$ ons4 ,tal van d]gelijke uit+5 liet5
 zij de zee aan ha> doove oor5          
hoor54--,,antoon3 ,wat e5 dwaas         
bijgelo(4 ,en de ov]ig58--,,adolf3      
,sommige passagi]s w>5 ma> altijd       
zeeziek3 de mee/e d$5 all]lei gel(t54   
,er 0 e5 ,engels*man bij1 die g\d5 b]g5 
belo(de aan de ,heilige ,maagd van      
,wals+ham1 wanne] hij heelhuids d5 va/5 
grond mo*t b]eik54 ,&]5 belo(d5 veel aan
 't ,heilige ,krui%\t te zull5 gev5 dat 
zi* op deze ( g5e plaats bev9dt4 't     
,zelfde ges*i$de met de ,heilige ,maagd 
die op v]s*ill5de plaats5 wordt v]e]d1  
en ze h\d5 de gel(te voor ongeldig1 als 
m5 er niet precies de plaats bij        
noemt4--,,antoon3 ,dat is to*           
bela*elijk4 ,als( de ,heilig5 niet 9 d5 
hemel hun v]blijfplaats hebb56--,,adolf3
 ,da> w>5 er zelfs bij1 die belo(d5 dat 

ze ,k>?uiz] monnik z\d5 word54 ,en      
belo(de e5 b$eva>t te zull5 do5 na> ,s9t
 ,jacob van ,compo/ella en wel          
b>revoets1 bloot%o(ds1 't li*aam sle*ts 
b$ekt met e5 /al5 h>nas1 d5 ko/ v]di55d 
met b$el54--,,antoon3 ,da*t niem& aan   
,s9t ,*ri/(fel8--,,adolf3 ,ik hoorde er 
e51 7en ik de$ dat niet zond] la*57 die 
met luid] /emme1 om to* vooral go$      
v]hoord te word51 aan ,s9t ,*ri/(fel die
 te ,p>ijs 9 de ,ka!draal /aat1 7e5     
beeld zoo groot als e5 b]g7 e5 waska>s  
belo(de1 zoo groot als 't beeld zelf is4
 ,t]wijl hij dit met luid ges*reeuw zoo 
h>d hij kon uitbuld]de1 /ootte zijn     
buurman die naa/ hem /ond en e5 go$e    
k5nis van hem 01 hem met d5 elleboog aan
 en zei wa>s*uw5d tot hem3 ,weet wel wat
 je belo(t8 ,al h\d je ook e5 v]koop van
 al wat je bezit dan kun-je 't nog niet 
betal54 ,to5 zei de &] op g$empt5 toon  
7natuurlijk mo*t ,s9t ,*ri/(fel dit niet
 hoor573 ,h\d je mond1 malloot6 ,d5k je 
dat ik me5 wat ik zeg8 ,als ik ma> nmaal
 va/5 grond ond] de voet5 heb1 dan      

krijgt hij niet &]s dan e5              
vetka>s4--,,antoon3 ,wat e5 /omm]ik6    
,dat zal wel e5 ,holl&] gewee/          
zijn4--,,adolf3 ,ne51 't 0 e5           
,zeeuw4--,,antoon3 ,het v]wond]t me dat 
niem& da*t aan d5 ,apo/el ,paulus1 die  
zelf ook e5 zeeto*t heeft g$aan en zi*  
uit de s*ipbreuk aan l& r$de4 ,paulus   
k5de die ramp5 bij ond]v9d+ en _h gele]d
 ongelukkige lotg5oot5 behulpzaam te    
zijn4--,,adolf3 ,aan ,paulus w]d niet   
g$a*t4--,,antoon3 ,bad5 ze intuss*5     
ook8--,,adolf3 ,ja3 de n al vurig] dan  
de &]4 ,de n zong 't ,salve ,reg9a1 e5  
&] zei op3 ,ik gelo( 9 ,god d5 ,vad]4   
,er w>5 ook enkel5 die bijzond]e        
s*ietgeb$jes hadd51 niet ongelijk aan   
toov]=mules teg5 gev>54--,,adolf3 ,wat  
maakt droefheid de m5s*5 to* vroom6 ,als
 iem& 9 voorspo$ is dan d5kt hij aan    
,god no* ,heilig54 ,ma> wat de$ jij     
intuss*58 ,de$ jij ge5 gel(t5 aan n d]  
,heilig58--,,adolf3 ,ik da*t er niet    
ov]4--,,antoon3 ,wa>om niet8--,,adolf3  
,omdat ik er niet van h\d 't met de     

,heilig5 op e5 accoordje te gooi54 ,is  
het eig5lijk wel iets &]s dan e5 e*t    
contract volg5s de re*ts=mule3 ,ik geef1
 als gij 't k doet1 (3 ,ik zal het do5  
zoo gij het doet4 ,ik zal e5 waska>s    
gev5 als ik niet v]dr9k2 ik zal na>     
,rome e5 b$eva>t do5 als gij mij        
r$t4--,,antoon3 ,ma> riep je de hulp 9  
van d5 e5 ( &]5 ,heilige8--,,adolf3     
,zelfs dat niet4--,,antoon3 ,wa>om to*  
niet8--,,adolf3 ,omdat de hemel zoo     
ontzaglijk groot is4 ,als ik aan d5 e5 (
 &]5 ,heilige mijn ziel aanbeveel1 /el  
bijv4 aan ,s9t ,piet]1 die mij miss*i5  
't e]/ z\ hoor5 omdat hij aan de deur   
/aat1 dan b5 ik al dood vrdat hij nog   
bij ,god is gekom5 en vrdat hij dez5 de 
zaak heeft uite5gezet4--,,antoon3 ,wat  
de$-jij dan8--,,adolf3 ,wel1 ik w5dde   
mij re*t/reeks tot ,god zelf1 zegg5de3  
,onze ,vad] die 9 d5 hemel zijt4 ,ge5 d]
 ,heilig5 v]hoort snell] dan ,hij (     
geeft met me] b]eidwilligheid wat van   
,hem gevraagd wordt4--,,antoon3 ,ma> _h 
je intuss*5 niet wat gewet5swroeg+8 ,zag

 je er niet teg5 op ,hem ,vad] te noem51
 di5 je zoo dikwijls aan/oot _h gegev5  
door v]ke]de dad58--,,adolf3 ,nu1 om je 
de wa>heid te zegg51 mijn gewet5 maakte 
mij wel ietwat bang4 ,ma> ik vatte      
weldra mo$1 t]wijl ik z bij mij zelf    
r$5e]de3 ,er is ge5 vad] zoo v]toornd op
 zijn zoon ( hij z\ hem1 wanne] hij hem 
9 e5 maal/room ( 9 e5 me] 9 geva> ziet1 
bij de h>5 grijp5 en hem op d5 oev]     
trekk54 ,ond] all5 die aan boord w>5    
hield zi* niem& kalm] dan e5 vr\w met e5
 k9dje aan de bor/ dat zij              
zoogde4--,,antoon3 ,wat de$ die vr\w    
dan8--,,adolf3 ,zij 0 de e5ige die niet 
s*reeuwde1 die niet s*reide1 die ge5    
gel(t5 de$1 t]wijl ze ha> k9dje 9 de    
arm5 gekneld hield1 bad zij 9 /ilte4    
,intuss*5 /iet 't s*ip op e5 bank en de 
kapite9 liet er1 uit vrees dat 't       
geheele s*ip uit elk&] z\ /oot51 aan d5 
voor/ev5 en aan d5 a*t]/ev5 kabels om   
he5 slaan4--,,antoon3 ,e5 treurig       
hulpmiddel6--,,adolf3 ,9 di5 tuss*5tijd 
komt e5 oude prie/]1 e5 ze/ig] ongeve]1 

