,,r$evo]+  ,,van  ,,h]man ,,bo]haave    
,,ov]  ,,het ,,nut ,,d] ,,me*ani/is*e   
,,me?ode ,,9 ,,de ,,g5eeskunde1  ,,door 
,,hem ,,geh\d5 ,,9 ,,het                
,,groot-,,auditorium ,,d]               
,,rijks-,,univ]siteit ,,te ,,leid51     
,,op ,,d5 #bd,,/5 ,,septemb] #agjc1     
,,bij ,,d5 ,,aanvang ,,van ,,zijn ,,d]de
 ,,ambtsja>4           99       99      
99       99       99        ,d5 ,edel   
,groot ,a*tb>5 ,he]5     ,curator5 ,d]  
,leids*e ,univ]siteit1  ,d5 ,he]e       
,jakob1 b>on van ,wass5a]1 he] van      
,obdam1 ,h5sbroek1 ,wo*me]1 ,spi]dijk1  
,zuydwijk1 ,k]n*em1 ,twikelo1 ,lage1    
enz41 oud/e lid van de ridd]s*ap van    
,holl&1 ridd] 9 de ,de5s*e kon9klijke   
orde van d5 ,olifant1 kolonel van de    
ruit]ij d] ,v]e5igde ,n$]l&51 g\v]neur  
van 's ,h]tog5bos*1 buit5gewoon gezant  
bij ,h4,h4 ,m4,m4 de ,kon+5 van ,pol5 en
 ,pruis51 bij ,z4,h4 d5 ,keurvor/ van   
,hannov] en bij ond]s*eid5e ,duits*e    
vor/51 enz4 enz4  ,d5 ,he]e ,mr4        
,hub]tus ,ros5boom1 he] van 's          

,grevelsregt1 voorzitt] van d5 ,hoog5   
,raad d] ,n$]l&51 enz4 enz4  ,d5 ,he]e  
,mr4 ,h]man van d5 ,hona>t1 burgemee/]  
van ,dordre*t en afgeva>digde dez] /ad 9
 de ,/at5 van ,holl&1 dijkgraaf van     
,alblass]wa>de1 enz4 enz4      ,d5 ,edel
 ,a*tb>5 ,he]5  ,d5 ,he]e ,mr4 ,jan van 
d5 ,b]g1 e]/5 burgemee/] van ,leid5 en  
secret>is van het college van ,curator54
  ,d5 ,he]e ,mr4 ,co5raad ,ruys*1  ,d5  
,he]e ,mr4 ,abraham van ,alph51  ,d5    
,he]e ,piet] van ,dorp1  draagt deze    
r$evo]+ met v]s*uldigd5 e]bi$ op de hun 
toegewijde ,,h]man ,,bo]haave4          
99       99       99       99       99  
,,r$evo]+ ,,van ,,h]man ,,bo]haave ,,ov]
 ,,het ,,nut ,,d] ,,me*ani/is*e ,,me?ode
 ,,9 ,,de ,,g5eeskunde4  ,zij1 die de   
kra*t5 d] li*am5 na> hun massa1 vorm en 
snelheid1 hetzij na e5 kort] ( lang]    
ond]zoek va/ge/eld ( door directe       
wa>nem+ gevond51 ma!matis* b]ek551 word5
 ,me*ani/5 g5oemd4 ,dez5 hebb5 zi* door 
de practis*e resultat5 hunn] wet5s*ap1  
welke op s*itt]5de wijze de wa>heid     

hunn] /ell+5 aantoond51 zooze] de a*t+  
d] weld5k5d5 v]worv51 dat m5 niet li*t  
e5e &]e wet5s*ap zal v9d51 die zi* t5   
all5 tijde 9 gelijke mate 9 i$]s        
toejui*+ mo*t v]heug54 ,is zij niet e5  
wond]ba>lijk gewro*t van d5 m5s*elijk5  
gee/1 dat door zijne alle v]wa*t+ te    
bov5 ga&e uitkom/5 aan het              
bov5m5s*elijke gr5/8  ,het zijn imm]s   
sle*ts ze] we9ige1 algeme5 v]breide1 zij
 het dan ook onbetwi/b>e1 grondbeg9sel51
 op welke ha> mee/ subtiele en          
+ewikkelde uitv9d+5 gebase]d zijn4  ,dit
 is dan ook de r$51 wa>om m5s*51 die    
gewoon zijn1 de d+5 op het e]/e gezi*t1 
dus veelal v]ke]d1 te beoordeel51 (     
sle*ts e]bi$ te hebb5 voor bew]+51 die 9
 e5 dui/] waas gehuld zijn1 voor de     
grond/ell+5 dez] wet5s*ap m9a*t5d de    
s*\d]s ophal54 ,wie e*t] op de resultat5
 van die /r5g/e all] wet5s*app5 let1 a*t
 ha> de hoog/e v]e]+ wa>dig1 omdat zij1 
op zoo e5v\dig5 grondslag opgeb\wd1 d5  
m5s5 kra*t5 v]le5d heeft1 die zijne     
eig5e v]re ov]treff54 ,aan ha> imm]s    

hebb5 wij het te dank51 dat ge5 massa   
me] onbewegelijk is1 hoe g]+ ook de     
beweegkra*t zij1 wa>ov] wij bes*ikk54   
,ha> nut wordt dan ook door alle1 zo[el 
burg]lijke als militaire1 wet5s*app5    
erk5d4 ,z algeme5 wordt zij gevi]d als  
e5e voor &]e wet5s*app5 onmisb>e        
hulpwet5s*ap1 dat zelfs onkundig51 als  
na> gewoonte zi*zelf will5de v]he]lijk5 
door het prijz5 van d+51 welke zij niet 
v]/aan1 d5 bevoegd5 beoordeela>s di5 l( 
nazegg54 ,de g5eeskundig5 alle5 v]smad5 
ha> ( zijn geme5lijk1 opzettelijk       
v]zuim5d ha> nad] te be/ude]51 van      
oordeel1 dat zij niets go$s v]mag tot /&
 te br5g54  ,deze me5+ is nu e*t] mijns 
inzi5s z geheel en al bezijd5 de wa>heid
 en tev5s z v]d]felijk voor de          
g5eeskunde1 dat ik geme5d heb1 ge5 bet] 
ond]w]p te kunn5 uitkiez51 om 9 dit uur 
voor ,u te beh&el54 ,en ik gelo(1 dat ik
 zo[el aan uwe v]wa*t+ als aan mijn5    
w5s* voldaan zal hebb51 als ik 9        
e5v\dige taal duidelijk zal hebb5       
aangetoond1 dat de ,me*anica voor de    

,g5eeskunde van buit5gewoon belang en t5
 e55male onontbe]lijk is4  ,door de     
uitgebreidheid van het ond]w]p ^w ik wel
 g5oodzaakt1 elke rhetoris*e v]fraai+ d]
 r$e t] zijde te lat54 ,dat mij dit e*t]
 niet behoeft te v]ontru/51 da>voor /aat
 mij de zoo welbek5de /rikte e]lijkheid 
van uw oordeel borg1 wa>m$e gij re$s    
lang de vleitaal e5] /reel5de inleid+   
door uwe afkeur+ uit deze sle*ts d]     
wa>heid gewijde plaats v]bann5 hebt4 ,ik
 ga dus t]/ond onbes*roomd tot de       
beh&el+ van mijn ond]w]p ov]1 da> hij1  
die /r5ge wa>heid v]kondigt1 zi* om     
ge5]lei vooroordeel1 het moge hem gun/ig
 ( ongun/ig zijn1 bekomm]t2 sle*ts g$uld
 en a&a*t v]gt hij van zijne hoord]s4   
,dat de be/e algeme5e bepal+ van het    
begrip li*aam door de ,wiskundig5 gegev5
 is1 a*t ik z evid5t1 dat ik van niem&  
e5ige teg5w]p+ teg5 deze bew]+ v]wa*t4  
,d5 individueel5 a>d e*t] van elk li*aam
 9 het bijzond]1 zooals het zi* 9 de    
natuur voordoet1 zal niem& alle5 door   
logis*e r$5e]+ uit deze algeme5e        

def9itie d] ,wiskundig5 kunn5 afleid54  
,da> deze imm]s voortgesprot5 is uit de 
sam5vatt+ van die eig5s*app51 welke alle
 li*am5 geme5 hebb51 met zorgvuldige    
uitsluit+ van alles1 wat het e5e li*aam 
van het &]e ond]s*eidt1 zal da>uit met  
nog zoo logis*e r$5e]+ ge5 enkele       
gevolgtrekk+ kunn5 afgeleid word51 die  
ov] d5 bijzond]5 a>d van e5ig li*aam    
opheld]+ geeft4 ,en to* hangt jui/ van  
dez5 9 de e]/e plaats de groot]e ( g]+]e
 w]k+skra*t d] v]s*ill5de li*am5 af1    
zoodat de k5nis van deze laat/e zond] de
 k5nis van het e]/g5oemde onbe/aanba>   
is4  ,wie d]halve tot de k5nis hi]van   
w5s*t te g]ak51 moet uit het te be/ude]5
 voorw]p zelf de bijzond]e voorwa>d5    
putt51 die zijn &]s onbeteugelde        
vrijheid van r$5e]+ bij het opspor5 van 
d5 eig5a>dig5 aanleg van het gegev5     
object nauwkeurig omgr5z54 ,deze        
voorwa>d5 e*t] kunn5 sle*ts door hem    
gek5d word51 die de met de z9tuig5      
wa>neemb>e w]k+5 van elk li*aam 9 het   
bijzond] heeft nagegaan4 ,deze w]k+5    

