,university of ,michigan ,digital ,libraries47 ,transcriber's note3 ,tilde g in old ,tagalog which is no longer used is marked as g4 ,paalala ng nagsalin3 ,may kilay ang mga salitang ng1 mga1 at iba pa upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng ,tagalog na sa ngayon ay hindi na ginagamit4 ,,aklat ,,na ,,pagamutan ,,ni ,,dr4 ,,tissot ,,ang ,,mahusay ,,na ,,paraan nang pag gamot ,,sa ,,man,,ga ,,maysaquit ayon sa aral ,,ni ,,tissot4 ,,tinagalog1 hinusa at dinagdagan ng ,m4,r4,p4 ,fr4 ,manuel ,blanco1 ,exprovincial sa rden ni ,san ,agustn2 at ngayo1i1 ipinalimbag na panibago nang ,m4,r4,p4 ,fr4 ,felipe ,bravo1 casalucuyang ,provincial1 sa naturang rden4 #b4 ,,edici,n ,,manila1 #aiaf4 ,,libreria ,y ,,papeleria --3,,de3-- ,j4 ,,martinez ,moraga #cd-cf1 ,caldern #ajh y ,real #aec-aee1 ,intra4 ,imp4 de ,j4 ,martinez1 #g ,estraude4--,binondo4 ,,pr,,logo4 ,mi objeto en escribir en idioma tagalog este tratado1 traducido casi todo del ,aviso al pueblo del clebre ,tissot1 no ha sido otro que aliviar los indios enfermos1 cuyo desamparo1 que he presenciado no pocas veces por razon de mi oficio1 me ha conmovido hasta lo sumo4 ,entregados en manos de unos ,curanderos ignorantsimos1 embusteros y estafadores1 se ven precisados permanecer en una cama por muchos meses1 abandonar todos sus quehaceres1 y gastar lo poco que tienen y repartirlo con los que han hecho trato de curarlos1 y todo esto veces en enfermedades que con suma facilidad puede curar cualquiera que tenga1 alguna tintura de la ,medicina4 ,a mi llegada cierto pueblo fu testigo de una peste de calenturas intermitentes que apenas dejaban casa libre2 y sin embargo de que eran muy fciles de curar1 no observ que los indios ,curanderos las tratasen de modo que se conociese que ellos entendian lo que era aquello4 una semejante conducta eran consiguientes los estragos que me sorprendieron entonces4 ,cabalmente por aquel tiempo lleg mis manos la apreciable obra del ,aviso al ,pblico del incomparable ,tissot2 la que inmediatamente empec traducir al tagalog1 ansioso de comunicar estos pobres indios un tesoro tan rico4 ,por lo que hace el lenguaje1 como nadie tenga obligacin de escribir en el mejor estilo posible1 y sindome esto por otra parte muy penoso1 lo he hecho del mismo modo que hablo ordinariamente con el indio1 esto es1 en estilo llano4 ,yo estoy ciertsimo de que los indios me entienden bien1 y que perciben claramente lo que quiero decirles3 pues por espacio de muchos aos en que me he ocupado en hablar con ellos sobre mil materias y asuntos diferentes1 he tenido sobrado tiempo para hacer esa experiencia3 por consiguiente no tengo recelo de que queden sin entender este tratado aquellos indios para quienes se destina4 ,por otra parte1 algunos ejemplares de l trasladados de mano1 y que corren hoy dia entre ellos1 me convencen de lo mismo4 ,he visto con admiracin que ya saben distinguir unas calenturas de otras1 y que ya las dan el mismo nombre que va puesto en este libro3 que las tratan del mismo modo que en l se ordena1 y que logran el efecto deseado3 todo lo cual me ha causado un placer indecible4 ,de todo esto infiero1 que para el objeto que me he propuesto1 y escribiendo para indios1 para nada es necesaria la elegancia del estilo4 ,en el idioma mismo castellano corren innumerables obras1 de las cuales muchas de ellas carecen enteramente de elegancia1 y otras aun de propiedad1 y lo que es peor 7y seria fcil demostrarlo con una obra bien conocida y aplaudida hoy dia7 estn llenas de defectos no pequeos1 sino muy graves en el lenguaje4 ,sin embargo1 ellas andan en manos de todos1 y son buscadas con ansia1 y leidas con gusto y provecho por razn del mrito que verdaderamente tienen4 ,las composiciones escritas con elegancia en lengua tagala1 se disputa si las entiende el comn de los indios4 ,yo creo firmemente que ellos no han de ser de mejor condicin que los espaoles y dems europeos1 los cuales ms fcilmente comprenden una oracin un perodo escrito en estilo llano1 que en estilo difcil y adornado4 ,tengo muchas pruebas que me inducen creerlo as4 ,bajo de este supuesto1 muchas cosas poda haber escrito yo mismo con elegancia1 y no lo he hecho de intento1 temeroso de que no me entiendan bien1 y fundado en que ms vale que lo pague el estilo1 que el que sufra el enfermo4 ,de aqu es que1 por el conocimiento y largo estudio que he hecho de los alcances del indio1 he evitado todo lo posible el hacer perodos largos1 y oraciones muy compuestas3 y asi yo no me he ceido la letra ni aun al mtodo de los ,autores1 de donde he trasladado las materias1 sino que he procurado hablar siempre muy poco y lo preciso1 trasladando nicamente la sustancia1 y acomodndolo al mismo tiempo al genio y modo familiar de hablar que veo usan entre s estos naturales4 ,si aun de este modo no se logra que los indios ,curanderos aprendan tratar metdicamente las enfermedades seguramente menos se lograr con los medios puestos en prctica hasta ahora1 esto es1 con los libros escritos en lengua espaola1 que andan en sus manos1 y de los cuales generalmente nada entienden1 lo menos los que viven en las provincias distantes de ,manila3 y aunque los entiendan1 poco ningn fruto sacarn1 como en efecto no lo sacan de su lectura4 ,dos son los libros conocidos entre ellos1 el tratado del ,p4 ,clain1 y el del ,p4 ,santa ,mara4 ,este ltimo excepcin de la breve y curiosa exposicion que hace de las virtudes de las plantas de ,filipinas1 en lo perteneciente al modo de curar las enfermedades de nada sirve1 y aun en ciertos casos pueden ser muy perniciosas las curaciones empricas que propone4 ,el tratado del ,p4 ,clain1 aunque escrito con algun cuidado1 tiene defectos irreparables4 ,en primer lugar1 en infinitos casos no ha hecho ms que amontonar sin exmen varias especies de plantas1 como propias para la curacin de algn mal1 y suponindolas de iguales virtudes1 en fuerza de los informes seguramente tomados de los mismos indios2 siendo as que las virtudes de muchas de ellas son enteramente opuestas las de las otras1 y algunas plantas son de uso peligroso4 ,en segundo lugar1 las curas que propone en varias enfermedades son meramente empricas1 y as como pueden sanar1 pueden tambin hacer mucho dao4 ,en tercero y ltimo lugar1 dicho ,autor trata tan superficialmente1 y con estilo y mtodo tan confusos1 la importantsima y delicada materia de las calenturas1 que1 adems de no ser de mrito alguno cuanto all ensea1 es necesario saber bien el espaol para entenderle2 y estoy muy cierto de que muchos espaoles no comprendern aquel artculo2 no sabrn hacer la debida distincin entre calenturas y calenturas4 ,en otros artculos de menos importancia est tolerable1 y es digno de aprecio el apndice de las plantas que trae al fin1 y del que me he servido en muchas ocasiones4 ,con lo que llevo dicho no pretendo persuadirme que todos los indios indiferentemente han de entender este mi tratado4 ,el mismo ,tissot1 escribiendo para europeos de la clase del pueblo1 se hace cargo de lo mismo1 y confiesa que sern muy pocos los que entendern su obra4 ,pero advierto y digo1 que con tal que haya una sola persona que le entienda en un pueblo1 ella sola puede hacer bienes incalculables los enfermos4 ,en ,filipinas se debe esperar tambien mucho de los ,padres ,curas1 de los ,maestros de escuela1 de los espaoles nacidos en el pas1 y de otras personas que1 por razn de su trato con europeos1 tienen ms penetracin y luces que los pobres indios de las sementeras4 ,en cuanto los equivalentes sucedneos de los simples que trae ,tissot1 en su obra1 pondr en seguida una tabla en donde ver claramente el lector1 que nada he hecho de nuevo1 que no se halle fundado bien en el apndice de los sucedneos que se halla al fin de la dicha obra de ,tissot1 bien en los libros impresos en el pas1 y que andan en manos de todos1 ya tambien en la autoridad de algunos ,botnicos clebres1 como ,linneo1 etc4 ,hecha esta diligencia1 ninguno tendr que decir nada de mis sucedneos4 ,veo muchos1 aun espaoles1 muy tmidos en el uso de las medicinas simples1 que no son del uso de los europeos2 y apenas quieren persuadirse que en estas islas se halla1 como en los paises ms privilegiados1 una multitud inmensa de vetables de virtudes maravillosas4 ,yo no he formado nunca un concepto tan mezquino de las riquezas y providencia paternal de nuestro ,dios2 antes creo que en todos los paises ha criado cuanto puede necesitar el hombre en salud y en enfermedad4 ,jams he pensado que un pobre indio1 para curarse unas tercianas1 tenga precisin de hacer un viage al ,per para comprar dos reales de ,quina ni que para vomitar1 tenga que ir hasta el ,brasil para comprar la ,hipecacuana4 ,antes por lo contrario1 mi me basta saber que una planta no nace naturalmente en el pas1 para persuadirme desde luego que para nada es all necesaria4 ,el ,abate ,herbs y ,panduro en su ,historia del hombre 7creo que en el tomo #g47 sostiene y amplifica este mismo pensamiento con la erudicin y fuerza que acostumbra4 ,el autor de la ,flora medical de las ,antillas1 en la primera pgina del prlogo de su sabia obra1 cita la autoridad de las memorias de ,trevoux1 en donde se afirma resueltamente lo mismo que yo dije arriba1 y se aade3 que basta el observar las plantas que nacen en un pas1 para inferir desde luego las enfermedades que en l son mas comunes4 ,pero yo no debo detenerme ms en esto1 pues cualquiera que haya meditado algo detenidamente sobre el orden admirable que el ,criador del universo ha establecido en todas las cosas1 an las ms mnimas1 fcilmente convendr en ella4 ,estoy muy cierto1 pues1 de que en las islas tenemos mucho ms de lo que podemos desear para el caso1 y que el indio se curar con los simples del pas con tanta seguridad como los espaoles que tanto confian en las medicinas de ,europa4 ,finalmente los equivalentes de primera necesidad1 en varias enfermedades que no admiten treguas1 en casos en que no es fcil el recurso ,manila1 como la ,dita y el ,iguio1 han sido experimentados centenares de veces en toda clase de personas de todos sexos y edades1 con un efecto felicsimo y sin sombra de peligro3 comprubelo el que quiera1 y cuando quede sorprendido de los buenos efectos1 entonces conocer1 que nada he ponderado4 ,estando1 pues1 los resultados por la inocencia de dichos simples1 y siendo estos bien comunes y conocidos1 nada se puede oponer contra su uso1 por que contra la experiencia no hay respuesta4 ,en esto que he dicho ahora nada afirmo que no sea comn con el modo de pensar de los hombres mas hbiles de ,europa1 cuyos esfuerzos hace medio siglo se dirijen con feliz xito 7observando las virtudes de las plantas indgenas7 libertar aquellos hermosos paises de la servidumbre de tener que llevar de las dos ,indias una gran multitud de simples costa de mucha plata4 ,lea el que quiera el prefacio las ,disertaciones ,botnicas de ,linneo1 escrito por el ,editor1 y alli se encontrar con mucho ms de lo que llevo dicho1 y se asombrar de la bondad y portentos del ,altsimo1 que con tanta largueza ha proveido las necesidades del hombre en todos los paises del ,universo4 ,por conclusin advierto que en este mi trabajo1 que no ha sido pequeo1 me he servido de la ,obra de ,buchan1 de la del ,doctor ,martin ,martinez1 del ,rozier y de ,linneo en aquellos casos en que ,tissot omite el tratar de algunos males enfermedades3 todo en obsequio y beneficio de los pobres indios que viven lejos de la ,capital1 y aun de los espaoles enfermos que1 falta de ,facultativos europeos1 se ven no pocas veces precisados ponerse en manos de los ,curanderos del pas4 ,vale4 ,nota4 ,en este tratado no hablo por varios motivos de las enfermedades venreas2 como tampoco de la que llama el indio mal viento1 por ser muy confusas las explicaciones que me han dado de ella1 y por tanto no puedo asegurar qu enfermedad equivale4 ,,tabla4 ,de las sucedneos equivalentes puestos en este ,tratado en lugar de los que trae ,tissot en su ,obra4 ,asclepias4 ,en ,filipinas he visto muchas especies de ,asclepias1 pero no me he atrevido proponer ninguna de ellas por las razones que se pueden ver en ,rozier4 ,en su lugar he puesto la ,aristoloquia que supone ,tissot ser sucedneo4 ,borraja7,sigang dagat74 ,esta planta1 nombrada as por el indio1 es borraja verdadera2 pero no la de ,espaa4 ,es muy pelosa y de mucho jugo2 las hojas muy tiernas se pueden comer cocidas4 ,es la llamada ,borago indica por ,linneo4 ,clamo aromtico7,tagbac74 ,esta planta es bien conocida de los naturales4 ,en los libros del pas pasa por clamo aromtico2 pero no lo es sino la ,renealmia de ,linneo4 ,aunque no es el clamo1 no puede ser daoso su uso1 como lo est indicando su olor1 y por ocupar en la naturaleza un lugar entre el jengibre y otras plantas semejantes2 y an puede ser mejor que el mismo clamo4 ,cebada7,arroz en cscara74 ,as lo previene ,clain y ,tissot2 y una esperiencia continua me ha enseado ser un equivalente excelente1 lo menos para los indios4 ,cerrajas7,tagolinao74 ,as se halla escrito en los libros del pas2 pero el tagolinao no es especie de ,sonchus1 sino otra cosa distinta4 ,sin embargo sin el ms mnimo recelo puede tomarse interiormente1 como lo acredita la misma experiencia4 ,chicoria7,dilang usa74 ,los indios1 llaman dilang usa1 sigang dagat y tabacotabacohan una planta cuyas hojas estn pegadas la tierra1 pero la caa de las flores sube derecha4 ,otros llaman sigang dagat una especie de borraja1 y as se ha de entender en este libro4 ,dilang usa no es chicoria2 pero se puede tomar interiormente sin riesgo alguno2 sus hojas se comen cocidas4 7,clain no llama dilang usa la chicoria1 sino sigang dagat1 y as debe enmendarse lo dicho en la primera impresin74 ,quina7,obat ,macabuhay74 ,la quina es una especie de ,smilax1 y tambin lo es el obat3 el macabuhay es una especie de ,menispermo2 pero por ser ya usadas con suceso en ,medicina y conocidas en las islas estas dos plantas1 las he puesto en lugar de la quina1 que es difcil adquirir lejos de ,manila4 ,cicuta7,talamponay74 ,en ,filipinas yo no s que es la ,cicuta2 lo menos yo no la he podido encontrar4 ,en este supuesto y siendo indispensable poner un equivalente de ella en este tratado para la curacin del ,cancro1 observ que en la disertacin de ,linneo intitulada ,medicamenta ,graveolentia1 se propone para aquel caso la ,datura de la cual es una especie la que los indios llaman talamponay4 ,no era suficiente el que yo la propusiese2 era dems necesario sealar la dsis4 ,para esto empez experimentarla en mi mismo1 empezando por cantidades muy pequeas4 ,de este modo he llegedo tomar en un dia y de una vez sola el peso de una dracma de un real de las hojas3 y si alguno acostumbrado ya su uso1 quiere tomarla dos veces al dia1 mucho ms habiendo motivo grande para hacerlo1 no dudo que podr tomar ms del peso de un real4 ,lo que he experimentado1 pues1 en mi mismo es lo siguiente3 #a4 ,se ha de usar del talamponay verde1 que nace de suyo en cualquiera parte1 y cuya flor es blanca1 y no del morado que suelen plantar los indios en sus casas1 pues usan exteriormente de sus hojas1 aplicndolas los abscesos apostemas en el principio para repeler1 cuya virtud tienen efectivamente4 #b4 ,la hoja verde 7despus de pesada la cantidad7 se muele simplemente en una taza de loza con un palito pequeo1 y se hace pldoras1 como guisantes de grandes de modo que se puedan tragar fcilmente enteras1 echando cada una en media cucharada de agua fria4 #c4 ,es malo masticar la hoja2 pues de este modo1 aun una cantidad de ocho granos de trigo causar vahidos de cabeza3 es1 pues1 necesario hacerla pldoras pelotillas como he dicho1 y tragarlas enteras2 de este modo nada malo absolutamente se advierte ni se siente1 y se puede tomar una cantidad grande2 pero siempre es preciso que el enfermo empieze por poco1 y que aumente todos los dias la dosis1 mientras no sienta alguna novedad4 #d4 ,en algunas indisposiciones del estmago es un remedio eficaz y pronto1 y establece un rden admirable en las funciones de aquella vscera y de los intestinos1 abre el apetito1 provoca una traspiracin muy suave1 proporciona un sueo regular y tranquilo1 y me parece tambin 7aunque no lo puedo asegurar todava de cierto7 que calma al momento los dolores reumticos4 #e4 ,algunos indios1 y an algunas mugeres1 lo han tomado del mismo modo1 y han sentido sus buenos efectos4 #f4 ,los dolores del cancro los calma seguramente1 aunque ignoro si el largo uso de las pldoras podrn causar la curacin entera de este mal1 pues mis observaciones no llegan ms que hasta este punto4 ,despues de la impresin primera de este libro he logrado ver un ejemplo pasmoso de la vida de esta planta4 ,una muger casada del pueblo de ,bauang habia perdido las partes interiores de la nariz con una llaga psima1 que se iba extendiendo4 ,por de fuera no se notaba sino que la nariz se iba hundiendo hacia abajo4 ,la enferma no poda andar sin mucho trabajo1 por que con el movimiento se estremecia la llaga1 y le causaba mucho tormento4 ,en este estado tom el talamponay1 en pldoras2 y aunque en las dos primeras semanas apenas sinti alivio1 despues de unos cuatro meses le consigui tan grande que se cur perfectamente1 y vive hoy dia con mucha salud4 ,fuese cancro otra cosa su enfermedad1 ello es que san del todo4 #g4 ,a falta del ,opio y del ,ladano pueden servir dichas pldoras de equivalente muy bueno4 ,concluyo que para proponer esta planta no he procedido de ligero1 sino fundado en la autoridad de un hombre tan grande como ,linneo y en la experiencia4 ,por tanto en lugar de encargar con ,rozier que se procure extirpar esta planta perjudicial1 aconsejar que procure cada uno tener un pi en un rincon de su huerto4 ,todos saben lo que es el opio1 el ludano1 la belladona1 la cicuta2 y sin embargo de llamarse tsigos1 son unos medicamentos hericos tomados en la dosis conveniente3 luego la dosis1 y no las plantas1 es lo que puede hacer dao4 ,uno que comiese una cantidad excesiva de alimento1 tal vez moriria4 ,vidit ,deus cuncta quae fecerat1 et erant valde bona4 ,el ,talamponay es especie de ,datura1 y se acerca mucho la llamada ,metal por los ,botnicos4 ,las ramas de la planta son dicotomas ahorquilladas4 ,la flor es de una pieza muy grande1 y se abre por la noche4 ,el fruto est erizado de puntas inclinado hacia la tierra4 ,las hojas son lampias1 de un verde plido1 y con ngulos en las orillas4 ,sus propiedades son muy raras1 y por eso la manda extirpar ,rozier4 ,por ningun caso deben tomarse sus semillas interiormente para dormir1 pues su uso es muy peligroso4 excepcin de las ovejas1 que he visto con admiracin comen con ansia el fruto1 ningun animal toca esta planta4 ,coclearia7,taquip suso1 taquip cohol74 ,esta planta1 se ha escrito en el pas1 que son berros1 y en efecto tiene su sabor1 pero en realidad el taquip suso no es sino una especie de ,hidrocotile4 ,contrayerba7,dusay ,guisol74 ,esta planta1 tomada interiormente1 no puede ser daosa1 sin embargo de que no es la contrayerba como han escrito algunos en ,filipinas2 pues habiendo yo logrado ver unas flores de ella1 he observado que es una especie de ,kaempferia4 ,escila7,bacong74 ,as ,clain en el lugar citado1 en donde trae el modo de preparar la raiz4 ,dos plantas conocen los indios con el nombre de ,bacong3 la una es en efecto la ,escila1 y sta es la que se debe usar4 ,su raiz tiene cascos como la cebolla4 ,la otra planta no es ,escila1 sino especie de ,hypoxis4 ,su raiz no tiene cascos1 y no se debe usar de ella4 ,por esta semejanza en los nombres se dijo en la primera impresin que el bacong no era ,escila4 ,tambin creo que1 adems de las dos plantas dichas1 hay otra otras que el ,indio llama bacong4 ,espritu de azufre7,el zumo de limon con miel con jarabe de verdolagas74 ,as se previene en el apndice de los sucedneos en la ,obra dicha de ,tissot3 y debo advertir que es un equivalente admirable y digno de usarse4 ,hipecacuanha7,iguo ,aguo74 ,entre una gran multitud de plantas que trae ,clain en su tratado para vomitar1 he escogido el iguo aguo1 nicamente por requerirse poca dosis4 ,el iguo1 rbol que jams apreciaremos dignamente1 y ms conocido en lo antiguo que lo que es en el dia1 por lo que me ha enseando una larga experiencia1 es un vomitivo admirable1 y en mi concepto especfico seguro en las calenturas ptridas4 ,es una especie de ,turroea4 ,de l hace mil elogios el ,p4 ,fr4 ,ignacio de ,mercado1 religioso agustino1 en un manuscrito suyo4 ,la corteza que es la que se usa1 es un poco amarga1 y su olor algo desagradable4 ,en ,filipinas tenemos la verdadera ,hipecacuanha1 que es la ,psychotria pubescens de ,linneo1 pero como por desgracia no es conocida1 qu adelantaba yo con proponerla8 ,hojas de ,sen7,acapulco ,sontng ,catanda74 ,las hojas de ,sen son una especie de ,cassia1 de las cuales he visto varias en ,filipinas4 ,exceptuando la ,caafstula1 que es una de ellas1 las dems purgan poco4 ,el motivo que he tenido para proponer el ,acapulco1 que es la especie ,alata de ,linneo1 es por ser planta comn y conocida1 y por que su virtud purgativa es ms notable que en las otras especies1 aunque tampoco muy grande4 ,jalapa4 ,la ,jalapa1 las hojas de ,sen y el ,cremor1 que seala ,tissot en su excelente purga del nmero #ba1 son ingredientes que solamente en ,manila podr encontrar el indio3 y as los que viven lejos de la capital1 tienen que contentarse con los vegetales purgantes ya conocidos y usados en el pas1 que son los mismos que se proponen en aquel nmero como suplentes4 ,se toman solos1 y tambien combinados de diversos modos4 ,otros infinitos purgantes indgenos con muy varias preparaciones hay propuestos en los libros del pas2 y ojal nuestros sabios ,facultativos se tomasen el trabajo de analizarlos1 y de instruirnos de su uso ms ventajoso1 en lo que harian una obra muy grata los ojos de ,dios1 y de infinito bien para los pobres indios1 y aun para todos los que vivimos en las ,islas2 pues yo estoy ntimamente persuadido que un suceso feliz coronaria sus esfuerzos4 ,malvas7,colotan74 ,la planta llamada por los naturales colotan colotcolotan no es malva1 sino una especie de urena1 que tiene una glndula pequea en la vena del medio en la pgina inferior de hoja1 y es la que ,linneo llama urena multifida4 ,no obstante esto1 como pertenece la familia de las plantas malvaceas1 puede muy bien usarse4 ,adems de esto1 hay una especie de malva verdadera2 pero como el indio no la conoce ni la da nombre1 no la he propuesto4 ,tambin debo advertir que muchas veces toman los naturales por equivocacin en lugar del colotan una especie de ,triumffela2 pero por la glndula de la parte inferior de la hoja de que habl arriba se conoce el yerro4 ,tampoco estn hendidas las hojas de esta otra planta4 ,mercurio7el ,mercurio con manteca y sebo en rama74 ,los ,facultativos tendrn mucho que censurar aqu1 cuando1 en lugar de la trementina de ,venecia que propone ,tissot en el nmero #bh1 he propuesto el sebo4 ,pero se han de hacer el cargo de que no siendo en ,manila1 en las provincias es imposible adquirir aquel ingrediente por falta de boticas y tiendas de semejantes drogas4 ,an el mercurio solamente se debe la piedad del ,cura4 ,por otra parte yo no lo he propuesto ms que para la mordedura del perro rabioso2 y en esta parte los efectos maravillosos1 que he visto con el mercurio preparado con la manteca y el sebo1 son los mismos que promete ,tissot4 ,ninguno se ha muerto hasta ahora1 aunque han sido algunas docenas los mordidos que se han curado de aquel modo1 y uno de ellos acometido ya de los accidentes de la muerte4 ,es verdad que el sebo tiene el olor fastidioso un poco2 pero en ,filipinas donde no hay otra cosa mejor 7tal vez la habr1 pero nadie se dedica buscarla71 es preciso pasar por ello2 mucho ms cuando la manteca1 mantenindose fluida siempre por razn del calor1 no presenta una materia apta en esta tierra para envolver en si misma al mercurio2 pero aadindola el sebo se incorpora muy bien4 ,orozuz ,regaliza7,saga74 ,la planta llamada saga1 conocida de todos1 no es el orozuz1 sino una especie de ,abrus4 ,en las islas se substituye en lugar de orozuz1 y por esto tambien yo la he puesto en este libro1 pero como las hojas tienen un sabor ms notable que la raiz1 en lugar de tomar sta1 he aconsejado que se use de las hojas4 ,pez 7,emplasto de77,la brea de la tierra74 ,en las toses y otros afectos del pecho1 es un equivalente admirable1 igualmente que en el ,croup de los nios1 y an en el reuma etc4 ,quina7,dita74 ,la dita no es quina3 es el ,echites scholaris de ,linneo4 ,este rbol precioso es muy conocido y muy comn1 y lo seria todava ms1 si los indios no cortaran por desgracia muchos para hacer artesillas de su madera1 que es muy fcil de trabajar4 ,por una muy larga serie de experimentos1 puedo afirmar que es un equivalente admirable de la quina1 y tal vez ms apropsito para este pas4 ,cuantos elogios pueda yo hacer de sus virtudes siempre sern escasos4 ,en todas las especies de calenturas1 en las ligeras indisposiciones de estmago1 en las ,aphtas1 y en todos los casos en que puede hacer tendencia la corrupcin1 desempea con perfeccin las funciones de la misma quina4 ,se puede administrar si se quiere en la misma dsis y del mismo modo que ella4 los que tengan recelo de usar de la dita1 les dir3 que algunas mugeres toman1 por consejo de los ,curanderos de la tierra1 la leche que destila de la corteza herida en algunas enfermedades propias de su sexo4 ,la leche del rbol es cabalmente lo peor que se puede tomar de l3 por tanto usando de la corteza despojada de su leche y seca al sol1 ninguna sospecha debe quedar de su inocencia4 ,algunos dirn1 que podia haber propuesto otros amargos que producen las ,islas1 tales como el ,macabuhay1 el ,macaisa1 el ,manungal1 la ,suma ,abutra1 al ,cayutana1 la ,pepita de ,s4 ,ignacio1 etc4 esto respondo1 que yo no quiero quitarles su mrito estos amargos y otros que conozco2 digo nicamente que mis investigaciones solamente han tenido por objeto la dita1 y habiendo hallado que corresponde perfectamente1 mis deseos1 y siendo por otra parte un rbol bien conocido1 no me he cuidado mucho de extender mis observaciones sobre los otros4 ,debo finalmente advertir que la dita florece solamente en abril1 7 lo menos as sucede en la provincia de ,batangas47 ,el fruto consiste en dos folculos largos ms de un pi1 retorcidos como un cordel1 y delgados como una paja de centeno1 y dentro estn alojadas las semillas en hilera4 ,las semillas tienen como medio dedo de largo1 y en cada extremo estn dotadas de un milano2 por esta sola seal se conocer el rbol fcilmente4 ,salago7,uno de los ingredientes de la purga nmero #ba74 ,es la ,daphne foetida4 ,sus flores son amarillas1 bastante bellas4 ,el fruto maduro es encarnado4 ,en ,batangas las flores del salago1 son ms pequeas1 feas y tristes4 ,en los bosques se da otra especie que es la ,indica con las flores amontonadas 7creo que son blancas7 en cabezuela4 ,yo hablo de la primera especie conocida y usada en ,bulacn4 ,tmase regularmente en pldoras hechas con los polvos de las hojas y miga de pan4 ,para un hombre robusto basta el peso de cuatro granos de las hojitas4 ,purga los humores gruesos4 ,salvia7,sambong74 ,ningn parentesco tiene el sambong1 que es una especie de coniza1 con la salvia4 ,sin embargo como el sambong1 es ya tan usado y conocido en el pas1 y se substituye frecuentemente en lugar de la otra planta1 no he querido variar nada4 ,sauco7,alagao74 ,ninguna cosa se ha repetido tanto en los libros del pas1 como el que el alagao es el sauco de ,europa3 sin embargo de que no hay afinidad alguna entre ellos4 ,el alagao es la ,premna de ,linneo4 ,las flores del alagao1 administradas en la misma dosis y en los mismos casos en que se prescribe el sauco1 de ninguna manera son daosas1 aunque se den los nios1 como yo lo he visto muchas veces4 ,ningn recelo1 pues1 debe haber en continuar en su uso1 y podr producir los mismos efectos que el sauco aunque de otro modo4 ,en los resfriados y calenturillas originadas de destemplanza del cuerpo1 as como en la traspiracin obstruida hace bellsimos efectos2 y por tanto los indios hoy dia guardan en sus casas las flores secas4 ,la corteza hace orinar mucho4 ,semilla semen contra7,niogniogan74 ,en lugar de la semilla semen contra1 recomendada por los ,facultativos para la expulsin de las lombrices1 he puesto el fruto del arbusto llamado por los indios niogniogan4 ,es el ,quisqualis de ,linneo1 y reconocido por excelente para el efecto4 ,trtaro emtico7,salagsalag ,pacupis ,pepinillo de ,san ,gregorio74 ,en lugar del trtaro emtico1 que es difcil adquirir ljos de ,manila1 y que no es muy conveniente ande en manos de indios1 he propuesto la planta llamada como dije arriba4 ,es un vomitivo excelente1 y ms activo que el ,yguio4 ,los indios estn instruidos en su manejo4 ,es la ,trichosanthes amara4 ,todo lo dicho en este artculo no lo he escrito para los indios1 sino para satisfacer los reparos que puedan oponer los sucedneos los espaoles instruidos1 en cuyas manos venga parar este libro4 ,,sa ,,mangagamot na ,,tagalog ,,na ,,babasa ,itong librong quinasusulatan nang manga paraan nang pag-gamot sa manga maysaquit ay gaua nang totoong dunong na tauo na si ,tissot ang ngalan1 at inialay niya sa manga maysaquit na nagtatahan sa buquid sa manga nayong malalayo sa bayan4 ,caya doon sa boong ,europa hindi lamang ang hindi ,mdico1 cundi pati nang manga matataas na ,mdico ay canilang minamahal at pinupuring totoo3 sapagca malinao at mariquit ang pagsasaysay nang manga sarisaring nararamdaman nang nangagcacasaquit nang iba1t1 iba1 na dahil doon sa pagsasaysay na yao1i1 sinoman macahuhula1t1 macacaquilala cun anong bagay na saquit ang tungmama sa tauo4 ,ang isa pa roo1i1 ang caramihang gamot na ipinagbibilin niya sa manga mangagamot1 ay ualang liuag hanapin4 ,caya nga yata1 nang dumating sa aquing camay itong caguilaguilalas na libro1i1 pagcaraca aquing isinalin sa uicang tagalog1 aua co sa manga mahihirap na maysaquit na tagalog4 ,houag isipin ninyo1 na yaong manga gamot na nabibilin dito1i1 ualang cabagsican1 sapagca ualang liuag gauin4 ,bagcus yaong manga mangagamot na nagtuturo sa manga maysaquit nang manga maliliuag1 at nang cun anoano ang pangalan1 ay sila ang hindi maalam1 at sila rin ang nananampalasan sa buhay nang manga tauong caauaaua2 at bucod dito canilang pinagdarayaan at pinag-gugulan nang malaqui1 bago hindi cailangan4 ,gayon din cun inyong ituloy gauin yaong manga cadatihan ninyong pag-gamot na cun papaano1 at yaong manga painom na at ang manga tapaltapal1 inyong quinabisanhan hanga ngayon1 ay houag cayong umasang magpapagaling sa manga maysaquit4 ,itong libro at ang manga nabibilin dito1i1 yaon ang catungculan ninyong pagpilitan sundn1 at totoong daling maquiquita ninyo ang caniyang galing4 ,,tandaan ,nang manga gamot na cailangang ihanda1t1 ingatan nang ,mdicong tagalog sa caniyang bahay4 ,ang isang botellang balat nang ,ditang binayo1 at ag-ag sa sinamay na masinsin4 ,yaong botella1i1 doroonan nang taquip na daluro4 ,ang isang botellang balat nang ,iguio na babayohin din at aag-aguin sa sinamay na masinsin4 ,ang botella1i1 tatacpan nang dalurong mahigpit4 ,maminsanminsan hangoin doon ang ,iguio at ibilad4 ,ang ilang bunga nang ,salagsalag ,pacupis 7,pepinillo de ,san ,gregorio71 napapaltan nang bago taontaon4 ,ang isang balaongang dahon nang ,salago1 at ang isa pang balaongang dahon nang ,acapulco ,sonting4 ,itong lahat na damo ay tuyo cun gagamitin4 ,ang isang botellang ,cremor na bibilhin sa ,maynila4 ,ang halagang apat na pisong ,man na bibilhin din sa ,maynila4 ,ang timbang anim1 sangpuong pisong ,mercurio na yao1i1 bibilhin sa ,maynila1 at itatago sa garrafa4 ,ang mercurio1i1 cailangan sa quinagat nang asong ol-ol4 ,ang isang botellang ,salitre1 na pati ito1i1 bibilhin sa ,maynila4 ,ang ilang ,pepita ni ,s4 ,ignacio1 sa ,catbalogan4 ,ang ilang caputol na sungay nang usa1 na sinunog4 ,ang halagang dalauang pisong ,ruibarbo1 na babayohin at itatago sa botella4 ,ang isang magaling na timbangang munti4 ,cun masama ang timbangan1 hindi sucat gamitin1 at cun minsan ang gamot na titimbangin doon1 ay macacamatay sa maysaquit4 ,masama naman ang timbangang malaqui1 lalo pa cun cacaonti ang titimbangin doon4 ,ang ilang sanga1t1 ugat nang ,bulacan4 ,ang manga sanga1i1 gangadaliri calaqui1 na pagpuputlinputlin at ibibilad nang malauon sampon nang ugat1 bago itago sa paliyoc na may taquip na ibibitin sa suloc nang cosina4 ,itong damo1i1 cucunin pag natuyo ang bunga4 ,,ang ,,mahusay na paraan ,,nang ,,paggamot ,,sa ,,man,,ga ,,maysaquit ,,cap,,tulo #a4 ,ang manga dahilan iquinapagcacasaquit nang tauo4 ,prrafo ,i4 ,ang unang nacacapagcasaquit sa tauo1 ay ang calacasan nang pag-gaua2 yaon bagang tauong nagsasaquit gumaua1 na ualang tahan arao-arao1 na hindi nagpapahinga4 ,cun minsan ang gayong tauo1i1 manhihina1 at manlalata1 at maliuag magsauli sa caniyang datihang lagay na magaling2 cun minsan naman magcacasaquit nang garrotillo sintac1 maguiguing tica caya4 ,datapoua1t1 cun hindi ma-aari ang di siya gumaua1 uminom siya nang suero1 gatas nang baca1 calabao3 cun maliuag sa caniya ito1i1 uminom nang tubig na dinoonan nang sa icatlong bahaguiag suca4 ,ang manga babayi ay maraling magcasaquit1 gaua nang paghabi1 pananahi1 pagdurugtong nang abac1 sapagca mahirap ang calagayan nang catauan doon sa pag-gaua noong manga gauang yaon4 ,ang bagay sa canila1 ay manaog sa lupa arao-arao1 at magtanim nang anomang bagay na damo doon2 cun gayon ang singao nang lupa1 ang paghipo nang manga damo1 at ang paglibang nang loob ay totoong macababauas nang canilang hirap4 #b4 ,ang nagcasaquit dahil sa cainaman nang pag-gaua1 cun minsan yungmayayat at natutuyo ang catauan2 at ang gamot sa saquit na ito1i1 ang suero na iinomin nang malauong panahon2 saca ang baos nang tubig na malacoco2 at cun mahabang arao guinaua na ito1 ang isusunod sa catapusan ay ang gatas nang baca1 calabao1 cambing4 ,ang manga bagay na maiinit pati nang matubig magatas hindi maigui sa saquit na ito4 #c4 ,mayroong isa pang bagay na cahinaan cayayatang dala nang caual-an1 caruc-haan1 cun ang hanap nang tauo1i1 hindi magcasiyang canin3 cun hindi magaling ang quinacain1 cun masama ang tubig1 at saca nahihirapan nang pag-gaua4 ,ang bagay sa saquit na ito1i1 ang magaling na cacanin1 at ang caonting alac4 #d4 ,mayroong ibang tauo1 na caya nagcacasaquit1 sapagca siya1i1 nagpahinga napatahan sa quinalalag-yang malamig cun siya1i1 napagod1 at galing sa malaquing gaua3 caalam-alam ang masasapit niya ang siya1i1 urungan nang pauis nang catauan4 ,cun minsan itong singao nang catauan na talagang lalabas1 ay napapasaloob1 at nacacahila nang manga garrotillo1 tica1 sintac manga clico4 ,marami ang namamatay dahilan dito4 ,pag sungmasam ang damdam at nahahalata na ang dahilan nang saquit ay ang pagtahan sa malamig1 ang maysaquit cucunan nang dugo pagcaraca1 babaosan nang tubig na malahininga1 at paiinomin nang bilin sa nmero #a1 na malacoco cun inumin4 ,masamang painumin nang gamot na papauis1 at lalaqui ang saquit4 #e4 ,gayon ding pinagmumul-an nang pagcacasaquit ang malamig na tubig na iniinom nang tauo cun siya1i1 nainitang totoo4 ,caya cun minsan ay nagcacasaquit nang garrotillo1 tica1 clico3 cun minsan namamaga ang atay at ang tiyan1 sungmusuca1 hindi maihi1 at parating bibilingbiling sa hihigan1 na di macatahan4 ,ang nagcacasaquit nang gayon1 cucunang agad nang maraming dugo1 saca babaosan sa tubig na malacoco4 ,susumpitin ang maysaquit nang tubig na malacoco na may caonting gatas2 paiinoming parati nang tubig na malacoco rin1 na ang sa icalimang bahagui ay gatas2 cun ualang gatas1 paiinumin nang bilin sa nmero #b2 lalag-yan naman nang manga basahang babad sa tubig na mainit-init sa liig1 sa dibdib at sa tiyan4 #f4 ,cun minsan ang tauo1i1 inaabot nang ulan sa daan1 at ang mabuting gauin niya pagdating sa bahay1 ay magbihis siya at maligo agad sa malacocong tubig nang houag siyang magcasaquit2 at cun lag-yan nang caonting sabn ang tubig1 lalo pang mabuti4 ,ito lamang gamot na ito macacauala cun minsan nang clico1 sintac nang tauo pagca nabas ang caniyang manga paa4 #g4 ,ang isa pang iquinasasama nang catauan nang tauo1i1 ang pag-inom nang alac4 ,ang tauong totoong ungmiinom nang alac1 maraling tumanda2 cun minsan hinihica1 namamaga ang dibdib at nagcacasaquit nang bagaybagay na saquit1 na maliuag mauala1 sapagca hindi matablan nang gamot ang caniyang payat na catauan4 #h4 ,nacasasama naman sa catauan nang tauo ang pagcain nang bunga nang cahoy na hindi pa hinog na totoo4 #i4 ,mayroong isa pa manding masama1 na marahil canin nang tagarito sa ,filipinas1 yaong bagang itinitinda1 na ang pangala1i1 suman1 empanada1 oocan1 calamay1 madhoya1 tinapay na hindi alza1 na paraparang nacasisira sa sicmura2 at saca nanhihila nang lagnat1 manga bicat1 at sarisaring sibol sa catauan nang tauo4 ,,cap,,tulo #b4 ,ang manga dahilang iquinalalaqui nang manga saquit nang tauo4 #aj4 ,ang salang pag-gamot sa maysaquit1 yaon ang totoong iquinalalaqui nang caniyang saquit3 cun minsan pinipilit mapauisan ang maysaquit2 at ang lahat na bagay na mainit guinagaua1 at ipinaiinom doon1 sapagca ang isip nang maraming tauo1i1 ang pagpauis ay nacauauala sa lahat na saquit4 ,datapoua1i1 mayroong manga saquit1 na hindi bagay doon ang pauis1 sapagca hinahacot nang pauis ang pinacatubig na calahoc nang dugo1 at caya ang dugo1i1 lumalapot1 natutuyo1t1 umiinit4 ,caya nga yata hindi bagay sa nalalagnat ang triaca1 ang alac1 at ang lahat na nacacapagpapauis sa tauo4 #aa4 ,ang manga maysaquit tinatabingan1 quinucumutan1 linilibutan nang maraming tauo1 sinasarhan naman ang lahat na pinto1t1 dungauan2 itong lahat na gauang ito1i1 nacacahirap sa maysaquit1 at nacacalubha sa caniya2 na ang ualang saquit ma1i1 hindi macacapagtiis noon4 ,caya masamang gauin yaong manga gauang yaon1 lalo na cun ang idinaraying nang maysaquit ay ang init1 at cun naquiquita namang tuyo ang caniyang balat1 ang manga labi1 ang dila1 at ang lalamuhan at saca mapula ang ihi1 at cun ang ibig niyang totoo ay ang manga bagay na malamig4 #ab4 ,ang ipinacacain sa maysaquit1 ay isa namang nacasasama sa caniya4 ,ang isip nang nag-aalaga sa maysaquit na yaon ay mamamatay1 cundi pacanin nang manga bagay na magaling2 caya binibigyan nang masarap na sabao1 itlog1 broas1 carne1 at nang iba pa1 na paraparang masama sa maysaquit1 at caya na-aalamang masama1 ay cun minsa1i1 lungmalaqui ang lagnat pagca cain noon3 siya1i1 sungmusuca1 nag-iilaguin1 nasisira ang bait1 at linalabsan nang mancha1 para nang pinaiinom mandin nang lason4 ,caya gayo1i1 sapagca anomang isilid sa sicmura nang tauo na may dumi sa loob1 nabubuloc pagdaca at nacasasama bagcus sa caniya4 ,cailangang linisin muna ang sicmura1 at painomin ang nalalagnat nang manga bagay na nacacatunao nang manga malalagquit na dumi doon4 ,uala isamang nalalagnat na tauo na namatay dahil sa gutom3 at alin mang nalalagnat1 di man pacanin nang anoman sa loob nang ilang lingo1 hindi ma-aano1 houag lamang maual-an siya nang tubig4 ,caya pacatalastasing maigui nang mang-gagamot1 na yaong maysaquit na marumi ang dila1 na nananab-ang nang pagcain1 at mapait ang bibig2 ang dungmoroal1 ang parating mabaho ang hininga1 pati nang ini-iilaguin1 ito anaquing ganitong maysaquit ay hindi sucat big-yan nang carne1 sabao1 itlog1 triaca1 at nang iba pang manga maiinit3 at hindi mangyayaring macuha yaong duming malagquit sa sicmura1 cund painumin nang maraming totoong tubig na nacacatunao noon4 ,at nang maalaman cun anong ipaiinom doon1 ay basahin dito sa libro ang manga bilin doon sa sariling captulo nang saquit na yaon4 #ac4 ,catungculan namang maalaman nang nag-aalaga sa maysaquit1 na masamang purgahin siya pasucahin pagca bagong nagcasaquit3 cun minsan ang pasuca sa manga saquit na iba1t1 iba nacacasira1t1 nacacahirap sa sicmura1 sa baga at sa atay1 at nagdadala nang ibang masama4 ,ang purga nacacasama1t1 nacacagulo sa lahat na bituca1 na yaon ang iquinamamatay nang tauo4 ,at nang maalaman cun cailan bagay sa maysaquit ang purga at ang pasuca1 hanapin ang pangalan nang saquit dito sa libro sa caniyang captulo at doon sasabihin ang gagauin4 ,nota4 ,dahil sa casam-an nang pag-gamot sa manga maysaquit dito sa ,filipinas1 ang maraming tagalog ay idinaraying nilang may matigas sa canilang tiyan2 at bagamn hindi nacacamatay yaong saquit na yao1i1 cun minsan nacagugulo sa manga catungculan nang sicmura1t1 bituca4 ,itong saquit na ito1i1 maliuag gamutin2 magaling doon ang suero nmero #ag1 ang pldoras nmero #ah1 pati nang sa #eg2 maigui rin ang manga gulay at ang manga saguing etc4 na nacagagaling-galing cun malaon4 ,,cap,,tulo #c4 ,ang gagauin nang tauo1 capag nararamdaman1 na siya1i1 magcacasaquit na4 #ad4 ,caya mahahalata nang tauo na malapit na siyang magcasaquit1 cun hindi siya malicsi1 masipag na para nang dati2 cun nananab-ang nang pagcain2 cun masaquit-saquit ang sicmura2 cun madaling mapagod1 cun mabig-at ang caniyang ulo1 cun mahaba ang tulog1 datapoua1t1 hindi mahimbing2 cun siya1i1 ga namamanglao1 at masaquit nang caunti ang dibdib2 cun inurungan nang pauis1 cun madali siyang pauisan2 cun hindi husay ang pagtiboc nang pulso1 cun siya1i1 guiniguinao na parati4 ,cun gayon ang manga nararamdam nang may catauan1 malapit na siyang magcasaquit4 #ae4 ,pagca ganoon ang damdam1 ang gagauin niya1i1 houag titiquim siya nang carne1 sabao1 itlog2 alac2 houag siyang magsasaquit gumaua3 inomin niya ang bilin sa numero #a #b1 ga dalaua tatlong botella carami maghapon3 cun aayao siya doo1i1 uminom nang tubig na malacuco na huhulugan nang caunting suca4 ,cun ualang suca1 ang dalauang botellang tubig na malacuco ay doonan nang caunting asn1 at yaon ang inomin4 ,cun baga mayroong pulot ay mabuting lag-yan ang tubig nang tatlo apat na cuchara noon4 ,magaling naman ang tubig na pinagbabaran nang bulaclac nang alagao2 na-aari pati ang suerong malinao4 ,saca siya1i1 magsumpit nang tubig na malacuco1 nang bilin sa nmero #e4 ,cun gayon ang gaua nang tauo cun sungmasama ang damdam1 magpatuloy man ang caniyang pagcacasaquit1 caalam-alam hindi siya lulubha4 ,,cap,,tulo #d4 ,ang mahusay na gaua sa may manga malalaquing saquit4 #af4 ,touing sasabihin dito sa librong ito1 na ang maysaquit ilalagay sa husay1 gagauin ang lahat na nauutos dito tungcol sa cacani1t1 iinumin noon1 at sa isusumpit sa caniya2 at caya tambing sinasabi co dito nang houag cong uliting parati doon sa casaysayan nang baua1t1 isang saquit4 #ag4 ,cun ang tauo1i1 maysaquit na1 at ang init at ang lagnat ay totoong nararamdaman na1 ang mahusay na susundin ay ganito4 ,houag lilibutin nang tauong marami ang maysaquit1 at masama ang ingay at ang init doon sa tinatahanan niya4 ,cailangan namang mahanginan ang silid2 datapoua1t1 houag ilagay ang maysaquit doon sa dinaraanan nang hangin2 touing iihi1 mag-iilaguin1 itatapon agad ang dumi2 cun baga pacacanin ang maysaquit1 ang ipacain doo1i1 ang tinapay na dinurog sa tubig na marami2 ang tubig na may tinapay1 pacuculoin sa apoy hangan sa matunao ang tinapay1 saca sasalain1 at siya lamang ang iinomin niya4 ,cun ualang tinapay1 na-aari ang linugao at ang basabasa4 ,masama ang harina nang trigo1 sapagca hindi pa luto sa apoy4 #ah4 ,mapacacain naman ang maysaquit nang manga bungang hinog nang cahoy1 di man lutuin2 datapoua1t1 ang hilao pa hindi sucat ipacain sa tauo1 cundi pacalutuin muna sa tubig4 ,caya ang saguing ang manga1 ates1 ang albay1 ang duhat ang sapinit1 ang dalandan1 at ang iba pang bungang hinog na hinog nang cahoy1 ay macacain nang maysaquit1 sapagca macaguiguinhaua sa caniya yaon4 #ai4 ,ang maysaquit painumin nang malimit nang alin man doon sa sinabi co na sa prrafo #ae4 #bj4 ,cun hindi nananabing macadalaua arao-arao ang maysaquit1 ay cailangang sumpiting minsan man lamang touin arao1 nang bilin sa nmero #e2 at yaon din ang gagauin cun hindi marami ang inaiihi1 cun mapula ang ihi1 cun tila naghuhunghang ang maysaquit1 cun malaquing totoo ang lagnat1 at masaquit ang ulo1t1 bay-auang1 cun ibig sumucang parati4 ,ang minsang sumpitin ang tauo ay magaling pa sa inomin niya ang apat na gayn tubig2 caya sucat pagpilitang gauin sa maysaquit itong ganitong pagsumpit1 palibhasa1i1 nacacaguinhaua sa caniya2 houag lamang gauin cun pinapauisan4 ,sa librong ito ay sasabihin co1 cun anong magaling isumpit sa baua1t1 isang saquit4 #ba4 ,cun baga nacacacaya ang maysaquit1 magaling ang siya1i1 bumangon sa hihigang maminsanminsan1 sapagca ito1i1 nacacabauas nang saquit nang ulo1 at ang lagnat ay ungmoonti1 at ang isa pa roo1i1 madaling umihi1 pag nagbangon ang tauo4 #bb4 ,arao-arao papalitan ang damit nang hihigan1 at ang sa maysaquit1 datapoua1i1 houag ihahalili roon ang hindi toyong-toyo4 ,,cap,,tulo #e4 ,ang gagauin nang maysaquit na magaling-galing na4 #bc4 ,cun ang tauo1i1 nacalalo na sa panganib nang saquit at maigui-igui na1 itong manga bilin dito ang susundin1 maca siya1i1 umuling magcasaquit4 ,houag cumain siya nang marami1 sapagca hindi macacayanan nang caniyang sicmura4 ,ang caniyang cacanin ay ang isang bagay lamang1 at houag ang sarisari4 ,houag siyang iinom nang maraming tubig1 sapagca hindi lalacas ang caniyang sicmura1 at cun minsan nacacapamaga sa paa yaong pag-inom nang marami2 saca ang maysaquit na magaling-galing na1 ay bagay sa caniya ang siya1i1 lumacad na parati sumacay sa cabayo4 ,cacaonti lamang ang caniyang cacanin cun gab-i4 ,cun baga namamaga ang caniyang paa1 houag alomanahin yaon1 at mauauala pag siya1i1 lumacad1 at gumaling na totoo4 ,cun hindi nananabi minsan man lamang touing icalauang arao cailangang sumpitin1 at lalo pa cun sungmasaquit ang ulo1 at mainit ang caniyang pagcaramdam4 #bd4 ,cun baga magaling-galing man ang maysaquit1 hindi pa siya lumalacas1 cundi parating mahina1 at ang sicmura ay gulo1 at maminsanminsan ga nalalagnat na1 iinumin niya maghapon ang bilin sa nmero #ad1 timbang tatlong bahagui4 ,houag naman siyang magsasaoli sa datihang gaua1 hangan hindi pa siya malacas na totoo4 ,,cap,,tulo #f4 ,ang saquit na ,pulmonang totoo1 na ang baga sa loob nang dibdib nang tauo1i1 ang masaquit1 at yaon din cun minsan ang pinangagalingan nang tica4 #be4 ,pinangangalang ,pulmonang totoo yaong saquit na yaon1 na ang baga sa loob nang dibdib nang tauo1 siya ang namamaga1 na anaqui may sisibol doon4 ,palibhasa1i1 hindi maquita ang naroroon sa loob nang catauan nang tauo1 caya lamang nahahalata na mayroong saquit sa baga nang tauo1 sapagca cun minsan naguiguinao ang maysaquit1 at parating balisa na hindi mandin macatahan2 saca ang humahalili sa guinao na yao1i1 ang init1 na may calahoc na siya1i1 pinangingilabutan nang guinao2 ang pulso1i1 matulin1 malacas1 puno1 matigas1 at husay1 cun hindi malalaqui ang saquit2 cun malaqui ang saquit1 ang pulso1i1 munti malambot at gulo2 dumaraying ang may catauan1 na masaquit saquit ang isang cabilang dibdib2 cun minsan ang uica niya1 na anaqui mayroong siyang mabigat sa ibabao nang puso2 cun minsan ang boong cataua1i1 masaquit1 at lalo pa ang bay-auang2 hindi lumagay ang maysaquit cundi tihaya at bihirangbihira doon sa nagcacasaquit nang gayong saquit1 ang nacacatahan nang pataguilid2 nag-uubo ang may catauan cun minsan1 na ualang inilulura2 cun minsan dungmarahac na may dugong casama2 mabig-at ang caniyang ulo2 nasisira cun minsan ang bait2 ang muc-ha1i1 namumula at cun minsan hindi1 bagcus nag-iiba sa dati1 na cun gayo1i1 mapanganib ang buhay nang maysaquit2 ang manga labi1 ang dila1 ang ngalangala1 pati nang balat ay tuyo2 mainit ang hininga2 ang inaiihi niya ay caunti at mapula cun bago1 cun malauo1i1 marami at hindi lubhang mapula1 at mayroong latac2 nauuhao ang maysaquit at cun minsan ibig niyang sumuca2 datapoua1t1 hindi sucat big-yan nang pasuca1 at mamamatay cun pasucahin4 ,touing gab-i lungmalaqui ang init at ang pag-uubo na ualang nacucuha4 ,ang ilinulura ay may dugong caunting casama1 na sa icapitong arao nauauala4 ,cun minsan ang saquit nang baga1i1 ungmaabot hangan sa lalamunan1 na hindi macalunoc ang maysaquit1 at caya ang isip niya1i1 mayroon siyang garrotillo4 #bf4 ,cun ang saquit ay malaquing totoo1 ay hindi macahinga ang maysaquit cundi locloc2 ang pulso1i1 totoong unti at maralas2 nangingitim ang muc-ha1 pati nang dila2 tungmitingin ang maysaquit sa magcabicabila2 hindi mapalagay2 sira ang bait2 ang isang cabilang camay cun minsa1i1 patay na di maiquibo2 linalabasan nang manchang murado sa dibdib at liig cun siya1i1 lungmulubha1 at namamatay tuloy4 #bg4 ,cun ang gayong saquit ay bigla1t1 malaqui1 cun ang pagca guinao ay malauon1 at ang maysaquit ay totoong naiinitan pagca nacaraan ang guinao1 cun ang ulo1i1 nasisira pagcaraca1 cun ang may saquit ay nag-iilaguin nang darag-is1 pinapauisan nang marami2 cun totoong tuyo ang balat1 nag-iiba1t1 sungmasama ang hichura nang muc-ha1 at hindi dungmarahac1 cun lungmulura1 ay dugo lamang ang lungmalabas1 ay nasasapanganib ang maysaquit4 #bh4 ,ilalagay agad ang maysaquit sa husay 7,captulo #d47 ,houag paiinumin nang malamig na totoo2 iinumin niya ang bilin sa nmero #b1 ang sa nmero #g1 na lalo pang magaling4 ,susumpiting macadalaua man lamang arao-arao nang bilin sa nmero #e4 ,pag nacaraan ang guinao1 sasangrahan pagcaraca1 na ang dugong cucunin1 ay timbang labing dalauang piso1 labing apat cun ang maysaquit ay bata pa at malacas2 itong pagcuha nang dugo siya ang bagay na gamot dito4 #bi4 ,cun ang lagay nang maysaquit ay para nang sinabi co sa prrafo #be1 yaong pagsasangrang yaon ay macacaguinhauang madali sa caniya2 datapoua cun sa loob nang ilang oras ungmooli ang saquit1 ay sasangrahang uli ang maysaquit1 at cucunan nang timbang labing dalaua ring pisong dugo2 ito1i1 sucat na caalam-alam2 datapoua cun baga sa loob nang sampuong oras calahating arao lungmulubha ay cunan pa mandin nang dugo4 ,gayon din1 cun baga nang tauaguin ang mdico1 may ilang arao nang maysaquit ang tauo1 at malaqui ang caniyang lagnat1 cun mahirap ang paghinga1 at hindi dungmarahac1 cun dumahac ay dugo lamang ang nacucuha1 ay sasangrahan din1 may sampuong arao man ang caniyang pagcacasaquit4 ,doon sa dugong nacucuha sa nagcacasaquit nang ,pulmona1 mayroong naquiquitang anaqui balat na maputi sa ibabao2 cun minsan nama1i1 ualang balat na gayn4 #cj4 ,cun ang damdam nang maysaquit ay para nang sinabi co sa prrafo #bf1 ang pagsasangra1i1 hindi macacagaling1 cundi macasasama sa caniya cun minsan4 ,caya mapanganib ang caniyang lagay2 datapoua ang gagauin doo1i1 gayon4 #ca4 ,arao-arao babausan hangan tuhod ang maysaquit nang calahating oras calauon sa tubig na malacuco1 at saca cucumutang maigui4 #cb4 ,touing icalauang oras iinumin niya ang bilin sa nmero #h1 na siya ang totoong magaling na gamot4 #cc4 ,sisipsipin niya ang singao nang tubig na mainit para nang turo sa nmero #ec4 ,cun malubha na ang maysaquit1 hindi ang singao nang tubig1 cundi ang sa suca1 siya ang sipsipin nang malauong panahon4 #cd4 ,magaling ding lag-yan ang maysaquit sa dibdib at sa liig nang bilin sa nmero #i4 #ce4 ,cun ang lagnat ay totoong laqui paiinumin touing oras nang bilin sa nmero #aj1 ga isang cuchara carami1 na maisasama doon sa datihang ipinaiinm sa caniya4 #cf4 ,cun lungmulubha ang maysaquit1 cun para nang dati ang caniyang lagay1 yaon ding manga sinabi co ngayon1 siya ang ituloy gauin doon1 at cun baga gumagaling-galing sa icatlo1 sa icapat sa icalimang arao1 at hindi lubhang malaqui ang pag-uubo1 cun uala nang maraming dugong calahoc ang inilulura1 cun guinha-guinhaua naman ang paghinga1 at malinao sa rati ang caniyang ulo1 cun ang ihi ay marami na1t1 hindi na totoong pula2 ang gagauin lamang doo1i1 ilalagay sa husay1 at susumpitin ang maysaquit touing hapon4 ,cun minsan dinaraanan nang malaquing hirap ang maysaquit sa icapat na arao4 #cg4 ,ang saquit na ,pulmona ay nauauala1t1 nacucuha sa paglura1 at sa pag-ihi3 dito sa ihi nang maysaquit sa dacong icapitong arao mayroong naquiquitang latac na marami1 na ang color ay maputing itim1 at cun minsan nana ang nadoroon4 ,saca hungmahalili ang pauis na nacagagaling sa maysaquit4 ,bago gumaling-galing ang maysaquit1 dinaraanan siya nang hirap na malaqui1 na nacatatacot sa nag-aalaga sa caniya4 ,caya gayn ay ang pinaca camandag nang saquit gungmagala sa catauan2 datapoua1t1 cun guinagamot nang husay ang maysaquit1 hindi maano2 at cun siya1i1 dumahac1 umihi1t1 pauisan1 mauauala yaong hirap na yaon4 ,caya cun daanan noong hirap na malaqui1 houag big-yan nang manga cordial1 triaca1 castor1 ruda1 at macacasama bagcus doon4 ,ang gagauin lamang1 ay susumpitin ang maysaquit nang bilin sa nmero #e1 at doroonan nang basahang babad sa malacucong tubig sa tiyan1 at sa bay-auang2 bucod dito ang guinagauang dati doo1i1 itutuloy na para nang dati4 ,masama sa gayong saquit ang pasuca1 ang purga1 at ang manga bagay na nagpapatulog2 sapagca ang guinagamot noong gayo1i1 naguiguing ticong totoo4 #ch4 ,cun guinagamot nang husay ang maysaquit sa loob nang manga labing apat na arao gungmagaling-galing na siya1 at cun ibig niyang cumain1 sundin ang bilin sa captulo #e2 datapoua1t1 cun mapait ang bibig1 cun mabigat ang ulo1 at nananab-ang nang pagcain1 cailangan siyang purgahin nang bilin sa nmero #aa4 #ci4 ,cun minsa1i1 binabalingoyngoy ang maysaquit na ito1i1 magaling sa caniya2 caya houag ampatin ang dugo1 at tatahan siyang cusa4 ,cun minsan naman nag-iilaguin ang maysaquit1 na ang lungmalabas ay madilao2 datapoua hindi masama ito4 #dj4 ,cun biglang nauala1t1 tungmahan ang pagdahac1 at ang maysaquit ay dinaraanang uli nang hirap at lungmulubha1 ay sasangrahang agad sa camay1 cun baga hindi siya quinunan na nang maraming dugo4 ,pasipsipin namang parati nang singao nang tubig na mainit at suca2 at paiinomin nang bilin sa nmero #b4 ,ito ang gagauin sa maysaquit na malacas pa1 na hindi pa nalalauong magcasaquit4 ,datapoua cun mahina na at lauon nang maysaquit1 at nacunan na nang maraming dugo1 houag nang sangrahan1 cundi lagyan nang parapit sa dalauang binti1 at paiinomin nang bilin sa nmero #ab4 #da4 ,cun ang maysaquit ay hindi guinamot nang paanyo1 at hindi mauala ang pamamaga nang baga2 lungmulubha siya1 at sinisibulan nang baga doon sa caniyang baga1 at itong tungmutubo roo1i1 pinanganganlang ,vmica sa uicang ,castila4 ,ang gagauin doo1i1 ganito3 ,ang gagauin sa maysaquit na may sibol doon sa caniyang baga4 #db4 ,caya naquiquilala1 na ang nagcacasaquit nang ,pulmona1 may sibol sa caniyang baga1 sapagca nacalalo na ang labing apat na arao nang caniyang pagcacasaquit1 at hindi pa siya dinaraanan nang malacas na paglura1 pag-ihi1 pag-iilaguin1 hindi siya pinauisan4 ,caya hindi pa siya gungmagaling-galing bagcus ang lagnat ay para nang dati2 matulin ang pulso1 at cun minsan mahina at malambot2 datapoua1t1 cun minsan nama1i1 matigas1 at ga nag-aalon-alon2 ang paghinga ay mahirap2 pinangingilabutan nang guinao na maminsanminsan2 gab-i gab-i lungmalaqui ang lagnat2 ang pisngi ay mapula2 tuyo ang manga labi1 at nauuhao ang maysaquit4 ,saca pagca nacapagnana na ang sibol sa baga1 sungmasama pa mandin ang damdam nang maysaquit2 parati nang nag-uubo1 at sa touing cumibo1i1 lungmalacas ang ubo2 cun minsa1i1 natatacot siyang humiga nang tihaya1 at hindi macatulog2 saca cun minsa1i1 pinapauisan sa dibdib at sa muc-ha2 ang ihi ay mapulapula na anaqui may bula1 langis sa ibabao2 mapait ang bibig1 lungmulubog ang mata1 at cun minsa1i1 lungmalabo4 #dc4 ,cun ang sibol sa loob ungmaabot hangan sa ibabao nang baga1 at bucod dito hindi lubhang malalim1 cun pumutoc ay nabububo ang nana sa loob nang dibdib sa pag-itan nang baga at tad-yang2 itong pagca putoc ay mahirap1 cun ang sibol ay malaqui1 sapagca biglang lalabas ang maraming nana1 at namamatay tambing ang maysaquit4 ,datapoua1t1 cun ang butas nang sibol ay munti nang macaputoc na1 at ang maysaquit ay malacas pa1 mailulura niya ang nanang lungmalabas1 at gungmiguinhaua ang damdam4 ,cun minsan ang sibol ay hindi pumutoc1 bagcus lungmalaqui1 at ang boong baga nabubuloc at napupuno nang nana2 caya mamamatay ang tauo na ualang magaua4 #dd4 ,dahil dito1 cun ayon sa sinabi sa itaas sa prrafo #db1 nahahalatang mayroong sibol sa baga1 cailangang gumaua nang capaanyoan1 nang mangyaring pumutoc ang sibol nang magaling na pagputoc1 nang houag mamatay ang tauo1 at gayon ang gagauin4--,pasisipsipin ang maysaquit1 cun baga malacas-lacas pa1 nang singao nang tubig na mainit1 ayon sa turo sa nmero #ec at ito1i1 gagauing parati4 ,cun ang pagsipsip nang singao na yao1i1 inaacala nang nacalambot sa sibol1 paiinoming parati ang maysaquit nang maraming totoong tubig na pinaglagaan nang cebada palay man2 maigui rin ang tubig na may calahoc na gatas4 ,dahilan dito sa pag-iinom nang marami1 palibhasa1i1 ang sicmura1i1 naroong parating puno1 ay malacas lumaban sa baga1 at hindi pinababayaang mabubo ang nana sa dibdib1 cund pinipilit magpaitaas sa lalamunan1 at cun gayo1i1 mailulura nang maysaquit4 ,saca pinapag-uubo ang may catauan nang suca at tubig1 na biglang isinusumpit sa loob nang bibig nang isang sumpit na munti1 na cauayan man4 ,pinapag-uiuica ang maysaquit1 pinasisigao1 at pinatataua1 haringang pumutoc ang sibol4 ,bucod dito paiinumin din touing icalauang oras nang bilin sa nmero #h1 ga isang cuchara carami4 ,mabuti ring isacay ang maysaquit sa carretn1 datapoua1t1 painumin muna nang maraming maraming tubig na pinaglagaan nang cebada1 palay1 cun tubig na may casamang gatas2 at cun minsan itong yagyag na paglacad nang carretn nacacapagpaputoc sa sibol4 ,ang gagauin sa maysaquit1 pag nacaputoc na ang sibol sa baga4 #de4 ,doon sa oras nang pagputoc nang sibol sa baga1 ang maysaquit ay lumulubha na anaqui hindi nacacaramdam4 ,datapoua1t1 cun paamoyin nang suca1 ay nasasaulan cun baga ang pagputoc nang sibol ay hindi masama1 ayon sa sinabi co sa itaas sa prrafo #dc2 sapagca cun masama1 ualang magagaua at mamamatay ang maysaquit4 #df4 ,cun paanyo ang pagputoc nang sibol1 at hindi namamatay pagcaraca ang maysaquit ang gagauin doo1i1 ganito4--,cun ang inilulura nang maysaquit ay totoong malagquit at maganit1 touing icalauang oras paiinomin nang bilin sa nmero #h1 ga isang cuchara carami1 at cun malaonlaon1 painomin naman nang isang taza nang turo sa nmero #ac4 ,datapoua cun hindi malagquit at maganit ang inilulura1 houag gamitin itong manga bilin1 cund ang gatas nang baca1 na siya lamang ang caniyang cacaning parati cun ibig isama sa caniyang quinacain4 ,saca macaapat maghapong paiinumin nang bilin sa nmero #ad na isinasama sa caunting tubig4 ,ang iinomin niyang parati1 ay ang tubig na pinaglagaan nang cebada palay1 ang tubig na ang sa icapat na bahagui ay gatas4 ,saca siya1i1 lumacad arao-arao sumacay sa cabayong-yagyag4 #dg4 ,cun ang maysaquit ay nananabi touing icalaua icatlong arao1 sucat na yaon2 at masama ang sumpitin nang malimit4 #dh4 ,cun ang maysaquit ay nilalagnat touing hapon1 at ang inilulura ay masama sa dating tingnan1 sucat nang mahalata na hindi mababahao ang sugat sa baga1 na cun gayon siya1i1 maguiguing ticong totoo1 at mamamatay sa loob nang ilang boun4 ,datapoua1i1 atohin ang uica co sa itaas sa prrafo #df1 at cun baga ang calacasan nang pag-uubo yaon ang di icatulog niya1 painumin cun gab-i nang dalaua tatlong cuchara nang bilin sa nmero #af1 na isasama sa isang basong tubig na pinaglagaan nang cebada palay4 #di4 ,cun baga tungmatahan ang pagdahac nang may sibol sa baga1 pasipsiping agad nang singao nang tubig na mainit ayon sa turo sa nmero #ec2 touing oras bibig-yan nang isang cuchara nang turo sa nmero #h at bucod dito1i1 painumin nang maraming totoo noong bilin sa nmero #ab2 at cun siya1i1 nacacacaya1 ay lumacad sumacay sa cabayo4 ,sasangrahan naman ang ganitong maysaquit cun siya1i1 malacas pa2 har ngang magsaoli ang canyang pagdahac4 #ej4 ,mayroong manga maysaquit na anaqui gungmagaling2 datapoua1t1 ungmuuli rin silang magcasaquit2 saca gungmagaling uli1 bago humalili na naman doon ang pag-cacasaquit2 at mahirap man itong canilang buhay1 sila1i1 nalalauong di iilang taon1 na hindi namamatay4 ,caya gayn1 sapagca ang sibol sa baga hindi totoong nababahao1 at yao1i1 naguiguing parang fuente4 ,cun ang ganitong maysaquit ay lauon nang gayon1 ualang magauang gamot doon4 ,datapoua cun bago yaong saquit1 ay matatalo nang gatas1 at nang pagsacay sa cabayo2 pati nang bilin sa nmero #ad4 #ea4 ,sa saquit nang ,pulmona1 at sa naguiguing tico dahilan doon1 hindi sucat gamitin ang trementina1 ang manga blsamo1 ang incienso1 ang almziga1 ang mirra1 ang camanguian1 at ang blsamo nang azufre1 pati yaong gamot na pinanganganlang antitico1 sapagca nacacalubha bagcus sa maysaquit yaong manga bagay na yaon4 #eb4 ,cun hindi paanyo ang pagputoc nang sibol sa baga1 cundi nabububo ang nana sa loob nang dibdib1 hindi mailulura nang maysaquit2 bagcus siya1i1 mamamatay na ualang pagsala1 cundi hiuain sa pagitan nang dalauang tadyang2 datapoua1t1 cundi siya totoong marunong na mdico1 houag siyang mangahas gumaua noon4 #ec4 ,cun minsan ang ganoong pagsibol nang baga1 yaon ang iquinabubuloc nang baga nang tauo1 at yaon din ang iquinamamatay niya4 #ed4 ,cun minsan naman hindi tungmutuloy ang pagnanana nang sibol sa baga1 cundi naroong matigas na parati1 na anaqui yao1i1 isang bucol na hindi nag-iiba4 ,ang tauong may ganitong saquit1 hindi gagaling na hamac1 datapoua hindi lubhang nahihirapan siya4 #ee4 ,ang bagay sa ganitong lagay ay ang suero1 ayon sa turo sa nmero #ag1 at ang pildoras nmero #ah4 ,ang iinumin touing umaga1i1 ang isang basang suero at ang manga dalauang puong pildoras1 hangan sa apat na puo4 ,saca parating sisipsipin niya ang singao nang tubig na mainit nmero #ec4 ,ang ,pulmona ,nang ,apdo4 ,nota4 #a ,bucod sa saquit na pulmonang totoo na sinaysay sa captulong ito1 mayroong isa pang bagay na pulmona na ang pangalan doo1i1 biliosa pulmona nang apdo1 sapagca hindi totoong pulmona1 cund catulad nang lagnat nang apdo 7,captulo #bj74 ,ang maysaquit ay dumurual cun minsan1 at nag-iilaguin nang tila madilao at mabaho ang inilulura niya2 hindi gaya nang inilulura nang nagcacasaquit nang pulmonang totoo1 cund madilao sa roon4 ,ang bibig nang maysaquit ay mapait1 hindi pinapauisan siya1 tila mayroong siyang nararamdamang mabigat at masaquit-saquit sa sicmurang palibot4 ,ang color nang muc-ha ay madilaodilao1 at tila nag-iiba4 ,ang gamot dito ay para nang sa lagnat nang apdo 7,captulo #bj74 ,cun baga may catigasan ang pulso1 may cainitan ang dugo1 sinasangrahan ang maysaquit4 ,saca binibig-yan nang bilin sa nmero #c4 ,sinusumpit naman ayon sa turo doon din sa captulo nang lagnat sa buloc lagnat nang apdo4 ,pagca naalaman nang totoo na uala nang catigasan ang pulso1 cund malambot na1 pinaiinom nang bilin sa nmero #cd at cun ualang mapagquitaan nito1 na-aari ang sa nmero #ce4 ,ang ibang gagauin doon ay isa rin nang itinuturo sa captulo #bj1 nang lagnat nang apdo4 ,ang ,pulmona ,falsa4 ,nota4 #b4 ,mayroong isa pang bagay na ,pulmona na hindi totoo1 na marahil dumaan sa manga matatanda1 sa manga bata1 sa manga tauong mahina1 cun bagong nagtatag-arao1 