9 ons midd54 ,hij heette ,adam4 ,hij de$
 zijn kapp5 van zijn be551 trok zijn    
s*o55 uit1 ontkle$de zi* tot op zijn    
hemd en zei dat we all5 't zelfde moe/5 
do51 om ons g]e$ te mak5 door zwemm5 ons
 lev5 te r$d54 ,en zoo /ond hij da>     
midd5 op 't s*ip1 t]wijl hij ons uit d5 
e5 ( &]5 oud5 !ologis*5 s*rijv] ov] de  
vijf wa>h$5 van het nut van de bie*t e5 
preek hield4 ,zoo spoorde hij ons all5  
aan om ons op lev5 en dood vr te b]eid54
 ,ook 0 er e5 ,dom9ikan] bij4 ,wie wilde
 kon bij h5 te bie*t gaan4--,,antoon3   
,en jij8--,,adolf3 ,to5 ik alles zoo 9  
't ong]e$e zag bie*tte ik ,god 9 /ilte1 
t]wijl ik bij hem mijn sle*!id bek5de en
 van hem erb>m+ inriep4--,,antoon3      
,wa>he5 z\ je gegaan zijn als je e5s z  
v]ongelukt wa>t8--,,adolf3 ,dat liet ik 
aan ,god1 mijn ,re*t]1 ov] om te        
besliss54 ,imm]s ik wilde mijn eig5     
re*t] niet wez54 ,ma> ik vo$de intuss*5 
9 mijn h>t nog wel e5ige hoop4 ,ond]wijl
 ke]de de kapite9 met tran5 9 de oog5   
tot ons t]ug4 ,i$] h\de zi* b]eid4 ,het 

s*ip h\dt 't ge5 kw>ti] me] uit4 ,op    
sommige plaats5 _h 't re$s zw>e lekk51  
wa>door het veel wat] b9n5 kreeg4 ,ev5  
da>na komt de kapite9 ons zegg51 dat hij
 9 de v]te e5 k]ktor5 zag en dat i$] de 
hulp moe/ inroep5 van d5 ,heilige1 wie  
't dan ook 01 aan wi5 die k]k gewijd 04 
,ze vall5 all5 op hun knien en roep5 d5 
onbek5d5 ,heilige aan4--,,antoon3 ,als  
je hem bij zijn naam hadt aang]oep5 _h  
hij je miss*i5 wel v]hoord4--,,adolf3   
,ma> d5 naam wi/5 wij jui/ niet4        
,ond]wijl /uurde de kapite9 9 de ri*t+  
van di5 k]ktor5 zoo go$ als 't g+1 het  
gehav5de s*ip1 dat veel wat] 9 kreeg en 
zek] uit elk&] z\ gevall5 zijn als 't   
niet door de kabels omwond5 0           
gewee/4--,,antoon3 ,wat e5              
toe/&6--,,adolf3 ,da> drev5 wij dan he5 
zoodat de bewon]s van die plaats ons uit
 de v]te 9 't oog kreg5 en zag5 9 welk  
e5 geva> wij v]ke]d54 ,zij liep5 te hoop
 na> d5 zoom van het /r&1 wuifd5 met hun
 kle$+/ukk51 w5kt5 ons met ho$51 op     
/okk5 ge/ok51 na> zi* toe en gav5 ons   

met omhoog gehev5 arm5 te k5n5 dat zij  
ons lot bejamm]d54--,,antoon3 ,ik b5    
nieuwsgi]ig te v]nem5 hoe dat           
afliep4--,,adolf3 ,het wat] /ond re$s   
ov]al 9 het s*ip1 zoodat we aan boord   
ev5 groot geva> liep5 te v]dr9k5 als 9  
zee4--,,antoon3 ,nu _h m5 zijn toevlu*t 
moet5 nem5 tot 't gewijde               
ank]4--,,adolf3 't ,mo*t wat6 ,ne56 ,de 
matroz5 hooz5 't wat] uit de sloep en   
lat5 deze te wat]4 ,all5 wild5 zi*      
tegelijk da>9 w]p51 t]wijl de matroz5   
riep51 dat de sloep zooveel m5s*5 niet  
kon bevatt5 en dat i$] ma> moe/ grijp5  
wat hij grijp5 kon en zoo na> l& moe/   
zwemm54 ,lange b$5ktijd 0 er niet4 ,de  
e5 greep e5 roeiriem1 de &] e5 boom/ok1 
e5 d]de e5 trog1 we] e5 &] e5 wat]kuip1 
e5 &] e5 plank en zoo gaf m5 zi*1 vol   
go$ v]tr\w5 op 't ge5 m5 gegrep5 _h1 aan
 de golv5 ov]4--,,antoon3 ,en wat       
gebeurde er intuss*5 met die vr\w1 de   
e5ige die niet jamm]de8--,,adolf3 ,zij  
l&de 't e]/ van all5 aan de             
ku/4--,,antoon3 ,hoe kwam dat           

zoo8--,,adolf3 ,wij hadd5 ha> op e5     
bre$e plank geplaat/ en z va/gebond5 dat
 ze er niet li*t kon afglijd54 ,we gav5 
ha> e5 plank 9 de h& om die bij wijze   
van roeiriem te gebruik5 en ond] onze   
be/e w5s*5 /iet5 wij ha> 9 de golv51 ha>
 e5 zetje gev5de met e5 boom/ok2 want ze
 mo*t niet di*t bij 't s*ip blijv53 dat 
0 geva>lijk4 ,9 ha> l9k]>m hield zij ha>
 k9dje gekneld1 met ha> re*t]h& roeide  
zij4--,,antoon3 ,dat 0 e5 manhaftige    
vr\w6--,,adolf3 ,to5 er niets me] te    
grijp5 viel1 rukte nog iem& t5 laat/e 't
 h\t5 beeld d] ,heilige ,maagd los1 dat 
v]molmd en uitgehold 0 door muiz54 ,met 
dit beeld 9 zijn arm begon hij te       
zwemm54--,,antoon3 ,kwam de boot go$ en 
wel aan l&8--,,adolf3 ,niets van dat    
alles g+ e]d] na> d5 keld]4 ,er hadd5   
zi* wel d]tig m5s*5 +eworp54--,,antoon3 
,hoe kwam 't dat ze zoo jamm]lijk       
v]g+8--,,adolf3 ,nog vrdat m5 de boot   
van 't s*ip _h kunn5 losmak5 sloeg ze   
door 't sl+]5 om4--,,antoon3 ,hoe       
vreeslijk6 ,en v]d]8--,,adolf3 ,nu1     

t]wijl ik &]5 hielp1 _h ik er bijkans 't
 loodje bij gelegd4--,,antoon3 ,hoe     
zoo8--,,adolf3 ,omdat er niets me] ov] 0
 wa>aan ik mij ond] 't zwemm5 kon       
va/h\d54--,,antoon3 ,da> z\ e5 kurk5    
zwemgordel go$ geholp5 hebb54--,,adolf3 
,nu1 'k wil je wel v]zek]5 dat ik op dat
 oog5blik me] om e5 zwemgordel z\ gegev5
 hebb5 dan om e5 zw>51 g\d5 lu*t]4 ,to5 
ik ov]al rondkeek viel mijn a&a*t       
e9delijk op 't ond]/e g$eelte van d5    
ma/4 ,ma> ik kon dat niet alle5         
loskrijg5 en ik roep dus de hulp van e5 
&] 94 ,ons va/klamp5d aan dat /uk ma/   
w]p5 we ons 9 de golv51 ik aan d5 re*t] 
kant1 hij l9ks4 ,t]wijl we zoo          
ronddobb]5 w]pt zi* die prie/]1 die aan 
boord de preek geh\d5 _h1 midd5 tuss*5  
ons 94 't ,0 iem& groot van /uk4 ,wij   
riep53 wie is die d]de man8 ,die zal ons
 all5 te zam5 do5 v]dr9k54 ,b$a>d gaf   
hij t5 antwoord3 ,h\dt ma> go$5 mo$3 da>
 is ruimte g5oeg3 ,god zal ons wel      
help54--,,antoon3 ,hoe kwam hij er toe  
pas zoo laat te wat] te gaan8--,,adolf3 