zijn namelijk het zi*tba> gevolg van de 
bijzond]e ho$anigh$51 welke uit d5 eig5 
a>d d] te ond]zoek5 zaak voortkom52 elke
 nu van deze afzond]lijk maakt ne       
eig5a>digheid dez] zaak uit1 en alle te 
zam5 g5om5 mak5 zij ha> geheele wez5    
uit1 voor zoov]re dat voor de z9tuig5   
wa>neemba> is4  ,gaat m5 nu e5 /ap v]d] 
door uit deze duidelijk wa>g5om5 feit5  
langs wiskundig5 weg alles1 wat da>uit  
kla>blijkelijk onafwijsba> voortvloeit1 
af te leid51 dan zal m5 veel me]        
ontdekk51 dan met behulp d] z9tuig5     
alle5 ooit het geval gewee/ w>e4 ,en to*
 zull5 de op laat/g5oemde wijze v]kreg5 
uitkom/5 niet m9d] wa>1 no* m9d]        
bruikba> zijn dan de vroeg] v]kreg5e4   
,buit5 deze twee is er ge5 d]de me?ode1 
welke de bijzond]e inri*t+ van het e5 ( 
&]e me*anisme kan help5 opspor54  ,beide
 me?od5 nu leid5 onv]&]lijk tot dit     
resultaat1 dat het m5s*elijk li*aam 9   
aanleg volkom5 ov]e5/emt met de geheele 
ons omr+5de natuur4  ,zo[el z9nelijke   
wa>nem+ als v]/&elijk ov]leg le]5 ons1  

dat het m5s*elijk li*aam voor hem1 die  
zijne sam5/ell5de deel5 met             
wet5s*appelijk5 ern/ be/ude]t1 ge5      
enkele afwijk+ v]toont 9 v]gelijk+ met  
&]e li*am51 t5zij dan dat het sam5ge/eld
 is uit v]s*eid5e me*anism5 van         
v]s*ill5d5 vorm1 die door er doorhe5    
/room5de vo*t5 9 beweg+ gebra*t word54  
,ons li*aam is nu zoo +]i*t1 dat zijne  
v]e5igde deel5 het v]mog5 bezitt51      
v]s*eid5e en wel ze] v]s*ill5de beweg+5 
voort te br5g51 welke1 geheel           
ov]e5kom/ig de regel5 d] me*anica1      
bepaald word5 door de massa1 d5 vorm1 de
 va/heid en de ond]l+e v]b9d+ d] deel54 
,dit blijkt re$s t]/ond hi]uit1 dat1    
wanne] e5 dez] deel5 l\t] t5 gevolge d] 
me*anis*e beweg+ v]nield ( ook sle*ts de
 /evigheid d] v]b9d+ v]m9d]d is1 de     
vroeg] wa>g5om5 w]k+ /ellig uitblijft4  
,het m5s*elijk li*aam is dus e5 zuiv]   
me*anis* li*aam en v]toont er d]halve   
alle eig5s*app5 van4  ,op dezelfde wijze
 dus als de door de ma!matici be/ude]de 
li*am5 zal ook het m5s*elijk me*anisme  

e5 object van wiskundige beh&el+ kunn5  
zijn1 indi5 m5 sle*ts zijne bijzond]e   
door z9nelijke wa>nem+ behoorlijk       
va/ge/elde eig5s*app5 als va/e gegev5s  
aan het ond]zoek t5 grondslag legt1 niet
 e*t] zulke eig5s*app51 die geheel      
willekeurig er aan toegek5d en uit e5e  
one9dige v]s*eid5heid van mogelijkh$5   
zond] e5ig5 positiev5 grond uitgekoz5   
zijn4  ,ze] vele eig5a>digh$5 nu van het
 m5s*elijk li*aam heeft de ontle$kunde  
langs v]s*ill5de weg5 aan het li*t      
gebra*t1 door d5 bepaald5 b\w van de    
groot]e deel51 welke het sam5/ell51 na  
te gaan4 ,de k5nis van v]s*eid5e        
eig5s*app5 d] kle9]e deel5 hebb5 wij te 
dank5 aan de s*oone uitv9d+ van het     
microscoop1 hetwelk aantoonde1 dat de   
groot]e en de kle9]e deel5 9 aanleg     
ov]e5kom54 ,do* ook de le] d] vloei/(f5 
heeft ons vele factor5 do5 k5n51 door   
welke de gea>dheid1 de /uwkra*t en de   
ri*t+ d] door onze vat5 rondgevo]de     
vo*t5 bepaald word54 ,d]halve zal aan   
ge5 &]e wet5s*ap dan aan de w]ktuigkunde

 de voorrang moet5 word5 toegek5d bij   
het ond] zoek51 ja zelfs ook bij het na>
 onz5 wil be/ur5 van het m5s*elijk      
li*aam1 t5zij m5 miss*i5 mo*t will5     
aannem51 dat uit de g5oemde d+5 langs   
wet5s*appelijk5 weg niets valt af te    
leid54  ,do* wie zal geloov51 wie bew]51
 dat uit zoovele duidelijk wa>g5om5     
feit51 hetzij m5 elk afzond]lijk        
behoorlijk ov]weegt ( ze alle te zam5 op
 de mee/ oordeelkundige wijze ond]l+ met
 elka> 9 v]b& br5gt1 niets wa>s1 niets  
zek]s1 niets bruikba>s kan word5        
afgeleid8  ,hij1 die zoo spreekt1       
op5ba>t hi]door sle*ts e5 al te groote  
traagheid en sufheid van gee/ en e5     
all]ondankba>/e g]+s*att+ voor de       
s*oon/e uitv9d+51 welke wij bezitt54    
,het is imm]s e5 eig5s*ap van d5        
arbeids*uwe1 uit wanhoop aan d5 go$5    
uitslag niets te durv5 ond]nem5 ( datg5e
 als onb]eikba> voor te /ell51 wa>toe   
miss*i5 zijne kra*t5 alle5 te kort      
s*iet54  ,mo*t er e*t] iem& gevond5     
word51 die wel toegeeft1 dat uit g5oemde

 feit5 langs d5 weg d] r$5e]+ onbek5de  
zak5 kunn5 opgeheld]d word51 do* sle*ts 
d5 w]ktuigkundig5 het re*t hi]toe       
ontzegt1 laat hij ons dan buit5 de      
me*anica e5e &]e wet5s*ap aanwijz51 die 
ons bet] 9 /aat /elt1 de eig5s*app5 d]  
li*am5 uit te vors*54 ,wie dat poogt te 
do51 moet zi* 9 het ho(d gezet hebb51   
dat de a>d d] d+5 het be/ kan word5     
opgespoord door van zulke grondbeg9sel5 
uit te gaan1 die da> het mee/ teg5      
indruis*51 en door zoodanige p]son51 die
 het /]k/ afwijk5 van de                
ond]zoek+sme?ode1 die door alle         
weld5k5d5 als de e5ige1 welke w>e       
resultat5 oplev]t1 erk5d wordt4 ,alle5  
re$s da>door e*t] z\ hij zi* 9 zulk e5  
w>net van ong]ijmdh$5 v]/rikk51 dat ik1 
zond] v]d]1 rek5+ met hem te h\d51 mijne
 /ell+ bewez5 mag a*t54  ,ma> deze      
bewijsvo]+ kl9kt wat al te nu*t] en moet
 wel1 al te ze] afwijk5d van d5         
gebruikelijk5 betoogtrant1 we9ig5 tot   
in/emm+ nop56 ,en dat is ze] zek] het   
geval1 indi5 m5 de kra*t van e5 betoog  

afmeet na> het bevatt+sv]mog5 van de    
me]d]heid d] m5s*54  ,wa>om z\ ik dan   
niet1 al 0 het sle*ts om dez5 te voldo51
 ,u de zaak 9 het held]/e li*t voor oog5
 /ell51 van welk li*t alle beoef5>5 d]  
g5eeskun/1 als m5 h5 geloov5 mag1 e5    
ruim gebruik mak54  ,t]wijl ik nu da>toe
 ov]ga1 zie ik mij wel1 hoeze] ook teg5 
mijn5 z91 g5oodzaakt1 het e5 en &] uit  
de anatomie t] sprake te br5g51 dat1 da>
 e5 d]gelijk ond]w]p nooit door         
rhetoris*e s*rijv]s beh&eld is1 9 m9d]  
zuiv] en gekuis*t ,latijn moet word5    
we]gegev51 dat ik e*t] voor het go$     
begrip van de zaak zelve me5 niet       
a*t]wege te mog5 lat54  ,dat het groot/e
 g$eelte van ons li*aam met slagad]5    
doorwev5 is en door deze 9 /& geh\d5    
wordt1 is te duidelijk1 om betoog te    
behoev54 ,dat dit de kanal5 zijn1 die   
het blo$ inh\d5 en 9 zijn5 loop ri*t51  
en dat hun omvang1 9 d5 omtrek van het  
h>t het groot/1 langzam]h& afneemt en t5
 slotte z kle9 wordt1 dat hij niet me]  
voor het bloote oog wa>neemba> is1 dat  

wet5 zelfs de slag]s4 ,niet m9d] algeme5
 bek5d is het1 dat n ho(d/am van deze   
kanal51 van het h>t uitga&e1 zi* 9      
zijtakk5 split/1 die met d5 ho(d/am     
gelijkvormig zijn en op dezelfde wijze  
als deze zi* op hun beurt splits5 en    
langzam]h& 9 omvang afnem51 wa>bij e*t] 
deze eig5a>digheid valt op te m]k51 dat 
de re*t doorloop5de ho(d/am t] plaatse1 
wa> hij zi* v]takt1 gewoonlijk e5 wijd] 
op5+ v]toont dan de aan dez5 driesprong 
ontspr+5de zijtakk54 ,dat e*t] al deze  
vat5 zoodanige kromm+5 bes*rijv51 dat de
 zi* zijdel+s v]takk5de buiz5 op e5     
one9dig aantal plaats5 wijde hoek5 vorm5
 en dat deze w9d+5 e5 buit5gewon5 invlo$
 uitoef55 op de door/room+ van het blo$1
 is e]/ voor we9ige j>5 ontdekt door h51
 die de s*]pz9nig gevond5 /ell+5 d]     
wiskunde op g5eeskundige vraag/ukk5     
hebb5 toegepa/4  ,met welk e5           
bewond]5swa>dige1 met welk e5           
doeltreff5de kun/va>digheid heeft de    
aanbiddelijke ,b\wmee/] van ons         
me*anisme deze buigzame kanal5 gevormd6 