na yao1i1 dala nang manga malalagquit na cungmacapit sa baga nang may catauan4 ,ang maysaquit ay nag-uubo muna nang caonti sa loob nang ilang arao1 at cun lumacad ay tila masiquip siquip ang caniyang dibdib sa caniyang pagcaramdam2 ang muc-ha1i1 mapula sa rati2 ang ibig niya ay cumaing parati at matulog1 at hindi mahimbing ang caniyang pagtulog2 pag nalauong ilang arao1 guiniguinao siya2 humahalili roon ang init2 hindi siya lumagay1 at lungmalaqui ang casiquipan nang dibdib4 ,bucod dito1 hindi macatahan sa hihigan ang maysaquit1 at mahirap man ang caniyang pagcaramdam1 ay gumagala sa loob nang silid2 ang pulso ay mahina at madalas2 ang ihi cun minsan tila para nang dati2 cun minsa1i1 mapulapula2 ang pag-uubo niya1i1 munti1 at maliuag dumahac2 maminsanminsan nasisira ang caniyang bait2 hindi macatulog nang mahimbing1 at hindi naman naguiguising na totoo2 ang nagcacasaquit nang ganitong saquit1 cun minsan namamatay nang biglang pagcamatay1 lalo pa cun matanda ang may catauan4 ,cun minsan lungmalaqui ang casiquipan nang dibdib1 at ang may cataua1i1 hindi macahinga cundi locloc2 saca nasisira tuloy ang bait2 ang pulso ay ungmoonti at dungmaralas2 at pag nalaonlaon1 namamatay ang maysaquit4 ,itong saquit ay masama2 at maliuag matapatan ng gamot4 ,nguni ang lalong mabuti roo1i1 painuming parati ang maysaquit nang bilin sa nmero #bf1 nang sa nmero #ab1 na lalag-yan nang timbang saicaualong salitre sa baua1t1 isang tagayang tubig4 ,touing icalauang oras bibig-yan nang isang taza nang bilin sa nmero #h4 ,saca pararapitan sa manga binti nang sa nmero #cf4 ,itong manga gamot na ito ay hindi macasasama sa maysaquit1 at cun minsan macacagaling4 ,ang nagcacasaquit nang gayn1 cun minsan ay masamang sangrahan4 ,ang gagauin sa natutuyo ang catauan1 na yao1i1 pnanganganlang consuncin nang castila4 ,nota #c4 ,bagaybagay ang pinagmumulan nang pagcatuyo nang catauan nang tauo1 na yao1i1 aquing sasaysayin ngayon4 ,ang sibol sa baga1 cun minsan siya ang pinangagalingan nitong saquit1 ayon sa uica co na sa prrafo #dh4 ,cun minsan gaua nang escorbuto1 nang bicat1 nang hica1 nang bulutong ticdas4 ,cun minsan naman dala nang mahalay na saquit na namamahay sa catauan1 na doon mahahalata1 cun baga nagsusugat1 namumutoc1 macati ang punong catauan4 ,gayn din cun ang tauo1i1 parating nacuculong sa bahay na may sara ang lahat na dungauan2 cun malimit gumaua nang mahalay2 cun siya1i1 natatapat sa singao nang manga tinutunao na tangso2 cun siya1i1 namamanglao1 parating pagod2 cun nag-iisip nang manga maliliuag2 cun siya1i1 parating pinapauisan1 nag-iilaguin1 ungmiihi1 pinapanaogan nang malacas nang sa panahon cun baga babayi2 cun siya1i1 nagpasuso nang malauon1 cun linalabasan sa punong catauan nang tubig na malapot at maputi1 na yao1i1 saquit din nang babayi1 na pinangangalan flor albus4 ,cun siya1i1 dating linalabasan nang dugo sa puit1 para nang inaalmorranas1 cun pinapauisan sa paa sa catauan1 dating binabalingoyngoy1 at saca siya1i1 naual-an at inurungan noon manga yaon2 cun hindi sumago ang fuente1 cun baga may fuente1 cun nabahao ang caniyang sugat na malauon1 ang caniyang dating galis1 buni1 ang ibang manga bagay na lumilitao sa catauan4 ,ang pinalo nang malacas1 nahulog1 sinicaran nang hayop ang mayroong nararamdamang bucol sa tiyan1 sa bituca1 ang napupuyat1 at tuloy ungmiinom nang maraming alac2 ang ungmaabay sa maysaquit1 na dahil doon siya1i1 nasalinan nang caniyang saquit4 ,ang parating locloc1 at tungo ang ulo1 para nang manga sungmusulat1 manga sastre1 zapatero1 manga babaying nagdurugtong nang abaca1 manga hungmahabi1 at ang malauong cumanta tumugtog nang flauta4 ,ang cungmacain naman nang manga mahanghang1 nang manga maalat manga mabango4 ,cun minsan naman itong saquit ay minamana1 na cun gayo1i1 ualang magagauang gamot doon4 ,caya cailangang mag-ingat ang tauo1 at pagca mayroon siyang naramdamang saquit para nang manga sinabi co sa itaas1 ay cailangang siyang magpagamot na madali2 maca cun pabayaan ang saquit sa catauan1 ang sumunod doon sa gayn ay ang pagcatuyo nang catauan niya4 ,ang nagcacasaquit nang consuncin ang natutuyo ang catauan ay nag-uubo muna nang ilang bouan calauon4 ,cun baga siya1i1 dungmoroual sungmusuca pagca cain ay yaon ang seal na caalam-alam matutuyo ang catauan4 ,ganoon din cun mainit sa rati ang caniyang pagcaramdam1 cun siquip ang dibdib1 lalo pa cun siya1i1 cungmiquibo2 cun ang caniyang inilulura ay maalat1 may calahoc na dugo2 cun siya1i1 namamanglao1 cun nananab-ang nang pagcain1 at nauuhao2 cun ang pulso1i1 matulin1 malambot at munti 7datapoua cun minsan matigas at puno74 ,ang hungmahalili rito ay ang paglura nang berdeng maputi na may casamang dugo4 ,ang cataua1i1 ungmoonti dahil sa lagnat na tica at dahil sa pauis na malaqui1 na dungmaraan sa caniya touing umaga at touing gabi4 ,ungmiihi pa siya nang marami1 at nag-iilaguin nang malacas2 na yao1i1 ang iquinahihina niya4 ,ang manga palad nang camay totoong init1 at ang muc-ha1i1 pungmupula pagca cain4 ,ang caniyang manga daliri ay totoong onti2 ang manga cuco ay baluctot na pailalim1 at nalalaglag ang buhoc4 ,saca ang maysaquit ay nanghihinang totoo1 lungmalalim ang caniyang mata1 hindi macalonoc2 namamaga ang paa1 at nanlalamig ang manga dulo nang paa1t1 camay1 at ang sungmosunod doon ang camatayan4 ,ang gagauin nang may catauan cun ang caniyang saquit ay bagong-bago pa1 ay magbago siya nang lugar1 cun baga ang caniyang tinatahanan hindi pinapasucan hindi natatapat na magaling sa hangin4 ,saca siya1i1 magpilit sumacay na parati sa cabayo1 at houag siyang hihiga na basa ang damit4 ,ang lahat na caniyang cacanin ay ang manga ualang liuag matanao sa sicmura3 caya ang bagay lamang sa caniya ay ang manga gulay at ang gatas4 ,dito sa lupa nang ,filipinas magaling ang gatas nang cabayong babayi4 ,na-aari naman ang gatas nang babaying tauo1 at ang magaling ay doon na sumuso ang maysaquit4 ,ang gatas nang cabayong babayi iinumin cun mainit pa1 na bagong galing sa suso4 ,ang isang inom ay dalauang taza1 na yao1i1 gagauing macaipat maghapon1 macaitlo man lamang4 ,ang gatas ay doroonan nang ilang sopas na tinapay4 ,cun ualang gatas nang cabayong babayi na-aari ang sa baca1 ang sa cambing2 datapoua cailangang alisin ang pinacataba noon4 ,cun ibig nang maysaquit ay masasamahan ang gatas nang caonting canin4 ,macacain naman nang maysaquit ang manga bunga nang cahoy na totoong hinog para nang manga atis etc4 ,cun baga nararamdamang mabigat sa sicmura ang gatas1 ay hulugan nang caonting azucal4 ,cun ang maysaquit ay nag-iilaguin dahilan sa gatas1 ay cumuha ca nang manga paa1t1 sipit nang hipon1 iyong bayohin at isama mo sa gatas4 ,ang guinagaua nang iba hindi ang gatas cundi ang suero noon1 siya ang iniinom4 ,caya cun baga nacacayanan ang suero nang sicmura nang maysaquit1 ay mabuti inumin niya yaon2 houag lamang uminom siya pagcaraca nang marami hangang hindi pa bihasa4 ,datapoua gamitin man nang maysaquit ang gatas1 gamitin man ang suero hindi macagagaling sa caniya cundi ituloy gauin nang ilang bouan calauon4 ,maigui rin dito ang talaba na yao1i1 hindi lulutuin1 cund pagcaraca1i1 cacaning hilao4 ,dito sa ,filipinas ang natutuyo ang catauan ay magaling uminom siya nang tuba sa niyog sa caong1 datapoua houag ang maasim4 ,mabuti rin ang siya1i1 cumain nang manga sarisaring matamis na guinagaua sa manga trapiche4 ,itong manga uica co ngayon ang sucat gauin nang natutuyo ang catauan1 at cun minsan siya ang nacagagaling sa marami2 datapoua mayroon pang iba na turo ni ,buchan na magagaua mo cun ibig mo1 at cun minamagaling mo1 na yaon nga ang isusunod co rito4 ,cun ang saquit nang pagcatuyo nang catauan ay bago pa1 at totoong lacas nang pag-uubo nang may catauan ay masasangrahan siya nang umonti ang caniyang ubo2 at nang houag macahirap sa caniya ang pag-uubo1 ay painoming maminsan minsan siya nang isang cucharang gatas nang dayap na sasamahan nang isang gayon din polot na lulutuin muna sa mahinang apoy4 ,ang iinuming parati nang maysaquit ay ang tubig na pinaglagaan nang manzanilla2 datapoua cun baga siya1i1 lungmura nang dugo ay houag painumin noon4 ,cun baga ang maysaquit mayroong sibol doon sa caniyang baga1 ay basahin mo ang prrafo #db1 at ang manga magcasumonod doon4 ,,cap,,tulo #g4 ,ang sintac sa dibdib1 na pinangangalan nang manga mdicong pleuresia1 dolor de costado4 #ef4 ,ang pleuresa ang sintac sa dibdib ay catulad nang saquit na pulmona na sinasaysay sa itaas sa captulong nacalalo4 ,dito sa pleuresa1 ang baga nang maysaquit ay namamaga rin para doon sa nagcacasaquit nang pulmona2 datapoua1t1 itong pamamaga nang baga nang sinisintacan ay sa dacong ibabao1 at ang nararamdaman niya ay gayn4 #eg4 ,guiniguinao muna ang maysaquit1 hungmahalili ang lagnat1 ang pag-uubo1 ang casiquipan nang dibdib2 ang pagsaquit nang ulo1 at ang bahag-ya na macahinga ang maysaquit2 ang marahil idaing nang pinipleuresa ay ang matigas na saquit nang manga taguiliran nang dibdib sa ilalim nang sus1 at ang canang taguiliran ang malimit sumaquit2 cun minsan nama1i1 alin mang lugar nang dibdib ay sungmasaquit4 ,bucod dito1i1 namumula cun minsan ang pisngi1 at ga ibig sumuca ang maysaquit4 ,cun minsan hindi nararamdaman ang saquit nang dibdib1 cundi lungmalo muna ang ilang oras1 sa icalaua sa icatlong arao nang pagcacasaquit4 ,ang pulso nang maysaquit ay matigas2 datapoua cun malaquing totoo ang saquit1 at mapanganib ang buhay nang tauo1 ang pulso ay malambot at munti4 ,cun minsan ualang lura1 at uala ring ubo4 ,mayroon namang iba1 na binabalingoyngoy1 na ito1i1 nacaguiguinhaua sa may catauan4 ,datapoua cun minsan ang tumutulong dugo ay buloc1 na yaon ang pinacatanda na malapit nang mamatay ang tauo4 ,cun minsan tila mamamatay na ang maysaquit1 at bagcus siya na ang paggaling niya4 #eh4 ,ang gamot sa pinipleuresa sinisintacan ay para nang pag-gamot sa pinupulmona4 ,caya sasangrahan ang maysaquit pagcaraca2 at cun hindi siya gungmagaling1 gumaling ma1i1 ungmooli rin ang saquit na malaqui1 sasangrahan pa mandin2 datapoua cun hindi malubha ang tauo1 cun hindi totoong lacas ang pagsintac1 at ang maysaquit nacacalura1 ay hindi cailangan sangrahang uli1 cundi parapitan lamang sa manga binti doon sa lugar na masaquit4 #ei4 ,saca ang ibang gagauin doon ay naituro co na doon sa itaas sa prrafo #ca hangang sa prrafo #dj ,sa lahat na bagay1 ang totoong sucat igamot dito ay ang bilin sa nmero #h2 at pagca bagong nagcasaquit ang tauo1 ay tatapalang agad nang bilin sa nmero #i2 at cun hindi pa nauauala ang sintac1 parapitan doon sa masaquit4 ,gayon din ang pag-gamot sa manga babaying sinisintacan2 at may panahon man1 masasangrahan din4 #fj4 ,cun munti ang sintac1 ay marahil mauala pag sinangrahang minsan ang maysaquit1 at pag pinainom nang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao2 itong tubig ay dinoroonan nang caonting pulot4 #fa4 ,ang saquit nang pleuresa ay nauauala sa paglura1 sa pag-ihi1 sa pagpauis1 para nang pulmona2 cun minsan naman sinisibulan ang maysaquit nang baga sa loob1 tinutuboan nang bucol na matigas doon din sa loob1 cun minsan nama1i1 nabubuloc ang caniyang baga1 para nang sinabi co na sa captulo nang pulmona4 #fb4 ,ang nagcacasaquit nang gayon hindi sucat big-yan nang triaca1 cordial1 castol1 ruda1 at nang manga bagay na nacacapagpapauis4 #fc4 ,ang tauong ungmiinom nang tubig na malamig1 capagca siya1i1 totoong nainitan1 ay marahil magcasaquit nang pleuresa sintac2 at mayroon cun minsang tauo1 na pagcainom mandin1 namamatay4 ,nota4 ,bucod dito sa saquit na sintac na sinaysay co ngayon1 mayroong isa pang bagay na sintac nang apdo biliosa1 na yao1i1 isa rin nang pulmona nang apdo biliosa1 na sinaysay co sa nota #a1 nang prrafo #ee1 na pati nang pag-gamot ay isa rin4 ,caya susundin ang lahat na turo doon din sa notang yaon4 ,,cap,,tulo #h4 ,ang saquit na ang pangala1i1 garrotillo1 at ang ibang manga saquit sa lalamunan nang tauo4 #fd4 ,marami ang saquit nang lalamunan nang tauo4 ,ang malimit dumaan doo1i1 ang pamamaga niyong manga casangcapang nadoroon1 na siya ang tinatauag na garrotillo1 na camuc-ha rin nang saquit na pulmona2 ibang casangcapan lamang ang nasasaquitan4 #fe4 ,cun ang lalamunan ang masaquit1 ay bahag-ya na macalunoc ang tauo nang anoman4 ,ang tubig at ang lauay lalong maliuag lunuquin4 ,guiniguinao ang maysaquit2 nalalagnat siya nang malaqui1 masaquit ang ulo1 at ang ihi ay mapula4 ,datapoua cun ang namamaga ay ang naroong malapit sa dinaraanan nang hininga nang tauo1 ang paghinga ay mahirap1 hindi tahimic ang maysaquit1 at tila nahuhunghang2 ungmaabot cun minsan ang saquit hangan sa baga1 at namamatay ang tauo4 ,cun namamaga yaong lahat na yaon1 sampon nang cutil pati nang puno nang dila1 at ang ibang manga casangcapang naroon sa piling noon1 ang may catauan ay totoong cahabaghabag2 namamaga ang boong muc-ha2 hindi siya macalunoc2 ang paghinga ay maliuag2 lungmalabas ang dila1 ang pulso ay maralas at mahinang-mahina1 at cun minsan lungmilibang2 at ang maysaquit ungmaabot lamang hangan sa icatlong arao1 at namamatay4 ,ang pinangagalingan nitong saquit ay ang pag-urong nang pauis1 ang paglacad sa lupa cun bagong nacaulan at mainit ang arao2 ang pagtapat sa hanging malamig1 ang pagbasa1 ang pag-uiuica pagcacanta nang malauon1 ang pagtulog na basa ang damit1 ang pag-inom nang malamig na tubig1 cun bagong galing sa init ang may catauan4 #ff4 ,ang saquit ay ungmaalis cun minsan sa loob at napapasalabas2 cun gayo1i1 magaling-galing ang pagcaramdam nang maysaquit4 ,datapoua cun sa utac1 sa baga mapatungo1i1 mahirap at mapanganib ang may catauan4 #fg4 ,ang pag-gamot sa nagcacasaquit nang gayn1 ay para nang guinagaua sa pulmona4 ,ang maysaquit ilalagay sa husay 7captulo #d71 at cun baga mahirap na totoo ang caniyang lagay para nang sabi sa itaas sa prrafo #fe1 cailangang sangrahang macaapat macalima sa loob nang ilang oras2 paiinuming parati nang bilin s nmero #b1 at nmero #d4 ,datapoua sapagca sa ganitong saquit ay hindi sumagui cun minsan sa lalamunan ang ipinaiinom1 caya cailangang sumpitin touing icatlong oras ang maysaquit nang bilin sa nmero #e2 at macaitlo maghapon ibababad ang caniyang manga paa sa mainit na tubig ga calahating oras calauon4 ,saca tapalan ang liig niya nang bilin sa nmero #i4 #fh4 ,maigui ring carlitan muna sa liig ang maysaquit1 na totoong malubha na1 nguni houag lalaliman ang carlit1 bago tacluban nang ventosa roon4 ,pinapagmumumog naman siya nang bilin sa nmero #ai2 at pinasisipsip nang singao nang tubig na mainit na macaanim maghapon4 #fi4 ,cun ang cutil at ang dalauang tila bucol na capiling noon1 yaon lamang ang masaquit1 at namamaga1 ay cailangan ding sangrahan ang maysaquit1 lalo pa cun ang pulso ay matigas at puno2 ito1i1 gagauin agad1 maca cun pabayaan yaong pamamagang yao1i1 mapatungo ang saquit sa baga3 at cun minsa1i1 uuling sasangrahan cun cailangan pa4 #gj4 ,cun munti ang saquit1 magpaanyo lamang ang may catauan1 at maghusay sa caniyang pagcain1 sa pag-inom1 at sa pag-gaua1 ay hindi cailangang sangrahan4 ,datapoua1i1 magaling na lalo ang sangrahan1 at painumin nang bilin sa nmero #b4 ,saca bausan hangan tuhod ang maysaquit cun umaga1 at sumpiting minsan cun hapon4 ,tatapalan naman ang caniyang liig nang bilin sa nmero #i4 ,saca pinapagmumumug nang aquing turo sa nmero #ai1 at macaanim maghapong pasipsipin nang singao nang mainit na tubig ayon sa bilin sa nmero #ec4 #ga4 ,cun baga hindi maalam magmumog ang maysaquit1 ang caniyang ipagmumumog pinatatama nang sumpit na munti1 na cauayan man1 doon sa caniyang lalamunan2 itong ganitong pagsumpit ay totoong buti1 at cun minsan siya ang iquinapagpapalabas nang maraming malalagquit na cungmacapit sa ilalim nang lalamunan1 at siya rin ang iquinaguiguinhaua nang maysaquit4 ,datapoua1i1 itong pagsumpit na ganito ay lilimitan4 #gb4 ,cun ang saquit nang lalamunan ay natatalo niyong manga gmot na yaon1 sa icatlong arao sa icaapat hangang sa icalima1 ay gumagaling na ang maysaquit2 at cun ualang sisibol doon1 sa icaualong arao malaqui ang caniyang pag-galing4 #gc4 ,cun minsan cun guinagamot ang maysaquit1 ay umuunti ang lagnat at ang ibang manga hirap2 datapoua1t1 ang lalamunan ay para nang dating masaquit4 ,ang gagauin doo1i1 itutuloy ang pagmumumog1 at ang pagsipsip nang singao nang mainit na tubig nmero #ec2 saca cun mayroong marunong na mdico ipahiua sa caniya yaong dalauang bucol agallas na masaquit1 na naroon sa piling nang cutil1 at gagaling ang may catauan pagca linabasan nang caunting dugo yaong manga bucol na yaon4 #gd4 ,cun hindi paanyo ang pag-gamot sa maysaquit1 cun minsan tinutubuan nang sibol doon sa lalamunan1 na cailangang hiuain1 cund pumutoc siyang cusa sa icalima sa icaanim na arao4 ,ang sibol ay maquiquitang magaling nang mata1 pagca pinanganga ang maysaquit2 caya bago hiuain1 ay maghahanda ang mdico nang isang lanceta1 na durugtungang magaling sa dulo nang patpat na munti2 saca tinatacpan nang damit1 houag lamang ang dulong matulis1 at yaon ang ihihiua roon sa sibol1 na naquitang naroroong maputi at malambot doon sa masaquit na lugar4 ,cun nahiua na ang sibol ay napupuno nang nana ang bibig1 at caya ang maysaquit ay magmumumog nang bilin sa nmero #ai4 ,cun minsan ang sibol ay dalaua4 #ge4 ,cun minsan hindi lamang mayroong nana roon sa sibol na naquiquita1 cundi sa ibang lugar nang lalamunan na hindi na-aalaman1 caya ang maysaquit anaqui magaling na1 at ang lagnat ay munti at naca-catulog siya1t1 nacacalunoc2 datapoua1t1 hindi nauauala ang saquit nang bibig2 pinangingilabutan siya nang guinao1 ang dila1i1 bungmibigat at cungmacapal sa caniyang damdam4 ,mayroon namang manga butil na maputi sa manga ngidngid at sa loob nang pisngi1 pati sa manga labi1 at masama ang lasa nang bibig4 #gf4 ,ang gagauin nang maysaquit pagca gayon1 ay ang malacucong tubig na may calahoc na gatas1 ay siya ang ipagmumog niya4 ,saca sipsipin niya ang singao nang mainit na tubig1 at doonan ang caniyang liig nang bilin sa nmero #i4 ,saca ipauusisa niya sa mdico ang quinadoroonan nang sibol1 at ipahiua sa caniya4 ,magaling namang sumpitin sa lalamunan nang tubig na malacuco1 upan din pumutoc ang sibol1 cun mag-ubo ang may catauan4 ,itong pagputoc nitong sibol hindi nacacaano sa maysaquit1 at uala acong naringig na namatay dahil doon4 #gg4 ,ang nagcacasaquit nang ganitong saquit1 cun minsan dnaraanan nang pagca ibig sumuca1 gaua nang manga malalagquit na lura na naniniquit sa lalamunan2 caya tandaan ito nang mangagamot1 na houag big-yan nang pasuca ang maysaquit at masama sa caniya yaon4 ,nota4 ,bucod sa saquit na garrotillo na sinasaysay co sa captulong ito i1 mayroong isa pang bagay na pagsaquit nang lalamunan nang tauo1 na cung minsan nacamamatay sa marami4 ,ang pangalan doo1i1 mal de garganta ulcerado1 garrotillong may sugat4 ,ang nagcacasaquit nang gayong saquit1 ay bihira ang di binubucalan sa catauan nang manga butil na mumunti1 na sa loob nang ilang arao natutuyo at nalalaglag na parang calisquis4 ,sa loob nang lalamunan mayroong namang manga sugat1 at mapait ang bibig ,ang gamot doo1i1 catulad-tulad nang gamot sa lagnat nang apdo captulo #bj2 nguni hindi sucat sangrahang hamac ang maysaquit4 ,ang pasuca nmero #be1 ang sa nmero #ce1 ay totoong buti doon1 cun uala nang lagnat ang maysaquit4 ,ang purga1 ay hindi magaling doon4 ,ang parapit sa binti ay totoong bagay sa saquit na ito4 ,gayon din mabuti rito ang pag-inom nang maraming tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao1 at ang pagmumumog nang bilin sa nmero #ai4 ,magaling naman sa maysaquit na malubha ang bilin sa nmero #hj1 na yao1i1 turo ni ,buchan4 ,ang gamot sa bucol1 na ang pangalan nang tagalog doo1i1 bayiqui1 bayicqui4 #gh4 ,cun minsan namamaga yaong dalauang glndulas1 bucol na naroon sa piling nang taynga1t1 sihang2 cun minsan yaong dalaua namang hinihipo sa ilalim nang guitna nang sihang1 na glndulas din yaon1 at parapara nang sila ang pinangagalingan nang lauay nang tauo2 itong saquit na ito ay nauauala pagca pinahiran nang tayom1 na tinunao sa caunting suca4 ,datapoua cun ang boong liig ay lungmalaqui1 na maralas dumaan itong saquit sa manga babayi sa provincia nang ,batangan1 ay basahin mo ang prrafo #bfa at ang #bfb1 at sundin ang manga turo doon4 ,,cap,,tulo #i4 ,ang romadizo na pinanganganlan nang tagalog na sipn4 #gi4 ,ang sipn ay catulad nang saquit na pulmona1 pleuresa1t1 garrotillo1 munti lamang ang saquit2 cun sinisipon ang tauo1 ay namamaga rin nang caunti ang baga sa loob nang dibdib1 ang ibang manga casangcapang naroroon sa ilong1 sa noo1 sa pisngi4 #hj4 ,ang sipn hindi sucat hamaquing pabayaan1 at cun minsan nacahihila nang manga saquit na malaqui sa dibdib1 sa ibang lugar nang catauan nang tauo4 #ha4 ,ang pinagmumulan nang sipn ay ang pag-urong nang pauis nang catauan at ang cainitan nang dugo4 #hb4 ,ang calaunan nang saquit na sipn ay bagay-bagay4 ,ang sipn nang ulo1 hindi lubhang nalalauon2 datapoua ang sa dibdib ay malauon sa roon4 ,cun nalalauon ang sipn1 ay masama1 sapagca dahilan sa calacasan nang pag-uubo1 nagcacaramdam ang boong catauan1 at napapasaulo ang dugo4 ,ang isa pang casam-an noon ay ang di icatulog nang tauo1 na caya nanghihina siya2 bucod dito ang may sipn ay marahil aayao cumain1 at yaon ang isa pa manding nacagugulo sa catungculan nang sicmura4 ,dahilan doon sa pag-uubo2 ay nahihirapan namang totoo at ga nagagambol ang baga nang tauo1 at napupuno nang napupuno nang sarisaring pinacataib ng catauan na doon napapatungo1 at lungmalapot at saca nacacahirap pa sa paghinga4 ,dahil doon naman nalalagnat ang tauo nang lagnat na munti na hindi nauauala4 #hc4 ,ang gamot sa sipn ay para nang sa pulmona1 pleuresa garrotillo4 ,caya cun ang sipn ay malaqui1 lalo pa cun ang maysaquit ay marugo at malaqui ang caniyang ubo1 pati nang saquit nang ulo1 ay cailangang sangrahan sa camay1 nang madaling gumaling4 ,saca painumin nang bilin sa nmero #a1 #b1 #d4 ,magaling din baosan bago humiga ang maysaquit sa tubig na mainit-init hangang tuhod2 pati nang pagsumpit ay bagay rin sa saquit na ito1 cun hindi manabi touing arao1 cun cacaunti ang inaiihi nang may sipn4 ,sa catagang uica2 cun ang may saquit ilagay sa husay 7captulo #d7 pagdaca1i1 gumagaling4 #hd4 ,datapoua cun munti ang sipn1 di man gamutin ang tauo1 ay gumagaling siya2 houag lamang cumaing ilang arao1 nang carne1 itlog1 baboy1 sabao1 at alac4 ,ang cacanin lamang ay ang tinapay1 canin1 ang manga gulay1 ang manga bungang hinog nang cahoy at tubig2 ang cacanin cun gab-i ay caonti1 at ang caniyang iinumin1 ay ang tubig na pinaglagaan nang palay cebada1 at cun aayao noo1i1 ang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao1 na ang sa icapat na bahagui ay gatas4 ,ang baos nang tubig na mainit-init sa paa2 at ang bilin sa nmero #bj1 ay nacacapagpatulog sa maysaquit4 #he4 ,cun minsan ang maysaquit ualang lagnat cundi nag-uubo lamang at hindi macatulog2 ang gagauin dito ay cun gab-i bausan nang tubig na mainit-init1 at cun lauon nang nacacain ang maysaquit big-yan siya nang isang pldorang estoraque 7camanguian71 nang caunting triaca at caunting tubig na pinagbabaran nang bulaclac nang alagao2 ito lamang ay nacacagaling na tambing sa maysaquit1 pagca lauon nang guinamot nang husay1 at hindi pa gungmagaling2 datapoua cun bago pa ang saquit1 hindi sucat gauin ito1 at masama4 ,mabuti rin bigyang maminsan-minsan ang maysaquit nang isang cucharang pulot na hinulugan nang caunting suca1 nang lumambot ang pag-uubo2 at cun hindi rin ungmuunti ang pag-uubo doonan nang isang tapal na sahing sa pag-itan nang dalauang balicat1 ayon sa turo sa prrafo #dih4 ,ito1i1 aral ni ,buchan4 #hf4 ,sa saquit na sipn1 ay bagay ang pagsipsip nang singao nang tubig na mainit ni pinagbabaran nang bulaclac nang alagao ayon sa turo sa nmero #ec2 maigui rin ang regaliza 7saga7 cun ngangaing parati ang dahon4 #hg4 ,ang tauong sinisipon1 na hindi nagbabauas nang caniyang pagcain1 at ang ungmiinom lamang nang mainit na tubig1 ay guinugulo niya ang sicmura2 ang pag-uubo ay hindi mauaualang hamac cun gayn1 at siya1i1 ooui sa calagayan sinaysay co sa prrafo #hb4 ,ang pag-inom nang anomang bagay na alac ay nacacasama doon sa sipn2 at cun minsan ang sipn na talagang mauauala na1 ay dahilan sa pag-inom nang alac bagcus lungmalaqui4 #hh4 ,cun ang tauong sinisipon ay totoong nanhina na1 at hindi mangyaring mauala ang caniyang sipn iinomin niya arao-arao ang bilin sa nmero #ad2 ang timbang ay cahati isang saicapat na isinasama sa caonting alac4 ,at cun nahahalata1 na ang saquit ay napapatungo sa baga1 dahil sapagca ang pag-uubo ay lungmalaqui nang lungmalaqui1 at ga siquip ang dibdib pati nang paghinga1 ay doonan ang maysaquit nang parapit sa manga binti nmero #cf4 #hi4 ,hindi magaling sa saquit na ito ang tumahan ang maysaquit sa bahay na mainit at siquip1 sapagca ang pagtahan sa ganoong lugar ay para nang pag-inom nang alac4 ,saca pag nacalabas sa silid1 at salang mahanginan1 siya1i1 sinisipon pa mandin4 ,mayroon namang tauo1 na dahil sa calacasan nang pag-uubo pungmuputoc ang manga ugat mumunti nang mata at tila nanhihinola ang bubong nang mata4 ,ang mabuti roo1i1 basaing parati yaong hinola nang tubig na sinucaan1 para nang guinagaua sa prrafo #bgb4 #ij4 ,yaong manga tauong madaling sipunin ay caya malacas dumopoc at humina ang canilang catauan1 sapagca totoong nag-iingat sila sa hangin1 at ang ibig nila ay ang tumahan doon sa may sara ang lahat2 bago1i1 ang canilang sucat gauin1 ay lumabas at manaog sa lupa1 at uminom nang malamig na tubig3 at capag namihasa na sila sa ganitong gaua1 ay lungmalacas at gungmagaling ang pagcaramdam4 ,,cap,,tulo #aj4 ,ang saquit nang ngipin at bag-ang1 pati nang sa cabiac nang ulo muc-ha sa uicang castila1i1 jaqueca1 sampon nang escorbuto na yao1i1 pagdurogo nang ngipin nang tauo4 #ia4 ,tatlong bagay ang pinangagalingan nang pagsaquit nang ngipin at bagang4 ,ang isa1i1 ang bucboc nang ngipin4 ,ang icalaua1i1 ang pamamaga niyong litid na munti1 na naroon sa pinacaugat nang manga ngipin2 cun minsan ang pamamaga naman niyong pinaca balat na matigas1 na nasasapao sa manga ngipin sa ilalim nang ngidngid1 at caya pati nang ngidngid cun minsan sungmasaquit4 ,ang icatlong dahilan nang pagsaquit nang ngipin ay ang isang pinacataib na malamig na napapatungo doon1 na nangagaling sa catauan4 #ib4 ,cun ang dahilan nang saquit nang ngipin ay ang bucboc1 at cun nahahanginan na ang pinaca litid nang ngipin1 sapagca sinira1t1 quinain nang bucboc1 ay ang hangin1 ang pagcain1 ang pag-inom1 ang init1 at ang pag-gaua1 itong lahat na bagay ay paraparang nacalalaqui nang saquit nang ngipin4 ,caya cun malaquing totoo ang nacain na nang bucboc1 cundi ipabunot sa marunong1 sasaquit nang sasaquit lamang ang ngipin1 babaho ang hininga1 mabubuloc ang ngidngid1 at ang ibang ngipin ay mararamayan1 pati nang sihang cun minsan ay bubucbuquin din4 ,datapoua cun hindi totoong sira ang ngipin1 houag bubunutin cundi magbabad ca nang camunting pimienta1 canela1 at clavo sa calahating tazang tubig na malacuco1 at dito sa tubig na ito1i1 basain mo ang camunting bulac1 na idoroon mo sa binubucboc na ngipin4 ,maigui pa sa rito ang maglulon ca nang caunting papel1 na ganga tingting nang ualis2 sindihan mo ang dulo at pag naguing baga na1i1 iyong patamain sa butas nang bucboc1 at mauauala ang saquit2 bago sindihan ang papel ay isinasaosao muna ga langis4 ,itong gamot hindi masaquit4 ,ang gaua nang ibang manga tauo1 ay ang canilang muc-ha pinapahiran nang pulot1 at gungmagaling sila4 #ic4 ,datapoua cun baga caya sungmasaquit ang ngipin sapagca ang litid na munti nang ngipin ay namamaga1 hindi macucuha ang saquit1 cundi sangrahan ang may catauan at caalam-alam yaon ang icagagaling niya4 ,pagca sangra1 ay magmumog ang maysaquit nang tubig na pinaglagaan nang cebada palay1 cun hindi ibig niya yaon1 ay ang tubig na may calahoc na gatas yaon ang ipagmumog niya2 saca tapalan ang caniyang pisnging masaquit na ang bilin sa nmero #i4 ,caya naalaman1 na ang litid nang ngipin1 ang pinacabalat na matigas na naroon sa ilalim nang ngidngid siya ang nag-darala nang pagsaquit nang ngipin1 sapagca cun ang may cataua1i1 naiinitan1 yaon ang pagsaquit nang ngipin2 cun minsan linalagnat ang may catauan nang malaqui2 ang pulso1i1 malacas at puno2 mapula ang mucha1 ang bibig ay mainit2 ang saquit nang ulo ay malaquing totoo2 namamaga ang ngidngid1 at cun minsan sinisibulan nang bucol na munti2 pati nang pisngi ay namamaga rin4 ,caya sinabi co1 na bagay dito ang pag-sasangra1 at lalo pa cun ang maysaquit ay lumulubha1 gaua nang pag-inom nang alac1 caf etc4 ,at cun hindi sangrahan1 anomang gauin doon1 ay hindi macagagaling sa caniya4 ,bucod dito touing gab-i ualang liban1 babaosan ang maysaquit nang tubig na malacuco hangan tuhod1 at paiinumin nang bilin sa nmero #bj1 timbang sa ica-ualo2 houag namang big-yan nang carne at alac1 lalo pa cun gab-i4 ,ang opio1 ang triaca1 at ang pldoras nan estoraque 7camanguiang7 ay masama dito1 cun ang dahilan nang saquit nang ngipin ay ang litid na nasasailalim noon4 #id4 ,cun ang dahilan nang saquit nang ngipin ay ang pinacasingao pinacataib nang catauan na ungmaanod at napaparoon sa ngipin1 hindi lubhang malaqui ang saquit4 ,ang pulso1i1 hindi lubhang malacas1 hindi puno1 at hindi matulin2 hindi lubhang malaqui ang cainitan nang bibig1 at ualang pamamagang malaqui4 ,cun gayon1 ay pupurgahin ang maysaquit nang bilin sa nmero #ba1 na yaon ang madaling macauala nang manga maliliuag na saquit nang ngipin4 ,saca magagamot cun ibig nang may catauan nang bilin sa nmero #bb1 at malaqui rin ang cabagsican nitong gamot4 ,ang parapit sa batoc1 sa licoran nang tainga1 sa ibang lugar nang catauan ay maiguirin4 ,pagca pinurga ang maysaquit1 ay mabibig-yan nang pldoras nang estoraque 7camanguiang47 #ie4 ,cun minsan ang dahilan nang saquit nang ngipin ay ang cahinaan nang sicmura2 ang bagay dito ay ang polvos sa nmero #ad4 #if4 ,cun ang saquit nang ngipin ay casama nang ibang saquit1 pagca gamuti1t1 mauala itong isa1 ay macucuha tuloy pati nang sa ngiping saquit4 ,mayroon namang pagsaquit nang cabiac na ulo1 cabiac na muc-ha1 na yao1i1 tinatauag na jaqueca nang castila1 at dala nang manga marurumi na tungmatahan sa sicmura2 at ang bagay dito1 ay ang purga nmero #ba2 saca ang dita nmero #ad pag pinurga na ang maysaquit4 ,ang escorbuto ,nota4 ,mayroon namang ilang saquit na ang pangalan nang castila doo1i1 escorbuto na yao1i1 pagdurugo nang ngipin4 ,itong saquit na ito1i1 totoong sama cun hindi pagcagamuting agad4 ,ang nararamdaman nang nagcacasaquit nang gayn ay ang manga ganito4 ,ang catauan niya1i1 mabigat na totoo1 na dahil doon ay aayao siyang cumibo4 ,ang manga casucasuan nang manga buto ay lungmalagutoc1 cun lungmalacad ang may catauan4 ,ang hininga mabaho1 pati nang bibig cung lungmalaqui na ang saquit4 ,saca ang manga ngipin ay ungmuuga1 at ang manga ngidngid ay linalabasan nang dugo4 ,bucod dito ang manga ngipin ay tila nangingilo at ga gungmagaspang4 ,ang manga paa cun minsan namamaga2 cun minsan ga natutuyo4 ,ang balat nang muc-ha ay namumutla1 at cun malauon ay ungmiitim-itim4 ,cun ang saquit ay lungmaqui pa mandin1 ay nangabubuloc ang manga ngipin2 ang maysaquit ay linalabsan nang dug sa iba1t1 ibang lugar nang catauan2 ang caniyang manga paa1 pati nang ibang manga casangcapan nang catauan ay linalabsan nang mancha1 na iba1t1 iba ang color2 saca nagsusugat nang masamang pagcasugat ang catauan niya1 lalo pa ang manga hita2 at pagca malubha na ang maysaquit1 ay nalalagnat nang lagnat na tica1 at ang iquinamamatay niya ay ang pag-iilaguin1 ang pamamaga nang caniyang catauan ang pasmo1 ang desmayo1 ang pagcabuloc nang caniyang bituca4 ,ang gamot sa saquit na ito1i1 gayon4 ,ang maysaquit gagaua nang paraang mangyaring sumaya ang caniyang loob4 ,caya magaling sa caniya ang paglacad na parati1 at ang pagdalao na parati sa manga caquilala1 nang malibang ang caniyang loob4 ,mabuti namang pumambo nang malimit sa malamig na tubig4 ,houag siyang tatahan doon sa manga mababang lugar1 na hindi nahahanginang maigui4 ,ganoon din masama1 sa gayong saquit ang manga bahay na siquip1 ang pagtahan sa piling nang manga laua nang manga tubig na tahan4 ,ang pagdurugo nang ngipin mauauala1 pagca nguyain nang maysaquit nang malimit ang dahong sariua at hilao nang mostaza4 ,houag siyang cacain nang manga ma-aalat1 sapagca yao1i1 masama sa saquit na yaon4 ,ang carne at ang isda pag hindi sariua1i1 masama rin4 ,ang magaling canin niyang parati ay itong manga ganito4 ,ang dalandan1 ang dayap1 ang taingan daga1 ang sampaloc1 ang coles1 na ito1i1 totoong buti sa caniya2 ang mostaza ay magaling namang gulayin niya4 ,ang damong pinangangalang paco1 cun doonan nang suca1 ay totoong buti sa caniya2 datapoua hilao cun cacanin4 ,ang talbos nang malungay1 ang onti1 at ang colasiman ay totoong buti namang canin nang nagcacasaquit nang escorbuto4 ,ang caniyang lahat na cacanin ay mabuti lag-yan nang suca4 ,ang manga bunga nang cahoy1 para nang papaya1 ates1 manga1 saguing1 sapinit1 lanzones etc4 ay bagay sa saquit na ito4 ,masama sa iniis-corbuto ang pag-inom nang tubig na malacuco bagcus ang maigui roon ay ang malamig na tubig4 ,datapoua ang maiguing-maigui sa saquit na ito1i1 ang pag-inom ang pagsipsip touing umaga nang catas nang dalaua tatlong dayap na ualang calahoc4 ,ito1i1 gagauin nang mahabang panahon2 nguni touing icatlong arao magaling namang itahan1 nang houag macasama sa sicmura yaong maasim4 ,,cap,,tulo #aa4 ,ang ,apoplega1 na ang tauag nang tagalog sa nagcacasaquit nang gayn1 ay himatayin4 ,nota4 ,pinanganganlan din nang tagalog na himatayin ang nagcacasaquit nang epilepsia1 prrafo #dji1 pati nang dinaraanan nang malaquing desmayo prrafo #dci4 ,caya cailangang bacayan ang seal nitong manga saquit4 #ig4 ,naalaman nang lahat na tauo1 at naquiquilala nila ang apoplega1 yaon bagang calagayan nang tauo1 na pagcaraca1i1 nauaual-an nang damdam1 at hindi macaquibo1 at yaon din ang pinanganganlan nang tagalog na panhihimatay4 ,ang pinagmumul-an nitong saquit1 ang malaquing galit toua2 ang pag-iisip nang maliuag pagtingin nang maliuag2 ang pagtingin nang malauon nang pataguilid2 ang pagcain nang marami1i1 masarap2 ang pagpambo nang malauon sa mainit na tubig2 ang palo sugat sa ulo2 ang paggauang parati nang mahalay2 ang mahigpit na tali sa liig1 ang pag-aamoy nang masamang singao amoy1 cun ang may catauan inurungan nang pauis1 galis buni nang saquit sa bouan bouan cun baga babayi2 cun siya1i1 inarauan4 #ih4 ,mayroong tauo na parating nanhihimatay1 at magaling ang caniyang damdam pati catauan2 ito1i1 apoplega rin2 datapoua monti2 ang dugo ay biglang ungmaac-yat sa ulo1 at hungmihina pagcaraca ang maysaquit2 datapoua nacacaalam tauo rin nang caunti4 ,magaling dito sa ganitong apoplega ang pagsasangra at ang sumpit2 at nang houag umuli ang saquit1 susundin ang ituturo co sa prrafo #ajd4 ,ang totoong galing dito ay ang polvos sa nmero #bd2 cun gayn ay umuli man ang saquit1 ay malalauon4 #ii4 ,ang totoong apoplega ay dalauang bagay4 ,ang isa1i1 dala nang dugo2 cun ang dugo ay marami1 mabigat1 mataba1t1 mainit2 caya marahil dumaan itong ganitong panghihimatay sa manga tauong malalacas ang catauan at matataba4 ,ang icalauang bagay na apoplega1 ay dala nang dugong matubig1 na caya dinaraanan noon ang hindi lubhang malacas na tauo na may sarisaring bagay na calahoc sa caniyang dugo4 #ajj4 ,ang panghihimatay na dala nang cinitan nang dugo1 cun minsan ay nacamamatay na tambing sa tauo1 cun malaquing totoo ang saquit2 cun hindi lubhang malaqui ang saquit1 ang pulso ay malacas1 puno at mataas1 at ang caniyang muc-ha ay mapula1 at namamaga2 ang liig ay namamaga rin ang paghinga ay mahirap at ga maingay2 ang may catauan ay hindi nacacaalam tauo1 napapaihi1 at napapailaguin at cun minsan dungmuroal4 ,ang gagauin doon1 ay gayon4 #aja4 ,houag tatacpan ang ulo nang maysaquit2 pati nang catauan ay houag cumutan nang macapal na damit1 bubucsan ang manga pinto1t1 dungauan nang silid2 cun mayroong bigquis tali sa catauan nang maysaquit1 cacalagui1t1 palulubayin2 bibigquisan lamang nang mahipit sa ibabao nang tuhod2 ipalulocloc ang maysaquit sa bangco na ang paa ay lauit1 at ang ulo1i1 mataas2 sasangrahan at cucunan nang timbang labindalauang pisong dugo sa paa1 sa camay1 at cun baga malacas tumaliris ang dugo1 ooling sangrahan hangang ga macaitlo1 macaapat ga loob nang apat na oras1 cun baga inaacalang macacayanan nang maysaquit2 susumpitin naman nang tubig na pinaglagaan nang culutan na may casamang lana1 langis na bago nang niyog1 ga apat na cuchara1 at isa pang cucharang asin2 ito1i1 gagauin touing icatlong oras4 ,cun mapapainom ang maysaquit1 ay painumin nang maraming tubig na dinoonan nang timbang sa icaualong salitre sa isang vaso4 ,pag tila nasasaulan na ang maysaquit1 ay painumin nang bilin sa nmero #bc1 nang crmor timbang isang salapi piso1 at saca big-yan nang maraming suero nang gatas4 ,houag paamoyin ang maysaquit nang anomang amoy na matapang4 ,houag quibuin1 hipui1t1 tauaguin ang maysaquit1 at masamang totoo sa caniya yaon4 ,pag yari na itong lahat1 cun baga hindi nauulian2 cund lungmulubha ay uala nang magaua roon4 #ajb4 ,pagca gumaling na ang maysaquit1 nacacaalam tauo na siya2 datapoua cun minsan ang isang camay ang paa1 ang cabiac na muc-ha ay ga namamatay1 pati nang dila1 na dahil doo1i1 hindi mauauatasan ang caniyang uica4 ,itong pinacabacas nang apoplega ay nauauala cun malauon1 purgahin lamang maminsan minsan ang maysaquit1 at houag pacanin nang marami4 ,anomang gamot na mainit1 ay masama roon2 ang pasuca i1 nacamamatay sa inaapoplega2 caya hindi sucat ibigay sa nagcacasaquit nang gayon2 at ibig mang sumuca siya1 hindi sucat big-yan nang mainit na tubig man1 at macacasama rin sa caniya4 #ajc4 ,doon sa icalauang bagay na apoplega na sinaysay co sa parrafo #ii1 na ang uica co1i1 dala nang dugong matubig1 na may bagaybagay na casama1 ay gayon ang pag-gamot4 ,ang maysaquit sasangrahang miminsan lamang1 cun ang pulso1i1 mayroong catigasang munti2 at cun malambot ang pulso1 at hindi puno1 houag sangrahan ang maysaquit4 ,saca ipalocloc sa bangco na ang paa nang maysaquit ay lauit4 ,pupurgahin nang polvos nmero #ba2 susumpitin nang tubig na pinaglagaan nang culutan1 na dinoroonan nang asin maramirami at jabn1 ga isang itlog na munti caram1 at hojas de sen pa 7cangcong acapulco72 ito1i1 gagauing macalaua maghapon1 at yaon ay totoong buting gamot4 ,sa icatlong arao pupurgahing uli1 nang purgang mahina hina at pararapitan sa dalauang binti4 ,cun baga pinapauisan ang maysaquit1 paiinumin nang anomang bagay nanacacapagpapauis2 itong pagpapauis doon1 ay itutuloy na mahabang panahon1 hangan sa siyam na arao1 sa halimbaua2 at cun minsan itong pagpauis ay macacauala nan manga bacas nang apoplega4 ,ang nagcacasaquit nitong icalauang bagay na apoplega na sinaysay co ngayon hindi lubhang nahihirapan nang paghinga4 ,ang pulso1i1 hindi lubhang matigas2 cun minsan sungmusuca ang maysaquit1 at ang muc-ha1i1 hindi mapula1 para doon sa isang bagay na apoplega4 #ajd4 ,nang houag umuling dumaan ang saquit na apoplega panhihimatay1 cailangang maghusay ang maysaquit sa caniyang catauan4 ,ang lahat na bagay na apoplega ay maliuag dumaang uli1 cun hindi malacas cumain ang maysaquit1 at lalo pa cun hindi cumain cun hapon4 ,saca siya1i1 mag-ingat sa alac1 sa caf1 sa manga silid na mainit1 pati sa arao2 mabuti ahitin ang ulo1 at basaing parati nang malamig na tubig2 houag siyang cacain nang maraming carne1 at cun cacain nang carne ay sisiu lamang2 bagay sa caniya ang manga gulay1 at ang manga bungang hinog nang cahoy2 lumacad siyang parati2 houag pahahabain ang tulog2 at macaitlo touing lingo iinumin niya ang bilin sa nmero #bd cun umaga4 ,touing iinumin1 ay saicapat ang timbang2 at macaitlo sa santaong arao siya1i1 magpurga nang bilin sa nmero #bc4 ,datapoua sa dinaraanan nang icalauang bagay na apoplega1 ang bagay na purga sa caniya ay ang bilin sa nmero #ba4 ,magaling naman sa nanghihimatay ang fuente4 ,cun baga gumaling man ang maysaquit1 siya1i1 ga naliliyo1 dungmarami ang caniyang dugo1 quiniquisig siya sa manga catauan niya1 ang gagauin agad1 ay magsangra siya at maghusay sa caniyang pagcain1 nang houag magcasaquit uli nang malaqui4 ,,cap,,tulo #ab4 ,ang gagauin sa nagcacasaquit dahil sa inarauan2 sa uicang castila1i1 insolacin4 #aje4 ,cun ang arao ay mainit1 ang manga cahoy1 ang manga bato1 pati nang tangso bacal man1 na nalalagay sa arauan1 ay totoong ungmiinit1 na cun minsan hindi mahipo nang camay4 ,gayn din ang tauo cun siya1i1 inarauan nang malauon1 at lalo pa cun ang ulo ang tinamaan nang arao1 nagcacasaquit cun minsan nang malaquing saquit na pinanganganlang insolacin4 #ajf4 ,ang tauong inarauan nang malauon1 ay hindi matiis niya ang saquit nang ulo2 ang balat ay mainit at tuyo2 ang mata ay tuyo rin1 at namumula4 ,cun minsan hindi macamulat1 at hindi macatingin sa maliuanag2 mayroong hindi macatulog2 mayroong hilim na parati1 at touing maguiguising ay ga naguiguitla4 ,ang caniyang lagnat ay malaqui2 aayao siyang big-yan nang anomang gamot2 hapay ang loob niya at cun minsan nauuhao1 cun minsan hindi4 ,mayroong tauo1 na dahil sa siya1i1 inarauan maghapon1 ay namamatay2 at ang inasal nang mamamatay1 ay para nang inasal nang quinacagat nang asong bangao4 ,cun ang tauo1i1 nacacatulog sa arauan1 ay lalo pang masama2 at cun lasing ay lalo pa man din4 ,mayroon namang iba1 na dahilan sa pagca inarauan1 ang mata1i1 sinisingauan naguiguing lirain1 ga nagugul ang canilang pagtingin1 cun minsan anaqui mayroon silang naquiquitang lungmilipad na parati sa canilang harap4 ,ang lungmalagay sa arauan1 at nalalauon doon1 ay cun minsan dinaraanan nang panghihimatay1 apoplega2 cun minsan ang lalamunan ang masaquit na yao1i1 parang angina garrotillo2 cun minsan namamaos1 namamaga ang liig4 ,ang apoy nacacasama rin sa tauo cung nalalauon siya sa tapat1 at isa rin nang arao4 #ajg4 ,ang gamot sa inarauan ay ang pagsasangra2 saca ang manga bagay na malalamig gagamitin doon sa ipinaiinom1 sa ibinabaos1 at sa isinusumpit sa maysaquit4 ,ang pagsasangra ay cailangang totoo1 at cun hindi pa nauauala-uala ang hirap nang maysaquit1 uuling sasangrahan4 ,ang isusunod sa pagsasangra ay ang baos sa tubig na malahininga lamang1 at houag sa mainit4 ,ang pagbabaos ay paparatihing gagauin1 sapagca totoong igui sa saquit na ito4 ,datapoua cun ang maysaquit ay malubha1 ang boong catauan ay babaosan2 saca susumpitin nang tubig na pinaglagaan nang culutan4 ,paiinumin nang limonada1 cun ualang dayap1 ang tubig na may sucang caunti ay maigui rin2 ang suerong malinao nang gatas1 na sinasamahan nang caunting suca ay lalo pang mabuti2 itong lahat na painom ay malamig cun inumin4 ,ang noo1 ang quibotquibotan1 ang boong ulo1i1 lalag-yan nang basahang babad sa tubig na malamig4 ,ang bilin sa nmero #cb magaling ding inumin touing umaga1 bago cumain nang anoman ang maysaquit4 #ajh4 ,cun ang saquit ay malaquing totoo1 at hindi nagcacasiya itong manga gamot1 sinabi co ngayon1 ay cailangang pambohan1 ibabad ang maysaquit sa tubig na malamig1 pati nang ulo ay bubusan naman nang malamig na tubig2 datapoua bago pambuhan ay sasangrahan muna ang maysaquit4 ,,cap,,tulo #ac4 ,ang ,reuma1 na ang pangalan nang tagalog doo1i1 balingtamad1 na ang masaquit ay ang manga casucasuan nang manga catauan nang tauo4 #aji4 ,ang saquit na balingtamad1 reuma1 ay may lagnat na casama2 cun minsan ualang lagnat4 ,cun mayroong lagnat1 nangangaligquig muna ang maysaquit2 hungmahalili ang lagnat na malaqui1 at ang saquit nang ulo2 mainit ang pagcaramdam1 at ang pulso1i1 matigas2 sa icalaua1 sa icatlong arao1 mayroong sungmasaquit na casucasuan na di maiquilos yaong casangcapang nasasactan1 na namumula cun minsan at namamaga4 ,ang tuhod ang marahil sumaquit1 at cun minsan ang dalaua1i1 nagsasabay4 ,cun ang saquit ay talagang mananatili sa catauan1 ay ungmuunti ang lagnat4 ,cun minsan lungmilipat ang saquit sa ibang lugar4 ,ungmaalis sa bulalo nang tuhod sa halimbaua1 at napaparoon sa paa1 at ungmaacyat sa singit2 ungmaalis dito at napaparoon sa bayauang1 sa balicat caya sa sico1 sa batoc sagalang-galangan nang camay2 cun minsan ang maraming casucasuan1 cun minsan ang lahat ay sungmasaquit1 na totoong cahabaghabag ang lagay nang maysaquit2 maghapo1t1 magdamag ay tili1 at salang hipuin1 ay sungmisigao4 ,ang totoong lauong saquit ay ang sa bayauang1 ang sa batoc1 at sa balisacang4 #aaj4 ,cun ang saquit ay nananatili sa balat nang ulo1 sa bubong nang mata1 sa ngipin ay totoong nahihirapan ang maysaquit2 at lalo pang mahirap at mapanganib cun napapasaloob ang saquit4 ,cun ungmacyat sa ulo1 ay nagbabalais ang maysaquit2 at cun sa sicmura1 sa bituca mapatungo1 sa baga1 siya1i1 mamamatay caalam-alam4 #aaa4 ,mayroon namang nagcacasaquit na binalingtamad1 na di nalalagnat nang malaqui2 at capag sungmasaquit na ang manga casucasuan1 nauauala ang pagcalagnat4 #aab4 ,cun ang saquit ay nalalauon sa isang casucasuan1 hindi na maiquilos cailan man yaong casangcapang nasaquitan4 #aac4 ,ang dahilan nang saquit na ba-balingtamad ay ang pag-inom nang alac na marami1 ang pag-urong nang pauis1 pinacataib nang catauan1 ang paglacad cun gab-i1 ang hanging malamig na may casamang ulan1 at ang calaputan nang dugong mainit4 ,at cun hindi paual-in muna itong calaputan1 cainitan nang dugo1 hindi lilitao uli ang pauis4 ,cun minsan itong saquit ay casama nang escorbuto nang pangiqui4 #aad4 ,cun naquiquilala nang magaling ang saquit1 susumpitin muna ang may catauan nang bilin sa nmero #e1 at pag lungmalo ang isang oras at ang maysaquit ay marugo1 ay sasangrahan sa camay1 at cucunan nang timbang labing dalauang pisong dugo2 ang maysaquit ilalagay sa husay 7captulo #d72 paiinumim naman nang bilin sa nmero #b1 cun hindi minamagaling nang maysaquit ito1 ay iinumin niya ang malinao na suero na may pulot na calahoc1 at siya ang totoong buti sa saquit na ito2 pati sa pagsumpit doon1 na-aari ang suero4 #aae4 ,cun baga sangrahan man ang maysaquit1 hindi pa gungmiguinhaua ang caniyang damdam1 ay cailangan sangrahang uli sa loob nang ilang oras2 at cun minsan hindi pa magcasiya ang macalauang sangrahan4 #aaf4 ,arao-arao susumpitin1 at cun hindi marami ang iniilaguin niya1 uuling gagauing macalaua maghapon1 lalo pa cun masaquit ang ulo2 datapoua cun baga hindi maquibo1 at hindi masumpit ang maysaquit1 painumin nang suero arao-arao1 at saca cun umaga at cun hapon painumin naman nang bilin sa nmero #bd1 timbang saicapat ang isang inom4 ,ang manga hinog na bunga nang cahoy macacain nang maysaquit4 #aag4 ,pag nauala na ang lagnat at malambot na ang pulso1 ay pupurgahin ang maysaquit nang bilin sa nmero #bc2 at cun siya1i1 nanabing macalima macaanim1 caalam-alam yaon ang pag-guinhaua nang damdam niya2 saca cun malauonlauon ay pinu-purga uli4 #aah4 ,cun baga malaquing lubha ang saquit nang casucasuan1 ang maysaquit ay cuculubin sa singao nang tubig na mainit na ualang calahoc1 at ang casangcapang masaquit ay itatapat sa singao nang tubig4 ,magaling tapalang parati nang bilin sa nmero #i4 ,ang pagpambo sa malacucong tubig ang baos man lamang hangang tuhod1 ay macaguiguinhaua rin sa maysaquit1 pag sinangrahan at sinumpit ayon sa sinabi co na sa itaas4 ,datapoua cun pambohan muna ang maysaquit1 bago sangrahan1 purgahin1 ay lulubha siyang bagcus4 #aai4 ,cun gab-i ang saquit ay malaqui2 datapoua malaqui man1 hindi sucat big-yan nang anomang bagay na patulog ang maysaquit1 at masama bagcus sa caniya4 #abj4 ,ang saquit na balingtamad nauauala sa pag-iilaguin sa pag-ihi nang ihing malabo1t1 malapot na may latac na tila madilao1 sa pagpauis4 ,marahil dumaan ang pagpauis sa catapusan nitong saquit2 at cun gayo1i1 magaling painumin ang maysaquit nang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao nang mapauisan pa mandin4 #aba4 ,cun minsan naman cun mauala na ang saquit na balingtamad1 ay nagcacalintog ang manga paa na cun malauo1i1 naguiguing sugat2 itong sugat hindi sucat gamutin agad1 at uuli ang saquit2 ang pagpurgang maminsan-minsan1 at ang pagiingat sa pagcain marami1 ay nacauauala roon sa manga sugat na yaon4 #abb4 ,cun minsan ang maysaquit1 ay sinisibulan nang baga1 ibang bagay na sibol doon sa lugar na masaquit1 dapit doon4 ,caya cun mayroong naquiquitang sibol1 ay gagamuting agad nang mdico4 ,mayroon namang maysaquit na guinagalis at yaon ang pag-galing niya4 #abc4 ,ang saquit na balingtamad hindi lungmalalo sa labing apat na arao2 datapoua mauala man ang saquit1 cun minsan namamaga pa1 nangingimay ang casucasuan4 ,at nang mauala itong pamamaga1 cahinaan nang casangcapang nasactan1 ay cucuscusin touing umaga at touing hapon nang isang basahang tuyo2 lalacad ang maysaquit at susundin niya ang lahat na bilin sa captulo #e1 tungcol sa maysaquit na gungmagaling-galing na4 #abd4 ,mayroong namang binabalingtamad na tauo na hindi marugo1 may sarisaring calahoc lamang1 malapot caya ang dugo noon4 ,ang ganitong tauo2 lagnatin man nang malaqui1 hindi cailangang sangrahan2 ang bagay dito1i1 ang purga1 at saca ang manga parapit4 ,ang polvos nmero #be1 ay maigui rin2 datapoua cun baga matigas ang pulso nang maysaquit1 masama1 sa caniya ang parapit4 ,ang saquit na binabalingtamad na malauon4 #abe4 ,pinanganganlang balingtamad na lauon ang ungmuuli sa tauo at nauauala1 at saca ungmuuli rin1 na parati ganoong nauauala1t1 sungmisipot2 ualang casamang lagnat1 hindi maraming casucasuan ang sungmasaquit2 cun minsan hindi namumula2 at hindi namamaga ang masaquit na catauan2 datapoua cun minsan namamaga1t1 namumula4 ,ang saquit na balingtamad na sinaysay co sa itaas1 ay marahil dumaan sa manga tauong matataba1t1 malalacas2 datapoua itong isang saquit ay dungmaraan sa manga mahihinang tauo at sa manga babaying masasactin4 #abf4 ,itong isang bagay na saquit na balingtamad1 cun hindi guinamot nang paanyo1 ay nalalauon nang mahabang panahon at di iilang taon cun minsan2 lalo pa cun namamahay sa ulo1 sa bayauang sa balacang1 sa hita1 na yaon ang tinuturang cetica4 ,cun minsan lungmalagay ang saquit sa isang cabila lamang nang ulo1 sa sihang1 sa isang daliri1 sa bayugo nang tuhod1 sa isang tadyang1 cun minsan sa isang suso1 na ang isip nang may catauan na yao1i1 cancro4 ,cun sa baga mapatungo1 ang maysaquit ay nag-uubong parati at totoong lungmulubha2 cun sa sicmura1 sa bituca manatili1 ay ang maysaquit anaqui may clico2 at cun sa pantog nang ihi paroon ang saquit1 ay ang acala nang may catauan ay mayroon siyang bato roon4 #abg4 ,ang pag-gamot dito sa ganitong saquit na balingtamad1 ay iba-iba nang caunti sa pag gamot doon sa isang bagay na saquit na sinaysay co sa itaas4 ,cun malacas ang maysaquit1 at malaqui naman ang saquit niya1 ay sasangrahan1 at paiinomin siyang parati nang bilin sa nmero #bf1 at ito1i1 gagauing limang arao4 ,pag pinainom na nitong gamot1 ay pupurgahin nang bilin sa nmero #ba4 #abh4 ,cun baga ang saquit hindi pa nauauala1 bibig-yan ang maysaquit nang pldoras nmero #ah2 at paiinumin nang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao4 ,pagca guinaua na itong lahat na gamot at ang maysaquit ay ualang lagnat1 cun husay naman ang caniyang sicmura1 at ugali ang caniyang pananabi1 at cun hindi rin namamaga ang casangcapang masaquit1 at hindi mainit1 ga tuyo ang catauan nang maysaquit1 ay mabibig-yan siya bago humiga nang polvos nmero #be sa isang tagayang tubig na hinulugan nang caunting triaca1 ga ualong butil na maiz carami2 at caalam-alam gagaling na1 lalo pa cun tapalan1 cumutan ang casangcapang masaquit nang isang basahang babad sa tubig na turo sa nmero #bg4 #abi4 ,sa lahat na bagay na saquit na balingtamad1 ang cetica na sinaysay sa itaas sa prrafo #abf1 yaon ang totoong lungmalaban sa manga gamot4 ,datapoua magaling lag-yan nang parapit ang masaquit na casangcapan1 at lalo pang magaling sa parapit ang tacluban nang pito ualong ventosa2 at ito1i1 paparatihing gagauin4 ,ang isang lienzo encerado1 sa macatouid1 ang isang caputol na damit na isinaosao sa pagquit na tunao ay maigui ring itapal na parati doon2 tapalan caya nang dahon nang papaya1 nang dahon nang lingansina 7tangantangan74 ,gayon din ang apog na bagong yari at ang pulutpocquiotan ay minamasa capoua at itinatapal4 ,ang isang fuente sa ilalim nang hita ay maigui rin4 ,datapoua cun hindi mangyaring mauala yaong saquit na yaon1 ay pasuin ang casangcapang masaquit2 houag lamang ang ulo1 cun naroroon na ulo ang saquit4 #acj4 ,magaling sa saquit na ito ang pagpambo sa mainit na tubig na bungmubucal sa lupa para nang sa bayang pinanganganlang ,los ,baos2 datapoua pupurgahin muna ang maysaquit1 bago pumambo siya doon4 ,ang pagpambo sa malamig na tubig pag magaling na ang maysaquit ay sucat gauin nang malimit1 nang houag umuli ang saquit na balingtamad4 ,mabuting totoo naman1 ang cuscusin touing umaga nang isang basahang tuyo ang boong catauan1 lalo pa ang casangcapang masaquit4 ,sa panahong tag-guinao ay magaling gumamit ang maysaquit nang damit nang balahibo nang tupa na pasasayarin sa laman2 na-aari rin ang damit na tinina nang azul4 ,ang pag-inom nang mahabang arao nang tubig na pinagbabaran nang trifolio fibrino1 7pangasvit7 ay magaling na totoo sa saquit na balingtamad2 at cun baga ang balingtamad ay casama nang escorbuto ang mabuti roo1i1 magbabad sa calahating botellang tubig alac sa misa nang timbang isang salaping quina 7dita7 at timbang cahating ruibarbo1 at touing arao iinumin nang maysaquit ang isang calahating tazang mahiguit4 #aca4 ,masama dito sa ganitong saquit ang aguardiente1 at ang ibang manga maiinit na bagay1 pati nang manga ungentong may tab4 ,mayroon namang tauong binabalingtamad1 na gamutin man nang paanyo1 ay hindi gungmagaling1 bagcus lungmulubha2 itong ganitong maysaquit ay magaling pa sa caniya ang houag gamutin1 lalo pa cun matanda4 ,,cap,,tulo #ad4 ,ang saquit na pinanganganlang piyo1 sa uicang castila1i1 gota4 #acb4 ,ang saquit na ang pangala1i1 piyo ay marahil mamahay sa paa2 ang damdam nang maysaquit ay siya1i1 dinaraanan1 binubusan nang malamig na tubig sa caniyang paa2 cun minsan ang damdam niya1i1 anaqui linalagari1 binabatac1 pinapaso ang manga daliri nang paa4 ,mayroon namang tauo1 na pinipiyo sa camay sa ibang lugar nang catauan4 ,ang nagcacasaquit nang ganito ay ang matamaring cumibo1 ang malacas cumain1 ang nag-iisip nang manga maliliuag1 ang napupuyat1 ang namamanglao1 at ang inurungan nang pauis1 galis1 nang saquit sa bouan bouan cun baga babayi4 #acc4 ,ualang maalamang gamot sa gota1 piyo3 at masama namang gamutin1 sa pagca mauala man yaong saquit na yao1i1 mamamatay caalam-alam nang biglang pagcamatay ang may catauan1 ayon sa uica ni ,buchan4 ,caya ang sasabihin co lamang ngayon1 ay ang magaling gauin sa maysaquit na inuurungan nang piyo4 #acd4 ,cun yaong pinipiyong tauo1i1 nauala1t1 inurungan noong saquit na yaon1 at dahilan doon sa pag-urong nang saquit1 siya1i1 dinaraanan nang apoplega 7panhihimatay71 garrotillo1 hinihica siya1 nahihilim1 masaquit ang sicmura1 nagcacasaquit nang iba1 ang gagauin agad ay ang isusunod na ituturo co ngayon4 #ace4 ,babausang parati ang maysaquit sa tubig na mainit hangang tuhod2 cucuscusin nang tuyong damit ang caniyang paa4 ,saca sasangrahan dito rin sa paa4 ,lag-yan nang parapit nmero #cf1 at cun malubha ang maysaquit1 ay lalac-han ang parapit4 ,ang paa siya ang pararapitan1 cun baga ang maysaquit datihang pinipiyo sa paa1 sa camay1 sa ibang lugar nang catauan4 ,datapoua cun mahirap na ang maysaquit1 at mapanganib ang caniyang buhay1 doon pagdaca pararapitang malapit sa masaquit na casangcapan1 sa itaas nang camay sa halimbaua1 sa ibabao nang sico4 ,pag magaling na ang damdam nang maysaquit at ang saquit na piyo ay nararamdaman din doon sa rati1 hindi na mapanganib ang maysaquit2 at hangan siya1i1 malubha pa1 at hindi nagsasaoli ang saquit doon sa datihan1 ilalagay siya sa husay 7captulo #d71 at paiinumin nang tubig na pinagbabaran nang bulaclac nang alagao1 na dinoroonan nang salitre1 timbang sa icaualo maghapon2 saca babalutin nang damit na tinina nang azul yaong lugar na yaon1 na ibig paroonan nang piyo1 at macaitlo maghapon paiinumin ang maysaquit nang triacang itinuturo sa nmero #db1 na tutunauin sa tubig nang alagao na sinabi co cangina4 ,,cap,,tulo #ae4 ,ang gagauin sa quinagat nang asong bang-ao1 na ang tauag nang castila sa ganoong saquit ay mal de rabia4 #acf4 ,ang aso pati nang pusa ay nababang-ao nauulol di man cagatin nang ibang hayop na ulol4 ,ang nababang-ao na aso1 ay quinatatacutan nang capoua aso1 at sa malayo man ay ungmiilag doon1 sapagca pinaquiquiramdaman nila ang caniyang saquit4 ,cun ang aso1i1 nababang-ao na1 ay hindi ungmaabot sa icapat na arao1 at namamatay siyang cusa4 #acg4 ,cun mayroong tauong quinagat nang pusa nang asong ulol1 ang sugat ay nababahao1 para nang ibang manga sugat4 ,caya ang manga tagalog na ualang isip1 sila1i1 nararayaan nang manga mdicong hunghang na canilang tinatauag2 at sa canilang acala ay uala na silang saquit1 sapagca ang sugat ay nabahao na4 ,datapoua aco1i nacaquita na nang labing limang maysaquit sa isang bayan lamang na quinagat nang asong bang-ao2 at nangamatay rin1 baga man nangabahao ang canilang manga sugat1 at sinangrahan nang manga mdico at sinipsip pa1t1 vinentosahan ang canilang manga sugat4 ,ang sugat na gaua nang pusa nang asong ulol1 ay nabababao nga cun minsan siyang cusa1 di man gamutin2 datapoua pag nacaraan ang tatlong lingo1 ang isang boua1t1 calahati1 tatlo cayang bouan1 ay nararamdaman nang may catauan na masaquit-saquit yaong lugar nang sugat na nabahao4 ,saca hungmalili dito ang pamamaga nang pilat nang sugat2 namumula tuloy at pungmuputoc1 at linalabasan nang tila tubig na mabaho1 at ga mapulapula4 ,ang maysaquit ay namamanglao at ga natatamlay2 naguiguitla siya1 at pinangingilabutan nang guinao ang boong catauan2 ga quinacapus siya nang paghinga at balisang parati2 masaquit ang manga bituca2 ang pulso1i1 mahina1t1 gulo2 ang pagtulog ay hindi mahimbing1 bagcus parating naguiguising at natatacot2 ang pananabi ay sala rin2 parating pinapauisan siya nang malamig1 na munti ang pauis at sumandaling oras lamang calauon2 cun minsan masaquit ang lalamunan4 ,ito ang manga unang nararamdaman nang quinagat nang asong bang-ao4 #ach4 ,ang sungmusunod dito1i1 itong iba pa2 ang maysaquit ay nauuhao na totoo1 at nahihirapan cun ungminom1 datapoua cun malauo1i1 aayao na siyang uminom1 at touing ilalapit sa caniya ang tubig1 cun naquiquita niya1 nariringig man ang pangalang tubig ay nasisindac ang caniyang boong catauan4 ,ang manga hirap at ang manga saquit niya ay hindi masaysay4 ,ang pagtingin niya ay titig1 at ga mabagsic2 anopa1t1 catacot-tacot panoorin ang caniyang lagay4 #aci4 ,bagaybagay ang gamot na ang uica nang manga tauo1i1 maigui rito2 datapoua ang gamot na totoong-totoo doo1i1 ang mercurio1 azogue4 ,caya ang pagsasangra sa maysaquit1 ang ventosa1 ang pagsipsip nang sugat1 at ang sungay nang usa na sinunog1 na inilalagay roon1 ay hindi naniniya cun minsan2 at mayroon ding namamatay na maysaquit na guinamot noon4 ,caya ang gagauin nang quinagat nang pusa nang asong bang-ao1 siya1i1 magsusugo sa ,mainila 7cun sa ibang bayang may botica7 nang isa catauo1 at ipacucuha niya doon sa botica ang bilin sa nmero #bh4 ,ito ang totoong gamot1 at ang lalong magaling na lunas sa quinagat ng asong ulol4 ,caya mabuti disin1 cun sa lahat na bayan mayroon magamit na gayong gamot1 doon man lamang sa bahay ng tauong mayaman1 sa tinda nang manga mercader2 ang halaga niyong gamot na yaon ay isang salapi piso4 ,datapoua cun bibili ang manga mercader sa botica1 ay magaling bumili sila nang mercurio lamang na ualang calahoc1 sapagca ang mantica1i1 ungmaanta1 at ang isa pa1i1 cun gagamitin na1 ay ualang liuag samahan nang mantica ayon sa turo sa nmero #bh doon sa nota4 #adj4 ,ang gagauin nga sa tauong quinagat nang pusa nang asong bang-ao ay gayon4 ,pagcaraca mag-iinit ca nang tubig na dinoonan nang caunting asin4 ,ang sugat ay huhugasan at lilinising magaling na magaling nitong tubig na malacuco na dinoonan nang asin1 nang macuha ang lauay nang asong nacacagat4 ,saca cuscusing palibot ang manga tabi nang sugat1 hangang sa tatlong daliri calayo doon sa sugat1 nang timbang saicapat nang ungentong tinuran co cangina1 na bilin sa nmero #bh2 at ito1i1 gagauing minsan arao-arao4 ,ang sugat ay gagamutin at babahauin para nang ibang manga sugat2 datapoua maigui ring pabayaan munang magnacnac nang malauon4 ,tungcol sa husay nang maysaquit1 cailangan ang houag siyang cumain nang maraming carne2 saca magingat sa alac1 sa manga mahanghang at sa manga mainit2 at nang lumaqui ang cabagsican nang mercurio1 susumpitin ang maysaquit touing arao1 at babaosan arao-arao sa malacucong tubig hangang tuhod4 ,ang caniyang iinuming parati ang bilin sa nmero #b4 ,maraming totoongtauo1 ani ,tissot1 ang guinamot co nang gayon na quinagat nang asong ulol1 at hindi sila naano4 ,caya yaon ang cailangang pagpilitang gauin nang tauong ibig masiguro ang caniyang buhay4 ,caya quinucuscos ang manga tabi nang sugat nang ungento nang mercurio1 ay nang lumura ang maysaquit nang manga labing limang arao1 tatlong lingo4 #ada4 ,datapoua bago gamutin nang gayon ang maysaquit1 cun mayroon siyang dugong marami at mataba1 at magaling na totoo ang caniyang catauan1 pagca hinugasan na ang sugat nang tubig na may asin1 ay cailangang sangrahan1 ipacagat sa anim na linta ang caniyang camay2 tanducan1 tacluban nang ventosa1 at cunan nang dug na manga apat limang piso ang timbang4 ,datapoua cun yayat ang maysaquit1 ay houag cunan nang dugo4 ,saca isusunod doon ang pagcuscos nang manga tabi nang sugat1 at ang ibang manga biling co sa itaas sa prrafong sinundan nito1 hangang sa icalabing dalaua icalabing limang arao4 ,ang maysaquit na guinagamot nang mercurio1 ay hindi sucat yumapac sa bas2 at totoong sama yaon4 ,gayon din cailangang mag-ingat siya sa hamog at sa ulan2 houag lumacad siya sa lupa cun gab-i1 cun madaling arao1 at paraparang masama yaon4 ,ang manga babaying may panahon cun quinagat nang asong bang-ao1 ay gagamutin din para nang iba2 houag lamang damihan ang ipinapahid sa caniya1 at houag namang pahiran arao-arao cun hindi cailangan4 ,masama namang sangrahan4 #adb4 ,nguni1t1 cun ang tauong quinagat nang pusa nang asong bang-ao na hindi guinamot nang paanyo1 ay sungmasama na ang caniyang pagcaramdam1 at mahirap na ang caniyang lagay1 ang gagauing madaling-madali doo1i1 gayon4 ,sasangrahan1 cucunan nang maraming dugo1 at ito1i1 uuling gagauing macalaua macaitlo macaapat1 cun baga cailangan4 ,cun baga mapambohan ang maysaquit nang malacucong tubig ay pambohan agad nang macalaua maghapon4 ,sumpiting macalaua1 macaitlo maghapon nang bilin sa nmero #e4 ,cuscusin ang manga tabi nang sugat na macalaua maghapon nang ungento nang mercurio1 para nang utos sa prrafo #adj4 ,yaong casangcapang quinagat nang pusa nang aso1 lalahiran nang langis lana man1 at babalutin nang basahang babad din sa langis2 macaualo maghapon1 paiinumin nang tubig na pinaglagaan nang alagao2 at macaualo rin palulunuquin ang maysaquit nang isang pelotilla nang turo sa nmero #ca4 ,at cun baga ibig niyang sumuca1 