,wel1 hij z\ mee 9 de boot zijn gegaan  
tegelijk met d5 ,dom9ikan]3 want all5   
gund5 hem de e]4 ,ma> (s*oon zij ov] en 
we] elka> 9 de bie*t hadd5 g5om51 g+5   
zij1 na> 't s*ijnt iets v]get5 hebb5de1 
opnieuw bij elk&] te bie*t en legde de  
e5 d5 &] de h& op 't ho(d4 ,de boot     
sloeg intuss*5 om1 zoo v]telde mij      
prie/] ,adam4--,,antoon3 ,en hoe g+ 't  
met d5 ,dom9ikan]8--,,adolf3 ,ond]      
aanroep+ van de hulp d] ,heilig5 g+ hij 
na al zijn kle]5 te hebb5 uitgetrokk5   
naakt te wat]4--,,antoon3 ,welke        
,heilig5 riep hij aan8--,,adolf3        
,dom9icus1 ,?omas1 ,v9c5tius en d5 e5 ( 
&]5 ,petrus1 ma> voornamelijk _h hij    
zijn hoop geb\wd op ,s9te ,katrijn van  
,sina4--,,antoon3 ,da*t hij niet aan    
,*ri/us8--,,adolf3 ,ik v]tel wat de     
prie/] mij v]teld heeft4--,,antoon3 ,hij
 z\ e]d] uit 't wat] g]$ zijn als hij   
zijn monnikspij _h aangeh\d54 ,hoe kon  
,s9te ,katrijn van ,sina hem nu h]k5n51 
da> hij die _h afgelegd8 ,ma> v]tel nu  
v]d] ov] je zelv54--,,adolf3 ,t]wijl wij

 nog 9 de buurt van 't s*ip dobb]51 dat 
als e5 speelbal van de golv5 he5 en we] 
sl+]t1 v]plett]t het ro] wa> we teg5 aan
 slaan het dijbe5 van mijn kam]aad1 die 
aan d5 l9k]kant op d5 ma/balk zat4 ,zoo 
w]d hij er afgesleurd3 de prie/] bad hem
 e5 eeuwige ru/ toe en kroop op zijn    
plaats4 ,hij drukte mij op het h>t mo$ig
 mijn hoek va/ te h\d5 en fl9k met mijn 
voet5 te trapp54 ,we kreg5 intuss*5 heel
 wat z\t wat] 94 ,zoo _h ,neptunus ons  
niet alle5 e5 z\t bad ma> ook e5 z\t5   
drank b]eid4 ,de prie/] b$a*t da>teg5 e5
 middeltje4--,,antoon3 ,welk8--,,adolf3 
,zoo vaak e5 golf teg5 ons opkwam       
draaide hij er 't a*t]ho(d teg5 9 t]wijl
 hij zijn mond geslot5 hield4--,,antoon3
 ,die beja>de man 0 to* p] slot van     
rek5+ e5 fl9ke k]el4--,,adolf3 ,to5 we  
e5 poos zoo rondg$rev5 hadd5 en al e5   
e9dje gevord]d w>5 zei de prie/]1 die   
nog al fl9k uit de kluit5 gewass5 03    
,vat mo$3 ik voel grond4 ,ik durfde op  
zooveel geluk niet hop5 en zei3 ,we zijn
 nog veel te v] van de ku/ dan dat we al

 grond kunn5 v]wa*t54 ,ne51 zei hij1 ik 
voel grond met mijn voet54 't ,is       
miss*i51 zei ik we]1 n van de ki/5 die  
de zee hi] he5 heeft gew5teld4 ,ne51 aan
 't s*ur5 van mijn te55 voel ik         
duidelijk d5 z&bodem4 ,to5 we ng e5     
poosje hadd5 rondg$obb]d en hij we]     
grond voelde zei hij3 ,doe jij wat je 't
 be/e toes*ijnt3 ik laat je d5 ma/      
geheel ov] en waag me 9 't ondiepe wat]4
 ,hij wa*tte ev5 tot de golv5 we]       
af/roomd5 en liep op zijn voet5 zoo h>d 
hij kon 9 't wat] voort4 ,en to5 de br&+
 we] kwam aanroll5 zette hij zijn beide 
h&5 op de knien en zette zi* s*rap teg5 
de golv5 91 t]wijl hij ond] 't wat] dook
 zooals duik]vogels en e5d5 dat do53 to5
 de golfslag we] t]ugzoog1 /ak hij 't   
ho(d omhoog en liep opnieuw h>d vooruit4
 ,da> ik zag dat hem dit go$ gelukte    
volgde ik zijn voorbeeld4 ,op het /r&   
/ond5 mann5 die1 met ze] lange /okk5 op 
e5 rij elk&] /eun5d1 zi* teg5 't geweld 
d] golv5 /a&e hield54 't ,w>5 pootige   
k]els1 gew5d aan 't wat]4 ,de voor/e van

 h5 reikte aan d5 naa/bijzijnd5 zwemm]  
e5 /ok toe4 ,als de s*ipbreukel+ di5 ma>
 nmaal beet _h1 w]d hij veilig op 't    
droge getrokk51 wanne] de mann5 a*t]uit 
g+5 op 't /r&4 ,zoo w]d5 er v]s*eid5e   
passagi]s van 't s*ip g]$3 wel zev52 ma>
 twee zijn to5 ze bij 't vuur gelegd    
w]d51 bezwek54--,,antoon3 ,en met je    
hoevel5 0 je op het s*ip8--,,adolf3     
,a*t5vijftig kopp54--,,antoon3 ,wat is  
die zee to* wre$6 ,0 ze t5 m9/e ma>     
tevr$5 met e5 ti5de--da>mee is de       
gee/elijkheid zelfs tevr$54 ,om van zulk
 e5 aantal ma> z we9ig 9 't lev5 te     
lat51 dat is h>d4--,,adolf3 ,to5 hebb5  
wij de haa/ ongelo(lijke m5s*liev5dheid 
ond]vond5 van dat volkje aan zee1 dat   
ons alles met de groot/e b]eidwilligheid
 v]s*afte3 huisve/+1 v]w>m+1 et51 kle]51
 reisgeld4--,,antoon3 ,wat voor l&slui  
w>5 't8--,,adolf3 ,holl&]s4--,,antoon3  
,ja1 die zijn de gep]sonifierde         
m5s*liev5dheid1 al zijn ze ook omr+d    
door halve b>b>54 ,ma> 'k d5k dat je nu 
wel g5oeg hebt van de zee en ,neptunus  

niet we] zult gaan opzoek58--,,adolf3   
,ne51 wa>lijk niet1 als ,god mij t5 m9/e
 mijn gezond v]/& laat                  
beh\d54--,,antoon3 ,nu1 ik hoor ook     
liev] van d]gelijke ongevall5 v]tell5   
dan dat ik ze beleef4          99       
99       99       99       99           
,,vrekkige ,,rijkdom   ,,jacob ,,en     
,,gilb]t4       ,wa> de onmogelijke vrek
 woonde 7erg5s 9 ,itali welli*t87 bij   
wi5 onze vri5d ,gilb]t 9 d5 ko/ 0--wie  
zal 't zegg58 ,ma>      dat hij 't er   
sle*t _h1 is zek]4 ,ng zek]d]1 dat      
,gilb]t e5      dwaas 01 dat hij het er 
z lang ui?ield4 ,hoe het zij3 ,erasmus  
geeft 9 deze sam5spraak uit+ aan zijn   
afke] van s*raapzu*t      en s*rielheid 
op spott5de wijze4 ,de a>tsgi]iga>d     
wordt      bela*elijk gemaakt--ma> tev5s
 to* ook aan de m5s*5 de      matigheid 
aangeprez52 want al is ,erasmus 't niet 
e5s met h51 die      bew]5 dat m5 nooit 
te we9ig kan et51 hij geeft to* wl d5   
raad3 eet niet te veel2 m5 kan 't ov]   
het algeme5 met m9d]      vo$sel af1 dan

 wij doorgaans tot ons nem54       ,9   
zoov] is zijn raad zek] ze] v]/&ig1 al  
is de s*ild]ij      van d5 vrek niet van
 ov]drijv+ vrij te pleit54  ,,jacob3    
,wa> kom jij v&aan1 z v]dord en v]mag]d 
als( je met de krekeltjes e5 tijdlang   
van dauw alle5 geleefd hadt8 ,je lijkt  
wel e5 s*im van e5 m5s*1 9 plaats van e5
 m5s*4--,,gilb]t3 ,de s*imm5 9 de       
ond]w]eld kreg5 t5 m9/e nog ui5 en prei 
te et52 ma> ik heb ti5 ma&5 op e5 plaats
 doorgebra*t wa> m5 dat zelfs niet      
kreeg4--,,jacob3 ,wa> 0 dat8 ,0 je na>  
de galei5 gesleept8--,,gilb]t3 ,vol/rekt
 niet3 'k 0 9 ,synodium4--,,jacob3 ,wat1
 9 zoo'n rijke /ad1 heb je dr zoo van d5
 geeu:ong] gel$58--,,gilb]t3 ,n\1 f     
ik4--,,jacob3 ,hoe kwam dat8 ,_h je     
geldgebrek8--,,gilb]t3 ,no* gebrek aan  
geld1 no* aan vri5d54--,,jacob3 ,wat 0  
er dan aan de h&8--,,gilb]t3 ,ik 0 9    
huis en 9 d5 ko/ bij                    
,antronius4--,,jacob3 ,bij di5          
rijka>d8--,,gilb]t3 ,ja1 ma> hij is niet
 rijk alle51 ma> k br&gi]ig4--,,jacob3  