,hij wilde1 dat zij door het teg5 hunne 
w&5 drukk5de vo*t zond] geva> voor      
s*eur+ z\d5 kunn5 uitgezet word5 en     
v]le5de hun tev5s het v]mog51 tot hun   
vroeg]5 omvang vanzelf w$] t]ug te ke]5 
en het vo*t met e5 kra*tig5 /oot voort  
te /uw51 zoodra dit opgeh\d5 heeft ze   
uit te zett54  ,malpighi 0 e*t] de e]/e1
 die zag1 dat de laat/e uite9d5 d]      
slagad]1 9 ze] dunne buisjes v]takt1 9  
e5 vlies1 als 9 e5 /evig omhulsel1 zijn 
sam5gevoegd en da> door middel van nauwe
 kanal5 w$]ke]ig met elk&] 9 geme5s*ap  
/aan4 ,hij heeft ons het e]/ d5 weg le]5
 v9d5 9 het labyr9t d] tallooze         
dwaalweg51 welke de vloei/(f51 langs    
deze kronkelpad5 voortg$rev51 te        
doorloop5 hebb54  ,do* het              
wond]ba>lijk/e1 wa>bij zi* de v+] ,gods 
wa>lijk 9 ,zijn w]k op5ba>t1 is wel het 
volg5de4  ,de takjes1 welk] loop met zoo
 groote zorgvuldigheid g]egeld is en die
 zi* hi] alle langs ban5 van gelijke    
bre$te 9 re*te ri*t+1 zond] zijdel+s*e  
v]takk+51 voortbeweg51 vorm51 van       

g$aante v]&]5d1 de e]/e beg9sel5 d] ad]5
 en lymphvat5 met hunne boezems4  ,dat  
is het1 wat de wa>nem+ met het bloote   
oog en met het microscoop1 het afb9d5 d]
 vat5 bij lev5d51 de inspuit+ d] lijk5  
met kwikzilv]1 de bes*\w+ van het li*aam
 9 ziekelijk5 toe/& en e9delijk de      
v]gelijk+ met di]51 viss*51 insect5 en  
plant5 aan het li*t gebra*t heeft4      
,buit5 de g5oemde v]s*ijnsel5 v]toon5 de
 slagad]5 er ge5 enkel2 al wat er v]d]  
van v]teld wordt1 b]u/ op l\t] v]di*t+4 
,e5 ze] groot deel van het li*aam       
d]halve en wel dat deel1 hetwelk voor de
 in/&h\d+ van het lev5 van het groot/e  
belang is1 be/aat1 w]ktuigkundig        
uitg$rukt1 uit e5 kegelvormig1          
ve]kra*tig en gebog5 kanaal1 wa>uit op  
v]s*ill5de punt5 kle9]e kanal5 van      
d5zelfd5 vorm ontspr+51 die t5 laat/e   
door middel van cyl9d]vormige buisjes   
w$]ke]ig 9 elka> uitmond51 zoodat het   
geheel er als e5 net uitziet4  ,indi5   
het nu wa> is--en niets is me] wa> dan  
dat--volgt da> dan niet uit1 dat alle   

w]k+5 van de slagad]5 op het blo$ sle*ts
 bepaald word5 door h>e zooev5 bes*rev5 
inri*t+8  ,en ligt het voorts niet ook  
voor de h&1 dat uit di5 ho(de al deze   
w]k+5 sle*ts da>uit af te leid5 en te   
v]kl>5 zijn8  ,nu vraag ik ,u1 die als  
onp>tijdige re*t]s g]oep5 zijt1 9 deze  
zaak uitspraak te do56 ,wie is 9 /aat1  
de gevolgtrekk+51 die alle5 re$s uit de 
g5oemde v]s*ijnsel5 afgeleid kunn5      
word51 sy/ematis* uite5 te zett58       
,ongetwijfeld sle*ts hij1 die1 v]tr\wd  
met de nauwkeurige bes*\w+ van figur5 en
 de b]ek5+ d] v]&]lijke kra*t1 de kun/  
v]/aat1 alle5 re$s uit de bov5 bes*rev5 
feit5 e5 m5igte belangrijke besluit5 te 
trekk54 ,en dat is to* ge5 &] dan de    
,w]ktuigkundige4  ,ma> lat5 wij ons nog 
e5 we9ig v]diep5 9 de bes*\w+ van de zoo
 uit]/ m]kwa>dige slagad]2 niet m9d] dan
 de k5nis van bijna het geheele         
m5s*elijk li*aam zal het loon zijn voor 
e5 korte en g]+e inspann+ van onz5 gee/4
  ,zoodra de groote slagad] het hi]bov5 
bes*rev5 net gevormd heeft1 z5dt zij    

cyl9d]vormige buiz5 uit1 die z nauw     
zijn1 dat zij de roode blo$li*aampjes   
niet doorlat51 do* sle*ts het dunn]e1   
kleurlooze blo$ 9 zi* kunn5 opnem54     
,da> hebt ge nu de jui/e voor/ell+ van  
e5 lymphvat6 ,t] zelfd] plaatse z5dt de 
slagad] ook e5 re*t doorloop5d5 /am uit1
 die1 van groot] omvang dan de          
lymphvat51 be/emd is1 het dikk]e1 roode1
 van het held]d] s]um ontdane blo$ te   
v]vo]54  ,zi$a> d5 w>5 oorsprong d]     
ad]56  ,deze1 die 9 het beg9 ze] eng    
zijn1 nem5 all5gs 9 omvang toe door het 
van alle kant5 nieuw toe/room5d ad]lijk 
en lymphvo*t1 zoodat er t5 laat/e e5    
nieuwe kegel1 gelijk aan di5 d] slagad]1
 ma> z dat de beide kegels elka> met    
hunne topp5 rak51 gevormd wordt4  ,de   
vat51 die ik sle*ts opp]vlakkig beh&el5 
kon1 a*1 hoeveel s*oons b]g5 zij niet 9 
zi*4  ,he*t slagad]51 ad]5 en lymphvat51
 op de bov5 bes*rev5 wijze tot n geheel 
v]e5igd1 aan e5 vliesa*tig opp]vlak va/1
 vle*t da> z5uw5 9 en br5g hi] en da>   
ve]kra*tige vezels aan1 rol dit alles   

v]volg5s tot e5 kluw5 op en ge hebt de  
inri*t+ van e5 kli] voor ,u4  ,zoo      
dikwijls ik hi]aan d5k1 v]diep ik mij 9 
de bes*\w+ van het orgaan1 dat zoovele  
wond]ba>lijke w]k+5 teweegbr5gt1 wa>aan 
e*t] ook zoovele dwaselijk v]zonn5      
eig5s*app5 zijn toeges*rev54  ,u e*t]1  
groote ,malpighi1 die alle h]s5s*imm5   
voorgo$ v]jaagd hebt1 is het door       
bov5m5s*elijk5 ijv]1 door ongelo(lijke  
inspann+ en s*r&] doorzi*t gelukt1      
onw$]legba> aan te toon51 dat de        
s*ijnba> zoo +ewikkelde b\w e5] kli]    
sle*ts door de bov5 bes*rev5 e5v\dige   
inri*t+ tot /& komt6  ,en hoe belangrijk
 is deze ontdekk+ niet6 ,het geheele    
li*aam be/aat imm]s uit s*i] niets &]s  
dan uit e5 sam5/el van kli]56  ,de      
h]s551 die re$s ,hippocrates e5 kli] _h 
g5oemd1 word5 ons nu door het p5seel van
 ,malpighi ges*ild]d als e5 massa1      
be/a&e uit slagad]51 ad]5 en n]veuze    
res]voirs en afvo]kanal54 ,lev]1 milt en
 ni]5 zijn sle*ts uit kli]5 opgeb\wd4   
,ook de kweekplaats van het             

voortplant+svo*t is e5 kun/ig kluw5 van 
cyl9d]vormige kanal54 ,ja1 zelfs de     
v]blijfplaats van het embryo1 de won+ d]
 ongebor5 vru*t1 de voorraadkam] des    
witt5 nect>s1 di5 de jonggebor55 dr9k51 
v]toon5 zi* door h>e afs*eid+sprocess5  
als e*te kli]54 ,dat ook de be5d]5 en de
 vliez5 ongeve] op dezelfde wijze geb\wd
 zijn1 wie twijfelt er aan behalve hij1 
die nog ge5 k5nis g5om5 heeft van de    
on/]felijke ges*rift5 van ,malpighi1    
,k]kr+ en ,hav]s8  ,laat mij t5 slotte  
nog uwe a&a*t mog5 vrag5 voor e5e       
oplett5de bes*\w+ d] spi]56 ,wie zi* die
 moeite getroo/1 zal 9 ha> de mee/      
doelmatige in/rum5t5 van all]fijn/e     
me*ani/is*e kun/ ze] duidelijk t]ugv9d56
 ,is imm]s niet de spi] 9 ha> geheel uit
 kle9]e spi]5 van gelijk5 vorm          
sam5ge/eld8 ,en wat is nu eig5lijk ha>  
laat/e be/&deel1 de vezel8 ,/ellig niets
 &]s dan e5 ruim ma> tev5s ze] dun      
vlies1 dat tot omhulsel di5t voor e5    
uit]/ nauw n]veus kanaal1 e5 groot]5    
omvang heeft dan dat kanaal1 wa>uit het 