painumin nang bilin sa nmero #ce4 ,ang maysaquit na guinamot nang gayon1 cun baga nalauo1t1 hindi pa gungmagaling na tatoo1 bagcus naroon mahina1t1 hapay ang caniyang loob ay paiinumin nang bilin sa nmero #ad1 timbang tatlong bahagui maghapon4 ,cun sa iyong bahay mayroon cang ingat na mercurio ay siya na yaon1 at hindi cailangang magsugo canang tauo sa botica4 ,ang timbang pisong mercurio ay doonan mo nang timbang tatlong salaping manticang sariua nang baboy1 at timbang isang salaping sebo nang baca tupa2 saca bayuhin itong tatlong bagay1 hangang hindi na maquita ang azogue1 sa isang bayohang bacal tangso1 sa lusong man1 sa tagayan man1 at pagca bayo na1i1 yaon ang ungentong ipapahid mo sa sugat para nang turo co sa itaas1 prrafo #adj4 ,nota4 ,ang uica nang isang mdicong marunong1 na si ,roux ang ngalan1 na capilitang pasuin ang sugat na guinagaua nang aso nang pusang ol-ol4 ,caya pagca hinugasan ang sugat nang tubig na may asin1 ay doonan nang caonting bulac laman nang bunga nang boboy1 at papagningasin1 na yao1i1 gagauing maminsan-minsan4 ,saca gauin mo naman ang turo ni ,tissot tungcol sa mercurio2 at houag mong bahauin ang sugat cundi malauon4 ,ang gagauin sa quinagat nang asong ol-ol cun ualang mercurio azogue4 #adc4 ,datapoua cun ualang mercurio1 at maliuag namang magpacuha ca sa botica1 ang gagauin sa quinagat nang asong bang-ao1 ay gayon4 ,pagcaraca huhugasa1t1 lilinisin ang sugat nang maysaquit nang tubig na malacuco na dinoonan nang asin1 ng macuha ang lauay nang asong nacacagat4 ,saca painumin tuloy ang maysaquit nang lana langis sa castila1 langis nang niyog na mabaho man1 ga calahating taza carami1 hangan sa siya1i1 sumuca2 at cun hindi sungmusuca ay big-yan pa hangan sumuca4 ,itong pag-inom nang langis1 hindi sucat pabayaan1 at siya ang cauna-unahang gamot dito4 ,saca cun ibig at pungmapayag ang maysaquit1 ang sugat ay pasuin nang caunting bulac1 nang laman nang bunga nang boboy4 ,cun aayao ang maysaquit na pasuin ang sugat niya1i1 papagsugatin nang isang lanceta campit dulo nang gunting man1 mangyaring magdug lamang1 at doonan ang sugat nang caputol na sungay nang usa na sinunog1 at iuan doon hangan sa siyang cusang malaglag4 ,ang pagsusunog noong sungay nang usa1 ay hindi maliuag2 basahin mo ang numero #cj4 #add4 ,ang sinabi co ngayon sa prrafong natalicdan ay magcacasiya na cun minsang igamot sa quinagat nang asong ol-ol2 datapoua nang lalo pang maseguro ang buhay nang maysaquit1 ay mabuting gauin ang sasabihin co ngayon4 ,touing icalauang arao susumpitin ang maysaquit2 arao-arao papambohan nang tubig na malamig1 at palulunuquing maghapon nang dalauang pelotilla nang bilin sa nmero #ca4 ,ang pagpambo itutuloy hangang sa tatlong puo apat na puong arao1 at cun hindi minamagaling nang maysaquit ang malamig na tubig pambohan sa tubig na malacuco4 ,ang tauong guinagamot nitong manga bilin sa dalauang prrafong magcasunod1 cun minsan ay hindi mamamatay di mang gamutin nang mercurio4 ,datapoua1t1 lalong magaling at seguro sa lahat ang mercurio4 ,,cap,,tulo #af4 ,ang ,gamot ,sa ,quinagat ,nang ,manga ,hayop ,na ,may ,camandag4 ,gamot sa quinagat nang pocquiotan1 laiuan1 potacti1 amboboyog1 lamoc1 langao na may camandag4 #ade4 ,cun mayroong quinagat na tauo1 niyong manga hayop na yaon1 ang gagauin ay gayon4 ,bunutin muna sunquitin nang carayom ang panuca nang hayop na cungmagat2 saca basaing parati yaong lugar na masaquit nang basahang babad sa tubig lamang1 sa tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao2 tapalan nang tinapay na minasa sa gatas at pulot2 baosan ang maysaquit hangan tuhod nang tubig na malacuco2 houag pacanin nang marami cun gab-i2 painumin siya nang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao4 ,ang lana langis nang niyog ang langis sa castila1 cun ilahid agad sa lugar na quinagtan nang hayop1 ay nacauauala nang pamamaga1 pati nang pagsaquit4 ,datapoua cun minsan hindi cailangang gumaua nang anoman1 doon sa quinagat niyong manga hayop na yaon1 at ang saquit siyang cusang nauauala4 ,cun baga maraming hayop ang nacacagat1 ay sangrahan1 cunan nang dug ang may catauan4 ,gamot sa quinagat nang ahas4 #adf4 ,ang magaling gauin sa quinagat nang ahas1 ay cadlitan ang sugat1 pag binigquisan muna sa ibabao nang quinagtan na casangcapan1 saca tinatacluban nang ventosa1 ipinasisipsip sa ibang tauo4 ,ang sugat ay lahiran nang langis na mainit-init lana man1 at ang maysaquit ay painumin din nang langis hangan sa siya1i1 sumuca4 ,saca humanap ca nang buto nang mostaza at isang bigquis nang damo na ang pangala1i1 coclearia 7,taquip sus taquip cuhol7 at bauang1 itong tatlong bagay babayuhin3 saca pigain1 at ang gat ipaiinom sa maysaquit1 at caalam-alam gagaling4 ,cun ualang buto nang mostaza1 ang dahon ay na-aari4 #adg4 ,cun hindi pa gungmagaling ang maysaquit1 mag-init ca nang caunting tubig na hinulugan nang caputol na pepita sa catbalonga1 at pag mapait na ang tubig1 ay ipainom mo sa maysaquit1 at ang lugar na quinagta1i1 cadlitan muna nang magdugo1 bago tacluban nang caputol na pepita rin1 na linauayan muna4 ,pag cumapit ang pepita doon sa sugat1 ay bayaan doon hangan sa siyang cusang malaglag4 ,itong gamot na ito1i1 totoong buti4 ,cun ualang pepita1 ay lag-yan nang caputol na sungay nang usa na sinunog1 nmero #cj4 #adh4 ,cun ualang pepita1 sungay nang usa1 langis man1 ang dumi nang tauo na-aari rin2 caya ang timbang cahati1 tatlong bahagui1 isang salapi noon ay iyong tunauin sa tubig1 sa alac1 at ipainom sa maysaquit2 itong gamot na ito1i1 nacagaling sa marami4 ,maigui ring ipanguya sa maysaquit ang isang sanga nang macabuhay na mapait hangang malasahan niya ang pait4 #adi4 ,ang pinanganganlang agua de luz1 ay yaon ang mabagsic sa lahat na gamot4 ,caya cun mayroong quinagat nang ahas1 paiinumin nang tubig na dinoonan nang lima anim na capatac na agua de luz1 na ito ay gagauing macaapat sa isang oras1 ayon sa calubhaan nang maysaquit2 cun gungmagaling-galing na siya1i1 dinadalangan ang pag-inom2 at arao-arao paiinumin din nang caunti1 pati nang lugar na quinagtan ay lalahiran nang ilang capatac noon ding agua de luz4 ,datapoua cun pinainom na ang maysaquit nang maraming agua de luz1 at hindi rin gungmagaling1 ang boong catauan niya ay pahiran nang langis1 bago painumin nang agua de luz4 ,ang agua de luz cailangang bilhin sa1 botica4 #aej4 ,bucod doon sa manga bagay na sinabi co ngayon na magaling igamot sa tinuca nang ahas1 mayroon namang iba1 na magagaua rin sa maysaquit nang madaling gumaling4 ,caya pagca yari na yaong manga bilin sa prrafo #adf1 #adg1 #adh1 mabuting painumin ang maysaquit nang tubig na may gata nang dayap nang tubig na sinucaan4 ,maigui rin 7pag nahuhugasan na nang tubig1 alac ang sugat7 pasuin yaon ding sugat nang isang tabaco1 nang laman nang bunga nang boboy4 ,gamot sa quinagat nang atangatang sa uicang castila1i1 alacrn4 #aea4 ,ang pag-gamot sa quinagat nang atangatang ay para nang guinagaua sa quinagat nang ahas2 bubunutin muna lamang susunquitin nang carayon ang pinacapanuca nang hayop1 cun baga nababaon sa laman2 saca ang manga turo sa prrafo #adf1 sa #adg at sa #adh1 susunding gagauin sa maysaquit4 ,gamot sa quinagat nang gagamba4 #aeb4 ,cun mayroong quinagat nang gagamba ang gagauin doo1i1 gayon4 ,bumayo ca nang bauang at triaca1 at itapal mo sa lugar nang quinagtan nang hayop4 ,ang totoong galing dito1i1 patacan yaon ding lugar nang dagta nang hauili as-is tibig1 na macalaua macaitlo4 ,datapoua cun baga mayroong tauong nacalunoc nang gagamba casama nang ibang quinain1 cailangang pasucahin nang langis4 ,ang guinagaua sa quinagat nang ahas1 yaon din ang maigui rito3 caya cun baga hindi nacagaling ang dagta nang hauili1 at ang tapal na bauang at triaca1 susundi1t1 gagauin ang manga bilin sa prrafo #adf1 sa #adg1 at sa #adh4 ,ang magaling sa lahat ay ang pepita sa catbalogan1 ayon sa sinabi co sa prrafo #adg2 ito1i1 totoong daling nacaguiguinhaua sa maysaquit4 ,gamot sa quinagat nang buaya pating4 #aec4 ,cun mayroong tauong quinagat nang buaya pating1 ang gagauin doon ay hugasa1t1 linising maigui ang sugat nang alac na malacuco4 ,doonan nang asin ang sugat lag-yan nang caputol na sungay nang usa na sinunog nmero #cj2 at pag bumutao ang sungay1 gamuting para nang guinagaua sa ibang sugat4 ,gamot sa natibo nang pagui1 lupo sombilang1 canduli1 ibang bagay na isda na ang tinic ay may camandag4 #aed4 ,ang gamot sa natibo nang manga isdang yaon ay ang gata nang dayap1 na ipinapatac sa masaquit1 pagbinunot muna ang tinic4 ,cun ualang dayap1 ay naari ang dagta nang dahon nang camote1 ang maasim ang dalandan1 ang suha1 ang colobot1 lucban man4 ,magaling din ang tapal nang manga chileng binayo na may casamang suca4 ,gayon ding maigui rito ang bunga nang pepinillo de ,s4 ,gregorio 7pacupis1 salagsalag1 tabuboc1 halahala1 pocotpocot7 na pinanganganlan naman nang manga castila na coloquntida2 ang bunga nitong damong ito ay binabayo at itinatapal2 at ang maysaquit pinaiinom nang caunti noon1 ga anim pitong butil na palay ang timbang1 nang siya1i1 sumuca1 ayon sa bilin sa nota nang nmero #cd4 ,cun hindi mauala ang pamamaga nang quinagtang lugar1 ay maiguing tapalan nang dahon nang dapdap na mainit init4 ,cun ang tinic ay hindi mabunot1 ay gamutin ang maysaquit para nang turo sa prrafo #bhe4 ,gamot sa quinagat nang cocac1 isa bagang hayop na catulad nang palaca4 #aee4 ,ang cocac ay ualang ngipin1 datapoua ang pinacangidngid noon ay matigas2 caya cun mayroon quinagat noong cun mayroong nacacain nang cocac1 ang gagauin doo1i1 para nang bilin sa itaas sa quinagat nang gagamba1 prrafo #aeb2 gamutin para nang quinagat nang ahas1 cun hindi siya gungmagaling4 ,aco1i1 nacaquita nang isang tagalog1 na munti nang namatay dahilan sa pagcain nang cocac4 ,gamot sa quinagat nang olupihan1 olahipan1 na ang pangalan nang castila doo1i1 ciento pis4 #aef4 ,nang maualang madali nang pagsaquit ang lugar na quinagtan nang olupihan1 ay loloopin nang tatal nang molauin na sinunog2 saca tapalan nang chile at bauang na binayo4 ,maigui ring tapalan nang dahon nang tabacong mura1 na binayo rin4 ,nguni totoong buti sa saquit na ito1 ang pepita sa ,catbalogan1 ayon sa turo sa prrafo #adg4 ,gamot sa natilas na tauo1 pati sa naligas4 #aeg4 ,mayroong isang ood na ang pangala1i1 tilas sa uicang tagalog1 at sa uicang bisaya1i1 basul2 yaong hayop na yaon ay hindi nangangagat2 datapoua1i1 salang mapasayad sa balat nang tauo1i1 cungmacapit at nababaon sa laman ang balahibo noong hayop na yaon4 ,ang gamot sa natilas1 ay ang draconcio 7panaquilon72 quinacayod ang laman nang pinacacatauan nitong damong ito1 at itinatapal sa masaquit2 at totoong daling lungmalabas ang manga balahibo nang hayop1 at nababahao ang sugat na malauo1t1 may nana man4 ,cun ualang panaquilon1 ay alin mang bagay sa sasabihin co ngayon1 ay ma-aari4 ,ang dahon nang nami ay nacacabunot naman nang balahibo nang tilas4 ,ang sa papayang dahon1 na maputi at malanta na ay maigui rin4 ,magaling doon sa masaquit1 ang pahiran nang pagquit na uinisican nang langis1 at nang pinalambot sa apoy1 at saca paraanin nang mariin doon sa masaquit ang ilang buhoc nang babayi1 na hinahauacan sa dalauang camay1 at madadala tuloy nang buhoc ang manga balahibo nang tilas4 ,nota4 ,ang tauong dungmaraan sa ilalim nang cahoy na pinanganganlang ligas1 cun baga siya1i1 nahuhulugan nang hamog na nangagaling doon1 ay sinisibulan ang may catauan nang manga butil na masaquit1 at ang gamot doo1i1 cuscusin nang caputol na bunga nang salagsalag pacupis 7pepinillo de san ,gregorio47 ,gamot sa pinasucan sa tayinga nang antipalo1 cun otdo #aeh4 ,ang hayop na pinanganganlang antipalo1 ay catulad nang olopihan1 munti lamang doon1 at marami ang paa4 ,itong hayop na ito1i1 sungmusoot sa tayinga nang tauo4 ,ang pinanganganlan nang tagalog na otdo ay catulad nang bulati1 munti lamang ang catauan1 mabilog1 malandas na totoo1 maquintab ang balat1at ga mariquit tingnan4 ,ang otdo ay hindi rin nangangagat sungmosoot lamang sa tayinga nang tauo4 ,caya cun mayroong tauong sinuutan sa tayinga1 nang otdo1 antipalo1 bumayo ca nang caonting isdang tuyo1 bagoong1 at idoon mo sa tayinga1 at lalabas ang hayop4 ,cun ibig mong patayin ang antipalo sa loob nang tayinga1 ay bumayo ca nang isang bigquis na locoloco1 7albahaca silvestre7 lag-yan mo nang caunting tubig2 saca pigain1 at ang gata1i1 idoon mo sa tayinga1 at mamamatay ang hayop4 #aei4 ,cun minsan ang tauo1i1 pinapasucan sa tayinga nang manga hayop na munti2 at ang mabuti sa lahat doo1i1 pahigain nang pataguilid ang may catauan1 at sidlan nang tubig ang tayinga1 at pagcaraca lalabas ang hayop4 ,,cap,,tulo #ag4 ,ang bulutong na ang tauag nang castila doo1i1 viruelas4 #afj4 ,bago lagnatin ang tauong bubulutungin siya1i1 ga namamanglao muna2 madaling pauisan siya1 at nananab-ang nang pagcain4 ,ang muc-ha1i1 ga nag-iiba1 pati nang mata1i1 macuyad2 saca naghahalihalili ang pagdaan nang init at nang guinao sa may catauan4 ,sungmusunod dito ang isang malaquing guinao1 at tuloy hungmahalili sa guinao ang isang malaquing lagnat1 na may casamang saquit nang ulo1t1 bayauang4 ,ang maysaquit ay sumusuca naman1 ibig sumuca4 ,nahahalatang darami ang bulutong1 cun maquintab ang mata nang maysaquit1 cun siya1i1 sungmusucang parati1 at ang bay-auang ay masaquit na totoo2 cun nagbabalisa1 at parating bibilingbiling ang maysaquit2 cun baga bata1 cun hilim na parati1 cun ang bulutong ay lungmilitao sa icatlong arao1 sa icalaua caya2 sapagca cun maagang lumitao ang bulutong ay lalo pang mapanganib ang maysaquit4 #afa4 ,ang lagnat nang bubulutungin ay iilang oras lamang ang calac-han2 saca ungmuunti ang lagnat at pinapauisan nang malaqui4 ,sa catapusan nang lagnat1 sa icatlo icapat na arao ay lungmilitao ang bulutong na casabay nang pauis na sungmusunod sa lagnat4 ,ang unang sinisibulan nang bulutong ay ang muc-ha1 saca ang camay2 sungmusunod ang bias nang camay1 ang liig at ang ibabao nang dibdib4 ,pagca ganito ang lagay nang maysaquit1 at talagang hindi siya lulubha1t1 bubulutungin nang marami1t1 masamang bulutong1 ang lagnat ay ungmuunti hindi lamang nauauala2 saca dungmarami ang bulutong1 at sungmisibol sa licuran at sa pig-yi1 sa tiyan1 sa hita1t1 sa manga paa2 cun minsan maraming totoong bulutong ang sungmisibol sa talampacan4 ,ito1i1 mahirap sa maysaquit2 sapagca dahilan sa cacapalan nang balat noong lugar na yaon ay maliuag sumibol na madali4 ,ganoon ang inaasal nang bulutong na magaan4 #afb4 ,dahilan sa pagsibol nang manga bulutong ang balat nang catauan ay nauunat at namamantal4 ,ang unang namamaga ay ang muc-ha1 pati nang liig2 at dahilan sa pamamagang yao1i1 nagsasara ang mata cun minsan4 ,saca sungmusunod na namamaga ang camay2 hungmahalili ang paa2 at gayon din ang ibang manga casangcapan4 #afc4 ,cun ang bulutong ay marami1 ang maysaquit ay lalagnating uli1 cun malapit nang magnana ang bulutong4 ,ang pagnanana nang bulutong ay sa icasiam na arao hangan sa icalabingtatlo4 ,doon nauuhao at nahihirapan ang maysaquit1 at hindi siya matutong lumagay2 at cun malaqui ang saquit hindi macatulog siya1 at tila nahuhung-hang2 cun minsan ay hilim1 at mapanganib ang caniyang buhay4 ,ang pulso1i1 totoong dalas pagca gayon2 datapoua cun nauauala na ang pamamaga nang muc-ha at nang liig1 ay hindi na lubhang mapanganib ang buhay nang maysaquit4 #afd4 ,ang isa pa namang marahil dumaan sa binubulutong ay ang pagsaquit nang lalamunan2 ang isip nang nag-aalaga sa maysaquit1 na ang lalamunan ay sinisibulan din nang bulutong2 datapoua ang dahilang totoo nang pagsaquit nang lalamunan1 ay ang pamamaga nang manga casangcapan nang catauan1 ang cainitan nang dugo1 at ang calaquihan nang lagnat1 sapagca sa lalamunan ualang sungmisibol na bulutong2 caya cun hindi marami ang bulutong1 at hindi rin malaqui ang lagnat1 ay hindi sungmasaquit ang lalamunan1 ay parating lungmulura ang maysaquit na hindi siya macapagpahinga4 ,ito1i1 nacacahirap sa caniya1 lalo pa cun napapacnos nang calulura ang manga labi1 ang manga loob nang pisngi1 ang dila1 at ang ngalangala2 datapoua mahirap man itong paglura1 ay totoong nacacagaan sa saquit4 #afe4 ,ang manga sangol ay sinusubaan cun sila1i1 sisibulan nang manga bulutong1 datapoua1i1 hindi sucat alumanahin yaon2 alintana masamang subaan1 cun baga nacaurong ang pagsibol nang bulutong1 cun magnanana na4 ,cun minsan naman binabalingoyngoy ang binubulutong bata ma1t1 matanda man2 at ito1i1 magaling na totoo sa maysaquit4 #aff4 ,ang nalalagnat na1 dahil sapagca siya1i1 bubulutungin1 ay hindi sucat painumin nang manga maiinit na nacapagpapa-pauis2 caya ang alac1 ang triaca1 ang mainit na silid at ang maraming damit ay nacacalubha sa maysaquit4 ,maraming lacsang tauo ang namatay dahilan doon sa manga ganoon4 #afg4 ,cun dahilan sa lagnat nahahalata na1 na bubulutungin ang tauo1 pagcaraca1i1 ang saquit ilalagay sa husay 7captulo #d72 at touing umaga1t1 hapon ay babausan nang malacucong tubig hangang tuhod4 ,dahil dito sa pagbabaos na ito1 ay dungmadalang ang bulutong sa ulo4 ,ang pagsumpit ay isa pang nacauauala nang pagsaquit nang ulo1 caya ang maysaquit susumpitin arao-arao at cun munti ang lagnat1 at hindi talaga siyang bubulutungin nang marami1 ang baos1 ang pagsumpit1 at ang husay sa capitulo #d1 ay magcasiya na4 ,saca mabibig-yan ang maysaquit nang alin man doon sa bilin sa manga nmero #a1 #b #d1 cun siya1i1 matanda2 datapoua cun sangol ang maysaquit1 at hindi nalalagnat1 bibig-yan nang gatas na dinoonan nang tubig2 na pinagbabaran nang alagao2 itong tubig ay calahati nang gatas4 ,datapoua cun hindi pungmapayag ang bata roon1 ay samahan lamang nang tubig4 ,sa manga matatanda1i1 ang manga bunga nang cahoy na luto sa tubig at ang tinapay ay magaling din1 cun naiibig nila4 ,datapoua masama roon ang carne1 ang sabao1 ang itlog at ang alac4 ,mapapainom namang2 parati ang maysaquit nang suero nmero #ej nang gatas nang baca na inalsan muna nang pinacataba4 ,cun hindi malaqui ang saquit1 itong manga bagay na sinabi co ngayon ay siya na2 datapoua pag natutuyo-tuyo na ang manga bulutong1 cailangang purgahin ang maysaquit nang bilin sa nmero #aa3 at pag nacaraan nang anim na arao1 siya1i1 capupurgahin pa noon ding purgang yaon4 ,pag napurga nang minsan ang maysaquit1 ay macacacain na siya nang manga gulay at tinapay4 #afh4 ,datapoua iba ang gagauin pagca malaqui ang saquit nang bubulutungin4 ,sapagca cun ang lagnat ay malaqui1 at matigas ang pulso1 at masaquit na totoo ang ulo1 pati nang bay-auang1 ay cailangang sangrahan ang maysaquit sa camay4 ,saca pag nacalalo ang dalauang oras ay susumpitin3 at cun hindi ungmunti ang lagnat1 at lalo pa cun matigas ang pulso1 at ang maysaquit ay naghihilim1 tila nasisira ang bait1 ay cailangan sangrahang minsan pa1 macalaua man1 sa manga unang dalauang2 arao1 cun hindi nauauala ang malaquing cahirapan nang lagnat4 ,gayon din1 cun ganoon ang lagay nang maysaquit1 ay susumpiting macaitlo1 macaapat maghapon1 at babaosan sa paa hangan tuhod na macalaua maghapon din4 ,saca inaalis ang maysaquit doon sa quinahihig-an1 at pinalulucloc sa luclucan sa isang silid na maaliualas1 hangan sa siya1i1 macapagtiis doon4 ,ualang ibang ipaiinom sa caniya cundi ang bilin sa nmero #b #d2 at cun hindi rin ungmuunti ang lagnat1 touing oras ay paiinumin nang isang cuchara nang bilin sa nmero #aj4 ,pag nacasibol na ang bulutong palibhasa1i1 doon hindi na malaqui ang lagnat1 houag gauin sa maysaquit itong lahat na sinabi co ngayon1 cundi ang inacala lamang na macacasiya sa caniyang calagayan2 at cun totoong naual-an nang lagnat ang maysaquit1 ang gagauin lamang sa caniya1i1 ang manga bilin sa prrafo #afg na sinundan nito4 #afi4 ,cun magnana na ang bulutong1 cun minsan lalagnatin uli ang maysaquit2 at ang gagauin doon ganito4 ,ang isusumpit sa caniya ay ang suero1 pulot1 langis1 at asin2 cun ualang suero1 ay na-aari ang tubig na pinaglagaan nang cebada palay4 ,macaitlo cun umaga paiinumin nang tatlong taza nang bilin sa nmero #cb4 ,cun baga malaqui ang lagnat nang maysaquit1 ay paiinumin touing oras nang isang cuchara nang bilin sa nmero #aj1 damidamihan cun baga cailangan4 ,ang maysaquit ay inaalis sa hihigan1 at inililipat sa silid na maaliualas1 at arao at gab-i doon pinalulucloc sa luclucan1 bucas ang dungauan 7cun arao7 hangan umunti ang lagnat4 ,itong ganitong gaua ay totoong igui sa maysaquit at di man matulog siya1i1 ay hindi naman ma-aano1 baquit macacasama bagcus sa caniya ang pagtulog2 at ang isa pang hindi icatutulog niya1 ay ang malimit na paglura1 na masamang tumahan at mauala4 ,at nang siya1i1 lumura nang maguinhaua ay susumpitin parati sa loob nang bibig nang tubig na may casamang pulot1 nang isang sumpit na munti1 na cauayan man4 ,gayon ding mabuting sumpitin ang maysaquit sa ilong nang malinisan1 at nang macahinga siya nang maloualhati4 ,cun baga malaqui pamamaga nang muc-ha at nang liig1 ay doonan ang maysaquit sa talampacan nang tapal na itinuro sa nmero #i2 at cun hindi nagcacasiya ito1 ay lag-yan sa talampacan din nang parapit nmero #cf1 at mauauala ang pamamaga nang muc-ha1t1 liig4 #agj4 ,cung malaqui ang saquit nang binubulutong1 ang manga mata1i1 nagsasara at ang bagay roo1i1 ang gatas na tinubigan na ibabasa roong parati2 maigui rin cun minsan ang basain nang tubig na pinagbabaran nang casubha1 bulaclac nang alagao4 ,nang houag sibulan sa mata ang maysaquit nang manga cun anoano1 ay mag-ingat siya sa pagcain nang marami1 pati sa carne at alac2 cun gayon pag nauala ang bulutong1 ay hindi siya sisibulan nang anoman sa mata4 #aga4 ,cun ang bulutong ay maputi na1t1 puno nang nana1 ay malaquing galing sa maysaquit ang hiuain nang dulo nang gunting carayom man isa nang isa1 at palabasin ang nana4 ,caya guinagaua ito1i1 nang houag macamatay sa maysaquit ang malaquing pamamaga nang boong catauan niya2 saca dahil doon sa paghiuang yao1i1 lungmalabas ang pinaca camandag nang manga sungmibol na bulutong1 na palibhasa1i1 hindi pinalalauong pinatatahan sa laman nang tauo1 ay hindi lungmalalim ang manga hucay nang bulutong1 at hindi nasisira ang hichura nang muc-ha2 bucod dito ang balat ay lungmulubay2 nauauala ang pagcati1 at ang pamamantal nang muc-ha1t1 liig4 ,ang paghiua nang bulutong ay ualang liuag1 at hindi nararamdaman man nang may catauan4 ,caya cun hihiuain ang bulutong1 ay maghahanda ca nang gunting na matulis ang dulo1 carayom man1 at isang basahang malinis1 at saca tubig na malacuco2 at pagca marami na ang nahiuang bulutong1 ang nanang tungmutulo ay pinapahira1t1 inaalis nang basahang babad sa malacucong tubig2 saca inuutas hinihiua ang ibang manga bulutong para nang guinaua sa una4 ,sa loob nang ilang oras ang manga bulutong ay napupuno uli nang nana1 cailangang hiuaing uli2 cun minsan hangang sa macaanim hinihiua4 ,itong gauang ito1i1 nacauauala nang malaquing panganib nang buhay nang binubulutong1 sapagca inaalis ang pamamaga pati nang nana4 #agb4 ,masamang totoo sa saquit na ito ang triaca1 ang ludano1 ang jarabe de adormideras1 ang jarabe nang carabu1 ang pldoras nang estoraque 7camanguian7 ang sa cinoglosa2 ano pa1t1 ang lahat na nacacapagpatulog1 ay masama sa saquit na yaon4 #agc4 ,cun baga ang bulutong ay ungmuurong sa loob nang macasibol na1 ay mahirap ang lagay nang maysaquit2 caya ang gagauin doo1i1 houag big-yan nang manga mainit1 yaong manga bagay na ipapauis2 painumin lamang nang marami nang turo sa nmero #ab1 at parapitan sa manga binti nang bilin sa nmero #cf4 ,cun minsan ay umuuling sungmisibol ang manga bulutong1 pag sinangrahan ang maysaquit4 #agd4 ,itong saquit na bulutong ay mahirap2 caya ang aayao magcasaquit nang gayon1 siya1i1 magpatanim nang bulutong vacuna sa caniyang catauan4 ,datapoua cun siya1i1 magpapatanim nang bulutong1 ay cailangang totoo ang siya1i1 humanap at pumili nang magaling na bulutong1 doon baga sa tauong yaon na hindi pa binubulutong2 at ang isa pa1i1 cailangang hintin ang carampatang panahon nang pagca hinog nang bulutong1 na yao1i1 ang icasiyam na arao na boo4 ,pagca hinog na ang bulutong1 na cucunan pangagalingan nang nanang itatanim sa ibang tauo1 ang magtatanim nang bulutong ay maghahanda nang isang lancetang matulis ang dulo4 ,itong dulo nang lanceta1i1 ibabad1 isasaosao doon sa nana nang bulutong na hinog2 pagca napasaosao doon ang dulong yao1i1 pagcaraca ito ring dulong may dalang nana1 siya ang icacadlit itudtudloc sa ibig tamnan nang bulutong1 doon sa ibabao nang caniyang sico1 sa bias baga4 ,itong tudloc ay tatlo sa balang isang camay1 at ang pag-itan nang manga tudloc ay isang daliring mahiguit4 ,pag nacasibol na itong bulutong ay pagmamasdang magaling1 cun yao1i1 bulutong na totoo1 hindi2 at cun hindi totoong bulutong1 ay cailangang magpatanim uli ang may catauan4 #age4 ,cun panahong tag-bulutong1 ang aayao bulutungin houag cumain nang marami1 lalo pa cun gab-i2 saca pipili nang magaling na cacanin1 at houag siyang tumiquim nang manga ano-ano4 ,ang manga gulay ay lulutoing magaling4 ,houag cumain nang bunga nang cahoy1 cun hindi hinog na totoo4 ,mag-ingat siya sa manga calamay1 suman1 empanada1 etc4 at pauang masama4 ,itong ganitong asal ay caya naquiquilalang nacagagaling sa manga sangol1 sapagca cun gayo1i1 hindi namamaga lungmalaqui ang canilang tiyan4 ,ang canilang muc-ha ay masaya1 guising ang canilang loob1 at hindi sila macuyad4 ,magaling din sa manga bata sa panahong tag-bulutong1 ang sila1i1 pambohan1 bausan man lamang sa tubig na malacuco cun gab-i4 ,at saca painuming parati nang suero1 cun baga ang bata1i1 hindi yayat magasactin2 at cun yayat hindi sucat big-yan nang suero4 ,cun gayon ang gaua nang tauo1i1 bulutungin man siya1 ang caniyang manga anac ay caalamalam hindi lalaqui ang saquit4 ,,cap,,tulo #ah4 ,ang saquit na ticdas sa provincia nang ,batangan ay toco1 na ang tauag nang castila doo1i1 sarampin4 #agf4 ,bago ticdasin tocoin ang tauo ay nag-uubo siya muna nang ilang arao2 itong pag-uubo ay ualang casamang lura4 ,saca ang tutucoin ay natatamlay at dinaraanan nang init at guinao na halihalili2 ang saquit nang ulo ay malaqui1 cun matanda ang tauo2 cun bata1i1 naghihilim2 totoong saquit nang lalamunan2 namamaga ang bubong nang mata2 hindi macatingin sa liuanag ang maysaquit2 ang mata1i1 lungmuluha1 at ang lungmalabas ay mahapdi4 ,mayroon namang iba1 na malimit bumahing1 at sa ilong may lungmalabas na catulad nang sa mata4 ,lungmalaqui tuloy ang init at ang lagnat2 ang maysaquit ay nag-uubo2 cun minsan ibig sumuca2 sungmasaquit ang bay-auang2 nag-iilaguin siya cun minsan nang malimit2 ang ibang maysaquit ay pinapauisan2 ang dila1i1 maputi1 at cun minsa1i1 nauuhao ang may catauan4 #agg4 ,sa icapat icalimang arao1 at cun minsan sa icatlo1 ang muc-ha1i1 linalabasan nang maraming totoong anaqui manchang mapupula1 na ang cahalimbaua1i1 pinagcagtan nang pulgas4 ,ang boong muc-ha ay namamaga naman tuloy2 cun minsan ay nagsasara ang mata4 ,tungmutuloy ang pagsibol nang toco sa dibdib1 sa licod1 sa manga camay1 sa hita at sa paa4 ,ang sa dibdib at ang sa licod ay marami4 ,cun minsan1 ang tiniticdas ay binabalingoyngoy1 at nauauala tuloy ang saquit nang caniyang ulo1 pati nang sa mata1t1 lalamunan4 ,sa icatlo1 icapat na arao nang macasibol ang toco1 ay hindi na totoong mapula yaong manga pinacabutil1 at nangatuyo-tuyo na1 at nangalalaglag na1 pati nang balat nang catauan ay natutuyo rin1 at nahuhulog1 at iba ang hungmahalili doon4 ,sa icasiyam icalabing isang arao ay hindi na naquiquila ang ticdas at malinis na ang balat nang catauan4 #agh4 ,datapoua mauala man itong manga bacas nang ticdas1 hindi pa gungmagaling ang maysaquit2 alintana cun siya1i1 dinaanan nang malacas na pag-iilaguin1 pagsuca1 cun siya1i1 pinauisan nang malaqui1 sapagca cun gayon ay nauauala ang lahat na caniyang saquit4 ,datapoua cun hindi nacuha sa manga ganoong paraan ang camandag nang saquit1 at ang tinicdas hindi guinamot nang paanyo1 ayon sa sasabihin sa prrafo #agi1 ang saquit ay sa baga napapatungo2 at cun ganoon magsasaoli ang pag-uubo1 ang lagnat at ang di lumagay ang maysaquit4 ,itong pag-uubong ito1i1 totoong nalalauon1 at malacas lumaban sa manga gamot4 ,datapoua pagca guinagamot pagcaraca nang husay na pag-gamot ang tauong tiniticdas1 tinotoco1 ay hindi mahirap ang catapusan nang saquit1 at ualang natitirang bacas na masama4 ,ang pag-gamot doo1i1 ganito4 #agi4 ,cun baga malaqui ang lagnat1 at ang pulso ay matigas1 at malaqui ang casiquipan nang dibdib1 cailangang sangrahang minsan macalaua ang titicdasin4 ,sinusumpit1 at binabausan sa mainit-init na tubig naman hangan tuhod1 para nang guinagua sa bubulutongin ayon sa turo sa prrafo #afh nang captulong nacalalo4 ,saca binibig-yan nang bilin sa nmero #b #d1 na iinumin niyang parati2 cun aayao noo1i1 ang tubig na pinagbabaran nang bulaclac nang alagao1 na ang sa icalimang bahagui ay gatas4 ,pinasisipsip ang maysaquit nang singao nang mainit na tubig1 na yaon ang totoong bagay doon1 nang mabauasan ang saquit nang lalamunan at ang pag-uubo1 pati nang pagsiquip nang dibdib4 ,pagca hindi na totoong mapula ang manga pinacabutil nang catauan 7na yao1i1 sa icatlo sa icapat na arao nang macasibol7 ay pinupurga ang maysaquit nang bilin sa nmero #bc4 ,saca inilalagay sa husay1 at pagca lumalo ang dalauang arao nang pagpupurga sa caniya1 ay gagauin doon ang ugaling guinagaua sa maysaquit na magaling-galing na1 sa captulo #e4 ,cun baga sa paglitao nang ticdas toco1 ang maysaquit ay dinaraanan nang hirap na malaqui1 ay gagamutin para nang turo doon sa prrafo #afh1 na siya rin ang guinagaua sa binubulutong4 #ahj4 ,cun hindi guinamot nang gayon ang tiniticdas1 siya1i1 dinaraanan cun minsan nang sinabi co sa prrafo #agh1 at cun gayon ay gagamutin para nang turo sa prrafo #agi1 na sinusundan nito2 houag lamang sangrahan cun hindi malaqui ang saquit4 ,ang manga sangol na matataba man1 cun baga masama ang canilang color1 hindi rin sucat sangrahan4 ,datapoua paiinumin nang bilin sa nmero #h1 at pararapitan sa manga binti4 ,ang tauong tiniticdas ay cailangang mag-ingat sa hangin4 #aha4 ,cun minsan dahilan sapagca uinaual-ang halaga ang pag-uubo na ugaling sumunod sa toco ticdas1 na hindi guinamot nang husay1 ay linalagnat ang maysaquit nang lagnat na hindi mangyaring mauala2 at caya gayon ay mayroong sungmisibol sa baga4 ,maraming bata ang namamatay dahilan doon2 at bago mamatay dinaraanan nang pag-iilaguing masama1t1 totoong baho4 ,pagca gayon1 ay gagauin ang manga turo sa parrafo #df1 yaon lamang tatlong bagay na sinabi roon1 sa macatouid ang polvos nmero #ad1 ang gatas1 at ang pagsacay ang paglacad4 ,datapoua sapagca ang manga sangol ay aayao uminom noong polvos na yaon1 ay gatas lamang ang ipaiinom sa canila1 at houag big-yan nang ibang bagay na cacanin4 #ahb4 ,mayroon namang tauo1 na pagca tinicdas na hindi mangyaring mauala sa caniya ang pag-uubong malaqui1 na ualang inilulura1 at saca ang dibdib1 pati catauan ay totoong init2 nauuhao siya naman1 at tuyong tuyo ang balat1 sampon nang dila4 ,sa ganitong lagay nang maysaquit bagay ang baos hangan tuhod nang tubig na malacuco2 ang pag-inom nang gatas na tinutubigan1 at ang pagsipsip nang singao nang mainit na tubig nmero #ec4 ,cun hindi pa mandin natatalo nitong manga ganito ang caniyang saquit at may ubo pa1 ay sangrahan agad sa camay ang maysaquit1 at cun hindi gauin ito1 cun minsan ay lulubha4 ,nota4 ,sa ,provincia nang ,batangan pinanganganlang ticdas ang isang saquit na catulad nang bolutong1 na yao1i1 siyang cusang nauauala4 ,,cap,,tulo #ai4 ,ang lagnat na malaqui na ualang hibas1 na pinanganganlang ,,lagnat ,,na ,,manin,,gas na yao1i1 isang bagay na tabardillong dala nang cainita1t1 cabagsican nang dugo4 #ahc4 ,itong saquit na ito ay isang bagay na tabardillo1 na dala nang cabagsica1t1 cainitan nang dugo4 ,caya naquiquilala1 na yaon ay dala nang dugo1 sapagca ang pulso ay matigas at puno1 na lalo sa ibang manga saquit4 ,ang init nang cataua1i1 malaquing malaqui2 nauuhao ang maysaquit2 ang mata1 ang ilong1 ang manga labi1 ang dila1 at ang lalamunan1 ay tuyong tuyo4 ,ang saquit nang ulo ay malaquing totoo1 at pag lungmalaqui ang lagnat cun hapon1 cun minsan tila nasisira ang bait nang maysaquit4 ,ang paghinga ay mahirap hirap2 may ubong caunti2 na ualang nacucuha1 at hindi naman masaquit ang dibdib4 ,ang maysaquit hindi manabi2 ang ihi ay caunti1 mapula1 at ang damdam nang may catauan ay mainit cun umihi2 ga nanginginig ang catauan1 at lalo pa cun natutulog2 cacaunti ang caniyang tulog1 datapoua cun tingnan anaqui siya1i1 ga naghihilim na parati1 ga nalilibang ang caniyang loob1 na dahil dito1i1 hindi namamasdan niya ang guinagaua nang manga tauo sa caniyang piling2 bahag-ya na pinapauisan siya nang caonsic2 datapoua ang caramihan nagcacasaquit nang gayon1 ay ang balat nang canilang cataua1i1 tuyong tuyo4 ,itong manga tanda nang saquit na ito1 ay catungculan nang manga mdicong pag masdan nilang maigui1 nang houag magcasala ang pag-gamot sa manga caaua auang maysaquit2 cailangan namang usisain1 at pacatalastasin nila ang pinanganganlang pulsong matigas1 na pagca gayon1 ay cailangang sangrahan ang maysaquit4 ,at sapagca ang lahat na bagay na lagnat ay mayroong caniyang manga tanda1 caya bago gamutin ang maysaquit ay cailangang tingnan muna1 at tanungin nang lahat na caniyang nararamdaman1 cun ano caya ang pinagmul-an nang caniyang saquit2 at nang maalaman nang mangagamot ang caniyang itatanong sa maysaquit1 ay basahin niya ang captulo #ij2 at ang manga aral na nauucol sa pulso1 ay hahanapin niya doon sa captulo #hi4 #ahd4 ,ang pinangagalingan nitong saquit na lagnat na maningas ay ang calaquihan nang pag-gaua1 ang init nang arao1 ang pagcapuyat1 ang pag-inom nang alac na marami1 ang pagcain nang manga bagay na mainit1 ang casam-an nang panahon1 cun parati bagang maalis-is at lauon nang hindi ungmuulan1 at ang paghiga sa lupang basa4 #ahe4 ,ang maysaquit ilalagay agad sa husay 7captulo #d73 houag siyang pacanin1 cundi macalaua maghapon2 at cun malubha1i1 houag pacanin minsan man4 #ahf4 ,sasangrahan ang maysaquit minsan macalaua1 macaitlo man1 hangang lumambot ang pulso2 sa unang pagsasanggra ay cucunan nang maraming dugo2 sa loob nang apat na oras ay inuuling sinasangrahan2 cun minsan ay hindi magcasiya ang macaitlo sangrahan ang maysaquit2 cun baga ang pulso ay lungmalambot sa unang pagcuha nang dugo1i1 itinatahan ang pagsasangra2 datapoua cun baga ungmuuling tungmitigas ang pulso1 ay itinutuloy ang pagsasangra4 #ahg4 ,macalaua1 macaitlo maghapon ay susumpitin ang maysaquit nang bilin sa nmero #e4 ,saca babausan sa tubig na malacuco hangan tuhod cun umaga at cun hapon1 at doon din sa tubig na yao1i1 ibabad pati nang caniyang camay4 ,sa dibdib at sa tiyang ay lalag-yan nang basahang babad sa tubig na malacuco rin4 ,ang ipaiinom na parati sa maysaquit ay ang bilin sa nmero #g4 ,at cun malaqui pa ang lagnat niya nang masangrahan na ay paiinumin touing oras nang isang cuchara nang bilin sa nmero #aj1 hangan umunti ang lagnat2 at pagca munti na ang lagnat1 ay houag limitan itong pagpapainom sa caniya nang bilin sa nmero #aj2 at siya na ang minsang painumin noon1 touing icatlong oras1 macaualo sa isang arao4 #ahh4 ,cun binabalingoyngoy ang maysaquit1 ay maigui sa caniya yaon4 ,cun nauauala na ang malaquing catigasan nang pulso1 at hindi na lubhang malaqui ang saquit nang ulo1 at marami rami na ang ihi niya1 at ga mayumiyumi na ang dila1 ay magaling-galing na ang lagay nang may catauan4 ,saca doon sa dacong icasiyam na arao nang caniyang pagcacasaquit hangan sa icalabing apat ay dinaraanan siya cun magcaminsan nang hirap na ilang oras calauon1 at saca siya1i1 nag-iilaguin ungmiihi nang marami1 pinagpapauisan nang malaqui2 ang bibig at ang ilong mula roon1 ay hindi na totoong tuyo2 nauauala naman ang uhao1 at ang maysaquit ay malacas-lacas na at nacacatulog4 #ahi4 ,pagca gayon ang lagay nang maysaquit ay paiinumin nang bilin sa nmero #bc1 at ilalagay sa husay ang maysaquit na magaling-galing na captulo #e4 ,saca pag nacalalo ang ualo sampuong arao1 ay pupurgahing uli noon ding bilin sa nmero #bc4 #aij4 ,mahahalatang hindi gagaling ang maysaquit cun ang pulso1i1 hungmihina1t1 hindi lungmalambot2 cun hindi lungmilinao ang ulo2 at cun mahirap sa rati ang paghinga2 cun ang ilong1 ang mata at ang bibig ay tuyo pa mandin sa rati1 at ang voces ay nag-iiba4 ,lalo pang mapanganib ang maysaquit1 cun nasisira ang bait1 at balisang parati1 cun tungmitingin sa magcabicabila1 at ang tiyan ay namamaga4 ,at cun hindi itahan ang caniyang manga camay2 cundi anaqui parating mayroon siyang hinahanap1 ay malapit nang mamatay cun gayon4 ,,cap,,tulo #bj4 ,ang lagnat na malaqui na dala nang apdo na pinanganganlan nang castilang calentura ptrida lagnat na buloc1 na yaon naman ang icalauang bagay na tabardillo4 #aia4 ,ang lagnat na maningas na sinaysay co sa captulong natalicdan ay dala nang cainitan nang dugo2 datapoua ang sasaysayin co ngayo1i1 dala nang manga sarisaring bagay na tungmataha1t1 nabubuloc sa sicmura1 sa manga bituca1 sa ibang lugar sa loob nang catauan4 ,itong lagnat na ito1i2 tinatauag nang castilang lagnat na buloc lagnat nang apdo4 #aib4 ,bago lagnatin ang tauo nang gayong lagnat ay nanab-ang muna siya nang pagcain nang ilang arao2 hindi mahimbing ang pagtulog2 ang bay-auang pati nang tuhod1 ay sungmasaquit2 mapait ang bibig cun umaga2 mabigat ang ulo1 at cun minsa1i1 masaquit na totoo3 ang may cataua1i1 natatamlay4 ,pagca nalauon nang gayon nang ilang arao1 ay guiniguinao muna ang maysaquit2 hungmahalili dito ang isang init na salabsab4 ,ang pulso cun guiniguinao ang maysaquit ay munti at matulin2 datapoua pagca nalagnat na1 ay lungmalaqui1 at cun minsan tungmitigas din2 datapoua sa ganitong saquit ay hindi lubhang matigas para doon sa lagnat na maningas1 alintana cun nagcacasama-sama itong dalauang bagay na lagnat1 at cun minsa1i1 magcasama nga3 ,ang saquit nang ulo ay hindi matiis nang laqui2 bucod dito ang maysaquit ay nauuhao2 ibig niyang sumuca2 at cun minsan ay sungmusuca2 ang bibig ay mapait1 at caunti ang inaiihi niya4 ,cun umaga ang lagnat ay ungmunti1 at ang pulso ay magaling-galing2 at di man mahirap na totoo doon ang damdam nang maysaquit siya1i1 totoong anaqui pagod4 ,ang dila1i1 maputi1t1 marumi1 pati nang ngipin2 at ang hininga1i1 mabaho4 ,mayroong maysaquit na pinapauisan1 mayroong hindi2 at pauisan man ay hindi rin gungmagaling2 arao-arao lungmalaqui ang lagnat1 at sa balang oras2 cun minsan naman malimit ang paglaqui at ang pag-unti nang lagnat sa loob nang isang arao2 at ang cahulugan noong gayo1i1 hahaba ang saquit4 ,mayroong ibang maysaquit na sinisintacan sa dibdib1 at ang inilulura niya ay madilao4 #aic4 ,cun itong lagnat na buloc ay pinabayaang hindi guinamot1 cun masama ang pag-gamot1 cun ang gamot ay natatalo noong lagnat na yaon1 ay lungmalaqui hungmahaba ang lagnat na ualang hibas4 ,namamaga ang tiyan2 nasisira ang bait nang maysaquit2 ang pulso1i1 golo1 munti at matulin1 hindi nacacaalam tauo ang maysaquit1 parati siyang nag-uiuica1 at doon din sa quinahihig-an ay napapailaguin2 ayao siyang tumangap nang anomang gamot4 ,cun minsan ay linalabasan nang manchang mumunti sa liig1 sa licod at dibdib1 na ang color ay moradong itim4 ,anomang lumabas sa caniyang cataua1i1 mabahong totoo4 ,cun minsan ay ga cungmiquinal ang caniyang catauan1 at marahil ang muc-ha2 tihaya ang paghiga niya2 at siya1i1 ungmuusos na patungo sa paahan nang hihigan2 parati ga mayroon siyang dinarampot nang camay4 ,ang pulso1i1 bahag-ya na nararamdaman1 at totoong unti at matulin1 na hindi mabilang ang manga pagtiboc2 nagbabalisa ang maysaquit1 mayroong pauis na masama sa dibdib1 at namamatay tuloy4 #aid4 ,datapoua cun hindi lubhang malaqui ang saquit1 cun maigui ang pag-gamot doon1 ay ang maysaquit nananatili sa lagay na yaon na sinaysay co sa prrafo #aib2 hindi siya lungmulubha1 at hindi rin dinaraanan nang manga sinabi co sa prrafo #aic1 na linaluan nito1 bagcus ungmuunti ang lagnat at ang saquit nang ulo2 ang pag-iilaguin ay malacas sa rati1 at nacacaguinhaua sa caniya1 at gayon din ang pag-ihi2 nacacatulogtulog na ang maysaquit2 ang dila1i1 lungmilinis1 at magaling-galing na ang pagcaramdam nang may catauan4 #aie4 ,cun hindi malaqui ang saquit1 sa loob nang ilang arao1 ay magaling na ang may catauan4 ,cun malaqui ang saquit1 masama ang pag-gamot1 ay namamatay ang tauo sa icasiyam na arao1 sa icalabing ualo1 icadalauang puo2 at cun minsan naman naghalihalili ang paglubha at ang pag-galing galing1 at namamatay ang maysaquit sa dacong icapat na puong arao4 ,mayroon namang ibang maysaquit na mapanganib na parati1 nacalalo man ang anim na lingo1 datapoua ito1i1 gaua nang pag-gamot1 sapagca ang ugaling catapusan nitong lagnat na buloc ay sa icalabing apat hangan sa icatlong puong arao4 #aif4 ,ang gagauin sa ganitong saquit1 ay ang idirito cong isusulat ngayon4 ,ang maysaquit ilalagay agad sa husay 7captulo #d72 at husay man ang caniyang ugaling pananabi1 nag-iilaguin man siyang cusa nang malacas-lacas1 ay susumpitin arao-arao na ualang liban4 ,ang caniyang iinuming parati ay ang limonada nmero #cc1 ang bilin sa nmero #c4 ,na-aari naman ang tubig na dinoroonan nang azucar at suca4 ,cun baga ang pulso1i1 malacas at matigas1 at bucod dito cun ang maysaquit ay malacas naman1 ay masasangrahan hangang macalaua1 at lalo pa cun siya1i1 nainitan ayon sa sabi co sa parrafo #ahd4 ,datapoua cun hindi matigas ang pulso1 ay hindi sucat sangrahan1 at macacasama sa caniya yaon4 ,pagca ang maysaquit pinaiinom na parati sa loob nang dalauang arao nitong manga turo co ngayon2 cun baga ang bibig ay mapait pa1 at ibig niyang sumuca1 ay paiinumin nang bilin sa nmero #cd4 ,itong polvos na ito1i1 hindi sucat inuming minsanan1 at totoong tapang yaong pasucang yaon4 ,pag ang maysaquit ay sungmusuca na1 ay paiinumin agad nang maraming malacucong tubig nang houag siyang mahirapan niyong pagsucang yaon4 ,datapoua cun hindi mangyaring maquita nang mdico itong bilin sa nmero #cd1 painumin ang maysaquit nang biling sa nmero #ce na siya ang totoong bagay sa tagalog dito sa saquit na ito2 ang iguio isinasama sa isang tazang tubig na malacuco1 na minsanang inumin2 at pagcasuca na nang maysaquit1 ay binibig-yang parati nang tubig na malacuco1 nang siya1i1 macasuca nang maloualhati4 ,itong manga pasuca ay hindi sucat ibigay sa maysaquit1 cun matigas ang pulso1 cun hindi ungmuunti unti ang lagnat1 cun yayat na totoo ang maysaquit4 ,at nang maalaman nang mangagamot1 cun cailan mapapasuca ang maysaquit1 cun cailan hindi sucat pasucahin1 basahin niya muna ang captulo #hh1 nang houag magcunpapaano ang caniyang pag-gamot sa tauo4 ,cun minsan mabibig-yan pagcaraca nang pasuca ang maysaquit1 cun totoong mapait ang caniyang bibig1 at cun ibig niyang sumucang parati nang macuha agad sa sicmura yaong manga maruruming bagay na naroroon4 ,cun tumahan na ang pagsuca1 ay bibig-yan uli ang maysaquit nang bilin sa nmero #c1 nang limonada1 nang tubig na sinucaan na may azucar din para nang uica co cangina dito rin sa prrafong ito4 ,houag bibigyan nang sabao ang maysaquit1 at masama4 ,saca itutuloy ang pag-gamot doon para nang sa manga unang arao2 at touing umaga ay paiinumin ang maysaquit nang bilin sa nmero #cb nang sa icapat na bahagui lamang nang bilin sa nmero #ce1 cun baga maliuag hanapin ang sa nmero #cb2 datapoua cun malaqui ang lagnat1 ay lalong magaling ang sa nmero #cb4 ,itong purga1 caya itinutuloy guinagana arao-arao1 sapagca ang dahilan noon lagnat na buloc1 ay ang nangaroroong marumi sa sicmura1t1 bituca1 na cailangang palabasin4 ,cun baga hindi rin nauauala ang calaquihan nang lagnat1 ang tiyan ay namamaga nang caonti1 at hindi ungmiihi nang marami ang maysaquit1 touing icalauang oras ay painumin nang isang cuchara nang bilin sa nmero #aj2 at cun malaqui ang saquit ay oras oras paiinumin4 ,itong gamot na ito1i1 nagpapababang madali nang lagnat4 ,datapoua cun hindi pa mandin ungmuunti ang lagnat1 cun masaquit ang ulo at malinao hindi lumagay ang maysaquit1 ay pararapitan siya sa manga binti ayon sa turo sa nmero #cf1 at pabayaan doon nang malauon ang parapit2 at cun ang lagnat ay malaquing totoo1 ay houag pacanin nang anoman ang maysaquit4 ,cun baga hindi sucat painumin nang pasuca ang maysaquit1 ay big-yan cun umaga nang bilin sa nmero #bd1 timbang tatlong bahagui1 na uubusin sa tatlong inom1 na ang pag-itan nang isa1t1 isa1 ay isang oras4 ,quinabucasan nang umaga ay gayon din ang ipaiinom sa caniya4 ,pagca magaling-galing na ang maysaquit1 ay mayroong oras na hindi na siya nalalagnat ay itinutuloy ang bilin sa nmero #c1 at touing arao pinaiinom nang bilin sa nmero #bd timbang cahati ang isang inom4 ,ito1i1 nacacauala nang masamang bacas nang saquit4 ,cun magaling na sa rati ang maysaquit1 at pinurga na siya at malinis ang dila1 datapoua nalalagnat pa siya minsan arao-arao nang ilang oras lamang calauon1 ay paiinumin agad pag umunti ang lagnat1 nang timbang isang salapi nang bilin sa nmero #ad1 sa apat na inom1 na yao1i1 itutuloy gagauin nang ilang arao4 ,cun ang maysaquit hindi na nalalagnat ay houag siyang cacaing mahabang arao nang carne isda1 dahil sapagca hindi macacayanan pa nang caniyang sicmura2 at saca siya1i1 magpilit lumacad4 ,,cap,,tulo #ba4 ,ang lagnat na sucab1 na ang tauag nang castila doo1i1 maligna1 na siya naman ang icatlong bagay na tabardillo4 #aig4 ,ang lagnat na sucab1 caya ganoon ang pangalan1 ay sapagca malaqui ang panganib nang maysaquit1 at saca cun tingnan1 ay anaqui munti ang caniyang saquit4 #aih4 ,caya naquiquilala itong lagnat na masama1 sapagca ang maysaquit ay pagcaraca1i1 mahina at malata na1 gaua nang malaquing pagcabuloc nang manga bagay na iquinahuhusay nang cagalingan nang catauan nang tauo4 #aii4 ,ang pagcain nang carne isdang buloc1 ang pagcain naman nang maraming carne1 ang hindi pagcain nang manga gulay1 bunga nang cahoy1 nang manga maasim1 ang pagtahan sa piling nang manga laua1 cun ang tubig ay tahan1 ang pagtahan sa bahay na siquip1 na may maraming tauo1 ang caruc-haan1 ang capanglauan at ang casam-an nang panahon1 ay yaon ang pinagmumul-an nitong saquit1 lagnat na sucab4 #bjj4 ,ang nalalagnat nitong masamang lagnat pagdaca1i1 nanghihinang totoo1 doon man sa manga unang arao nang caniyang pagcacasaquit1 na hindi maisipan ang dahilan nang caniyang biglang panghihina2 pati loob niya1i1 hapay1 na hindi inaanomana niya yaon man caniyang saquit4 ,ang mucha1i1 totoong daling nag-iiba1 at ang mata1i1 lalo pa1 naghahalihalili ang init at ang guinao2 cun minsan ay masaquit ang ulo at bay-auang1 at cun minsa1i1 hindi2 cun bagong nagcacasaquit ang tauo1i1 cun minsan naliliyo1 na ito1i1 masama4 ,hindi siya nacacatulog nang mahimbing1 at cun minsan tila naghihilim2 ga sira-sira ang bait nang maysaquit1 at anaqui nangangarap nag-uiuicang parati1 at ang caniyang pag-uiuica ay anas4 ,naquiquilala sa muc-ha nang maysaquit na siya1i1 ga naguiguicla1 at ga nalilibang ang caniyang loob2 mayroong namang iba na ang canilang daying1 ay mayroon silang mabig-at sa dibdib1 anaqui siquip ang canilang puso2 ang muc-ha1 ang camay1 at ang paa cungmiquinal cun minsan ga nanglulucso ang laman2 mayroong iba1 na hindi macapag-uica1 hindi macaringig1 at hindi macaquita4 ,ang voces ay nag-iiba nauauala4 ,cun minsan mayroong masaquit sa tiyan1 at ito1i1 masama1 at caalamalam ang bituca1i1 nabubuloc4 ,ang dila cun minsan ay magaling1 cun minsa1i1 madilao na maitim4 ,ang tiyan cun minsan ay malambot2 cun minsan nauunat4 ,ang pulso1i1 mahina1t1 madalas sa rati4 ,ang balat ay linalabasan nang manga manchang tila morado1 lalo pa sa liig1 sa manga balicat at sa licod2 cun minsan ang mancha ay anaqui pasa1 na gaua nang palo4 ,ang ihi hindi luto1 at cun minsan ang color noon1 ay maputi4 ,ang inaiilaguin nang maysaquit ay totoong baho at tila maitim-itim1 na ito1i1 masamang totoo1 cun hindi rin gungmiguinhaua ang maysaquit niyong pag-iilaguing yaon4 ,cun minsan ang color noon1 ay susugat1 na ang color ay morado4 ,cun minsan naman binubuculan ang singit1 ang quiliquili1 ang dacong tayinga4 ,ang maysaquit ay nanghihina pa mandin2 ang bait niya1i1 nagugulo2 tihay ang caniyang lagay2 at namamatay na may pauis na malaqui4 ,cun minsan ang iquinamamatay niya1i1 ang siya1i1 binabalingoyngoy nang malacas4 ,dito sa lagnat na ito1i1 touing hapon mayroong paglaqui1 para nang sa ibang lagnat4 #bja4 ,ang pagcamatay nang manga nagcacasaquit nitong ganitong lagnat na sucab1 ay sa icapito1 icaualong arao1 datapoua lalo pang marami ang namamatay1 na nacalalalo sa lima anim na lingo4 ,caya gayon1 sapagca iba at iba ang calacasa1t1 cabagsican nang saquit4 ,mayroon cun minsang tauo1 na sa manga unang arao nang caniyang pacacasaquit1 bahag-ya na naniniuala ang may catauan na siya1i1 maysaquit4 #bjb4 ,sucat umasa ang maysaquit na siya1i1 gagaling1 pagca ang caniyang pulso ay lungmalacas sa rati1 cun ang loob ay tungmatapang-tapang1 at ang color nang ihi ay nagsasauli na sa ugali2 cun ang ulo ay malinao-linao1 cun may pauis na mainit1 na hindi nacacahirap sa caniya1 cun nauauala ang pamamaga nang tiyan1 at bucod dito ang pulso hindi na madalas tumiboc4 ,ang nagcacasaquit nang gayo1i1 malauon bago lumacas na para nang dati4 #bjc4 ,dito sa saquit na ito1 ay cailangang totoo ang magaling na hangin4 ,caya nga doon sa quinadoroonang silid nang maysaquit ay cailangang magsunog na mamisan-minsan nang suca1 at ang isang dongauang parating bucas4 ,anomang ipaiinom ipacacain sa maysaquit ay lalahucan nang maasim4 ,ang maysaquit ay mapapainom nang tubig na linag-yan nang gata nang acedera 7tayingang daga alibambang72 ang linugao ay doroonan nang ilang capatac nang gata nang dayap2 ang bunga nang sapinit na hinog1 ang dayap1 at ang dalandan1 ay macacain nang maysaquit4 ,ang damit nang hihigan touing icalauang arao ay papaltan nang ibang damit na malinis at tuyo4 #bjd4 ,sa nangagcacasaquit nang ganitong saquit ay bihirang-bihira ang cailangang sangrahan4 ,gayon din ang pagsumpit1 ay hindi rin cailangan sa saquit na ito2 bagcus macacasama cun minsan4 ,ang iinumin parati nang maysaquit ay ang tubig na pinaglagaan nang cebada palay1 na ang anim na vaso ay dinoroonan nang timbang cahati nang bilin sa nmero #aj4 ,na-aari namang ipainom na parati sa maysaquit cun ualang iba ang limonada4 ,saca painumin nang bilin sa nmero #ce2 ito1i1 cailangang totoo na gauin agad1 cun bagong nagcasaquit ang tauo2 datapoua cun hindi guinauang tambing1 at ang maysaquit ay malacas-lacas pa1 at bucod dito ang pulso1i1 hindi matigas1 ay mapapainom pa noong pasucang yaon1 nacalalo man ang dalauang puong arao nang caniyang pagcacasaquit4 ,marahil cailangang ipainom sa maysaquit hindi miminsan lamang cundi maquiilan ang saicapat na bahagui noon ding bilin sa nmero #ce2 at saca cun dahil sa pag-inom noong pasucang yaon1 ay nacuha na ang caramihang bagay na marumi na iquinalalagnat niya1 ay paiinumin touing icatlong arao1 cun minsan arao-arao nang bilin sa nmero #ch4 ,itong gamot na ito1i1 nacacapagpalabas nang manga maruruming bagay na nangabuloc sa loob nang catauan1 pati nang bulati na marahil sumipot sa saquit na ito ay yaon cun minsan ang dahilan nang manga inaasal nang maysaquit4 ,cun baga ang balat nang maysaquit ay tuyo dahilan sa calimitan nang pag-iilaguin1 ang ipaiinom doon hindi ruibarbo1 cundi ang bilin sa nmero #ci timbang saicaualong mahiguit4 ,ang gamot sa nmero #ch at #ci 7ang cailangan nang maysaquit doon sa dalaua7 iniinom cun umaga1 at pag nacalalo ang dalauang oras1 paiinumin ang maysaquit nang bilin sa nmero #dj1 na ito1i1 gagauin touing icatlong oras1 bago gauin namang uli cun umaga yaon ding bilin sa nmero #ch #ci2 saca itutuloy gagauin pa ang sa nmero #dj1 hangan sa gumaling-galing ang maysaquit4 ,cun ang maysaquit ay mahinang-mahina1 ang bilin sa nmero #dj samahan nang bilin sa nmero #da4 ,magaling ding painumin maminsan-minsan ang maysaquit nang alac sa ,misa4 ,cun malacas ang pag-iilaguin nang maysaquit ang isang pelotilla nang bilin sa nmero #da1 ay samahang minsang macalaua maghapon nang triaca1 ga tatlong butil nang maiz carami4 ,cun baga hindi rin lungmalacas ang maysaquit1 cundi tila hindi nacacaramdam1 ay capilitang doonan nang parapit sa manga binti sa batoc nmero #cf2 pag natuyo ang manga parapit1 ay pinapaltan nang ibang bago4 ,ang manga parapit iniiuan doon nang mahabang arao4 #bje4 ,cun ang maysaquit ay magaling-galing na1 sapagca mayroong oras na siya1i1 hinihibasan na nang lagnat1 agad-agad ay paiinumin doon sa oras na yaon nang bilin sa nmero #ad1 timbang cahati isang salapi2 quinabucasan ay babacayan din ang oras nang pagca uala nang lagnat1 at capapaiinumin pa noon ding bilin sa nmero #ad4 ,saca itinutuloy rin sa ilang arao2 datapoua ang iinumin lamang nang maysaquit ay timbang cahati4 ,cun hindi na nalalagnat ang maysaquit1 ay ilalagay siya sa husay nang manga maysaquit na magaling galing na1 captulo #e2 at cundi siya lumacas1 ay pacacanin nang timbang cahati nang bilin sa nmero #db2 at cun lauon nang nacacain ang maysaquit1 ay pacacaning uli noon ding bilin sa nmero #db1 timbang cahati rin4 ,datapoua lalo pang magaling sa bilin sa nmero #db ang bilin sa nmero #ad1 na iinumin niya cun umaga1 timbang saicapat cahati4 #bjf4 ,ang nalalagnat nang ganitong lagnat1 cun minsan ay dinoroonan sa noo nang manga sisiu1 calapati1 ibang hayop na biniac1 sapagca ang isip nang manga mangagamot1 na nacucuha at nadadala niyong manga hayop na yaon ang pinacacamandag nang saquit2 datapoua masamang gauin ito1 sapagca nacacahirap at nacacalubha bagcus sa maysaquit4 ,nota4 ,cun minsan itong lagnat na sucab sungmasama sa bulutong1 sa tigdas1 pati sa ibang manga saquit2 cun gayo1i1 panganib na buhay nang maysaquit4 ,,cap,,tulo #bb4 ,ang saquit na pangiqui1 na nagmamacalauang arao na pinangangalan nang castilang tercianas2 at ang nagmamacaitlong arao na pinanganganlan nang castilang cuartanas4 #bjg4 ,itong saquit na pangiqui ay marahil dumaan doon sa manga baybay nang dagat1 ilog na malaqui1 doon sa may manga tubig na tahan na hindi ungmaanod4 ,cun minsan itong saquit ay dala nang pagcain nang bunga nang cahoy na hindi pa hinog1 dala nang lamig nang gabi4 #bjh4 ,bagaybagay ang pangiqui4 ,mayroong maysaquit na nangingiqui arao-arao1 na ang lagnat sa isang arao ay malaqui1 at ang sa quinabucasan ay munti-munti2 ang tauag nang castila dito1i1 terciana doble1 mayroong nangingiquing touing icalauang arao2 na yaon ang pinanganganlan nang castila tercianas2 mayroon namang ibang pangiqui na ang pagdaa1i1 touing icatlong arao1 na ang pag-itan ay dalauang arao1 na cun turan nang castila ay cuartanas4 ,mayroong iba1 na sungmisipot touing icalimang arao1 sa icapito2 datapoua bihirang-bihira naman yaon gayon4 #bji4 ,ang lalagnatin nitong lagnat na ganito1 ay natatamlay muna1 hungmihicab1 at saca nangingiqui4 ,namumutla ang manga dulo nang camay at paa3 ibig niyang sumuca sungmusuca nga cun minsan4 ,ang pulso ay madalas1 mahina1t1 munti4 ,malaqui ang pagcauhao nang lalagnatin4 ,pagca nacaraan ang isa1 dalauang oras1 tatlo1 apat caya1 ang guinao ay sinusundan nang lagnat na malaqui4 ,ang boong cataua1i1 naiinitan2 lungmalacas1 at lungmalaqui naman totoo pati at nauuhao pa mandin ang maysaquit2 ang ulo niya ay masaquit na totoo pati nang caniyang manga catauan4 ,pagca yaong lagnat na yao1i1 nalauong ga apat1 lima1 anim na oras1 ang maysaquit ay pinapauisan tuloy sa boong catauan1 gungmagaling ang pagcaramdam niya1 nacacatulog siya1 at pagcaguising ay uala nang lagnat1 napapagod siya lamang4 ,ang ihi nang maysaquit sa catapusan nang lagnat1 ay mapulapula1 na nagcacalatac na tila ladrillong binayo2 cun minsan ang ihi anaqui mayroong bula sa ibabao1 balat na manipis4 #baj4 ,ang pag-uli nang lagnat sa icalaua1 sa icatlong arao1 cun minsan ay hindi doon sa datihang oras cundi maaga sa roon huli caya4 #baa4 ,mayroong isa pang cailangang tandaan nang manga mangagamot1 na mayroong pangiqui na sa manga unang arao1 tila hindi pangiqui1 cundi anaqui ang lagnat na pinangangalang buloc1 na sinaysay co na sa captulo #bj1 at cun malauong ilang arao1 yaong lagnat na tila buloc1 ay ungmuuli sa pangiqui1 na ang pagdaan ay touing icatlong arao1 at ang pag-itan isang arao4 ,ang gayong lagnat ay mangyayaring gamutin para nang lagnat na buloc2 datapoua sa prrafo #bah isusulat co ang totoong bagay na gamot sa lagnat na ito4 #bab4 ,ang pangingiqui na nagmamacaitlong arao 7na dalauang arao ang pag-itan7 ay malacas lumaban sa manga gamot sa roon sa nagmamacalauang arao ang pagcalagnat4 #bac4 ,ang nangingiqui hindi ma-aano1 cun macailan lamang lagnatin2 datapoua cun nalauon ang pangiqui1 ay totoong sama2 at hungmihina ang catauan1 nagugulo ang sicmura1 at cun minsan yaon ang pinagmumulan nang ictericia1 hidropesa1 hica1 nang lagnat na lauon4 #bad4 ,ang gamot sa nangingiqui ay ang pinanganganlang quina1 na yao1i1 balat nang cahoy4 ,dito sa ,filipinas na-aari ang balat nang dita1 sapagca isa rin ang cabagsican nito1t1 noon1 baga man hindi quina ang dita4 ,basahin mo ang nmero #ad sa dacong catapusan nitong libro4 #bae4 ,cun hindi malaqui ang pangiqui1 at hindi rin totoong nahihirapan ang maysaquit at siya1i1 nacacacain1 at nacacatulog1 ang gagauin doo1i1 ilalagay lamang sa husay nang maysaquit na magaling-galing captulo #e1 at siya na yaon4 #baf4 ,nguni cun baga nalagnat na ang maysaquit nang macaanim macapito1 at ungmuuli rin ang lagnat1 at hindi siyang cusang nauauala1 ay magaling sa lahat ang pasuca sa bilin sa nmero #ce1 at saca quinabucasan ay painumin nang bilin sa nmero #ad1 na caniyang uubusin1 bago abutin nang oras nang caniyang pagcalagnat4 ,ang catapusang bahagui nang dita ay iinuming dalauang oras lamang1 bago sumipot ang lagnat4 ,pagca ininom nang maysaquit ang quina 7dita7 ay lagnatin man siya di man lagnatin1 ay paiinuming uli nang ganoong caraming dita sa arao na pag-itan nang lagnat2 at yaon ang totoong icauauala nang lagnat4 ,saca itinutuloy ang pag-inom nang dita sa anim na arao1 ga calahati lamang ang timbang nang sinabi co ngayon2 at ito1i1 caniyang iinumin doon sa manga oras na yaon na na-aalamang siya1i1 malalagnat disin4 #bag4 ,cun ang lagnat ay malaquing totoo pati nang saquit nang ulo2 cun ang muc-ha1i1 mapula1 at ang pulso1i1 matigas at puno1 at bucod dito nag-uubo ang maysaquit1 cun ang pulso ay matigas din nang mauauala ang lagnat1 at ang dila1i1 tuyo1 ay cailangang sangrahan ang maysaquit1 at paiinumin nang marami noong bilin sa nmero #c4 ,pagca guinamot nang gayon ang maysaquit1 ay ooui siya caalamalam sa calagayang sinabi co sa itaas sa prrafo #bae4 ,saca paiinumin 7sa isang arao cun lumiban ang lagnat7 nang timbang tatlong bahagui isang salapi nang bilin sa nmero #bd1 na timbang saicapat ang isang inom4 ,saca pinababayaang lagnatin ang maysaquit nang maquiilan2 at cundi siyang cusang mauauala ang lagnat ay big-yan nang dita1 para nang turo sa prrafo #baf4 ,cun baga lumiban man ang lagnat1 ang maysaquit ay nananab-ang nang pagcain1 at hindi macatulog nang mahimbing sungmasaquit ang bay-auang1 ang tuhod bago painumin nang dita ay pupurgahin muna nang bilin sa nmero #ba #bc4 #bah4 ,doon sa parrafo #baa ang uica co1 na cun minsan ang lagnat na pangiqui sa manga unang arao ay hindi naquiquilala na yao1i1 pangiqui cundi tila catulad nang lagnat nang apdo buloc1 nasaysay na sa captulo #bj4 ,ang gamot dito ay iba-iba lamang nang caunti sa guinagaua doon sa lagnat na buloc4 ,ang maysaquit ay paiinumin nang marami nang turo sa nmero #c2 at cun siya1i1 nalagnat nang dalaua tatlong arao cun baga nahahalatang marumi ang sicmura dahil sapagca ibig niyang sumucang parati1 siya1i1 sungmusuca nga1 mapait na totoo ang bibig1 ay big-yan nang bilin sa nmero #cd #ce2 at cun hindi rin nauauala yaong capaitan nang bibig1 at ang pagca ibig niyang sumuca1 ay purgahing maquiilan nang bilin sa nmero #bd nmero #ba man1 cun malacas ang may catauan4 ,saca binibig-yan nang dita para nang turo sa parrafo #baf4 ,itong pag-gamot na ito1i1 sucat na roon2 datapoua magaling din1 pag nacaraan ang ualong arao1 di man linagnat ang tauo1 ang painumin siya nang dita timbang tatlong bahagui arao-arao1 na itutuloy hangang lumalo ang ualong arao2 at cun ang lagnat ay nagmamacaitlong arao1 ay lalo pang cailangang gauin ito4 #bai4 ,cun ang maysaquit ay nagpamula na nang pag-inom nang dita1 ay hindi sucat purgahin1 at uuli ang lagnat4 #bbj4 ,sa lagnat na pangiqui na nagmamacatlong arao1 ay hindi bagay ang pagsasangra4 ,dalauang oras bago lagnatin ang maysaquit1 ay paiinuming maminsan minsan 7ga macaapat sa isang oras7 nang isang tazang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao1 na dinoonan nang caunting pulot1 at palacarin tuloy sa bahay ang maysaquit4 ,cun gayon1 pati pangiqui1 pati lagnat1 ay hindi lubhang malaqui4 ,yaon ding painom ay gagamitin nang maysaquit hangan macalalo ang guinao nang pangiqui2 at cun nalalagnat na ay yaon din ang caniyang iinumin cun ibig1 cun aayao siya noon1 ang sa nmero #b ay magaling inumin niya4 ,pagca nacaraan ang lagnat1 ay pinapahiran nang damit ang pauis nang maysaquit4 #bba4 ,cun minsan ang quina 7gayon din ang dita7 ay nacacapagpailaguin sa maysaquit2 at cun ganoon ay hindi macacauala nang lagnat4 ,caya ang mabuti dito ay purgahin muna ang maysaquit nang timbang saicapat sa ruibarbo1 nang caafistula nmero #ha1 bago big-yang uli nang dita4 #bbb4 ,mayroon pang ibang manga bagay na maigagamot sa lagnat na pangiqui4 ,datapoua ang maiguing totoo sa lahat ay ang naituro co na dito sa captulong ito4 ,uica naman ni ,p4 ,clain na ang pag-inom nang isang tagayang tubig na pinaglagaan nang ugat nang apasotis sa oras nang pagsipot nang guinao nang pangiqui1 at saca cun magcumot tuloy ang maysaquit ay nacacauala nang pangiqui1 cun gauing macalaua macaitlo4 ,magaling pa sa rito ang isang gamot na itinuro at ipinahayag nang hari sa ,espaa sa caniyang manga vasallos1 na yao1i gayon4 ,ang timbang isang salaping caf 7caf7 na isasangag muna sa apoy bago bayuhin nang maliliit1 ilalaga sa dalauang tazang tubig hangan sa maiga at matira lamang ang calahati4 ,saca sasalain1 at ang tubig na pinaglagaan noong caf ay huhulugan nang gata nang dayap1 yaon bagang macucuha sa tatlo apat na dayap4 ,hahaluin capoua at ipaiinom sa maysaquit cun umaga bago cumain4 ,mayroong isa pang gamot na totoong buti na yao1i1 gayon4 ,ang anim ualong bulaclac nang isang cahoy na munti na pinanganganlan sa ,mainila rosas caballero at sa ,batangan flores ay hulugan mo nang dalauang tagayang tubig na mainit na totoo2 doonan pa nang azucar2 at ang maysaquit ay pinaiinom nang isa nang isang taza noon dalauang oras bago lagnatin1 at gagaling siya2 datapoua mainit cun inumin4 #bbc4 ,yaong manga tauo1 na lauong panahon ilang bouang nangingiqui na sila1 at hindi guinamot nang paanyo1 ay big-yan pagdacang minsan nang bilin sa nmero #cd1 sa #ce1 at saca painumin nang sa nmero #ch sa dalaua tatlong arao4 ,pagca yari na ito1 ay painumin nang dita para nang turo sa parrafo #baf4 #bbd4 ,cailangang maalaman nang manga mangagamot na cun minsan mayroong tauo1 na hindi man siya lagnatin ay dinaraanan din nang pagsaquit nang alin mang casangcapan nang catauan1 na itong pagsaquit na ito ay hindi sungmasala sa caugaliang oras1 cundi ang