,kom1 da> /a ik van te kijk54--,,gilb]t3
 ,dat behoeft vol/rekt niet4 ,want zoo  
gaat 't met m5s*5 die van dood>m        
plotsel+ s*atrijk word54--,,jacob3 ,hoe 
_h je er ook plezi] 9 zooveel ma&5      
a*t]e5 bij zoo'n ga/he] v]blijf te      
h\d58--,,gilb]t3 ,er 0 't e5 en &] wat  
me da> bond en bov5di5 ik _h er nu      
e5maal lu/ 94--,,jacob3 ,ma> v]tel me   
e5s1 hoe leeft die man dan              
wel8--,,gilb]t3 'k ,zal het je v]tell51 
omdat de h]9n]+ aan gel$5 le$ ook zijn  
aang5ame zijde heeft4--,,jacob3 ,voor   
mij zek] 9 dit geval4--,,gilb]t3 ,to5 ik
 da> v]toefde kwam bij al 't &]e ook nog
 dit ongemak1 en wel van d5 kant des    
,hemels1 dat drie ma&5 lang e5 felle    
noord5w9d blies1 t]wijl die w9d er &]s  
nooit dan e5 dag ( a*t blaa/4--,,jacob3 
,en hoe dan nu drie ma&58--,,gilb]t3    
,teg5 d5 a*t/5 dag draaide de w9d als(  
't afgesprok5 01 ma> na a*t ur5 uit d5  
teg5ov]ge/eld5 hoek gewaaid te hebb51   
ke]de hij we] na> zijn vroeg]5 hoek     
t]ug4--,,jacob3 ,dan _h-je voor je arme 

lijf wel e5 lekk] vuurtje               
noodig4--,,gilb]t3 ,de ha>d 0 groot     
g5oeg als er ma> voldo5de voorraad      
br&h\t 0 gewee/4 ,om da>aan ev5wel niets
 uit te gev51 g+ onze vri5d ,antronius  
op ond] wat] /a&e plekk5 gronds         
boomwortels uitgrav51 die &]5 hadd5 lat5
 zitt5 en dat de$ hij nog wel lief/ 's  
na*ts4 ,van die brokk5 nat h\t /apelde  
hij e5 ha>dvuur op1 wa>aan rook         
natuurlijk niet1 ma> vuur wl onbrak3 je 
kon er je niet aan w>m51 ma> 't moe/    
da>toe di55 dat m5 niet met grond van   
wa>heid kon zegg51 dat er 9 't geheel   
ge5 vuur 04 ,e5 enkel vuur van di5 a>d  
duurde dan ook d5 geheel5 dag1 z zu9ig  
br&de het4--,,jacob3 ,dat 0 e5 h>de     
ov]w9t]+6--,,gilb]t3 ,ne51 nog veel h>d]
 er e5 zom] door te br5g54--,,jacob3    
,hoe zoo8--,,gilb]t3 ,omdat 9 huis zveel
 vlooi5 en &] ong$i]te w>51 dat m5 niet 
alle5 ov]dag er niet ru/ig kon zitt51   
ma> 's na*ts d5 slaap niet kon          
vatt54--,,jacob3 ,wat e5 droeve         
rijkdom6--,,gilb]t3 ,vooral bij zulk    

vee4--,,jacob3 ,de vr\w5 moet5 da> wel  
lui zijn4--,,gilb]t3 ,m5 krijgt ze niet 
te zi54 ,ze v]ke]5 niet met de mann54   
,zoo komt 't dan ook1 dat de vr\w5 da>  
niets zijn dan l\t] vr\w5 en dat de     
mann5 die di5/5 miss51 welke gewoonlijk 
door de vr\welijke sekse word5          
v]ri*t4--,,jacob3 ,ma> s*aamde          
,antronius zi* niet ov] zulk e5         
beh&el+8--,,gilb]t3 ,hij is 9 zulk e5   
armo$ige omgev+ opgevo$ en k5t ge5 &]   
g5ot dan geld w9n54 ,n]g5s 0 hij m9d] te
 v9d5 dan 9 zijn huis2 hij s*a*]de 9    
alles en nog wat4 ,je weet3 de plaats   
van zijn inwon+ is vr alles e5 koop/ad4 
,de b]oemde ,grieks*e s*ild] ,apelles   
bejamm]de het1 wanne] hij e5 dag _h lat5
 voorbijgaan1 zond] dat hij e5          
p5seel/reek op het doek _h gezet2       
,antronius jamm]de nog veel me]1 wanne] 
er e5 dag voorbij gegaan 0 zond] dat hij
 e5 w9/je _h gemaakt4 ,en als dat e5s   
gebeurde1 dan zo*t hij ?uis zijn w9/ te 
hal54--,,jacob3 ,wat de$ hij            
dan8--,,gilb]t3 ,hij _h 9 zijn won+1 na>

 het gebruik 9 die /ad1 e5 reg5bak4     
,da>uit putte hij e5ige emm]tjes wat] en
 goot die 9 zijn wijnvat5 leeg4 ,da> zat
 zek] w9/ op4--,,jacob3 ,de wijn 0      
miss*i5 wat al te koppig4--,,gilb]t3 't 
,mo*t wat6 't ,0 niet veel me] dan      
v]s*aald bo*t4 ,want hij ko*t altijd    
wijn op wa>aan iets manke]de1 om di5    
voor e5 koopje 9 te slaan4 ,opdat er    
niets v]lor5 z\ gaan1 v]m5gde hij af en 
toe het grondsop van ti5 j>51 alles go$ 
door elk&] ro]5d en m5g5d1 opdat 't wat 
z\ lijk5 op jong5 wijn1 want hij z\ 't  
niet hebb5 kunn5 duld51 dat er ook ma>  
e5 v+]ho$ droesem v]lor5 g+4--,,jacob3  
,ma> als je de doktor5 mag geloov5 dan  
krijg je van zulk5 wijn d5 /e5 9 de     
blaas4--,,gilb]t3 ,da> kunn5 de doktor5 
wel gelijk aan hebb51 want 9 dat huis g+
 er ge5 ja> voorbij ( da> /i]f iem& aan 
't graveel4 ,to* 0 ,antronius niet bang 
voor e5 huis wa>9 de dood zoo           
rondspookte4--,,jacob3 ,niet8--,,gilb]t3
 ,ook de dood5 moe/5 bij hem tol betal5 
en hij v]smaadde zelfs niet 't kle9/e   

w9/je4--,,jacob3 ,wat je da> zegt is    
dief/al4--,,gilb]t3 ,kooplui noem5 't   
w9/4--,,jacob3 ,en wat dronk ,antronius 
zelf8--,,gilb]t3 ,wel1 d5zelfd5         
,god5drank4--,,jacob3 ,en ond]vond hij  
niet de kwade gevolg58--,,gilb]t3 't ,is
 e5 k]el z geh>d dat hij wel hooi z\    
kunn5 et5 en 7zooals ik zei7 hij 0 van  
jongs af aan bij zulke lekk]nij5        
opgevo$4 ,ge5 w9/ bes*\wde hij als va/] 
dan dat pr(ijt op d5 wijn4--,,jacob3    
,hoe dat zoo8--,,gilb]t3 ,wel1 als je   
optelt3 zijn vr\w1 zijn zoons1 zijn     
do*t]1 zijn s*oonzoon1 zijn kne*ts en   
meid53 hij _h driend]tig mond5 d5 ko/ te
 gev54 ,nu1 hoe me] de wijn met wat] w]d
 v]dund1 des te m9d] w]d er van g$ronk51
 en des te lang] duurde de voorraad4 ,ga
 ma> e5s na6 ,als m5 er elk5 dag e5 emm]
 wat] bij doet1 wat e5 niet te v]smad5  
sommetje b$raagt dit 9 e5 ja>6--,,jacob3
 ,wat e5 vrekkigheid6--,,gilb]t3 ,ma>   
niet m9d] w]d er op 't brood            
uitgezu9igd4--,,jacob3 ,hoe g+          
dat8--,,gilb]t3 ,hij ko*t b$orv5 graan  