voorkomt en sle*ts met gee/#a gevuld is4
  ,hoe reusa*tig e*t] de kra*t van dit  
w]ktuig is1 le]t m5 e]/ re*t inzi51     
indi5 m5 de hydraulis*e proev5 van      
,m>iotte be/ude]d heeft 9 v]b& met de   
w]ktuigkundige v]h&el+5 van ,c>tesius4  
,bes*\wt a&a*tig de long51 die 9 b\w van
 de ov]ige organ5 v]s*ill51 en ge hebt  
voor u ve]kra*tige1 bolvormige zakk51   
die afhang5 van het afgeknotte uite9de  
d] lu*tpijp2 hunne opp]vlakte wordt 9 d5
 vorm van e5 net door blo$vat5 doorsn$51
 zij zijn e*t]--en dit is e5 onoplosba> 
raadsel--bijna geheel v]/ok5 van        
lymphvat54  ,wordt d]halve1 zoo hoor ik 
u vrag51 de zoo wond]ba>lijke1 de zoo   
kun/ige b\w van het m5s*elijk li*aam    
sle*ts door e5 zoo e5v\dige inri*t+ tot 
/& gebra*t8  ,het is /ellig niet &]s4   
,moge1 wie wil1 er met m9a*t+ weg5s     
zijn5 e5v\d op ne]zi56  ,de             
,w]ktuigkundige heeft hi]omtr5t e5      
geheel teg5ov]ge/elde opvatt+3 hij heeft
 jui/ d5 hoog/5 l( ov] voor het v]nuft  
van hem1 die e5 w]ktuig weet te         

v]va>dig51 dat tot het voortbr5g5 d]    
v]langde w]k+ het mee/ ges*ikt en       
tegelijk]tijd ond] alle1 die deze kunn5 
voortbr5g51 het e5v\dig/ is4  ,welk     
besluit kunn5 wij nu uit dit alles      
trekk58  ,het is dit1 dat het m5s*elijk 
li*aam e5 w]ktuig is1 van welks va/e    
deel5 er sommige be/aan uit vat51       
ges*ikt om de vloei/(f5 te bevatt51 te  
ri*t51 van g$aante te do5 v]&]51 te     
v]deel51 bije5 te zamel5 en af te       
s*eid52 &]e uit me*anis*e in/rum5t51 die
 door hunn5 vorm1 hunne h>dheid en de   
va/heid hunn] v]b9d+ 9 /aat zijn1 zo[el 
&]5 deel5 tot /eun te di55 als bepaalde 
beweg+5 uit te vo]54  ,ik z\ uw g$uld te
 ze] op de proef /ell5 en da>door aan   
uwe wa>digheid te kort do51 indi5 ik    
alles tot 9 de kle9/e bijzond]h$5 wilde 
uite5zett54 ,sle*ts dit zult gij wel zoo
 vri5delijk zijn te will5 aanhoor51 dat 
,hippocrates met de gans*e s*>e van     
,babylonirs1 ,egypt5>5 en ,griek51 wi]  
voet/app5 hij volgde1 en de geheele     
,grieks*e s*ool1 die van hem uitg+1     

niets &]s dan de beide g5oemde groep5   
van li*aamsdeel5 hebb5 kunn5 ontdekk54  
,de ,arabi]5 hebb51 hoe ijv]ig zij zi*  
ook op de /udie d] ontle$kunde toelegd51
 nooit e5 d]de hi]aan kunn5 toevoeg54   
,raadpleegt ,vesalius1 die de           
ontle$kunde 9 nieuwe ban5 leidde1 di5s  
m$$+]s ,eu/a*ius en ,fallopius1v]volg5s 
ook ,h>vey en ,malpighi1 die zi* door   
hunne ontdekk+5 e5 on/]felijk5 naam     
v]worv5 hebb51 voorts ,asellius1        
,pecquet1 ,b>?ol9us1 ,da?ir1 ,bell9i1   
,glisson1 ,:>ton en ,willis1 die elk op 
hunne beurt oude me5+5 voor nieuwe1     
bet]e inzi*t5 hebb5 do5 plaats mak52    
voegt bij dez5 ,leal en ,l\w]1 die de   
wett5 d] me*anica op de ontle$kunde     
toepa/51 en e9delijk ,hooke1 ,p\w] en   
,leeuw5hoek1 die tot de diep/e          
v]borg5h$5 zijn doorg$rong51 en ge zult 
v9d51 dat zij met al hunne wet5s*ap1 met
 alle middel51 welke hun bij hun        
ond]zoek t5 di5/e /ond51 ge5e &]e dan de
 twee g5oemde be/&deel5 van het         
m5s*elijk li*aam hebb5 kunn5 ontdekk54  

,wa>om z\d5 wij dus duld51 dat m5 &]e   
willekeurig v]z9t en ons ma> /e$s wat op
 de m\w speldt8  ,wat hebb5 wij hi] te  
do5 met elem5t51 ho$anigh$51 vorm51     
*emis*e1 bezielde en metaphysis*e       
oorzak51 liefde en haat2 wa> is hi]     
sprake van1 aanleid+ tot en behoefte aan
 zoovele v]di*tsel58  ,ge5 enkele s*ool 
vond hi] ook ma> e5 spoor van de door   
ha> v]zonn5 v]s*ijnsel54  ,sle*ts de    
,w]ktuigkundig5 mog5 het m5s*elijk      
li*aam als hun gebi$ van ond]zoek       
bes*\w5 en 9 dat geheele li*aam1 t5 m9/e
 wat zijne va/e deel5 aangaat1 is niets 
wat da>buit5 valt4  ,d]halve v]di55 zij 
alle5 gehoor1 moet5 sle*ts hunne        
uitsprak5 g]aadpleegd1 sle*ts hunne     
beg9sel5 aanva>d1 sle*ts hunne me?ode   
toegepa/ word51 wanne] ond]zoek g$aan   
wordt na> de w]k+ van e5 orgaan1 welks  
b\w m5 re$s g5oegzaam doorzi5 heeft4    
,sle*ts dat betoog zal hi] van kra*t    
zijn1 dat door e5 9 deze wet5s*ap erv>5 
,mee/] gelev]d wordt4  ,u1 o mann51 die 
welli*t niet in/emt met mijne woord51   

vraag ik1 wat de beteek5is is van d5 to*
 zoo e5v\dig5 vorm van het hoornvlies1  
wat die van de bepaalde opp]vlakte en   
di*!id van het wat]a*tig vo*t1 van de   
kri/all5s en van het glasa*tig vo*t4    
,zegt mij to*1 wat de s*elp5 van het    
uitw5dige oor en de 9 het midd5 e5igsz9s
 nauwe en omgebog51 do* aan de beide    
uite9d5 bre$]e en re*t doorloop5de weg  
van de gehoorgang beteek55 voor het     
opvang5 en ri*t5 d] geluidsgolv58       
,bes*\wt de fijnheid van het            
trommelvlies1 zijn5 elliptis*51 9 de    
ri*t+ van de b9n5zijde van het rotsbe5  
boll51 vorm en de vel]lei kromm+51 welke
 het door middel van het ham]tje1 dat   
da>aan va/gehe*t is en door e5          
afzond]lijke spi] 9 beweg+ gebra*t      
wordt1 kan aannem51 en zegt mij dan1 wat
 de w]k+ is van deze inri*t+1 die zi*   
zelfs bij het g]+/e di] /e$s op dezelfde
 wijze en ev5 +ewikkeld v]toont8  ,wij/ 
ons ook de /rekk+ aan van het kun/ige   
doolh(1 van de s*elp1 van het           
voorportaal1 van de dubbele w9d+ van het

 kegelvormig slakk5huis1 van het ovale  
en het ronde v5/]1 van zoovele wond]5   
van me*ani/is*e kun/1 welke ,gods h& hi]
 9 de ze] h>de rots heeft uitgeh\w54    
,als mijne /ellige ov]tuig+ spreek ik   
het uit1 dat gij zond] e5 diepga&e k5nis
 van de ,w]ktuigkunde no* zelf er iets  
van zult kunn5 begrijp51 no* &]5 iets   
van beteek5is er ov] m$$eel51 welke     
hulpmiddel5 gij bij uw ond]zoek ook     
moogt bezig54  ,moge dit we9ige1 dat ik 
ov] de va/e /(f5 zeide1 vol/aan2 het    
ligt 9 de r$e1 dat ik hi]aan het e5 en  
&] ov] de vloei/(f5 toevoeg4  ,deze zijn
 het imm]s1 van welk] beweg+ het lev5 en
 van welk] onbelemm]de /room+ door de   
vat5 de gezondheid afhangt4  ,van h>e   
gea>dheid kan e*t] hij alle5 zi* e5     
duidelijke voor/ell+ mak51 die de kle9e 
en beweeglijke li*aampjes k5t1 door     
welk] ope5hoop+ de vloei/( gevormd      
wordt4 ,bes*\wt m5 zoo n enkel          
li*aampje1 dan v]toont het het k>akt]   
e5] va/e /( en al zijne w]k+5 word5     
d]halve bepaald door massa1 beweg+ en   

vorm4 ,hi]uit volgt1 dat de w]k+51 die  
elk deeltje e5] vloei/( afzond]lijk     
teweegbr5gt1 sle*ts door d5             
,w]ktuigkundige langs exp]im5teel5 weg  
kunn5 opgespoord word54  ,da> dit e*t]  
uit het vroeg] gezegde vanzelf          
voortvloeit1 zal ik hi] niet v]d] ov]   
uitweid51 ma> sle*ts dit opm]k51 dat    
onze k5nis d] vloei/(f51 wat dit punt   
betreft1 nog niet zv] gevord]d is1 dat  
zij re$s practis*e resultat5 kan        
oplev]54  ,lett5 wij da>5teg5 op de     
gezam5lijke massa d] vloei/(1 dan nem5  
wij zwa>te en /room+ als de eig5s*app5  
wa>1 welke alle vo*t5 op a>de met elk&] 
geme5 hebb54 ,de ela/iciteit e*t]1 de   
v]s*ill5de grad5 van zwa>te1 di*!id1    
vloeiba>heid en adhaesiev]mog51 de      
snelheid en de beweg+sri*t+ zijn de     
voornaam/e eig5s*app51 wa>door de       
vloei/(f5 zi* ond]l+ ond]s*eid54 ,de    
invlo$ nu van al deze eig5s*app5 is z   
groot1 dat de oorsprong d] tallooze     
v]s*ijnsel51 welke het m5s*elijk li*aam 
9 normal5 toe/& te aans*\w5 geeft1      