pag-uli ay husay1 sa macatouid touing icalauang arao1 arao-arao para nang saquit na pangiqui4 ,ang gamot na totoo sa ganoong saquit ay yaon ding dita prrafo #baf4 ,nota4 ,bucod dito sa manga bagay na lagnat na ito na sinaysay co sa manga captulo #ai1 #bj1 #ba at sa #bb1 ay mayroong isa pang bagay na lagnat na tinatauag2 lagnat na daua2 sapagca ang maysaquit ay sinisibulan nang maraming butil na catulad nang daua2 itong ganitong lagnat ay aquing sasaysayin sa captulo #ei4 ,,cap,,tulo #bc4 ,ang saquit na pinanganganlang erisipela1 na cun turan nang tagalog ay culebra4 #bbe4 ,ang saquit na erisipela1 culebra ay cun minsan munting saquit lamang1 na lungmilitao sa balat nang catauan nang tauo1 at milimit sa muc-ha1 sa paa4 ,ung-muunat ang balat1 at namumula2 at cun idinidiin nang daliri1 ay nauauala ang pamumula4 ,ang damdam nang maysaquit1 na yaong lugar na sinisibulan nang culebra ay mainit na totoo1 na yaon ang di icatulog niya2 ang saquit ay lungmalaqui sa dalaua tatlong arao pa4 ,saca hindi nag-iiba hangang sa lumalo ang isa dalauang arao2 ungmuunti tuloy at may nalalaglag sa balat na masaquit na tila calisquis1 at nauauala ang saquit4 #bbf4 ,nguni cun minsan ang saquit ay malaqui pa sa sinabi co ngayon4 ,ang may cataua1i1 guiniguinao muna nang malaqui2 sungmusunod sa guinao ang isang malaquing init at ang saquit nang ulo1 at hang gang di lumitao ang culebra1 ay parating ibig sumuca ang maysaquit4 ,pagca sibol nang culebra na yao1i1 sa icalaua sa icatlong arao1 ay ungmuunti ang lagnat at hindi na ibig sumuca ang maysaquit4 ,datapoua hindi nauaualang parati nang lagnat na munti1 at nanab-ang siya nang pagcain1 hangang di tumahan ang paglaqui nang culebra4 ,cun ang muc-ha1i sinisibulan noon1 ay sungmasaquit ang ulo1 namamaga ang bubong nang mata1 ang mata1i1 piquit1 at hindi mapalagay ang maysaquit4 ,cun minsan ang saquit ay ungmaalis sa isang pisngi1 at lumilipat sa cabilang pisngi1 at napapacalat sa noo1 sa liig at sa batoc2 cun gayon ay malalauon ang saquit4 ,cun malaqui ang saquit1 ay parating mayroong lagnat2 sira ang bait nang maysaquit1 at cun hindi paanyo ang pag-gamot doo1i1 namamatay cun minsan1 lalo pa cun matanda ang may catauan4 ,ang pagsibol nang culebra sa liig1 cun minsan ay pinagmumul-an nang garrotillo2 cun sa paa sumibol ang boong paa ay namamaga pati nang hita4 ,cun malaqui ang sungmisibol na culebra1 yaong casangcapang masaquit ay sinisibulan nang tila lintog1 pantog na munti1 na puno nang tubig na malinao1 na ang camuc-ha ay napaso yaong lugar na yaon1 at ang tauag nang tagalog dito1i1 culebrang tubig4 ,itong manga lintog ay nangatutuyo at nangalalaglag na parang calisquis2 cun minsan yaong pinacatubig na nasisilid sa lintog1 ay malagquit1 na dahil doo1i1 nag-cacalangib na macapal ang casangcapang nasactan4 ,ang calauonan nang culebra ay ualo1 sangpuo1 labingdalauang arao2 at cun nauauala na ay pinapauisan nang malaqui ang maysaquit2 itong pagpauis ay hindi dungmaraan cundi sa catapusan nang saquit4 #bbg4 ,ang culebra ay marahil magbago nang lugar4 ,cun sa utac nang ulo sa dibdib mapatungo ay namamatay agad ang maysaquit2 at cun sa liig maparoon1 ay garrotillo ang icamamatay niya4 #bbh4 ,ang pinacabutil lintog nang saquit na culebra1 ay bihirang nagnanana1 at cun baga magnana ay maguiguing sugat4 #bbi4 ,ang dahilan nitong saquit ay ang apdo1 na napapasama sa dugo1 na hindi lungmalabas na para nang dati sa pagpauis nang tauo4 #bcj4 ,cun ang saquit ay munti1 para nang sinaysay co sa prrafo #bbe1 ilalagay lamang sa husay 7captulo #d7 ang maysaquit1 at paiinoming parati nang tubig na marami na pinaglaan nang bulaclac nang alagao1 na dinoonan1 nang timbang isang salaping salitre sa iinuming maghapo1t1 magdamag4 ,houag pacanin siya nang carne itlog2 masama ang alac doon2 ang manga gulay at ang manga hinog na bunga nang cahoy ay macacain niya4 ,ito1i1 magaling gauin sapagca nag-iilaguin ang maysaquit nang malimit-limit1 dungmarami ang ihi1 at ang pagtaib nang catauan4 ,ang lugar na masaquit ay mabuting pasuin nang ilang paso nang caunting papel sangley na linulon1 nang laman nang bunga nang boboy4 ,ito1i1 gamot tagalog4 #bca4 ,datapoua cun malaquing saquit yaon1 cun malaqui naman ang lagnat1 at ang pulso1i1 malacas at matigas1 ay cailangang sangrahan nang caunti ang maysaquit1 at cun hindi rin ungmuunti ang lagnat ay sasangrahang minsan pa1 macalaua caya4 ,saca ilalagay sa husay captulo #d2 at sinusumpit na parati hangang bumaba ang lagnat2 pinaiinom naman nang bilin sa nmero #c1 at pag munti na ang lagnat ay pinupurga ang quinuculebra nang bilin sa nmero #bc1 binibig-yan touing umaga nang ilang inom na bilin sa nmero #bd4 ,itong pagpurga ay totoong cailangan sa quinuculebra1 nang mangyaring macuha ang apdo1 na ungmiinit at naiipon sa catauan4 ,cun humaba ang saquit1 at ang may catauan ay nananab-ang nang pagcain1 at ang bibig ay mapait1 ay cailangang painumin nang alinman doon sa dalauang painom na itinuturo sa nmero #cd #ce1 cun baga munti na ang lagnat2 sapagca itong manga pasuca1i1 lalo pang maigui sa purga doon sa gayong lagay nang maysaquit4 ,datapoua cun ang culebra ay nadoroon sa ulo1 ay magaling pa sa pasuca ang purga4 ,bagay rin dito ang bausang macalaua arao-arao hangang tuhod na malahiningang tubig1 cun ang saquit ay tungmatahan sa ulo2 at cun mahirap ang calagayan nang maysaquit1 ay totoong buti lag-yan nang parapit sa talampacan nmero #cf4 ,cun baga nang mapurga mapasuca na ang quinuculebra1 ay hindi rin ungmuunti ang lagnat ay painumin touing icalauang oras malimit sa rito1 nang isang cuchara nang bilin sa nmero #aj4 ,cun talagang mauauala na ang saquit na culebra1 sapagca1t pinapauisan na ang may catauan1 ay bibig-yan nang tubig na may salitre1 na pinagbabaran nang bulaclac nang alagao para nang turo co sa prrafo #bcj1 na sinundan nito at ituloy itong pag-inom sa ilang arao1 nang siya1i1 mapauisan pa mandin4 #bcb4 ,yaong lugar nang catauan nang maysaquit1 na sinisibulan nang culebra1 ay budburan nang harinang isinangag sa cauali palioc2 maigui pa sa harina yaong tila bulac nang bunga nang boboy na siya ang itinataquip doon2 cun munti ang saquit ay siya na yaon4 ,datapoua cun malaqui ang saquit1 ang isang basahang babad sa malacucong tubig1 na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao2 ay yaon ang totoong daling nacacaguinhaua sa maysaquit4 ,magaling ding budburan nang color na mapula1 na guinagamit nang manga pintor2 datapoua ang lalong madali sa lahat1 ay tudluquin nang carayom yaon manga lintog butil nang culebra sa dacong ilalim nang butil1 at ang tubig na lungmalabas1 ay pahiran nang isang tuyong damit4 ,ang manga tapal na may taba ay hindi sucat gamitin dito sa saquit na ito4 #bcc4 ,cun ang culebra1 ay ungmuurong at pungmapasoc sa loob nang ulo1 sa lalamunan1 sa baga1 sa loob nang catauan nang tauo1 ay cailangang sangrahan ang maysaquit2 saca lalag-yan nang parapit sa manga binti nmero #cf2 at parating paiinumin nang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao1 na dinoonan nang caonting salitre para nang turo sa prrafo #bcj4 ,,cap,,tulo #bd4 ,ang saquit na galis na pinangangalang sarna nang castila4 #bcd4 ,dito sa lupa nang ,filipinas ay naquiquilala nang lahat na tauo ang galis4 ,ang pinangagalingan nitong saquit na ito ay ang pagcain nang manga cun ano-ano1 ang pagcain namang parati nang manga ma-aalat1 pati nang bunga nang cahoy na hindi cahinugan1 at ang malibag na damit4 ,mayroon namang tauo1 na caya guinagalis1 ay siya1i1 nalalinan noon4 #bce4 ,ang gamot sa guinagalis ay gayon4 ,houag pacanin nang manga ma-aalat at maasim1 pati nang may taba1 nang manga maiinit para nang pimienta1 chile1 clavo1 luya1 etc4 ,painumin arao-arao nang tubig na pinaglagaan nang bilin sa nmero #bf1 ga tatlong taza carami maghapon4 ,sa icapat icalimang arao ay purgahin nang bilin sa nmero #ba4 ,pag nacalalo ang pitong arao1 ay pupurgahin uli1 at bago pacanin ang maysaquit cun umaga1 at bago siya humiga nang gab-i ay papahiran nang ungentong bilin sa nmero #eb ang lugar na sinisibulan nang galis4 ,touing icatlo icaapat na arao ay pinapahirang uli hangang sa macaapat2 at caalamalam pagca yari na ito ay mauauala ang galis2 datapoua cun baga ungmuuli ay capupurgahin pa ang guinagalis noon ding bilin sa nmero #ba1 bago ituloy ang pagpapahid sa manga galis na para nang dati4 ,ang damit nang maysaquit ay cailangang paltang parati nang ibang malinis4 ,magaling sa saquit na ito ang pagpambo paliligong parati sa manga ilog1 at uminom nang caf arao-arao4 #bcf4 ,cun baga caya guinagalis ang tauo ay gaua nang siya1i1 nalalinan noong saquit na yaon1 at ang galis ay bagong-bago pa1 ay hindi cailangang purgahin muna4 ,datapoua cun lauon nang panahong pinabayaang hindi guinamot ang galis ay gagamutin para nang sabi co sa itaas sa prrafo #bce1 na sinusundan nito4 #bcg4 ,cun ualang mantica1 cun ualang sal amoniaco at dahil doon hindi mo magaua ang ungentong bilin sa nmero #eb1 na-aari ang turo sa nmero #dd4 ,tandaang magaling nang manga mangagamot na itong saquit na galis ay hindi sucat gamutin pagcaraca cundi unahin ang purga1 at saca isunod doon ang ibang sinabi co sa prrafo #bce4 ,,cap,,tulo #be4 ,ang saquit na buni sa uicang castila empeines herpes4 #bch4 ,ang tauong binubuni1 cun ibig niyang mauala ang caniyang saquit ay humambo siya muna arao-arao2 saca siya1i1 uminom touing arao nang cremor nmero #bd timbang saicapat na isasama sa tubig na pinaglagaan nang chicoria 7dilang usa72 cun ang buni ay masama1t1 malacas lumaban sa gamot ang iinumin ay ang bilin sa nmero #ga4 ,ito1i1 gagauin nang labingdalauang arao calauon4 ,saca ang maysaquit ay magsangra at magpurga nang bilin sa nmero #ba4 ,quinabucasan bago siya cumain1 bago humiga1 ay pahiran ang ibang manga buni nang ungentong bilin sa nmero #de #eb4 ,dito sa saquit na ito1i1 masama ang malibag na damit1 at ang di pagpambo nang malimit-limit4 ,hindi sucat pahirang minsanan ang lahat na buni2 at masama sa may catauan ang biglang mauala ang caniyang saquit2 caya mabuting pabayaang lumalo muna ang ualong arao man lamang2 at magpurga uli ang binubuni4 ,yaong buning masama ang color1 na lungmalaban sa gamot1 ay maigui cayurin muna nang isang caputol na pingang basag1 nang isang cuchillo1 bago cuscusin nang bauang at aguio1 na cucunin sa bubungan nang cusina2 ito1i1 gamot na marahil gauin nang tagalog1 at totoong buti4 ,,cap,,tulo #bf4 ,ang gamot1 sa mancha sa muc-ha at sa manga pilat4 #bci4 ,mayroong tauong nilalabasan nang manga mancha sa muc-ha1 di man siya nagcacasaquit1 at nang mauala yao1i1 basain ang muc-ha na maquiilan maghapon nang sucang matapang1 na pinaglagaan nang ugat nang calabasang puti4 ,magaling namang lahiran nang gata nang salagsalag pacupis 7pepinillo de ,san ,gregorio7 na binabayo muna1t1 pinipiga2 at ang gata ay sinasamahan nang caonting pulot4 ,itong gata nang salagsalag pacupis na may calahoc na pulot ay siya rin ang iguinagamot sa manga pilat1 nang houag magbalangan ang color nang catauan4 ,ito1i1 turo ni ,clain4 ,datapoua1t1 ang dahilan nang manga mancha sa muc-ha sa catauan ay saquit na namamahay sa loob4 ,,cap,,tulo #bg4 ,ang gagauin sa sinisibulan nang anomang bagay na sibol4 #bdj4 ,bagaybagay ang sungmisibol na masama sa catauan nang tauo1 sa macatouid2 ang pigsa1 ang baga1 ang tiboc1 ang taguihauat1 ang cancro1 at ang iba pa na may canicaniyang pangalan4 ,cun inaacalang may sisibol sa catauan1 agad agad ay pacacactan sa linta yaong lugar na masaquit na namamaga na1 palibot doon sa talagang sisibulan4 ,cun ualang linta1 ay na-aari ang cadlitan muna bago tanducan1 tacluban nang ventosa1 na ito1i1 hindi gagauing miminsan lamang1 cundi maquiilan4 ,pagca gayon ang gaua1 yaong talagang sisibol ay hindi na tungmutuloy cun minsan1 at tumuloy man1 ay gungmagaan ang saquit dahilan sa pagcuha nang dugo4 ,pag nacunan nang dugo ang maysaquit1 at inaacalang masama ang sisibol1 ay pupurgahin cun marumi ang dila nang bilin sa nmero #ba1 at susumpitin arao-arao na ualang liban nang bilin sa nmero #e4 ,bucod dito ay houag ipatiquim sa maysaquit ang sabao1 ang alac1 ang manga mahanghang1 ang carne1 ang itlog1 ang isda at ang baboy4 ,ang caniyang cacanin lamang ay ang tinapay na durog1 na isinama sa tubig na mainit1 linugao cun ibig niya4 ,ang caniyang iinuming parati ay ang bilin sa nmero #b4 ,cun ang sibol ay nacaputoc na1 ay itinutuloy ring guinagaua itong lahat na turo co ngayon1 pati nang pagcuha nang dugo na gagauin doong palibot sa sibol4 ,saca guinagamot ang sibol para nang sasabihin co sa prrafong isusunod co dito4 ,cun minsan ay cailangang sangrahan ang talagang sisibulan nang anomang masama1 at lalo pa cun nalalagnat ang may catauan1 cun hindi siya patuluguin noong masaquit1 cun malaquing totoo ang pamamaga noong lugar na sinisibulan4 ,datapoua cun minsan ang manga linta na idinoroong palibot sa sibol ay siya na4 ,cun nacaputoc ang sibol1 ay houag nang sangrahan ang maysaquit4 ,ang gamot sa pigsa1 sa uicang castila1i1 divieso4 #bda4 ,ang pigsa1i1 sibol na matigas na mapula pula1 masaquit at mainit na mayroong ugat na isa1 at ga catulad nang isang bungang munti nang pia4 #bdb4 ,ang pigsa cun iisa lamang ay hindi lubhang macahihirap sa tauo1 at cun minsan siyang cusang nauauala pag nacaputoc4 ,datapoua cun mahirap ang damdam nang pinipigsa1 cun ang pigsa1i1 marami susundin muna ang bilin doon sa prrafo #bdj2 at nang lumambot ang pigsa1 ay tatapalan nang tinapay na nginuya1 nang tinapay na dinurog na minasa sa caunting gatas nang anomang hayop4 ,cun ualang tinapay1 ay matatapalan ang pigsa nang pataning binayo4 ,pag nacaputoc na ang pigsa1 at ang pinacaugat ay nacuha na1 ay nauauala ang saquit2 datapoua cun baga may natitira pang matigas doon sa sinisibulan nang pigsa1 ay tapalang uli nang tinapay na dinurog1 na pinataca1t1 minasa sa gatas4 ,ito rin ang gamot sa sibol1 na cun tauaguin nang tagalog ay pigsang daga4 ,ang gamot sa taguihauat1 na cun turan nang castila ay carbunco4 #bdc4 ,ang taguihauat ay isang bagay na sibol na matigas1 mapula pula1 mainit1 mahapdi at masaquit1 na may ugat din para nang pigsa2 datapoua ang taguihauat mayroon sa ibabao na tila langib1 at ang pigsa1i1 ualang gayon4 #bdd4 ,ang gagauin sa sinisibulan nang taguihauat ay ang turo sa prrafo #bdj4 ,saca cun macaputoc1 ay tapalan nang isang cabiac na lasonang inihao sa apoy1 na mainit cun itapal4 ,ang uica naman ni ,rivera1 na ang totoong galing sa sibol na yao1i1 ang palaca sa ilog1 yaon bagang palacang tungmatahan sa tubig na ungmaanod2 saca pinipisa ang ulo1 at pinapatay1 bago bia-quin at itapal sa sibol2 touing icalauang oras ay pinapaltan nang ibang palacang bago2 at sa loob nang isang arao ay gungmagaling ang maysaquit1 at ang ugat nang sibol ay madadala tuloy nang palaca4 ,at cun mayroon pang natitirang ugat ay mag-ihao ca nang isa dalauang palaca sa horno sa palioc2 saca bayuhin mo at itapal sa sibol1 at mabababao4 ,nota4 ,cun minsan pinanganganlan din nang tagalog na taguihauat ang cancro na sasaysain co ngayon4 ,ang gamot sa escirro at sa cancro1 na cun sumibol sa suso nang babayi ay tinatauag nang castilang zaratn2 pati nang gagauin sa nasisira ang caniyang ilong4 #bde4 ,ang escirro ay isang bagay na bucol1 na matigas1 na hindi rin masaquit1 na casing color at casing init nang ibang balat1 na anaqui hindi carugtong nang ibang laman1 cundi tila nabubucod2 datapoua cun quibuin nang camay1 hindi ungmuuga para nang manga lobanillo4 ,ang escirro cun minsan ay sungmasama cun malauon1 at naguiguing cancro4 ,caya naquiquilalang maguiguing cancro na ang escirro1 sapagca ungmiinit at cungmacati ang lugar na quinadoroonan nang bucol1 na dahil doo1i1 ibig camutin nang maysaquit4 ,ang bucol ay lungmalaqui1 at nagbabago nang hichura1 at bucod doon ay sungmasaquit na maminsan minsan1 at cun malauon ay parati na4 ,ang manga ugat na nadoroong palibot sa escirro ay namamaga at nangingitim4 ,cun malapit nang magsugat ang cancro1 ay lalong masaquit2 at cun nacapagsugat na ang lumalabas doo1i1 totoong baho2 ang sugat ay gumagapang at cun minsan mayroong ugat na na-aabot at lungmalabas ang dugo4 ,ang marahil sibulan noon ay ang manga matabang tauo1 at ang manga dalagang matanda4 ,cun minsan dala nang capanglauan nang pagca galit nang may catauan1 nang pagcain nang maraming bauang manga bagay na maliuag matunao sa sicmura4 #bdf4 ,ang gamot sa escirro1 ay gayon4 ,gagauin pagcaraca ang manga bilin sa prrafo #bdj2 datapoua cun minsan ay masamang cunan nang dugo2 at cun baga hindi nauauala ang pamamaga1 ay tapalan nang bilin sa nmero #fj4 ,ang maysaquit ay mabuti palonoquin arao-arao nang bilin sa nmero #eg4 ,cun ang escirro ay sungmam at naguing cancro na1 magsugat man di man magsugat1 ay yaon din ang gagauin1 sa macatouid ang tapal nmero #fj1 at ang bilin sa nmero #eg4 ,ang sibol sa suso nang babayi na ang pangala1i1 zaratn ay gagamutin para nang turo sa prrafo #dhi4 ,nota #a4 ,ang tagalog na tauo ay marahil sibulan sa licod nang isang bagay na sibol na ang pangalan nila doo1i1 cancro grano maldito4 ,sa aquing acala yaon ay hindi totoong cancro2 at ang gamot doo1i1 ang bilin sa prrafo #bdj4 ,nacabubunot sa gayong sibol 7ani ,p4 ,clain7 ang pinacatalbos nang maguei 7magu7 na babayuhin munang maigui bago itapal4 ,magaling din sa gayong sugat 7ani ,p4 ,santa ,mara7 ang dahon nang tangantangan lingangsina 7higuerilla del infierno7 na babayuhin muna bago itapal sa sibol4 ,pagca nacaputoc na ang sibol ay hinuhugasan at linilinisan ang sugat nang gata nang lantin4 ,ang uica nang iba1 na totoong magaling na gamot sa gayong sibol ang ugat nang calaboa1 na binabayo muna1t1 pinapatacang sabay nang caunting langis nang niyog at siya ang itinatapal doon4 ,nota #b4 ,pag nagsusugat at nasisira ang ilong nang tauo1 cun minsan gagaling siya pag ininom nang mahabang panahon ang bilin sa nmero #eg4 ,datapoua1t1 magpupurga naman siya nang malimit-limit bilin sa nmero #ba4 ,ang gamot sa tiboc1 na cun turan nang castila1i1 panadizo1 panarizo4 #bdg4 ,ang tinatauag nang tagalog na tiboc ay sungmisibol sa manga dulo nang daliri1 at totoong sungmasaquit4 ,itong ganitong sibol ay hindi sucat hamaquing pabayaan1 sapagca cun minsan ay nabubuloc at nasisira pati nang buto nang daliri1 cundi gamutin pagcaraca4 ,cun minsan ay namamaga ang boong camay hangang itaas4 #bdh4 ,ang gagauin sa sinisibulan nang gayon1 ay ang manga bilin sa prrafo #bdj4 ,cun malaqui ang lagnat pati nang pamamaga nang camay1 ay sangrahan ang maysaquit minsan maquiilan1 ayon sa calaquihan nang caniyang saquit2 at sapagca itong sibol ay masama1 ay cailangang ibabad nang ibabad na pagcaraca sa tubig na mainit 7houag sa malacuco lamang7 ang daliring sungmasaquit2 at pagca guinaua itong pagbababad na ito sa unang arao nang pagsaquit nang daliri1 ay cun minsan hindi na tungmutuloy ang sibol cundi nauauala4 ,gayon din mabuti itapat na parati ang casangcapang masaquit sa singao nang cungmuculong tubig ,magaling ding tapalan nang bulaclac nang camantigui na babayuhin muna na may caunting asin4 ,datapoua cun hindi guinamot na tambing nang gayon1 at tungmutuloy ang sibol1 ay babasaing parati ang daliri nang gatas na pinaglagaan nang bulaclac nang culutan1 tapalan nang tinapay na durog na linahucan nang gatas2 ang totoong buti doon naman ay ang levadura nang trigo1 nang madaling magnana ang sibol4 ,nguni itong manga ganitong tapal ay hindi dapat ilagay1 cundi maualauala muna ang pamamaga nang sibol1 at cun talagang magnanana na4 #bdi4 ,cun inaacalang may nana na ang sibol1 ay hiuain pagcaraca1 at houag palauonin doon ang nana2 saca guinagamot ang daliri nang ungentong bilin sa nmero #ff4 ,cun minsan ang manga casangcapang sinisibulan nang tiboc1 ay linalabasan nang laman1 na lungmalaqui1t1 lungmalabis sa rati2 at itong labis na laman ay mauauala cun budburan mo nang caunting tauas na sinunog4 ,cun baga nabubuloc ang buto ang daliring sinibulan nang tiboc1 ay maiguing hiuain ang laman nang maraming hiua sa lugar na naquiquilalang nabubuloc1 at basaing parati nang tubig na pinaglagaan nang dita 7quina7 na sinasamahan nang espritu de azufre1 na bibilhin sa ,maynila1 na yaon din ang turo sa nmero #aj1 na ualang calahoc anoman2 ang maysaquit ay paiinumin din nang dita nmero #ad1 timbang saicapat touing icalauang oras4 ,cun hindi rin nauauala ang pagcabuloc nang daliri1 ay ipaputol sa marunong ang casangcapang nasasactan1 pag naquiquitang tungmahan na ang pagcabuloc1 at hindi na lungmalaqui1 sapagca masamang putulin hangang may nabubuloc pa4 ,ang gamot sa baga1 na cun turan nang castila1i1 apostema4 #bej4 ,ang pinanganganlang baga nang tagalog ay isang sibol na mapula pula cun bago1 masaquit1 mainit at ga tungmitiboc4 ,ang butas cun pumutoc ay isa1 cun minsan2 cun minsan ay marami4 #bea4 ,ang gagauin agad sa sinisibulan nang baga1 ay ang lahat na bilin sa prrafo #bdj4 ,saca gagauin ang manga turo sa nmero #bdh1 na yaon din ang iguinagamot sa tiboc4 #beb4 ,datapoua cun ang sibol1 ay nagnanana na1 ay hindi cailangang tapalan nang manga dahon nang manga damo1 cundi ang magaling doo1i1 hiuain agad ayon sa sasabihin co ngayon sa prrafong isusunod dito4 #bec4 ,cun ang baga1i1 may nana1 na caya naalamang may nana1 sapagca cun hipuin ang sibol1 ay ga nag-aalon-alon ang nana sa ilalim1 at gungmagala doon sa loob1 at hindi masaquit na para nang dati ang sibol1 cun ganoon ang gagauin1 ay hihiuain ang sibol sa dacong ilalim nang macaanod ang nana2 at houag tumahan doon2 datapoua cun minsan ay siyang cusang pumuputoc pag natapalan nang manga bilin sa itaas sa prrafo #bdh4 ,pag nacaputoc na ang sibol1 ay masamang palabasing minsanan ang maraming totoong nana1 at ang maysaquit ay manghihinang totoo1 maliliyo1 at mamamatay tuloy cun minsan4 ,ang calaquihan nang hiua1i1 ibinabagay sa calaquihan nang baga1 at masama naman ang totoong unting hiua maca magtago sa ilalim ang nana1 at mababahao ang sibol1 na hindi maiguing pagcabahao1 at cun gayon ay isa pang cailangang hiuain1 cun malauon-lauon4 #bed4 ,ang butas nang sibol1 ay doroonan nang micha nang hilas1 na gayon ang pag-gaua4 ,ang isang caputol na munti nang lienzong luma ay naninitnit1 at ang pinagnitnitan ay guinagauang parang cigarillong munti1 na yao1i1 ang tinuturang micha2 ang micha1i1 ibinababad sa pulot poquiotan1 cun ualang pulot1 na sa pula nang itlog2 bago isoot sa butas nang sibol4 ,ang ibabao nang sibol ay tapalan nang isang lienzong malaqui pa sa sibol1 na may dalaua tatlong suson4 ,ang sibol ay minsan lamang gamutin arao-arao1 at touing gagamutin ay papaltan ang micha nang ibang bago1 at susumpitin ang butas nang sibol nang tubig na pinaglagaan nang dahon nang hagonoy1 at macabuhay3 ang isusumpit sa sibol ay sumpit na cauayan1 cun ualang iba4 ,cun baga may roon pang naquiquitang matigas doon sa baga1 na hindi pa lungmalambot1 ay tapalan nang manga nacacalambot1 na yao1i1 ang gatas at ang iba1 na itinuro co sa prrafo #bdh4 #bee4 ,cun malinis na at munti ang butas nang sibol1 ay bahaui1t1 papagcalangibin tuloy nang hilas nang lienzo na idoroon sa butas4 #bef4 ,maalaman nang manga mangagamot1 na bucod dito sa manga itinuro co ngayon ay mayroon pang ibang manga bagay na maigagamot sa saquit na ito2 at ang magaling sa lahat ay ang ungento nang hagunoy1 ang sa lantin 7llantn7 para nang turo sa nmero #fb4 ,cun ang sa lantin ang gagauin ay pinipili ang may malapad na dahon1 at limang litid1 na doon naquiquita sa tangcay pag nalagot4 ,alin man doon sa dalauang ungentong yaon1 ay nagagamit sa sinisibulan nang baga1 na mula sa bagong pagsibol hangang sa mabahao4 ,datapoua lalong mabuti sa manga ungentong ito ang sundin ang manga itinuro co dito sa captulong ito4 #ceg4 ,cun ang baga1i1 nadoroon sa loob nang catauan doon sa pinanganganlang baga1 ay gagauin ang manga bilin sa captulo #f nitong librong ito4 ,,cap,,tulo #bh4 ,ang gamot sa bicat sa uicang castila1i1 lamparnes escrfulas4 #beh4 ,ang pinanganganlang bicat ay sungmisibol sa liig sa quiliquili2 cun minsan hindi doon lamang1 cundi sa dibdib at sa lahat na casucasuan nang catauan nang tauo4 ,cun minsan namamaga ang isang labi nang bibig at ang ilong4 ,itong manga bucol na pinanganganlang bicat1 ay matigas1 hindi mainit1 hindi masaquit1 at tila louag doon sa quinadoroonan1 sapagca cun ugain ng daliri ay ga sungmusunod4 ,cun ang binibicat ay bata1 ay hindi maliuag gamutin2 datapoua cun matanda ay malauon bago mauala ang bicat4 #bei4 ,ang gamot sa may bicat ay gayon2 ang maysaquit ay pupurgahin macalaua touing bouan ng bilin sa nmero #ba4 ,datapoua cun minsan nacacasama ang purga4 ,papambo siyang parati sa tubig na hindi totoong lamig1 at houag doon sa mga ilog na may malalim na lunas1 na dahil doo1i1 hindi inaarauan ang tubig4 ,cacain siyang parati nang dalandang hinog2 lalacad siya arao-arao1 sasacay sa cabayo2 houag cumain siya nang marami cun gab-i4 ,cun babayi ang maysaquit1 ay houag magsaquit humabi1 manahi1 magdugtong nang abaca1 at totoong sama yaon4 ,houag namang cumain ang maysaquit nang isda1 at masama sa ganitong saquit4 ,cun siya1i1 malapit sa dagat ay uminom touing umaga nang isang vasong tubig sa dagat din1 na yao1i1 isang pinacapurga2 at cun malayo siya sa dagat1 ang tubig na dinoonan nang asin ay na-aari4 ,houag siyang cacain nang manga cun anoano4 ,magaling naman sa saquit na bicat ang pag-inom nang tubig na cun bumucal sa lupa ay mainit na1 para nang sa bayan nang ,los ,baos4 ,magaling naman ang pagpambo doon sa tubig na yaon4 #bfj4 ,ang ganitong pag-aalaga sa catauan cun minsan ay macacauala cun malauon ng bicat2 datapoua bihirang nangyayari yaon4 ,ang ibang manga bagay na nabibilin sa ibang manga libro1 ay hindi nacacauala noong saquit na yaon4 ,cun bayuhin mo ang damo na pinanganganlang malatinta tintatintahan tinatinaan at itapal sa bicat1 ay mauauala4 ,yaong damong yaon ay guinagamit sa pag-gaua nang alac sa bigas1 nang tumapang ang levadura4 ,ang tapal ay papaltang macalaua arao-arao4 ,ito1i1 turo ni ,p4 ,santa ,maria4 ,datapoua cun ang maysaquit hindi gungmagaling1 ay magpagamot siya sa marunong na mdico4 ,ang gamot sa lungmalagui ang liig1 na1 ang tauag nang castila sa gayong saquit ay papera4 #bfa4 ,sa provincia nang ,batangan doon sa manga bayang malayo sa dagat1 ay malimit itong saquit1 nang pamamaga nang liig1 at marahil dumaan itong saquit sa manga babayi4 ,itong saquit ay hindi maliuag gamutin cun bago2 datapoua cun lauon ay hindi na maari4 #bfb4 ,ang gagauin nang may ganitong saquit ay houag siyang cumain nang marami cun gab-i2 houag pumambo sa ilog na ang manga lunas ay malalim2 at ang manga ganoong tubig1 sapagca hindi inaarauan ay malamig1 at cun sana sa bunga nang cahoy1 ay manga hilao4 ,datapoua cun ualang ibang mapambohan ay macacapambo rin doon ang tauo1 houag lamang tumahan doon nang malauong2 sapagca ang pagtahan nang malauon sa manga gayong tubig ay yaon ang pinagmul-an nang pamamaga nang liig4 ,ang tubig nang manga ilog na hindi inaarauan ay masama namang inumin2 datapoua cun ualang ibang maigban1 at capilitang iinumin ang sa gayong ilog1 ay mabuti doonan ang tubig nang caunting asin ga calahating taza carami sa isang tapayan4 ,bucod dito ang liig ay tatapalan nang dahon nang tabaco at macabuhay1 na babayuhin muna2 itong tapal1 ay hindi inaalis sa liig1 cundi parating naroon arao at gab-i2 macalaua lamang maghapon inaalis1 nang mapahiran ang pauis2 saca isinasaoli at dinoroonan nang bigquis na hindi louag hindi maigting4 ,cun bago ang saquit1 ay caalam-alam mauauala pagca gauin yaon4 ,ang maysaquit ay papambo arao-arao1 macalaua man lamang touing lingo4 ,datapoua cun yaong gamot na yao1i1 hindi nacauauala nang saquit1 pag guinaua sa dalaua tatlong bouan1 ay pahiran ang liig touing icapat na arao nang caunting ungento nang mercurio ayon sa turo sa nmero #bh4 ,saca tatacpan ang liig nang isang bigquis na hindi louag hindi maigting4 ,cun baga naglilintog1 sinisingauan ang lugar na pinapahiran1 itinatahan muna ang pagpapahid nang mercurio4 ,saca pumambo nang malimit ang maysaquit1 at pagca nauala na yaong manga lintog1 ay magpahid siya uli para nang dati4 ,ang liig na lungmalaqui1 at ang manga bucol na sungmisibol doon ay masamang hipoi1t1 lamasin nang camay1 at lungmalaqui pa mandin4 ,mayroong isa pang pamamaga nang liig sa taguiliran1 na ang tauag doo1i1 bayiqui2 ang gamot doo1i1 naituro co na sa prrafo #gh4 ,ang gamot sa manga bucol na malambot na hindi masaquit1 na tinuturang lobanillos nang castila4 #bfc4 ,bucod doon sa manga bucol na sinabi co sa manga prrafong natalicdan1 ay mayroong isa pang bagay na hindi matigas para nang manga bicat1 at hindi rin masaquit1 na ang pangalan nang castila doo1i1 lobanillos4 ,nagsisisibol sa ulo1 sa manga camay1 sa tuhod1 at sa ibang manga lugar nang catauan4 #bfd4 ,ang gamot dito1i1 gayon3 ang isang malapad na tinga ay itapal doon nang mahabang panahon4 ,magaling din ang ungento nang hagunoy lantin na bilin sa nmero #fb ,nguni itong manga ganitong bucol hindi nacacaano1 at cun minsan masamang gamutin4 ,ang gamot sa butlig culugo sa uicang castila1i1 berrugas2 at ang gamot sa bosouang1 na ang tauag nang castila doo1i1 clavos4 #bfe4 ,maraming bagay ang naigagamot sa butlig at sa bosouang4 ,ang lalong magaling ay cayurin muna nang sundang ang culugo ang busouang1 at tapalan nang ungentong bilin sa nmero #ff1 na arao arao papalitan nang ibang bago4 ,cun baga matatalian ang butlig1 ay maigui talian sa puno nang isang buhoc sutla nang matuyo at malaglag4 ,,cap,,tulo #bi4 ,ang gamot sa sinisingauan ang bibig1 na ang tauag nang tagalog doo1i1 laso tola1 daputac1 sa uicang castila1i1 aftas4 #bff4 ,ang pinanganganlang aftas1 ay singao nang bibig1 na marahil dumaan sa manga sangol2 at ang tauag nang tagalog sa nagcacasaquit nang gayon ay dinarapulac1 linalaso tinutula4 ,yaong saquit na yao1i1 manga butil na mumunti1 mapuputi1 ga madilao dilao1 na naguiguing sugat na mabibilog1 na sungmisibol sa loob nang bibig1 sa lalamunan at sa ilalim nang lalamunan2 cun minsan naman ay tungmutuloy at ungmaabot hangang sa baga1 at sa manga bituca ,dinaraanan naman cun minsan noong saquit na yaon ang manga matatandang tauo4 #bfg4 ,itong singao sa bibig cun minsan di man gamutin1 ay nauauala2 datapoua cun minsan ay nalalagnat1 napupuyat at nananab-ang nang pagcain ang nagcacasaquit nang gayon4 ,ang manga sangol ay sungmisigao1 at aayo sumuso dahil sila1i1 nasasactan nang gatas cun dungmaraan sa bibig4 #bfh4 ,cun baga malaqui ang lagnat1 pati nang pagsaquit nang bibig1 at mahirap ang paglon-oc ay sasangrahan sa camay ang maysaquit4 ,ang ipacacain doo1i1 ang linugao4 ,paiinumin naman nang malimit nang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao1 na dinoonan nang cauntin salitre1 ga timbang saicapat sa sampuong tazang tubig ,macaapat maghapon1 ay paiinumin nang bilin sa nmero #fa1 timbang calahating saicaulo ang isang inom1 na isasama sa isang cuchara noon ding tubig na pinaglagaan nang alagao4 ,touing icatlong arao ay pupurgahin ang maysaquit cun matanda nang bilin sa nmero #eh2 cun aayao siya noon1 ay ang sa nmero #fc siya ang ipupurga sa caniya4 ,bucod dito ang manga sugat ay babasaing maminsan-minsan nang isang caputol na lienzong ibinabad sa gata nang siempreviva1 ang lienzo ay tinatalian sa dulo nang patpat4 ,magaling dito sa saquit na ito 7ani ,p4 ,santa ,mara7 ang tubig dagta na tungmutulo sa ouay na pinanganganlang talula1 na yaon ang ibabasa doon sa manga sugat sa singao nang bibig nang manga bata1 at bihira ang hindi gungmagaling4 ,cun minsan ang iquinapagcacasaquit nang manga sangol nang gayong saquit ay ang gatas nang nagpapasuso doon4 ,caya cailangang usisain cun yaon cayang nagpapasuso ay guinagalis1 binubuni1 cun mabaho ang hininga1 cun masama ang damdam nang caniyang sicmura2 at uala man siyang saquit ay mabuti painumin nang bilin sa nmero #b1 nang tubig na dinoonan nang caunting suca gata nang dayap2 nang manga cajelada limonada nmero #cc4 #bfi4 ,cun baga hindi sangol cundi matanda na ang sinisingauan sa bibig1 ang pag-gamot doo1i1 para nang pag-gamot sa manga sangol1 na itinuro co sa prrafo #bfh na sinundan nito4 ,datapoua ang ipupurga doon ay ang bilin sa nmero #bc1 at ang ipagmumumog ay ang bilin sa nmero #ai4 #bgj4 ,cun tila maitim yaong sungmisingao sa bibig1 at yao1i1 casama nang ibang saquit1 lagnat na malaqui1 lalo na cun mahirap ang pacaramdan nang may saquit na parating nagsisin-oc1 at dungmoroal1 at hindi lumagay1 ay painumin arao-arao nang timbang saicapat cahati nang bilin sa nmero #ad2 at ang caniyang ipagmumumog ay ang turo sa nmero #gf4 ,at pag nauala na ang singao sa bibig1 cun ang maysaquit hindi nag-iilaguin nang malacas ay purgahin nang bilin sa nmero #bc1 at painumin naman nang bilin sa nmero #ab1 sa nmero #ac1 at ito rin ang caniyang ipagmumumog4 ,cun totoong hindi macalonoc ang maysaquit dahilan sa singao nang bibig1 ay ang gatas na tinutubigan ay isama sa ibinabaos1 at sa isinusumpit sa caniya4 ,,cap,,tulo #cj4 ,ang gagauin sa nahulog sa mataas sa pinalo1 sa naipit1 sa nahulog sa cabayo sinicaran4 #cga4 ,ang manga pasa sa catauan gaua nang pagcahulog sa cabayo o sa mataas na lugar1 dahil sapagca ang may catauan ay pinalo1 naipit1 ay yaong dugong nadoroon sa casangcapang nasactan1 na na-bobobo1t1 napapacalat sa ilalim1 sapagca napupunit ang pinaca alulod1 ugat na dinaraanang parati nang dugo1 at yaon cun minsan ang biglang pagcamatay nang may catauan4 ,caya marami ang biglang nangamatay dahilan sa sila1i sinapoc sa sicmura1 na yao1i1 ang iquinaputoc nang pali sa loob4 #bgb4 ,ang magaling sa manga psa ay ang manga basahang babad sa suca1 na dinoroonan nang dalauang gayong tubig na malacuco1 cun baga matapang ang suca4 ,cun mayroong sugat1 ay hindi bagay doon ang suca1 cundi ang dahon nang pandacaqui1 na babayuhin munang maigui bago itapal doon4 ,magaling pa sa pandacaqui ang dahon nang hagunoy sa binayo4 ,na-aari naman ang sa nmero #fh4 ,masama sa ganoong saquit ang alac1 ang aguardiente at ang manga tapal na dinoroonan nang taba1 sapagca yaong manga yaon ay nacacalapot sa dugo4 ,ang maysaquit ay paiinuming agad nang bilin sa nmero #a1 na yao1i1 magaling pa sa sapang1 atsa ibang datihan ipinaiinom nang mangagamot sa ganoong saquit2 datapoua cailangang lahucan nang salitre1 timbang saicapat sa apat na taza4 ,itong ganitong painom ay itinutuloy hangang sa gumaling ang maysaquit4 ,ang manga pasa ay hindi sucat hiuain1 sapagca cun gauin ang manga turo sa itaas1 ay siyang cusang mauauala4 ,ang maigui namang gauin nang tauong masipag mag-alaga sa caniyang catauan ay gayon4 ,cun siya1i1 pinalo1 tinamaan nang bato1 nahulugan nang anomang mabig-at1 sinicaran nang cabayo1 at uala siyang magamit na gamot doon sa oras na yaon1 pagcaraca siya1i1 umihi ang caniyang ihing mainit ay ibabasa nang ibabasa sa lugar na nasactan2 at cun minsan pati saquit ay mauauala pagca guinauang tambing yaon4 #bgc4 ,datapoua cun mahirap ang lagay nang maysaquit sapagca siya1i1 pinalo nang malacas malalim ang quinahulugan1 at malaqui ang tagupac1 malaquing bato ang tungmama sa caniyang catauan1 sinicaran nang hayop nang malacas at dahil doon ay hindi nacaalam tauo pagcaraca1 siya1i1 nalauon lauong tila patay1 linabasan nang dugo sa ilong1 sa tainga1 ang gagauin doon1 ay sangrahang madali2 ang maysaquit ay masamang quibui1t1 ugain1 at mabububo pa mandin ang dugo1 at cun mabig-at ang caniyang ulo1 siquip ang dibdib1 cun namamaga ang tiyan1 ang cahulugan noon ay may nabubong dugo sa ulo sa dibdib sa tiyan4 ,cun totoong cailangan ang pagsasangra1 nang magyaring cunan nang maraming dugo2 saca gagauin ang manga bilin sa prrafo #bgb na sinundan nito2 bucod dito magaling sumpitin arao-arao ang bilin sa nmero #e #f ,cun ang saquit ay nadoroon sa dibdib1 sa tiyan1 sa bay-auang1 sa ibang lagar na masama1 ay houag pacanin ang maysaquit nang anoman1 cundi painuming parati nang tubig na pinaglagaan nang palay1 linugao lamang4 ,ang boong catauan nang maysaquit ay mabuti doonan ng damit na babad sa tubig na sinucaan2 at cun baga ang saquit ay nadoroon sa ulo1 ay houag basain nang suca1 cundi nang alac sa misa na tinubigan4 ,pag nacaraan ang ilang arao1 ay magaling purgahin ang maysaquit nang bilin sa nmero #aa #bc1 #cb1 #di4 ,cun minsan ang maysaquit ay magaling-galing sa manga unang arao nang masangrahan4 ,saca cun nacalalo ang ilang arao1 ay sungmasama uli ang pagcaramdam1 at ang pulso1i1 tungmitigas2 cun gayo1i1 cailangang sangrahang uli4 ,cun ang nasactan ay tauong matanda na1 cun siya1i1 malacas pa1 at marugo1 ay cailangang sangrahan1 nang macunan ng ga timbang tatlo1 apat na pisong dugo4 ,ang ipaiinom doo1i1 ang bilin sa prrafo #bgb4 ,cun ualang marunong sumangra1 ay ipacagat sa linta ang piling nang lugar na nasactan4 ,itong pagcuha nang dugo ay totoong capilitang gauin agad dito sa saquit na ito2 at pagca nacunan na nang dugo ang maysaquit1 ay caalam-alam totoong daling guminhaua ang caniyang pagcaramdam4 ,maraming tauo ang sinibulan sa loob nang catauan1 at nangamatay nang biglang pagca matay dahil sa pinabayaan ang saquit1 at hindi tambing guinamot4 ,,cap,,tulo #ca4 ,ang gamot sa masaquit ang camay paa1 dahil sa narapilos ang may catauan cun nagcasala ang caniyang pagdampot nang anoman1 na ang tauag nang castila doo1i1 relajacin recaldura2 at ang gamot naman sa may lungmingsad na buto3 ang tauag nang castila doo1i1 dis locacin luxacin4 ,nota4 ,cun minsan dahil sa narapilos ang tauo1 dahil sa siya1i1 nahulog1 binatac ang caniyang paa camay1 ay sungmasaquit yaong manga casangcapang yaon2 at caya gayon1 sapagca napacabanat napacaunat ang litid4 ,cun minsan namamaga naman ang casangcapang nasactan4 ,ang gamot doon ay gayon4 ,ibababad pagdaca ang paa camay na nasactan sa malamig na tubig4 ,saca cumuha ca nang dalauang puti nang itlog 7houag ang pula7 at ihulog mo sa pingan planchang estao4 ,ngayon ang isang caputol na tauas iyong icuscos nang icuscos sa pingang estao na may puti nang itlog2 pagca malapot na ang puti nang itlog2 ay yari na ang ungento4 ,maglatag ca nang caunti noon sa isang damit1 at itapal mo sa masaquit1 na yao1i1 gagauin mong macalaua maghapon4 ,itong mabuting gamot ay turo ni ,rozier4 ,hindi ma-aari ang pingang tinga1 cundi ang estao yaon bagang inahihinang sa hojas de lata4 ,caya magaling ang maghanda ca nang isang plancha noon1 at itago mo sa bahay4 #bgd4 ,ang manga dulo nang buto nang tauo ay mabilog masubong na sungmusoot1 at pungmipihit sa hucay na mabilog din at malucong2 at cun ang mabilog na dulo nang buto1 ay ungmaalis doon sa hucay na dating quinasosootan1 ang pangalan sa ganoon ay lungmingsad ang buto4 ,cun gayon ay cailangang isaoli agad ang buto doon sa caniyang lugar1 sapagca cun pinabayaan nang malauong panahon ay hindi na maisaoli1 at ang hucay na talagang pipihitan noon1 ay nagcacalaman1 at caya hindi na maaring sumoot doon4 #bge4 ,pag nasaoli na ang buto sa caniyang lugar1 ay cailangang tapalang parati ang casangcapang nasactan cun namamaga pa nang damit na babad sa tubig at suca2 at pagca nauala na ang pamamaga ay samahan nang caunting aguardiente4 ,saca bibigquisang maigui1 at houag quiquibuin nang mahabang panahon4 ,na-aari rin ang puti nang itlog at ang inciensong binayo na hinahalo capoua1 at itinatapal sa masaquit4 #bgf4 ,bago isauli ang buto sa caniyang lugar cun baga lauon nang lungmilingsad1 ay namamaga yaong casangcapang nasactan1 ay sasangrahan ang maysaquit bago tapalan nang tinapay na durog at suca1 na ito1i1 gagauing ilang arao1 bago atuhin ang pagsasauli nang buto sa caniyang lugar4 ,ang pag-gaua nito1i1 hindi lubhang maliuag1 babayi man ang umato4 ,binabatac lamang nang dalaua catauo ang dalauang casangcapang pagtatamaan1 at saca ang isang tauo ay caniyang pinatatama ang dulo nang buto sa caniyang susuutan2 cun minsan ay hindi cailangan ang tatlo catauo1 at na-aari ang isa1 cun maalam alam humipo1t1 tumingin4 ,cun baga hindi lamang lungmilingsad ang buto cundi nabali pa1 ay gagamutin muna ang pagcalingsad1 bago gamutin ang pagcabali4 ,ang gaua nang tagalog sa ganitong saquit ay ipinahihilot sa marunong ang casangcapang lungmingsad2 datapoua maliuag gumaling sa ganoong paraan1 cun yao1i1 lungmingsad na totoo4 ,ang gagauin cun lungmingsad ang sihang4 #bgg4 ,ang maysaquit ay pinalulucloc sa sahig nang bahay1 at ang gungmagamot sa caniya1i1 lungmalagay na tindig sa licod nang maysaquit2 ipinapasoc sa bibig nang maysaquit sa ibabao nang bag-ang ang dalauang hinlalaqui nang camay1 at ang ibang manga daliri inilalagay sa ilalim ng sihang2 pagca gayon na ang taya nang dalauang camay nang gungmagamot1 ay idiniriin ang sihang na pailalim1 at sa dacong licod ng maysaquit1 hangan sa sungmoot sa lugar niya4 ,saca tapalan nang turo sa prrafo #bge4 ,ang gagauin sa lungmilingsad ang cayang liig4 #bgh4 ,cung lungmingsad ang liig nang tauo1 ay mamamatay pagcaraca1 cundi gamuting madali2 caya ang gagauin doo1i1 pahihigain nang patihaya sa sahig1 at ang mangagamot ay lulucloc doon din sa sahig sa ulunan nang maysaquit2 saca hahauacan nang caniyang dalauang camay ang ulo nang maysaquit1 at pagcaraca caniyang babataquin1 at pipihitin nang caunti nang mangyaring tumama sa datihang quinasusuutan4 ,saca tapalan nang bilin sa prrafo #bge4 ,ang gagauin cun lungmingsad sa dacong quiliquili ang isang bias nang camay1 #bgi4 ,cun minsan ang isang bias nang camay1 yaon bagang buto na nangagaling sa balicat na patuloy sa sico1 ay ungmaalis doon sa dating quinadoroonan4 ,ang gagauin cun gayon1 ay tatalian ang camay sa ibabao nang sico1 at hihilahin nang dalaua catauo ang magcabilang dulo nang tali2 ang maysaquit ay pinalulucloc sa lupa1 sa sahig nang bahay4 ,saca ang gagamot doo1i1 cucuha nang isang servilleta1 pao man2 na pararaanin sa ilalim nang camay nang maysaquit1 at ang dalauang dulo nang pao ay bubuhulan4 ,ang gagamot sa maysaquit1 ay isusuot ang caniyang ulo hangan liig sa loob nang pao1 at cun hungmihila yaong dalaua catauo1 ang mangagamot ay itinataas na magpilit ang caniyang ulo2 at cun gayo1i1 madadala niya tuloy paitaas ang camay nang maysaquit1 at saca itinutulac niya nang camay ang dulo nang butong lungmingsad1 at pinatatama sa caniyang hucay sa dacong balicat4 ,cun ang maysaquit ay bata babaying mahina1 ang isa catauo lamang ay macacapagpaanyo nang butong lungmingsad2 hinihila lamang nang caniyang isang camay yaong butong sala1 at ipina-aanyo tuloy noong isang camay4 ,magaling naman 7ani ,d4 ,martn ,martinez7 palucluquin ang maysaquit sa isang luclucang mababa1 parang latoc sa halimbaua2 pag-gayon na ang taya nang maysaquit1 ay tatalian sa ibabao nang sico nang isang malapad at matibay na tali yaong caniyang camay na sala sa isang baytang nang isang hagdan2 saca inaalis ang luclucan1 at pag pinatalon ang catauan nang maysaquit1 ay magsasaoli ang buto sa caniyang lugar4 ,saca tatapalan nang bilin sa prrafo #bge4 ,ang gagauin pag lungmingsad ang camay sa sico1 sa galang-galangan1 ang manga daliri nang camay1 cun lungmingsad ang paa doon sa tuhod4 #bhj4 ,cun ang camay ay lungmilingsad at ungmaalis doon sa caniyang quinasosootan sa sico sa galang-galangan1 cun lungmilingsad ang paa doon sa tuhod1 cun nagcacasala ang manga daliri nang paa camay1 ang guinagaua doon1 ay hinihila lamang1 bago patamain sa lugar ang butong nagcasala2 saca tinatapalan nang bilin sa prrafo #bge4 ,ang gagauin cun lungmingsad ang buto nang hita4 #cha ,cung ang buto nang hita ay lungmilingsad sa dacong pig-yi at ang paglabas nang buto ay sa licod nang may catauan1 ay ungmiicli ang paa1 at hungmaharap nang caunti sa loob2 datapoua cun ang paglingsad nang buto ay sa harap1 ang paa ay hungmahaba1 ang tuhod ay cungmiquiling1 at ang paa ay hungmaharap sa dacong labas4 #bhb4 ,cun ang buto nang hita1i1 lungmingsad sa licod nang may catauan1 ay cailangang parapain ang maysaquit1 at talian ang hita sa dacong ibabao nang tuhod nang isang malapad at matibay na tali4 ,saca hihilahin ang manga tauong catulong sa magcabilang dulo nang tali1 at ang mangagamot ay caniyang patatamain ang dulo nang buto sa caniyang lugar4 ,datapoua cun baga ang paglingsad nang buto nang hita ay sa harap nang may catauan1 ay pahigain nang patihaya ang maysaquit1 saca hihilahin nang malacas ang buto at isasaoli sa caniyang totoong quinalalag-yan4 ,saca tapalan nang bilin sa prrafo #bge4 ,,cap,,tulo #cb4 ,ang gagauin sa tauo na may butong nabali1 at sa nabasag ang ulo4 #bhb4 ,cun mayroong tauong nabalian nang buto1 cun baga may pagcalingsad din ang buto1 ay itong paglingsad ang gagamutin muna1 para nang turo sa captulo #ca1 bago gamutin ang pagcabali nang buto2 at ang gagauin nga sa nabalian1 ay gayon4 ,ang maysaquit ay ilagay sa husay 7captulo #d72 datapoua cun siya1i1 bihasang cumain nang marami1 ay mapacacain din nang caunti ,bucod dito ay cailangang sangrahan ang maysaquit1 at inuuling guinagaua quinabucasan ang pagsasangra1 cun baga malaqui ang lagnat4 ,ang nabalian nang malaquing buto ay pinahihiga muna nang dalauang lingo lamang4 ,saca macababangon na siya2 datapoua caniyang dahandahanin ang pagbangon4 ,ang casangcapang nabalian ay hindi sucat ilagay nang patouid cundi balubaluctot nang caunti4 ,magaling naman ang may lubid na natatali sa bubungan nang silid nang maysaquit sa caniyang tapat1 nang siya1i1 cumapit sa lubid cun ibig cumibo4 ,ang catreng quinahihig-an nang maysaquit ay binutasan nang houag bumangon cun mananabi4 #bhd4 ,ang butong nabali ay hinuhusay1 at ipina-aanyo nang isang marunong humipo at tinutouid na magaling4 ,saca doroonan ng dalauang caputol na balat na cordobn man1 ang isa sa ilalim at yaong isa sa ibabao1 na ibinababad muna sa tubig nang lumambot1 bago talian nang labingdalaua labing-ualong panaling maicli1 na paraparang may caniya nang buhol4 ,sa ilalim nang balat ay linalag-yan ang casangcapang nasactan nang damit na babad sa tubig na sinucaan1 at saca babasain ding parati nang mahabang panahon noon ding tubig na sinucaan yaon ding damit na yaon1 hangan sa gumaling ang maysaquit4 ,cun gumaling na ang maysaquit at ang buto1i1 naghinang na1 cun baga hindi rin nauauala ang pagsaquit nang buto1i1 tapalan nang inciensong binayo na lalahocan nang puti nang itlog4 ,cun baga tadyang ang nabali1 ang pag-gamot doo1i1 para nang sa ibang manga butong nababali2 houag lamang pahigain ang maysaquit2 at cun ang ulo ang nabasag at ualang sugat1 ay gayon din ang pag-gamot1 houag lamang basain nang suca1 cundi nang alac sa misa na tinubigan2 basahin mo at sundin ang turo sa prrafo #bgc4 ,ang gaua nang tagalog pagca mayroong butong nabalian1 ay ipinahihilot sa marunong1 datapoua yao1i1 totoong sama1 sapagca ang butong talagang maghihinang na1 nababali uli bagcus pag quiniquibo4 ,,cap,,tulo #cc4 ,ang gamot sa natinic1 nasubol sa tinamaan nang pana1 nabaril4 #bhe4 ,ang gagauin sa natinic1 nasubol1 sa tinamaan nang pana1 sa tauong nabaril ay gayon4 ,bubunutin pagcaraca1 at hahanguin sa catauan ang tinic1 ang tatal1 ang pana1 ang bala na nababaon sa laman4 ,pag nabunot na yaon1 ay tapalan ang casangcapang nasactan nang basahang babad sa malacucong tubig4 ,datapoua cun malalim ang pagcabaon nang tinic pana sa laman1 at hindi mabunot1 mabunot man ang iba ay mayroon pang natitira doon1 ay mabuting hiuain nang caunti1 cun baga hindi pa totoong namamaga ang casangcapang na nasactan1 sapagca cun malaqui ang pamamaga ay masamang hiuain2 at ang gagauin cun hindi mahiua1 ay tatapat na parati sa singao nang mainit na tubig ang lugar na nasactan1 saca tapalan nang tinapay na durog na may casamang gatas at langis na bago nang niyog lana man2 cun ualang tinapay at gatas1 ay na-aari ang ugat nang dilao at ang langis nang niyog na babayuhin capoua1 bago itapal doon4 ,cun ualang dilao1 ay magagamit ang romero4 ,datapoua cun yaong lugar na napasucan nang tinic tatal ay nagnanana1 cailangang hiuaing madali at saca gamuting para nang turo sa manga prrafo #bec at #bed4 ,cun baga bala ang nacasugat ay gagauin ito ring manga turo sa prrafong ito4 ,cun baga ang nacasugat ay panang may camandag1 ay painumin ang maysaquit na madali nang pasuca nang salag salag1 pacupis 7pepinillo de san ,gregorio7 nmero #cd #ce2 pacanin nang bauang2 cun ualang iba ay na-aaring ipainom doon ang dumi nang tauo1 na isasama sa caunting tubig1 nang sumuca4 ,saca hihiuain ang sugat2 bubunutin ang pana cun nadoroon1 at huhugasan ang sugat nang tubig na may asin1 at tacluban nang ventosa ,mabuti basahin mo ang captulo #ce4 ,,cap,,tulo #cd4 ,ang gamot sa napaso nang baga plvora1 sa nabanlian nang anomang mainit4 #bhf4 ,cun hindi malaquing lugar nang catauan ang napaso1 at hindi naglintog1 sucat na roon ang tapalan nang damit na babad sa malamig na tubig2 yao1i1 gagauing parati4 ,cun mayroong dagta nang aroma1 7goma de aroma7 ay lahucan nang pula nang itlog1 at ilahid doon nang houag maglintog4 ,ang madali at ang ualang liuag sa lahat na gamot1 maglintog man ang laman1 ay ito4 ,ang isang itlog nang manuc ay hinahalong maigui sa pingan2 sinasamahan nang dalauang cucharang langis na bago nang niyog lana man2 hinahalo pang magaling capoua1 at itinatapal4 ,nguni ang magaling sa lahat na gamot ay ang langis nang cacao1 na gayon ang pag-gaua4 ,ang isang gatang na cacao1 iyong isangag1 bago dicdiquin mo nang maliit4 ,saca ihulog mo sa palioc na may tubig1 at ilagay mo sa mahinang apoy4 ,hahaluin mong parati nang patpat ang cacao1 at yaong langis na lungmulutang sa ibabao nang tubig1 iyong ipunin nang isang pacpac nang manoc at ihulog mo sa taza4 ,ilapit mo sa apoy ang taza nang maiga ang tubig na casama nang langis1 at pag naiga na ang langis na natitira ay itago mo sa garrafa4 ,itong langis nang cacao siya ang mabuting ilahid sa lugar na napaso1 nabanlian nang anomang mainit na tubig4 ,magaling din ang bumayo ca nang uling nang langca1 at doonan mo nang lana bago itapal1 at mauauala pati pilat4 ,cun baga plvora ang nacapaso1 ay mabuti lahiran ang napaso nang dugo nang manoc na munti1 at saca tacpan nang damit2 ang gatas nang babayi ay maigui ring ibasa doong parati2 ganoon din ang maputing gabi cun calusin1 at samahan nang lana1 at itapal sa masaquit1 ay nacaguiguinhaua sa may catauan4 ,na-aari namang tapalan nang camatis na hiniua1 na pinapaltang maminsan-minsan1 nang mahanginan ang lugar na masaquit4 ,ang isa pang totoong buting itaquip sa gayong sugat1 ay yaong tila bulac nang bunga nang boboi4 #bhg4 ,datapoua cun ang lugar na napaso ay malaqui1 at ang pamamaga ay totoong laqui naman1 ang cailangang gauin 7ani ,tissot7 ay sangrahan ang maysaquit1 minsan maquiilan yaon sa caniyang calagayan4 #bhh4 ,ang maysaquit ay ilagay sa husay 7captulo #d74 ,houag ipaiinom sa caniya cundi ang bilin sa nmero #b at #d2 bucod dito ay susumpitin arao-arao4 ,,cap,,tulo #ce4 ,ang gamot sa tauong naguitguitan nagalusan1 at sa nasugatan1 pati sa nahiua sa tinaga nang ibang tauo4 ,nota4 ,ang mabuti sa nagalusang tauo1i1 ang laman nang bunga nang boboy yaon bagang tila bulac1 na itataquip na magaling doon sa lugar na masaquit4 ,maigui rin ang abo nang papel sangley sa sinunog4 ,gayon din ang gamot sa nagasgasan naguitguitan nang lubid nang ibang bagay1 na yao1i1 rozadura cun tauaguin nang castila4 #bhi4 ,cun mayroong tauong sinugatan1 tinaga inulos nang sundang1 cun siya1i1 nahiua1 cun baga ang sugat ay munti at hindi lubhang maraming dugo ang lungmalabas1 ay maghanda cang madali nang hilas nang lienzong luma1 at ilatag mo sa sugat at houag mong idiriing lubha4 ,saca sa ibabao nang hilas ay doonan mo nang isang caputol na lienzong babad sa lana1 langis na bago nang niyog1 bigquisan mo nang hindi louag at hindi maigting1 at houag mong quiquibuin yaon sa isang arao at isang gab-i4 ,saca cun tatatapin ang sugat1 ay aalisin ang hilas na hindi totoong naniniquit doon1 sapagca ang hilas na totoong cungmacapit sa sugat1 ay hindi cailangang ugcain2 doonan lamang nang iba pang bago at sucat4 ,ito lamang gauang itong itinuro co ngayon ay nacabababao sa maraming sugat1 at hindi nagnanana2 at cun baga nagnanana1 ay tapalan nang caunting ungentong madilao nmero #df4 ,cun baga ang sugat ay totoong unti1 ay siya na roon ang anlalaua2 nguni cun malalim ang sugat at munti ang butas ay cailangang lac-han nang caunti ang butas bago gamutin4 #bij4 ,cun ang sugat ay malaqui1 caalamalam mamamaga muna1 bago magnacnac2 ang maysaquit ay lalagnatin1 at cun minsan ay tila masisirasira ang bait4 ,ang magaling gauin pagca gayon ang lagay nang nasugatan1 ay ang hilas muna ang itapal sa sugat1 at sa ibabao lag-yan nang tinapay na durog na dinoroonan nang gatas at caunting lana nang houag maniquit ang tinapay1 at yao1i1 ang ilalagay sa ibabao nang hilas bago bigquisan para nang dati2 na-aari naman ang tinapay lamang at ang tubig na ualang iba1 datapoua cailangang paltan macaapat maghapon4 #bia4 ,bucod dito ang may sugat1 cun nalalagnat ay sasangrahan1 cun baga hindi linabasan nang maraming dugo ang sugat2 saca ilagay sa husay 7captulo #d71 at susumpitin touing arao na ualang liban4 ,ang isa namang cailangan sa ganoong maysaquit na ang sugat ay malaqui1 cun nadoroon sa masamang lugar 7sa dibdib baga1 sa tiyan1 sa bay-auang17 ay houag pacanin nang anoman1 cundi tubig na pinaglagaan nang palay basabasa2 gayon din totoong sama sa nasugatan ang pag-gaua nang mahalay1 at caalamalam mamamatay4 #bib4 ,cun baga ang sugat ay nadoroon sa ulo1 ay hindi magaling doon ang langis1 lana cundi ang hilas muna1 at saca ang isang tapal ng betonicang binayo 7cabling71 cun ualang cabling1 ay ibabad sa mainit na alac sa misa ang lienzong idoroon sa ibabao nang hilas2 saca sundin ang bilin sa prrafo #bia4 #bic4 ,cun mayroong naputol na ugat ca malaqui1 at malacas lumahoy ang dugo1 ay maigui roon ang agrico de roble nmero #fg2 at sapagca dito sa ,filipinas ualang agrico1 ay na-aari ang colatcolat nmero #fg1 yaon bagang tila cabuting matigas na sungmisibol sa manga cahoy1 sa alibangbang baga2 ang unang balat nang colatcolat ay itinatapon1 ang ibang natitira ay babayuhin1 bubugbuguin nang cahoy nang lumambot1 at yaon ang itinatapal sa sugat2 saca doroonan sa ibabao nang maraming hilas1 at isang lienzo1 at bibigquisan tuloy4 ,cun hindi rin ungmaampat ang dugo1 at ang sugat ay nadoroon sa camay paa1 ay cailangang bigquisan ang casangcapang nasactan sa itaas nang sugat nang isang bigquis na ang lapad ay tatlong daliri man lamang1 na pinipitpit nang isang caputol na cahoy nang umigting2 houag lamang pacalulubhain1 at maca mabuloc ang laman2 maminsan-minsan ay lolouagan ang bigquis4 #bid4 ,cun baga ang sugat ay nadoroon sa tiyan at hindi lungmalabas ang bituca ay gagamutin ang may catauan para nang turo sa captulong ito2 datapoua cun malalim ang sugat at ang bituca ay lungmalabas1 uusisaing maigui cun nabutas ang bituca1 at cun baga nabutas1 na caya na-aalaman sapagca linalabasan nang dumi doon din sa butas1 ay houag anomanahin cun munti ang sugat2 datapoua cun malaqui1 ay tatahiin nang sangpouong bilong abaca na pinagquitan nang houag lumabas ang dumi1 at ang dulo nang itinahing abaca1 ay pababayaang lumauit sa labas nang tiyan nang mahila cun malauon1 at pagca siyang cusang sumunod sa camay nang humihila4 ,bucod dito ang bituca ay cailangang hugasan muna at linisin nang alac na pinaglagaan nang romero1 bago ipasoc uli sa tiyan nang marahan-dahan2 saca tinatahi pati nang sugat nang tiyan para nang sinabi cong una1 at pagca yari na yaon1 ay guinagamot ang sugat para nang turo sa captulong ito4 #bie4 ,yaong manga paraan nang pag-gamot sa manga sugat na sinaysay co sa captulong ito ay sucat na sa anomang sugat2 datapoua mayroon pang ibang manga bagay na magaling ding maalaman ng mga mangagamot1 maca cailangang gamitin nila cun ualang iba4 ,ang romerong nginoya1 ay mabuti doon sa sugat2 ang manga dahon nang hagonoy ay totoong buting bayuhin munang maigui1 at patacan nang caonting lana1 bagong langis nang niyog2 saca balutin sa dahon nang saguing2 at ibaon sa mainit na abo1 bago itapal sa sugat at tuloy gagaling1 cun gauin mong macalaua1 malaqui man ang sugat4 ,maigui rin ang ugat nang baliti na babayuhin bago itapal4 ,ang isa pa manding magaling1 ay gayon2 ang isang caputol na cahoy nang molauin ay iyong lagariin1 at ang quinain nang lagari iyong ibudbud doon sa sugat4 ,ang tuyong tai nang cabayo ay maigui rin sa sugat1 pag hindi malaqui4 ,,cap,,tulo #cf4 ,ang gamot sa sugat na lauon1 na hindi mabahao4 #bif4 ,ang mga sugat na lauon ay hindi sucat bahauin pagcaraca1 ani ,tissot1 sapagca marami ang namamatay nang biglang pagcamatay dahil doon4 ,ang manga sugat na lauon ay gaua cun minsan nang palo1 nang bucol sibol na hindi guinamot ng paanyo4 ,cun minsan naman dala ng escorbuto dala nang pagcabuloc nang catauan4 ,cun ang escorbuto ang ibang dahilan ang pinagmul-an ng sugat na lauon ay cailangang alisin muna yaong isang saquit bago gamutin ang sugat4 ,ang pagbahao noong manga sugat na yaon ay hindi lubhang maliuag2 datapoua houag bauahin pagcaraca nang mangagamot1 cundi paraanin muna sa ibang lugar nang catauan nang maysaquit yaong masamang lungmalabas na parati sa sugat ,caya ang unang gagauin sa tauong may saquit na lauon1 ay purgahin touing icalauang lingo nang bilin sa nmero #ba2 itong ganitong purga ay itutuloy nang malauon1 at pag pinurga nang macaitlo man lamang ang maysaquit1 ay gamutin na ang sugat para ng sasabihin co ngayon sa mga prrafong isusunod dito ,ang lungmalabas sa manga sugat ay hindi nana1 cundi anaqui tubig na maputi-puti1 malabnao-labnao1 at totoong baho na cun mapasayad sa ibang mga laman1 ay nagpapalintog cun minsan4 ,pag nabahao na ang sugat1 ay itinutuloy ang pagpurga sa may catauan na maminsan-minsan4 ,yaong tauong may sugat na ibig madaling gumaling1 ay cailangan ang houag siyang cumain nang manga maalat1 manga mahanghang1 mainit maraming carne1 at houag tumiquim siya nang isda at alac4 ,cun ang sugat ay nadoroon sa paa1 ay masama sa may catauan ang lumacad na parati1 ang magpahangin ang yumapac sa bas1 at ang mahanginan ang caniyang sugat4 ,ang isa pang magaling na totoo sa may sugat na lauon1 ay lag-yan nang fuente sa paa1 camay bago bahauin ang sugat4 #big4 ,cun minsan ang manga tabi nang sugat ay totoong tigas na cailangang hiuain muna1 bago gamutin2 datapoua cun hindi matigas ang manga tabi nang sugat ay tapalan pagdaca nang bilin sa nmero #fi1 at sa ibabao lag-yan nang ilang lienzong babad sa turo sa nmero #gj na macaitlong papaltan touing arao2 at sa nmero #fi ay macalaua lamang4 ,datapoua cun minsan ay hindi cailangan itong ganitong gamot sapagca maraming sugat na lauon ay nababahao cun pahigain ang maysaquit1 at latagan nang hilas ang sugat1 at doonan pa sa ibabao nang hilas nang isang tapal na tinapay na durog1 bulaclac nang alagao at tubig4 ,bucod dito touing guinagamot1 ay cailangang linisin ang sugat at hugasang maigui nang tubig na malacuco na pinaglagaan nang caunting romero1 nang dahon nang macabuhay lingangsina hagunoy2 ito1i1 gagauin bago tapalan4 #bih4 ,cun hindi mo ibig gamitin ang bilin sa nmero #fi1 at sa nmero #gj1 ay na-aari ang manga sasabihin co ngayon sa manga prrafong isusunod co dito1 na yao1i1 pauang aral ni ,p4 ,clain4 #bii4 ,ang manga sugat na ang manga tabi ay matigas1 ay mabuti tapalan nang apog na sinubhan2 saca linisin at hugasan nang tubig na pinaglagaan nang romero1 rosas1 bago doonan uli nang apog4 ,ito1i1 paparatihing gagauin4 ,ang laman na lungmalabis sa manga tabi1 cun budburan nang polvos nang puno nang coles na sinunog1 ay mauauala cun minsan4 ,itong dalauang gamot tila hindi magaling4 #cjj4 ,doon sa manga masasamang sugat na lungmalapad at lungmalaqui2 ay maiguing itapal ang dahon nang lanting na binayo4 ,nang mamatay ang manga ood sa manga sugat1 ay bumayo ca nang payangpayang1 samahan mo nang apog at dahon sariua nang tabaco na pauang binabayo bago itapal4 ,totoong galing naman sa manga gayong sugat ang hugasang parati nang tubig na pinaglagaan nang hagunoy1 bago tapalan ng dahon din nang hagunoy na binayo4 ,ang dahon nang tangantangan lingangsina ay totoong galing sa gayong sugat2 inilalaga muna ang dahon1 at yaon ang ihuhugas na parati sa sugat1 bago tapalan noon ding dahong binayo4 ,ang pinanganganlang macabuhay1 pag inilaga rin ang dahon1 at ang tubig ay ihugas na parati sa sugat1 at saca tapalan noong ding dahong binayo1 ay na nacagagaling naman4 #cja4 ,cun baga nagsusugat ang punong catauan nang lalaqui babayi1 ay guinagamot muna ang may catauan para nang turo sa prrafo #bif1 bago lahiran ang manga sugat nang apdo nang bacang lalaqui4 ,maigui ring tapalan nang dahon nang culit na babayuhin muna4 ,ito1i1 turo ni ,p4 ,clain4 ,nguni cun bago yaong manga sugat ay dala nang pag-gaua nang mahalay ay cailangang tumanong sa marunong1 nang siya1i1 gamutin nang ungento nang mercurio nm4 #bh4 ,,cap,,tulo #cg4 ,ang gamot sa linuluslusan1 na ang tauag nang castila sa ganoong saquit ay hernia quebradura4 #cjb4 ,mayroong tauo1 na pagca panganac sa caniya ay linuluslusan na2 datapoua ang caramihan ay caya linuluslusan1 ay gaua nang pagsigao noong bata pa sila1 dahil sa pag-uubo sa pagsuca4 ,cun matanda na ang tauo1 ang pagbuhat nang manga mabibigat ay yaon ang ugaling pinangagalingan nang saquit na yaon4 ,ang lalaqui ay marahil luslusan sa babayi4 #cjc4 ,itong saquit ay bagay-bagay2 datapoua ang aquin lamang sasaysayin dito ay ang pagpanaog ang pagluslus nang bituca sa pinaca supot nang bayag nang lalaqui1 sa ilalim nang-punong catauan nang babayi4 ,cun ang bituca1 ang linoob nang catauan ay tungmatalon1 at naparoroon sa manga lugar na yaon2 ang tauag sa nagcacasaquit nang gayon ay linuluslusan4 #cjd4 ,sa alin mang tauong linuluslusan1 bata man matanda man1 ang pag-gamot ay iisa rin4 ,datapoua ang manga bata ay madaling gamutin1 at bihira ang hindi gungmagaling1 alagaan lamang nang tali1 bigquis yaong lugar na pinaroroonan nang bituca4 ,yaong tali bigquis na inilalagay doon1 ay mayroong sadhiyang pagcatabas1 na hindi maliuag isipin nang alin mang marunong dunong1 sapagca ibinabagay sa lugar na quinadoroonan nang saquit4 ,ang bigquis ay mayroong apat na dulo2 ang dalauang nangagaling sa licod1 ay binubuhulan sa ilalim nang pusod2 at ang dalauang dulo nang tali na nagmumula sa harap ay ipinapatungo sa bay-auang1 at doon tinatalian4 ,bucod dito sa guitna nang taling yao1i1 mayroong isang tila unang munti dalaua caya1 na taga pagdiin nang bituca nang houag macalabas uli4 ,datapoua bago ilagay ang tali doon1 ay cailangang pacausisaing maigui1 cun mayroon pang natitirang bituca sa labas1 at cun baga hindi napasoot ang lahat sa loob1 ay masamang doonan nang tali ang maysaquit4 ,cun minsan ay hindi maipasoc ang bituca1 sapagca ang saquit ay lauon na1 at maraming bituca ang lungmalabas4 ,cun gayon ay cailangang igaua ng capaanyoan ang maysaquit at lag-yan din nang tali na ualang unan4 #cje4 ,nang mapasauli ang bituca nang batang linuluslusan1 ay pinahihiga muna nang patihaya2 dinoroonan nang damit sa ilalim nang pig-yi1 nang tumaas4 ,pagca yari nito1i1 cun baga hindi pungmapasoc na cusa ang bituca1 ay tinutulungan nang camay na marahan dahan1 bago lag-yan nang taling itinuro sa prrafo #cjd2 hindi magcacasiya ang isang tali lamang2 cailangan ang dalaua2 at bago ilagay ang ipapalit sa maruming pinapaltan1 ay cailangang tingnan cun nadoroon caya sa loob ang