dat e5 &] niet _h will5 koop54 ,da> _h  
hij al dadelijk e5 w9/je1 omdat hij 't  
voor m9d] ko*t4 ,ma> v]d] wi/ hij wat   
da>aan b$orv5 0 te v]help5 door         
kun/middeltjes4--,,jacob3               
,wa>mee8--,,gilb]t3 ,er be/aat e5 soort 
van klei die wel wat van deeg heeft1    
wa>van we zi5 dat de pa>d5 wel h\d51    
wanne] ze knabbel5 aan de mur5 da>mee   
be/rek5 en wanne] ze met graagte dr9k5  
uit poel51 troebel van die klei4 ,ond]  
het brood m5gde hij e5 d]de deel        
kleia>de4--,,jacob3 ,noem je dat gebrek5
 v]help58--,,gilb]t3 ,nu1 m5 proefde t5 
m9/e 't b$orv5 meel m9d]4 ,h\d-je dat   
ook niet voor e5 niet te v]smad5        
voordeel8 ,voeg hi]bij nog e5 &]e looze 
vond/4 ,hij liet 't brood bij zi* ?uis  
kn$5 en bakk51 en niet vak]1 zelfs 9 d5 
zom]1 dan twee mal5 's ma&s4--,,jacob3  
,dat noem ik iem& /e55 vrzett5 9 plaats 
van brood4--,,gilb]t3 ,als 't kn1 nog   
h>d] dan /e54 ,ma> ook aan dat kwaad kon
 m5 tegemoet kom54--,,jacob3 ,op welke  
mani]8--,,gilb]t3 ,m5 doopte zijn /uk   

brood 9 d5 bek] met wijn en liet 't z   
wat week54--,,jacob3 ,het ne pa/e da>   
go$ bij 't &]e4 ,ma> liet5 de di5/bod5  
zi* zulk e5 beh&el+ aanleun58--,,gilb]t3
 ,e]/ zal ik je e5s v]tell5 hoe 't met  
et5 bij de ho(d5 van 't gez9 zelf toeg+1
 en da>uit kun-je dan zelf afleid5 hoe  
het di5/p]soneel w]d beh&eld4--,,jacob3 
'k ,b5 b5ieuwd dat te hoor54--,,gilb]t3 
,van ontbijt5 0 ge5 sprake3 het e]/e    
maal w]d mee/al v]s*ov5 tot n uur na d5 
middag4--,,jacob3 ,wa>om dat8--,,gilb]t3
 ,m5 moe/ op d5 he] des huizes          
,antronius wa*t54 't ,s\p] vond soms pas
 om ti5 uur 's avonds plaats4--,,jacob3 
,en dat voor j\1 die gewoonlijk nooit   
zooveel van lang va/5 hieldt6--,,gilb]t3
 ,ja1 da>om riep ik dan ook dikwijls tot
 ,antronius' s*oonzoon ,or?rogonus1 7we 
deeld5 sam5 n kam]73 ,zeg e5s1          
,or?rogonus1 wordt er van avond hi] 9 de
 /ad niet ges\pe]d8 ,dan antwoordde hij 
net van pas3 dat ,antronius zek]        
dadelijk wel ?uis z\ kom54 ,en wanne] ik
 dan nog ge5 aan/alt5 zag mak5 en mijn  

maag van d5 hong] rammelde1 dan zei ik3 
,zeg e5s ,or?rogonus1 moet5 we v&aag van
 d5 hong] omkom58 ,dan _h hij e5        
uitvlu*t dat 't nog zoo laat niet 0 (   
iets d]gelijks4 ,en wanne] ik 't niet   
lang] kon ui?\d51 dan klampte ik hem ng 
e5s aan ond] zijn w]k en zei3 ,hoe /aat 
't er nu mee1 moet5 we nu w]kelijk d5   
hong]dood /]v58 ,dan g+ ,or?rogonus1    
wanne] hij ge5 kans me] zag op uit/el1  
na> de b$i5d5 en liet de tafel dekk54   
,en wanne] ,antronius dan ma> /e$s niet 
?uis kwam en er k niet w]d opg$i5d1 dan 
liet ,or?rogonus zi* e9delijk door mijn 
aan- en opm]k+5 beweg5 om na> b5$5 te   
gaan na> zijn vr\w en zijn s*oonmo$] en 
zijn k9d]5 en riep dat ze to* ma> moe/5 
opdo54--,,jacob3 ,nu zul je dan to*     
e9delijk aan tafel gaan4--,,gilb]t3     
,haa/ je ma> niet6 ,e5 manke kne*t komt 
voor d5 dag1 die met de taak van 't     
tafeldi55 bela/ is 7hij _h wel iets van 
,vulcanus met zijn kreupel5 voet7 en hij
 spreidt e5 s]vet ov] de tafel          
uit4--,,jacob3 ,dat is t5 m9/e 't e]/e  

teek5 dat hoop geeft op e5              
maal4--,,gilb]t3 ,na lang g]oep en      
ges*reeuw word5 er k>aff5 gebra*t met   
w]kelijk go$ held] wat]4--,,jacob3      
,alwe] e5 sprankje hoop op e5           
s\p]6--,,gilb]t3 ,haa/ je ma> niet1 zei 
ik /raks4 ,wr1 na veel drukte komt m5   
met e5 fles* a&rag5 van dat me]g5oemde  
dikke drab4--,,jacob3                   
,he]lijk6--,,gilb]t3 ,ma>--'t brood is  
er nog niet4 ,geva> is er dus niet dat  
iem& te veel zal dr9k52 want niem& zal  
met e5 hong]ige maag z'n wijntje a&urv54
 ,dan gaan ze we] aan 't s*reeuw51      
zoodat ze er hees* van word54 ,e9delijk 
wordt 't brood op tafel gezet1 z h>d dat
 e5 be] 't nauwelijks met zijn t&5 z\   
kunn5 v]morsel54--,,jacob3 ,nu is er t5 
m9/e gezorgd dat je niet van d5 hong]   
omkomt4--,,gilb]t3 ,heel laat 9 d5 avond
 komt e9delijk ,antronius ?uis1 met 't  
zegg5 7en dat is e5 onheilspell5d       
voorteek567 dat hij erge maagpijn       
heeft4--,,jacob3 ,wa>om is dat e5 sle*t 
voorteek58--,,gilb]t3 ,omdat er dan     

niets te et5 valt3 wat to* kun-je       
v]wa*t51 wanne] de hui%e] niet wel      
is8--,,jacob3 ,en _h hij dan w]kelijk   
maagpijn8--,,gilb]t3 ,z erg1 dat hij    
alle5 wel drie kapo55 z\ hebb5 v]slond51
 als iem& ze hem voor niets _h          
gegev54--,,jacob3 ,v]tel me nu e5s hoe  
't met het maal g+4--,,gilb]t3 ,all]e]/ 
w]d aan d5 hui%e] e5 s*otel met         
boon5meel voorgezet3 dat is e5 ko/ die 9
 g9ds*e /ad gewoonlijk aan 't lage      
volkje wordt v]ko*t4 ,hij bewe]de dat   
hij ze gebruikte als e5 middeltje teg5  
all]lei kwal54--,,jacob3 ,met je hoevel5
 zat-je aan tafel8--,,gilb]t3 ,soms a*t 
( neg52 o4a4 ook de bek5de gele]de      
,v]pius di5 je wel k5t en dan de oud/e  
zoon des huizes4--,,jacob3 ,wat kreg5   
die te et58--,,gilb]t3 ,hoe8 ,hebb5 dan 
matige m5s*5 niet g5oeg aan hetge5      
,mel*is$ek aan ,abraham voorzette to5   
deze vijf kon+5 v]slag5 _h8--,,jacob3   
,dus3 brood alle58 ,kwam er dan ge5     
toespijs8--,,gilb]t3 ,ja wel            
iets4--,,jacob3 ,wat8--,,gilb]t3 ,ik    