sle*ts da>9 behoeft gezo*t te word54    
,wie d]halve van dit alles op /r5g      
wet5s*appelijke wijze e5 sy/ematis*e    
uite5zett+ weet te gev51 v]ri*t da>m$e  
e5 w]k van het groot/e belang voor de   
bevord]+ d] g5eeskunde4  ,en nu vraag ik
 ,u1 wie zal de beteek5is d] g5oemde    
v]s*ijnsel5 kunn5 9 het li*t /ell51     
v]kl>5 en aantoon51 die niet v]tr\wd is 
met de ,ev5wi*tsle] d] vloei/(f51 dat   
zoo +ewikkelde ond]deel d]              
,w]ktuigkunde8  ,dit is de zoo v]ma>de  
wet5s*ap d] ,wat]b\wkundig51 welke1 door
 gebruik te mak5 van wiskundige b]ek5+5 
bij de be/ude]+ d] zooev5 door mij      
g5oemde eig5s*app51 ze] nuttige en voor 
de praktijk bruikb>e le]/ell+5 gevond5  
heeft4  ,heeft zij niet1 zi* niet       
bekomm]5d om de natuurkundige v]kl>+ d] 
v]s*ijnsel51 no* om de w]k+1 die elk    
deeltje d] vloei/( op zi*zelf uitoef5t1 
do* sle*ts rek5+ h\d5d met de voor de   
z9tuig5 wa>neemb>e w]k+ d] geheele      
massa1 met toepass+ d] wiskundige me?ode
 hoog/ belangrijke resultat5 v]kreg51   

wa>van wij ook 9 het dagelijks* lev5 nut
 ond]v9d58  ,hij1 die feit5 v]langt en  
zi* niet door woord5 wil lat5 ov]tuig51 
neme de w]k5 van ,ar*im$es1 ,c>tesius1  
,/ev91 ,borelli1 ,m>iotte1 ,huyg5s1     
,newton en ,bell9i t] h&4  ,hoeze] w>e  
het te w5s*51 dat me] bevoorre*te gee/5 
ov] de nog onopgelo/e problem5 op het   
gebi$ dez] wet5s*ap hun held] li*t liet5
 s*ijn54  ,mo*t5 to* de ,wiskundig5 zi* 
op ha> toelegg51 ha> 9 alle ri*t+5      
doorvors*51 om ze ons t5 slotte met     
volkom5 duidelijkheid te do5 k5n56      
,indi5 zij zi* er toe will5 zett51 de   
vraag/ukk51 rak5de de algeme5e w]k+5 d] 
vloei/(f51 door het li*t hunn] wet5s*ap 
op te held]51 mog5 wij v]wa*t51 dat hun 
arbeid b9n5 kort5 tijd rijk] vru*t voor 
de g5eeskunde zal afw]p51 dan al h>e &]e
 hulpwet5s*app5 ha> tot nog toe hebb5   
opgelev]d4  ,wij moet5 ons ind]daad     
erg]5 en tegelijk]tijd s*am5 ov] de     
zott]nij51 wa>door zij1 die1 zond] k5nis
 d] ,w]ktuigkunde1 de w]k+ d] m5s*elijke
 li*aamsvo*t5 tra*tt5 uite5 te zett51 e5

 zoo bij uit/ek ern/ige wet5s*ap als de 
g5eeskunde 9 e5 bela*elijk dagli*t      
geplaat/ hebb54  ,en ik v]kla> ronduit1 
dat niem& de w]k+5 d] lev5svo*t5 kan    
begrijp51 die niet v]tr\wd is met de    
wett5 d] ,wat]b\wkunde4  ,t]wijl ik dit 
met de vrijmo$igheid1 d5 g5ee%e] eig51  
v]kondig1 zie ik 9 mijne v]beeld+ re$s  
h5 zi* tot d5 /rijd g]e$ mak51 die1 ik  
weet niet wa>om1 zi* en hunne s*ool na> 
,h]mes#b noem54  ,z\ ik uit deze        
algeme5e le] d] vloei/(f5 al datg5e     
kunn5 afleid51 wat betrekk+ heeft op h>e
 bijzond]e eig5s*app58  ,( z\ ik voor de
 altijd gelijke beweg+5 d] gi/+1 voor de
 zi$5de bots+5 d] v]s*ill5de vloei/(f5 (
 voor de wond]ba>lijke w]k+5 d] spontane
 rott+ ooit e5 v]kl>+ kunn5 v9d5 9 de   
wett5 d] ,me*anica8  ,hij1 die zulke    
teg5w]p+5 maakt1 moge1 g$a*tig aan      
hetge5 ik re$s gezegd heb1 ook het      
volg5de 9 het oog h\d54  ,want dit is   
mijne me5+ hi]omtr5t2 het /aat aan ,u1  
mijne hoord]s1 de jui/heid ervan te     
beoordeel54  ,ik geef toe1 dat de proev5

 d] ,s*eikundig5 e51 tr\w5s ze] bep]kt1 
inzi*t kunn5 gev5 9 de ontwikkel+ van   
enkele op zi*zelf /a&e v]s*ijnsel51 voor
 zoov] die proev5 iets voor onze z9tuig5
 wa>neemba>s oplev]51 wa>bij m5 dan nog 
di5t rek5+ te h\d5 met de bijzond]e     
om/&igh$51 wa>ond] zij plaats hadd54    
,de s*eikunde is d]halve vol/rekt       
onmisba> voor de m$is*e wet5s*ap1 da>   
zij ha> de bes*ikk+ geeft ov] e5        
uitgebreide reeks van wa>nem+5 en de    
be/e wa>nem+sme?od5 aan de h& doet4  ,de
 ,*emie kan dus wel gegev5s v]s*aff5 en 
de voorwa>d51 wa>ond] deze v]kreg5 zijn1
 duidelijk oms*rijv51 do* 9 ge5 geval is
 zij 9 /aat1 va/e regels te gev51 volg5s
 welke uit die gegev5s v]d]e conclusies 
getrokk5 kunn5 word54  ,do* zelfs indi5 
dit wl het geval w>e1 ook dan nog 0 de  
hoova>dij van h5 misplaat/1 die er zi*  
ma> /e$s dwaselijk op b]oem51 enkel door
 de beoef5+ d] s*eikunde d5 geheel5 s*at
 d] m$is*e wet5s*ap 9 bezit te hebb56   
,dat imm]s 9 ons li*aam1 hetzij 9       
normal5 ( ziekelijk5 toe/&1 me]         

v]s*ijnsel5 teweeggebra*t word5 door de 
algeme5e eig5s*app5 d] vo*t51 welke de  
wiskundig5 zi* tot taak ge/eld hebb5 te 
ond]zoek51 dan door die1 welke          
vals*elijk v]di*t1 twijfela*tig (       
groot5deels door de ,s*eikundig5 zelf   
kun/matig v]wekt zijn1 blijkt duidelijk 
uit het volg5de door e5 i$] wa>g5om5    
feit4  ,de e5 les*t zijn5 dor/ met wat]1
 de &] doet zijn li*aam dagelijks       
opzwell5 door het gebruik van ,fal]n]#c2
 deze1 aan sob]5 ko/ gew5d1 /ilt zijn5  
hong] met en leeft alle5 van vru*t5 en  
meelspijz51 g5e ov]laadt zijne maag met 
vlees*1 vis*1 gro5t5 en met d5 fijn/5   
smaak uitgelez5 kruid]ij52 sommig5 vo$5 
zi* met laffe en bijna z\telooze spijz51
 &]5 prikkel5 hunne +ew&5 met all]lei   
gez\t51 zure en s*]pe g]e*t54  ,to* zi5 
wij1 dat1 nietteg5/a&e e5 zoo groote    
v]s*eid5heid van vo$+s/(f51 zo[el p]son5
 die tot de e5e als die tot de &]e      
categorie behoor51 g$ur5de vele j>5 lev5
 en gezondheid kunn5 beh\d51 hoe        
v]s*ill5d de li*am5 ook zijn1 wa>m$e zij

 hunne vo*t5 v]zadig54  ,wordt da>door  
nu niet t5 /ellig/e bewez51 dat de      
lev5sv]ri*t+5 9 me]d]e mate afhankelijk 
zijn van d5 algeme55 a>d d] vloei/(f51  
zooals die door de w]ktuigkundig5       
ontv\wd is en zi* 9 het li*aam zelf door
 de w]k+ d] +ew&5 op5ba>t1 dan van de   
bijzond]e eig5s*app5 van elk deeltje op 
zi* zelf8  ,indi5 gij dit niet g5oegzaam
 bewez5 a*t door hetge5 hi]ov] te v9d5  
is 9 de mee/]w]k5 van ,baco van ,v]ulam 
ov] lev5 en dood#d1 door de vrijz9nige  
voors*rift51 die ,hippocrates en ,celsus
 omtr5t de vo$+ van gezonde p]son5      
gegev5 hebb51 en t5 slotte door hetge5  
de dagelijks*e ond]v9d+ ons le]t1 dan   
zal ik u e5 voorbeeld aanhal51 ontle5d  
aan ,l\w]1 e5 man1 aan wi5s woord5 m51  
weg5s zijn buit5gewone e]lijkheid en    
s*]pz9nigheid1 gepa>d aan e5 held]      
oordeel1 onvoorwa>delijk gelo( moet     
he*t54  ,deze to* v]zek]t1 dat e5s e5   
door geweldig blo$v]lies uitgeputte     
jongel+ enkel door het to$i55 van       
vlees*sap1 dat 9 zijne ad]5 w]d opg5om51