lahat na bituca4 ,cun ibig mo1 ay matatapalan ang bata nang lingangsina na idinadarang muna sa apoy nang madaling gumaling1 saca dinoroonan nang tali ,cun baga matandang tauo ang linuluslusan1 cun bago pa ang saquit1 ay hindi rin maliuag mauala2 datapoua cun lauon1 ay hindi na ma-aari4 ,ang gagauin doon ay gayon3 pinahihiga ang maysaquit nang patihaya1 pinatataas ang tuhod nang sumayad ang talampacan nang paa doon sa hihig-an4 ,saca ipinapasoc sa loob ang bitucang lungmalabas2 itong pagpasoc nang bituca cun minsa1i1 ualang liuag2 cun minsan ay hindi sungmusunod1 cundi marunong humipo ang mangagamot sapagca cailangang iriin nang camay na catulong ang manga daliri1 at pinipilit pumasoc sa loob ang manga bituca4 ,datapoua cun mahirap ang calagayan nang maysaquit1 at hindi sungmusunod ang bituca1 ay cailangang sangrahan muna ang may catauan4 ,saca susumpitin nang tubig na pinaglagaan nang culutan na linalahucan nang isang cucharang mantica at calahating cucharang asin2 pagca sinumpit ang maysaquit1 ay tatapalan muna nang malauon-lauong oras1 nang manga basahang babad sa tbig na mainit1 bago atuhin ang pagsasauli nang manga bituca4 #cjf4 ,cun minsan ang bituca ay pungmapasoc na cusa1 pag tinapalang ilang arao ang maysaquit nang dahon nang tabacong sariua na ibinababad sa mainit na alac4 ,magaling naman ang dumi nang baca1 na pinatutuyo tuyo muna sa cauali1 at sabay pinapatacang parati nang caunting langis1 bago itapal sa masaquit4 ,cun hindi rin pungmapasoc ang bituca1 ay sumpitin nang malauon ang maysaquit nang usoc nang tabaco para nang turo sa prrafo #deg1 at siya ang lalong matapang na gamot doon4 ,,cap,,tulo #ch4 ,ang gagauin sa lungmalabas ang tumbong1 at sa babaying lungmalabas ang punong catauan4 #cjg4 ,cun mayroong tauo1 na lungmalabas ang caniyang tumbong pouit1 ay pinararapa muna at pinatataas ang pig-yi2 saca ang mangagamot ay babasain nang lana ang caniyang manga daliri1 at ang tumbong ay caniyang ipapasoc sa loob na marahan dahan2 pagca napasaoli na sa loob1 ay tapalan nang basahang babad sa tubig na pinaglagaan nang balat nang granada1 duhat camachiles1 bago talian nang isang tali na may apat na dulo4 ,cun aayao ca noong ganoong paraan1 ay tapalan ang pouit nang incienso1 sahing at polvos nang sinunog na sungay nang usa1 at papasoc ang tumbong4 ,maigui rin ang mag-ihao ca sa apoy nang isang dahon palapa nang 7maguimaguei7 at pag malamig na1 itapal mo roon1 gagaling ang maysaquit4 ,cun minsan ang paglabas nang tumbong ay dala nang pag-iilaguin1 na siya ang totoong cailangang gamutin4 #cjh4 ,cun lungmalabas ang punong catauan nang babayi1 ay pahihigain nang tihaya4 ,dinoroonan nang damit sa ilalim nang pig-yi nang tumaas2 binabasang parati nang mainit-init na alac ang caniyang punong catauan2 saca ipinapasoc nang camay sa loob na marahan dahan1 bago doonan nang tali na may apat na dulo4 ,magaling naman ang pinacadahon ng magui 7maguei7 na inihao muna2 baga itapal doon para ng turo sa prrafo #cjg na sinundan nito4 ,,cap,,tulo #ci4 ,ang gagauin cun macati ang punong catauan nang lalagui nang babayi1 pati sa lalaqui1 cun ungmuurong ang caniyang punong catauan1 at sa namamaga ang bayag ungmiihi nang nana4 #cji4 ,cun mayroong lalaqui na ungmuurong ang caniyang punong catauan1 ay painumin noong picatubig1 na nangagaling sa saguing na pinanganganlang botohan bago bumunga4 ,na-aari rin ang tubig sa saguing na pinanganganlang abaca4 ,gayon din ang ugat nang pandacaquing itim1 cun cayurin muna1 at inumin ang quinayod sa caunting alac sa misa tubig1 ay magaling din4 ,cun ang punong catauan nang lalaqui nang babayi ay mabuting basain nang basain nang tubig na pinagbabaran nang caputol na sanga nang macabuhay na mapait1 at cun hindi nauauala ang saquit ay mabuti lonoquin nang may catauan ang pldoras pelotillas nang talamponay ayon sa turo sa nmero #eg4 ,nota4 ,cun mayroong lalaquing ungmiihi nang nana cun namamaga ang bayag1 ang mabuti doo1i1 painuming parati nang tubig na pinaglagaan nang colotan4 ,magaling din ang magsumpit siya nang malimit1 at magpurga nang bilin sa nmero #bc1 na yao1i1 gagauin touing lingo4 ,saca iinumin niya ang bilin sa nmero #bb1 hangan sa siya1i1 gumaling4 ,cun baga caya ungmiihi nang nana ang maysaquit dahil sa siya1i1 mayroong bato sa pantog ay magaling uminom siya nang caf touing umaga2 at sundin ang manga turo sa captulo #df4 ,ang pagcati nang punong catauan pati nang pag-ihi nang nana1 ay dala cun minsan ng pag-gaua nang mahalay4 ,cun gayon ay cailangang tumanong sa marunong1 nang gamutin ang may catauan ng paanyo1 at nang pahiran ang caniyang paa nang unggento nang mercurio nmero #bh1 ayon sa uica co sa prrafo #cja4 ,,cap,,tulo #dj4 ,ang gagauin sa manga batang ipinanganganac na ualang butas ang puit1 may sara ang tainga ang punong catauan1 cun mayroong pinacatali sa ilalim nang dila4 #caj4 ,cun mayroong batang ipinanganganac at ualang butas ang pouit1 ay bubutasang marahan dahan nang isang lancetang matilos4 ,gayon din ang gagauin cun hindi macaihi ang bata1 lalaqui ma1t1 babayi man1 dahil sapagca ualang butas4 ,ang batang babayi na may sara ang caniyang punong catauan1 ay binubutasan din nang lanceta1 bago sootan doon sa lugar na yaon nang isang caputol na tingang mabilog at maicli1 na may dalauang pinacatayinga1 nang matalian sa bayauang nang bata2 at houag aalisin muna hangang di mabahao ang sugat at nang houag madaiti uli ang mga tabi nang butas4 ,cun baga may sara nagdaraiti ang dalauang pinacalabi nang punong catauan nang batang babayi1 ay hinihiua rin ng lancetang matalim mula sa itaas hangang ilalim1 bago doonan nang caputol na tingang mabilog na may butas na patuloy sa guitna1 at saca tinalian sa bayauang para nang uica co nang una4 ,cun ang tayinga1i1 mayroon isang tila balat na nacatataquip doo1i1 binubutasan din nang lanceta1 houag lamang palalimin ang paghiua4 ,ang manga bata1 na hindi macapag-uica nang malinao1 sapagca doon sa ilalim nang dila mayroong isang pinacatali1 pagca gayon ay guinugupit ang tali ng gunting na munti4 ,datapoua houag puputulin ang mga ugat na malalaqui1 na nadoroon sa piling4 ,cun malacas lumahoy ang dugo1 ay pinapagmumumog ang bata nang tubig na sinucaan na dinoroonan nang ilang butil na salitre1 na cailangan ihanda muna4 ,maigui ring basain ang lugar na linalabasan nang dugo nang caonting aguardiente1 na ang sa icatlong babagui ay suca4 ,maminsan-minsan ay pararaanan ng isang daliri ang ilalim nang dila nang houag magcapit uli yaong mga guinupit4 ,itong lahat ay pauang aral ni ,d4 ,martn ,martinez4 ,,cap,,tulo #da4 ,ang gagauin sa quiniquilmos na ang tauag nang castila sa gayong saquit ay almorranas2 na yao1i1 pamamaga nang puit nang tauo4 #caa4 ,doon sa pouit nang tauo1 mayroong anaqui bucolbucol namumunti1 na cun minsan ay namamaga doon sa loob1 na hindi naquiquita cundi sa oras nang pananabi4 ,cun namamaga nga yaong manga casangcapan nang pouit nang tauo1 ang pangalan sa pagcacasaquit nang gayon1 ay quilmosin4 ,cun minsan naman mayroong lungmalabas na dugo na yao1i1 touing bouan touing icatlong lingo2 itong paglabas nang dugo doon ay magaling sa may catauan1 at hindi sucat paual-in2 sapagca hindi maca-aano sa caniya4 ,ang lalaqui marahil quilmosin sa babayi4 #cab4 ,ang pinagmumul-an nitong saquit na ito ay ang maraming dugo1 ang pamamanglao1 ang malaquing pagtaba nang may catauan1 ang pagsacay na parati sa cabayo1 at ang pagliban nang ugaling pananabi1 cun ang inaiilaguin nang may catauan ay matigas4 ,ang manga babaying buntis ay marahil daanan nitong ganitong saquit4 #cac4 ,cun namamaga lamang ang pouit1 at ualang dugong lungmabas at ang may cataua1i1 madilao dilao at caniyang muc-ha1 at sala ang pananabi niya1 ay gagamutin para nang turo sa prrafo #dcg4 ,datapoua cun ang saquit ay malaqui-laqui1 at marugo ang may catauan1 ay cailangang sangrahan2 paiinumin nang bilin sa nmero #a #b2 paiinumin din nang bilin sa nmero #bj1 na macaapat maghapon1 susumpitin nang tubig na pinaglagaan nang culutan lamang2 at houag damihan ang isusumpit4 ,ang pouit na namamaga ay tatapalang parati nang biling sa nmero #i1 nang sa nmero #fe4 ,magaling ding tapalang parati ang pouit na namamaga ng bulac na babad sa gata nang niyog4 ,ang dahon nang romero1 cun ilaga muna sa alac sa misa at itapal doong mainit1 ay nacaguiguinhaua rin sa maysaquit4 ,mabuti ring tapalan nang dahon nang talampunay4 #cad4 ,sinabi co na sa prrafo #caa1 na cun minsan ang pouit ay linalabasan nang dugo1 na cundi marami1 ay hindi macacaano sa maysaquit4 ,datapoua cun napaparami ang dugo1 totoong limit nang paglabas1 ay sundin ang turo sa prrafo #caf4 ,,cap,,tulo #db4 ,ang gagauin sa binabalingoyngoy4 #cae4 ,mayroong tauong linalabasan ng dugo sa ilong na yaon ang pinanganganlang binabalingoyngoy1 at cun hindi maraming dugo ang lungmalabas ay mabuting pabayaan2 datapoua cun minsan pag talagang tatahanan ang paglabas ng dugo1 ay dinaraanan nang pagcalio ang maysaquit1 at ang magaling doon cun gayon1 ay ang suca na ipa-aamoy sa caniya2 cun minsan naman ang maysaquit ay lungmulubha pa mandin2 ang dugo1i1 hindi tungmatahan nang paglabas2 ang pulso1i1 ay tila nanginginig1 namamatay ang color nang muc-ha at labi1 at ibig sumuca ang maysaquit4 ,pagca gayon ay cailangang ampatin ang dugo1 para nang sasabihin co ngayon sa prrafong isusunod dito4 #caf4 ,ang maysaquit ay doroonan nang maigting 7mahigpit7 na tali sa bias nang camay1 sa ibabao nang sico1 pati sa paa sa ibabao nang tuhod4 ,babausan nang malauon ang paa at ang camay nang tubig na malacuco1 sapagca ang tubig na malacuco ay nagpapalouag sa manga dinaraanan nang dugo1 at palibhasa1i1 lungmolouag ay malaquing lugar ang mapapaaronan ng dugo sa paa at sa camay4 ,cun ang tubig ay malamig ay masama1 at magsisiquip bagcus ang manga ugat na dinaraanan nang dugo4 ,cun mainit ang tubig ay masama rin1 sapagca yao1i1 nacacapagpalacad nang matulin sa dugo2 caya bagay doon ang malacuco4 ,pag naampat na ang dugo ay palolouaguin ng caunti ang mga tali houag lamang minsanan1 alisin na ang isa1 at bayaan doon ang iba hangan di macaraan ang isa dalauang oras4 ,cun mayroong salitre ay ang isang dampot nang dalauang daliri at ang isang cucharang suca1 ay isama sa isang tazang tubig1 at ipaiinom sa binabalingongoy2 ito1i1 gagauin touing calahating oras4 ,bihirang maysaquit ang hindi gunggmaling1 ani ,buchan1 pagca ibabad1 basain nang basain nang malamig na tubig ang caniyang punong catauan4 ,magaling naman ang isang sigarrong hilas2 itong pinaca cigarro ay ibabad mo sa aguardiente na ang sa icatlong bahagui ay suca1 at isoot mo sa ilong ng maysaquit1 at paabutin mong magaling sa itaas4 ,totoong igui dito naman ang matigas na colatcolat1 yaong tila cabuti nmero #fg1 na sungmisibol sa alibangbang1 sa palsahingin sa ibang cahoy2 ang unang balat sa ibabao ay inaalis nang sundang2 ang icalaua1i1 quinacayod1 at ang pinaca cigaroong hilas1 ay pinagugulong doon sa pinagcayoran nang colatcolat1 nang maniquit sa hilas at saca isinosoot sa ilong2 at houag ogcain doon maampat man ang dugo1 cundi pabayan doon2 at siyang cusang malalaglag1 pag nacalalo ang ilang arao4 ,ang binabalingoyngoy ay hindi sucat quibuin ang caniyang catauan1 at cun siya1i1 malimit magcasaquit nang gayon1 masamang cumain ng marami cun gabi2 hindi sucat uminom nang alac1 cumain nang manga mahahanghang maiinit4 ,bagay sa caniya ang pag-inom nang malimit nang bilin sa nmero #b1 nang timbang sa icaualong salitre touing hapon4 ,masama namang tacpan nang damit ang caniyang ulo1 at cun siya1i1 nahihiga masama ang mababang unan4 ,,cap,,tulo #dc4 ,ang gamot sa lungmulura nang dugo4 #cag4 ,cun ang dugong inilulura nang may catauan nangagaling sa baga1 ang color nang dugo ay mapulang mariquit1 at may bula cun minsan2 tila may sungmisintac sa loob nang dibdib1 ang paghinga ay mahirap hirap1 at cun minsan may ubo pa4 ,cun maraming dugo ang inilulura nang maysaquit ay cailangang gamutin agad4 #cah4 ,itong paglura nang dugo1 cun minsan ay dala nang caramihang dugo nang may catauan1 sapagca mahina1 sala caya ang ibang casangcapan nang dibdib4 ,ang pagtacbo nang matulin1 ang pag-inom nang alac1 ang paghabi1 ang pagsigao ang pagcacanta1 ay parapara cun minsan yaon ang pinangagalingan noong saquit na yaon4 ,gayon din ang pag-urong nang panahon sa manga babayi1 ang pagtahan sa totoong init1 ang lauong pag-uubo1 cun minsan ay sinusundan nang paglura nang dugo4 #cai4 ,ang gagauin sa nagcacasaquit nang gayon ay untian ang caniyang cain2 houag painumin nang alac3 painuming parati nang bilin sa nmero #b2 bagay sa maysaquit ang pagcain nang bunga nang sampaloc1 nang ibang manga bungang hinog nang cahoy4 ,cun maraming dugo ang inilulura nang maysaquit ay cailangan doonan nang tali sa ilalim nang tuhod at sa ibabao nang manga sico4 ,ang isa pang totoong galing dito ay bausan nang malacucong tubig hangan tuhod4 ,magaling din ang painumin ang maysaquit1 na macalaua maghapon1 nang isang tagayang tubig na hinulugan nang dalauang cucharang jarabe nang suca nang verdolagas 7olas man74 ,datapoua cun baga ang maysaquit ay mataba at magaling ang catauan1 cun totoong init nang caniyang pagcaramdam1 nalalagnat caya1 ay sasangrahan muna minsan maquiilan sa camay1 bago gauin ang ibang manga turo co sa prrafong ito4 ,ang lungmulura nang dugo1i1 masamang humiga2 masama naman sa caniya ang pagsigao1 at ang siya1i1 cumibo4 ,bucod dito hangan hindi gumaling na totoo1 ay masama sa caniya ang paghabi1 ang pananahi1 at ang pagdurugtong nang abac4 ,nota ,ang lungmulura nang dugo1 ay magaling uminom nang catauan nang pacpac lauin na ilalaga sa tubig ga isang dacot carami4 ,yaong damo ay sungmisibol sa catauan nang cauong4 ,itong gamot totoong buti4 ,,cap,,tulo #dd4 ,ang gamot sa sungmusuca nang dugo4 #cbj4 ,ang pagsuca nang dugo ay masamang saquit1 sapagca bucod doon sa dugong isinusuca1 ay mayroong ibang dugo1 na napapahulog sa manga bituca1 at yaon ang iquinapag-iilaguin nang may catauan nang masamang pag-iilaguin4 #cba4 ,ang gagauin sa ganitong saquit1 ay ang manga tali sa paa1t1 camay1 at ang baos sa malacucong tubig hangan tuhod4 ,saca sumpiting parati ang may catauan4 ,ang caniyang cacanin ay caunti2 ang tubig na malamig ay totoong bagay doon1 at lalo pa cun lahucan nang suca1 nang caunting espritu de azufre1 na bilin sa nmero #aj4 ,pag napatahan ang dugo1 ay cailangang purgahin maminsan-minsan ang maysaquit nang purgang mahina1 para nang turo sa nmero #cb4 ,cun babayi ang sungmusuca ng dugo dahilan sa inurungan nang panahon1 ay sangrahan muna1 bago gauin ang ibang manga bilin co dito sa prrafong ito4 ,,cap,,tulo #de4 ,ang gagauin sa ungmiihi nang dugo4 #cbb4 ,cun ang inaiihi nang tauo1 ay tunay na dugo1 at cun patuloy na hindi mahirap iihi1 ay yaong dugong yaon1 ay sa manga bato nangagaling4 ,datapoua cun ang dugo ay caunti1 maitim-itim at masaquit iihi1 at saca mainit at masama ang pagcaramdam nang may catauan sa tiyan1 ay yaong dugong lungmalabas ay nangagaling sa pantog4 ,ang pag-ihi nang dugo cun minsan ay dala nang pag-urong nang panahon sa manga babayi1 gaua nang pagsacay sa cabayo1 sa pagcahulog sa mataas1 sa pagbuhat nang mabig-at1 sapagca mayroong bato sa pantog1 cun minsan gaua naman nang manga purgang matapang manga parapit caya4 ,datapoua mayroong pag-ihi ng dugo1 na yao1i1 dala nang caramihang dugo nang may catauan1 na cun hindi maraming totoo ang inaihing dugo1 ay hindi masama yaon sa caniya2 cun minsan doon sa dugong inaiihi mayroong casamang nana4 #cbc4 ,ang gamot sa saquit na ito ay gayon4 ,cun baga matabang totoo ang may catauan1 ay sasangrahan1 susumpitin nang malimit1 at pupurgahin nang manga mahihinang purga1 para nang man1 ruibarbo1 crmor trtaro3 cun uala yaon1 ang sa nmero #cb ay magaling din4 ,cun ang maysaquit ay nanlalatang totoo nang caiihi nang dugo1 ay painuming macaitlo maghapon ng bilin sa nmero #dj4 #cbd4 ,cun ang pag-ihi nang dugo ay casama nang bulutong nang manga lagnat na malaqui1 ang lagnat ang bulutong ay guinagamot muna para nang turo sa manga captulong nacaraan1 at ang pag-ihi nang dugo ay siyang cusang mauauala4 #cbe4 ,cun ang dugo1i1 may casamang nana1 at nahahalatang may sugat doon sa manga bato sa pantog1 ang maigui roon ay maglaga sa isang tagayang tubig nang dahon nang saga 7oruzuz7 at ugat nang colotan2 doonan yaong tubig nang timbang cahating goma 7dagta7 nang dalandan goma nang lucban1 at nang timbang isang saicapat na salitre1 at ang maysaquit ay paiinuming maminsan-minsan nang isang taza noong tubig na yaon4 ,maigui roon naman ang suero nang gatas1 cun hindi pa maasim2 nguni1t1 iinumin nang malauong panahon4 ,,cap,,tulo #df4 ,ang gamot sa mayroong bato sa pantog1 pati sa tauong binabalisaosao1 sa mahirap umihi4 #cbf4 ,caya nahahalatang may bato sa pantog ang may catauan1 sapagca cun umihi1 ay sungmasaquit ang dinaraanan nang ihi1 na patuloy ang pagsaquit hangan sa dulo nang punong catauan4 ,ang isa pa roon ay macati yaong casangcapang yaon1 na dahil doo1i1 parating quinacamot1 at pinipisil nang may catauan2 ang pos-on ay mabigat1 at cun malaqui ang batong nadoroon sa loob1 ay bahag-ya na macaihi ang maysaquit1 at cun umihi ay patac patac4 #cbg4 ,ang bagay dito sa binabalisaosao ay ang pagsasangra sa maysaquit1 lalo pa cun ang saquit ay bago1 at mataba ang may catauan2 gayon din mabuti pacapitan sa linta ang pouitan nang maysaquit4 ,saca susumpitin nang malimit2 babasaing parati ang bayauang at ang punong catauan nang tubig na malacuco1 nang tubig na pinaglagaan nang culutan1 nang tubig na ang sa icatlong bahagui ay gatas4 ,ang iinuming parati nang maysaquit ay ang tubig na pinaglagaan nang timbang tatlong pisong catauan nang maiz na sariua tuyo man sa apat na botellang tubig hangan sa maiga ang isang botella4 ,gayon din ang tubig na pinaglagaan nang hagunoy ay totoong buti1 ang tubig na pinaglagaan nang talbos nang cahel4 ,mabuti rin ang pag-inom touing umaga nang caf1 ayon sa turo ni ,linneo ,maigui rin ang tubig na pinaglagaan nang ugat at dahon nang salay tanglad4 #cbh4 ,sa ungmiihi nang buhangin bato1 magaling naman ang tubig nang apog na bago sa cabebe nmero #gi2 hinahalo ang apog at ang tubig1 at pag malinao na ay isinasaling marahan dahan sa ibang sisidlan1 ay yaong tubig na yaon ang iinuming parati nang maysaquit1 ga pito ualong taza sa isang arao4 ,mabuti rin ang maputing sabn castila timbang piso arao-arao1 na tinutunao muna sa tubig na inaiinit sa apoy2 pag tunao na ang sabon at malamig na ang tubig1 ay uubusin nang maysaquit sa isang arao yaong lahat na tubig na pinagtunauan nang sabn4 ,cun hindi matiis nang caniyang sicmura ang ganoong caraming sabn1 ay houag uminom pagcaraca nang marami hangang hindi namimihasa pa4 ,cun ualang bato sa pantog cundi binabalisaosao lamang1 mahirap umihi ang maysaquit1 ay gagauin lamang ang lahat na bilin sa prrafo #cbg4 ,ang isa pang gamot na totoong galing ay gayon4 ,ang timbang tatlong bahagui1 ang timbang piso caya nang ugat nang damong pinanganganlang sansaosansauan 7at sa ,batangan calacalamayan7 ay ilalaga sa dalauang botellang tubig1 at cun mayroong sal amoniaco dinoroonan nang timbang isang butil na palay noon4 ,cun ualang sal amoniaco ay bayaan4 ,pagca laga nang malauon-lauon at malamig na ay sasalain1 at ang maysaquit ay binibig-yang macaapat maghapon nang isang taza4 ,itong damo1i1 quilala nang manga bata1 sapagca ang dahon ay canilang pinipirot sa tubig2 at ang gatas noon ay lungmalapot sa arauan parang calamay4 ,ang catauan noon ay ganga tingting nang ualis1 at namumulupot sa cahoy4 ,ang bulaclac ay totoong unti at ualang color4 ,ang ibang puno ay bungmubunga1 at ang iba1i1 hindi4 ,cun mahinog ang bunga ay mapula1 at mayroong isang boto sa loob4 ,marahil maquita sa manga bayabasan4 ,itong gamot ay magaling pati sa ungmiihi nang nana2 houag lamang lag-yan nang sal amoniaco4 ,magaling namang totoo sa quinagat nang ahas1 pati sa masiquip ang dibdib1 nang siya1i1 lumura nang maloualhati4 ,,cap,,tulo #dg4 ,ang gamot sa ungmiihing parati di man cusa nang caniyang loob4 #cbi4 ,ang manga sangol1 ang manga matatanda1 at ang manga babaying buntis1 lalo pa ang nahirapan sa panganganac1 ay marahil daanan nitong ganitong saquit4 ,cun baga nagcacasaquit ang tauo nang ganoon1 sapagca nagambol1 at lungmubay ang dinaraanan nang ihi ay ualang magauang gamot doon4 #ccj4 ,datapoua cun ang inaiihi nang maysaquit ay marami pa sa caniyang iniinom1 cun ang ihi ay catulad ng iniinom1 at mainit ang pagcaramdam nang may catauan1 at nalalagnat-lagnat nang caonti1 ay mabuti purgahin nang bilin sa nmero #aa1 sa nmero #ch ,magaling din cun minsan ang painumin ang maysaquit nang tubig nang apog sa cabebe nmero #gi na pinagbabaran nang balat nang camachiles1 balat nang bayabas1 ayon sa turo ni ,buchan4 ,maigui rito naman ang dita nmero #ad1 timbang tatlong bahagui arao-arao1 na isinasama sa alac at ipaiinom sa maysaquit4 ,magaling sa caniya ang pagcain nang yuro1 hipon at manga talaba4 ,,cap,,tulo #dh4 ,ang gamot sa hindi nananabi4 #cca4 ,masama sa saquit na ito ang paglocloc na parati1 ang pagdaramit nang marami1 ang pagtahan sa hihig-an ang malauon1 at ang pag-iisip na parati nang manga maliliuag4 #ccb4 ,ang hindi manabi para nang dati1 ay magaling cumain nang lutong bunga nang cahoy2 bagay naman sa caniya ang mantica1 ang pulot1 ang azcar1 ang suero1 at ang gatas2 cun itong manga bagay na ito ay hindi macauala noong saquit na yao1i1 magaling uminom ang maysaquit nang caunting ruibarbo1 na macaitlo touing lingo4 ,maigui roon naman ang tubig na dinoonan nang gata nang cahel1 na ualang azcar1 na yao1i1 sa umagang umaga1i1 iinumin2 magalin din ang pagcain nang cahel cun umaga4 ,ang tubig na pinaglagaan nang ugat nang hagunoy ay mabuti naman doon sa hindi manabi4 ,cun ang maysaquit nahihirapan nang pananabi dahil sa matigas ang dumi ay magaling sumpitin nang tubig na pinaglagaan nang lantin 7llantn7 timbang piso4 ,,cap,,tulo #di4 ,ang gamot sa sinisingauan1 sa namumula ang mata4 #ccc4 ,ang pinagmumul-an nitong saquit na ito ay ang hanging malamig na casama nang ulan1 ang pagbasa1 ang pagtingin nang malauon sa maputi1 ang pagcapuyat1 ang pagsulat1 ang pananahi1 ang pagdurugtong nang abac cun gab-i1 ang biglang pag-urong nang pauis1 ang pag-inom nang alac na marami1 ang mahabang pag-ulan1 ang calimitan nang pag-gaua nang mahalay1 at ang pagtahan sa manga mababang lupa4 ,cun minsan ay sungmusunod yaong saquit sa bulutong at sa ticdas4 #ccd4 ,ang nagcacasaquit nang gayon ay hindi macatingin sa liuanag2 ang mata ay masaquit na totoo at namumula2 ang pulso ay madalas at matigas1 at cun minsan nalalagnat ang may catauan4 #cce4 ,ang maysaquit ilalagay sa husay nang maysaquit na magaling-galing nasa captulo #e4 ,cailangan namang sangrahan1 lalo pa cun magaling ang catauan cun mayroong maraming dugo2 cun ualang maraming dugo1 ay cailangang purgahin nang bilin sa nmero #bd1 sa nmero #cb4 ,ang iinumin niyang parati ay ang turo sa nmero #a #b ,maigui ring bausan nang malacucong tubig hangan tuhod1 at cun mahirap ang pagcaramdam niya ay ahitin ang ulo touing lingo4 ,cun hindi rin nauauala ang saquit nang mata1 ay lag-yan ang maysaquit nang parapit nmero #cf sa batoc sa licod nang tayinga1 at pabayaang sumago nang ilang lingo4 ,cun ang saquit nang mata ay malaqui1 ay tapalan cun gabi nang tinapay na durog at gatas na pinatacan nang caunting lana1 at cun umaga1i1 hugasan ng gatas na malacucong tinubigan4 ,pagca nauala na ang saquit1 cun minsan ang mata ay hindi pa gungmagaling na totoo2 cun gayo1i1 maigui hugasan cun umaga at cun gabi nang tubig na sinucaan4 ,ang tauong malimit magcasaquit nang gayon1 ay mabuti magfuente sa isa sa dalauang camay4 ,ang isa pang gamot nang taga frica sa manga sarisaring saquit nang mata1 ay tinatapalan cun gabi nang atay na hilao nang sisiu4 ,,cap,,tulo #ej4 ,ang gamot sa may colaba1 sa1 may bilig sa mata #ccf4 ,cun mayroong tauong may colaba bilig sa mata1 ang isang capiraso na azcar piedra ay bayuhin mo nang maliit1 at ibudbod mo sa matang maminsan minsan2 bumunot ca nang pacpac plumang mura nang sisiu na maputi1 at ang dugong nadoroon sa dulo nang pluma ay iyong pigain at ilahid sa colaba nang mata4 ,maigui rin patacan ang mata nang dagta nang dahon nang pandacaqui4 ,ang gata nang aligbangon ay mabuti naman doon4 ,itong lhat ay aral ni ,p4 ,clain2 datapoua hindi co na-aalaman cun macagagaling yaon4 ,dapat atohing gauin ang pldoras nmero #eg2 cun ibig mo ay basain ang mata nang alac sa misang pinagbabaran ng cataua1t1 dahon nang argmone1 yaon bagang damong itinuturo co sa prrafo #cch4 ,,cap,,tulo #ea4 ,ang gamot sa hindi macaquita1 magaling man ang caniyang mata1 na ang tauag nang castila doo1i1 gota serena4 #ccg4 ,mayroong tauo1 na cun tingnan ang caniyang mata1 ay anaqui para nang mata nang ibang tauo1 datapoua1i1 hindi siya macacaquita2 cun baga caya hindi siya macaquita1 ay sapagca nalubay1 ga namatay ang cabagsican nang litid nang mata1 ay ualang magauang gamot doon4 ,datapoua cun dala nang masamang singao nang catauan1 ay cailangang sangrahan muna ang may catauan cun maraming dugo siya1 cun bata pa4 ,bucod dito ay palonoquin ang maysaquit arao-arao nang dalaua tatlong pldoras pelotilla na bilin sa numero #dc2 saca doonan nang parapit nmero #cf sa batoc sa licod nang tayinga1 na pababayaang sumago doon nang malauong panahon1 at cun minsan macacaquita na ang maysaquit4 ,,cap,,tulo #eb4 ,ang gamot sa may sugat sa suloc nang mata1 sa liran4 #cch4 ,ang gagauin sa may sugat sa suloc nang mata ay ang manga turo sa captulo #di4 ,ang sugat nang mata ay maiguing lahiran nang tubig na pinagtunauan nang laman nang bunga nang aroma na linahucan nang caunting asin4 ,mabuti rin doon ang sucang pinagbabaran nang caputol na tanso1 para nang manga cuartang malinis4 ,magui ring lahiran nang dagta nang argmone na yao1i1 damong sungmisibol sa manga patio nang simbahan nang ,maalat pati sa ,tondo2 ang bulaclac noon ay malaqui1t1 madilao2 ang catauan pati nang bunga sampon nang dahon ay matinic2 ang dagta noon ay madilao4 ,ito1i1 turo ni ,linneo4 ,design ,,cap,,tulo #ec4 ,ang gamot sa masaquit ang tayinga4 #cci4 ,cun baga masaquit ang tayinga1 ay mabuti patacan nang gata nang lasona1 na may calahoc na gatas nang babayi2 mabuti rin ang gata nang calabasa4 ,cun baga caya lamang sungmasaquit ang tayinga1 sapagca nalamigan1 ay magluto ca ng isang daga sa alac1 hangan sa matunao1 salain mo yaong alac1 at maminsan-minsan mong patacan ang tayingang masaquit noong ding alac na mainit-init1 at mauauala ang saquit4 #cdj4 ,cun namamaga ang tayinga ay maglaga ca ng balat nang granada sa ihi nang tauo na may ilang arao na ang ihi1 at yao1i1 ibasa mo sa tayinga at mamamatay ang manga ood1 cun baga mayroon2 cun ibig mo ang gata nang romerong binayo ay isa rin4 ,itong lahat ay uica ni ,clain4 ,datapoua mayroong isa pang gamot na totoong buti1 na yao1i1 gayon4 ,magihao ca sa apoy nang isa dalauang dahon nang sorosoro na ang tauag sa ,maynila doo1i1 lengua de perro1 at ang gata noon iyong isoot sa tayinga nang isang pacpac na munti nang sisiu4 ,yaon ay gagauin mong macalaua macaitlo maghapon4 #cda4 ,cun hindi macaringig ang may catauan ay magaling doon sa tayinga ang gata nang coles na may casamang alac sa misa4 ,maigui rin sootan ang tayinga nang caunting bulac na ibinabad1 sa alac na pinagtunauan nang ga dalauang butil na almizcle2 bucod dito ang ulo ay tatacpan nang pao1 at masamang mahanginan4 ,ang uica ni ,p4 ,santa ,maria1 ay totoong galing sa masaquit na tayinga ang patacan nang taba nang buaya1 at cun minsan mauauala ang pagca bingi4 ,na-aari rin ang taba nang baboy4 ,mabuti doon naman sa hindi macaringig ang gata nang yerbabuena4 ,ang uica nang iba1 ay magaling din ang gata nang ruda4 ,nota4 ,cun minsan ang tayinga caya masaquit2 ay may erisipela 7culebra7 sa loob4 ,cun gayon ay gagamutin para nang turo sa captulo #bc4 ,,cap,,tulo #ed4 ,ang gamot sa inuurungan nang pauis1 galis1 buni1 cun nauauala ang talagang bubucol1 sisibol sa catauan2 at hindi tungmutuloy4 #cdb4 ,ang tauong binubuni1 pinapauisan guinagalis na dati1 na biglang nauaual-an noong manga saquit na yaon1 cun baga siya1i1 binubulutong tiniticdas1 quinuculebra1 cun tinutubuan nang anomang masama1 at hindi tungmoloy1 cundi lungmulubog at napaiilalim1 cun minsan siya1i1 maguiguing tico1 hihicain1 daraanan caya nang hindi macahinga1 nang ibang saquit na masama4 ,cun ang may catauan ay naghihirap dahil sapagca nauala yaong pinaca singao nang catauan2 ay mabuti ang siya1i1 magdamit nang maramirami magbalabal4 ,saca uminom siya nang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao1 na dinoroonan nang caunting nitro1 salitre1 at macalaua maghapon caniyang cacanin ang timbang cahati nang bilin sa nmero #db2 bucod dito ay magpupurga siyang parati4 ,cucuscusin nang tuyong damit ang caniyang manga paa hangang tuhod1 at babausan naman cun umaga at cun gab-i nang malacucong tubig4 ,ang caniyang iinuming parati ay ang bilin sa nmero #ga ang sa #ge4 ,houag siyang cumain1 cundi gatas nang baca1 cambing1 calabao4 ,cun malubha ang maysaquit ay parapitan sa batoc1 sa guitna nang dalauang balicat1 sa manga bias nang manga camay1 sa manga paa2 saan man doon ay na-aari2 cun baga galis ang lungmubog ay maigui igaua nang capaanyoan ang maysaquit1 nang mangyaring siya1i1 malalinan uli nang galis4 ,,cap,,tulo #ee4 ,ang gamot sa namamaga ang boong catauan na ang tauag nang castila doo1i1 hidropesa4 #cdc4 ,cun namamaga ang boong catauan nang tauo1 hindi man ang boong catauan1 cun hinihipo nang camay ang laman ay malata at malamig2 at cun idiniriin nang daliri1 ay bungmabaon sa laman ang daliri1 at nagcacahucay doon1 na hindi nauauala pagcaraca2 caya gayon ay sapagca ang pinaca tubig na dating calahoc nang dugo1 ay bungmubucod at napapatahan sa ilalim nang balat nang catauan4 #cdd4 ,ang unang namamaga ay ang paa at hita1 at hungmahalili ang boong catauan2 sa bay-auang mayroong isang tila bucol2 ang balat ay ga maguintab1 namumutla1 at lungmalamig1 at hindi lubhang nacacaramdam2 ang paghinga ay mahirap1 at lalo pa cun gab-i1 cun bagong nacacain2 ang maysaquit nag-uubo2 hindi pinapauisan2 ang pulso ay munti1 malalim1 madalas at gulo2 ang ihi ay hindi luto1 at hindi rin marami2 ang inaiilaguin ay hindi rin luto1 at may dugo pa cun minsan2 ang maysaquit ay mahina2 nauuhao na parati1 at hindi macacain2 ang dila cun minsan2 ay tuyo4 ,cun malalauon-lauon1 ay nalalagnat dahilan sa tubig na nabubuloc sa manga laman1 at pagca gayon ang caniyang hininga ang lauay at ang ihi ay mabaho4 ,maraming dahilan ang iquinapagcacasaquit nang tauo noong gayong saquit4 ,cun minsan yaong saquit ay minamana2 cun minsan dala nang pag-inom nang alac na matapang1 dala nang pagpupurga pagsasangra nang totoong limit1 nang pag-inom nang tubig na malamig pag ang tauo1i1 nainitan1 galing sa malaquing gaua2 cun minsan dala nang pagtahan sa mababang lugar nang pagcain nang manga ualang sustancia4 ,nagcacasaquit din nang ganitong saquit ang matamaring cumibo1 ang hinica1 ang nangiqui1 ang nag-ilaguin nang malacas1 at ang inurungan nang galis1 buni1 nang sa bouan bouan cun baga babayi4 ,caya ang pag-gamot doo1i1 maliuag2 datapoua cun minsan ay gagaling ang maysaquit cun talaga siyang gagaling capag sundin niya ang manga ituturo co ngayon4 #cde4 ,ang maysaquit ay tatahan sa lugar na mainit at sa ualang maraming ilog laua4 ,cun hindi na-aari sa caniya yaon ay maglagay siya nang bagahan doon sa silid na tinatahanan niya magbago muna nang bayan2 mag-ingat siya sa calamigan nang gab-i1 ang caniyang cacanin ay tinapay na matigas ihao sa baga2 ang carne at ang isda na caniyang cacanin ay ihao rin sa baga1 at maigui sucaan1 doonan nang gata nang dayap4 ,ang maysaquit ay hindi sucat uminom nang tubig1 magmumumog siya lamang iinom nang caunti2 magaling din ang alac sa misa na hindi maitim1 na pinagbabaran nang ajenjos4 ,mabuti rin1 ani ,buchan1 ang pag-inom cun umaga1t1 cun gab-i nang isang cucharang bot-o nang mostaza na hindi bayo na ihuhulog sa isang tazang tubig na pinaglagaan nang luya4 ,bucod dito ang maysaquit ay lalacad na parati1 sasacay sa cabayo1 maigui ring cuscusing parati ang caniyang catauan nang basahang tuyo at mainit2 ang damit na gagamitin nang maysaquit ay ang tinina nang azul1 na pasasayaring maigui sa catauan1 at masama ang louag4 #cdf4 ,touing umaga paiinumin ang maysaquit nang isang cuchara nang bilin sa nmero #gb4 ,itong gamot na ito1i1 itinutuloy hangang mauala ang pamamaga nang catauan4 ,ang ungmiinom noon ay ungmiihi nang marami1 at yaon ang nacacauala nang pamamaga4 ,cun hindi ungmiihi nang marami ang maysaquit1 painumin man noong turo co ngayon1 ay damidamihan yaon ding painom na bilin sa nmero #gb2 at cun baga ungmuunti-unti na ang pamamaga1 ay bigquisang maigui ang catauan1 at painumin ang maysaquit nang timbang dalauang piso nang bilin sa nmero #gd1 isang oras bago cumain1 cun tanghali at cun gab-i4 ,itong dalauang gamot na ito2 ang bilin baga sa nmero #gb1 at sa #gd1 ay itinutuloy1 hangang sa gumaling ang maysaquit4 #cdg4 ,ang manga purga at manga papauis ay nacacagaling din sa nagcacasaquit noong saquit na yaon4 ,datapoua sapagca cun minsan nacacasama bagcus1 caya magaling sa lahat ang manga itinuro co sa manga prrafo #cde at sa #cdf4 ,maigui rin 7ani ,buchan7 carlitan ang paa nang maysaquit hangan sa binti1 houag lamang palaliman ang carlit1 bago basain nang alac1 aguardiente ang lugar na quinarlitan4 #cdh4 ,mayroong isa pang pamamaga nang catauan1 na hungmahalili sa lagnat na pangiqui na lauon2 at ang bagay doon ay yaon ding manga sinabi co sa prrafo #cde at sa #cdf4 ,cun ang paa lamang ang namamaga susundin ang manga turo sa prrafo #ceb at #cec4 ,nota4 ,uica nang isang marunong na tauo1 na si ,d4 ,mariano ,lagasca ang ngalan1 na sa saquit na pamamaga nang boong catauan1 pati sa pamamaga nang tiyan 7bilbil71 at sa pamamaga nang manga paa1 na totoong galing nang langis sa castila1 aceite de olivas ayon sa hatol nang maraming mabantog na mdico4 ,binabasa nang langis ang camay1 at linalahiran nang malauon lauon ang boong catauan nang maysaquit1 na yao1i1 gagauing macalaua macaitlo arao-arao4 ,cun ang tiyan ang namamaga1i1 siya lamang ang linalahiran2 at cun ang paa lamang ang namamaga1 ay gayon din siya lamang ang lalamasin nang langis1 at ang lacad nang camay ay paitaas4 ,itong gamot ay nacagaling sa marami2 lalo pa cun ang saquit hindi pa nalalauon4 ,hindi co ma-aalaman cun ang langis sa niyog ang sa linga ang sa lingansina ay macacagaling naman ,datapoua cun mayroong sungmisibol na anomang bagay sa paang namamaga1i1 houag lahiran nang langis4 ,,cap,,tulo #ef4 ,ang gamot sa namamaga ang tiyan1 na yaon ang pinanganganlang belbel berbn4 #cdi4 ,cun minsan mayroong naiipong tubig sa tiyan nang tauo1 na yaon ang dahilang iquinapamamaga noon1 at ang pangalan sa saquit na yao1i1 bilbil4 ,ang tubig ay gungmagala at nagbabago nang lugar1 cun ang may catauan ay nagbabago naman nang lagay2 ang pulso ay munti1 madalas at matigas tigas2 caunti ang inaiihi nang maysaquit2 nauuhao siyang parati1 yungmayayat1 at ang paghinga ay mahirap2 ang maysaquit ay nanhihina pa mandin cun malauon1 nag-uubo siya1 at may lagnat na caunti4 ,ang pinagmumul-an nitong saquit ay yaong manga sinabi co sa prrafo #cdd4 #cej4 ,cun ang saquit ay bago pa1 cun minsan gagaling ang may catauan1 painumin lamang nang biling sa nmero #h1 sa nmero #gb1 ayon sa turo co sa prrafo #cdf4 ,cun hindi rin ungmuunti ang pamamaga nang tiyan1 pag nacacaraan ang ilang arao1 at hindi ungmiihi nang marami ang maysaquit1 ay painumin nang bilin sa nmero #ga1 at touing arao bago cumain cun umaga1 ay paiinumin din nang timbang saicapat nang bilin sa nmero #bd2 cun gab-i bago humiga ay paiinumin uli noon ding painom sa nmero #bd4 ,cun nacalalo ang isang anim na arao1 ay bibig-yan nang purgang turo sa nmero #gc4 ,datapoua cun ang maysaquit ay hindi gung-magaling-galing1 ang ipupurga doo1i1 ang sa nmero #ba2 cun nacaraan ang anim na arao1 ay capupurgahing uli2 susundin naman ang lahat na sinabi co sa prrafo #cde4 ,cun baga nacalabas na ang manga tubig sa tiyan1 at nauala ang pamamaga1 ay painumin arao-arao ang maysaquit nang alac na itinuro co sa nmero #gd1 ga isang taza carami1 nang lumacas ang sicmura1 at ang manga bituca4 #cea4 ,cun hindi rin nauauala ang pamamaga nang tiyan1 ay tutudluquin nang carayom nang isang marunong na mdico1 ga apat na daliri sa ilalim nang pusod1 at houag sa guitna1 cundi sa dacong taguiliran4 ,yaong carayom na yao1i1 mayroong sadiyang sootan1 na ang magcabila ay butas1 at casabay rin nang carayom1 cun ibaon sa laman4 ,cun inaalis ang carayom1 ay natitira doon sa tiyan ang pinaca bahay na quinasosootan nang carayom2 at palibhasa1i1 may butas ang magcabila1 ay doon lungmalabas ang tubig parang sa alolod4 ,ang tubig ay palalabasing minsan1 datapoua marahan dahan1 nang houag malio ang maysaquit2 at nang mapalabas na maigui ang tubig1 ay binibigquisan ang tiyan nang manga malalapad na bigquis1 na cun bago1i1 louag1 at cun lungmabas na ang tubig1 ay higpithigpitang marahan dahan4 ,saca painumin ang maysaquit nang bilin sa nmero #gd1 at susundin ang manga turo sa prrafo #cde4 ,cun baga namamagang uli ang tiyan1 ay catudloquin pa nang marunong sa ilalim nang unang tudloc4 ,basahin mo ang nota nang prrafo #cdh4 ,,cap,,tulo #eg4 ,ang gamot sa namamaga ang manga paa4 #ceb4 ,ang pamamaga nang paa ay marahil humalili sa lagnat na pangiqui1 sa saquit na hica1 sa culebra1 sa pag-iilaguin nang malacas1 sa manga lagnat na ualang hibas1 sa cabuntisan1 at sa pag-urong nang sa bouan sa manga babayi4 #cec4 ,itong pamamaga nang paa1 ay nauauala siyang cusa cun malauon1 capag nacuha ang totoong saquit na pinangali-ngan noong pamamagang yaon4 ,datapoua cun ang may catauan ay lauon nang ualang saquit1 at hindi mauala ang pamamaga nang paa1 ay maigui ang siya1i1 lumacad na parati4 ,cuscusin ang paa nang isang basahang tuyo1t1 mainit1 at bigquisan nang damit na maigting-igting4 ,mabuti rin libutin ang paa nang gaboc na tuyo na mainit init1 na may casamang asin2 houag siyang uminom nang maraming tubig2 uminom siya ng caunting alac4 ,cun umaga1t1 cun hapon1 ay paiunumin ang maysaquit nang bilin sa nmero #bj1 timbang saicaualo1 na tutunauin sa isang tazang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao4 ,cun masama ang sicmura1 ay painumin arao-arao nang timbang saicapat nang bilin sa nmero #ad2 at cun hindi naniniya yao1i1 big-yan nang dalaua tatlong cuchara maghapon nang turo sa nmero #h4 ,basahin mo ang nota nang prrafo #cdh4 #ced4 ,mayroong tauo na cailan man ay namamaga ang caniyang paa4 ,ang gayong maysaquit ay masamang gamutin at caalamalam lulubha4 #cee4 ,cun minsan ang manga paang namamaga1 ay pungmuputoc cun malauon at nagsusugat1 na hindi masama yaon2 datapoua sapagca ang ganoong sugat ay malauon bago mabahao1 at cun minsa1i1 nabubuloc1 ang maigui ay tacpan nang damit ang paa1 nang houag mahanginan2 tatapalan naman nang bilin sa nmero #fd4 ,ang maysaquit ay ilalagay sa husay nang maysaquit na magaling-galing na captulo #e1 at houag palacarin4 ,maminsan minsan ay pupurgahin nang bilin sa nmero #ba1 at arao-arao paiinumin nang bilin sa nmero #ad1 timbang saicapat4 ,,cap,,tulo #eh4 ,ang gamot sa nabiquig sa naloogan1 nang anomang bagay sa lalamunan1 na hindi macatuloy sa ilalim4 #cef4 ,cun ang tauo1i1 mayroong linon-oc na anomang bagay1 na hindi macatuloy sa sicmura1 cundi napatahan sa lalamunan1 ang maigui ay itulac na pailalim1 cun ang nadoroon ay tinapay1 carne1 gulay1 bunga nang cahoy1 bot nang manga bunga4 ,cun ang nadoroon ay tinic at nasisilip nang mata1 ay mabuti hanguin nang sipit na cauayan4 ,itong sipit ay doroonan nang munting sangcal na tataliang maigui2 at pag ang sipit ay pinaabot na sa tinic1 ay hihilahin nang camay ang sangcal1 nang maipit ang tinic4 ,totoong buti naman ang isang cauad na tanso1 na ang isang dulo ay baluctutin nang caunti parang binuit2 yaong isang cabilang dulo ay binabaluctot din nang mahauacang maigui sa camay ang pagca baluctot nang magcabilang dulo ay patatamain capoua sa isang taguiliran1 nang maalaman ang calagayan nang cauad cun nadoroon sa lalamunan4 ,itong ganitong cauad ay ipapasoc sa lalamunan nang palapad at pag nacalalo na sa tinic1 ay pipihitin nang caunti nang macuha1t1 masungquit yaong nacacahirap sa maysaquit4 #ceg4 ,cun hindi rin nacucuha yaong nadoroon sa lalamunan nang maysaquit1 ay mabuting sumpiting bigla sa lalamunan nang isang sumpit na munti2 sapagca cun minsan ay mag-uubo ang may catauan1 at lalabas ang nacabibiquig sa caniya4 ,maigui ring painumin ng pasuca nmero #cd1 nmero #ce2 cun baga hindi naniniya yao1i1 sumpitin nang usoc nang tabaco prrafo #deg4 ,cun minsan cailangang sangrahan ang maysaquit1 lalo pa cun hindi siya macahinga nang maloualhati4 ,mabuti namang pucpuquin nang camay ang licod pagca inato na ang ibang manga paraan at hindi macucuha ang nadoroon sa lalamunan4 #ceh4 ,cun ang napatahan sa lalamunan ay carayom1 paco1 manga bot-ong matilos1 singsing1 caputol na pingan1 ay aatuhin muna ang paghango noon1 ayon sa turo co sa prrafo #cef at sa #ceg1 at cun hindi mangyaring macuha1 ay itutulac nang pailalim niyong cauad na baluctot1 na itinuro co sa prrafo #cef1 pucpuquin nang camay ang licod nang maysaquit4 ,,cap,,tulo #ei4 ,ang lagnat na daua na may casamang pauis na tinuturan nang castilang calentura miliar sudatoria4 #cei4 ,ang nagcacasaquit nang ganitong saquit1 ay nalalagnat cun gab-i1 ang camay ay quinig at mainit ang palad2 pag-guising nang may catauan ay may pauis na malaqui1 at totoo siyang nanghihina2 masaquit ang ulo1 mahirap ang paghinga1 hungma-halinghing1 at nauuhao siya2 macati ang balat nang catauan2 ang caniyang dila ay maputi1 ang caniyang pulso ay madalas1 puno at matigas2 cun babayi ang maysaquit cun minsan inuurungan siya nang gatas4 ,sa icatlo sa icapat na arao ay lungmalaqui ang lagnat2 nasisira sira ang bait nang maysaquit1 at linalabasan tuloy ang caniyang catauan nang maraming butil na ang camuc-ha ay butil nang daua2 cun minsan ang lungmalabas na manga manchang mapula1 na anaqui ay culebra4 ,cun malauon na ang saquit1 mayroong lungmalabas na manga manchang mapulang mapula1 para nang quinagat nang pulgas1 cun minsan naman sinisibulan sa liig1 sa dibdib1 at sa tiyan nang manga butil na puno nang tubig1 na yao1i1 masama4 ,ang maysaquit ay namamatay cun minsan sa icapat1 icalimang arao4 ,masama sa saquit na ito ang manga bagay na mainit4 ,ang maysaquit ilalagay sa husay 7captulo #d47 ,sasangrahang maquiilan hangang umunti ang lagnat at lumambot ang pulso2 datapoua1 ang uica ni ,buchan1 na hindi magaling dito ang pagsasangra4 ,susumpiting macaapat arao-arao2 touing calahating oras ay paiinumin nang isang vasong suero1 na huhulugan nang polvos na bilin sa nmero #bd1 natimbang isang salapi ang uubusin niya maghapon4 ,cun magaling-galing na ang maysaquit1 at cun ang maysaquit hindi babaying nanganac1 ay paiinumin nang bilin sa nmero #cd2 at ang turo sa nmero #cb ay iinumin niya touing arao4 ,cun baga ang maysaquit ay babaying nanganac1 ay pupurgahin nang mahinang purga4 ,cun gayon ang pag-gamot sa maysaquit1 ay bihira ang di gungmagaling4 ,itong saquit na ito ay marahil dumaan sa manga babaying nanganganac1 gaua nang manga luya1 manga tubig na mainit1 apoy alac na guinagamit nang tagalog4 ,cun minsan sungmusunod sa bulutong1 at sa ticdas1 sa manga lagnat4 ,cun minsan dinaraanan nitong saquit ang manga matamaring cumibo1 ang mapanglauin1 at ang inuurungan nang galis1 buni1 pauis1 nang sa panahon cun baga babayi ang maysaquit4 ,,cap,,tulo #fj4 ,ang manga saquit nang sicmura1t1 tiyan na doon nauucol ang pinanganganlang clico ahito1 at ang iba pa4 #cfj4 ,bagaybagay ang clico ang saquit nang sicmura1t1 tiyan1 na paraparang sasaysayin co sa manga prrafong isusunod dito4 ,datapoua sapagca cun minsang hindi maquilala pagcaraca nang hindi marunong na mdico cun anong bagay na clico ang tungmama sa maysaquit1 caya nga yata1 nang houag macamatay sa tauong caauaaua ang manga pag gamot1 ay itong tatlong bagay na ituturo co ngayon1 ay siya ang maiguing gauin doon1 sapagca hindi masama sa anomang bagay na clico4 ,susumpitin ang maysaquit na maquiilan arao-arao4 ,paiinumin nang maraming tubig na malacuco1 nang tubig na malacuco rin na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao4 ,doon sa tiyan nang manga basahang babad sa malacucong tubig4 ,houag painumin nang alac triaca1 nang ibang manga maiinit4 ,datapoua capag naquiquilala ang totoong saquit nang may catauan1 at cun anong bagay na clico ang nacacahirap sa caniya1 ay gagamutin para nang turo sa manga prrafong ihahalili dito4 ,ang gamot sa saquit na malaqui nang sicmura1t1 tian1 na may casamang lagnat na malaqui1 na yaon ang tinuturan nang castilang clico inflamatorio4 #cfa4 ,itong saquit na ito1i1 dala nang pamamaga nang sicmura nang bituca dahilan sa cainitan nang dugo4 ,ang tiyan ay sungmasaquit muna nang malaqui1 at cun malauon ay lalo pa manding sungmasaquit2 ang pulso ay madalas at matigas4 ,ang maysaquit ay dungmaraying1 na mainit na totoo ang caniyang tiyan2 cun minsan ang inaiilaguin niya ay malabnao1 cun minsan hindi manabi2 at cun baga bucod dito siya1i1 sungmusuca pa1 ay mapanganib ang caniyang buhay4 ,ang muc-ha1i1 pungmupula2 ang tiyan ay namamaga1 at salang hipoin1 ay sungmisigao ang may catauan2 bucod dito ay nauuhao na parati4 ,ang saquit ay ungmaabot cun minsan hangan bayauang2 caunti ang inaiihi nang maysaquit at cun umihi1 ay mainit ang caniyang pagcaramdam4 ,hindi siya macatulog1 cun minsan may pagcasira ang ulo4 ,cun hindi gamutin agad ang maysaquit1 ay hindi lubhang dungmaraying cun malauon1 na yao1i1 masama4 ,ang pulso ay hindi catigasan2 datapoua1t1 madalas sa dati4 ,namumutla ang maysaquit1 at nanlalata2 ang boong catauan niya1i1 lungmalamig1 hindi lamang ang tiyan2 saca sinusubaan1 at namamatay tuloy4 ,cun minsan bago mamatay ay nag-iilaguin nang totoong baho dalang pagca buloc nang manga bituca4 ,cun ang saquit ay naroroon sa sicmura anomang canin inumin ng maysaquit ay isinusuca niya2 hindi siya mapalagay2 nasisira ang bait1 at sa loob nang ilang arao ay namamatay4 ,itong clico ay dala cun minsan nang cainitan nang dugo4 ,caya marahil magcasaquit nang gayon ang nahirapang totoo nang pag-gaua nang mabig-at na gaua2 ang nainitan nang malaqui1 ang cungmacain nang manga mainit manga bunga nang cahoy na hindi magulang1 at ang ungmiinom nang tubang maasim4 ,cun minsan naman ay dala nang masamang pag-gamot sa ibang bagay na clico4 #cfb4 ,ang gamot sa ganitong saquit ay gayon3 ang maysaquit ay sasangraha1t1 cucunan nang maraming dugo sa camay1 cun minsan ay cailangang sangrahan uli sa loob nang dalauang oras4 ,touing icalauang oras din1 mag-ilaguin man ang maysaquit at di man1 ay susumpitin nang tubig na pinaglagaan nang culutan na dinoonan nang lana langis nang niyog4 ,painumin nang maraming tubig na malacuco na pinaglagaan nang culutan palay4 ,ang pasuca at ang purgang matapang capoua masama sa caniya4 ,sa tiyan ay lalag-yan nang manga basahang babad sa malacucong tubig1 at pagca tuyo ay doroonan nang iba4 ,cun hindi nauauala ang pagsaquit nang sicmura tiyan1 ang maysaquit papambohan sa tubig na mainit-init4 ,ang uica ni ,buchan1 na totoong buting parapitan ang lugar na masaquit4 ,pag nauala na ang clico1 pati nang lagnat1 at nacacatulog tulog na ang may cataua1i1 purgahin nang isang mahinang pamurga1 para nang man timbang dalauang piso1 na may casamang sal de ,epsom timbang saicapat1 na yaong dalauang bagay ay tutunauin sa isang vasong suero4 ,cun baga mahina ang maysaquit1 ay sucat na sa caniya ang man lamang4 ,cun ualang man ay pumili nang isang mahinang purga doon sa manga bilin sa nmero #hb4 ,cun baga magaling man ang may catauan1 may natitira pang caunting masaquit sa tiyan sa sicmura1 ay hindi sucat hamaquing pabayaan1 at caalamalam ay sisibulan nang bucol sa loob2 caya ang gagauin doo1i1 itutuloy yaon ding manga turo cong gamot sa prrafong ito1 hangang sa uala nang maramdamang ano man ang maysaquit4 #cfc4 ,cun minsan dahil sa pamamaga nang sicmura tiyan1 ay sinisibulan doon ang may catauan nang masama4 ,caya nahahalatang may sungmisibol sa sicmura sa bituca1 sapagca parating mayroon doong caunting masaquit2 ang may catauan ay nananab-ang nang pagcain pinagquiquilabutan siya nang guinao nang malimit1 at hindi siya lungmalacas4 ,ang bagay dito ay ang manga painom na itinuro co sa prrafo #cfb na sinusundan nito4 ,cun pungmuputoc ang sibol1 ang maysaquit ay nalilio doon sa oras na yaon1 at naramdaman niyang may nauaualang mabigat doon sa loob4 ,cun ang nana1i1 napapabobo sa loob nang bituca1 ay lungmalabas na casama ng inailaguin1 at ang maysaquit ay dungmoroual na parati2 ang maigui doo1i1 painumin lamang nang gatas na inalsan nang pinaca taba muna1 bago samahan ng isang sa icatlong bahaguing tubig2 touing icatlong arao1 ay sumpitin nang gatas na tinubigan1 na may casamang pulot na caunti4 ,cun ganoon ang pag-gamot doon1 ay cun minsan mababahao ang sugat nang sibol na nacaputoc sa loob nang bituca4 ,datapoua cun ang nana nang sibol1 ay nabububo sa labas nang bituca1 ay maliuag ang pag-gamot sa maysaquit4 ,ang gamot sa icalauang bagay na saquit nang sicmura tiyan1 na dala nang apdo na tinuturan nang castilang clico bilioso1 clico nang apdo4 #cfd4 ,ang nagcacasaquit nang gayon mahirap man ang caniyang pagcaramdam ay hindi nalalagnat1 cun hindi pa nacalalo ang isa dalauang arao nang caniyang pagcacasaquit2 at lagnatin man ang maysaquit ang pulso1i1 hindi totoong tigas2 at hindi rin malacas2 ang tiyan ay hindi namamaga1 at hindi mainit para nang sa isang clicong sinaysay co sa prrafo #cfa2 ang ihi ay hindi lubhang mapula2 ang maysaquit ay nauuhao1 at mapait ang caniyang bibig1 cun baga sungmusuca nag-iilaguin1 ang lungmalabas ay madilao2 cun minsan nasisira ang ulo nang maysaquit4 ,ang masaquit dito ay ang dacong pusod2 datapoua ang dacong pusod ay sungmasaquit din doon sa saquit na miserere sa captulo #fa4 #cfe4 ,ang gamot dito ay gayon3 ang maysaquit ay susumpitin nang malimit ng bilin sa nmero #e2 paiinumin ng maraming tubig na pinaglagaan nang ugat nang grama 7hincacauayan malacauayan7 na dinoonan nang caunting gata nang dayap4 ,touing oras ay paiinumin nang isang taza nang turo sa nmero #cb1 cun ualang sampaloc1 ay na-aari ang timbang saicaualong crmor4 ,maigui ring bausan ang maysaquit hangang tuhod1 at lag-yan sa tiyan nang basahang babad sa malacucong tubig4 ,cun baga totoong laqui nang saquit nang sicmura tiyan1 at ang pulso ay malacas1 at ga mabagting1 ay cailangang sangrahan ang maysaquit4 ,cun hindi nauala ang saquit at hindi nag-iilaguin nang malacas ang may catauan1 baga man pinainom na nang manga sinabi co ngayon1 ay magaling big-yan nang caunting man na tutunauin sa malabnao na sabao nang sisiu4 ,mayroon tauong marahil daanan nitong ganitong clico1 at ang bagay sa caniya ay ang bilin sa nmero #bd1 na iinumin niyang maminsan minsan touing bouan4 ,hindi bagay sa caniya ang pagcain ng maraming carne4 ,masama rin ang manga maiinit1 ang manga may taba at ang gatas2 ang suero ay mabuti sa caniya4 ,ang gamot sa icatlong bagay na saquit nang sicmura tiyan1 na ang tauag nang tagalog sa nagcacasaquit noo1i1 hinihilaban inaahito1 sa uicang castila ay clico de indigestin1 ahito1 empacho4 #cff4 ,cun napacarami ang quinain nang tauo bata ma1t1 matanda man1 ay sungmasama ang pagcaramdam1 at sungmasaquit ang caniyang sicmura tiyan4 ,gayon din ang cungmacain arao-arao nang hindi macayanan nang sicmura niya1 cun malauon ay nagcacasaquit naman nito ring ganitong saquit na ahito4 ,sapagca yaong manga cacaonti na hindi natutunao sa sicmura touing arao1 ay naiipon nang naiipon doon1na yao1i1 ang iquinapagcacasaquit nang may catauan sa calaunan4 ,nacacapagcasaquit naman sa tauo ang pagcaing minsanan nang manga sarisaring bagay na hindi magcaayon para nang chocolate at saguing1 etc4 ,dito sa ganitong saquit ay ualang lagnat2 ang may catauan ay hindi naiinitan1 at hindi nauuhao2 ang saquit nang sicmura tiyan1 ay gungmagala2 datapoua nalilio ang maysaquit1 naiibig niyang sumuca1 at cun minsan ay namumutla ang muc-ha4 #cfg4 ,itong ganitong clico ay hindi maliuag gamutin2 painumin lamang ang maysaquit nang maraming totoong malacucong tubig na malalahocan1 cun ibig1 nang azucar asin4 ,maigui rin ang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao4 ,datapoua cailangan painumin ang maysaquit nang marami1 sapagca cun caunti ang inumin ay nalalauon ang pag-galing4 ,ang pagsuca at ang pag-iilaguing yao1i1 ang nacagagaling sa maysaquit2 at cun hindi manabi1 ay cailangang sumpitin nang tubig na may asin2 maigui ring cuscusin ang tiyan nang basahang tuyo1 na idinadarang sa apoy4 ,cun minsan magaling na ang maysaquit2 datapoua masama ang lasa nang bibig4 ,cun gayon1 ay painuming maminsan minsan nang bilin sa nmero #bd2 maigui rin ang pag-inom nang maraming malamig na tubig2 at ang cailangang totoo naman1 ay ang houag cumain ang maysaquit hangang di gumaling4 ,masama sa ganoong saquit ang triaca1 ang tubig nang anis1 ang enebro1 ang alac4 #cfh4 ,cun minsan ay hindi sungmasaquit ang sicmura ang tiyan1 cundi nalilio lamang ang may catauan2 pinapauisan nang malamig1 dungmuroual na parati at hindi lumalagay sa quinahihig-an4 ,cun minsan nama1i1 biglang nalilio ang maysaquit1 at hindi nacacaalam tauo2 nagsisin-oc siya2 ang caniyang muc-ha1i1 nag-iiba2 ang pulso ay munti2 ang sicmura ay nauunat4 ,datapoua ang maysaquit ay nacacahinga4 ,dahil dito sa manga tandang ito1i1 na-aalaman1 na hindi apoplega panhihimatay ang caniyang saquit1 at lalo pa cun siya1i1 dinaraanan noong mga gayon damdam pag bagong nacacain4 ,cun ganoon ang lagay nang maysaquit1 ay namamatay sa loob nang ilang oras4 ,ang gamot doo1i1 sumpitin nang tubig na dinoonan nang asin at sabn1 palon ocquin nang maraming tubig na maalat2 at cun hindi gungmagaling pa1 ang polvos na bilin sa nmero #cd at tutunauin sa tatlong tazang tubig1 ay pagcaraca ipaiinom doon ang isang taza2 at cun hindi sumuca ang maysaquit sa loob ng sa icapat na bahagui nang isang oras1 ay ipaubos sa caniya ang isa pang taza1 at cun hindi rin sumuca1 ibigay doon ang icatlong taza4 ,cun ang maysaquit ay sungmuca na1 ay yaon ang pag-galing niya4 ,ang gamot sa icapat na bagay na saquit nang sicmura tiyan na dala nang hanging nacuculong doon1 na yaon ang pinanganganlan nang castilang clico flatulento4 #cfi4 ,itong ganitong clico ay hindi nag-iisa cun minsan1 cundi napapasama doon sa ibang bagay na clico1 na aquing sinaysay na sa prrafong natalicdan4 ,dito sa saquit na ito ay ualang lagnat2 ang may catauan ay hindi nauuhao2 ang tiyan ay lungmalaqui1 datapoua1i1 hindi tungmitigas2 cun idiniriin ang tiyan1 hinihilot1 ay gungmagala sa loob ang hangin1 at lungmalabas sa bibig sa ilalim4 ,itong saquit ay dala nang pagcain nang manga bunga manga gulay na mahangin1 para nang saguing1 patani etc4 #cgj4 ,cun itong saquit ay casama nang ibang clico1 ay ualang sadyang pag-gamot dito1 sapagca cun gamutin ang totoong saquit2 ay mauauala pati itong isa4 ,datapoua cun ualang ibang casamang clico1 ang gamot doo1i1 ganoon4 ,ang maysaquit ay sinusumpit1 at quinucuscos ang caniyang tiyan nang mainit na damit2 magaling namang painumin nang tubig na pinaglagaan nang manzanilla4 ,cun hindi na masaquit ang tiyan1 at ualang lagnat ang may catauan ay mapapaiinom nang caunting alac na pinaglagaan nang caunting canela4 ,ang gamot sa icalimang bagay na saquit nang sicmura tiyan1 na marahil dumaan sa manga tauong nalamigan1 na yao1i1 clico rin4 #cga4 ,cun ang tauo ay nalamigan1 at pag nacaraan ang ilang oras2 ay dinaraanan nang pagsaquit nang sicmura tiyan1 lalo pa cun ang paa1i1 siya ang tinablan nang lamig4 ,itong saquit ay marahil dumaan sa tagalog pag siya1i1 nainitan napagod1 at saca nabasa ang caniyang paa4 ,sa gayong saquit ay masama ang alac1 at ang manga purga1 yaong manga maiinit na gamot4 ,ang magaling doo1i1 cuscusin ang manga paa nang mainit na damit na idinadarang sa apoy4 ,saca maiguing ibabad nang malauon ang manga paa sa malacucong tubig na pinaglagaan nang manzanilla1 bulaclac nang alagao4 ,lalo pang madaling gagaling ang maysaquit cun siya1i1 humiga1t1 gumaua nang capaanyo ang mangyaring mapauisan ang caniyang paa4 ,cun malaquing totoo ang caniyang saquit1 ang pagsumpit ay bagay sa caniya4 ,cun hindi rin nauauala yaong pagsaquit na malaqui1 at bucod dito1i1 magaling ang catauan nang maysaquit1 ay cailangang sangrahan4 ,ang manga paa niya itatapat na malauon sa singao nang tubig na mainit bago ibabad sa malacucong tubig2 at cun hindi pa natatalo ang saquit1 ay parapitan ang maysaquit sa manga binti4 ,,cap,,tulo #fa4 ,ang saquit na pinanganganlang miserere1 pasin iliaca1 na yao1i1 pagsasara nang manga bituca1 na dahil doon1 ay hindi manabi ang maysaquit1 cundi isinusuca niya ang lahat4 #cgb4 ,ang bituca nang tauo ay ga cung-miquiyao na parati1 na ang camuc-ha ay ood ahas2 na dahilan dito sa ganitong pagquiyao ang lahat na quinacain ay natutulac sa dacong pouit4 ,datapoua cun nagcasala nagulo itong pagquiyao nang bituca1 ay hindi na mangyaring mapatungo sa pouit ang manga quinacain1 cundi sa bibig napaparoon4 ,yaong saquit ay totoong samang saquit1 na ang tunay1 na pangalan doo1i1 miserere pasin iliaca4 ,yao1i1 dungmaraan cun minsan sa lungmilibang ilang arao nang pananabi2 datapoua cun minsan ay biglang sumungpong sa tauo yaong saquit1 at pagcaraca ang tiyan1 ang manga dacong tabi nang pusod ay yaon ang caunaunahang sungmasaquit na totoo4 ,ang may cataua1i1 hindi mapalagay2 cun minsan mayroong nahihipong matigas na mahaba doon sa tiyan2 ang maysaquit ay dungmuroual muna2 hung mahalili doon ang pagsuca2 cun malauon ay ang lahat isinusuca niya1 hindi lamang ang quinacain cundi pati nang iniinom1 at bucod doon ay mayroong lungmalabas sa bibig na mabaho pa sa dumi4 ,ang maysaquit hindi manabi minsan man2 ang tiyan niya ay nauunat2 hindi ungmiihi1 at cun baga ungmiihi1 ay malabo1t1 mabaho4 ,ang pulso ay matigas muna2 cun malauo1i1 madalas at munti2 ang maysaquit ay nanghihina2 nasisira ang bait1 at nagsisin-oc2 ang boong cataoan niya1i1 cungmiquinal1 ga nanlulucso ang laman4 ,ang manga paa1t1 camay ay lungmalamig2 nauauala ang pulso1 pati nang saquit nang tiyan2 sampon nang pagsuca1 at totoong daling namamatay ang maysaquit4 #cgc4 ,sapagca malaqui ang panganib nang buhay nang tauo sa saquit na ito1 ay cailangang gamutin pagcaraca1 capag naquilalang magaling ang saquit2 at cun hindi gamuting agad ay mamamatay na ualang sala4 ,ang pag-gamot nga dito ay para nang sa clico inflamatorio1 prrafo #cfb4 ,caya cun bagong-bago ang saquit1 at malacas pa ang may catauan2 ay sasangrahang agad1 at cucunan nang maraming dugo4 ,susumpiting parati nang tubig na pinaglagaan nang cebada palay1 na dinoroonan nang isa dalauang tazang langis nang niyog lana man4 ,touing icalauang oras1 ay painumin nang bilin sa nmero #dh2 painumin namang parati nang turo sa nmero #di1 cun uala yaon ay na-aari ang tubig na pinaglagaan nang cebada 7palay7 ang suero na linahucan nang pulot4 ,ang maysaquit ay paliliguan sa malacucong tubig na maquiilan maghapon4 ,cun hindi rin gungmagaling ang maysaquit ay sumpitin nang usoc nang tabaco para nang turo sa prrafo #deg4 ,ang isang maysaquit1 ani ,tissot1 ay guinamot co ng gayon3 sinangrahan co muna 7aniya7 at pinainom co nang purga2 saca ibinabad cong tuloy sa malacucong tubig1 at gungmaling4 ,ang isip nang manga tauong hindi maalam2 na sa saquit na ito ang bituca nang may cataua1i1 nagugulo1 at nagcacabuhol2 datapoua hindi totoo yaon4 ,sapagca ang isang dulo nang bituca ay carugtong nang sicmura1 at yaong isang dulo ay ang pouit na cungmacapit sa manga pig-yi1 na dahil doo1i1 hindi mangyaring magcabuhol4 ,,cap,,tulo #fb4 ,ang gamot sa inaanayo1 na iyo1i1 pagsuca1t1 pag-iilaguin nang malacas na tinuturan nang catilang clera morbo4 #cgd4 ,ang pangalan nang ibang manga tauo sa saquit na ito1i1 miserere1 nguni hindi ito ang miserere1 cundi yaong isang saquit na sinaysay co sa captulo #fa1 na sinundan nito4 ,ang inaanayo1 ay nagsusuca1t1 nag-iilaguin nang malacas4 ,ang maysaquit ay natatamlay muna2 sungmasaquit nang caunti ang caniyang tiyan2 sungmusunod dito ang pagsuca1 at ang pag-iilaguin4 ,ang color nang lungmalabas1 ay dilao verde1 maputi caya1 maitim cun minsan2 saca sungmasaquit na totoo ang tiyan2 ang pulso ay tila pulso nang nalalagnat2 cun malauo1i1 mahina4 ,mayroong maysaquit na sa loob nang sang oras ay maquisandaang mag-ilaguin2 ang muc-ha ay madaling nag-iiba cun malaqui ang saquit4 ,gayon din cun mapacarami ang pag-iilaguin1 ay tila namamanhid1 nangangauit naninigas ang manga paa1t1 camay nang maysaquit1 na yao1i1 isa pang nacacahirap sa caniya4 ,cun ang saquit hindi natatalo nang gamot1 ay sungmusunod doon pagcaraca ang pagsisin-oc1 ang pagquinal 7convulsin7 at ang paglamig nang manga paa1t1 camay1 ang maysaquit ay nalilio1 sinusubaan1 at napapatid tuloy ang hininga4 ,itong saquit ay marahil dumaan pag nacalampas ang tag-arao1 sapagca ung-miinit at lungmalapot ang apdo nang tauo sa panahong yaon2 at lalo pa cun ang may cataua1i1 hindi cungmacain nang manga bungang hinog nang cahoy1 na yaon ang totoong nacacahusay sa apdo4 ,datapoua1t1 halos pinapansin itong saquit na ito1 liban lamang cun pinararaan nang ,panginoong ,dios1 na guinagaua niyang hampas sa manga bayan dahilan sa manga casalanan1 na cun magcagayo1i1 pinanganganlang salot4 #cge4 ,itong saquit ay mahirap mang gamutin1 nguni1t1 hindi para nang ibang manga saquit na sinaysay na sa manga captulong natalicdan4 ,ang caramihan nang manga namamatay sa saquit ay hindi dahil sa cabigatan nang saquit1 cundi sa capabayaan at caculangan nang pag-gamot nang paaniyo4 ,ang cauna-unahang dapat pagpilitan nang sino man ang houag magpabaya1 lalo pa cun panahong casalucuyang dumaraan ang salot2 capag naramdaman1 na masaquit-saquit ang tiyan at cungmuculog ang manga bituca2 cun mabigat ang dinaramdam sa sicmura1 lalo na cun ga ibig3 dumual nag-iilaguin caya2 pagcaramdam nito1i1 dapat na siyang mag-ingat sa manga pagcain at pag-inom1 na houag bagang cumain nang cun ano-ano cundi sabao lamang1 at ang ch na mainit1 na cun mapatacan nang sampuong patac na gotas amargas1 mahaluan nang isang cucharang coac1 ajenjo aguardiente anisado1 ay lalo pang mabuti4 ,bucod dito1i1 cun nararamdamang masama ang catauan ay magculong agad1 cumutang mabuti1t1 culubin ang maysaquit at nang pauisan sana nang mainit na pauis2 at ito1i1 itutuloy na gagauin hangan di gumaa1t1 guminhaua ang catauan4 ,cun itong manga biling ito1i1 sunding pagpilitan ay marahil hindi tutuloy ang pagcacasaquit na totoo2 at cun tutuloy ma1i1 hindi lulubha1t1 hindi ica-aano nang maysaquit4 ,bihirang-bihira ang dinadatnang bigla nang calubhaan nang saquit na ito2 cun caya binibigla cun minsan nang calubhaan1 sa pagca pinabayaan di pansin ang manga unang sumpong nang saquit4 ,datapoua1t1 cun dahil sa capabayaan cun sa cabiglaan caya1 ay sumama ang saquit1 na ang maysaquit ay nagsusuca1t1 nag-iilaguin1 at marahil pinupulicat at nanglalamig na totoo1 na pati nang pauis ay malamig1 ang gagauin ay gayon3 