me51 als ik me go$ h]9n]1 dat wij neg5  
mond5 aan tafel w>5 en voor die neg5    
mond5 telde ik zev5 blaadjes sla die 9  
e5 s*otel met azijn drev51 zond] olie   
wel te v]/aan4--,,jacob3 ,en v]orb]de   
,antronius alle5 zijn                   
boon5pap8--,,gilb]t3 ,ja4 ,want hij _h  
die voor e5 kle9igheidje geko*t4 ,hij   
v]bood e*t] niet dat iem& die 9 zijn    
buurt zat e5s met hem mee proefde4 ,ma> 
't s*e5 wel wat onbeleefd d5 arm5       
uitgehong]d5 man van de voor hem be/emde
 spijs te b]oov54--,,jacob3 ,en w]d5 die
 zev5 slablaadjes nog gesn$51 zooals 9  
't v]haaltje van di5 vrek die de        
komijnkorreltjes 9 /ukk5                
sne$8--,,gilb]t3 ,ne53 ma> to5 zij die  
't e]/ aan de beurt w>5 om zi* te b$i55 
de slablaadjes hadd5 opgemaakt1 doopt5  
de &]5 hun brood 9 d5 azijn4--,,jacob3  
,wat kwam er nog na de zev5             
blaadjes8--,,gilb]t3 ,wat z\ er nog &]s 
kom5 dan kaas1 het besluit van elk5     
maaltijd8--,,jacob3 ,en 0 dat nu zoo    
dagelijks het d9]8--,,gilb]t3 ,dat      

s*eelt niet veel1 behalve dat 't maal   
wel e5s iets royal] 01 wanne] ,m]curius 
hem op e5 dag e5s wat gun/ig gez9d 0    
gewee/4--,,jacob3 ,wat kwam er          
dan8--,,gilb]t3 ,dan liet hij wel e5s   
voor e5ige c5t5 e5 pa> tross5 v]s*e     
druiv5 koop54 ,da>mee maakte hij dan 't 
geheele gez9 blij4--,,jacob3 ,dat kan   
haa/ wel niet &]s4--,,gilb]t3 ,ja1 ma>  
wel te v]/aan alle5 9 d5 tijd dat de    
druiv5 't go$koop/ zijn4--,,jacob3 ,dus 
buit5 d5 h]f/tijd 0 hij zoo v]kwi/5d    
niet8--,,gilb]t3 ,ja zek] wel4 ,er zijn 
da> 9 die /ad v>5slui die e5 soort van  
kle9e mossel5 opviss*51 voornamelijk bij
 de riol54 ,ond] e5 eig5a>dig g]oep v5t5
 ze hun wa> rond4 ,soms liet hij van    
deze kooplui wel e5s voor e5 dubbeltje  
mossel5 koop54 ,dan z\ je gezegd hebb5  
dat er 9 dat huis e5 bruil(tsfee/ gevi]d
 w]d2 want er moe/ vuur aangemaakt word5
 om de mossel5 te kok51--al moe/ 't dan 
ook heel snel 9 zijn w]k gaan4 ,en die  
s*otel di5de dan na de kaas als         
dess]t4--,,jacob3 ,e5 vreemd soort van  

nag]e*t6 ,ma> kwam er nooit vlees* (    
vis* op tafel8--,,gilb]t3 ,t5 gevolge   
van mijn kla*t5 en aanm]k+5 w]d 't e5   
beetje royal]4 ,ma> als hij e5s e*t d5  
smull] wilde ui?ang51 dan 0 de volgorde 
d] g]e*t5 ongeve] deze4--,,jacob3 ,da>  
b5 ik b5ieuwd na>4--,,gilb]t3 ,9 de e]/e
 plaats w]d er dan e5 soepje gegev5 dat 
ze dr1 'k weet niet wa>om1 e5           
meid5soepje noem54--,,jacob3 't ,zal    
zek] e5 heel kra*tige soep              
wez54--,,gilb]t3 ,met de volg5de +r$int5
 toeb]eid3 e5 pot vol wat] wordt op 't  
vuur gezet2 da>9 word5 e5ige brokk5     
koei5kaas gegooid1 zoo h>d als /e51 want
 je hebt e5 bijl noodig om ze kle9 te   
krijg54 ,wanne] die /ukk5 door de w>mte 
van het wat] langzam]h& oploss51 gev5 ze
 aan het wat] e5 kleurtje1 zoodat 't    
niet me] zuiv] wat] kan heet53 dat      
soepje di5t om de maag te               
praep>e]54--,,jacob3 't ,lijkt wel      
v>k5sko/4--,,gilb]t3 ,9 de twe$e plaats 
komt op tafel e5 /ukje vlees* van d5    
buik van e5 oude koe1 al e5 ve]ti5 dag5 

gel$5 gebrad54--,,jacob3 ,erg fris*     
ruikt dat zek] niet me]4--,,gilb]t3 ,dat
 kun-je d5k54 ,ma> da> is wel e5        
middeltje teg54--,,jacob3               
,welk8--,,gilb]t3 ,ik wil 't je wel     
zegg51 ma> ik b5 bang dat je 't zult    
gaan navolg54--,,jacob3                 
,natuurlijk4--,,gilb]t3 ,ze kluts5 e5 ei
 9 w>m wat]4 ,met dat sopje begiet5 zij 
het vlees*4 ,en z fopp5 ze t5 m9/e de   
oog51 al kan m5 de reukorgan5 niet      
misleid51 want de onfriss*e lu*t dr+t   
door alles he54 ,wanne] 't e5 va/5dag   
is1 die vis* 9 plaats van vlees*        
v]eis*t1 dan word5 soms e5 /uk ( drie   
g\dk>p]tjes1 niet e5s zoo heel groot1 op
 tafel gezet1 (s*oon er zev5 ( a*t et]s 
zijn4--,,jacob3 ,en v]d]                
niets8--,,gilb]t3 ,niets dan die /e5h>de
 kaas4--,,jacob3 ,e5 vreemd soort van   
,lucullus1 van wi5 je me da> v]telt4    
,ma> hoe is 't mogelijk dat zoo'n s*raal
 maal voor z veel ga/5 voldo5de kon     
wez51 vooral wanne] ze niet ontbet5     
hadd58--,,gilb]t3 ,ne51 erg] nog6 je    

weet niet dat met de kliekjes van dat   
maal ook nog s*oonmo$]1 s*oondo*t]1 de  
jong/e zoon1 e5 di5/meisje en e5ige     
kle9e k9d]5 moe/5 gespijzigd            
word54--,,jacob3 ,je v]groot mijn       
v]wond]+ 9 plaats van ze weg te         
nem54--,,gilb]t3 ,ik kan 't je ook      
moeilijk uitlegg51 als ik niet e]/      
bes*rijf hoe we aan tafel               
zat54--,,jacob3 ,nu1 doe dat            
dan4--,,gilb]t3 ,antronius _h de        
ho(dplaats1 t]wijl ik als buit5gewoon   
ga/ aan zijn re*t]h& zat4 ,re*t teg5ov] 
,antronius zat ,or?rogonus1 naa/ dez5   
,v]pius1 en nev5s ,v]pius e5 zek]e      
,/rategos1 e5 ,griek van geboorte4 ,l9ks
 van ,antronius zat zijn oud/e zoon4    
,kwam er soms nog e5 &]e ga/ bij1 dan   
kreeg die e5 plaats na> zijn rang en    
wa>digheid4 ,aanvankelijk 0 er niet 't  
m9/e geva> ( ond]s*eid 9 't re*t van zi*
 te b$i551 behalve dat er 9 de soepbord5
 van de voornam]e ga/5 brokk5 van die   
koeiekaas drev54 ,ma> met vi]           
wijnfless*5 en wat]k>aff5 w]d er        