 er doorhe5 /roomde en zelfs zond] v]&]+
 van kleur w$] uit de wond5 te voors*ijn
 kwam1 tot het lev5 t]uggebra*t w]d4    
,do* wa>toe woord5 te v]spill5 ov] e5e  
zaak1 die z voor zi* zelf spreekt4  ,op 
u b]oep ik mij1 uw getuig5is roep ik 91 
doorlu*te ,g5ee%e]51 wi] wij%eid dez5   
kr+ lui/] bijzet1 wi] zeg5rijke h& dez] 
/ad de gave e5] onv]/oorde gezondheid   
toeb$eelt6  ,zi5 wij ons niet bij het   
beh&el5 onz] patint5 tallooze mal5      
g5oodzaakt1 al te vloeib>e /(f5 te      
v]dikk51 sam5gepakte op te loss51       
/il/a&e 9 beweg+ te br5g5 en al te li*te
 /(f5 me] /evigheid te gev58  ,hoe uit]/
 zeld5 da>5teg5 word5 wij g$wong51 onze 
a&a*t te wijd5 aan d5 /rijd d] z\t51 de 
vlamm5 d] zwavels en de geheimz9nige    
w]k+ van het kwikzilv]6  ,ja1 zelfs zij1
 die het ma> altijd ov] *emis*e middel5 
hebb51 pass51 als e5 ziekte h5 dw+t     
h&el5d op te tr$51 met v]zak+ van hun   
eig5 le]1 ijv]ig de zooev5 door mij     
g5oemde me?od5 toe4  ,indi5 het dus wa> 
is1 dat zooveel te dank5 is aan de      

g5oemde eig5s*app5 d] vloei/(f5 en de   
w]ktuigkundig5 het zijn1 die deze na>   
all] oordeel het be/ ond]zo*t hebb51 zoo
 volgt hi]uit1 dat de k5nis d]          
lev5svo*t5 zelve voor d5 g5ee%e] v]borg5
 moet blijv51 indi5 hij niet met de     
,me*anica v]tr\wd is4  ,ve/igt ?ans e5s 
uwe a&a*t op de w]k+51 die e5 gevolg    
zijn van het /room5 d] vloei/(f5 door de
 vat51 en nog veel duidelijk] zal de    
groote beteek5is van de wa>h$5 d]       
,me*anica 9 het oog spr+54  ,indi5 to*  
de bov5g5oemde vloei/(f5 9 de vat51     
zooals wij die bes*rev5 hebb51 /il/aan1 
dan hebb5 wij e5 lijk voor ons4  ,indi5 
e*t] deze vo*t5 zi* ongeh9d]d door die  
kanal5 kunn5 beweg51 aans*\w5 wij e5    
lev5d li*aam4  ,wie zi* door mijne      
woord5 niet wil lat5 ov]tuig51 zal to*  
wel zijn eig5 oog5 will5 geloov54  ,d5kt
 u e5 gevoelig p]soon1 die door d5      
aanblik van uit e5e wonde /room5d blo$ 9
 zwijm gevall5 is4  ,wij zi5 hi] e5     
doode1 ma> to* ge5 gewoon lijk4 ,imm]s  
alle va/e en vloeib>e /(f51 zooals die  

bij e5 normaal m5s* gevond5 word51 zijn 
aanwezig2 sle*ts de beweg+1 die de vo*t5
 9 omloop br5gt1 ontbreekt er aan4      
,d5kt ,u v]volg5s1 dat m51 door welk    
middel dan ook1 de z5uw5 van di5 p]soon 
heeft wet5 te prikkel51 zoodat de /(1   
die het h>t 9 beweg+ br5gt1 we] zijn    
gewon5 loop krijgt1 t]/ond h\d5 alle    
droeve v]s*ijnsel5 van d5 dood op en    
ke]t het lev51 opgewekt] dan voorhe51   
t]ug4  ,en niet alle5 het lev51 ma> ook 
de w>mte1 de bloz5de huidskleur1 de     
l5igheid1 het d5kv]mog51 kortom alle    
natuurlijke en specifiek m5s*elijke     
lev5suit+5 ke]5 tegelijk]tijd w$]4  ,wat
 m]k5 wij hi] van het ont/aan ( v]gaan  
van e5 gi/+1 e5 opbruis+1 e5 we]b>/ig   
z\t1 van e5 olie- ( gee/a*tig beg9sel8  
,behalve de beweg+ wordt er niets       
toegevoegd ( v]wijd]d2 to* zi5 wij het  
lev5 zelf1 dat re$s v]lor5 01 w$]ke]54  
,hetzelfde v]s*ijnsel kunn5 wij wa>nem5 
bij vogels en insect51 die1 door de     
w9t]k\de v]/ijfd1 sle*ts aan e5 matige  
w>mte behoev5 blootge/eld te word51 om  

t]/ond we] tot het lev5 t]ug te ke]54   
,er zijn e*t] m5s*51 die1 hoewel buig5d 
voor de kra*t d] wa>heid1 to* vaak ook  
/ellig va//a&e wa>h$5 weig]5 aan te nem5
 weg5s de te algeme5e bek5dheid van de  
feit51 wa>op zij b]u/54  ,om nu mijne   
bew]+51 die eig5lijk door de g5oemde    
ov]bek5de feit5 re$s voldo5de bewez5    
zijn1 ook door e5 zeldzam] voorbeeld te 
/av51 noodig ik ,u uit1 met mij e5      
kijkje te nem5 9 het laboratorium van   
,hooke4  ,e5 door v]niel+ d] bor/kas    
bezwek5 di] zi5 wij da>1 nadat zijn     
long5 door middel van e5 aan het        
/rott5ho(d beve/igd5 blaasbalg opgeblaz5
 zijn1 spo$ig tot het lev5 t]ugke]54    
,lat5 wij v]volg5s1 nog ond] d5 indruk  
van dit s*\wspel1 dat ons het lev5 als  
iets zoo w]ktuigelijks de$ k5n51 ons    
snel tot d5 groot5 ,glisson w5d54 ,ziet1
 hoe hij 9 het lijk van e5 re$s lang    
ov]l$5e op wond]ba>lijke wijze de       
lev5sv]ri*t+5 kun/matig te voors*ijn    
roept door het door middel van e5 blaas 
inspuit5 van vo*t 9 de ad]54  ,bewijz5  

al deze als voorbeeld5 aangevo]de       
feit5--en m5 z\ er tallooze kunn5       
opsomm5--niet voldo5de1 dat ongeve]     
alles1 wat ons lev5 en onze gezondheid  
v]oorzaakt en er uit voortkomt1 afhangt 
van het regelmatig he5 en we] /room5 d] 
vo*t5 door de vat58  ,da> nu de         
,w]ktuigkundig5 alle5 het zijn1 die de  
w]k+5 dez] beweg+ en de wett51 wa>aan   
zij gehoorzaamt1 volkom5 doorzi5 en 9   
dat deel hunn] wet5s*ap1 dat            
,ev5wi*tsle] d] gass5 en vloei/(f5      
g5oemd wordt1 op ov]tuig5de wijze held] 
en sy/ematis* uite5zett51 moet dit alles
 mijns inzi5s ook tot het gebi$ d]      
,me*anica g]ek5d word54  ,ma> hi] zijn  
wij nu jui/ bij e5 punt aangel&1 dat de 
voor/&]s van de le] d] f]m5t5 tot niet  
we9ig zelfv]heff+ en zegevi]5d5 jubel   
aanleid+ geeft4  ,indi51 zoo zegg5 zij1 
de onbelemm]de /room+ d] vloei/(f5 door 
de vat5 de oorzaak van het lev5 is1 dan 
is de e]/e grond d] beweg+ 9 de vloei/( 
zelve te zoek5 en 9 niets &]s4 ,zij kan 
dus sle*ts gevond5 word5 9 de aan de    

vloei/( eig51 ze] /]ke en vrij ge/adige 
beweg+1 e5 ho$anige sle*ts 9 door gi/+  
aangezette vloei/(f5 wordt aangetr(f54  
,h51 die zoo sprek51 wil ik er aan      
h]9n]51 dat de oorsprong van de beweg+  
d] vloei/( 9 het embryo bij de oud]s    
gezo*t moet word52 dat die beweg+1      
zoolang de vru*t zi* 9 het mo$]lijf     
bev9dt1 door de koe/]+ d] mo$] wordt    
ga&e geh\d5 en v]volg5s1 na de geboorte1
 enkel en alle5 aan de inri*t+ d] va/e  
li*aamsdeel5 h>5 voortgang te dank5     
heeft4 ,hij1 die d5 wond]lijk5 b\w van  
het h>t1 van zijn boezems tot zijn      
kam]s1 en d5 sam5hang di] deel5 a&a*tig 
heeft gadegeslag51 alsook de hi]uit     
noodw5dig voortspruit5de beweg+5 van het
 blo$1 dat uit het h>t 9 de slagad]5    
/roomt1 uit deze na> het m]g d] h]s551  
de aanhangsels1 de z5uw51 spi]5 en ad]5 
en zoo w$] t]ug na> het h>t1 zal de     
voortzett+ van het lev5sproces niet &]s 
tra*t5 te v]kl>5 dan uit de me*anis*e   
w]k+ d] +ew&54  ,het zal hem imm]s      
gemakkelijk vall51 met wiskundige       

zek]heid te bewijz51 dat uit sle*ts n   
enkel5 h>tslag 9 e5 gezond li*aam elke  
v]d]e w]k+ van het h>t vanzelf          
voortkomt4  ,veel m9d] 9 aantal en veel 
e5v\dig] van a>d1 dan wij ons dat       
voor/ell51 zijn de voorwa>d5 voor e5    
go$e gezondheid4  ,de v]&]+51 welke het 
vo$sel 9 ons li*aam ond]gaat1 zijn veel 
e5v\dig] dan m5 algeme5 aanneemt4  ,de  
oorzak5 van het m5s*elijk lev5 zijn m9d]
 sam5ge/eld dan wij zelv5 me554  ,indi5 
de b\w van het m5s*elijk li*aam ons     
nauwkeurig bek5d 01 indi5 wij volkom5   
w>5 +eli*t omtr5t d5 a>d d] vloei/(f51  
voor zoov] die voor onze z9tuig5        
wa>neemba> is1 dan z\ de me*anica ons   
spo$ig le]5 inzi51 dat datg5e1 wat ons  
nu1 weg5s onze onkunde1 9 de hoog/e mate
 v]baasd doet /aan1 uit ze] e5v\dige    
beg9sel5 voortvloeit4  ,de wa>heid dez] 
s*ijnba> zoo p>adoxe bew]+ kunt gij uit 
n enkel voorbeeld opmak51 wa>uit ,u zal 
blijk51 op welk e5 e5v\dige en geheel   
w]ktuigelijke wijze de all]belangrijk/e 
v]&]+ 9 ons li*aam tot /& komt4  ,wanne]