yaong am nang linugao ga calahating vaso carami ay siyang isusumpit agad sa maysaquit1 at cun may ludano1 ang ualo cun sampuong patac noon ay ihahalo sa isusumpit2 cun ang unang sumpit ay hindi napiguil sa loob1 dalauang oras man lamang1 ay uulitin nang uuliting isusumpit yaon ding am hangan sa mapiguil na malauon ang isang isinumpit1 at tumiguil ang pag-iilaguin4 ,sabay naman nang pagsumpit ay painumin ang maysaquit nang isang taza isang mangcoc na ch na mainit1 na napatacan din nang anim cun ualong patac na ludano2 at cun ualang lundano1i1 haloan ang ch nang isang cucharang aguardiente1 anisado1 coac1 ano mang alac na matapang4 ,cun nagaua na itong lahat at hindi dumalang man1 pagsuca1t1 pag-iiliguin1 at cun dumalang man1 ay sa isang tazang ch1 lusauin mo ang asin na isang cucharitang caf calahating cucharang carami1 at siya mong ipagcucharang unti-unti sa maysaquit hangan di tumahan lubos ang pag-iilaguin4 ,cun tumahan man ang pag-iilaguin1 ay sungmusuca rin at dungmudual ang maysaquit1 ay mabuting parapitan sa ibabao nang sicmura ng sinapismong matapang4 ,ito na lamang ang manga gamot na gagamitin sa loob nang catauan nang dinatnan nang saquit nang clera2 na cun tauaguin nang iba1i1 arriba y abajo4 ,ang manga gamot naman sa labas1 na di dapat lisanin cailan man1 cahit tila namamatay na ang maysaquit1 at malamig man totoo1 at cahit uala nang pulso1i1 hindi rin dapat lisanin1 ay gayon3 ,cucumutang mabuti ang maysaquit1 at sa catauan niyang palibot ay idadaiti ang maraming boteng may tubig na totoong mainit1 at cun malamig-lamig na1i1 hahalinhan naman nang bagong sinid-lan nang tubig na mainit2 saca yaong iba noong manga bote ay siyang ihahagod na ididiin sa ibabao nang damit sa ibang manga lugar nang catauan1 lalong-lalo na sa licod4 ,cun ito1i1 hindi pa magcasiya1 at ang cataua1i1 hindi pa pinagsasaolan nang init at nang pulso1 at hindi pa pinapauisan nang mainit ang gagauin1 ay doon sa gologod1 doon baga sa licod mula sa batoc hangang sa bayauang ay tapalan nang sinapismo ga apat na dali calapad1 at sa ibabao niyong sinapismo ay ihahagod pa ang isang boteng may tubig na mainit2 at cahit ualang sinapismo ay totoong maigui itong paghagod dito sa licod4 ,at cun hindi rin pinagsasaolan ng pulso1 at hindi pinapauisan nang mainit1 ang isang cepillo ay ibabad mo sa aguardiente at icuscos sanang mahigpit sa boong catauan4 ,cun ualang cepillo1i1 na-aari rin ang isang basahang magaspang2 at cun ualang aguardiente ay na-aaring icuscos ang darac man lamang na totoong mainit1 at balot sa isang basahan4 ,itong pagcucuscos ay pagtitiyagaang gauin cahit sa loob nang ilang oras1 maghapon ma1t1 magdamag1 at bihirang-bihira ang di pagsasaolan nang init1 at di gagaling4 ,ito ring manga gamot na ito1i1 icatitiguil nang pulicat2 datapoua1t1 mabuti naman sa pulicat ang daitihan ang laman ng casang-capang pinamumulicatan nang mga pirasong malapad nang oropel sa tindahan1 ng bacal man1 tangso ma1t pilac1 houag lamang di manipis at malapad1 at ng lumapad at dumating mabuti sa catauan2 na cun saan namumulicat ay doon idadaiti naman ang oropel4 ,cun tumahan na ang pagsuca at pag-iilaguin2 at mainit na1t1 mahusay ang catauan1 ay hindi rin dapat magpabaya1 lalong-lalo na sa manga pagcain1 puspas1 basabasa at sabao ang siyang cacanin niya hangan di gumagaling na totoo4 ,marahil pagcaraan na ang calubhaan nang saquit1 ay datnan naman ang maysaquit nang di pagcaihi2 cun gayon ang gagauin ay itapal doon sa pos-on nang isang cataplasma nang harina nang linaza1 nang galapong man lamang1 na mainit-init cun itapal2 at cun uala nito1i1 lag-yan ang pos-on nang manga basahan babad sa tubig na mainit4 ,marahil din datnan ang nagcasaquit nang clera nang apoplega1 nang lagnat na sucab at nang iba1t1 ibang sugat na sinaysay na sa librong ito1 at cun magcagayo1i1 ang dapat gauin ay babasahin sa canicaniyang captulo4 ,nota4 ,ang lahat na sinaysay dito sa nmero #cge1 ay turo ang lahat nang marunong na ,doctor ,d4 ,joaquin ,gonzalez2 at sa mga guinamot ng paaniyo1 ayon sa manga ipinagbilin dito1 noong epidemiang nacaraan sa #ahhb1 ay bihirang-bihira ang namatay4 ,,cap,,tulo #fc4 ,ang saquit na pag-iilaguin1 cun hindi sungmasamang totoo ang damdam nang may catuan na pinanganganlan nang castilang diarrea4 #cgf4 ,ang pag-iilaguin na ualang casamang lagnat1 saquit na malaqui nang tiyan ay pinangangalan nang castilang diarrea4 ,ang maysaquit ay nananab-ang muna nang pagcain3 ang caniyang bay-auang pati nang tuhod1 ay idinaraying na mabig-at4 ,hindi siya nalalagnat at hindi sungmasaquit na totoo ang tiyan4 ,ang gayong pag-iilaguin ay hindi masama sa may catauan1 bagcus cun macalalo na yaong munting hirap na yao1i1 lungmalacas pa sa dati4 #cgg4 ,ang gayong pag-iilaguin ay siyang cusang tungmatahan na hindi cailangan ang gamot doon2 ang gagauin lamang nang maysaquit1 ay houag siyang cumain nang marami2 ang carne1 ang alac1 at ang itlog ay hindi magaling2 ang manga gulay at manga hinog na bunga nang cahoy ay macacain niya2 mabuti naman ang siya1i1 uminom nang marami rami sa dati4 ,ang tubig na pinaglagaan nang culantrillo ay maiguing inumin4 #cgh4 ,cun sa loob nang lima1 anim na arao1 hindi nauauala ang pag-iilaguin1 at ang may cataua1i1 nahihina at dinaraanan nang malimit na pagca ibig niyang manabi1 ay ilalagay siya sa husay 7captulo #d74 ,bucod dito1i1 paiinumin nang bilin sa nmero #ce cun baga marumi ang dila1 at masama ang lasa nang bibig1 cun dungmorual nananab-ang nang pagcain2 datapoua cun hindi nararamdaman nang maysaquit yaong manga bagay na yao1i1 purgahin lamang nang isang purgang mahina numero #hb1 nang ruibarbo nmero #ea1 cun baga hindi mainit ang tiyan4 ,cun ruibarbo ang ipupurga doo1i1 paiinumin touing calahating oras nang isang tazang sabao4 ,nguni cun ang pag-iilaguin ay nauala na dahil sa pag-inom nang ruibarbo1 at baga man nauala1i1 ungmuuli rin capag nacaraan ang ilang arao1 ay caalam-alam mayroong malagquit sa loob1 na hindi pa nacucuha2 ang gagauin cun gayon ay pupurgahin nang bilin sa nmero #ba1 noon ding bilin sa nmero #ea1 para nang turo co cangina2 magaling din ang sa nmero #bc #dg4 ,saca iinumin niya cun umaga sa dalauang arao ang calahati noon ding bilin sa nmero #ea4 #cgi4 ,cun minsan ay nalalauo1t1 di inaanomana nang maysaquit ang pag-iilaguin1 na yaong pagpapabayang yao1i1 nacacahina sa caniya4 ,ang gamot doon cun gayon ay ang bilin sa nmero #ce4 ,saca touing icatlong arao bibig-yan ang maysaquit nang turo sa nmero #ea4 ,capag pinurga na siya nang macaapat1 ay itinatahan na4 ,cun pinupurga ay houag pacanin nang carne1isda1 itlog4 cundi canin lamang1 tubig na pinaglutuan nang tinapay4 ,maigui doonan sa sicmura nang basahang babad sa alac na pinaglagaan nang romero at canela4 ,masama sa gayong maysaquit ang siya1i1 malamigan lalo pa cun gab-i1 sapagca ang saquit ay mag-uuli4 ,,cap,,tulo #fd4 ,ang icalauang bagay na pag-iilaguin na may casamang saquit na malaqui sa tiyan na yao1i1 disentera cun turan nang castila4 #chj4 ,itong isang bagay na pag-iilaguin ay may casamang saquit nang tiyan4 ,ang may cataua1i1 parating ibig manabi2 at bucod doon1 ay masama ang caniyang damdam4 ,sa inaiilaguin nang maysaquit ay mayroong dugong casama2 nguni cun minsan uala naman4 #cha4 ,itong saquit ay dala nang cainitan nang panahon2 sapagca ang apdo at ang dugo nang tauo ungmiinit1 at lungmalapot cun tag-alis-is4 ,magaling din ang damdam nang tauo1 hangan di nag-iiba ang cainitan ng panahon1 sapagca siya1i1 pinapauisan at ang cataua1i1 sumisingao na maigui4 ,caya lamang nagcacasaquit ay cun ungmuunti ang cainitan nang panahon2 na dahil doo1i1 marahil dumaan ang saquit nang pag-iilaguin sa bagong ulan1 na sungmusunod sa tagarao4 #chb4 ,bago magcasaquit nang gayon ang tauo ay guiniguinao siya muna2 sungmasaquit na totoo ang tiyan2 nalilio siya at namumutla4 ,ang pulso ay munti at husay2 sungmusunod ang malimit na pagiilaguin na bagay-bagay ang color1 at mayroong bulati at dugong casama2 cun minsan ang tumbong ay lungmalabas pati4 ,cun baga lungmulubha pa ang maysaquit ay namamaga1t1 nabubuloc ang bituca1 at ang iniilaguin niya ay nana1 manga maitim na tubig1 at mabaho2 saca nagsisin-oc1 nasisira ang bait1 ang pulso1i1 hungmihina1 pinapauisan ang maysaquit nang malimit1sinusubaan at namamatay2 datapoua cun hindi lulubha ang maysaquit1 ay hungmihina-hina ang pag-iilaguin1 ang dugo ay nauauala1 lungmalacas-lacas ang may catauan at nacacatulog4 #chc4 ,ang gamot na totoo sa saquit na ito1 ay ang trtaro emtico nmero #cd2 magaling din ang sa #ce4 ,cun hindi nauauala ang pag-iilaguin nang mapainom na ang maysaquit nang turo co ngayon1 ay hahaba ang saquit1 at ang gagauin doo1i1 gayon4 ,ang maysaquit ay ilalagay sa husay 7captulo #d7 at houag pacacanin nang carne1 hangan di gumaling na totoo4 ,ang iinumin niya ay ang bilin sa nmero #c4 ,capag napainom na siya nang bilin sa nmero #cd1 ay quinabucasan paiinumin nang bilin sa nmero #ea sa dalauang inom2 sa icatlong arao ipaiinom doon ang bilin sa nmero #c lamang2 sa icapat na arao inuulit ipinaiinom doon ang bilin sa nmero #ea2 saca ilalagay ang may catauan sa husay nang maysaquit na magaling-galing sa captulo #e4 #chd4 ,nguni cun baga noong talagang magcacasaquit ang tauo1 linalagnat siya muna nang malaqui1 at ang caniyang pulso ay matigas at puno1 at bucod doo1i1 malaqui ang saquit nang ulo1t1 bay-auang1 at ang tiyan ay nauunat1 ay cailangang sangrahan ang maysaquit2 susumpitin naman arao-arao nang macaitlo1 macaapat nang bilin sa nmero #f1 cun uala yao1i1 na-aari ang gatas na tinubigan4 ,paiinumin nang marami nang bilin sa nmero #c4 ,cun ang pulso1i1 malambot na1 ang gagauin sa maysaquit ang manga turo sa prrafo #chc1 na sinundan nito4 ,datapoua cun minsan ay dili cailangang pasucahin ang maysaquit4 ,cun baga malaqui ang catigasan nang pulso1 nang bago siyang magcasaquit1 ay mabuti purgahin nang bilin sa nmero #aa1 capag sinangrahan na4 ,ang ruibarbo1 na bilin sa nmero #ea1 ay houag ibigay doon cundi sa catapusan nang saquit4 ,maraming maysaquit 7ani ,tissot7 ang guinagamot co1 na ualang ibang ibinigay sa canila cundi tubig na malacuco ga isang taza carami1 touing sa icapat na bahagui nang isang oras4 #che4 ,cun minsan ang pag-iilaguin ay casama nang lagnat na buloc1 na sinaysay co sa captulo #bj at ang gamot doon cun gayo1i1 ang pasuca nmero #cd1 bago purgahin ang maysaquit nang bilin sa nmero #bc sa #dg4 ,saca painumin naman siyang macalaua macaitlo arao-arao nang bilin sa nmero #bd1 timbang saicapat ang isang inom4 ,totoong galing dito ang sa nmero #cb1 cun uala yaong isang turo sa nmero #bd1 at iisa rin ang cabagsican nitong dalauang bagay4 ,cun ang saquit ay ungmu-unti na1 ang bilin sa nmero #ea1 ay yaon ang ipupurga sa maysaquit4 #chf4 ,ang nagcacasaquit nitong ganitong saquit ay nababaynat cun minsan1 gaua nang pagcain nang sala1 sapagca ang may cataua1i1 nalamigan1 napagal nang paggaua4 ,cun gayon ay ilalagay sa husay 7captulo #d7 ang maysaquit1 at paiinuming minsan nang bilin sa nmero #ea4 #chg4 ,cun minsan naman ang pag-iilaguin ay casama nang pangiqui4 ,cun gayo1i1 pauaual-in muna ang pag-iilaguin bago gamutin ang pangiqui1 at cun malaqui ang lagnat ay big-yan ang maysaquit nang quina 7dita7 ayon sa turo sa prrafo #baf4 #chh4 ,sa saquit na pag-iilaguin ay magaling ang pagcain nang manga bungang hinog nang cahoy1 ang manga baga1 ang saguing1 ang alpay1 ang ates4 etc4 ,caya ang nangangain nang maraming bungang magulang nang cahoy cun tag-arao1 maliuag daanan siya nang gayon saquit4 ,,cap,,tulo #fe4 ,ang icatlong bagay na pag-iilaguin1 na mahirap ang damdam nang may catauan sa sicmura1 at pati nang paghinga cun minsa1i1 mahirap din1 na yao1i1 pinanganganlan nang castilang disentera maligna4 #chi4 ,ang nagcacasaquit nitong masamang bagay na pag-iilaguin1 ay nanghihina agad2 guiniguinao siya cun minsan2 ang marahil idinaraying nang manga maysaquit ay ang sicmura1 na di man masaquit1 ay tila siquip na bahag-ya na sila macahinga2 marahil nasisira ang canilang ulo4 ,ang tiyan cun minsan ay sungmasaquit1 cun minsan hindi2 ang isinusuca nila ay verde ang color4 ,ang inaiilaguin nang may cataua1i1 dugong totoo cun minsan2 at cun gayo1i1 namamatay sa icatlong arao2 nguni cun minsan ay iba1t1 iba ang color nang inaiilaguin2 ang ihi1 ang lauay1 ang pauis1 pati nang hininga ay mabaho4 ,cun maliuag macalon-oc ang maysaquit ay mapanganib ang caniyang buhay4 ,cun minsan gagaling ang maysaquit pag linabasan sa catauan nang manga butil na marami na puno nang tubig4 ,ang pulso ay munti4 ,cun natutuyo ang dila at nauunat ang tiyan nang maysaquit1 cun nalilio1 nagsisin-oc1 ay namamatay na ualang magaua4 ,datapoua cun baga ungmuunti ang casiquipan nang sicmura at lungmalambot-lambot ang tiyan1 cun nacacatulog-tulog na ang maysaquit1 caalam-alam ay gungmagaling4 #cij4 ,ang gamot na bagay sa saquit na ito1i1 ang timbang calahating saicaualo nang bilin sa nmero #ce1 na cailangang gauin agad2 at nang tumapang pa yaong gamot na yaon1 ay mabuting ihulog yaong bilin sa nmero #ce sa isang tagayang tubig1 na pinaglagaan nang manzanilla4 ,pag nacalalo ang pito ualong oras nang macasuca na ang maysaquit1 ay pupurgahin nang ruibarbo nmero #ea1 at1 pagca pinurga na1i1 cabibig-yan uli ng caunting bejuquillo nmero #ce1 ga dalaua1 tatlong butil na palay ang timbang1 na ihuhulog sa caunting sabao nang sisiu1 na linutong casama nang ugat nang chicoria 7dilang usa7 at cun malaqui ang cahinaan nang maysaquit1 ang tubig na pinaglutuan ng sisiu1 ay doroonan naman nang balat nang tinapay4 ,itong sabao na itinuro co ngayon ay yaon ang iinumin ng maysaquit touing icalauang oras ga calahating taza carami2 mabuti ring painuming macaapat arao-arao ng isang cucharang alac sa misa1 na hindi lubhang matapang4 ,maiguing-maigui dito ang dalandan cahel na guinayat munang boo pati nang balat1 na ang pag-gayat ay manipis2 saca binubudburan nang caunting azcar1 bago busan nang mainit na tubig1 na yao1i1 ang ipaiinom sa maysaquit4 ,ang pagsumpit ay masama sa saquit na ito4 ,ang isa pang mabuting totoo sa ganitong saquit1 ay ang parapit na matapang na turo sa nmero #cf1 sa mga binti4 ,anomang ipainom sa maysaquit ay hindi sucat damihan1 at lulubha siya4 #cia4 ,cun minsan hindi rin nacagagaling sa maysaquit itong lahat na sinabi cong gamot sa prrafong tinalicdan4 ,cun gayon ay mabuti ang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang cahel na hinulugan nang caunting quina 7dita71 bago paculuin nang caunting oras calauon sa apoy at salain sa damit na masinsin4 ,itong tubig na ito ay maisasama sa bilin sa nmero #ce1 cun pinaiinom noon ang maysaquit2 datapoua masamang painuming minsanan ng marami4 #cib4 ,cun ang pag-iilaguin ay malacas na totoo at ang may catauan nanhihina pagcaraca1 ay magaling tapalan sa sicmura1t1 tiyan nang basahan babad sa tubig na pinaglagaan nang dita na dinoroonan nang triacang marami4 ,,cap,,tulo #ff4 ,ang gamot sa hinihica1 na ang tauag nang castila sa saquit na yao1i1 asma4 #cic4 ,itong saquit na hica na cun minsan minamana1 ay doon namamahay sa baga nang tauo4 ,ang nagcacasaquit nang gayon1 ay hindi macahinga nang maloualhati ang caniyang dibdib ay tila siquip2 cungmucumbo ang sicmura1 ang tiyan1 ang dibdib pati nang balicat4 ,ang may cataua1i1 nauuhao1t1 napupuyat1 at ang paghinga niya1i maingay2 ang paghiga nang tihaya ay mahirap sa caniya2 sungmusunod doon ang init1 ang lagnat1 at ang pagquinal nang puso2 ang ihi ay malinao at hindi husay4 ,itong saquit ay lungmalaqui pag ang panahon ay malamig at maulan4 #cid4 ,ang gagauin sa maysaquit1 pag dinaraanan nang hirap1 ay gayon2 palulucluquin sa hihigan2 houag tabilan1 at houag patahanin sa silid na siquip4 ,ang manga dongaua1i1 bubucsan2 masama doon sa tinatahanan nang maysaquit ang apoy2 ang siya1i1 libutin nang maraming tauo4 ,saca1 sangrahang agad1 at cun malaqui ang hirap niya1 ay uul-ing sasangrahan4 ,ito lamang pagsasangra1 ay macacaguinhaua sa caniya1 cun ang pinagmul-an nang saquit ay ang maraming dugo3 caya hindi sucat bayaan yaong pagsasangra1 dahilan sapagca ang pulso ay mahina1 at pag nasangrahan ang may cataua1i1 lalacas ang pulso4 ,bucod dito1i1 susumpitin nang bilin sa nmero #f2 at cun hindi nagcacasiya yaon ay gamitin ang sa nmero #e2 nguni houag damihan ang isusumpit doon1 cundi caunti lamang at parati1 at saca gagauin ang manga ituturo co ngayon4 #cie4 ,cun ang maysaquit ay lungmulurang parati at tila maingay ang loob nang dibdib1 at may masaquit saquit doon1 ang iinumin niya1i1 ang bilin sa nmero #g nmero #ab4 ,touing oras iinumin niya naman ang isang cuchara nang bilin sa nmero #gg4 ,cun baga nahahalatang marami ang sicmura ayon sa aral sa captulo #hh1 ay magaling painumin nang pasuca nmero #cd1 cun hindi ibig nang maysaquit yaon1 ang turo sa nmero #h1 ay na-aari4 ,maigui1 ani ,p4 ,clain1 ang pagnganga nang caunting tabaco1 at lumura muna minsan bago lonoquin ang ibang lauay1 nang macatulog ang may catauan4 #cif4 ,cun ang maysaquit ay nag-uubo at ualang ilinulura2 cun pungmupula ang muc-ha1 at ang ugat nang catauan ay lungmalaqui1 at tila siquip ang caniyang dibdib1 pati nang lalamunan1 ay paiinumin nang bilin sa nmero #ab1 capag sinangrahan na4 ,doon sa oras nang pag-uubo1 ay iinumin niya ang isang cuchara nang turo sa nmero #aj1 nang sa nmero #ag4 ,bucod dito sisipsipin niya ang singao nang mainit na tubig para nang turo sa nmero #ec1 ,magaling ding ibabad ang caniyang paa sa malacucong tubig4 ,ang manga paa naman ay mabuti cuscusin nang basahang tuyo4 ,cun baga nahahalatang hinihica ang may catauan dahil sa pag-urong nang ibang saquit para nang galis1 buni1 piyo1 ay magaling doon ang parapit nmero #cf sa binti sa talampacan ayon sa aral sa captulo #ed4 #cig4 ,pag ang may catauan dinaraanan nang saquit na hica1 ay ilagay siya sa husay captulo #d1 at houag pacanin nang carne nang anomang bagay na mabig-at sa sicmura2 cun totoong hirap ang lagay nang maysaquit1 ay houag pacanin nang anoman4 ,magaling ipainom sa caniya ang bilin sa nmero #a #b4 #cih4 ,bucod sa manga sinabi cong gamot na bagay sa saquit na ito1 ay mabuti gauin ang manga isusunod co dito1 nang houag daanan uli nang hirap ang maysaquit4 ,caya cailangang pacahusayin ang caniyang pagcain at ang pag-inom4 ,masama sa caniya ang lamig at ang guinao4 ,cun malimit lumura ang maysaquit1 ay isama sa quinacain niya ang timbang sa icaualo nang bilin sa nmero #ad4 ,touing umaga1i1 palolonocquin nang tatlong pldoras nmero #gh2 at pagca lon-oc noon1 ay paiinumin tuloy nang dalauang taza nang bilin sa nmero #ab4 ,mabuti ring purgahing maminsan-minsan nang turo sa nmero #ba4 ,nguni cun ang maysaquit na hinihica hindi lungmulura1 ay cailangang sangrahan capag nararamdamang lungmiliuag ang caniyang paghinga1 at saca painuming parati nang isang cuchara nang bilin sa nmero #aj nang suero nmero #ag4 ,,cap,,tulo #fg4 ,ang gamot sa nag-iilaguin nang darag-is1 na yao1i1 pinanganganlan nang castilang pujos4 #cii4 ,ang pag-iilaguin nang darag-is ay cun minsan dala ang ibang manga bagay na pag iilaguin na sinaysay co sa manga captulong natalicdan4 ,cun minsan naman ay dala nang bulati1 na nadoroon sa loob nang bituca1 gaua nang pagsusugat nang pouit1 sapagca ang may cataua1i1 quiniquilmos4 ,caya pagca nacuha1t1 nauala itong manga saquit1 ay nauauala pati nang pag-iilaguin nang darag-is4 ,datapoua cun minsan itong saquit ay ualang casamang iba1 at cun gayon ay cailangan sumpitin ang maysaquit arao-arao ng maquiilan nang bilin sa nmero #e1 magaling sumpitin nang tubig na pinaglagaan nang bituca nang baca manoc4 ,saca tapalan ang tiyan at ang pouit nang basahang babad sa gatas2 cun ualang gatas ang tubig na pinaglagaan nang culutan bulaclac nang alagao ay mabuti rin4 ,ang iinumin ng maysaquit ay ang tubig na pinaglagaan nang isang dacot na bigas palay2 at pupurgahin nang bilin sa nmero #aa sa nmero #bc4 ,,cap,,tulo #fh4 ,ang gamot sa nagcasaquit dahil sa siya1i1 natacot4 #djj4 ,ang manga sangol at ang manga babaying nanganac1 ay marahil magcasaquit dahilan sa pagca sila1i1 natacot4 ,ang sungmusunod sa tacot1 ay ang panginginig nang catauan at ang pagca balisa nang maysaquit1 lalo pa cun ang puso at ang baga ay napacapuno nang dugo4 ,cun minsan nama1i1 sinusubaan1 at nasisira ang bait4 ,cun baga ang may catauan inuurungan nang dating pauis dahilan sa siya1i1 natacot1 cun minsa1i1 dinaraanan ng malauong pag-iilaguin4 ,ang manga babaying nanganac ay namamatay cun minsan capag sila1i1 natacot4 #dja4 ,ang dating ipaiinom sa natacot ay ang malamig na tubig2 datapoua hindi magaling yaon1 sapagca lungmalaqui ang saquit4 ,ang mabuti doo1i1 patahanin sa piling nang maysaquit ang manga tauong caquilala niyang dati2 painumin nang mainit na tubig2 ibabad nang isang oras ang caniyang manga paa hangan tuhod sa malacucong tubig2 at maminsan minsan ay cuscusin ang caniya ring paa nang isang tuyong basahan4 ,cun ang maysaquit ay naghinahon na1 at ang balat ay mainit na1 ay cucumuta1t1 patutuluguin2 at sapagca maiguing mapauisan1 ay painumin muna nang ga dalaua tatlong cucharang alac sa misa nang caunting triaca4 #djb4 ,cun baga mahirap na totoo ang paghinga nang maysaquit1 ay cailangang sangrahan sa camay4 ,itong manga turo co sa dalauang prrafong itong magcasumunod ay yaon ang totoong sucat gauin pati sa nanganac na sinumpong nang tacot1 pati sa manga bata4 ,,cap,,tulo #fi4 ,ang gagauin sa dinaraanan nang anomang bagay na convulsin1 para nang alfereca1 sauan1 etc1 pati nang gagauin sa babaying sinusubaan4 #djc4 ,iba1t1 iba ang inaasal nang manga dinaraanan nang convulsin4 ,cun minsan nanginginig ang boong catauan3 cun minsan tila nalulucso ang manga laman1 cungmiquinal ang muc-ha1 nangingiui ang bibig2 ang manga paa1t1 camay naninigas2 ang bibig ay hindi mabuca1 ang camay cun minsa1i1 quimquim4 ,mayroon namang ibang maysaquit na cungmiquisay at parating balisa1 na hindi mapalagay2 pati nang dila cun minsa1i1 nacacagat at napuputol4 ,itong manga sinabi co ngayon1 di man ang lahat1 ang iba ay marahil maquita doon sa manga maysaquit na tinatamaan nang hangin1 nang frenesi1 sa sinasauan1 na yaong lahat na saquit ay paraparang convulsin din4 ,ang idirito cong isusulat ngayon sa dalauang prrafong magcasunod1 ay mabuting gauin sa anomang bagay na convulsin2 datapoua ang mabuti ay hanapin sa caniyang prrafo yaong manga saquit na yaon4 #djd4 ,ang tauong dinaraanan nang convulsin1 ay masamang gamutin doon sa oras na yaon nang caniyang paghihirap4 ,ang gagauin lamang ay alagaan nang ilan catauo nang houag masactan4 ,magaling namang isoot sa caniyang bibig ang isang pinaca cigarrong damit1 nang houag macagat ang caniyang dila4 ,cun baga malaqui ang pamamaga nang liig1 at mataba ang may catauan1 at ang muc-ha1i1 mapula1 ay mabuti sangrahan sa camay4 #dje4 ,ang maysaquit ay paiinumin nang caunting tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao4 ,ang maigui sa lahat ay ang paglalaga nang isang dacot nang dahon nang cahel sa dalauang tagayang tubig1 at capag naiga na ang calahati1 ay inaalis sa apoy1 at yao1i1 minsanang ipainom sa maysaquit sa umagang-umaga4 ,cun hindi macaguinhaua sa caniya yaon1 ay atuhin ang dahon nang sintoris 7narangitas17 na ilalaga rin para nang guinaua sa dahon nang cahel4 ,cun baga bata ang dinaraanan nang convulsin1 nang suba1 sauan1 alfereca1 ay babasahin mo ang captulo #hf4 ,ang saquit na alfereca1 na ang tauag sa ,maynila doo1i1 taon4 #djf4 ,ang saquit na pinanganganlang taon1 ay marahil dumaan sa manga lalaqui1 sa manga babayi2 marahil namang dumaan sa manga bata pa sa manga matatanda na3 ,ang tauag nang castila sa saquit na ito1i1 alfereca4 #djg4 ,ang may cataua1i1 cun biglang tamaan noong saquit na yaon1 ay sungmisigao at naboboual1 na pagcaraca hindi siya nacacaalam tauo4 ,ang boong catauan niya1 ang ibang manga casangcapan lamang nang cataua1i1 malacas cuminal2 na yao1i1 convulsin1 cun tauaguin nang castila4 ,ang maysaquit ay pagulong-gulong sa banig2 quinig ang caniyang paa1t1 camay pati nang ulo4 ,ang camay ay quimquim1 pinupucpoc niya ang caniya ring dibdib at tiyan1 at parati siyang napapahampas sa sahig4 ,ang balat nang ulo1 ang boong muc-ha ang quilay pati nang pilic mata ay cungmiquibo2 ang mata1i1 gayon din2 ang buhoc ay naninigas2 ang sihang cun minsa1i1 bungmababa1 hangan sa lungmilingsad4 ,ang dila ay lungmalaqui at hungmahaba1 at cun minsa1i1 na-aabot nang ngipin1 at napuputol4 ,ang manga ngipin ay nangangalitngit2 ang ulo cun minsa1i1 touid1 cun minsa1i1 papihit pihit sa magcabicabila4 ,bucod dito1i1 hungmahaloyhoy ang may catauan1 sungmusuca siya1 at napapaihi at napapailaguin4 ,ang manga bituca ay ungmuugong2 ang lauay ay cungmacayat2 ang puso cunmacaba nang malacas1 at ang paghinga ay maingay4 ,ang lahat na ugat ay lungmalaqui1 lalo pa ang sa liig1 sa dila1t1 noo4 ,ang mucha1i1 namamaga1 at pungmupula1 ungmiitim caya2 mayroong lungmalabas na bulang maagquit2 at capag lungmalabas na ang bula ay yaon ang pagtahan nang saquit2 saca ang may cataua1i1 nahihilim1 at pag naguising ay hindi na-aalaman niya ang nangyari4 ,ang pulso1i1 madalas1 at munti cun bago2 saca lungmalacas1 at sa catapusan ng hirap1 ay madalang at mahina4 ,itong mga sinabi co ngayon cun minsan ay hindi dunmaraan ang lahat sa manga inaalfereca1 tinataon1 cundi ang iba lamang4 ,ang gamot doo1i1 gayon4 #djh4 ,ang maysaquit ay ipatitihaya2 sa ilalim nang licod at ulo ay lalag-yan nang damit nang tumaastaas2 alagaan nang ilang catauo ng houag siyang masactan4 ,sa bibig ay sosootan nang isang caputol na damit na marami ang suson1 nang houag macagat ang dila2 boong cataua1i1 cucuscusin nang damit na tuyo2 mabuti sumpitin nang tubig na dinoonan nang asin2 bibigquisan ang manga paa sa ibabao nang tuhod2 at ang manga camay sa ibabao nang sico2 paamoyin nang manga mabaho1 para ng pacpac nang manoc1 balat nang baca1 suca man4 ,cun ang muc-ha nang maysaquit ay ungmiitim1 ga siya1i1 quinacaposcapos na nang paghinga1 ay cailangang sangrahang minsan macalaua sa paa4 ,bucod dito ay painumin nang tubig na malacuco1 na pinaglagaan nang dahon nang cahel1 sintoris 7narangitas7 para nang turo co sa prrafo #dje4 ,pag ang maysaquit nasaol-an1 ay painumin nang caunting alac sa misa cun baga siya1i1 mahina1 at paamoyin naman nang suca4 ,saca siya1i1 tumanong sa marunong na mdico1 na siya1i1 gamutin at nang houag daanan uli noong saquit na masama4 ,ang gamot sa sinasauan1 na yaong saquit na yao1i1 isa rin nang pinanganganlan nang castilang epilepsia1 mal caduco mal de corazn4 ,ang pangalan cun minsan nang tagalog dito1i1 suba2 ang tauag cun minsan doon nama1i1 panhihimatay1 captulo #aa4 #dji4 ,ang manga batang mahihina 7ani ,buchan7 ay marahil daanan nitong saquit na ito4 ,nguni sila1i1 cun lumaqui tumanda1 cun minsa1i1 gagaling2 datapoua pag lumalo sa dalauang pouong taon ang edad nang maysaquit1 ay maliuag gumaling4 ,itong saquit na ito1i1 isa pang bagay na convulsin4 ,cun itong saquit malimit dumaan sa may catauan1 at saca hindi malauon cundi madali1 ay lalo pang maliuag gamutin2 at cun dungmaraan cun natutulog ang maysaquit1 ay masama pa mandin4 #daj4 ,ang nagcacasaquit nang gayong saquit1 ay natatamlay muna1t1 nalilio2 sungmasaquit ang ulo2 ungmuugong ang tayinga4 ,lungmalabo ang pagtingin2 malacas ang cabacaba nang puso1 ang pagtulog ay hindi mahimbing1 at ang paghinga ay mahirap2 ang manga bituca ay napupuno nang hangin2 ang muc-ha ay pungmuputla1 ang manga paa1t1 camay nanglalamig4 ,pag ang may catauan dinaraanan nang hirap ay doon sa oras na yaon mayroong lungmalabas na bula sa bibig1 napapaihi1 at napapailaguin ang maysaquit di man cusa nang caniyang loob2 ang manga hinlaqui nang camay ay pungmipihit2 ang maysaquit ay hindi nacacaalam tauo1 at cun nasasaol-an ay uala siyang namamalayang anoman sa lahat na nangyari4 #daa4 ,itong saquit na ito1i1 dala cun minsan nang gutom1 nang pag-gauang parati nang mahalay1 nang pag-inom nang alac na marami1 dahil sapagca ang maysaquit ay mayroong bulati sa tiyan1 sinisibulan nang ngipin1 sapagca siya1i1 pinalo sa ulo1 natacot1 nahulog sa mataas1 dahil sa siya1i1 sinisibulan nang bucol sa bungo nang ul1 nag-iisip nang manga maliliuag sapagca biglang sinumpong nang malaquing tacot toua galit caya2 cun minsan naman ay dahil sapagca ang may cataua1i1 nalalinan nang bulutong tigdas1 sapagca sala ang pagdaan nang sa panahon1 cun baga babayi4 ,caya maliuag maalaman cun minsan ang dahilang pinangagalingan nitong saquit na ito4 ,cun minsan minamana yaong saquit4 #dab4 ,ang bagay sa sinasauan1 ay ang pagtahan sa maaliualas na lugar1 na hindi natacpan nang bahay cahoy na marami3 masama sa caniya ang pag-inom nang alac1 ang pagcain nang baboy1 manga bunga gulay na may hangin para nang saguing1 patani1 etc4 masama rin ang siya1i1 magalit1 matacot nang malaqui4 ,houag siyang tumingin sa manga malalim na lupa sa manga ilog na matulin ang agos1 na yao1i1 nacacalio at nacacapagdala uli nang saquit4 ,ang gagauin doon sa oras nang pagcacasaquit nang tauo1 ay ang turo sa prrafo #djd at sa #dje4 ,mabuti sa saquit na ito capag nasaol-an na ang may catauan ang polvos nmero #ha1 na iinumin niya sa isang tazang tubig na malacuco cun umaga1 ayon sa turo ni ,linneo4 #dac4 ,saca cailangang pacausisain ang totoong dahilan nang saquit1 at cun nahahalatang nadoroon sa bungo sa utac nang ulo1 cun marugo ang may catauan1 ay cailangang sangrahan pag siya1i1 nasaol-an2 at cun nagcacasaquit dahil sa nauala1t1 inurungan siya nang pauis galis ay gagamutin para nang turo sa captulo #ed4 #dad4 ,cun ang saquit ay dala nang siya1i1 inurungan nang bouan1 cun baga babayi1 gagauin ang bilin sa captulo #gf1 cun baga dahil sa pagsibol nang ngipin1 ay cailangan doon ang pagsumpit at ang baos hangan tuhod sa malacucong tubig2 cun hindi pa natatalo ang saquit1 ay parapitan ang bata nang bilin sa nmero #cf1 sa ibabao nang licod sa pag-itan nang dalauang balicat2 basahin mo ang captulo #hd at #hf4 ,gayon din ang gagauin pag ang tauo1i1 sinasauan dahil sa siya1i1 bubulutungin titicdasin4 #dae4 ,cun baga caya sinasauan ang may catauan sapagca siya1i1 mayroong bulati sa tiyan1 ay gagamutin para nang turo sa captulo #he4 #daf4 ,cun ang saquit ay dala nang cahinaan nang litid nang may catauan ay magaling doon ang quina 7dita7 at ang bacal nmero #ed4 ,ang gagauin sa babaying sinusubaan na yaong saquit na yao1i1 pinanganganlan nang castilang mal de madre4 #dag4 ,itong saquit na ito1i1 maliuag matapatan nang gamot4 ,ang manga babayi malimit daanan nitong hirap na ito1 at lalo pa ang manga mahihina4 ,sarisaring dahilan ang pinangagalingan nang ganitong saquit4 ,ang manga litid nang catauan1 ang sicmura1 ang manga bituca1 ang dugong may calahoc na masama1 ang pag-urong nang sa panahon1 ang di pagpanaog para nang dati1 cun minsan naman ang malaquing tacot galit1 ang pagdadalamhati nang may catauan4 #dah4 ,bagay-bagay ang inaasal nang manga babaying sinusubaan4 ,mayroong tila nalilio lamang1 anaqui natutulog2 datapoua ang hininga ay bahagya na nararamdaman4 ,mayroong iba1 na ualang tahan ang pagquibo1 na hindi mapiguil nang ilang catauo4 ,bago daanan noong saquit na yaon ang babayi1 ay nanglalamig muna cun minsan ang caniyang manga paa1t1 camay1 naghihicab siya1t1 namamanglao4 ,cun minsan naman mayroon siyang nararamdamang matigas sa dacong puson1 na ungmaaquiat cun malauon lauon sa itaas sa sicmura2 na dahil doo1i1 sungmusuca siya cun minsan4 ,saca nagpapatuloy yaong matigas sa lalamunan1 at ang maysaquit ay ga quinacapos nang paghinga1 dungmadalas caya sa dati ang paghinga niya2 ang puso1i1 cungmacabacaba nang malacas1 lungmalabo ang pagtingin1 nalilio ang may catauan at hindi macaringig2 bucod doon ay cungmiquinal cun minsan ang manga casangcapan nang catauan4 #dai4 ,nang masaol-an ang babaying sinusubaan1 ay magaling paamoyin nang manga mabaho gaya nang sunog na pacpac nang manoc1 asafetida 7ingo7 espritu de cuerno de ciervo4 ,ang pagcasangra sa maysaquit ay maigui rin cun siya1i1 malacas matabang totoo2 nguni cun mahina maramdamin ang babayi1 lauon nang panahong siya1i1 marahil daanan nang suba1 ay hindi sucat sangrahan4 ,magaling namang doonan sa talampacan nang tig-isang bato ladrillong mainit1 at cuscusin nang malacas nang mainit na damit ang caniyang paa hangan tuhod1 ang camay1 sampon nang tiyan4 ,datapoua ang mabuti sa lahat ay ibabad ang caniyang paa hangan tuhod sa mainit na tubig1 at lalo pang sucat gauin ito1 cun ang pagdaan nang pagsuba1 ay cun malapit nang panaugan nang bouan ang may catauan4 ,cun baga ang maysaquit ay ilan nang arao na hindi nananabi para nang dati1 ay maigui sumpitin nang tubig na pinaglagaan nang culutan na linag-yan nang caunting asaftida 7ingo72 at pag siya1i1 nacacalon-on na1 ay painumin nang dalauang chucharang tubig na pinagtunauan nang caunting ingo rin4 ,at cun hindi natatalo pa ang saquit1 ay palonoquin ang may catauan nang tubig na pinaglagaan nang dahon nang cahel sintoris para nang turo sa prrafo #dje4 ,maigui ring painumin nang caf1 na sinamahan nang isang cucharang aguardiente1 na yaon ay gagauin pagca inato nang guinaua ang ibang manga turo co ngayon1 at hindi rin natatalo ang saquit4 ,itong manga bagay na sinabi co ngayon ay gagauin sa oras nang paghihirap nang babaying sinusubaan4 ,cun baga hindi nasaol-an ang babayi1 cundi namamatay1 ay gagauin ang bilin sa prrafo #dfj1 maca hindi patay ca totoo ang maysaquit4 ,datapoua nang houag umoli ang saquit1 gagauin ang isusunod co dito ngayon4 #dbj4 ,pag ang babaying sinusubaan ay nasaol-an na1 ay hindi sucat itahan ang pag gamot doon1 at ang saquit ay uuli rin caalamalm1 cundi alisin ang pinacaugat na pinangagalingan noong hirap na yaon4 ,caya ang gagauin sa may cataua1i1 gayon3 ,houag pacanin siya ng marami1 lalo pa cun gab-i4 ,ang pagpambo sa malamig na tubig ay totoong buti doon2 ang pagtahan nang malauon nasa hihigan ay masama4 ,ang bacal para nang bilin sa nmero #ed1 at ang quina 7dita7 nmero #ad1 ay totoong galing sa manga mahihinang babayi1 sa manga sicmurain4 ,cun yaong saquit ay dala nang cainitan nang litid1 palonoquin ang babayi nang isa dalauang pelotillang talamponay na ganga balatong calaqui sa isang cucharang tubig1 ayon sa bilin sa nmero #eg1 at cun minsan siya1i1 macacatulog4 ,na-aari namang isama sa sumpit ang isa dalauang pelotillang talamponay1 cun aayao inumin yaon nang babayi4 ,datapoua cun ang may catauan ay totoong nagsasaquit nang pag-gaua1 lalo pa cun hindi tungmatahan nang pananahi1 paghabi1 pagdurugtong nang abac1 at saca sungmasala siya sa oras nang pagcain1 at nagugutom1 ay houag siyang umasang gagaling4 ,cun hindi mangyaring tumahan nang pag-gaua1 ang bagay sa may catauan ay manaog siya sa lupa nang caunting oras cun umaga at cun hapon1 at siya i1 magtanim nang anomang damo doon1 na caniyang aalagaan1 at yaon lamang gauang yao1i1 macacaualauala nang caniyang masamang damdam nang catauan4 #dba4 ,cun baga marumi ang sicmura nang maysaquit1 ay cailangang pasucahin nang mahinang pasuca1 nmero #ce2 at cun hindi manabi para nang dati1 ay houag pacanin nang marami2 at painumin siyang maminsan-minsan nang caunting ruibarbo man1 nmero #hb4 ,nota4 ,cun minsan ang babayi1 at gayon din ang lalaqui1 sinusubaan dahilan sa manga sinasaysay sa captulo #gd4 ,caya cailangang basahin yaon1 pati nang manga prrafong magcasumunod doon4 ,ang gamot sa babaying namamanghid ang caniyang paa1 camay ang ibang casangcapan nang catauan1 na ang tauag nang castila sa gayong saquit ay calambre histrico4 #dbb4 ,ang manga babaying maramdamin mahina1 ay malimit daanan nang pamamanghid nang paa1 camay nang ibang casangcapan nang catauan1 lalo pa cun sila1i1 nahihiga4 ,ang magaling sa gayong saquit ay ang parapit nmero #cf4 ,cun minsan mauauala rin ang saquit1 pag bausan arao-arao ang may catauan hangan tuhod sa malacucong tubig4 ,mayroon namang pamamanghid nang paa1 na siyang cusang nauauala capag binigquisan yaong maysaquit na casangcapan4 ,cun baga yaong maysaquit na yao1i1 dala nang manga maruruming nadoroon sa sicmura bituca1 ay mabuti doon ang quina 7dita74 ,ang gamot sa biglang dinaraanan nang hindi macahinga1 sa quinacapos nang paghinga1 na ang tauag nang castila sa gayong saquit ay sofocacin4 #dbc4 ,tatlong dahilan ang pinagmumulan nitong saquit na ito4 ,ang isa1i1 ang manga litid nang baga cun ungmiinit cungmiquinal4 ,ang icalaua1i1 cun mayroong maraming dugo1 doon din sa baga nang may catauan4 ,ang icatlo ay ang manga malagquit na tungmatahan sa baga rin4 #dbd4 ,cun ungmiinit1 ga nangungurong ang manga litid nang baga1 na dahil doo1i1 hindi macahinga ang may catauan1 ay mauaualang cusa ang caniyang saquit di man siya gamutin1 cun paamuyin nang mabaho1 para nang sinunog na pacpac nang manoc ingo4 #dbe4 ,cun minsan dinaraanan ang maysaquit nang hindi macahinga dahil sa napacapuno nang dugo ang caniyang baga1 na caya na-aalaman yaon1 ay sapagca ang pagdaan nang saquit ay capag siya1i1 nahihirapan nang pag-gaua nang anoman1 sapagca siya1i1 mataba1t1 malacas cumain1 marami ang iniinom na alac1 at ang pulso doon sa oras nang saquit1 ay matigas at malacas1 at mapula ang muc-ha4 ,ang gagauin doon sa gayon1 ay sasangragan sa camay2 sumpitin ng malimit at painuming parati nang bilin sa nmero #a2 itong painom ay sasamahan nang salitre1 timbang saicapat sa tatlong tagayan4 ,magaling doon naman ang pagsipsip nang singao nang suca1 para nang turo sa nmero #ec4 #dbf4 ,cun baga caya hindi macahinga ang maysaquit1 ay dahil sa mayroong naninicquit na manga malalagquit doon sa caniyang baga1 na caya nahahalatang gayon1 ay sapagca siya1i1 dating masasactin1 mahina1 hicain siya1 nananab-ang ang pagcain1 ang quinacain niya ay ang manga ualang sustancia1 siya1i1 ungmiinom na parati nang mainit na tubig1 at bucod dito ang caniyang pulso1i1 munti malambot1 at siya1i1 namumutla2 ang gagauin doo1i1 gayon4 #dbg4 ,touing calahating oras ay painumin ang maysaquit nang bilin sa nmero #h1 ga isang cuchara carami ang isang inom4 ,painumin din nang marami nang turo sa nmero #ab4 ,parapitan sa manga binti nang bilin sa nmero #cf4 ,ang pagsasangra doon cun minsan ay cailangan1 cun ang maysaquit ay mataba niyong hindi pa siya dinaraanan nang hindi macahinga1 at cun ang pulso1i1 malacas at puno4 ,magaling namang sumpitin4 ,cun baga yaong bilin sa nmero #h ay uala1 ang gagauin ay gayon3 ,bumayo ca nang isang lasona dalaua caya sa isang babay-ang hindi tangso2 pagcabayo na ay iyong bus-an nang mainit na suca1 bago salain1 at pigain sa sinamay lienzo2 pagca yari na yao1i1 samahan mo nang isang gayon ding pulot1 at yaon ang ipainom sa maysaquit1 ga isang cuchara carami touing calahating oras4 ,itong gamot ay totoong buti2 at ang isa pa1i1 ualang liuag gauin4 ,,cap,,tulo #gj4 ,ang saquit na frenes1 na yao1i1 saquit nang utac nang ulo nang tauo1 na dahil doon ay nasisira ang bait ang maysaquit1 na tila bungmabagsic4 #dbh4 ,itong saquit na ito1 ay ang pagiinit ang pamamaga nang utac nang ulo nang tauo1 at marahil nacacasama nang manga lagnat na maningas buloc sucab2 datapoua cun minsan ang frenes ay ualang casamang saquit na iba4 ,ang dinaraanan nang frenes ay nalalagnat2 nasisira ang bait2 sungmasama ang loob niya1 pati nang pagtingin1 na dahil doo1i1 anaqui bungmabagsic2 ang pulso1i1 matigas1 mapula ang muc-ha1 ang bibig ay tuyo2 hindi macatulog siya nang mahimbing2 sa ilong mayroong tungmutulong tubig2 mayroon namang tungmitiboc nang malacas doon din sa quibotquibotan at sa liig2 ang maysaquit ay hindi nauuhao1 baga man tuyo ang caniyang dila4 #dbi4 ,ang pinagmumul-an nitong saquit na ito1i1 ang maraming dugo2 ang dugong malabnao na lubha1 na yao1i1 dala nang cabataan1 sapagca inaarauan ang may catauan1 ungmiinom nang alac1 cun macacain siya nang manga mainit1 para nang luya1 pimienta1 dahil sa siya1i1 inuurungan nang panahon1 cun baga babayi1 cun manganac at hindi siya linabsan nang ugaling lungmalabas na dugo sa mga babaying nanganganac1 dahil sa napuyat ang may catauan1 totoong nagsaquit siyang gumaua1 nag-isip nang manga maliuag2 sapagca namamanglao1 nasactan siya sa ulo1 at tinapalan nang malamig4 #dcj4 ,ang gamt sa frenes ay gayon3 ,ang maysaquit ay houag lilibutin ng maraming tauo4 ,ang ipaiinom sa caniya ay ang bilin sa nmero #a1 sa nmero #aj1 sa nmero #ag4 ,bucod dito1i1 cailangang sangrahan sa camay1 at cunan nang maraming dugo1 cun malacas ang may catauan2 nguni cun mahina na siya1 ang totoong buti doo1i1 ang pacaptan sa linta ang mga quibotquibotan2 ang isa pang nacacaginhauang agad sa maysaquit1 ay ang pagbabalingoyngoy2 caya cailangang sootan ang ilong ng maysaquit1 nang ilang buhoc nang cabayo at guilaogauin1 hangan tumulo ang dugo2 magaling namang pacapitan sa linta doon sa pouitan4 ,bucod dito1i1 susumpitin1 at ang paa1i1 babausan sa malacucong tubig at tatapalang parati 7ang mga paa rin7 nang tinapay nadurog na binasa nang gatas4 ,ang ulo ay cailangan namang ahitin4 ,cun ang maysaquit ay inuurungan nang bouan1 hindi siya dinaraanan nang ugaling dungmaraan sa mga nanganganac na babayi1 biglang naual-an ang maysaquit nang galis buni hindi sungmasago ang fuente 7cun baga may fuente71 at dahil sa mga ganito1i1 nagcasaquit nang frenesi ang may catauan1 ay cailangang basahin nang mangagamot dito sa librong ito ang cabagayang gagauin doon sa gayong mga saquit1 at siya ang susundin agad4 ,cun ang saquit hindi nauauala1 at hindi rin namamatay ang may catauan1 caalamalam boong buhay sira ang caniyang ulo4 ,,cap,,tulo #ga4 ,ang gamot sa nacalon-oc nang lason4 #dca4 ,cun mayroon tauong nacacain ng anomang bagay na lason1 para nang talamponay cabuti1 bunga nang tuba1 camaisa pepita ni san ,ignacio1 iba cayang damong masama1 ang gagauin doo1i1 gayon4 ,ang maysaquit ay paiinumin nang maraming malacucong tubig na sinamahan nang caunting asin azucar1 at pagcaraca1i1 pasucahin nang maraming tubig at langis1 nang bilin sa numero #cd #ce4 ,pag nacasuca na ang may catauan1 saca painomin pa nang maraming tubig na linahucan nang pulot azucar2 itong tubig na ito1i1 lalag-yan din nang maraming suca2 bucod dito1i1 susumpiting parati ang maysaquit nang gatas na may casamang langis4 ,cun minsan ang maysaquit ay nahihilim na parati1 na dahil doo1i1 cailangang parapitan sa paa at camay nang bilin sa numero #cf1 lalo pa cun ang caniyang linon-oc ay ang opio ang talampunay na yao1i1 catulad nang opio2 cun gayon ay cailangan namang sangrahan agad ang maysaquit1 at gauin doon ang manga turo sa prrafo #aja1 gaya nang sa nagcacasaquit nang apoplega4 ,cun baga caya nagcacasaquit ang tauo1i1 dahilan sa siya1i1 pinurga pinasuca nang purgang matapang pasuca ay gagamutin para nang turo sa prrafo #dde4 ,,cap,,tulo #gb4 ,ang saquit na pasmo na yao1i1 catulad nang perlesa4 #dcb4 ,pinanganganlang pasmo perlesa yaong saquit na yaon1 na marahil dumaan sa nagtatahan dito sa ,filipinas4 ,yaong saquit capag tumama sa puso1 sa baga ay mamamatay ang may catauan2 cun sa sicmura1 sa manga bituca sa pantog nang ihi1 ay mapanganib din ang buhay nang tauo2 at cun ang muc-ha ang napasma1 ay masama ring saquit1 sapagca yaong gayo1i1 sa manga utac nang ulo nangagaling1 at cun ang muc-ha1i1 lungmalamig at cungmucupis1 cun ang maysaquit ay nacacalimot-limot na1 ay maliuag mauala yaong saquit4 ,itong saquit na ito cun minsan sungmusunod naman sa tama nang hangin mal de viento4 #dcc4 ,yaong casangcapan nang catauan na tinatamaan nang perlesia pasmo ay hindi nacararamdam at cun minsan hindi maiquibo4 ,ang pinagmumul-an nitong saquit1 ay iba1t1 ibang dahilan4 ,ang pag-inom nang maraming alac hangan nalalasing ang may catauan1 ang manga sugat sa ulo at sa loob nang gulugod1 ang hanging malamig cun ungmuulan1 ang pagliban nang ugaling pag-ihi pananabi2 ang pagtahang parati na ualang gaua1 ang pag-inom nang malimit nang cha1 cafe etc41 ang manga sugat sa litid1 ang singao na masama na nangagaling sa lupa1 at ang iba pa4 #dcd4 ,cun baga batang tauo ang nagcacasaquit noong saquit na pasmo1 at ang catauan noon ay magaling1 at siya1i1 mataba1 gamutin para nang dinaraanan nang apoplegang dala nang cainitan nang dugo1 parrafo #aja2 sa macatouid1 sasangrahan1 susumpitin1 at pupurgahin para nang turo doon4 #dce4 ,datapoua ang manga mahihinang tauo1 ang manga matatanda na1 cun dinaraanan nitong saquit na pasmo1 ay houag gamutin nang gayon1 cundi para nang isusunod co dito4 ,cuscusin1 hilutin nang camay ang casangcapang masaquit nang catauan4 ,ang parapit nmero #cf1 ay maigui rin4 ,datapoua cun hindi pungmapayag ang may catauan doon1 cun ang saquit ay nadoroon sa muc-ha1 ay hilutin arao-arao yaong masaquit nang alac na pinag-tunauan nang caunting ingo1 ayon sa turo nang ,p4 ,clain1 at sumpitin tuloy ang maysaquit4 ,ang pag-inom nang tubig na linag-yan nang polvos nang ugat nang ,malungay1 ay mabuti sa saquit na yaon4 ,ang ugat ay pinatutuyo muna sa arao sa apoy man1 bago bayuhin4 ,ang pasuca nmero #ce 7ani ,buchan7 ay totoong buti cun nacacayanan nang catauan nang maysaquit at cun ang canyang pasmo1 ay para nang sinabi co dito rin sa prrafong ito4 ,cun hindi pumayag ang maysaquit doon sa pasuca nang nmero #ce ay na-aari ang pasuca nang malacucong tubig na sinamahan nang langis1 azcar at suca4 ,maigui naman doon ang manga bagay na nagpapabahin para nang polvos nang tabaco1 etc4 ,bucod dito ang maysaquit ay mag-iingat sa ulan sa hamog1 at sa calamigan nang panahon4 ,nota4 ,sa saquit na pasmo ang totoong galing na gamot1 ay ang talbos ang dahon isang cahel na ilalaga sa tubig1 at itong tubig na ito ay ipaiinom touing umaga sa maysaquit ayon sa turo sa prrafo #dje4 ,magaling din ang pag-inom na maminsan-minsan nang calahating tazang tubig na hinulugan nang calahating cucharang buto nang mostaza4 ,,cap,,tulo #gc4 ,ang saquit na ictericia na iquinapaninilao nang mata nang tauo4 #dcf4 ,itong saquit na ito1i1 dala nang apdo1 na hindi husay na para nang dati1 cun sungmusucal ang manga dinaraanan noon4 ,sa saquit na ictericia ang puti nang mata at ang boong catauan cun minsan ay dungmidilao1 pati nang ihi madilao rin1 at nacacamancha sa manga damit na maputi4 ,ang maysaquit ay nananab-ang nang pagcain at mapait ang caniyang bibig4 ,ang iniilaguin niya ay maputi maitim1 at cun minsa1i1 sungmusuca siya naman nang madilao4 ,ang manga sangol capag hindi iniilaguin nila yaong unang duming ugaling ilaguin nang manga batang bagong panganac1 ay marahil magcasaquit nitong ganitong saquit4 ,ang manga babaying buntis ay gayon din4 ,ang manga dalaga1i1 dinaraanan naman noon ding saquit na yao2 pati ang quinagat nang ahas asong ol-ol4 #dcg4 ,cun ang saquit nang ictericia ay sungmusunod sa pagsintac sa atay1 sa purga pasucang matapang sa paglon-oc nang lason1 sa pamamanglao1 sa tacot galit na malaqui1 sa clico bilioso prrafo #cfd1 ang maysaquit ay ilagay sa husay nang maysaquit na magaling-galing na captulo #e1 at macaapat maghapon paiinumin nang bilin sa nmero #bj4 ,susumpitin siya nang malimit nang bilin sa nmero #e4 ,ang iinumin niyang parati ay ang turo sa nmero #a #b2 at touing icatlong arao pupurgahin nang bilin sa nmero #dg4 ,datapoua cun yaong saquit ay sungmusunod sa lagnat na pangiqui1 sa ibang saquit na malaqui1 ang may cataua1i1 pupurgahin nang malimit nang bilin sa nmero #dg1 at paiinumin nang sa nmero #c4 ,cun babayi ang nagcacasaquit nang-saquit na ictericia opilacin dahilan sa hindi husay ang pagpanaog nang sa bouan1 at hindi siya buntis1 ay basahin mo ang captulo #gf1 at sundin ang manga turo doon4 #dch4 ,cun minsan iba ang punong pinagmumul-an nang ictericia2 sa macatouid cun sungmusucal ang manga dinaraanan nang apdo nang tauo4 ,cun gayo1i1 ang atay tungmitigas1 tila may sungmasaquit doon1 lalo pa cun bagong nacacain1 cun siya1i1 napagal nang pag-gaua nang anomang mabig-at na gaua2 ang isa pa roon ay hindi maihiga niya ang canang taguiliran2 nananab-ang siya nang pagcain1 at mapait ang bibig4 ,cun gayon ang icterecia1 ay maliuag mauala4 ,nguni ang gagauin sa ganoong maysaquit1 ay gayon3 ,sasangrahang minsan ang maysaquit1 macalaua1 cun siya1i1 mataba1t1 marugo4 ,paiinumin siya namang parati nang suero nmero #ag1 ,palolonoquin nang pldoras nmero #ah1 at paiinumin naman nang sa nmero #bd4 ,bucod dito1i1 pupurgahin siya nang turo sa nmero #dg4 ,maigui rin doon ang bilin sa nmero #ga4 ,,cap,,tulo #gd4 ,ang gagauin sa tauong sinusubaan na ang pangalan nang castila sa gayong saquit ay desmayo4 #dci4 ,ang manga tauong sinusubaan1 nadedesmayo1 ay iba1t1 iba ang inaasal nila4 ,mayroong nacacaalam tauo1 hindi lamang macapag-uica1 na yao1i1 marahil dumaan sa manga babayi4 ,ang pulso doon ay hindi lubhang nag-iiba2 ang pangalan nang castila doo1i1 deliquio4 ,cun ang may catauan hindi nacacaramdam at hindi rin nacacaalam tauo1 at totoong hina nang pulso1 ang tauag nang castila doo1i1 sncope1 na yaon ang icalauang pinaca grado nang desmayo4 ,datapoua cun ang maysaquit ay tila bangcay1 na malamig ang caniyang catauan1 at hindi nararamdaman ang pulso pati nang hininga1 ang pangalan doon nang castila ay asfxia1 na yao1i1 ang icatlong grado nang desmayo4 ,ang tauag nang tagalog dito cun minsan ay panhihimatay4 ,ang manga punong pinagmumul-an nang manga desmayo ay anim4 ,ang isa1i1 ang dugong marami4 ,ang icalaua1i1 ang cahinaan nang may catauan1 na siya ang ugaling dahilan4 ,ang icatlo1i1 ang sicmura cun marumi4 ,ang icapat ang manga litid4 ,ang icalima ang galit1 tacot1 ang pamamanglao na malaqui4 ,ang icanim1 ay ang ibang manga saquit1 na cun minsan ay magcasama nang desmayo4 ,ang gagauin sa sinusubaan1 nadedesmayo dahil sa siya1i1 marugo4 #ddj4 ,caya nahahalata1 na ang maraming dugo ang nagdadala nang desmayo1 sapagca ang may cataua1i1 malacas at mataba4 ,ang pagtama nang saquit ay pagca siya1i1 nacacain nang manga maiinit1 nacainom nang alac1 aguardiente1 caf1 mainit na ch2 sapagca siya1i1 inarauan1 napatahan sa mainit na lugar1 cun siya1i1 nagsaquit gumaua nag-iisip nang maliuag1 at bucod doon1 ay namumula namamantal ang caniyang muc-ha4 ,ito ring manga dahilan ay pinagmumul-an naman nang pagquinal nang catauan nang tauo1 na cun minsan sungmusunod cun minsan sinusundan nang suba desmayo4 #dda4 ,ang gamot sa sinusubaan dahilan doon1 ay ang suca1 na ang calahating bahagui ay tubig na malacuco1 na ipa-aamoy sa maysaquit2 ang noo1 ang quibotquibotan1 at ang galang-galangan nang camay niya1 ay babasain noon ding sucang tinubigan2 at painumin siya naman nang dalaua1 tatlong lag-oc nang suca rin1 na ang tubig ay marami sa calahati4 ,cun hindi nasasaol-an pa ang maysaquit1 nang macalalo ang saicapat na bahagui nang isang oras1 ay sasangrahan sa camay4 ,pagca sangra na1 ay maigui sumpiting minsan1 at touing calahating oras paiinumin nang isang tazang tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao1 na sinasamahan nang caunting azcar at suca4 ,nota4 ,cun babayi ang sinusubaan dahil sa siya1i1 marugo1 ganito rin ang pag-gamot doon4 ,nota4 ,ang bagay sa tauong marahil madesmayo dahil sa siya1i1 marugo nang houag umoli ang saquit1 ay ang pag-inom cun umaga1t1 cun hapon nang bilin sa nmero #bj1 pati nang sa nmero #a2 ang pagcain nang canin1 gulay at tubig lamang2 at maminsan minsan ang baos hangan tuhod sa tubig na malacuco2 bucod dito1i1 magaling ang siya1i1 lumacad na parati at houag habaan ang tulog4 ,ito1i1 gagauin niya capag nararamdamang dungmarami uli ang caniyang dugo4 ,ang gagauin sa tauong sinusubaan1 lalaqui ma1t1 babayi man1 dahil sa cahinaan nang catauan1 para nang manga babaying nanganganac1 dahil sa nahanaan nang gutom1 nang pagbabalingoyngoy1 pag-iilaguin nang malacas1 dahil sa pinurga pinasuca nang matapang na pamurga pasuca1 dahilan sa manga maruming nadoroon sa sicmura4 #ddb4 ,ang saquit na suba dahil sa cahinaan nang catauan nang tauo1 ay hung mahalili1 sungmasabay cun minsan sa pag-iilaguin nang malacas1 sa pagbabalingoyngoy1 sa pagpauis1 sa malimit na pag-gaua nang mahalay1 sa pagcapuyat1 sa malauong pananab-ang nang pagcain2 sapagca ang manga ganito1i1 paraparang totoong nacacahina sa catauan4 #ddc4 ,ang gagauin sa nadedesmayo nahanaan dahil sa siya1i1 linabasan nang maraming dugo sa ilong1 ay aquing sinabi na sa captulo #db2 siya ang sundin4 ,datapoua cun ang dahilan nang saquit na suba ay ang ibang manga sinaysay co sa prrafong sinundan nito1 ay ganoon ang paraan nang pag-gamot4 ,ang maysaquit ay quinucumutan2 quinucuscos nang mainit na damit ang boong catauan niya1 at cun mayroong tali sa catauan ay quinacalag2 pina-aamoy nang ruda1 sambong romero1 yerba buena2 pinalolon-oc nang ilang capatac nang aguardiente1 alac na linahucan nang caunting tubig4 ,ang alac sa misa na sinamahan nang azcar at canela1 cun paculuin sa apoy1 at saca ipainom sa maysaquit1 ay totoong galing na cordial doon2 lalag-yan naman sa sicmura nang isang damit na babad sa alac sa misa na pinaglagaan nang romero1 sambong1 sa ibang damong mabango4 ,pagca ang maysaquit ay nacacalon-oc na1 ay big-yan nang sabao na hinulugan nang isang pula nang itlog1 pacanin caya nang isang sopas na tinapay1 broas na babad sa alac na binudburan din nang caunting azcar at canela4 #ddd4 ,ang sinusubaan dahil sa siya1i1 nasangrahan1 ay hindi cailangang gamutin1 at mauauala pagcaraca yaon1 capag siya1i1 humiga1 cun paamuyin nan suca1 at painumin nang caunting suca rin1 na may calahoc na tubig4 #dde4 ,cun baga caya sinusubaan ang tauo1i1 sapagca siya1i1 pinurga1 pinasuca nang totoong tapang na pamurga1 pasuca1 ay paiinumin siya nang langis sa castila1 big-yan nang azcar2 maigui rin1 ang gatas ang tubig na pinaglagaan nang palay1 para nang guinaua sa nacalon-oc nang lason1 captulo #ga4 ,bucod doo1i1 susumpitin nang tubig na pinaglagaan nang culutan1 na sinamahan nang langis at pula nang itlog nang manoc4 ,cun bago malubha1 mahirap ang lagay nang maysaquit1 ay mabuti sangrahan4 ,datapoua cun ang maysaquit hindi nag-iilaguin1 cundi sungmusuca lamang1 ay lilimitan ang pagsumpit houag lamang lag-yan nang pula nang itlog4 ,magaling ding pambohan ang maysaquit sa malacucong tubig4 ,basahin mo ang prrafo #eag4 #ddf4 ,ang manga babayi marahil subaan madesmayo pagca sila1i1 nacapanganac1 at lalo pa cun binusan nang maraming dugo4 ,ang gagauin doon ay sundin ang aral sa captulo #gi1 at sa captulo #hj1 at cun gayon bihirang babayi ang magcacasaquit noong gayong saquit4 ,maigui ring paamuyin nang suca4 #ddg4 ,ang tauong sinusubaan dahilan sa manga maruruming nadoroon sa caniyang sicmura1 mabuti paamuyin nang anomang matapang na amoy1 at painumin ng tubig na malacuco1 na pinaglagaan nang manzanilla sambong bulaclac nang alagao4 ,pag nasaol-an ang maysaquit ay big-yan ilang arao cun umaga nang bilin sa nmero #ch4 ,ang gagauin sa tauong sinusubaan nadedesmayo dahilan sa mayroong saquit sa caniyang manga litid4 #ddh4 ,ang saquit na suba dahilan sapagca mayroong saquit sa manga litid1 ay siyang cusang nauauala1 capag pinapaypayan ang may catauan at pina-aamoy nang mga mabaho4 ,mabuti ring atuhing basain ng tubig na malamig na sinucaan ang noo1 pati nang quibotquibotan nang maysaquit4 ,dito rin nauucol ang saquit na marahil dumaan sa manga babayi1 na pinanganganlan namang suba na sinaysay co na sa prrafo #dag4 #ddi4 ,ang nadedesmayo dahil sa mayroong saquit sa caniyang litid1 ay cailangang lumacad na parati magpasial1 lalo pa cun umaga4 ,ang purga1 ang pagsasangra1 ang mahabang tulog1 at ang di pagpanaog sa bahay ay pauang masama sa caniya4 ,nota4 ,cun babayi1 ang sinusubaan dahil sa mayroon siyang saquit sa caniyang manga litid ay gagamutin para nang turo doon sa prrafo #dai at sa #dbj4 ,ang gamot sa tauong sinusubaan nadedesmayo dahil sa siya1i1 natacot1 namanglao1 nagalit4 #dej4 ,ang nagcacasaquit dahil sa siya1i1 natacot1 ay gagamutin para nang turo co sa captulo #fh4 #dea4 ,ang tauong sinumpong ng galit1 nang pamamanglao1 at nadesmayo dahilan doon1 ay paamoyin siya nang suca1 at paiinumin ng malimit nang tubig na malacuco1 na pinaglagaan ng balat nang dalandan dayap4 ,pag nasaol-an ang maysaquit ay painumin nang limonada nmero #cc1 at sumpitin nang bilin sa nmero #e4 ,cun ang maysaquit ay dungmoroual na parati1 at mapait ang bibig niya1 at yaong manga bagay na yaon ay hindi iuala nang limonada1t1 nang pagsumpit1 ay big-yan nang sa nmero #bc nang sa #bd4 ,masama roon ang pasuca4 ,nota4 ,cun babayi ang sinusubaan dahil sa siya1i1 natacot1 ay gagamutin ayon sa turo sa prrafo #dai at sa #dbj1 para nang turo sa prrafo #dja4 ,ang gagauin sa lalaqui na babayi cun nagcacasaquit nang malaquing saquit1 at tuloy sinusubaan nadedesmayo4 #deb4 ,ang desmayo cun sungmasama sa ibang manga saquit1 ay masama4 ,ang nagcacasaquit nang lagnat na buloc1 caya siya nadedesmayo sinusubaan1 sapagca marumi ang sicmura1 at capag siya1i1 nacapag-ilaguin nacasuca1 ay nauauala ang desmayo4 ,ang nagcacasaquit nang lagnat na sucab cun baga dinaraanan nang desmayo ay masama rin4 ,ang bagay doon sa oras na yaon ay ang suca na ipalolon-oc sa maysaquit1 at cun masaol-an ay mabuti painomin nang maraming limonada1 nmero #cc4 #dec4 ,ang manga desmayong sungmusunod sa pag-iilaguin1 sa pagsuca nang marami1 sa paglabas ng maraming dugo ay isa rin nang desmayong dala nang cahinaan nang catauan1 na sinaysay co na sa prrafo #ddb2 at sa apat na magcasumonod doon4 #ded4 ,ang mayroong sibol sa loob nang catauan ay malimit subaan4 ,ang suca1i1 maigui roon2 datapoua marahil mamatay sa oras na yaon4 #dee4 ,ang tauong sinusubaan pagca nacaraan ungmunti ang lagnat1 ay magaling painumin nang isang cucharang alac sa castila na linahocan nang isang gayong tubig4 ,ang matandang tauo na dinaraanan nang desmayo na hindi naalaman ang dahilan1 ay masama1 at caalamalam mamamatay4 ,nota4 ,bucod dito sa manga saquit na suba desmayong sinaysay co sa loob nitong boong captulong ito1i1 mayroong isa pang bagay na pinanganganlan ding suba nang tagalog 7sa uicang castila1i1 epilepsia72 ang gamot doon iyong hanapin sa prrafo #dji at sa manga sungmosunod doon4 ,,cap,,tulo #ge4 ,ang manga gagauin sa maysaquit na ualang pulso1 at hindi rin hungmihinga1 na cun tingnan1 anaqui bangcay4 #def4 ,mayroong tauo cun minsan1 na cun tingnan ay tila patay1 sapagca ang pulso at ang hininga ay nauauala1 at hindi rin nacacaramdam4 ,caya cun mapalibing cun minsa1i1 buhay4 ,ang namamatay nang biglang pagcamatay1 na hindi na-aalaman ang dahilan1 ang nalunod sa tubig1 ang natamaan nang culog1 ang babaying sinusubaan1 pati nang namamatay nang biglang pagcamatay nang macapanganac siya1 ang nagbicti ang binitay1 at ang iba pang sasabihin co sa manga prrafong isusunod dito1 ay hindi sucat ilibing hangan di maramdamang mabaho baho na ang catauan4 ,yaong manga caauaauang tauong gayon1 cun minsan ay nasasaol-an nang buhay1 7cun baga hindi totoong patay7 capag masipag at hindi pabaya ang caniyang manga casama sa bahay4 ,ang manga guinagaua sa manga gayon ay ualang liuag4 ,itutuloy lamang nang malauong panahon 7ga apat1 lima1 anim na oras calauon72 at cun hindi rin nasasaol-an nang buhay ang tauo1 ay pabayaan na4 ,alin mang tauo1 babayi man1 cun marunong dunong magpaanyo ay macacagamot doon sa tila patay4 ,ang manga gagauin doon ay ituturo co sa manga isusunod ditong prrafo4 ,ang gagauin sa nalunod sa tubig1 na tila bangcay cun tingnan4 #deg4 ,ang tauong nalunod sa tubig1 maitim nang totoo1 namamaga man ang caniyang muc-ha1 cun minsan masasaol-an nang buhay1 capag ang pagtahan niya sa tubig ay hindi lumalo sa anim pitong oras4 ,sa hindi lubhang nalauon sa tubig ay bihira ang di nasasaol-an nang buhay4 ,ang gagauin doo1i1 gayon3 ,pagca nahango na sa tubig ang nalunod na tauo1 ay dadalhin sa lugar na tuyo2 huhuboan doon nang damit2 ipahihiga doon nang pataguilid1 at doroonan nang unan sa ilalim nang ulo1 cucuscusin ang boong catauan niya nang malacas nang manga damit na tuyo1 na idinadarang sa apoy1 upan din masaol-an nang init ang catauan4 ,cun mayroong aguardiente alac na matapang sa niyog ay maigui ibabad doon ang manga damit na panguscos4 ,mabuti namang ilapit lapit sa apoy ang tila patay cun guinagaua itong manga turo co ngayon4 ,magaling ding ibaon hangan liig sa buhangin cun baga mainit ang arao4 ,pagcayari na itong manga sinabi co ngayon1 ay cailangang baguhin ang lagay nang catauan nang nalunod1 houag lamang ilagay nang patihaya4 ,saca hihipang parati nang malacas sa ilong sa bibig4 ,ang isang munting caputol na caua-yan1 ay magagauang panhihip2 nguni cun hihipan sa ilong ay cailangang tacpan nang camay yaong cabilang butas nang ilong1 pati nang bibig2 cun sa bibig hihipan ay tatacpan naman ang ilong4 ,caya guinagaua ito1i1 nang magpatuloy ang hangin sa baga nang nalunod4 ,bucod dito ang isa pang totoong cailangang gauin sa tila patay1 ay ang pagsumpit nang usoc nang tabaco2 ang paraan nang pagsumpit doo1i1 ualang liuag4 ,magpatay capagcaraca nang isang manoc na malaqui1 at ang caniyang buche1 ay linising maigui4 ,maghanda ca naman nang dalauang cauayang mumunti1 na isosoot doon sa dalauang butas nang buche nang manoc4 ,ang dulo nang isang cauayan ay ipapasoc sa pouit nang nalunod2 pagcayari na ito1i1 omip-ip ca nang tabaco1 at ang usoc ay iyong paraanin doon sa cauayan patuloy sa pantog buche nang manoc1 na pipisilin mo nang mapatungo sa loob nang catauan nang tauo4 ,itong ganitong pagsumpit nang usoc nang tabaco ay gagauin nang mahabang panahon hangan sa masaol-an nang buhay ang tila patay4 ,cung yaong manga sinabi co ay itinuloy na hangan sa apat1 lima1 anim na oras1 at hindi nasasaol-an nang buhay ang tauo1 ay maitatahan na ang pag-gamot1 at caalamalam patay na totoo ang tauo4 ,datapoua cun baga siya1i1 nasaol-an nang buhay at hungmihinga na1 ay maigui palonoquin nang ilang capatac na aguardiente1 alac na matapang na tinubigan1 at cun baga nacacasagui na yaon sa lalamunan1 ay big-yan pa nang isang cucharang ualang calahoc ,itong lahat na itinuro co ngayon ay totoong buti4 ,ang gaua nang iba doon sa nalunod sa tubig ay canilang ibinibitin nang pataob2 datapoua1i1 masama yaon at macacamatay bagcus sa nalunod4 ,ang gagauin sa tila patay1 dahil sa siya1i1 natamaan nang lintic1 inarauan1 nainitan nang apoy1 nausucan1 sapagca mayroon siyang inamoy na may amoy na1 matapang para nang alcanfr1 luya1 pimienta1 almizcle etc4 #deh4 ,ang tauong tila patay sapagca natamaan siya nang lintic1 dahil sa manga sinabi co ngayon1 ay huhubdan nang damit1 at ipahihiga nang pataguilid na mataas taas ang ulo sa lupa1 at lalong magaling sa muthaan4 ,pagcaraca1i1 hihipan sa bibig1 sa ilong para nang turo sa prrafo #deg4 ,bubusan siyang parati nang maraming bangang tubig na malamig sa boong catauan1 lalo pa sa muc-ha1t1 dibdib4 ,cun ualang tubig1 ay ilalagay nang parapa ang tila patay doon sa muthaan2 at sa tapat nang muc-ha niya1 ay maigui ang pag-gaua nang isang hucay na munti1 ganga bao calaqui1 sapagca mabuti doon sa gayon ang singao nang lupa4 ,pagca nasaol-an na ang tila patay1 ay babasain nang suca ang caniyang quibotquibotan1 ang mata1 pati nang ilong2 at palolonoquin siya nang isang cucharang suca rin4 ,saca dinadalang malapit lapit sa may apoy1 at bubusan pa mandin sa catauan nang malamig na tubig1 hangan sa masaol-an siyang totoo4 ,saca inilalapit lapit pa sa apoy1 at pinaiinom nang sabao nang carne1 nang caunting aguardiente4 ,cun itong manga sinabi co ngayon ay hindi maniya1 ay sumpitin nang usoc nang tabaco