doorgaans e5 soort van omhe9+ gevormd1  
zoodat niem& 't ge5 op tafel /ond kon   
aanrak5 7behalve miss*i5 de drie p]son5 
voor wie de s*otel jui/ geplaat/ 07 (   
hij _h zoo onbes*aamd moet5 wez5 om ov] 
die omhe9+ he5 te wipp54 ,ma> die       
soept]r9e bleef ook niet e5s lang op    
tafel /aan2 spo$ig w]d die weggehaald1  
want er moe/ wat ov]blijv5 voor de &]e  
l$5 van het gez94--,,jacob3 ,wat at de  
re/ van het gezels*ap dan8--,,gilb]t3   
,die8 ze smuld5 op hun mani]4--,,jacob3 
,hoe dan8--,,gilb]t3 ,ze weekt5 hun     
klei-brood 9 di5 wijn van oud5          
droesem4--,,jacob3 ,zoo'n maaltijd kan  
niet heel lang dur54--,,gilb]t3 ,o1     
dikwijls me] dan e5 uur4--,,jacob3 ,hoe 
is dat 9 vr$esnaam mogelijk8--,,gilb]t3 
,wanne]1 zooals ik je da>ev5 v]telde1   
alles 0 wegg5om5 wat geva> liep opgeget5
 te word51 dan w]d de kaas gebra*t1     
wa>van m5 niet bang behoefde te wez5 dat
 iem& met e5 gewoon tafelmes er iets z\ 
kunn5 afs*rapp54 ,v]d] bleef die        
he]lijke wijnmo] /aan en i$] hield zijn 

brood4 ,en aan dat dess]t w]d5 dan      
all]lei v]telseltjes opg$is*t4 ,9 di5   
tuss*5tijd zat de vr\w5v]gad]+ te       
et54--,,jacob3 ,en het                  
di5/p]soneel8--,,gilb]t3 ,dat _h niets  
met ons te mak54 ,die gebruikt5 hun     
middagmaal en hun avondet5 op de voor h5
 be/emde ur54 ,ma> op e5 geheel5 dag    
bra*t5 zij da>mee nauwelijks e5 half uur
 zoek4--,,jacob3 ,ma> hoe 0 hn          
et58--,,gilb]t3 ,n\1 dat kun-je zelf wel
 rad54--,,jacob3 ,wat gaat dat bij de   
,duits*]s to* &]s6 ,die hebb5 nauwelijks
 g5oeg aan e5 uur voor hun ontbijt2 net 
zoo veel voor hun twaalf-uurtje2 &]half 
uur voor hun middagmaal2 twee ur5 voor  
hun ho(dmaal 's avonds4 ,en wanne] ze   
zi* niet go$ kunn5 vollad5 met lekk]5   
wijn1 met vo$zaam vlees* en smakelijke  
vis*1 dan loop5 ze weg bij hun mee/] en 
word5 soldaat4--,,gilb]t3 's ,l&s wijs1 
's l&s e]6--,,jacob3 ,de ,italian5 hebb5
 we9ig zorg voor hun keelgat4 ,ze hebb5 
liev] geld dan lekk] et51 en ze zijn    
sob] van natuur ook1 niet alle5 uit     

gewoonte4--,,jacob3 ,nu v]wond]t 't mij 
niets me] dat je zoo mag] en s*raal     
hi]he5 t]uggeke]d b5t4 ,e] moet ik me   
v]wond]51 dat wij je nog lev5d t]ug zi51
 vooral omdat je vroeg] zoo gew5d wa>t  
aan kapo551 patrijz51 duifjes en        
fazant54--,,gilb]t3 ,nu1 ik gelo(       
w]kelijk dat ik er 't lev5 bij +es*ot5  
z\ hebb51 wanne] ik niet e5 middeltje _h
 b$a*t4--,,jacob3 't ,ziet er sle*t uit 
wanne] m5 tot zulke middeltjes zijn     
toevlu*t moet nem54--,,gilb]t3 ,ik wi/  
g$aan te krijg5 dat mij1 to5 ik er sle*t
 begon uit te zi51 bij elk maal e5 vi]de
 "p van e5 gebrad5 kip w]d              
voorgezet4--,,jacob3 ,nu zul je we] gaan
 oplev54--,,gilb]t3 ,niet zoo heel erg4 
,da> w]d e5 heel kle9 kippetje geko*t om
 vooral niet te veel uit te gev51 e5    
kippetje wa>van er zes niet g5oeg z\d5  
zijn1 om e5 ,pool met e5 go$e maag voor 
zijn ontbijt te di554 ,en als ze dat    
di]tje geko*t hadd51 gav5 ze 't ook niet
 e5s te et5 om ge5 ko/5 te mak5 en zoo  
w]d er van dat mag]e en s*rale bee/je e5

 vleugel ( e5 b\tje gekookt1 t]wijl 't  
kipp5lev]tje aan 't jong/e zoontje van  
,or?rogonus w]d gegev54 ,d5 b\illon     
dronk5 de vr\w5 er e5 pa> mal5 van af1  
nadat er telk5s we] opnieuw wat] op     
gegot5 w]d4 ,en zoo kwam dan 't b\tje   
droog] dan puim/e5 vr mij te /aan en    
smakelooz] dan e5 v]molmd /uk h\t4 ,de  
b\illon 0 niet me] dan l\t]             
wat]4--,,jacob3 ,en to* heb ik wel      
gehoord dat 't gevogelte 9 die /reek    
heel ov]vlo$ig is en lekk] en go$koop   
ook4--,,gilb]t3 ,dat is zoo2 ma> 't geld
 is zoo'n man als ,antronius nog        
liev]4--,,jacob3 ,door zoo'n lev5tje z\ 
je g5oeg ge/raft zijn als je de erg/e   
zonde hadt b$rev53 bijv4 d5 ,paus hadt  
g$ood ( 't graf van ,/4 ,piet] hadt     
ontwijd4--,,gilb]t3 ,ma> lui/] nu na> de
 re/ van mijn v]haal4 ,je weet er zijn 9
 elke week vijf dag5 wa>op vlees* mag   
geget5 word54--,,jacob3 'k ,weet 't ma> 
al te go$4--,,gilb]t3 ,nu1 dan ko*t5 ze 
9 de week twee kuik5s4 ,dond]dags gav5  
ze vr1 dat ze v]get5 hadd5 ze te koop51 

om niet op di5 dag e5 geheele kip op    
tafel te moet5 zett5 ( om iets te moet5 
ov]lat54--,,jacob3 ,die ,antronius heeft
 veel van d5 vrek ,h>p>go uit 't        
blijspel van ,plautus6 ,ma> op va/5dag51
 wat voor e5 middeltje _h je dan om 9 't
 lev5 te blijv58--,,gilb]t3 ,dan _h ik  
aan n mijn] vri5d5 opg$rag5 om voor mijn
 geld op elk di] dag5 drie ei]5 te      
koop51 twee voor d5 maaltijd midd5 op d5
 dag1 n voor 't avondet54 ,ma> nu gav5  
mij de vr\w5 9 plaats van de duur       
geko*te v]s*e ei]5 onfriss*e ei]5 9     
ruil1 zoodat ik nog dankba> mo*t wez5   
wanne] n van de drie ei]5 eetba> 04     
,e9delijk _h ik mij voor mijn eig5 geld 
ook e5 vaatje wijn van wat bet]e        
qualiteit aanges*aft3 ma> de vr\w5 brak5
 't vaatje op5 en zog5 er b9n5 enkele   
dag5 e5 deel van leeg1 wa>ov] ,antronius
 erg boos 04--,,jacob3 ,zoo 0 er to*    
iem& die m$elijd5 met je _h4--,,gilb]t3 
,m$elijd58 ,ne5 wa>a*tig niet6 ,ze      
hield5 mij voor e5 veelvraat en         
vreetzak1 omdat ik 9 mijn ntje zveel    