 m5 e5 doorzi*tig deel van e5 lev5d di] 
ond] e5 microscoop legt1 dan neemt m5   
duidelijk wa>1 dat het blo$ enkel door  
d5 h>tslag na> het uit]/e g$eelte d]    
slagad]5 g$rev5 wordt en1 da> aangekom51
 t5 gevolge van de ve]kra*tige          
sam5trekk+ d] slagad] e5 we9ig          
t]ugg$rev5 wordt4 ,op hetzelfde oog5blik
 h\dt de h>tslag op en vall5 de         
h>tklepp5 di*t1 om het blo$ da>door     
geleg5heid te gev51 om t]ug te /room54  
,dat door dez5 afwissel5d5 a&rang en    
t]ug/oot de 9 massa v]s*ill5de deel5 van
 het blo$ 9 het geheele li*aam hunn5 weg
 nem5 na> de mond5 van v]s*ill5de       
op5+swijdte en door deze nu e5s word5   
opg5om51 dan we] t]ugge/oot51 dit alles 
v]toont zi* ev5 held] aan ons oog als   
het zi* bov5 ons welv5de uitspansel4    
,niet m9d] duidelijk zi5 wij het blo$   
zi* v]deel5 9 vloei/(f51 ond]l+         
v]s*ill5d 9 kleur en graad van di*!id1  
die zi* v]volg5s 9 de ad]5 w$] v]m5g52  
deze v]s*ijnsel5 hebb5 dezelfde oorzaak 
als de voorga&e4  ,en nu zal iem&1 die  

geoef5d is 9 het wa>nem5 van *emis*e    
process51 zelfs met het bloote oog kunn5
 con/ate]51 dat dit alles uitsluit5d t5 
gevolge van e5 van eld]s kom5d5 a&rang  
en de ve]kra*tigheid d] blo$vat51 zond] 
e5ig teek5 van gi/+1 tot /& komt4  ,vaak
 bev+ mij1 t]wijl ik 9 de bes*\w+ hi]van
 v]diept 01 e5 twijfel1 ( ik wel e5 deel
 van e5 lev5d di] voor mij zag en niet  
veele] e5 sam5/el van kanal51 door e5   
hoog/ bekwaam w]ktuigkundige na> het    
ontw]p van e5 uit/ek5d ma!maticus       
geb\wd1 door welke e5 wat]b\wkundige van
 d5 e]/5 rang vloei/(f5 leidde1         
vane5s*eidde en v]m5gde4  ,wilt gij     
e9delijk door feit5 9 het li*t ge/eld   
zi51 dat de ,w]ktuigkundig5 9 /aat zijn1
 door middel van e5v\dige en betr\wb>e  
proev5 zoodanige vraag/ukk5 tot oploss+ 
te br5g51 die nog ma> enkele j>5 gel$5  
voor onoplosba> geh\d5 w]d51 dan behoef 
ik u sle*ts 9 h]9n]+ te br5g51 welke    
resultat5 op dit gebi$ door wiskundig5  
arbeid v]kreg5 zijn4  ,m5 be/ude]e      
a&a*tig de ges*rift5 van ,borelli1 wa>9 

deze zi* bij de beh&el+ van m$is*e      
vraag/ukk5 van de ,me*anica b$i5t4  ,m5 
leze na1 welke +ewikkelde problem5      
,bell9i1 e5 gele]de uit de s*ool van    
,borelli1 met toepass+ van dezelfde     
beg9sel5 en voortb\w5d op de ontdekk+5  
van ,malpighi1 als e5 twe$e ,o$ipus     
heeft opgelo/4  ,v]volg5s ook de        
problem51 die ,pitcairn1 wele] e5 si]aad
 dez] hooges*ool1 aangespoord door het  
succes van d5 arbeid d] g5oemde gele]d51
 aan de gele]de w]eld heeft voorgelegd  
en opgeheld]d4  ,laat ons ijv]ig        
navors*5 de v]h&el+5 van ,s*e9]1        
,c>tesius en ,huyg5s ov] het oog en die 
van ,kir*]1 ,s*elhamm] en ,morl& ov] het
 oor en het gehoor4  ,dan zal het to*   
zek] ge5 vraag me] zijn1 ( de ,me*anica 
d] ,g5eeskunde t5 go$e komt6  ,dan zal  
blijk51 welke resultat5 te v]wa*t5 zijn1
 indi5 ,g5eeskundig51 doordrong5 van het
 nut dez] wet5s*ap1 ha> op hun eig5     
gebi$ gaan toepass51 en indi5 met deze  
me?ode ev5 lang wordt voortgegaan als   
het v]kondig5 van de dwaze !orien d]    

philosophis*e s*ol5 9 de m$is*e wet5s*ap
 g$uld is geword54  ,dat het bov5       
gezegde jui/ is en dat d]halve de       
,me*anica kan toegepa/ word5 op de      
,g5eeskunde1 zal welli*t door i$] beaamd
 word51 zoolang er sle*ts sprake is van 
de ,!orie2 voor de practis*e uitoef5+ d]
 ,g5eeskunde da>5teg5 wordt elk nut d]  
,me*anica door de mee/e m5s*5 t5        
/ellig/e ontk5d4  ,hoe de beve/ig+ van  
het e5e en de ontk5n+ van het &]e1 hoe  
spitsvondig deze ond]s*eid+ ook         
ge=mule]d is1 kunn5 sam5gaan1 v]mag ik  
niet te begrijp54  ,want zij1 die dit   
ond]s*eid mak51 zull5 ond] de ,!orie d] 
g5eeskunde to* niets &]s v]/aan dan de  
le]1 die ons uit de naa/e oorzak5 e5    
held] inzi*t weet te v]s*aff5 9 het lev5
 van d5 gezond5 m5s*4  ,is deze def9itie
 jui/--en ik gelo( niet1 dat iem& er    
e5ig bezwa> teg5 zal hebb51--dan volgt  
hi]uit1 dat deze wet5s*ap de be/e       
hulpmiddel5 oplev]t voor het opspor5 en 
g5ez5 d] ziekt54  ,imm]s hij1 die de    
voorwa>d5 e5] volmaakte gezondheid      

grondig k5t1 zal ook1 wanne] e5 ( me]   
van deze ontbrek51 d5 oorsprong en het  
wez5 d] afwijk+1 dat is d] ziekte1      
volkom5 begrijp54  ,zal nu niet hij1 die
 het held]/ inzi*t heeft 9 de naa/e     
oorzaak e5] ziekte1 ook voor d5 mee/    
ges*ikt5 p]soon moet5 geh\d5 word51 om  
die ziekte te be/rijd58  ,het gaat er   
namelijk m$e als met e5 uurw]k2 als de  
wijz] afwijkt1 zal ook e5 leek de f\t5  
kunn5 opm]k51 ma> ze volg5s de regel5 d]
 kun/ h]/ell5 zal niem& &]s kunn5 dan   
hij1 die k5nis heeft van de inri*t+ van 
uurw]k5 en da>door ziet1 wat er aan de  
v]s*ill5de deel5 hap]t1 hetge5 hem w$]om
 de middel5 tot h]/el aan de h& doet4   
,zoo kan dus aan het kle9/e li*tvonkje  
d] !oretis*e ,g5eeskunde door e5 bekwaam
 ,mee/] e5 fakkel ont/ok5 word51 die hem
 bij het practis* uitoef55 van zijn vak 
voorli*t4  ,wie d]halve het nut d]      
,me*anica voor de !orie d] ,g5eeskunde  
erk5t1 doet het da>m$e tev5s ook voor de
 praktijk4  ,dit is vooral duidelijk bij
 dat zo[el om zijn hoog5 leeftijd als om

 zijn uitgebreide toepass+ hooggeerde   
deel onz] wet5s*ap1 dat zijn naam       
ontle5t aan het met de h& g5ez52        
oordeelt zelf1 ( de *irurgie de uitv9d+5
 d] ,me*anica ontb]5 kan4  ,welke m$icus
 zal met me] geluk in/rum5t5 tot het    
h]/ell5 van gebrek5 uitv9d5 dan e5      
zoodanige1 die door en door v]tr\wd is  
met de ,w]ktuigkunde8  ,de ijle         
figuurtjes1 die m5 wel e5s voor zijn    
oog5 me5t te zi5 zwev51 word5 door      
,g5ee%e]51 die onb$rev5 zijn 9 de       
,wiskunde1 voor e]/e v]s*ijnsel5 e5]    
aan/a&e uit/ort+ 9 het wat]a*tig vo*t   
geh\d52 v&a> dan ook1 dat zij het to*   
zoo te]e oog1 gans*elijk v]ke]d1 met    
s*]pe vo*t5 beh&el51 die er vaak e5     
groote v]woe/+ 9 aanri*t54  ,hoe geheel 
&]s is e*t] de g5eeswijze geword51 s$]t 
,willis met wiskundig inzi*t d5 zetel   
van dit v]s*ijnsel 9 het netvlies en de 
oorzaak er van 9 de slagad]5 gezo*t en  
,pitcairn dit v]mo$5 tot zek]heid       
gebra*t heeft4  ,zond] gebruikmak+ van  
e5ig uitw5dig bijtmiddel wordt het kwaad