para nang turo sa prrafo #deg4 ,ang gagauin sa tila patay dahil sa masamang singao nang manga pusali1 manga libingan1 bilangoang quinadoroonan nang maraming tauo1 at sa tila namatay sa panahong tag-salot1 cun siya1i1 linagnat nang lagnat na sucab1 binilutong4 #dei4 ,ang gagauin sa anaqui patay dahil sa manga sinabi co ngayon1 ay ang manga turo co sa prrafo #deh na sinundan nito4 ,datapoua ang tubig na ibubuhos sa catauan nang tauo ay mabuti lahucan nang suca cun baga mayroon4 ,magaling namang pasucahin ang gayong tila patay nang ga dalaua tatlong cucharang ojimiel esciltico ojimiel nang bacong na sinamahan nang isang cucharang aguardiente alac na matapang4 ,ang pag-gaua nang ojimiel ay aquing sasaysayin sa nmero #h4 ,yaong manga tauong inuupahan nang paglilinis nang manga pusalian manga lugar na mabaho1 ay maigui painumin muna nang caunting aguardiente alac na matapang nang houag macapagcasaquit sa canila ang singao na masama ng canilang linilinisan4 ,ang gagauin sa tila namatay dahil sa siya1i1 sinumpong nang malaquing galit1 toua1 sapagca nabalitaan nang masamang balita1 dati na siyang sinusubaan1 dinaanan siya nang desmayo4 #dfj4 ,ang dinaraanan nang malaquing galit1 toua1 nabalitaan nang masamang balita1 ang sinubaan1 dati nang sinusubaan1 nadesmayo1 at saca tila natuluyang namatay1 ay hindi sucat pabayaan1 at cun minsa1i1 hindi patay ang may catauan1 at masasaol-an nang buhay4 ,caya ang gagauin doon ay gayon3 ,ang tila patay idoroon sa maaliualas na lugar2 bubusan ang caniyang catauan nang maraming malamig na tubig2 hihipan agad sa ilong sa bibig1 para nang turo sa prrafo #deg2 lalapitan sa ilong nang manga mabaho para nang sunog na pacpac nang manoc2 ang galangalangan nang camay at ang quibotquibotan ay maigui hilutin nang damit na mabango2 cuscusin ang catauan nang damit na ininit sa apoy2 daroonan sa talampacan nang manga bato ladrillong mainit2 uugain ang catauan at bubuhating maminsan-minsan2 bubunutin naman ang ilang buhoc1 at tatauaguin nang caniyang pangalan2 pagca huminga na nang caunti1 ay palonoquin nang isang cucharang agardiente4 ,ang gayong tila patay na tauo1i1 mabuti hubdan1 at calaguing lubos ang lahat na tali nang damit1 at masama ang may maigting doon4 ,cun hindi rin nasasaol-an nang buhay ang tila patay1 ay mabuti sangrahan sa camay1 at sumpitin nang usoc nang tabaco1 para nang turo sa prrafo #deg4 ,ang gagauin sa tila patay dahil sa siya1i1 binitay4 #dfa4 ,ang tauong binitay nagbicti ay cailangang sangrahan agad sa liig sa alin man sa dalauang ugat na pinanganganlang yugular1 na doroon sa manga taguiliran nang liig1 na macaapat man sa loob nang tatlong oras cun hindi nagcacasiya ang isang pagsasangra4 ,cun baga nang masangrahan na1t1 masaol-an1 nahihilim ang may cataua1i1 casasangrahan pa1 hangang lumacas na magaling ang pulso1 at siya1i1 masaol ang lubos4 ,ang hiniua nang lanceta1 ay houag bigquisan1 cundi sapauan lamang nang isang mabilog na capirasong damit1 ganga piso calaqui1 na linatagan nang caunting sahing1 nang cumapit sa laman1 at umampat ang dugo4 ,ang lugar na tinahacan nang lubid1 ay maigui basain nang suca tubig na may asin4 ,bucod dito1i1 cailangang hipan sa bibig pagcaraca ang tila patay1 ayon sa turo sa prrafo #deg4 ,pag hungmihinga na1 ay painumin nang maraming malamig na tubig1 at paypayang parati4 ,masamang ipahiga ang gayong tila patay2 magaling ipalocloc sa sahig1 at alagaan ang ulo1 nang houag tumungo sa ilalim4 ,nguni cun baga lungmingsad ang unang buto nang liig1 ay ualang magagauang gamot doon4 ,ang gagauin sa tila patay dahil sa siya1i1 nahulog sa mataas1 pinalo nang malacas1 at sa dinaanan nang apoplega epilepsia1 at tila natutuluyang mamatay4 #dfb4 ,ang nahulog sa mataas1 at ang pinalo nang malacas1 capag nasactan ang utac nang ulo niya1 ay nahihilim na tambing1 at ang magaling sa gayo1i1 sangrahan nang maquiilan sa paa4 ,ang lugar na nasactan1 ay doroonan nang isang basahang babad sa aguardiente alac na matapang sa niyog4 ,ang ilong pati nang quibutquibutan1 ay babasain nang suca2 sa bibig ay huhulugan naman ang tila patay nang ilang capatac na suca rin4 ,cun nasasaol-an ang may catauan1 ay painumin nang isang vasong tubig na malamig2 ang muc-ha sampon nang dibdib niya1i1 bubusan nang tubig na malamig din4 #dfc4 ,ang tauong nanhihimatay1 ang dinaraanan nang apoplega1 epilepsia1 cun minsa1i1 tila natutuluyang namamatay1 bago1i1 hindi patay4 ,caya yaong manga gayong maysaquit1 ay hindi sucat ilibing muna1 cundi maramdamang mabaho baho na4 ,ang mabuti doon ay hubdan at sangrahan sa camay1 at ilagay sa maaliualas na lugar1 na bucas ang lahat na dongauan4 ,ang isa pang magaling doon1 ay ang pagsumpit nang usoc nang tabaco ayon sa turo sa prrafo #deg4 ,ang gagauin sa manga sangol na tila patay cun bagong ipanganac1 dahil sa napisa ang canilang pusod1 sapagca nasicpang totoo nang lungmabas sa tiyan1 at sa manga batang tila patay dahil sa pagsigao sa pagsibol nang ngipin1 sapagca inugoy sila nang malacas sa duyan4 #dfd4 ,cun mayroong batang ipinanganac na ualang pulso1 at hindi cungmacabacaba ang puso niya1 cundi anaqui patay1 bago talian at putulin ang pusod1 ay cailangang usisain cun baquin gayon ang caniyang lagay2 cun dahil sapagca mataba1t1 marugo ang bata1 dahil sa siya1i1 yayat at mahina4 #dfe4 ,caya na-aalamang marugo ang bata sapagca ang color nang cataua1i1 mapula1 maitim-itim1 na yao1i1 ugali nang manga batang mahirap ipanganac2 lalo pa cun nasicpang totoo nang siya1i1 ipanganac1 nalauong napatahan sa pinacaaran pinacaliig nang bahay tauo1 cun binago nang hilot sapagca sala ang paglabas1 cun nacabicti sa caniya ang pusod4 ,cun gayon1 ang maiguing gauin1 ay ituturo co ngayon4 ,ang pusod ay putulin2 datapoua houag talian yaong natitirang caputol na patungo sa catauan nang bata1 cundi sipsiping agad yaon ding dulo nang pusod1 nang lumabas ang dugo1 hangan sa masaol-an nang buhay ang bata4 ,cailangan namang tacpan ang ilong niya1 at hipan nang malacas sa bibig4 ,ang isa pang totoong cailangang gauin1 ay sipsipin ang caliuang suso nang bata1 bucod dito1i1 dadalhin sa maaliualas na lugar ang sangol1 at cucuscusin ang boong catauan niya nang mahinang pagcuscos1 lalo pa ang palad at ang talampacan nang damit na iniinit init sa apoy4 ,cun ang bata1i1 nasaol-an na nang buhay1 ay talian na ang pusod4 #dff4 ,datapoua cun baga caya tila patay ang bata dahil sapagca siya1i1 mahina1 ay houag putulin ang pusod2 cundi pabayaan munang cacabit nang caniyang ina1 nang halagang calahating oras isang oras caya1 hangan sa ang bata1i1 ga gumamit nang buhay sa caniyang ina2 cuscusin naman nang mahinang pagcuscos ang catauan nang bata1 nang damit na manipis1 na babad sa mainit na alac sa misa2 at cun hindi rin nasasaol-an nang buhay1 ay sipsipin ang caliuang suso nang bata1 at hipan nang malacas sa caniyang bibig1 para nang turo co sa prrafo #dje na sinundan nito4 #dfg4 ,nguni cun baga dahilan sapagca hindi marunong ang hilot1 napacaaga ang pagputol nang pusod1 at ang bata1i1 hindi hungmihinga1 at uala siyang pulso cundi tila patay1 ay uusisain ang totoong dahilan noong ganoong caniyang lagay1 ayon sa turo sa prrafo #dfe at sa #dff2 at cun baga caya tila patay ang bata1 sapagca siya1i1 maraming dugo1 ay cacalaguin pagcaraca ang tali nang pusod1 at gagauin ang ibang manga bilin sa prrafo #dfe4 ,datapoua cun baga ang bata caya tila patay dahil sa cahinaan nang caniyang catauan1 ay ang manga turo sa prrafo #dff siya ang sundin2 at bucod doo1i1 ilalapit lapit sa apoy ang bata4 #dfh4 ,ang manga batang tila patay1 cun sila1i1 sinisibulan nang ngipin1 cun dinaraanan nang convulsin1 sapagca iniugoy ang malacas sa duyan naraganan nang canilang ina nang sugo noon1 cun natutulog1 ay hihipang agad sa bibig para nang uica co sa prrafo #dfe4 ,sususuhin1 sisipsipin ang caliuang suso nang bata2 cucuscusin naman ang boong catauan nang magaang pagcuscos nang damit na iniinit init sa apoy2 ilalapit lapit naman sa apoy ang gayong batang tila patay1 ibabaon sa gaboc na iniinit init sa cauali4 ,ang ilong pat nang quibutquibutan nang bata1i1 babasain nang tubig na mabangong totoo4 ,bagay rin doon ang sumpitin nang sumandaling oras calauon nang usoc nang tabaco1 para nang turo sa prrafo #deg2 houag lamang lacasan ang paghihip maca masactan mapaso ang bituca4 ,ang gagauin sa manga babaying tila patay cun nanganganac1 cun macapanganac na4 #dfi4 ,ang manga babaying nanganganac1 ang bagong nacapanganac1 cun minsan namamatay nang biglang pagcamatay1 nguni cun minsan hindi totoong patay4 ,caya yaong manga caauaauang babaying gayon1 ay hindi sucat pabayaan1 cahima1t1 camuc-ha nang bangcay cun tingnan1 cundi atohing gauin itong manga sasabihin co ngayon1 upan ding masaol-an nang buhay1 cun baga sacaling hindi totoong patay4 ,ang gagauin nga roon ay gayon3 ,hihipang agad sa bibig nang totoong lacas na paghihip1 nang magpatuloy ang hangin sa baga nang tila bangcay4 ,datapoua ang ilong ay tatacpan1 cun hipan sa ilong ay cailangang tacpan ang bibig4 ,ang babayi ay ipahihiga nang pataguilid na mataas taas ang ulo1 at cacalaguin ang lahat na tali sa catauan niya4 ,saca mabuti cuscusin nang damit na malaqui1t1 magaspang ang palad1 pati nang talampacan sampon nang catauan niya1 houag lamang ang tiyan1 cun hindi pa nacapanganganac siya2 ibaon sa gaboc na mainit init1 houag lamang ang muc-ha1t1 liig1 sapagca cun lumamig ang cataua1i1 maliuag liuag 7ani ,buchan7 ang masaol-an nang buhay ang tila patay4 ,ang pagsasangra doon sa camay cun minsa1i1 maigui cun hindi yayat at mahina ang babayi1 cun hindi siya pinanaogan nang maraming dugo ,bucod dito ang isa pang totoong cailangang atuhing gauin ay ang pagsumpit nang usoc nang tabaco nang ilang oras calauon1 ayon sa turo sa prrafo #deg4 ,datapoua cun ualang asa1 na yaon ay magasaol-ao nang buhay1 sapagca ang manga itinuro co ngayo1i1 itinuloy nang anim pitong oras calauon1 at hindi rin nabubuhay1 at bucod doo1i1 naalaman nang patay na totoo ang babayi1 cun baga hindi pa siya nacapanganganac1 ay hihiuain ang tiyan para nang ituturo co ngayon nang mabinyagan ang bata4 ,nguni cun baga nasaol-an nang buhay ang babayi1 ay alagaan para nang turo sa captulo #gi at sa captulo #hj4 ,ang gagauin sa babaying buntis na namatay1 nang mahango ang bata sa tiyan at mabinyagan4 #dgj4 ,cun mayroong namatay na babaying buntis1 ay cailangang litasin ang caniyang tiyan at hangoin ang bata doon4 ,ang paghiua doo1i1 mula sa itaas na pailalim sa taguiliran nang pusod1 ga isa1 dalauang daliri lamang calayo doon4 ,ang unang hinihiua1i1 ang balat1 na yao1i1 macapal2 ang sungmusunod doo1i1 ang bahay tauo1 na yao1i1 manipis nipis4 ,ang bata1i1 hahanguin doong marahan dahan1 bubusan sa ulo nang tubig na totoo para nang sa bucal sa ilog1 sa laua1 sa ulan1 sa dagat man2 cun binubusan ang bata nang tubig1 yaon ding tauong bungmubuhos ay mag-uiuica namang sabay nang gayon3 aco1i1 nagbabautizo sa iyo sa ngalan nang ,ama1t1 nang ,anac at nang ,espritu ,santo2 cun ibig niya1i1 ang sa uicang castila1 ay ganito ang caniyang uiuicaing casabay nang pagbubuhos nang tubig3 ,,yo ,,te ,,bautizo ,,en ,,el ,nombre del ,padre1 y del ,hijo1 y del ,esprtu ,santo4 ,itong manga uicang guinagamit sa pagbibinyag1 ay hindi sucat dugtungan dagdagan nang ibang uica1 at hindi rin sucat culangan1 bauasan nang anoman4 ,bucod dito1i1 ang aahain nang tauong bungmubuhos doon sa caniyang guinaua sa bata ay ang dating guinagaua nang manga cristiano sa santa ,iglesia ni ,jesucristo4 ,,cap,,tulo #gf4 ,ang gagauin sa babaye cun hindi husay ang pagdaan sa caniya nang sa panahon4 #dga4 ,ang manga babayi cun gungmagamit sa icalabing apat na taong1 hangang sa icalimang pouo1 ay dinaraanan bouan-bouan 7cun hindi buntis7 nang saquit nang tiyan1 na ang pangalan nang castila doo1i1 regla4 ,cun yaong pagdaan nang sa bouan1 sa panahon1 ay sungmasala dahilan sa cauntian caramihan nang dugong nananaog1 ay nagcacasaquit ang may catauan1 lalo pa cun nauaualang lubos yaong ugaling saquit na yaon4 ,ang babaying masipag at masaya ang loob1 ay maliuag di siyang panaugang maigui2 datapoua ang babaying matamaring cumibo1 ang mapanglauin1 ang cungmacain nang cun ano ano1 ay siya ang malimit urungan nang sa panahon1 panaugan nang sala1 at cun minsan yaon din ang di icapagcaanac niya4 #dgb4 ,ang dahilan noong pagsala nang pagpanaog nang sa bouan1 ay ang cahinaan nang may catauan1 sapagca cun minsan hindi siya lungmalacad1 hindi nananaog man sa lupa1 nang malibang ang caniyang loob1 at uala rin gaua doon sa bahay na bagay sa catauan niya1 sapagca ang datihang gaua nang manga babaying marami1 ay ang pananahi1 ang paghabi1 ang pagdurugtong nang abaca1 na yao1i1 paraparang masamang totoo1 sapagca ang gungmagaua noon1 ay parating tungo ang caniyang ulo1 pati nang licod1 na dahil doon ay nasisicpan ang dibdib niya ,bucod dito palibhasa1i1 ualang quibo cundi parating locloc1 ay nanhihina nang nanhihina ang may catauan2 na cun malauon ay nananab-ang nang pagcain na-tatamad siyang lumacad1 ang sicmura niya1i1 nagugulo1 sungmasaquit ang ngipin pati nang paa2 sinusubaan pa cun minsan2 hindi pinananaogang maigui2 lungmulura nang dugo1 at ang isa pa1i1 sungmasama at nasisira 7ani ,buchan7 ang magaling na hichura nang catauan4 ,caya ang nagsasaquit gumaua noong manga gauang yaon1 cun baga hindi siya pinananaogang mabuti nang bouan2 ay maliuag gungmaling1 cundi sundin niya ang manga ituturo co ngayon sa manga prrafong isusunod dito4 ,nguni cailangan pacatalastasin nang manga mangagamot1 na ang guinagaua sa babaying masasactin at mahina na hindi dinaraanan nang bouan1 iba sa iguinagamot sa babaying mataba1t1 hindi mahina4 #dgc4 ,ang babaying mataba1t1 magaling ang catauan1 na biglang dinaraanan nang hindi siya panaugan nang bouan1 sala ang pagpanaog1 ay cailangang lumacad arao arao4 ,cun nacacaya ang maysaquit ay maigui sa lahat ang pagsacay sa forlon sa cabayo4 ,bucod dito houag siyang hihipo nang anomang gaua pagca bagong nacacain4 ,capilitan namang sangrahan yaong gayong maysaquit2 sapagca ang pagsasangra ay madalas macagaling pagcaraca sa hindi dinaraanan nang panahon1 lalo pa cun ang may cataua1i1 malacas at mataba1 at datihang hindi siya nagcacasaquit nang gayong pagcacasaquit4 ,datapoua ang pagsasangra1 ay hindi sucat gauin sa manga babaying mahina1t1 masasactin4 ,ang isa pang magaling doon ay ibabad sa malacucong tubig ang paa nang maysaquit1 at painumin nang bilin sa nmero #bj4 ,ang suero nang gatas ay maigui doon naman4 ,gayon ding mabuti purgahing maminsan minsan ang maysaquit nang bilin sa nmero #ba4 #dgd4 ,nguni ang babaying dati nang mahina1t1 masasactin1 na marahil urungan nang sa panahon1 ay gagamutin para nang ituturo co ngayon2 sa macatouid1 ang maysaquit ay capilitang lumacad arao-arao1 at magpasial1 sumacay sa cabayo1 na yaon ang lalong magaling sa lahat4 ,cun hindi maari sa caniya yaon1 cailangang manaog siya sa lupa touing arao1 7ayon sa turo ni ,buchan7 at mag-alaga siya doon nang munting halamanan4 ,houag siyang cacain nang sala1 nang manga cun ano ano4 ,masama doon ang maymanticang marami1 ang mga maasim1 at ang may harina para nang patani1 balatong1 etc4 ,masama rin doon ang pagsasangra at ang purga4 ,ang totoong bagay na gamot sa gayon1 ay ang pinagquiquilan nang bacal2 yaon bagang bacal na totoo1 na hindi acero ang ualang patalim4 ,masama naman ang bacal na may calauang4 ,cun ang saquit ay bago1 cun bata pa ang babayi1 ang bacal na sucat doon1 ay timbang labinglima1 dalauang puong butil na palay arao-arao2 cun minsan siya na ang timbang apat limang butil na palay4 ,datapoua cun ang saquit ay malaqui at matanda ang babayi1 ay mabibig-yan siya ng marami sa roong bacal na quiniquil1 hangang sa timbang cahati4 ,mabuti samahan ang bacal ng dita anis ,ang manga bilin sa nmero #ed1 #ee at sa #ef1 totoong mabubuting gamot sa saquit nang pag-urong ng sa panahon2 ang mangagamot ay pipili doon sa tatlo1 nang lalong bagay sa calooban nang maysaquit4 ,cun ang ibig lamang ay ang panaugan ng sa bouan ang babayi1 ang alac na bilin sa nmero #ee1 ay nacacagaling agad sa may saquit4 ,datapoua cailangang pacatalastasin nang manga mangagamot na cun baga ang babayi na hindi dinaraanan nang bouan1 ay may lagnat pang casama1 nag-uubo1 binabalingoyngoy1 payat ang catauan niya1 ay capilitang alisin paual-in muna itong manga saquit na ito1 bago gauin ang mga itinuro co sa prrafong ito nang panaugan siya ng bouan4 ,caalamalam capag nauala ang manga saquit na yaon ay pananaugan ang maysaquit di man gamitin4 ,ang iquinauurong nang panahon sa manga babayi1 ay ang lamig1 ang sip-on1 ang tacot1 ang pagcain nang manteca1 bunga nang cahoy1 gatas1 isda nang manga malalamig1 manga mainit na totoo para nang luya1 bauang at pimienta1 mga ma-aasim1 ang pagsasaquit nang pag-gaua at ang pagcapuyat4 ,caya cailangan ang houag iuala ng manga mangagamot sa canilang loob ang bilin co nang una1 sa macatouid2 na ang pag-urong nang panahon cun minsa1i1 hindi saquit1 cundi dala nang ibang saquit1 na yaon ang cailangang alisin muna4 ,cun baga mauala man yaong saquit1 at malacas lacas man ang may catauan1 ay hindi pa dungmarating na cusa sa caniya ang ugaling pagdaan nang sa panahon1 ay gamutin1 nang panaugan siya1 ayon sa turo sa captulong ito4 #dge4 ,cun ang babayi hindi na dinaraanan nang panahon sapagca siya1i1 matanda na1 cun baga bigla ang pagtahan1 ang pag-urong nang bouan1 at dati siyang pinananaugan nang malacas1 ay gagamutin nang gayon3 ,ang maysaquit ay sasangrahan1 at cun macalalo ang anim1 apat tatlong bouan1 ay sasangrahang uli4 ,houag pacanin nang maraming carne itlog1 at houag painumin ng alac4 ,cun umaga bago cumain ang maysaquit ay pinaiinom siya nang bilin sa nmero #bd1 na yaon ang totoong buti doon1 na cailangang gauin touing icalaua icatlong arao4 ,cun minsan naman bago tumahan ang pagdaan nang sa panahon sa babaying matanda na1 ay pinananaugan siya muna nang maraming dugo2 at cun gayo1i1 houag sangrahan4 ,datapoua cailangan ang husay na pagcain pati nang pag-inom1 at bucod dito1i1 paiinumin nang bilin sa nmero #bd1 at maminsan minsang pupurgahin nang bilin sa nmero #bc4 ,masama roon ang manga masaclap1 at ang guinagamot nang gayon1 ay sinisibulan cun minsan nang cancro sa bahay tauo4 ,maraming babaying matanda ang namamatay cun bagong tungmatahan ang pagdaan nang panahon sa canila2 datapoua mayroong ibang gungmagaling sa rati ang canilang catauan1 nauauala ang ibang manga saquit1 at cun minsan ang dating nananalamin1 sapagca malabo ang mata1 ay nacaquiquita nang magaling1 at iniiuan ang salamin4 ,nota4 ,ang manga painom nang manga gamot na hindi maalam doon sa babaying inurungan nang sa panahon1 sa halimbaua ang alac na matapang1 ang suma at ang iba pang gayon ay totoong sama4 ,,cap,,tulo #gg4 ,ang gamot sa babaying pinananaugan1 linalabasan nang maraming dugo1 na ang tauag nang castila doo1i1 flujo de sangre4 #dgf4 ,ang gagauin sa babaying linalabasan pinananaugan nang maraming dugo ay gayon4 ,cun baga dating saquit niya yaon at malimit siyang daanan noong hirap na yaon1 ang unang cailangan doon1 ay ang husayin ang pagcain at ang pag-inom4 ,saca bibig-yan ang maysaquit nang bilin sa nmero #bd at nang sa nmero #cb4 #dgg4 ,datapoua cun hindi dating saquit niya yaon1 cundi dinaraanan cun minsan lamang nang siya1i1 pinanaugan nang maraming dugo1 ay gagamutin para nang pag-gamot sa babaying buntis na talagang ma-cucunan1 na yao1i1 aquing ituturo sa prrafo #dgi4 ,,cap,,tulo #gh4 ,ang gagauin sa babaying buntis na nagcacasaquit saquit1 at sa tila macucunan4 #dgh4 ,ang manga babaying buntis ay dinaraanan nang pagsaquit nang ngipin at ulo1 at cun minsa'i1 dungmuroual1 at ga ibig nilang sumuca cun umaga4 ,ang totoong gamot dito1i1 ang pagsasangra4 #dgi4 ,cun minsan naman1 cun nahuhulog lungmulucso ang babaying buntis cun lungmacad nang matulin1 nahirapan nang pag-gaua1 cun inarauan1 cun sungmusuca1 nagalit1 natacot1 cun nacainom nang maraming alac cha1 ay sungmasaquit ang caniyang bay-auang na yaong saquit ay ungmaabot hangang hita1 bago sumunod doon ang pagsaquit nang tiyan1 na dahil doo'i1 nahahalatang macucunan siya4 ,ang gagauin doo'i1 gayon3 ,pinahihiga capagcaraca ang maysaquit1 pinipilit siyang tungmahang ilang arao doon sa hihigan1 na mababa ang ulo1 na ualang quibo1 at ualang imic man2 sasangrahan agad sa camay hangang sa macuha ang timbang ualo siyam na pisong dugo4 ,houag pacanin nang carne1 itlog1 sabao nang carne1 cundi canin1 gatas1 etc4 na malamig cun canin4 ,touing icalauang oras1 ay iinumin niya ang timbang isang salaping salitre nitro nmero #bj4 ,bucod doon ay iinuming parati niya ang bilin sa nmero #b4 ,mayroong babaying mataba1t1 marugo na datihang nacucunan sa tacdang panahon4 ,ang maigui sa caniya1 ay magsangra cun malapit lapit na ang arao ng pagdaan sa caniya niyong hirap na yaon4 ,maigui rin sa caniya ang manga turo co dito rin sa prrafong ito4 ,,cap,,tulo #gi4 ,ang gagauin cun mahirap ang panganganac nang babayi4 #dhj4 ,maraming totoong babayi1 ang namamatay dahil sapagca ualang naalamang anoman ang manga hilot1 at ang manga nagsisitulong sa babaying nanganganac4 ,ano mang bagay na nariringig nilang magaling sa nanganganac guinagaua pagcaraca1 lalo pa cun turo nang matanda1 nang manga mangagamot na mangmang1 na hindi man marunong bumasa4 ,ang marahil gauin nang manga hilot na hindi maalam doon sa babaying nanganganac1 ay pinaiinomin ang catauan nang castor1 luya1 sambong1 ruda1 langis nang ambar1 alac1 triaca1 caf1 aguardiente tubig nang anis hinojo4 ,itong lahat na bagay pauang masama 7ani ,tissot7 at parang lasong totoo1 sapagca nacalalauo1t1 nacaliliuag sa panganganac1 dahil sa cainitan nang manga gamot na yaon1 at yaon din naman ang nagpapainit1 at ang ga nagpapatigas nagpapaunat sa bahay tauo2 pati nang manga daraanan nang bata cun ipanganganac1 ay namamaga rin dahilan doon at cungmiquipot4 ,bucod doon ang babaying pinaiinom noong manga maiinit na yao1i1 ang caniyang marahil masapit1 ay ang siya1i1 panaugan nang maraming totoong dugo1 at matutuluyang mamatay sa loob nang ilang oras4 #dha4 ,ang totoong sucat gauin sa babaying nanganganac1 ay ang sasabihin co ngayon1 na yao1i1 pauang aral ni ,tissot at ni ,buchan1 na sila ang totoong dapat paniualaan1 sapagca bihasang totoo sila doon sa manga bagay na yaon ,cun mayroong babaying nanganganac na dating malacas siya1t1 hindi masasactin at hindi rin sala ang hichura nang caniyang catauan1 cun baga mahirap ang caniyang panganganac1 ay houag siyang dumag-is cun hindi panahon at siya1i1 bagcus hihina4 ,masama ring lamasin1 iriin nang manga tauo ang caniyang tiyan1 sapagca yao1i1 macacamatay sa bata1 at ang isa pa1i1 ualang paquinabang doon sa gauang yaon4 ,ang manga maiinit na gamot na aquing tinuran sa prrafo #dhj1 na sinundan nito ay masama naman4 ,ang bagay na bagay sa caniya ay gayon3 ,sasangrahan agad siya sa camay1 sapagca yaon ang nacacaualang madali nang manga pagsaquit nang catauan1 at nacacalubay sa manga casangcapan nang nanganganac4 ,hangang di lumabas ang bata1i1 houag pacanin ang may catauan2 datapoua mabibig-yan siya nang durog na tinapay na luto sa tubig4 ,toui siyang iinom1 ang ipaiinom ay ang tubig na pinaglutuan nang caunting tinapay rin4 ,susumpitin naman siyang macaitlo cun arao1 at macaitlo cun gabi1 nang tubig na pinaglagaan nang culutan1 na may casamang caunting lana1 langis na bago nang niyog4 ,saca pinalulucloc na parati ang babayi sa tapat nang isang palioc na puno nang tubig na mainit1 at pinasisingauan siya roon1 sapagca ang singao nang mainit na tubig ay nacacalambot agad sa catauan4 ,bucod dito1i1 lalahiran nang mantica ang loob nang caniyang punong catauan4 ,doroonan naman sa ibabao ng tiyan nang manga basahang babad sa mainit na tubig1 na ito1i1 totoong buti rin4 ,ang manga itinuturo co ngayon na pauang ualang liuag1 ay hindi mahirap gauin1 at hindi rin nacacaano sa bata at sa babayi1 at maraming totoong babayi ang nacacapanganac na maigui capag sinusunod nila yaon4 #dhb4 ,nguni cun sala ang lagay nang bata sa tiyan cun sala ang catauan nang babayi1 ay hindi magcacasiya ang manga itinuro co sa prrafong sinundan nito4 ,cun masama ang lagay nang bata sa tiyan cun sala ang paglabas1 ay cailangang hanapin ang isang marunong na hilot1 at ang gagauin niya ay gayon3 ,ang tiyan nang babaying nanganganac idiriin nang camay sa manga taguiliran1 at sa ibabao ng tiyan din na paitaas1 nang mahina hinang pagdiriin1 nang umurong ang bata1 cun sala ang paglabas4 ,pag napasauli na ang bata sa loob1 ay ipinaanyo roon ng hilot ng lumabas na mahusay4 ,cun baga patay ang bata sa tiyan ang gagauin sa babayi1 ay yaon ding manga bilin sa prrafo #dha4 ,,cap,,tulo #hj4 ,ang manga saquit na marahil sumunod sa panganganac nang babayi4 #dhc4 ,ang manga saquit na marahil humalili sa panganganac ng babayi ay lima4 ,ang nauuna ay cun siya1i1 binubusan ng maraming dugo4 ,ang icalaua1i1 ang pamamaga nang bahay tauo4 ,ang icatlo1i1 cun hindi lungmalabas yaong ugaling lungmalabas na dugo sa manga babaying nanganganac4 ,ang icapat ay ang gatas1 cun hindi husay ang pagpatungo sa manga suso nang babaying4 ,ang icalima1i1 cun hindi lungmalabas ang inunan4 #dhd4 ,cun baga nang macapanganac ang babayi1 binubusan siya nang maraming totoong dugo1 ang gagauin doo1i1 sasangrahan1 at susundin ang ibang mga bilin sa prrafo #dgi4 ,bucod dito1i1 lalag-yan siya sa tiyan at sa bay-auang1 pati sa mga hita nang manga basahang babad sa tubig at sa sucang matapang na magcasingdami1 na yaon ay papalitang parati pagca tuyo tuyo na1 at inaalis tuloy pag ungmuunti na ang paglabas nang dugo4 #dhe4 ,ang pamamaga nang bahay tauo sa loob nang catauan nang babayi caya na-aalaman1 sapagca masaquit ang tiyan1 at tila nauunat4 ,cun hipuin1 ay lalo pang sungmasaquit4 ,bucod doon mayroong naquiquitang manchang mapulapula1 na nangagaling sa ilalim nang pos-on1 at ungmaabot hangang pusod4 ,cun ang may cataua1i1 lungmulubha ay ungmiitim yaong mancha1 na yao1i1 masama at mamamatay ang maysaquit4 ,ang isa pa roon ang may cataua1i1 totoong hina1 at ang muc-ha1i1 nag-iiba4 ,tila nasisira-sira ang bait niya2 hindi siya nauaual-ang parati nang lagnat2 ang pulso1i1 mahina1t1 matigas2 cun minsan sungmusuca siya1 nagsisin-oc2 parating ibig niyang manabi1 at cun minsan hindi ungmiihi4 ,doon sa punong catauan niya mayroong lungmalabas na tubig na mabaho1 mapulapula1t1 mahapdi1 itong ganitong lagay ay masama1t1 mapanganib ang buhay nang babayi4 ,ang magaling doon ay gayon3 ,ang maysaquit ay sasangrahan2 saca susumpitin nang malimit nang malacucong tubig4 ,susumpitin naman sa loob nang caniyang punong catauan nang tubig na malacuco rin1 nang tubig na may casamang gatas4 ,sa ibabao nang tiyan ay lalag-yang parati nang tubig na pinaglagaan nang cebada palay1 na hinulugan nang salitre1 timbang saicaualo sa isang botella1 at siya rin ang caniyang iinumin4 ,totoong buti namang doonan sa tiyan nang gatas na malacucong tinubigan4 #dhf4 ,cun hindi lungmalabas ang dating lungmalabas na dugo sa manga babaying nanganganac1 na yao1i1 nacacahila nang maraming saquit na malalaqui1 para nang pamamaga nang tiyan2 ang gagauin sa maysaquit ay yaon ding manga bilin sa prrafo #dhe1 na sinundan nito4 ,ang manga mainit na gamot na sinabi co sa prrafo #dhj1 ay totoong sama doon1 at parang lason sa maysaquit4 #dhg4 ,ang babaying nanganganac1 ay linalagnat cun minsan nang malaqui1 cun bagong nagcacagatas ang caniyang suso2 at ang maigui sa caniya1 nang houag siyang lagnatin ay pasusuhin ang bata pagdaca1 mula sa arao nang caniyang panganganac2 at nang mauala ang lagnat na malaqui na dala nang gatas1 ay magaling ang pag-inom nang tubig na pinaglagaan nang cebada palay na may salitreng casama1 ayon sa turo sa prrafo #dhe1 at ang pagsumpit nang tubig na malacuco4 #dhh4 ,yaong manga babaying mahina na di inaalagaang maigui1 capag sila1i1 nacapanganac1 cun nagsasaoli agad sa canilang dating guinagaua1 ay nagcacasaquit1 sila cun minsan nang sari saring saquit1 na ang dahilan noon ay ang di paglabas nang ugaling lungmalabas na dugo sa manga nanganganac4 ,caya sapagca nagugulo1 at hindi husay ang pagbucod nang gatas sa suso1i1 sinisibulan ang may catauan cun minsan nang manga sibol1 na ang tauag nang manga medicong castila doo1i1 depsitos lcteos4 ,itong manga ganitong sibol ay totoong sama at lalo pa cun tungmutubo sa loob nang catauan2 nguni marahil sumibol sa manga hita4 ,ang gagauin agad doo1i1 paiinumin ang maysaquit nang bilin sa nmero #eh1 at tapalan ang sibol nang bilin sa nmero #ei4 ,itong manga gamot na ito ay nacacauala nang sibol sa calauonan2 datapoua cun baga nagnanana1 ay cailangang hiuain nang marunong1 at gagamutin para nang baga sa prrafo #bec4 #dhi4 ,cun minsan naman ang manga suso1 ay yaon ang sinisibulan1 sapagca ang gatas ay napapataha1t1 ga natutulog doon2 at cun hindi gamutin pagcaraca itong ganitong manga pamamaga nang suso1 ang sibol ay tungmitigas na cun malauon naguiguing cncro1 na sa lahat na saquit yaon ang lalong masama1t1 mahirap4 ,ang gagauin doon ay tapalan macalaua maghapon nang tinapay at gatas hangan sa pumutoc at magnana1 ayon sa turo ni ,buchan4 ,ito1i1 gagauin cun baga nahahalatang puputoc at magnanana4 ,datapoua cun ang bucol sa suso ay lauon nang tungmubo1 at hindi masaquit1 ay houag tapalan nang anoman4 ,ang manga tapal na mayroong taba ay masama roon4 ,cun baga ang sibol ay naguing cncro na1 ang magaling lamang doon ay ang turo sa nmero #fj2 at ang may catauan ay palolonoquin nang bilin sa nmero #eg1 na nacacagaling cun minsan sa calauouan4 ,itong lahat ay uica ni ,tissot4 #dij4 ,ang manga babaying nagpapasuso1 nahihirapan cun minsan dahil sa napapacnos ang manga utong nang suso nila4 ,ang pag-gamot doo1i1 ualang liuag4 ,magtunao ca sa isang taza nang caunting pagquit1 at isang gayon ding langis na bago nang niyog1 at yaon ang ilahid doon4 ,ang bilin sa nmero #ff ay mabuti rin4 ,cun hindi nauauala yaong saquit na yaon1 ay purgahin nang caunting man ruibarbo4 #dia4 ,cun baga mayroong babaying nacapanganac na1 at hindi lungmabas ang inunan1 ang mabuti doo1i1 sangrahan sa camay cun baga malacas ang babayi1 at gauin ang ibang manga bilin sa prrafo #dha4 ,ang gaua nang iba1i1 ang isang sariuang taying cabayo tinutunao sa alac sa misa at ipinaiinom sa maysaquit4 ,ang guinagamit nang iba1i1 ang taying tuyo4 ,cun hindi rin lungmalabas ang inunan1 at mayroong marunong na tauo1i1 lahiran muna ang caniyang camay ng mainit na lana1 at ipasoc niya sa loob na marahan-dahan1 at caniyang hilahin mayamaya4 ,datapoua ang uica nang ibang maaga mdico1 na bihirang babayi ang nabubuhay cun hilahin ang inunan4 ,nota4 ,cun minsan ang babaying bagong nanganac ay linalagnat siya nang lagnat na may casamang butil na marami sa catauan1 na yao1i1 pinanganganlang lagnat na daua1 na sinaysay na sa captulo #ei4 ,,cap,,tulo #ha4 ,ang gamot sa sangol cun hindi iniilaguin niya ang caunaunahang ugaling ilaguin nang manga bagong panganac na bata4 #dib4 ,ang manga batang bagong panganac ay puno ang canilang sicmura sampon nang manga bituca nang duming maitim na malapot at malagquit1 na cundi iilaguin agad nang sangol1 ay mapanganib ang caniyang buhay4 ,caya nang lumabas yaong duming yaon sa catauan nang bata1 ang gagauin doo1i1 gayon3 ,houag munang pasusuhin ang bata hangang di macalalo ang isang boong arao4 ,painumin ang bata nang tubig na sinamahan nang caunting azcar pulot4 ,bucod dito1i1 mapaiinom ang bata touing icapat na oras ng jarabe de chicorias 7dilang usa7 na sinamahan nang caunting man4 ,nguni1 ang uica ni ,buchan1 na ang lalong magaling sa lahat na gamot1 ay pasusuhin ang bata capag naiibig niyang sumuso1 sapagca ang unang gatas nang babayi ay nacacapurga sa manga sangol4 ,,cap,,tulo #hb4 ,ang gamot sa manga sangol cun ungmaasim ang nadoroon sa canilang sicmura4 #dic4 ,ang gatas na sinususo ng manga bata ay marahil umasim sa manga sicmura nila1 na doon nangagaling ang mga clico1 ang manga convulsin1 ang pag-iilaguin ang pagsuca nila4 ,ang magaling doon ay ang jarabe de chicorias 7dilang usa72 at nang houag daanang uli ang bata noong saquit na yaon1 ay paiinumin arao-arao macaitlo nang timbang calahating saicaualo ang isang inom1 nang bilin sa nmero #fa1 cun malaqui ang saquit2 datapoua cun munti ang saquit1 ay sucat na sa caniya ang isang inom dalaua arao-arao4 ,ang aceite de almendras ay masama roon4 #did4 ,ang manga sangol ay malimit daanan nang clico sa manga unang bouan nang canilang buhay4 ,ang magaling doon ay sumpitin nang tubig na pinaglagaan nang manzanilla1 na hinulugan nang caunting sabn1 ganga bot-o nang pimienta calaqui4 ,cun minsan masamang sumpitin ang bata2 at cun gayon ay na-aari ang manga calillang sabn pulot4 ,nacaguiguinahaua sa manga batang dinaraanan nang clico nang pagsaquit nang tiyan nang isang basahang babad sa mainit na tubig na pinaglagaan nang manzanilla at caunting triaca1 na itatapal sa tiyan4 ,,cap,,tulo #hc4 ,ang pagpambo sa manga sangol4 #die4 ,ang boong catauan nang batang bagong panganac ay puno nang libag1 na gaua nang caniyang linanguyang tubig sa loob nang bahay tauo4 ,nang macuhang madali yaong libag na yaon sa catauan niya1 ang magaling sa lahat1 ay pambohan nang dalauang bahaguing tubig at nang isang bahaguing alac1 na yao1i1 itutuloy nang ilang arao4 ,cun baga malapot at malagquit yaong libag na yaon1 na cungmacapit sa catauan nang bata1 ay ma-aalis nang tubig na pinaglagaan nang manzanilla na may casamang sabn na ganga patani calaqui4 #dif4 ,ang manga bata1i1 maigui pambohan pag nacalalo na ang labingdalaua1 labinlimang arao nang panganganac sa canila4 ,ang ipapambo roo1i1 ang malamig na tubig na ualang calahoc na anoman4 ,itong gauang ito1i1 magaling gauin arao-arao1 sa panahon man nang tag-guinao tag-sigua1 sapagca totoong nacacapagpalacas sa catauan nang bata4 ,ang hindi lamang babasain ay ang tuctoc nang ulo1 yaon bagang nahihipong malata sa itaas nang ulo nang manga bata4 ,pagca napambohan na ang bata1i1 masamang paramtan ng maraming damit4 ,ang manga batang maysaquit ay houag pambohan4 ,,cap,,tulo #hd4 ,ang gagauin sa batang nagcacasaquit cun sinisibulan nang ngipin4 #dig4 ,ang ugaling panahon nang pagsibol nang ngipin sa manga bata1i1 sa icaanim sa icapitong bouan nang canilang buhay4 ,ang unang sungmisibol ay ang sa harap2 sungmusunod ang manga pinacapangil1 at ang catapusang sungmisibol ay ang manga bag-ang4 ,sa dacong icadalauang puong taon nang buhay ng tauo1 mayroon namang sungmisibol na apat na bag-ang din1 na ang pangalan nang manga tauo doo1i1 ang bag-ang nang bait4 #dih4 ,ang batang nagcacasaquit1 cun sinisibulan nang ngipin1 ay cailangang sumpitin nang tubig na pinaglagaan nang culutan lamang1 purgahin caya ng mahinang purga1 parang magnesia ruibarbo1 hojas de sen4 ,nguni cun dinaraanan nang pagiilaguin ang bata1 ay hindi cailangan ang sumpit at ang purga4 ,masama naman pacanin nang marami4 ,datapoua mabuti painumin nang maramirami sa dati4 ,ang mga ngidngid ay lalahiran nang macaitlo macaapat arao-arao nang pulot puquiotan4 ,magaling na totoo sa manga batang nagcacasaquit1 at sa nag-uubong parati cun sinisibulan nang ngipin1 ang sahing na tutunauin sa apoy bago ilatag sa basahan1 at itapal sa licod nang bata sa pag-itan nang dalauang balicat4 ,,cap,,tulo #he4 ,ang gamot sa batang may bulati sa tiyan4 #dii4 ,caya nahahalatang mayroong bulati sa tiyan nang bata1 sapagca siya1i1 dinaraanang parati nang clico4 ,cun umaga mayroong maraming lauay sa caniyang bibig1 at ang hininga ay iba sa rati ang amoy na tila maasim2 ang ilong ay parating quinacamot at macati4 ,cun minsan nananab-ang nang pagcain2 cun minsan malacas cumain2 idinaraying ang sicmura1 sunmusuca caya cun minsan2 hindi manabi siya2 datapoua ang marahil dumaan sa manga batang gayon ang sila1i1 nag-iilaguin nang tila hilao2 ang tiyan ay malaqui1 at ang ibang cataua1i1 yayat2 ang maysaquit ay mahina1 at ga namamanglao2 ang palibot sa mata1i1 tila morado ang color2 ang muc-h1i1 nag-iibang parati2 ang may catauan nauuhao at cun natutulog1 tila naguiguicla2 bucod dito1i1 nangangalitngit4 ,mayroong batang hindi lumagay cun mayroong bulati2 dinaraanan cun minsan ang gayong maysaquit nang sncope convulsin4 ,cun minsan nahihilim1 pinapauisan nang malamig2 lungmalabo ang pagtingin nang may catauan1 pati nang voces niya1i1 hungmihina4 ,ang manga ngidngid ay tila nabubuloc4 ,cun minsan nagsisin-oc na parati ang may catauan2 ang pulso ay munti at hindi husay2 cun minsan may ubong caunti na ualang inilulura4 ,cun doon sa iniilaguin nang may catauan mayroong naquiquitang tila boto nang meln calabaza1i1 caalam-alam mayroon sa caniyang tiyan na bulating mahaba na may casucasuan malapad at maputi1 na pinanganganlang tenia solitaria4 #ejj4 ,maraming totoong bagay ang iguinagamot sa saquit na ito4 ,ang isang totoong galing sa saquit na yao1i1 ang bunga nang niyogniyogan4 ,ang tatlong bunga ay sucat na sa batang mayroon tatlong taon2 ang apat na bunga sa mayroong apat na taon1 at ang lima sa ang edad niya ay limang taon4 ,itong bungang ito ipinacacain sa batang maysaquit cun umaga bago siya cumain2 nguni cun baga may lagnat1 hindi sucat pacanin noon4 ,ang maysaquit na pinacain nang niyogniyogan cun umaga1 ay pupurgahin nang bilin sa nmero #fc4 ,itong manga sinabi co1 siya ang gamot sa manga bulating mabibilog4 ,itong manga batang malimit magcabulati sa tiyan ay masamang pacanin nang manga maliuag matunao sa sicmura1 para nang manga hilao na bunga nang cahoy1 manga gulay na hindi lutong maigui4 ,nota4 ,nang mapalabas ang bulating maputi na mayroong ulo1 at manga casucasuan na tinatauag na tenia solitaria1 ay painumin ang maysaquit na matanda nang tubig na pinaglagaan nang balat nang ugat nang granada4 ,datapoua houag painumin pagdaca nang marami macacasama sa caniya4 ,ang isa pang totoong malacas na gamot sa lahat na bagay na bulati ay ang dagta nang papaya1 yaon bagang nangagaling sa bungang mura na sinusugatan nang tumulo4 ,ang manga bata1i1 binibig-yan nang timbang saicapat hangan sa timbang cahati noon1 at linalahucan nang gatas nang calabao cambing2 ang matandang tauo1i1 binibig-yan nang marami4 ,cun ualang gatas na calahoc ang dagta1i1 hindi maiinom nang tauo4 ,,cap,,tulo #hf4 ,ang gagauin sa manga batang dinaraanan nang convulsin para nang suba1 sauan1 taon1 alfereca1 at ang iba pa1 pati nang gamot sa batang tila hinihica na maingay ang paghinga1 na ang pangalan sa gayong saquit ay croup4 #eja4 ,cun mayroong batang dinaraanan nang suba1 sauan ibang bagay na convulsin1 caalamalam ang totoong pinangagalingan noong manga saquit na yao1i1 ang maasim sa sicmura1 ang pagsibol nang ngipin1 ang bulati1 ang hindi paglabas nang unang iniilaguin nang batang bagong panga-nac4 ,cun gayon ay susundin ang manga turo sa prrafo #dad at #dae1 at gagauin ang manga bilin sa manga captulo #ha1 sa #hb1 sa #hd at #he4 ,nguni bucod doon sa manga dahilang yaon1 mayroong tatlo pa mandin na cun minsan nacacapagdala nang convulsin sa manga bata1 sa macatouid3 cun mayroong manga bagay na nabubuloc sa sicmura1t1 tiyan nang bata1 na yaon ang isang dahilan4 ,ang icalaua cun ang gatas nang nagpapasuso ay masama2 at ang icatlo1 cun ang bata1i1 nalalagnat1 lalo pa cun tiniticdas binubulutong4 #ejb4 ,caya nahahalatang mayroong nabubuloc sa sicmura nang bata1 sapagca pinacain pinasuso nang marami na hindi macayanan nang caniyang sicmura1 sapagca pinacain nang sarisaring bagay na hindi nagcacaayon4 ,bucod dito ang gayong bata1i1 nananab-ang nang pagcain2 natatamlay siya1 at hindi natutulog nang mahimbing4 ,ang dila niya1i1 marumi2 ang color nang balat ay masama1 at lungmalaqui ang tiyan4 ,cun baga caya quinoconvulsin cungmiquinal ang catauan nang bata ay dahil dito1 ang magaling doo1i1 houag pacanin nang marami2 sumpitin nang malacucong tubig at purgahin nang jarabe nang chicoria 7dilang usa7 nang caunting man4 #ejc4 ,cun minsan naman caya sinasauan1 sinusubaan ang bata1 sapagca ang gatas nang nagpapasuso sa caniya ay masama2 sa macatouid1 cun ang nagpasuso ay nagagalit nang malaquing pagcagalit1 namanglao1 natacot1 napagod nang paggaua1 nainitan1 nacacain nang manga cun ano ano1 nagcasaquit1 nacainom nang alac1 cun pinananaugan nang panahon1 cun datidating sungmasama ang caniyang pagcaramdam1 cun pinananaugan siya nang sa panahon4 ,cun ang babaying nagpapasuso sa bata dinaanan noong manga bagay na yaon1 ang gatas niya1i1 sungmasam at nacacapagcasaquit sa sungmususo1 na cun minsa1i1 iquinamamatay niya agad4 ,ang mabuti doo1i1 gayon3 ,ang bata houag pasusuhin nang babaying maysaquit1 hangan di mauala ang caniyang masamang pagcaramdam2 ang bata1i1 susumpitin naman1 at paiinumin nang maraming tubig na malamig2 ang ipacacain sa bata sa dalaua tatlong arao ay atole tinapay na durog sa tubig1 na ualang gatas4 ,cun hindi pa nauauala ang saquit nang bata1 ay painumin nang timbang piso1 tatlong salapi nang jarabe nang chicorias 7dilang usa74 ,magaling din ang man1 na cahati ang timbang4 ,ang babaying nagpapasuso1i1 maigui magsumpit siya1 at ang gatas na masama palabasin sa suso4 #ejd4 ,cung baga ang convulsin nang bata sungmasama sa bulutong1 ticdas1 sa ibang bagay na lagnat1 ay hindi cailangan ang ibang gamot doon1 cundi ang iguinagamot sa saquit na casama nang convulsin4 ,nota4 ,mayroong batang dinaraanan nang mahirap siyang macahinga1 naanaqui hinihica2 ang tauag nang manga medico sa gayong saquit ay croup4 ,ang maigui doo1i1 ibabad ang paa nang bata sa mainit na tubig1 at cunan nang dugo1 bago sumpitin agad nang culutan na magaling samahan nang timbang cahating ingo1 na yaon ang isusumpit doong parati2 maigui rin doon ang isang tapal na sahing sa pag-itan nang dalauang balicat1 ayong sa turo co sa prrafo #dih2 mabuti namang lag-yan nang isang fuente4 #eje4 ,ang triaca ay masama sa manga batang dinaraanan nang convulsin4 ,datapoua mabibig-yan din nang triaca1 pagca guinagaua na ang manga itinuturo co sa captulong ito1 at hindi rin nauauala ang convulsin4 ,gayon din cun mapanganib na totoo ang buhay nang bata1 cun ang pinagmul-an nang convulsin ay ang siya1i1 natacot mabibig-yan din nang triaca4 #ejf4 ,mayroong malimit daanan nang sauan1 suba1 nang ibang bagay na convulsin4 ,ang pag-gamot sa gayong bata ay maliuag4 ,magaling doon ang quina 7dita7 nmero #ad1 at pambohan sa malamig na tubig4 ,,cap,,tulo #hg4 ,aral na nauucol sa pangsasangra sa manga maysaquit1 pati na pagpapacapit sa linta4 #ejg4 ,dalaua ang dahilan na sucat ipagsangra sa tauo3 ang nauuna1 cun marugo ang may catauan2 ang icalaua1 cun ang dugo niya1i1 ungmiinit na yao1i1 pinanganganlang inflamacin de sangre4 #ejh4 ,sa manga sasabihin co ngayon mahahalatang marugo ang may catauan2 sa macatuid3 ,cun siya1i1 malacas cumain2 cun siya1i1 cungmacain nang maraming carne1 ungmiinom nang alac2 cun hindi sungmasama ang damdam nang caniyang sicmura2 cun mahaba ang caniyang tulog1 cun hindi siya binabalingoyngoy1 hindi binubusan pinananaugan nang maraming dugo4 ,cun gayo1i1 marugo ang may catauan4 ,gayon din1 cun dati na siyang binabalingoyngoy1 at saca nauala sa caniya yaon2 cun ang pulso1i1 puno at malacas2 cun ang color nang balat niya ay mapula sa rati2 cun ang caniyang pagcatulog ay mahaba sa rati1 at hindi lubhang mahimbing2 cun ga hinahapo agad pagca siya1i1 gungmagaua nang anomang gaua1 cung lungmalacad2 cun baga siya1i1 nalilio1 lalo pa cun ibinababa niya ang ulo1 at biglang itinataas2 ang pagsaquit nang ulo cun hindi dating sungmasaquit2 cun mainit ang pagcaramdam nang may catauan2 cun ang caniyang pagcaramdam ay ga tinutudloc siya nang carayom sa boong catauan2 lalo pa cun siya1i1 napagal nang pag-gaua nang anoman2 cun gungmiguinhaua ang pagcaramdam cun siya1i1 binalingoyngoy4 ,cun nararamdaman nang may catauan ang marami dito sa manga tinuran co ngayon1 ay mabuti sangrahan2 nguni cun ang isa dalaua lamang sa manga sinabi co ngayon ang caniyang nararamdaman ay hindi sucat sangrahan4 #eji4 ,ang cainitan nang dugo na yao1i1 isa pang dahilan na sucat ipagsangra sa maysaquit1 ay sungmasama sa manga saquit na sarisari1 na paraparang aquing nasaysay na1 sa canicaniyang captulo1 na doon babasahin ang gagauin4 #eaj4 ,ang hindi sucat sangrahang hamac cundi utos nang marunong na mdico1 ay ang manga sasabihin co ngayon1 sa macatouid3 ang manga matatanda na1 na gungmagamit sa anim na puong taon1 at ang manga sangol2 ang dati nang mahina ang catauan2 cun ang pulso nang may catauan ay munti1 malambot at mahina1 cun sa pagtiboc nang pulso mayroong pagca liban2 cun namumutla ang balat nang may catauan2 cun nanlalamig at namamaga 7na malambot hipuin7 ang manga paa1t1 camay niya2 cun ang sicmura ay lauon nang panahong gulo2 cun binabalingoyngoy nang malacas2 cun sinisibulan ang may catauan nang maraming bucol4 ,ang pagsasangra nga sa tauo sa gayong manga lagay ay masama1 cun hindi batol nang maalam na mdico1 cun ualang sadyang bilin dito sa librong ito4 #eaa4 ,sa lupa nang castila1 ang maysaquit na sinasangrahan1 ay nacucunan nang timbang ualo sangpouong pisong dugo sa isang pagsasangra1 sapagca ang castila ay marugo4 ,dito sa ,filipinas ang tagalog na hindi lubhang cungmacain nang carneng marami hindi sucat cunan nang gayong caraming dugo4 ,sucat na roon1 7ani ,p4 ,clain7 ang timbang tatlo apat na pisong dugo1 ang ga isang taza carami4 ,ang pagsasangra ay hindi maliuag matutuhan nang alin mang tauo1 cun naquitang minsan ang paraan4 ,ang tauo1i1 masasangrahan sa alin mang ugat nang caniyang catauan2 houag lamang doon sa manga ugat na nadoroon sa piling nang may tungmitiboc na pulso4 #eab4 ,cun ualang marunong sumangra1 na-aari ang linta ang ventosa4 ,ang anim1 ualo1 sampouong linta pinacacapit sa laman nang tauong cucunan nang dugo2 at nang cumapit ang linta1 ay maigui basain ang laman nang mainit na tubig1 lahiran nang dugo nang sisiu1 azcar2 madali ring pigain ang dulo nang isang pacpac nang sisiu4 at basain ang laman niyong pinacatubig na lungmalabas doon din sa dulo nang pacpac1 na nababaon sa catauan nang manoc4 ,nang bumutao ang linta1 cun baga hindi siya cusang bungmubutao1 ay basain ang ulo niya nang suca1 lapitan nang isang baga4 ,yaong lugar na quinapitan nang linta1i1 maiguing hugasan nang tubig na sinucaan1 nang mauala ang pinaca camandag nang linta4 ,cun hindi ungmaampat ang dugo ay tacpan ang sugat nang gaboc nang papel sangley na sinunog nang quinayod na culatculat1 yaong tila cabuting sungmisibol sa manga cahoy para nang turo sa prrafo #caf sa #bic4 ,datapoua cun minsan lalong madaling maampat ang dugo1 pag hindi tinacpan ang sugat nang anoman2 sapagca ang dugong lungmalabas palibhasa1i1 tungmitigas ay siyang cusang nagpapaampat sa ibang dugo4 ,maigui rin ang bahay ng anlalaua4 ,cun ventosa tandoc ang gagamitin1 ay cadlitan muna ang maysaquit1 bago tacluban nang ventosa tandoc ang lugar na quinadlitan4 ,datapoua ito1i1 malauon at hindi totoong magaling4 ,,cap,,tulo #hh4 ,aral na nauucol sa pag purga at sa pagpapasuca sa manga maysaquit4 #eac4 ,cailangang purgahin pasucahin ang tauo1 cun mapait ang caniyang bibig2 cun ang dila pati nang ngipin ay marumi2 cun mayroong masaquit sa tiyan1 sa sicmura1 na yao1i1 hanging nacuculong doon1 na ang pangalan nang castila sa gayo1i1 flatos3 cun ang may catauan ay nanab-ang nang pagcain1 cun naiibig niyang sumuca2 cun ang isinusuca niya1i1 mapait2 cun tila may mabigat sa sicmura1 sa bayauang at sa tuhod2 cun hindi malacas na para nang dati ang caniyang catauan2 cun sungmasaquit ang ulo1 cun nalilio ang may catauan1 cun siya1i1 nahihilim2 cun hindi husay ang caniyang pananabi1 na cun minsan malabnao at marami cun minsan caunti at matigas ang inaiilaguin niya2 cun ang pulso ay mahina at hindi lubhang husay na para nang dati4 #ead4 ,cun nararamdaman nang may catauan ang marami dito sa manga sinabi co ngayo1i1 maigui big-yan siya nang purga1 pasuca2 nguni cun minsan ang purga1i1 magaling pa sa pasuca doon2 at cun minsan ang pasuca magaling na lalo sa purga4 ,caya nga yata nang maalaman ng mangagamot cun cailan bagay doon ang purga1 cun cailan ang pasuca ay tatandaan niyang maigui ang sasabihin co ngayon3 ,cun ang bibig nang may catauan ay mapait1 at ga parating ibig niyang sumuca1 siya1i1 sungmusuca nga1 ay maigui pasucahin2 sapagca ang masama ay ang sicmura4 ,datapoua cun ang nararamdaman nang may cataua1i1 hindi itong manga bagay na ito1 cundi ang ibang manga sinabi co sa prrafo #eac1 magaling sa caniya ang purga sa pasuca1 lalo pa cun mayroong hangin sa tiyan1 sa sicmura1 cun masaquit ang bayauang2 at tila mayroon siyang nararamdamang mabigat sa tuhod4 #eae4 ,masamang purgahin1 pasucahin ang aquing sasabihin ngayon1 sa macatouid3 ang nalalagnat na tauo sa oras nang pagcalagnat niya1 cun baga siya1i1 nalalagnat nang malaqui2 ang tuyo payat na totoo ang caniyang catauan2 cun ang pinagmul-an nang saquit ay cahinaan nang catauan2 cun pinanaugan nang sa panahon ang babayi2 cun ang may cataua1i1 nagcasaquit1 at ang caniyang saquit ay nauauala na sa pauis1 sa pag-iilaguin1 sa pag-ihi1 sa pag-babalingoyngoy2 ang tauong piyohin1 cun dinaraanan nang saquit na yaon2 gayon din cun totoong hina ang manga litid nang may catauan4 #eaf4 ,mayroong tauo na mabibig-yan nang purga 7cun baga cailangang purgahin7 bago masama roon ang pasuca1 sa macatouid3 ang tauong marugo prrafo #ejh2 ang binabalingoyngoy2 ang lungmulura sungmusuca ng dugo2 ang babaying pinanaugan nang maraming dugo1 at ang manga babaying buntis4 ,itong manga ganganito1i1 hindi sucat pasucahin2 datapoua mabibig-yan sila nang purga4 #eag4 ,cun mayroong tauong pinurga pinasuca1 at siya1i1 nag-iilaguin1 sungmusuca nang totoong daming lubha1 nahihirapan siyang totoo nang pagsuca1 nang pag-iilaguin1 cun siya1i1 nadedesmayo1 dinaraanan nang convulsin pagquinal nang catauan gaua nang pasuca purga1 ang magaling ay painumin nang malacucong tubig gatas azcar1 pulot1 nang tubig1 na pinaglagaan nang cebada4 ,saca susumpitin nang tubig na may casamang gatas at pula nang itlog4 ,magaling ding tapalan ang maysaquit sa tiyan nang manga basahang babad sa mainit na tubig1 na sinamahan nang caunting triaca4 ,cun napapacarami ang pag-iilaguin nang maysaquit1 at hindi siya nalalagnat1 at hindi rin mainit ang pagcaramdam niya1 ang isumsumpit sa caniya na itinuro co sa itaas1 ay malalahocan nang caunting triaca4 ,cun ang maysaquit1 ay sungmusuca nang totoong lacas at hindi siya nag-iilaguin1 ay lilimitan ang pagsumpit na may casamang lana1 nguni houag lagyan nang pula nang itlog4 ,maigui namang basain ang camay at ang paa1 pati nang pouit at tiyan nang maysaquit nang tubig na malacuco4 #eah4 ,cun minsan masama sama man ang pagcaramdam nang tauo1i1 hindi cailangan siyang purgahin pasucahin4 ,sucat na roon cun minsan ang siya1i1 uminom nang maraming malamig na tubig1 at lumiban siya sa isang pagcain arao-arao1 at houag siyang cumain nang manga maliliuag matunao sa sicmura niya4 #eai4 ,cun mayroong tauong pasusucahin1 ay doon sa manga nmero #cd at sa #ce1 maquiquita nang mangagamot ang ugaling pasucang guinagamit sa manga castila1 sa macatouid1 ang trtaro emtico at ang ipecacuana4 ,ang ibang manga pasucang bilin doon sa nmero #cd at sa #ce1 ay paraparang magaling din1 at ualang liuag4 ,ang mangagamot ay macapipili doon nang balang caniyang ibig4 ,cun mayroong pupurgahing tauo1 ang bilin sa nmero #ba1 sa macatouid1 ang jalapa1 sen at crmor ay totoong buti4 ,datapoua cun ang pupurgahin ay babaying buntis1 sucat na roon ang man caafistula timbang cahati4 ,magaling din sa manga babaying buntis1 cun cailangang purgahin ang timbang sa icaualong ruibarbo na ibababad na magdamag sa isang tazang tubig1 bago inumin nang babayi cun umaga yaon ding tubig na pinagbabaran noon1 na ito1i1 gagauing ilang arao4 ,sa manga babaying nanganac ay sucat na roon yaon ding purga nang man caafistula timbang cahati1 cun baga cailangang purgahin ayon sa turo sa prrafo #eac at #ead1 at capag nacalalo na ang isa dalauang arao nang caniyang panganganac4 ,datapoua bago purgahin nang man caafistula ay mabuti sumpitin muna nang tubig na pinaglagaan nang culutan na ualang asin1 at cun baga gunmagaling ang caniyang pagcaramdam1 ay houag nang ituloy ang purga4 ,gayon din ang gaua sa babaying buntis1 bago ituloy ang pagpupurga sa caniya4 ,nguni ang maiguing isumpit doon ay ang sabao nang sisiu na ualang asin1 atoleng canin na sinamahan nang dalauang pula nang itlog at caunting azcar4 ,ang casucatang isumpit doon1 touin susumpitin ang babaying buntis ay calahating tagayan carami2 at cun hindi nauauala ang casaman nang caniyang pagcaramdam1 ay purgahin ng man caafistula para nang uica co sa itaas4 ,ang pasuca purgang dapat sa tauong nagcacasaquit nang anomang bagay na saquit ay doon hahanapin nang mangagamot sa manga captulong quinasusulatan nang saquit nang may catauan4 #ebj4 ,ang timbang nang ipinupurga ipinasusuca sa tauo1 na nabibilin dito sa librong ito1 ay sucat1 bagay sa lalaquing matanda1t1 malacas2 cun hindi naniniya yao1i1 mararagdagan pa nang sa icapat sa icatlong bahagui noong timbang na yaon2 at cun hindi pa mandin magcasiya ang gayong carami1 ay houag nang daragdagan1 macacamatay sa tauo yaon4 ,ang gagauin lamang doon pagca binibig-yan nang purga pasuca1 at hindi siya nag-iilaguin sungmusuca ay painumin nang isang tazang malacucong tubig1 na sinamahan nang asin1 timbang tatlong saicaualo sa anim na tazang tubig1 at palacarin siya sa bahay4 #eba4 ,ang tauong pupurgahin pasusucahin1 ay hindi sucat cumain muna nang marami sa loob nang isang arao1 cun quinabucasang talagang bibig-yan siya nang purga pasuca2 magaling naman ang siya1i1 uminom nang ilan tazang tubig na malacuco doon din sa arao na yaon1 bago magpurga nang quinabucasan4 ,cun pinainom na nang pasuca ang may catauan1 ay houag siyang iinom muna hangang hindi maramdaman niyang magsusuca na2 at pagca siya1i1 sungmusuca na1 ay cailangang uminom siyang parati nang malacucong tubig1 tubig na pinaglagaan nang caunting manzanilla4 ,ang tauong pinurga1 ay mabuting painumin nang sabao nang tubig na malacuco1 na may azcar pulot na casama1 hangang siya1i1 nag-iilaguin4 ,masama namang magpahangin lumabas sa bahay1 cun hindi pa nacacalalo ang isang arao at ang isang gab-i1 cun baga sampaloc caafstula ang ipinurga sa caniya2 nguni cun ibang bagay ang ipinurga doo1i1 houag siyang lumabas sa bahay hangang di macaraan ang dalauang arao at ang dalauang gab-i4 #ebb4 ,cung cailangang purgahin1 pasucahin ang tauo1 ay cailan mang panahon mapupurga mapapasuca siya2 at hindi sucat bacayan ang arao ang bagong bouan1 para nang guinagaua nang manga mangagamot na mangmang1 na maraming totoong tauong caauaaua ang inaalsan nila nang buhay1 sapagca hinihintay ang gayong arao nang bouan sa pag-gamot sa mga maysaquit4 ,cun minsan cun nacalalo ang carampatang panahon1 na gagaling siya sana cun pinurga pinasuca1 ay hindi na maari ang siya1i1 gumaling1 at ang arao pati nang bouan na guinaua nang ating ,panginoong ,dios dahilan sa tauo1 yao1i1 guinagauang paraan nang manga mangagamot na hunghang1 nang pananampalasan sa buhay ng tauo4 ,gayon din cun malaqui ang saquit nang babayi at cailangang purgahin1 bagaman siya1i1 dinatnan nang sa panahon ay capilitang purgahin4 ,,cap,,tulo #hi4 ,casaysayan na nauucol sa pulso nang tauo4 #ebc4 ,ang pulso nang tauong matanda1 na ualang saquit ay tungmitiboc ng macaanim na pouo1 hangan sa macapitong pouo sa loob nang isang minuto4 ,ang isang oras mayroong anim na pouong minuto4 ,cun ang tauo1i1 nacalalo na sa anim na pouong taon ng caniyang edad1 ay dungmadalang dalang sa rati ang pagtiboc ng pulso niya4 ,cun ang tauo ay bata pa1 na hindi ungmaabot sa labing ualo1 dalauang puong taon nang caniyang edad1 ay matulin madalas ang pagtiboc nang pulso2 ang sa manga sangol lalo pang matulin4 ,manaa ang isa pang pinagcacaquilalanan ng cahusayan caguluhan ng pulso1 ayon sa aral ni ,solano na mdicong castilang marunong na totoo sa una4 ,cun mula sa isang paghinga nang tauong ualang saquit at tahimic ang lagay hangan sa ungmuuli yaong isang paghinga1 tunmitiboc ang pulso nang macaapat2 ay totoong galing at husay4 ,ang macalimang tumiboc sa loob ng isang boong paghinga1i1 masama sama na nang caunti4 ,cun macaanim tumiboc ay masama na1 at may lagnat na malaqui ang may catauan2 at cun sa isang paghinga ay tumiboc nang macapito macaualo ay malubhang totoo ang maysaquit4 ,sa macatouid1 sa loob ng isang boong paghinga ng tauong ualang saquit1 ang pulso ng matandang tauo1t1 malacas1 at tungmitiboc na macaapat mahiguit higuit doon2 sa loob nang dalauang paghinga ay macaualo1 macasiyam tumiboc4 etc4 #ebd4 ,nang matalastas nang mangagamot ang manga nauucol sa casaysayan ng pulso1 ay tatandaan niya ang aquing sasabihin dito ngayon3 ,ang pinanganganlang pulso 7yaon bagang nararamdamang tungmitiboc sa catauan ng tauo7 yao1i1 dug lamang1 na napaparaan sa caniyang pinaca alulod canal4 ,ang canal na dinaraanan nang dugo ay dalauang bagay2 ang isa1i1 pinanganganlan nang castilang arterias1 na yaon ang tungmitiboc na hindi rin naquiquita nang mata1 sapagca malalim lalim sa laman ang quinalalag-yan4 ,ang icalauang bagay na pinaca alulod na dinaraanan nang dugo ay hindi tungmitiboc1 at naquiquita nang mata1 na yaon ang pinanganganlang ugat nang tagalog1 sa uicang castila1i1 venas2 na yaon din ang hinihiua nang lanceta1 cun ang tauo1i1 sinasangrahan4 ,ang dugo naman nang tauo ay parati nang parating lungmalabas1 at ga tinatapon nang puso nang malacas na pagca tapon1 na pinaaabot hangan sa manga caduluduluhan nang catauan4 ,itong pagtulac pagtapon nang puso nang dugo hangan sa manga catapusan nang catauan ay yaon ang pulso1 at ang nahihipo doon ay ang dugong nangagaling sa puso1 na napapatungo sa manga casangcapan nang catauan4 ,cun ang dugong nangagaling sa puso ay dungmaraan sa pinaganganlang arterias1 ay nararamdaman doon ang pagtiboc nang pulso ,datapoua cun ang dugo ay ungmooui nagsasaoli sa puso1 ay hindi dungmaraan sa arterias1 cundi sa venas sa ugat na nadoroon sa dacong ibabao nang laman nang catauan4 ,caya cun mahina hindi husay ang pagtapon nang puso nang dugo1 ay mahina rin at hindi husay ang pulso1 na dahil doon naquiquilalang maysaquit ang tauo4 #ebe4 ,caya nga yata touing sabihin sa librong ito1 na ang pulso1i1 malacas1 mataas1 puno1 ang cahologan noon ay ma-aalaman na nang mangagamot ayon sa turo cong una4 ,gayon din ang mahinang tumiboc1 mababa munti sucat maquilala nang alin mang tauo4 ,ang pulsong lungmiliban1 ay na-aalaman ding nang lahat1 sa macatouid3 na yao1i1 cun tungmitiboc nang macailan1 saca napapatahan lungmiliban nang isang pagtiboc4 ,mahahalatang malacas pa ang maysaquit1 cun idiin nang malacas lacas nang manga daliri nang camay ang canyang pulso1 at cun baga idiin man nararamdaman din ang pulso1 ang may cataua1i1 malacas pa4 ,ang isa pang totoong cailangang maalaman nang manga mangagamot1 ay ang pinangangalang pulsong matigas1 na caya gayon ang tauag doo1i1 sapagca cun tumiboc1 ay anaqui cahoy1 tangso1 cuerdas nang guitarra ang nararamdaman1 ang hungmahampas sa daliri nang pungmupulso doon4 ,caya cun ang pulso1i1 matigas1 cailangang sangrahan ang maysaquit4 ,ang pulsong malambot magaling pa sa matigas2 cun ang pulso1i1 munti1 madalas1 at matigas pa1 ay malaqui ang panganib nang maysaquit4 ,mayroon namang pulsong hindi husay gulo2 sa macatouid1 cun mula sa isang pagtiboc hangan doon sa isa1 ay hindi magcasinglauon ang manga pag-itan4 ,,cap,,tulo #ij4 ,ang manga uusisain nang mangagamot cun siya1i1 tinatauag nang maysaquit4 #ebf4 ,bago gamutin ang maysaquit1 ay cailangang maalaman1 at usisain munang maigui1 cun ano caya ang saquit niya4 ,ang lalong maliuag sa lahat ay ang pagquilala nang manga saquit2 nguni sa manga isusunod cong sasabihin dito1 ay mahahalata cun minsan cun anong bagay na saquit ang nadoroon sa may catauan4 ,caya nang mausisa yaon1 at nang matapatan nang gamot ang saquit1 ay ito at ito ang itatanong sa maysaquit4 ,gaano catanda ang maysaquit4 ,cun hindi siya dating masasactin4 ,alin ang oficio niya1 ang caniyang guinagauang dati4 ,anong quinacain niya4 ,cun ungminom nang alac4 ,cun siya1i1 lungmalacad nananaog sa lupa4 ,cun lauon nang siya1i1 maysaquit4 ,cun anong nararamdaman niya noong hindi pa nagcacasaquit1 at nang bagong magcasaquit siya4 ,cun napacarami ang caniyang cain ang caniyang inom nang malapit nang magcasaquit siya4 ,cun napagal siyang totoo nang pag-gaua paglacad4 ,cun nacacatulog siya4 ,cun namanglao nagalit4 ,anong nararamdaman niya arao-arao1 hangang siya1i1 maysaquit na4 ,cun siya1i1 nalalagnat4 ,cun ang pulso1i1 matigas malambot4 ,cun siya1i1 malacas cun mahina na4 ,cun siya1i1 parating higa1 cun nacacabangon4 ,cun nag-iibang parati ang caniyang pagcaramdam4 ,cun siya1i1 tahimic cun hindi mapalagay4 ,cun siya1i1 naguiguinao hindi4 ,cun ang balat ay tuyo1t1 mainit4 ,cun ang balat nang cataua1i1 namumula1 namumutla1 dilao1 morado4 ,cun mayroong tila mancha sa balat cun sinisibulan nang manga tila butil4 ,anong color niyong manga pinacabutil1 at cailan ang paglitao sa balat4 ,anong nararamdaman niya nang macasibol yaong manga butil na yaon4 ,cun mabaho ang catauan nang maysaquit4 ,cun mabaho ang hininga4 ,cun dinaraanan nang desmayo4 ,cun sungmasaquit ang ulo1 ang lalamunan1 ang dibdib1 ang sicmura1 ang tiyan1 ang bay-auang1 cun alin ang masaquit1 at alin ang lalong masaquit4 ,cun sungmasaquit pa mandin cun hipoan4 ,cun ang dila nang maysaquit ay maputi1 marumi1 tuyo4 ,cun nauuhao siya4 ,cun mapait ang bibig4 ,cun dungmuroual1 sungmusuca1 nananab-ang nang pagcain cun ibig niyang cumain4 ,cun nauunat ang tiyan4 ,cun ugali ang caniyang pananabi4 ,anong color nang ihi4 ,cun mayroong namamaga sa caniyang catauan4 ,cun siya1i1 pinapauisan4 ,cun lungmulura1 cun anong inilulura niya4 ,cun nasisira ang bait4 ,cun guinhaua ang paghinga4 ,cun maquintab ang mata4 ,cun anong iguinagamot sa caniya1 cun pinurga siya1 pinasuca1 sinangrahan caya4 ,maano caya siya nang siya1i1 magamot nang gayon4 ,cun dati nang saquit niya yaon4 ,cun siya1i1 binabalingoyngoy na dati4 ,cun dati siyang guinagalis1 binubuni etc4 ,cun siya1i1 linuluslusan4 ,cun ang saquit niya ay saquit nang caniyang camag-anacan4 #ebg4 ,ang cailangang itanong naman sa mga babaying maysaquit1 ay ang manga ito pa4 ,cun siya1i1 dinaraanan na nang sa panahon4 ,cun marami1 caunti1 para nang dati4 ,cun may panahon nga siya4 ,cun siya1i1 buntis1 at gaano calauon ang caniyang cabuntisan4 ,cun siya1i1 bagong galing sa panganganac4 ,cun magaling ang caniyang panganganac4 ,cun lungmabas ang ugaling lungmalabas na dugo sa nanganganac4 ,cun mayroon siyang gatas4 ,cun siya rin ang nagpapasuso sa bata4 ,cun mayroong sungmunod na saquit doon sa caniyang panganganac4 #dbh4 ,ang cailangan usisain nang mangagamot na bagay sa manga bata1 ay gayon3 ,gaano ang edad nang bata4 ,ilan ang caniyang ngipin4 ,cun ang bata1i1 nagcacasaquit na gaua niyong pagsibol nang ngipin4 ,cun ang bata1i1 binubulutong4 ,cun nag-iilaguin nang bulati4 ,cun lungmalaqui ang tiyan4 ,cun mahimbing ang tulog4 ,cun nahulog1 cun inihulog nang nag-aalaga doon4 ,,cap,,tulo #ia4 ,casaysayan nang timbang nang manga iguinagamot nang manga mdico sa manga maysaquit4 ,ang isang libra mayroong labing anim na onza1 