spijs kon v]sl9d54 ,da>om wa>s*uwde     
,or?rogonus mij ook zoo nu en dan1 dat  
ik rek5+ moe/ h\d5 met 't klimaat en    
voor mijn gezondheid moe/ zorg5 en      
v]telde mij van e5ig5 onz] l&sli$51 aan 
wie e5 al te groote eetlu/ f d5 dood1 f 
e5 zw>e ziekte _h bezorgd4 ,to5 hij zag 
dat ik mijn li*aam dat n door h>d w]k5 n
 door gebrek aan et5 en k door          
ziekelijkheid v]zwakt 01 door e5ige     
v]snap]+5 die de apo!k]s da> v]va>dig5  
uit pitt5 van pijnappels ( van pompo55  
en melo551 tra*tte aan te /]k51 /ookte  
hij e5 g5ee%e] die ond] zijn k5niss5    
behoorde op1 om mij e5 matig5 lev5sregel
 voor te s*rijv54 ,deze de$ 't met      
groote nauwgeze!id4 ,ma> ik m]kte spo$ig
 dat hij opge/ookt 04 ,ik liet 't hem   
ev5wel aanvankelijk niet bem]k54 ,to5   
hij al me] en me] bij mij a&rong en er  
ge5 e9de kwam aan zijn opm]k+51 zei ik  
e9delijk3 ,hoor e5s1 mijn wa>de1 wat je 
da> zegt1 is dat ern/ ( gekheid8 ,ern/1 
zei hij4 ,wat raad je mij dus te do58   
,eet 's avonds 9 't geheel niet en doe  

t5 m9/e de helft wat] bij je wijn4 ,ik  
la*te ov] di5 pra*tig5 raad4 ,als je mij
 dood wilt hebb51 dan z\ het voor mijn  
zwak1 mag] en uitgeput li*aam re$s de   
dood zijn als ik nmaal 't avondet5      
ov]sloeg4 ,ik heb dat al z dikwijls     
proefond]v9delijk gezi51 dat ik 't niet 
nog e5s bege] te probe]54 ,wat moet er  
volg5s uw idee wel gebeur51 wanne] ik   
mij van avondet5 on?\d na e5 z s*raal   
middagmaal g5ot5 te hebb58 ,en w\ je dat
 ik z'n s*raal wijntje nog met wat] g+  
aanl5g58 ,als( 't niet veel bet] w>e    
zuiv] wat] te dr9k5 dan wat] met        
wijndroesem4 ,ik b5 er zek] van dat     
,or?rogonus je heeft opge/ookt mij dit  
te gaan zegg54 ,hij la*te zoo'n beetje  
en bond zi* wat 94 ,ik b$oel nu jui/    
niet1 ze] gele]de ,gilb]t1 dat ge u 's  
avonds geheel en al van et5 moet on?\d54
 ,je mag wel e5 eitje proev5 en e5      
glaasje wijn dr9k54 ,zoo leef ik ook4   
,m5 kookt voor mij e5 ei bij 't         
avondmaal4 ,da>van neem ik de helft van 
't dooi] voor mij zelf1 de &]e helft    

geef ik aan mijn zoontje2 da>na dr9k ik 
e5 halv5 roem] wijn en /ude] ik tot diep
 9 d5 na*t4--,,jacob3 ,en 0 't wa> wat  
die m$icus v]telde8--,,gilb]t3 ,zond]   
e5ige b$5k+ nam ik 't aan4 ,e5s kwam ik 
bij toeval1 van de mis kom5de1 door de  
/raat wa>1 zooals e5 mij v]gezell5de    
k5nis zeide1 die dokt] woonde4 ,ik wilde
 zijn int]ieur e5s zi54 ,het 0 jui/ e5  
,zondag4 ,ik klopte aan3 de deur g+ op53
 ik klim de trap op en v9d d5 dokt] met 
zijn zoon die tev5s voor kne*t speelde1 
aan zijn maal4 ,al wat er op tafel 0    
opg$i5d1 w>5 e5 pa> ei]51 niets         
&]s4--,,jacob3 ,bleeke m5s*5            
zek]8--,,gilb]t3 ,vol/rekt niet4 ,ze    
zag5 er allebei welg$aan uit1 ze hadd5  
e5 friss*e1 gezonde kleur1 lev5dige     
oog54--,,jacob3 ,haa/                   
ongelo(elijk4--,,gilb]t3 'k ,v]tel je   
wat ik met eig5 oog5 gezi5 heb4 ,en niet
 alle5 leeft hij op die mani]1 ma>      
v]s*eid5e &]51 van voorname familie en 9
 go$5 do54 ,gelo( me3 veel et5 en dr9k5 
is e5 kwe/ie van gewoonte1 niet van     

natuur4 ,omgeke]d1 als iem& er zi*      
langzam]h& aan gew5t1 zal hij 't z v]   
br5g5 om 't zelfde te do5 wat de        
,grieks*e wor/ela> ,milo de$1 die op n  
dag e5 heel rund v]zwolg4--,,jacob3     
,go$e ,god1 als m5 met z we9ig zijn     
gezondheid kan bew>51 wat mak5 dan de   
,duits*]s1 de ,engels*51 de ,d55 en de  
,pol5 e5 nuttelooze onko/56--,,gilb]t3  
,heel wat1 en dat nog wel met groote    
s*ade aan hun gezondheid en aan hun     
gee/4--,,jacob3 ,ma> wat 0 dan to* de   
r$5 dat jij niet g5oeg hadt aan dat     
beetje et58--,,gilb]t3 ,omdat ik me aan 
e5 heel &]5 lev5sregel _h gew5d en 't   
voor mij te laat 0 om mijn lev5sregel te
 v]&]54 ,ma> ov]ig5s h9d]de mij m9d] 't 
te-we9ig d] spijz51 dan wel dat ze      
b$orv5 w>54 ,twee ei]5 z\d5 voldo5de    
wez51 als 't ma> v]s* gelegde w>53 n    
roem] wijn z\ g5oeg zijn1 als er 9      
plaats van wijn ma> ge5 v]s*aald bo*t   
ges*onk5 w]d4 ,de helft van 't brood z\ 
kunn5 vol/aan1 als er 9 plaats van brood
 ma> ge5 gebakk5 klei w]d               

voorgezet4--,,jacob3 ,en dat die        
,antronius z gi]ig 01 t]wijl hij er zoo 
w>mpjes 9 zat6--,,gilb]t3 ,ik d5k dat   
hij wel e5 kapitaal van ta*tigduiz5d    
dukat5 zal hebb5 bezet54 ,en er g+ ge5  
ja> voorbij wa>9 er niet e5 ov]w9/ van  
wel duiz5d dukat5 bij kwam1 om 't m9/e  
ma> te noem54--,,jacob3 ,en zijn zoons1 
voor wie dat geld w]d opgepot1 w>5 die k
 zoo zu9ig8--,,gilb]t3 ,ja1 ?uis t5     
m9/e4 ,ma> buit5%uis w]d 't geld er     
doorgebra*t met ,wijntje en ,trijntje en
 dobbelspel4 ,en t]wijl hun vad] er     
bezwa> teg5 maakte van zelfs voor de    
deftig/e ga/5 e5 kle9igheid uit te gev51
 v]lor5 de jongelui soms 9 n na*t ze/ig 
dukat5 met spel54--,,jacob3 ,zoo wordt  
vaak zoek gebra*t1 wat met s*rap5 is    
bije5 g]aapt4 ,ma> zeg me1 wa> ga je    
?ans he51 nu je uit zulke gev>5 ong$e]d 
b5t g]$8--,,gilb]t3 ,na> de gezellige   
eettafel van die ,frans*e he]51 om da>  
de s*ade die ik g9ds gel$5 heb1 wat 9 te
 hal54          99       99       99    
99       99   ,,inh\d   ,erasmus door   

,cd4 ,busk5 ,huet   #a4 ,*>on1 de ve]man
 van de ond]w]eld   #b4 ,de             
ontevr$5-gehuwde ( het huwelijk   #c4   
,h]b]g5 9 ,duits*l&   #d4 ,het spook (  
de duivelbann+   #e4 ,g\dmak]ij   #f4   
,de pa>d5koop]   #g4 ,de pa>dlooze ridd]
 ( v]di*te adel   #h4 ,de vr\w5raad     
#i4 ,de b$eva>t  #aj4 ,het sprookjesmaal
  #aa4 ,s*ipbreuk  #ab4 ,vrekkige       
rijkdom          99       99       99   
99       99