labing pitong piso4 ,ang isang piso1i1 mayroong ualong saicapat4 ,ang isang saicapat ay dalauang saicaualo naman4 ,ang isang saicapat ay ga sandaang butil na trigo palay na hindi pili4 ,ang isang piso ay dalauang salapi4 ,ang isang piso at saicaualo ay isang onza4 ,ang isang piso naman ay catimbang nang labing pitong saicaualo4 ,ang laman nang isang botellang ugali1 ay mahiguit sa isang tagayan1 apat na malaquing tazang chocolatihan mahiguit pa1 na yao1i1 isang libra rin4 ,ang laman nang isang ugaling cuchara ay ang saicaualong bahagui nang isang tazang malaquing chocolatihan4 ,dito sa librong ito cailan man itinuturo co ang timbang nang gamot1 ay ang ibibigay sa lalaquing maysaquit na matanda1 mula sa labin ualong taon edad hangan sa limang pouang taon4 ,mula sa labing dalauang taon1 hangan labing ualo1 ay sucat doon ang dalauang sa icatlong bahagui nang nabibilin doon2 at cun uala pang labing dalauang taon1 ang bata1 ay binabauasan pa mandin ang timbang2 sa manga sangol na iilan lamang bouan ang edad1 ay casiyahan doon ang isang sa icalabing anim na bahagui nang gamot na itinuturo dito sa librong ito4 ,,lista ,,nang ,,man,,ga ,,igagamot sa manga maysaquit1 na yaon ang nabibilin sa manga prrafo nitong libro4 ,n,,mero #a4 ,ang isang dacot nang bulaclac nang alagao1 at ang timbang dalauang pisong pulot1 sampon nang tatlong salaping sucang matapang ay ilalagay sa palioc na malinis 7houag sa cauali tacho47 ,saca bubusan nang apat na tagayan tubig na cungmuculo2 hahaluin yaong lahat nang isang cuchara patpat1 nang mapalahoc ang pulot sa tubig2 saca tatacpan ang palioc1 at cun malamig na1i1 sasalain sa sinamay4 ,n,,mero #b4 ,ang timbang dalauang pisong cebada 7palay cun ualang cebada7 huhugasan muna nang tubig1 bago ilaga sa limang tagayang tubig1 hangan sa pumotoc ang manga butil2 pagcalaga na1 ay huhulugan nang timbang saicapat at sa icaualong salitre2 saca sasalain sa sinamay at lalag-yan nang timbang tatlong salaping pulot1 at timbang pisong suca4 ,n,,mero #c4 ,ang timbang dalauang pisong cebada 7 palay cun ualang cebada7 ay huhugasan muna nang tubig1 bago ilaga sa limang tagayang tubig1 hangang sa pumutoc ang butil4 ,ang timbang cahati dalauang saicapat na cremor trtaro 7na cun tauaguin nang tagalog ay crmor lamang7 ay isasama doon sa ibang inilalaga2 pagca laga na1i1 saca salain sa sinamay4 ,nota ,sa saquit nang lagnat nang apdo prrafo #aif1 sa lagnat na pangiqui na camuc-ha nang lagnat na buloc prrafo #bah1 pati sa saquit na culebra prrafo #bca1 magaling pa sa cebada ang timbang apat na pisong ugat nang grama 7hincacauayan quinacauayan7 na yao1i1 ilalagang casama nang crmor1 para nang itinuro co na4 ,n,,mero #d4 ,ang timbang apat na pisong bot-o nang meln1 calabasa1 pacuan 7sanda7 babayohing maigui sa babay-ang bat1 sa lusong man1 at huhulugang mamayamaya nang isang tagayang tubig1 bago salain sa sinamay2 saca babayohing uli yaong natira sa sinamay1 na pinagsalaan noong una1 at doroonan din nang isang tagayang tubig1 bago salain para noong isa4 ,uul-in pa manding babayuhin ang natirang latac1 at huhulugan naman nang isang tagayang tubig2 saca sinasala rin sa sinamay1 at yaong tatlong tagayang tubig ay lalag-yan nang timbang isang salaping azcar4 ,n,,mero #e4 ,ang dalauang dacot na culutan didicdiquin nang sumandaling oras calauon bago ilaga sa isang tagayang tubig2 pagca laga1i1 sasalain at sasamahan ang tubig nang timbang pisong pulot4 ,nota4 ,mayroong tauo na hindi manabi1 sumpitin man nang may culutan1 cundi sumpitin nang tubig na malacuco lamang4 ,masama namang isumpit sa tauo ang mainit1 cundi malacuco cailan man ang isusumpit doon4 ,n,,mero #f4 ,ang isang tagayang tubig na pinaglagaan nang cebada 7 palay7 huhulugan nang isang dacot na bulaclac nang culutan1 at ilalaga sa apoy4 ,n,,mero #g4 ,bumayo ca sa babay-ang bato sa lusong man nang dahon nang tagolinao dahon nang sigandagat 7borraja71 bago pigain mo sa sinamay2 ang gatang tungmutulo ay pabayaan munang luminao1 at pagca malinao na1 ay isinasaling marahang-marahan sa isang tagayan2 at ang timbang tatlong piso nitong gatang nacuha sa tagolinao sigandagat ay isasama sa tatlong tagayang tubig1 na pinaglagaan nang cebada 7 palay74 ,nota4 ,ang sigandagat ay damong mabolo4 ,ang taas ay tatlo apat na dangcal4 ,ang bulaclac ay tila azul1 at apat ang bot-o1 na yao1i1 matigas1 maitim1 malandas at maquintab4 ,n,,mero #h4 ,ang timbang pisong ojimiel at ang timbang limang-pisong tubig na pinaglagaan nang bulaclac nang alagao1 ay huhulugan mo nang timbang isang saicaualong ugat nang bacong na catulad nang lasona1 7escila73 at pabayaang babad doon nang halagang calahating arao1 ilapit sa apoy na ga isang oras calauon1 nang mayaring madali4 ,cun hindi minamatapang mo ito1 ay atuhin mo ang bilin sa nmero #gg4 ,nota4 ,ang ojimiel ay gayon ang paggaua4 ,ang dalauang tagayang pulot ay hinuhulugan nang isang tagayang suca1 at yaon ang pinanganganlang ojimiel4 ,nota ,ang ugat nang bacong ay igagayac muna nang gayon3 ,ang ugat na bagong nahucay sa lupa1 ay hinuhubdan nang manga unang balat na tila tuyo2 ang malinis ipinapasoc sa horno1 at iniluluto doon parang tinapay2 saca inaalis doon1 bago hiuain nang matalim na patpat na cauayan4 ,saca butasan ang manga caputol nang matilos na cahoy1 nang masootan nang bitbitan1 at isinasabit na bucod bucod1 nang houag magcadaiti1 at nang matuyo4 ,datapoua cun ualang bacong na handa para nang uica co ngayon1 ay naari ang bagong hucay sa lupa1 di man magaling na totoo yaon4 ,nota4 ,ang bacong ay dalauang bagay3 ,ang ugat nang isa ay boo1 na ualang baloc na maraming suson suson4 ,ito1i1 hindi sucat gamitin at masama4 ,ang ugat noong isang bagay na bacong ay catulad nang lasona na may maraming balat na susong-suson4 ,ito ang magaling gamitin4 ,n,,mero #i4 ,bagaybagay ang manga tapal na nacacabauas nang pagsaquit nang manga casangcapan nang catauan nang tauo4 ,alin man sa isusunod cong sasabihin dito ngayon ay magagamit nang mangagamot1 sapagca isa rin ang cabagsican nang lahat4 ,ang manga basahang babad sa tubig na pinaglagaan nang bulaclac dahong mura nang culutan4 ,ang manga supot na munti na sinisidlan nang bulaclac dahong mura nang culutan alagao manzanilla1 na inilalaga muna sa tubig gatas4 ,yaon ding manga bulaclac dahong murang yaon1 na luto sa tubig gatas1 na inilalatag sa damit bago itapal4 ,ang tinapay na durog1 na binasa nang gatas1 na minamasa muna nang caunti1 bago ilatag sa damit at itapal4 ,na-aari ang tapal na canin1 na lutong maiguing maigui4 ,n,,mero #aj4 ,ang timbang pisong espritu de azufre1 sasamahan nang jarabe nang olasiman timbang anim na piso4 ,ang pag-gaua nang manga jarabe1i1 doon nasasaysay sa nmero #ae4 ,nota4 ,cun ualang espritu de azufre1 ang timbang apat na pisong gata nang dayap1 ay samahan mo nang timbang anim na pisong jarabe nang olasiman1 at yaon ang pinaca espritu de azufre4 ,cun ualang jarabe nang olasiman ang iyong gagamitin ay ang pulot poquiotan1 pulot sa tubo1 timbang anim na piso4 ,itong turo co sa nota1i1 totoong galing1 at casingtapang nang espritu de azufre4 ,n,,mero #aa4 ,ang timbang dalauang pisong man at ang timbang isang salaping sal de sedhtz ay tutunauin sa isang tazang tubig na mainit bago salain4 ,cun ualang mapagquitaan noong manga gamot na yao1i1 itong isa ang gagauin4 ,nota4 ,ang timbang cahati nang hojas de sen1 at ang timbang saicaualong nitro salitre1 ibabad mo sa dalauang tazang tubig na mainit na pinaglagaan nang culutan1 at pag malamig lamig na ang tubig1 ay salain4 ,cun ualang hojas de sen1 ay na-aari ang dahong tuyo nang acapulco1 timbang cahati4 ,ang acapulco cundi ilaga1i1 mahina ang cabagsican4 ,caya doon sa dalauang tazang tubig nang culutan ilaga mo ang acapulco hangan sa maiga ang isang taza sa mahinang mahinang apoy2 saca ihulog ang salitre1 at salain4 ,n,,mero #ab4 ,ang isang caracot na bulaclac nang alagao at ang calahating dacot na yerbabuena ay ihulog mo sa tatlong tagayang tubig na cungmuculo pa2 at pagca malamig lamig na1i1 sasalain mo1 at sasamahan nang timbang tatlong pisong pulot4 ,n,,mero #ac4 ,ang dalauang caracot nang bulaclac nang alagao ihuhulog sa tatlong tagayang tubig na mainit na totoo1 at sasalain cun malamig lamig na4 ,n,,mero #ad4 ,ang timbang pisong balat nan guina babayuhin nang maliit1 at gagauing ualong bahagui2 ang timbang sa icapat noon ay isang inom4 ,nota4 ,sapagca dito sa ,filipinas maliliuag at mahal ang quina ay magagamit ang balat nang cahoy na pinanganganlang dita4 ,ang gagauin lamang doon ay cacayurin nang sundang ang ibabao nang balat4 ,saca aalisin naman ang dagta1 bago ibilad sa arauan nang ilang oras calauon1 at bayuhing para nang guinagaua sa quina4 ,ang timbang isang salaping balat nang dita gagauin ding ualong bahagui1 at ang isang bahagui ay isang inom4 ,n,,mero #ae4 ,ang paraan nang pag-gaua nang manga jarabe ay gayon3 ,anomang bagay na ibig mong gauing jarabe para nang olasiman1 tagulinao1 etc4 babayuhin mong sariua1 bago pigain1 at capag malinao na ang gata1i1 dinoroonan nang isang gayon ding timbang na azcar pulot man2 saca pinalalapot sa apoy4 ,cun gagaua ca nang jarabe nang yerbabuena camaria 7artemisa71 cun ibig mong bayuhin1 para nang guinagaua sa olasiman1 ay bayuhin mo2 cun ibig mo naman1 ay ilaga mo sa tubig bago samahan nang isang gayon ding azcar pulot1 nang timbang cahati noon1 nang sa icatlong bahagui1 ayon sa calapnauan calaputan nang gata2 saca pinalalapot sa apoy4 ,cun jarabe nang dayap granada ang gagauin pinalalabas din muna ang gata1 bago lahucan nang azcar4 ,ang jarabe nang suca1 pagcaraca1i1 linalag-yan na nang azcar4 ,itong manga pagluluto nang mga maasim1 ay hindi sucat gauin cundi sa palioc1 at masama roon ang bacal at tangso4 ,nota4 ,cun ang maysaquit ay malubha at hindi na magaua ang jarabe1 ay ilaga mo1 isama mo sa mainit na tubig yaong gagauing jarabe1 sampon nang azcar pulot1 at yaon ang aariin mo munang parang jarabe4 ,n,,mero #af4 ,ang isang inom nang jarabe nang adormideras rubras amapolas3 7ang isang inom ay ang timbang piso hangan sa dalauang piso74 ,datapoua sa saquit na anayo 7captulo #fb7 ang maysaquit ay binibig-yan touing calahating oras nang dalauang cuchara nitong jarabeng ito4 ,pagca pinainom na siya nang ualong cuchara1 at hindi pa gungmagaling1 ay paiinumin nang ualong cuchara pa2 datapoua houag limitan ang pagpapainom1 cundi touing oras ang isang cuchara lamang4 ,itong gamot ay cailangang bilhin sa ,maynila4 ,nota4 ,cun ualang mapagquitaan nitong gamot na ito1i1 gayon ang iyong gauin4 ,ang maysaquit ay big-yan nang isa dalauang pldoras ng talampunay na bilin sa nmero #eg1 na ganga balatong calaqui sa isang cucharang tubig4 ,sa saquit na anayo1 na sinasaysay sa captulo #fb1 ang maysaquit ay bibig-yan touing calahating oras nang isang pldoras lamang na malaqui pa sa balatong2 at pagca nacalon-oc na nang apat limang pldoras1 ay itinatahan na4 ,n,,mero #ag4 ,maghulog ca nang timbang pisong pulot sa isang tagayang suerong malinao nang gatas nang cambing1 baca1 tupa4 ,n,,mero #ah4 ,ang timbang anim na saicapat nang maputing sabng castila 7jabn71 ang timbang saicaualo nang extracto nang chicoria 7dilang usa7 tagulinao1 at cun mayroong goma armoniaco ang timbang saicaualo noon1 sampon nang jarabe nang culantrillo ang timbang na iyong mamagalingin ng macagaua ca nang pildoras1 pelotillas1 na ang timbang ng baua1t1 isa ay tatlong butil na trigo4 ,nota4 ,ang pag-gaua nang manga extracto doon ituturo co sa nmero #bi4 ,n,,mero #ai4 ,maglaga ca nang rosas na mapula1 culutan cun ualang rosas sa isang tagayang tubig1 bago lahucan mo nang timbang dalauang pisong suca at isang gayon ding pulot2 at cun mainit pa ay yaon ang ipagmumumog nang maysaquit4 ,nota4 ,ang ipagmumumog nang nagcacasaquit nang saquit na sinaysay co sa prrafo #gj1 ay hindi culutan1 cundi mga talbos nang sambong ang ilalaga sa isang tagayang tubig1 bago lag-yan nang timbang dalauang pisong pulot4 ,n,,mero #bj4 ,ang timbang pisong pasalitre1 gagauing labing anim na bahagui2 ang isang bahagui1 ang timbang saicaualo ay isang inom4 ,n,,mero #ba4 ,ang timbang saicaualong jalapa at ang timbang saicaualong crmor ay babayuhi1t1 hahaluin mong maigui capoua1 bago ihulog mo sa isang tazang tubig na mainit-init1 na pinaglagaan nang timbang saicaualong hojas de sen4 ,itong purga1i1 caiguihan sa malacas na tauo4 ,datapoua cun mahina ang maysaquit cun bata pa siya1i1 binabauasan ang timbang nang purga1 at ibinabagay sa caniyang edad at sa caniyang calagayan4 ,cun baga napacatapang ang purga1 at ang maysaquit ay lungmulubha dahilan doon1 ay gagamutin ayon sa turo sa prrafo #dde4 ,cun baga sungmasaquit ang tiyan1 nang mapurga siya1 at hindi nag-iilaguin1 ay sumpitin nang tubig na mainit-init na pinaglagaan nang culutan4 ,ang isa pang tandaan nang mangagamot1 na hindi sucat tapangan pagcaraca ang purga doon sa bagong pinupurgang tauo1 sapagca hindi pa na-aalaman ang nacacayanan nang caniyang catauan4 ,nota4 #a4 ,cun ualang mapagquitaan nang manga bilin sa itaas1 itong ibang manga sasabihin co ngayon ay siya ang gagamitin1 sapagca totoong igui naman1 at ang isa pa1i1 dito rin sa lupang ito naquiquita4 ,datapoua houag mong isasangcap sa purga ang hindi tuyong tuyong damo1 sapagca cun sariua1i1 hindi natatalastas ang cabagsican4 ,cun icao1i1 masipag sipag na tauo1 ay dapat mong itanim sa iyong bahay ang manga cailangan sa purga1 nang houag cang maliuagan nang paghanap cun talagang gagamitin4 ,ang purgang gagauin mo ay gayon3 ,pagca gabi ay mag-init ca nang dalauang tazang tubig sa munting palioc na may taquip4 ,pagtalagang cuculo na1i1 ihulog mo roon ang timbang cahating dahon nang acapulco1 na iyong gagayatin muna1 at tuloy pacuculuin mo nang sumangdaling oras calauon4 ,saca babauasan mo ang apoy1 at bayaan mo roon ang palioc na may taquip sa mahinang mahinang apoy nang dalauang oras calauon1 at hangan sa maighan nang calahati nang tubig1 bago ahunin mo1 at houag mong quiquiboing magdamag4 ,quinabucasan nang umaga1i1 salain mo1 sa damit1 at pigain nang malacas1 at cun ibig mo1i1 doonan nang caunting azcar4 ,initin mong tuloy sa apoy itong tubig nang acapulco1 at pag mainit-init na1i1 hulugan mo nang timbang saicapat na sanga nang bulacan sa ,ceb1 na didicdiquin mo nang pinong pino1 at siya ang ipaiinom sa maysaquit4 ,ang ugat nang bulacan caalam-alam ay matapang pa sa sanga2 nguni hindi co pa inaatong guinagaua4 ,tandaan nang mangagamot1 na hindi sucat gamitin ang bulacan sa tagalog cundi ang sa ,ceb na may dalauang manchang munting morado sa dulong itaas nang tangcay nang dahon4 ,ang manga bulaclac naman ay nag-iisa isa sa pinacaquiliquili nang dahon4 ,ang bot-o nang bunga1i1 apat4 ,ang bulacan sa ,ceb maquiquita sa ,maynila at sa ,batangan4 ,nota #b4 ,ang purgang guinagamit nang ibang manga tauo1i1 ang dalaua tatlong dahon na ganga dahon nang yerbabuena calaqui1 nang pinanganganlang salago1 na yao1i1 canilang isinasama sa hicho at nginanganga4 ,datapoua ang ibang tauo1i1 naiibay noon4 ,caya malaquing galing dito ang turo co sa itaas nota #a4 ,n,,mero #bb4 ,ang timbang tatlong salaping ugat nang china 7obat7 na gagayatin muna1 sampon nang timbang dalauang saicapat balat nang cayutana ay bubusan sa palioc nang apat na tagayang tubig na mainit4 ,saca pinacuculo nang isang oras calauon sa apoy na mahina hina1 bago salain4 ,maiinom ang dalauang tagayang maghapon4 ,itatapon ang unang lagang tubig4 ,nota4 ,cun hindi nacagagaling sa maysaquit ang obat ay atuhin ang catauan nang macabuhay na mapait timbang cahati4 ,cun ualang cayutana1i1 naari ang dahon nang saga na ang timbang ay isang salapi4 ,n,,mero #bc4 ,ang timbang piso nang laman nang bunga nang sampaloc 7tamarindo7 pati nang timbang saicaualong salitre1 pinacuculo muna capoua sa isang tazang tubig1 bago samahan nang timbang dalauang pisong man at salain4 ,nota4 ,cun hindi macabili ang maysaquit nitong mga bagay na ito1i1 ang turo sa nota ng nmero #aa1 yaon ang gauin2 at cun ualang hojas de sen ang timbang cahating dahon nang acapulco na patutuyoin muna sa arao ay magaling din2 datapoua pag napainom ang maysaquit nitong mga bilin dito sa nota1 ay cailangang painumin pa ng tubig na pinaglagaan ng culutan4 ,n,,mero #bd4 ,ang timbang pisong crmor1 gagauing ualong bahagui2 ang isang bahagui isang inom4 ,nota4 ,ang crmor ay na-aaring ipainom sa babaying buntis1 pati sa nanganac1 cun macalalo na ang isang arao ng caniyang panganganac1 at bucod dito cun totoong cailangang gamutin cun baga malaqui ang caniyang saquit4 ,n,,mero #be4 ,ang timbang isang butil na palay nang kermes mineral1 na bibilhin sa botica4 ,itong gamot na ito1i1 totoong tapang4 ,caya hindi sucat ibigay sa manga mahihinang tauo4 ,n,,mero #bf4 ,ang timbang pisong ugat nang contrayerba 7dusu1 dusug1 guisol7 at ang timbang saicaualong salitre1 ay lutuin nang halagang calahating oras sa tatlong tagayang tubig bago salain4 ,n,,mero #bg4 ,ang calahating dacot nang baua1t1 isang damo1 na aquing sinabi na sa nmero #i1 at ang timbang isang salaping sabn sa castila1 na cacayurin muna nang sundang1 ay ibababad sa dalauang tagayang tubig na mainit na may casamang alac sa misa1 ga isang taza carami4 ,saca sinasala sa sinamay at pinipiga nang malacas4 ,nota4 ,cun ang jabn sa castila1i1 hindi maputi1 hindi sucat gamitin2 ang jabng mapula ang may iba1t1 ibang color ay masama4 ,n,,mero #bh4 ,ang timbang pisong mercurio azogueng malinis na ualang calahoc1 pati nang timbang dalauang pisong manticang bago nang baboy1 sampon nang timbang saicaualong trementina de ,venecia4 ,itong tatlong bagay babayuhin nang babayuhin nang mahabang panahon hangan sa maguing ungento1 at hangan di maaninao muntiman ang mercurio4 ,nota4 ,itong gamot na ito ay bibilhin sa botica4 ,nguni sapagca cun minsan1 ualang masugo sa botica1 ay marali itong isang ungento na isa rin ang cabagsican4 ,ang timbang pisong mercurio azogue1 at ang timbang tatlong salaping manticang bago nang baboy1 sampon nang timbang isang salaping sebo nang baca tupa1 sa calabao man1 bayuhing maigui hangan sa di maaninao ang mercurio4 ,itong isang ungento1i1 magagaua mo sa bahay1 cun icao mayroon nang ingat na mercurio1 na yao1i1 mura cun bilhin sa botica4 ,n,,mero #bi4 ,cun gagaua ca nang extracto nang anomang damo1 balat nang cahoy1 etc4 ay gayon ang paraan3 ,yaong damong yaon1 ang balat nang cahoy na cucunan nang extracto 7ang balat nang dita sa halimbaua7 lulutuin mo sa palioc sa tubig1 bago hanguin doon ang balat1 capag naluto nang maigui4 ,saca huhulugan mo uli yaong ding tubig nang ibang balat nang dita rin1 na lulutuin para noong una4 ,hahanguin mo naman itong ibang balat1 at iba pa ang iyong lulutuin doon din sa dating tubig ,saca pababayaan mo sa mahinang apoy ang palioc1 hangan sa maiga ang lahat na tubig4 ,pagca yari na yaon1 at malamig na ang palioc1 ay iyong alisin ang natira sa ilalim1 at itago mo sa botellang may taquip na daluro1 sapagca yaon ang extracto4 ,nota4 ,cun baga ang iyong cucunan nang extracto ay damong malata1t1 matubig ay bayuhin mo muna1t1 pigain1 at ang gata noon ay isama mo sa tubig1 at lutuin sa palioc sa mahinang apoy1 hangan maiga ang tubig para nang uica cong una4 ,n,,mero #cj4 ,cun gagaua ca nang pinanganganlang piedra de culebra1 ay ang isang sungay nang usa idoon mo sa horno nang tinapay1 hangan sa masunog at umitim2 at cun yao1i1 napuputol na nang camay1 magaling ang pagcasunog4 ,cun ibig mo naman1 ay tabunan mo nang maraming ipa nang palay ang sungay nang usa1 at pagca namatay ang apoy at malamig na ang lahat1 alisin mo ang sungay1 at iyong basaguin4 ,saca gagauin mong manga caputol na mumunting ganga saicapat cahati calaqui1 na quiquiquilin mo1 papaguihin mo1 nang pumantay ang isang muc-ha1 at nang luminis at magca hichura4 ,n,,mero #ca4 ,ang timbang saicaualong ugat nang contrayerba 7dusu dusug guisol7 at ang timbang labingdalauang butil na palay nang ingo 7asaftida7 sampon nang ualo capatac nang gata nang dayap1 ay dicdiquin mong casama nang timbang saicaualong bulaclac nang alagao at caunting azcar1 yaon bagang inaacala mong maniniya1 nang maboo ang lahat na binayo4 ,itong gamot na ito1i1 minsanang lonoquin nang maysaquit4 ,n,,mero #cb4 ,ang timbang dalauang piso nang laman nang bunga nang sampaloc ilalahoc sa isang tagayang tubig na cungmuculo pa1 at pag malamig lamig na ang tubig1 ay sasalain4 ,cun ualang bunga nang sampaloc1 ang isang dacot na malaqui nang manga dahon nang cahoy na-aari rin1 cun lutuin sa dalauang tagayang tubig hangan sa maiga ang calahati4 ,n,,mero #cc4 ,ang pag-gaua nang pinanganganlan dito sa ,filipinas na limonada cajelada ay gayon3 ,ang gata nang dalaua tatlong dayap isinasama sa isa sa dalauang tagayang tubig1 at dinoroonan nang azcar 7 pulot man cun ualang azcar7 nang tumamis4 ,gayon din ang pag-gaua nang cajelada2 dalandan lamang ang gagamitin4 ,n,,mero #cd4 ,ang timbang anim na butil na palay nang trtaro emtico tutunauin sa sangpouong tazang tubig4 ,ang maysaquit ay paiinumin muna nang isang taza lamang2 at cun hindi sungmuca siya cun malauon lauon1 ay saca big-yan pa sya nang isa pang taza1 at atuhin cun susuca na caya4 ,cun hindi rin sungmusuca1 ay isa pang taza ang ibibigay hangan sumuca4 ,cun ang maysaquit ay sungmuca nang macaapat macalima1 ay houag nang ipainom sa caniya ang ibang tubig na natira4 ,bucod dito1i1 cailangang pacatandaan nang mangagamot1 na pag ang maysaquit ay sungmusuca na1 ay capilitang totoo na big-yan nang tubig na malacuco1 nang houag mahirapan siya nang pagsuca2 maigui rin ang tubig na pinaglagaan nang manzanilla4 ,nota4 ,itong pasucang ito1i1 bibilhin sa botica datapoua hindi lubhang bagay sa tagalog4 ,hindi sucat pasucahin ang lungmulura nang dugo1 ang linuluslusan1 ang mahina ang dibdib1 ang totoong mataba ang catauan1 ang binubusan nang dugo1 ang napainom na nang pasuca at hindi sungmuca1 ang babaying pinananaugan ng bouan1 ang buntis1 at ang bagong nacapanganac4 ,yaong manga maysaquit na yaon ay magaling purgahin sa pasucahin4 ,nota4 ,cun ualang mapagquitaan nang trtaro emtico1 na-aari ang pinanganganlang pacupis1 taboboc1 salagsalag1 pocotpocot1 7coloquntida1 pepinillo de san ,gregorio47 ,ang timbang ualong butil na trigo1 palay noong tila pocot nang damong yaon1 ay ibinababad sa apat na tazang tubig hangan sa matapos ang pagdarasal nang isang ,ama namin1 at saca itinatapon yaon ding ibinabad2 ang maysaquit ay paiinumin nang isa nang isang taza1 at hindi ipinauubos doong minsanan ang apat na taza1 maca hindi cailangan sa caniya ang gayong carami4 ,ang gaua nang iba1i1 sa isa lamang tazang tubig ibinababad ang salagsalag2 saca dalaua nang dalauang cuchara cun inumin4 ,ang mangagamot ay mag-iingat sa caniyang bahay noong tila pacot nang pacupis1 nang may magamit1 cun mayroong pasusucahing tauo2 sapagca yao1i1 totoong galing na pasuca4 ,nota4 ,cun baga napacatapang ang pasuca1 at ang maysaquit ay lumulubha dahilan doon1 ay gagamutin para nang turo sa prrafo #dde4 ,n,,mero #ce4 ,ang timbang tatlong pouo at limang butil na trigo nang ipecacuana bejuquillo1 ay ilalagay sa calahating tazang tubig1 at ipaiinom sa maysaquit4 ,nota4 ,cun ualang ipecacuana1 ang ituturo co ngayo1i1 na-aari1 at totoong buti4 ,ang balat nang cahoy na pinanganganlang iguio aguio timbang saicaualo4 ,ang balat nang iguio1 ay ibinibilad muna sa arauan1 bago bayuhing maigui1 at paraanin sa sinamay na pino4 ,itong pasuca1i1 bagay sa lalaquing matanda1t1 malacas4 ,cun uala pang labing ualong taong edad ang maysaquit1 ay binabauasan nang caunti ang saicaualo2 at cun uala pang sangpouong taon1 ang timbang calahating saicaualo1i1 babauasan pa mandin nang caunti4 ,sa batang may tatlong taon sucat na roon ang sa icalabing-anim na bahagui nang isang saicapat1 ang halagang isang cuarta4 ,nota4 ,cun baga napacatapang ang pasuca1 at ang maysaquit ay lungmulubha gaua noon1 ay gagamutin agad para nang turo sa prrafo #dde4 ,n,,mero #cf4 ,ang parapit na guinagamit sa castila ay gayon3 ,ang timbang pisong lebadura1i1 sinasamahan nang caunting suca1 sampon nang timbang isang salaping cantridas na yao1i1 catulad nang langao na malaqui na pinanganganlang bangiao4 ,nguni ang ugaling gamitin nang manga mangagamot dito sa ,filipinas1 ay ang bot-o nang mostaza na canilang binabayo muna bago samahan nang bauang at asin1 sampon nang caunting tinapay4 ,sa manga bata1 sapagca manipis ang balat1 ay sucat na roon ang lebadurang panis at ang caunting suca4 ,nota4 ,magagaua namang parapit ang dahon nang zapote prieto1 ang ugat nang malungay1 ang ugat nang sangdicquit1 ang dahon nang apoyapoyan1 ang dagta nang havili at ang iba pa4 ,n,,mero #cg4 ,ang dalauang dacot nang talbos nang ajenjos at ang isa pang gayon nang talbos nang manzanilla1i1 ihuhulog sa tatlong tagayang tubig na cungmuculo pa2 saca pinababayaang lumamig bago salain4 ,n,,mero #ch4 ,ang timbang saicaualong ruibarbo at ang isang gayon ding crmor4 ,n,,mero #ci4 ,ang timbang tatlong bahaguing crmor at ang timbang saicapat na ipecacuana1 bejuquillo1 ay hahaluin capoua1 at gagauing anim na bahagui4 ,nota4 ,cun ualang ipecacuana1i1 magagamit ang balat nang iguio aguio timbang saicapat1 na isasama sa tatlong bahaguing crmor1 at gagauing anim na inom4 ,basahin mo ang aquing sinabi sa nmero #ce1 na bagay sa balat nang iguio4 ,n,,mero #dj4 ,ang timbang tatlo apat na pisong tubig nang apog 7ayon sa turo sa nmero #gi7 ay sasamahan nang timbang isang salaping tubig na pinaglagaan nang quina 7,dita47 ,nota4 ,sa saquit na lagnat na sucab1 ang tubig sa dita sasamahan nang dalauang cucharang alac sa misa4 ,hindi casangcapan dito ang tubig sa apog4 ,n,,mero #da4 ,ang timbang saicaualo nang ugat nang contrayerba 7dusu1 dusog1 guisol7 at ang ga sangpouo capatac nang gata nang dayap1 ay babayuhin mong casama nang timbang saicaualong bulaclac nang alagao at caunting azcar2 saca bobooin mo ang lahat1 at minsanang ipacain sa maysaquit4 ,nota4 ,cun mayroong alcanfor ang timbang sangpouong butil na palay noon1 ay ihahalili sa gata nang dayap1 sapagca maigui pa sa roon4 ,n,,mero #db4 ,ang balat nang ugat nang timbangan1 malaube timbangtimbangan 7aristoloquia7 babayuhin nang babayuhin1 at sasamahan nang caunting jarabe nang balat nang dalandan cahel4 ,ang timbang calahati noon ay isang inom4 ,ito1i1 isang pinaca triaca4 ,n,,mero #dc4 ,ang timbang isang salaping mercuriong tunay1 at ang timbang isang salapi ring pulot ay babayuhin capoua1 hangan di maaninao ang mercurio1 bago lag-yan pa nang timbang cahating sabn castila at tinapay4 ,saca maghuhulog ca pa mandin doon nang timbang pisong ruibarbong binayo1 at caunting jarabe nang azcar lamang at tubig1 bago yaong lahat na bagay na magcalahoc ay gauin mong manga pldoras pelotillas1 na ang timbang nang baua1t1 isa1i1 limang butil na palay4 ,cun ibig mo ang matapang pa sa roo1i1 damihan mo ang mercurio hangan maguing piso ang timbang4 ,ito1i1 turo ni ,buchan4 ,nota4 ,hindi sucat gamitin ang jabn sa castila na hindi maputi4 ,n,,mero #dd4 ,ang ungento sa galis ay gayon ang paggaua3 ang isang dacot na malaqui nang dahon nang manquit1 at ang isa pang dacot nang talbos nang papaya sampon nang isa pa namang dacot nang dahon nang apaliya1 ay lulutuin mong maigui sa calahating gatang na langis lana4 ,saca sasalain at lalag-yan mo nang timbang pisong pagquit1 bago isaoli mo sa apoy1 at pagcatunao na ang pagquit ay huhulugan mong mamaya-maya nang timbang apat na pisong azufreng binayo4 ,itong ungentong ito1i1 madaling macauala nang galis4 ,nota #a4 ,cun ualang azufre1 ang iyong gagauin ay itong isa4 ,maglaga ca sa palioc nang dahon nang limalima galamay amo3 at yaong tubig na yaon cun malamig na1 ay saluquin mo nang tabo1 ay iyong ibuhos sa galis1 at pabayaang mabubo1 nang houag mong ibuhos uli ang minsang umanod doon4 ,ang galis ay bubucal nang malacas2 datapoua mauauala1 cun gauin mo yaong ilang arao1 ayon sa turo ni ,clain4 ,nota4 #b4 ,ang isang gamot naman1 na totoong galing sa galis1 ay gayon3 ,ang timbang apat na pisong dahon at sanga nang damong pinanganganlang sangdicquit ay ilaga mo nang isang oras calauon sa apat na botella at calahating tubig1 sampon nang timbang apat na piso rin dahon nang culutan1 at siya ang ibabasa mong mainit-init sa galis1 na macalaua maghapon1 pag pinurga muna ang maysaquit1 at sa loob nang ilang arao ay mauauala ang galis4 ,n,,mero #de4 ,ang ungento sa buni gagauin mo nang gayon3 ,magtunao ca sa cauali nang pagquit at sahing1 at pagca tunao na1i1 hulugan mo nang azufreng binayo4 ,nota4 ,magaling din ang sahing na maputi na sinamahan nang pulot4 ,itong lahat ay turo ni ,clain4 ,nguni ang ungentong turo ni ,tissot ay ito4 ,magtunao ca sa cauali nang timbang pisong pagquit2 pagcatunao ay hulugan mo nang ilang capatac na langis1 at yari na ang ungento4 ,ang isang caputol na damit na lienzo1i1 ibabad mo dito1 at yaon ang itatapal mo sa buni4 ,n,,mero #df4 ,ang pag-gaua nang pinanganganlang ungento amarillo ay gayon3 ,magtunao ca sa apoy nang sahing na maputi1 pagquit na dilao1 sebo nang baca1 lana at mantica na magcasingdami ang lahat4 ,pagca tunao na yao1i1 hulugan mo nang binayong ugat nang dilao na ang timbang noon ay ang sa icapouong bahagui nang ibang manga bagay4 ,ito1i1 turo ni ,clain4 ,n,,mero #dg4 ,ang timbang pisong sal de sedlitz1 at ang timbang dalauang pisong laman ng bunga nang sampaloc1 ay ilalaga sa calahating tagayang tubig2 pagca tunao na ang sampaloc1 sasalain4 ,ito1i1 dalauang inom1 na ang pag-itan nang isa1t1 isa1i1 calahating oras4 ,nota4 ,cun ualang sal de sedlitz ang sampaloc lamang ang gagamitin4 ,n,,mero #dh4 ,ang ualong pouong patac nang ludano lquido de ,sindenham1 at ang timbang limang salaping tubig sa torongil 7maliana mayana74 ,itong gamot ay bibilhin sa botica4 ,ang isang cuchara1i1 isang inom4 ,nota4 ,cun baga nauauala hungmihina na ang pagsuca nang maysaquit nang mapainom siya noong minsan macalaua1 macaitlo1 ay itahan na ang pagpapainom noon4 ,n,,mero #di4 ,ang timbang tatlong pisong man1 sampon ng timbang dalauang puong butil na palay na salitre1 tutunauin sa isang tagayang suero nang gatas4 ,n,,mero #ej4 ,ang paraan nang pag-gaua nang suero nang gatas ay gayon3 ,ang dalauang tagayang gatas nang vaca1 cambing tupa1 ilagay sa palioc sa mahinang apoy at huhulugan ng isa dalaua1 tatlong cucharang sucang matapang1 gata nang dayap cun ualang suca2 pagca hungmiualay na ang lalong mabigat1 at napailalim1 sasalain ang lahat sa sinamay at yaong tubig na malinao linao1 dungmaraan sa sinamay yaon ang pinanganganlang suero4 ,n,,mero #ea4 ,ang timbang saicapat na ruibarbong binayo4 ,n,,mero #eb4 ,ang timbang pisong azufreng binayo1 ang timbang saicapat na sal amoniaco sampon nang timbang dalauang pisong manticang bago nang baboy babayuhin maiguing maigui sa babay-an sa luzong4 ,n,,mero #ec4 ,cun mayroong maysaquit na pasisipsipin nang singao nang mainit na tubig suca1 ang casangcapang gagamitin doon sa gauang yaon1 ay gayon3 ,cun mayroong sisidlang may suso1 para nang ticuan charera1 ay yaon ang maigui sa lahat4 ,cun uala1i1 na-aari ang isang tabong cauayan1 na binubutasan sa taguiliran sa dacong itaas1 nang masootan doon isang caputol na cauayang munti1 na munti rin ang butas1 na1 yaon ang ipapasoc nang maysaquit sa caniyang bibig1 nang macasipsip siya nang singao nang mainit na tubig na isisilid sa tabo4 ,ang tubig ay hindi pina-aabot doon sa butas nang taguiliran1 maca magpatuloy sa bibig nang maysaquit ang mainit na tubig4 ,ang tabo1i1 tinatacpan naman nang isang sinamay na madalang4 ,ang pagsipsip nang mainit na tubig1 ay sucat pagpilitang gauin1 sapagca malaqui ang cabagsican noong gamot na yaon1 at ang isa pa ay ualang liuag gauin4 ,n,,mero #ed4 ,ang timbang pisong libao1 nang pinagquiquilan nang bacal na ualang patalim na inag-ag sa sinamay na masinsin1 at ang timbang piso ring azcar1 sampon nang timbang isang salaping ans na bayong maigui1 ay gagauing dalauang pouo at apat na bahagui2 ang isang bahagui ay minsang lonoquin4 ,ang maysaquit isang oras bago cumain cun umaga1 cun tanghali1 at cun gab-i1 binibig-yan nang isang bahagui4 ,n,,mero #ee4 ,ang timbang isang salaping pinagquiquilan nang bacal na ualang calauang2 ang isang calahating dacot nang ruda at ang isa namang calahating dacot nang matricaria 7rosas del ,japn7 sampon nang timbang cahating jalapa 7bulacan sa ,ceb7 ibabad na maghapon at magdamag sa isang tagayang alac sa misa1 bago salain4 ,iinomin nang maysaquit ang calahating tazang mahiguit1 isang oras bago cumain cun umaga1 cun tanghali1 at cun gab-i4 ,n,,mero #ef4 ,ang timbang dalauang pisong pinagquiquilan nang bacal1 at ang timbang isang salaping rudang tuyo1 sampon nang timbang isang salapi ring ans1 na binayong maigui1 ay isasama sa caunting pulot2 ang timbang tatlong bahagui noon ay lolonoquin nang maysaquit maghapon4 ,ang timbang saicapat minsang lonoquin4 ,n,,mero #eg4 ,ang timbang pisong pldoras nang extracto nang cicuta na bibilhin sa botica4 ,ang maysaquit ay pinalolon-oc muna nang timbang tatlong butil na palay noon2 quinabucasan nang umaga1 ay binibig-yan nang timbang tatlong butil2 saca arao-arao1 cun hindi nacacasama sa caniya yaong gamot na yao1i1 dinaramihan nang caunti1 hangan sa siya1i1 macalon-oc nang malaqui sa loob nang isang arao4 ,nota4 ,sapagca dito sa ,filipinas ualang cicuta1 ay magaling gamitin ang pinangangalang talampunay 7metel7 sapagca ang uica nang manga marurunong1 na totoong galing yaon sa manga cancro4 ,caya nga yata1i1 maiguing gauin ang isusunod co dito ngayon3 ,ang dahon nang talampunay na maputi1 7yaon bagang talampunay na hindi morado7 babayohing maigui1 at gagauing pelotillas pldoras na malaqui pa sa balatong 7mongo47 ,cun aayao cang tumimbang nang ibibigay sa maysaquit1 ang isang cahating pilac idoon mo sa ibabao nang isang dahon1 nang talampunay at putulin mong palibot4 ,ang lapad nang isang cahati ay ualong butil na palay ang timbang4 ,ang pag-gamit nitong gamot na ito1i1 ualang liuag4 ,ang isang pelotilla noon ilagay mo sa isang cucharang tubig na malamig1 at ipalon-oc mo sa maysaquit2 houag lamang palonoquin nang marami noon ang maysaquit1 sapagca itong damong ito1i1 matapang pa sa cicuta4 ,ang cagalingang ipalon-oc sa maysaquit sa unang arao ay ang timbang ualong butil na palay4 ,cun hindi nacacaano sa caniya yaon ay big-yan nang timbang labingdalauang butil2 at cun hindi rin masama sa caniya yaon ay damihan arao-arao1 para nang guinagaua sa cicuta1 hangang sa siya1i1 macalon-oc maghapon nang timbang saicapat1 nang caniyang macayanan4 ,datapoua pagca ang maysaquit ay pinalon-oc nang talampunay1 sa loob nang isang lingo1 ay itinatahan muna itong gamot na ito1 at cun nacalalo ang ualong arao ay itinutuloy para nang dati4 ,caya guinagaua ito nang houag mamihasa ang sicmura1 doon sa gamot na yaon4 ,ang talampunay hindi nacacaano sa sicmura1 at hindi rin nacacaibay2 houag lamang nguyain1 cundi boo cun lonoquin4 ,itong gamot ay aquing guinagamit na parati sa aquin ding catauan1 sapagca namasdan cong magaling sa binabalingtamad4 ,nota4 ,itong gamot hindi sucat gamitin nang babaying buntis4 ,n,,mero #eh4 ,ang timbang pisong ugat nang grama 7cauacauayan7 at ang timbang piso rin ng ugat nang chicoria 7dilang usa7 lulutuing sumandaling oras calauon sa isang tagayang tubig4 ,itong tubig na ito1i1 huhulugan ng timbang isang salaping sal de sedlitz1 sampon nang timbang dalauang pisong man4 ,pagca tunao na1i1 sasalain1 at touing dalauang oras iinumin nang maysaquit ang isang taza4 ,cun nacarang ang dalaua tatlong arao1 ay inuuling guinagaua yaon din4 ,n,,mero #ei4 ,ang laman nang tinapay at ang bulaclac nang manzanilla1 ay babayuhin mong may casamang gatas1 bago lag-yan nang timbang saicapat na sabn sa castila sa baua1t1 isang tapal4 ,yaong tapal na yao1i1 papaltang macaapat maghapon nang ibang bago4 ,nota4 ,maigui rin ang tapal nang cicuta1 na cun bibilhin sa botica1 ang hihingin doo1i1 emplasto de cicuta4 ,nguni madali namang itapal ang isang caputol na dahon nang talampunay na yaon ay casing galing nang cicuta1 ayon sa turo ni ,linneo4 ,n,,mero #fj4 ,ang cicutang tuyo ay isisilid sa isang unan1 supot na munti2 saca lulutuing sumandaling oras calauon sa tubig1 bago pigain at itapal4 ,touing icalauang oras inaiinit uli doon din sa tubig na yaon4 ,nota4 ,sapagca dito sa ,filipinas ualang cicuta1 ay iyong gamitin ang dahon nang talampunay1 at sundin ang lahat na bilin sa nmerong ito4 ,n,,mero #fa4 ,ang timbang cahati nang taquip nang sihi1 na ang pangalan doo1i1 bouanbouanan1 at ang timbang apat na butil na palay nang canela1 ay gagauing ualong bahagui4 ,ang isang bahagui noon ay inihuhulog sa isang cucharang may lamang gatas tubig1 at ipinaiinom sa bata bago sumoso4 ,nota4 ,ang taquip nang sihi ibinababad muna nang malauon sa tubig sa ulan1 na arao-arao pinapaltan nang ibang bago2 saca binabayong maiguing maigui sa babay-ang bato1 at inaag-ag sa sinamay na masinsin4 ,n,,mero #fb4 ,ang pag-gaua nang ungeento nang hagonoy ay gayon3 ,bumayo ca nang dahon nang hagonoy1 na maminsan minsan papatacan mo nang langis lana2 saca magtunao ca nang caunting pagquit1 at pagca tunao na1i1 ihuhulog mo roon yaong binayo mong hagonoy1 at yari na ang ungento4 ,ang ungento nang llanten 7lantin17 ay gayon din ang pag-gaua4 ,nota1 ,cun baga sugat ang tatapalan ay hindi cailangang doonan nang pagquit ang hagonoy4 ,n,,mero #fc4 ,gumaua ca nang isang tazang jarabe nang chicoria 7dilang usa7 bago samahan mo nang timbang calahating man4 ,ang bata1i1 pinaiinom na maminsan minsan nang calahating cuchara noon4 ,cun ang bata1i1 mayroong dalauang taon1 ay dinarami damihan ang ipinaiinom doon4 ,n,,mero #fd4 ,bumayo ca nang timbang cahating albayaldeng casabay nang timbang isang salaping suca1 sampon nang tatlong cucharang langis lana4 ,ang pangalan dito ay nutrido2 at ang timbang piso noon ay isasama mo sa pula nang isang itlog1 at cun malaqui ang itlog1 ay sa calahati lamang4 ,n,,mero #fe4 ,magtunao ca sa apoy nang timbang apat na pisong pagquit na maputi2 pagca tunao na1i1 hulugan mo nang isang cucharang langis4 ,dito sa guinaua mong ungento1 ay magbabad ca nang ilang caputol na lienzong luma1 at patuyuin mo1 na yaon ang itatapal sa may saquit4 ,nota4 ,sa saquit na almorranas1 captulo #da1 ay bagay naman itong isang pinaca ungento4 ,maghulog ca sa isang botella nang isang tazang lana at bungang hinog nang apaliya 7amargoso7 na aalisan mo muna nang bot-o2 ibilad mo sa arao ang botella nang isang lingo calauon1 bago salain at itago sa botellang may taquip4 ,n,,mero #ff4 ,ang pinangangalang ungento blanco ay gayon ang paggaua3 ,ang timbang dalauang pisong langis1 at ang timbang cahating pagquit na maputi1 tutunauin sa apoy4 ,pagca tunao na1 ay budburan mo nang timbang pisong albayalde1 at haloing parati1 bago doonan mo naman nang timbang cahating suca timbang cahati pa nang gata nang dayap1 cun ibig mo4 ,pagca halo nang maigui1 ay itago mo sa botellang may taquip na daluro1 ibubu mo sa papel4 ,n,,mero #fg4 ,cun magaling ang panahon ay hanapin mo yaong colatcolat1 tila cabuting tungmutubo sa alibangbang1 sa ibang manga cahoy4 ,ang unang balat noong tila cabuti1 ay inaalis nang matalas na sundang4 ,yaong ibang natitira1i1 binubugbug pinapalo nang cahoy1 hangan lumambot4 ,ang isang caputol nito1 ay yaon ang itatapal sa manga sugat nang maampat ang dugo4 ,n,,mero #fh4 ,ang timbang apat na pisong laman ng tinapay1 at ang dalauang dacot nang bulaclac nang alagao sampon nang isang dacot na manzanilla1 ay lulutuin hangang lumapot sa tubig1 na ang calahati ay suca4 ,nota ,na-aari namang tapalan ang casangcapang masaquit nang manga basahang babad doon sa tubig na pinaglagaan noong manga gamot na yaon4 ,nota4 ,sa saquit na sinaysay sa prrafo #bgb1 ay magaling ang dalauang dacot na ruda1 ang isang dacot at calahati nang bulaclac dahon nang romero1 at ang isang gayon ding bulaclac nang gumamela1 na lulutuing maigui nang sumandaling oras calauon sa tatlong tagayang alac sa misa sa palioc na may taquip2 bago pigain nang malacas4 ,dito sa alac na ito ay ibabad mo ang manga damit na basahan na itatapal sa maysaquit4 ,cun baga mayroong nasactan na casucasuan1 yaong iniluluto mong ruda1 romero at gumamela ay samahan mo nang caunting cicuta talampunay4 ,n,,mero #fi4 ,ang emplasto diapalma1 na bibilhin sa botica4 ,nota4 ,itong ungento1i1 tutunauin muna sa caunting lana1 bago ilatag sa sugat na sinasabi sa prrafo #big4 ,n,,mero #gj4 ,ang dalauang babaguing tubig at ang isang bahaguing vinagre de litargirio na bibilhin sa botica4 ,n,,mero #ga4 ,ang timbang pisong ugat nang grama 7cauacauayan7 at ang timbang isang salaping ugat nang chicoria 7dilang usa7 lulutuin sa tatlong tagayang tubig1 hangan sa maiga ang isang tagayan2 saca sasalain at doroonan nang timbang cahating salitre4 ,n,,mero #gb4 ,ang timbang isang salaping cebolla albarrana 7bacong7 ibabad sa dalauang tagayang alac sa misa4 ,n,,mero #gc4 ,ang isang dacot nang talbos nang alagao1 ay samahan mo nang lasona1 bago lutuin at ipacain sa maysaquit cun gab-i4 ,ito1i1 gagauing ilang arao4 ,ito1i1 turo ni ,p4 ,santa ,mara4 ,datapoua mayroong maysaquit na hindi napupurga noon4 ,n,,mero #gd4 ,ang timbang dalauang pisong ajenjos1 at ang timbang pisong ugat nang tagbac1 7clamo aromtico7 sampon nang timbang pisong bot-o nang damoro 7ans de la tierra7 ibabad na maghapon at magdamag sa tatlong tagayang alac sa misa1 sa palioc na may taquip sa gaboc na mainit4 ,n,,mero #ge4 ,ang timbang dalauang pisong ugat nang chicoria 7dilang usa7 na tatadtarin muna1 ay lulutuin sa tatlong tagayang tubig hangan maiga ang isang tagayan4 ,saca sasalain1 at doroonan nang timbang cahati nang sal de ,glaubero1 na bibilhin sa botica4 ,n,,mero #gf4 ,ang timbang pisong balat nang quina cun ualang quina1 ang timbang isang salaping dita na babayuhin muna1 at ang timbang cahati nang ugat nang malaubi timbangtimbangan ay lulutuin sa tatlong tagayang tubig1 hangang sa maiga ang isang tagayan4 ,saca sasalai1t1 doroonan nang timbang saicapat na salitre4 ,n,,mero #gg4 ,ang timbang saicapat nang ugat nang cebolla1 albarrana 7bacong7 ay patutuyoin muna1 ayon sa turo sa nmero #h1 bago bayuhing maiguing maigui1 at ang timbang sa icaualo nang ugat nang timbangtimbangan na babayuhin ding maigui1 ay hahaluin capoua1 at ang maysaquit palolonoquing macaapat maghapon nang timbang anim na butil na palay noon sa isang cuchara1 na may alac sa misa4 ,n,,mero #gh4 ,ang timbang isang salaping sabng maputi sa castila1 at ang timbang saicapat nang ugat nang bacong1 7cebolla albarrana7 na pinatuyo muna at binayong maigui1 ay sasamahan nang caunting jarabe ng culantrillo1 at gagaua ca nang pelotillas pldoras na ang timbang nang baua1t1 isa ay sampong butil na palay4 ,n,,mero #gi4 ,ang timbang labing anim na pisong apog sa bato sa cabebe1 na bagong yari ay bubusan nang labing anim na tagayang tubig4 ,saca hahaluin mong magaling at papagtiningin bago salain sa papel sangley4 ,maiinom maghapon ang isa dalauang tagayan noon tubig na yaon4 ,nota4 ,itong tubig nang apog cun pagbabaran nang timbang dalauang pisong dahon nang saga1 ay mabuti ring lalo cun minsan4 ,n,,mero #hj4 ,ang timbang isang salaping balat nang dita 7 cun mayroong quina ang timbang piso noon7 na babayuhin muna1 at ang timbang cahati nang ugat nang timbangtim-bangan1 lulutuin sa tatlong vasong tubig hangang sa maiga ang isang vaso4 ,saca sasalain bago hulugan nang calahating tazang suca1 gata nang dayap cahel4 ,itong gamot na ito1i1 uubusing iinumin nang maysaquit sa loob nang isang arao4 ,n,,mero #ha4 ,ang ugat nang valeriana pati nang catauan ay ibilad mo sa arauan4 ,pagca tuyo1 iyong bayuhin at paraanin sa sinamay4 ,maiinom maghapon nang maysaquit ang timbang cahati2 datapoua ang hindi pa bihasa doon houag painumin ng ganoon carami2 sucat na roon muna ang timbang saicaualo saicapat4 ,itong polvos ay isinasama sa tubig na malacuco4 ,cailangang ituloy gauin itong ganitong gamot nang mababang panahon4 ,ang pangalan nang tagalog doon sa damong yaon ay anisanisan1 sapagca ang bot-o noon ay tila bot-o nang anis4 ,ang damo1i1 cungmacalat sa lupa1 at ang puno1i1 mapulapula4 ,n,,mero #hb4 ,ang manga isusunod co dito ngayon ay maipupurga rin sa manga maysaquit4 ,ang caafstula na inaalisan muna nang laman ang bunga4 ,yaong laman niyon ay pinararaan sa sinamay1 at ang timbang dalauang piso1 limang salapi noon1 ay ipinaiinom sa maysaquit4 ,itong purga nang caafstula bagay sa babaying nacapanganac2 ang timbang cahati tatlong bahagui noon4 ,ang timbang cahating hojas de sen ay ibabad mong magdamag sa tubig1 na siya ang iinumin cun umaga4 ,ang dahon nang acapulco 7timbang cahati7 ay ilaga mo sa dalauang tazang tubig sa mahinang apoy2 pag naiga ang calahati1 salai1t1 pigain nang malacas1 at yaon ang iinumin nang maysaquit4 ,ang isang tazang tubig na pinagbabaran nang timbang saicapat na ruibarbo4 ,ang timbang dalauang pisong man1i1 tunauin sa isang vasong suero nang gatas4 ,ang manga purgang sinabi co ngayon ay gagauin lamang pagca nabibilin dito sa libro4 99 99 99 99 99 ,manga1 ilang tagobiling patungcol sa manga gamot na ipinagbibilin dito4 #a4 ,tungcol sa pagsasangra1 sa pagpupurga at sa pagpapasuca sa manga maysaquit1 ay babauasan nang caunti ang manga nauutos doon sa libro1 dahil sa cahinaan nang catauan nang tagalog4 #b4 ,caya ang timbang saicaualong hojas de sen1 na bilin sa nmero #ba1 ay houag nang bayuhin2 cundi ihulog mo lamang sa isang tazang tubig na cunmuculo pa2 at pag malamig lamig na1i1 doon sa tubig na yaon ihulog mo ang jalapa at ang crmor4 #c4 ,gayon din ang salagsalag1 na nadoroon sa nmero #cd ay sucat ang ibabad sa tubig hangang nagdarasal ca nang isang ,aba ,guinoong ,maria4 ,ang iguio sa nmero #ce naman ay sucat na sa maysaquit na malacas ang timbang saicaualong mahiguit higuit noon4 ,datapoua mayroong tauo1 na nacainom nang timbang saicapat1 cun siya totoong lacas nang catauan4 ,ang sampaloc nmero #dg ay houag palaloin sa timbang dalauang piso1 cundi maliuag mapurga ang maysaquit4 #d4 ,ang extracto nang talampunay na bilin sa nmero #eg ay sucat na ang timbang dalauang butil na palay noon sa caunaunahang inom saca cun malauon at ualang nararamdamang masama ang maysaquit1 ay bago painumin siya nang marami rami noon4 ,datapoua cun hindi extracto cundi ang dahon ang babayuhin pagcaraca ay maiinom nang maysaquit ang timbang ualong butil na palay noon4 ,ang talampunay hindi sucat igamot sa babaying buntis4 #e4 ,touing nabibilin doon ang alac sa castila yao1i1 alac sa ,misa ang cahulugan1 at hindi aguardiente4 #f4 ,ang sabong castila 7jabn7 na cun minsan nauntos sa libro1 yao1i1 ang sabng maputi1 sapagca ang may ibang color1 ay masama4 #g4 ,sa mga prrafo #dde at sa #eag yaon lamang nabibilin sa pinurga nang malacas ay ang langis sa castila4 ,,tabla ,nang manga saquit na sinaysay dito sa librong ito4 ,pag4 ,captulo #a4 ,ang manga dahilang iquinapagcacasaquit nang tauo44444444444444444444444444444#ce ,cap4 #b4 ,ang manga dahilang iquinalalaqui nang manga saquit nang tauo444444444444444444444444444444#ci ,cap4 #c4 ,ang gagauin ng tauo capag nararamdaman na siya1i1 magcacasaquit na444444444444444444#dc ,cap4 #d4 ,ang mahusay na gaua sa may manga malalaquing saquit444444444444444444444444444444444# dd ,cap4 #e4 ,ang gagauin nang maysaquit na magaling-galing na44444444444444444444444444444444444444 44#dg ,cap4 #f4 ,ang saquit na pulmonang totoo1 na ang baga sa loob nang dibdib nang tauo siya ang nasasaquitan1 at yaon din cun minsan ang pinangagalingan nang tica444444444444444444444444444444444444 444444444444444#dh ,ang gagauin sa may saquit1 na may sibol doon sa caniyang baga4444444444444444444444444444444#ef ,ang pulmona nang apdo444444444444444444444444444444444444 #fc ,ang pulmona falsa44444444444444444444444444444444444 44444#fd ,ang gagauin sa natutuyo ang catauan44444444444444444444444#ff ,cap4 #g4 ,ang sintac sa dibdib1 na pinanganganlan nang castilang pleuresa dolor de costado444444444444444444444444444444444 444444444444444#gb ,cap4 #h4 ,ang saquit na ang pangala1i1 garrotillo1 at ang ibang manga saquit sa lalamunan nang tauo444444444444444444444444444444444444 4444#gf ,ang gamot sa bucol na ang pangalan nang tagalog doo1i1 bayiqui bayicqui444444444444444444444#hc ,cap4 #i4 ,ang romadizo4 sa uicang tagalog ay sipon44444444444444444444444444444444444 4444444444444444#hd ,cap4 #aj4 ,ang saquit nang ngipin at bagang pati nang cabiac nang ulo muc-ha1 sa uicang castila ay jaqueca1 sampon nang escorbuto na yao1i1 pagdurugo nang ngipin nang tauo444444444444444444444444444444444444 44444444444444#hi ,cap4 #aa4 ,ang gamot sa apoplegia4 sa himatayin4444444444444444444444444444444 4444444444444444444#if ,cap4 #ab4 ,ang gamot sa inarauan1 sa uicang castila ay insolacin4444444444444444444444444444444 44444#ajb ,cap4 #ac4 ,ang reuma1 sa uicang tagalog balingtamad1 yaon bagang pagsaquit nang manga casucasuan nang catauan nang tauo444444444444444444444444444444444444 4444444444444444444#aje ,ang saquit na balingtamad na lauon4444444444444444444444444#aaa ,cap4 #ad4 ,ang saquit na pinanganganlang piyo nang tagalog sa uicang castila1i1 gota44#aae ,cap4 #ae4 ,ang gamot sa quinagat nang asong bangao4444444444444444444444444444444444 444444444444#aag ,ang gagauin sa quinagat nang asong ol-ol cun ualang mercurio44444444444444444444444444444444 44#abe ,cap4 #af4 ,ang gamot sa quinagat nang manga hayop na may camandag4444444444444444444444444444444# abg ,cap4 #ag4 ,ang saquit na bulutong sa uicang castila1i1 viruelas44444444444444444444444444444444 444444#acg ,cap4 #ah4 ,ang saquit na ticdas1 sa provincia nang ,batangan ay toco1 sa uicang castila1i1 sarampin44444444444444444444444444444444 44444#adi ,cap4 #ai4 ,ang lagnat na malaqui na ualang hibas1 na pinanganganlang lagnat na maningas1 na yao1i1 isang bagay na tabardillong dala nang cainitan nang dugo4444444444444444444444444444444#aed ,cap4 #bj4 ,ang lagnat na malaqui na dala nang apdo1 na ang tauag nang castila doo1i1 calentura ptrida1 lagnat na buloc1 na yao1i1 ang icalauang bagay na tabardillo4444444444444444#aei ,cap4 #ba4 ,ang lagnat na sucab na ang tauag nang castila doo1i1 calentura maligna na yao1i1 ang icatlong bagay na tabardillong may mancha4444444444444444444444444444444444 #afg ,cap4 #bb4 ,ang saquit na pangiqui4444444444444444444444444#age ,cap4 #bc4 ,ang saquit na erisipela na cun turan nang tagalog ay culebra444444444444444444444444444444#ah d ,cap4 #bd4 ,ang gamot sa galis sa uicang castila1i1 sarna44444444444444444444444444444444444 444444#aij ,cap4 #be4 ,ang gamot sa buni1 sa uicang castila1i1 empeines herpes4444444444444444444444444444444444 4444#aib ,cap4 #bf4 ,ang gamot sa may mancha sa muc-ha1 at may manga pilat44444444444444444444444444444444#ai c ,cap4 #bg4 ,ang gagauin sa sinisibulan nang anomang bagay na sibol para nang bag1 pigsa taguihauat1 tiboc1 cancro1 pati sa nasisira ang ilong44444444444444444444444444444444444 444444#aid ,cap4 #bh4 ,ang gamot sa bicat pati sa lumalaqui ang liig444444444444444444444444444444444444 444444444444444#bjf ,cap4 #bi4 ,ang gamot sa sinisingauan ang bibig1 ang tauag nang castila sa saquit na yao1i4 aflas44444444444444444444444444444444444 4444444#bab ,cap4 #cj4 ,ang gagauin sa nahulog sa mataas1 sa pinalo1 sa naipit1 sa nahulog sa cabayo sinicaran4444444444444444444444444444444 4444444444#bae ,cap4 #ca4 ,ang gagauin sa recalcadura relajacin1 pati sa lungminsad ang boto44444444444444444444444444444444#bai ,cap4 #cb4 ,ang gagauin sa tauo1 na may bot-ong nabali1 sa nabasag ang ulo44444444444444444444444#bbf ,cap4 #cc4 ,ang gamot sa natinic1 sa tinamaan nang pana nabaril444444444444444444444444444444444 4444444#bbh ,cap4 #cd4 ,ang gamot sa napaso nang baga plvora1 sa nabanlian nang anomang mainit4444444444444444444444444444444444 4444444444444444444#bcj ,cap4 #ce4 ,ang gamot sa tauong naguitguitan nang lubid nang ibang bagay1 pati sa nagalusan1 sa nasugatan1 sa nahiua sa tinaga nang ibang tauo444444444444444444444444444444444#bc b ,cap4 #cf4 ,ang gagauin sa mayroong sugat na lauon na hindi mabahao444444444444444444444444444444444 44#bcg ,cap4 #cg4 ,ang gamot sa linuluslusan444444444444444444444444#bdb ,cap4 #ch4 ,ang gagauin sa lungmalabas ang tumbong1 at sa babaying lungmalabas ang caniyang punong catauan444444444444444444444444444444444 #bdi ,cap4 #ci4 ,ang gamot sa lalaqui cun ungmuurong ang caniyang punong catauan1 at sa namamaga ang bayag1 ungmiihi nang nana1 cun macati ang punong catauan nang lalaqui nang babayi4444444444444444444444444444444444 #bdg ,cap4 #dj4 ,ang gagauin sa manga batang ipinanganganac1 na ualang butas sa pouit may sara ang tayinga1 ang punong catauan1 cun mayroong pinacatali sa ilalim nang dila444444444444444444444444444444444444 44444#bdi ,cap4 #da4 ,ang gamot sa quilmosin1 sa uicang castila1i1 almorranas1 na yao1i1 pamamaga nang pouit nang tauo444444444444444444444444444444444444 4444#bea ,cap4 #db4 ,ang gamot sa binabalingoyngoy444444444444444444#bec ,cap4 #dc4 ,ang gamot sa lungmulura nang dugo444444444444444444444444444444444444 44444444444444444444#bee ,cap4 #dd4 ,ang gamot sa nagsusuca nang dugo444444444444444444444444444444444444 44444444444444444444#beh ,cap4 #de4 ,ang gamot sa ungmiihi nang dugo444444444444444444444444444444444444 44444444444444444444#bei ,cap4 #df4 ,ang gamot sa mayroong bato sa pantog1 pati sa tauong balisausauin1 sa mahirap ungmiihi44444444444444444444444444444444 444444444#bfa ,cap4 #dg4 ,ang gamot sa ungmiihing parati di man cusa nang caniyang loob444444444444444444444444444444#bfd ,cap4 #dh4 ,ang gamot sa hindi manabi444444444444444444444444#bfe ,cap4 #di4 ,ang gamot sa sinisingauan sa namumula ang mata444444444444444444444444444444444444 4444444#bff ,cap4 #ej4 ,ang gamot sa may culaba sa namumula ang mata444444444444444444444444444444444444 4444#bfh ,cap4 #ea4 ,ang gamot sa hindi macaquita1 magaling man ang caniyang mata1 na ang tauag nang castila sa saquit na yao1i1 gota sirena4444444444444444444444444444444444 4444444#bfi ,cap4 #eb4 ,ang gamot sa may sugat sa suloc nang mata1 sa lirain444444444444444444444444444444444# bgj ,cap4 #ec4 ,ang gamot sa masaquit ang tayinga4444444444444444#bga ,cap4 #ed4 ,ang gamot sa inuurungan nang pauis1 galis1 buni1 cun nauauala ang bucol1 sibol sa catauan1 at hindi tungmutuloy44444444444444444444444444444 444444444444444444444#bgc ,cap4 #ee4 ,ang sa namamaga ang boong catauan na ang tauag nang castila doo1i1 hidropesa4444444444444444444444444444444 44444444444#bgd ,cap4 #ef4 ,ang gamot sa namamaga ang tiyan1 na yao1i1 pinanganganlang belbel berben4444444444444444444444444444444444 444444444444444444#bgi ,cap4 #eg4 ,ang gamot sa namamaga ang paa444444444444444444444#bhb ,cap4 #eh4 ,ang gamot sa nabiquig sa naloogan nang anomang bagay sa lalamunan1 na hindi macatuloy sa ilalim444444444444444444444444444444444# bhd ,cap4 #ei4 ,ang lagnat na daua1 na may casamang pauis na ang tauag1 nang castila doo1i1 calentura miliar sudatoria44444444444444444444444444#bhf ,cap4 #fj4 ,ang manga saquit nang sicmura1t1 tiyan1 na doon nauucol ang clico1 ahito1 at ang iba pa44444444444444444444444444444444444444 4444444444#bhh ,ang clico inflamatorio4444444444444444444444444444 44444444#bhi ,ang clico nang apdo444444444444444444444444444444444444 444#bic ,ang empacho ahito44444444444444444444444444444444444 44444#bie ,ang clico flatulento444444444444444444444444444444 44444444#bih ,ang clico dahil sa nalamigan ang tauo444444444444444444444#bii ,cap4 #fa4 ,ang miserere pasin liaca1 na yao1i1 pagsasara nang manga bituca1 na dahil doon ay hindi manabi ang maysaquit1 cundi isinusuca niya ang lahat4444444444444444444444444444444#cja ,cap4 #fb4 ,ang gamot sa inaanayo1 na yao1i1 pagsuca1t1 pag-iilaguin2 ang tauag nang castila doon1 ay clera morbo444444444444444444444444444444#cjd ,cap4 #fc4 ,ang saquit na pag-iilaguin1 cun hindi totoong sumasama ang damdam nang may catauan1 na ang tauag nang castila doo1i1 diarrea444444444444444444444444444444444 4444#caa ,cap4 #fd4 ,ang icalauang bagay na pag-iilaguin1 na may casamang saquit na malaqui sa tiyan1 na yao1i1 disenteria cun turan nang castila444444444444444444444444444444444 4444444444#cac ,cap4 #fe4 ,ang icatlong bagay na pag-iilaguin1 na mahirap ang damdam nang may catauan sa sicmura1 at pati nang paghinga ay mahirap din1 na yaon ang pinanganganlan nang castilang disentera maligna444444444444444444444444444444444 44444444444444444444#cah ,cap4 #ff4 ,ang gamot sa hinihica44444444444444444444444444444#cb a ,cap4 #fg4 ,ang gamot sa nag-iilaguin nang darag-is na ang tauag nang castila doo1i1 pujas44444444444444444444444444444444444 444444444444#cbe ,cap4 #fh4 ,ang gamot sa nagcacasaquit dahil sa siya1i1 natacot444444444444444444444444444444444 4444444444#cbf ,cap4 #fi4 ,ang gagauin sa dinaraanan nang anomang bagay na convulsin pagquinal nang catauan para nang tamang hangin sauan etc1 pati nang gagauin sa babaying sinusubaan444444444444444444444444444444 444444444444#cbg ,ang saquit na alfereca1 na ang tauag sa ,maynila doo1i1 taon444444444444444444444444444444444444 4#cbi ,ang gagauin sa sinasauan1 na yaong saquit na yao1i1 isa rin ang pinanganganlan nang castilang epilepsia1 mal caduco1 mal de corazn4 ,ang pangalan cun minsan nang tagalog dito1i1 suba2 cun minsan nama1i1 panhihimatay4444444444444444444444444444 44#ccb ,ang gagauin sa babaying sinusubaan1 na yao1i1 pinanganganlan nang castilang mal de madre44444444444444444444444444444444444 444444444444#ccf ,ang gagauin sa babaying namamanhid ang caniyang paa camay1 ang ibang casangcapan nang catauan1 na ang tauag nang castila doo1i1 calambre histrico44444444444444444444444444444444 4444444444444444444#cdj ,ang gamot sa biglang dinaaraanan nang hindi macahinga1 na ang tauag nang castila doo1i1 sofocacin44444444444444444444444444444#c da ,cap4 #gj4 ,ang saquit nang frenes1 na yao1i1 saquit nang utac nang ulo nang tauo1 na dahil doon nasisira ang bait nang may catauan1 na tila bumabagsic444444444444444444444444444444 #cdd ,cap4 #ga4 ,ang gamot sa nacalon-oc nang lason44444444444444444444444444444444444 444444444444444444444#cdf ,cap4 #gb4 ,ang saquit na pasmo1 na yao1i1 catulad nang perlesa444444444444444444444444444444444 44444#cdh ,cap4 #gc4 ,ang saquit na icterica1 na iquinapagdidilao nang mata nang tauo4444444444444444444444444#cea ,cap4 #gd4 ,ang gamot sa tauong sinusubaan na ang tauag nang castila sa saquit na yaon ay desmayo444444444444444444444444444444444 44444444444#cec ,ang gamot sa sinubaan1 nadesmayo dahil sa siya1i1 marugo4444444444444444444444444444444444 4444#ced ,ang gamot sa sinubaan1 nadesmayo dahil sa cahinaan nang catauan1 para nang manga babaying nanganganac1 at sa nahanaan nang gutom nang pagbabalingoyngoy1 pag-iilaguin nang malacas1 dahil sa pinurga pinasuca nang matapang na pamurga1 pasuca1 dahilan sa manga maruming nadoroon sa sicmura444444444444444444444444444444444 444444444444444444444#cef ,ang gamot sa tauong sinubaan nadesmayo dahil sa mayroong saquit sa caniyang manga litid44444444444444444444444444444444444 44444#cei ,ang gamot sa tauong sinubaan nadesmayo dahil sa siya1i1 natacot namanglao nagalit444444444444444444444444444444444 4444444444444444444#cfj ,ang gamot sa suba1 cun casama nang ibang saquit4444444444444444444444444444444444 444444444444444#cfa ,cap4 #ge4 ,ang gagauin sa tauong tila patay444444444444444444#cfc ,ang gagauin sa nalunod sa tubig444444444444444444444444444444#cfd ,ang gagauin sa tila patay dahil sa tinamaan nang lintic1 inarauan1 nainitan nang apoy1 nausucan1 dahil sa nacaamoy nang may amoy na matapang parang alcanfor1 luya pmienta1 almizcle etc4444444444444444444444444444444444444 444444444444444444444#cfg ,ang gagauin sa tila patay dahil sa masamang singao nang manga pusali1 manga libingan bilangoang quinadoroonan nang maraming tauo1 sa tila namatay sa panahong tag-salot1 cun siya1i1 linagnat nang lagnat na sucab1 binulutong444444444444444444444444444444 4444444444444444444#cfh ,ang gagauin sa tila patay dahil sa siya1i1 sinumpung nang malaquing galit toua1 sapagca nabalitaan nang masamang balita1 sapagca dati na siyang sinusubaan dinaanan nang desmayo444444444444444444444444444444444 44444#cfi ,ang gagauin sa tila patay dahilan sa siya1i1 binitay nagbicti44444444444444444444444444444444 444#cgj ,ang gagauin sa tila patay dahil sa siya1i1 nahulog sa mataas1 pinalo nang malacas1 at sa dinaanan nang apoplega epilepsia1 at tila natuluyang namatay4444444444444444444444#cga ,ang gagauin sa tila patay na sangol1 cun bagong ipinanganac dahil sa napipisa ang canilang pusod1 sapagca nasisicpang totoo nang lungmabas sa tiyan1 dahil sa pagsigao1 sa pagsibol nang ngipin1 sapagca inugoy sila nang malacas sa duyan44444444444444444444444444444444444 444444444444444444#cgc ,ang gagauin sa babaying tila namatay cun nanganganac1 cun nacapanganac44444444444444444444444#cgf ,ang gagauin sa babaying buntis1 cun namatay1 nang mahango ang bata sa tiyan at nang mabinyagan444444444444444444444444444444 4444444#cgh ,cap4 #gf44 ,ang gagauin sa babayi cundi husay ang pagdaan nang sa panahon444444444444444444444444444444444 4#cgi ,cap4 #gg4 ,ang gamot sa babaying binubusan nang maraming dugo444444444444444444444444444444444444 4444444#chf ,cap4 #gh4 ,ang gagauin sa babaying buntis1 na nagcacasaquit-saquit1 at sa tila macucunan4444444444444444#chg ,cap4 #gi4 ,ang gagauin cun mahirap ang panganganac nang babayi4444444444444444444444444444444444 44#chh ,cap4 #hj4 ,ang manga saquit na marahil sumunod sa panganganac nang babayi4444444444444444444444444#cib ,cap4 #ha4 ,ang gamot sa sangol cun hindi iniilaguin niya ang caunaunahang ugaling ilaguin nang manga bagong panganac4444444444444444444444444#cig ,cap4 #hb4 ,ang gamot sa manga sangol cun ungmaasim ang nadroon sa canilang sicmura444444444444444444444444444444444 444444444444444444444#cih ,cap4 #hc4 ,ang pagpambo sa manga sangol444444444444444444444#djj ,cap4 #hd4 ,ang gamot sa batang nagcacasaquit cun sinisibulan nang ngipin444444444444444444444444444444444# dja ,cap4 #he4 ,ang gamot sa batang may bulati sa tiyan44444444444444444444444444444444444 444444444444444444#djb ,cap4 #hf4 ,ang gamot sa batang dinaraanan nang convulsin para nang sauan1 suba1 alfereca1 at ang iba pa1 pati sa batang tila hinihica1 na maingay ang paghinga1 na ang tauag sa gayong saquit ay croup4444444444444444444444#dje ,cap4 #hg ,aral na nauucol sa pagsasangra sa manga maysaquit1 pati sa pagpapacapit nang linta44444444444444444444444444444444444 44444444444444444#dji ,cap4 #hh4 ,ang pagpurga pati nang pagpapasuca sa manga maysaquit4444444444444444444444444444444 444444444444#dac ,cap4 #hi4 ,casaysayan nang bagay sa pulso nang tauo444444444444444444444444444444444444 44444444444444444#dba ,cap4 #ij4 ,ang uusisain nang mangagamot cun mayroon siyang tinatatap na may saquit4444444444444444444444444444444444 4444444444444444444444#dbe ,cap4 #ia4 ,casaysayan nang timbang na guinagamit sa manga iguinagamot sa manga maysaquit4444444444444444444444444444444 4444444444444444444444#dbh ,lista nang manga igagamot sa manga maysaquit4444444444444444444444444444444 4444444444444444444444#dcj ,,fin4 ,patalastas3 ,libreria at ,papeleria ni ,j4 ,martinez