 door ad]lat+ en to$i5+ van e5 oploss5d 
middel op voor d5 patint ons*adelijke   
wijze wegg5om51 t]wijl somtijds ook elke
 beh&el+ onnoodig geoordeeld wordt4     
,welk e5 dwaa%eid1 e5 afwijk+ van het   
oog1 be/a&e 9 e5 v]ke]de brek+ d]       
li*t/ral51 met oogwat]s ( drankjes te   
will5 g5ez56  ,op hoe afdo5de wijze     
word5 da>5teg5 d]gelijke gebrek5 v]holp5
 door brill51 welke na> de voors*rift5  
van ,huyg5s voor elke afwijk+ 9 het     
bijzond] ges*ikt gemaakt kunn5 word54   
,ik w5s*te1 dat zij1 die alle toepass+  
d] ,me*anica van de praktijk d]         
,g5eeskunde will5 v]re h\d51 ma> e]/ e5s
 begonn5 met ,huyg5s' w]k5 ov] het      
opheff5 d] gezi*ts/or+5 te le]5 v]/aan4 
,deze b]oemde ,n$]l&] heeft imm]s1 met  
gebruikmak+ van hetge5 de anatomie le]t 
ov] de inri*t+ van het oog1 ov]ig5s     
alle5 lett5d op het bijzond]e k>akt] d] 
ziekte1 die hij g5ez5 wil1 weldra door  
l\t] wiskundige b]ek5+5 e5 hulpmiddel   
ontdekt1 dat sle*ts voor die kwaal      
afdo5de is1 welk] door het ond]zoek aan 

het li*t gebra*te eig5a>digheid de k]n  
van het probleem _h uitgemaakt4  ,zond] 
aan het oog te rak51 heft hij de uitw]k+
 d] ziekte op en het onh]/elba> gebrek  
van het oog zelve wordt door het        
aanbr5g5 van e5 bijzond] gevormd glas   
onvoelba> gemaakt4  ,zi$a> s*oone       
voorbeeld51 die e5 ze] duidelijk beeld  
v]toon5 van de me*ani/is*e me?ode1 door 
de wiskundig5 bij het beh&el5 van       
g5eeskundige vraag/ukk5 toegepa/1 van   
het nut1 dat zij oplev]t en het succes1 
dat er m$e te b]eik5 valt4  ,wanne] m5  
volg5s deze me?ode ook alle ov]ige      
vraag/ukk5 zal gaan beh&el5--en ik      
twijfel er niet aan1 dat m5 het         
langzam]h& wel zoov] zal br5g5--dan     
zull5 wij e9delijk e5s 9 het bezit kom5 
van e5e g5eeskundige wet5s*ap1 die1 op  
zek]d] basis gegrondve/ en vrij van     
v]z9sel51 niet t5 all5 tijde v]&]lijk1  
ma> eeuwig dezelfde zal zijn4  ,m5 br5ge
 nu niet hi]teg5 91 dat het nog niet    
bewez5 is1 dat op de afwijk+5 d]        
vloei/(f5 en dus op de oorzak5 d]       

inw5dige ziekt5 en h>e l5ig+ met aan de 
me*anica ontle5de hulpmiddel5 e5 gun/ige
 invlo$ geoef5d kan word54  ,want met   
die opm]k+ wordt hetzij deze vraag      
b$oeld1 ( dit resultaat wel ooit te     
b]eik5 valt1 hetzij deze1 hoe het komt1 
dat het nog niet b]eikt is4  ,wordt dit 
laat/e b$oeld1 dan hebb5 wij onbillijke 
en la/ige beoordeela>s4  ,is het niet   
erg]lijk1 te hoor5 eis*51 dat de we9ige 
,w]ktuigkundig51 die zi* e]/ s$]t kort5 
tijd op g5eeskundig gebi$ beweg51 e5    
zoodanig w]k re$s geheel volbra*t z\d5  
hebb51 wa>aan alle &]5 te zam5 9 e5     
tijdsv]loop van dri$uiz5d j>5 met v]e5de
 kra*t5 nog zelfs ge5 beg9 van uitvo]+  
hebb5 kunn5 gev58  ,wordt da>m$e niet   
iets geheel onmogelijks v]langd8 ,da>   
imm]s de e]/e voorwa>de voor het        
toepass5 d] me*anica op de g5eeskunde   
deze is1 dat da>bij van de k5nis van d5 
b\w d] va/e deel51 van d5 a>d d]        
vloei/(f5 en van de v]s*ijnsel51 welke  
zij zo[el 9 normal5 als 9 ziekelijk5    
toe/& teweegbr5g51 als van va/e gegev5s 

kan word5 uitgegaan1 is het dan niet    
ong]ijmd1 te eis*51 dat zulk e5         
omvangrijke wet5s*ap1 t]wijl zij nog 9  
het e]/e /adium h>] ontwikkel+ v]ke]t1  
re$s ha> toppunt b]eikt zal hebb58  ,is 
er e*t] iem&1 die me5t1 dat langs dez5  
weg nooit ook ma> iets tot /& gebra*t   
zal word51 dan moge hij wel b$5k51 dat  
ziekt51 die door e5 d] vloei/(f5        
v]oorzaakt word51 9 v]reweg de me]d]heid
 d] gevall5 het gevolg zijn van e5      
abnormale /room+ di] vloei/( door de    
vat54  ,dit le]5 ons de wa>nem+5 van    
,hippocrates1 v]gelek5 met die van      
,sanctorius en met de dagelijks door ons
 wa>g5om5 v]s*ijnsel54  ,en nu zal hij1 
die e5 v]gelijk5de /udie gemaakt heeft  
van de v]s*ijnsel51 welke het m5s*elijk 
li*aam zo[el bij het lev51 hetzij 9     
gezond5 ( ziekelijk5 toe/&1 als bij en  
na d5 dood te aans*\w5 geeft1 d5        
inn]lijk5 grond van zulk e5 /oornis 9 de
 /room+ 9 d5 regel zoek5 9 e5 v]slapp+  
d] /uwkra*t1 e5 krampa*tige sam5trekk+  
d] vat5 ( 9 afwijk+5 d] vloei/(f51 wat  

betreft h>e hoeveelheid1 beweg+ en me] (
 m9d]5 graad van di*!id4  ,e5 a&a*tige  
bes*\w+ doet ons ind]daad zi51 dat de   
gun/ige w]k+ d] middel51 door welke wij 
de pijn onz] patint5 pleg5 te /ill51    
voornamelijk da>aan te dank5 is1 dat zij
 de zooev5 g5oemde oorzak5 d] ziekt5    
wegnem54  ,m5 v]gelijke de guld5        
wa>nem+5 van ,syd5ham met de v]h&el+5   
van ,bell9i ov] de ad]lat+1 de prikkels 
en de sam5trekba>heid d] vezels1 en     
wanne] m5 da>uit zal gele]d hebb51 dat  
de heilzame w]k+ d] mee/ gewone         
g5eesmiddel5 op volkom5 me*anis*e wijze 
wordt voortgebra*t1 zal m5 wel de       
v]wa*t+ durv5 koe/]51 voor de w]k+5 dez]
 middel5 en de wijze hunn] toepass+     
langzam]h& va/e regels te zull5 zi5     
op/ell54  ,nauwelijks kan ik mij b$w+51 
welli*t al te voorb>ig1 het uit te      
sprek51 dat de oorzak5 d] oog5s*ijnlijk 
mee/ +ewikkelde ziekt5 e5v\dig] en van  
me] me*anis*5 a>d zijn dan e5ig g5ee%e] 
v]mo$t4  ,imm]s de m9/e en onb$uid5/e   
bes*adig+ van n deel e5] ma*9e is 9     

/aat1 t5gevolge van zijne b]o]+ met de  
ov]ige deel5 en d5 nauw5 sam5hang van   
het geheel1 op e5s de geheele ma*9e1 hoe
 gaaf ze ov]ig5s ook moge zijn1 9 de w> 
te /ur54  ,laat e5s 9 het mee/ gezonde  
li*aam e5 vezeltje e5] pees ( kle9e z5uw
 door e5 ze] fijne naald van het zuiv]/e
 /aal geprikt word54  ,welk e5          
gruwelijke ope5/apel+ van kwal5 ziet gij
 dan voortspruit5 uit e5 onb$uid5d      
wondje van zoo'n kle9 deeltje4  ,pijn1  
e5 roode1 opgezwoll5 plek1 gloei+1      
klopp+1 koorts1 dor/1 ijlho(digheid1    
/uiptrekk+5 en de vreeselijke ontknoop+ 
d] trag$ie1 d5 dood6  ,e5 doorn ( fijne 
/roohalm v]wekt1 op e5 vliesa*tige      
plaats b9n5g$rong51 9 kort5 tijd        
dezelfde v]s*ijnsel54  ,wa>om z\d5 wij  
er ons dan ov] v]wond]51 dat de /ekels  
d] v]gift51 de pijl5 d] besmett+ ( de   
prikkels d] z\t5 e5 gelijke uitw]k+     
hebb58  ,welke wond]lijke v]&]+5 zi5 wij
 9 e5 gezond li*aam niet plaats grijp5  
zelfs alle5 t5 gevolge e5] uitw5dige    
beweg+6  ,/elt ,u voor1 dat iem&1 zond] 

er gewoon aan te zijn1 9 e5 bootje op   
zee door de golv5 9 e5 kr+ rondg$rev5 ( 
he5 en we] gesl+]d wordt2 welke         
v]s*ijnsel5 do5 zi* da> niet voor6      
,duizeligheid1 bleekheid1 misselijkheid1
 brak+1 ang/1 all]lei ziektele$1        
tallooze ongelo(lijke afwijk+5 van het  
lev5svo*t1 en dat alles uitsluit5d      
gevolg d] beweg+6  ,wie d]halve weet1   
dat de vo*t5 ong$e]d blijv51 zoolang zij
 door d5 druk1 di5 de vat5 er op        
uitoef551 word5 voortg$rev51 dat zij    
e*t] door /il te /aan op e5 w>me en     
vo*tige plaats t]/ond 9 e5 ziekelijk5   
toe/& g]ak5 en ook gezonde deel5        
aanta/51 wie wa>g5om5 heeft1 dat van n  
enkele onb$uid5de afwijk+ tallooze &]e  
afwijk+5 het onmiddellijk gevolg zijn1  
zal gemakkelijk inzi51 dat e]/ van d5   
me*ani/is*5 g5ee%e] afdo5de middel5     
hi]teg5 te v]wa*t5 zijn2 wat al         
ontdekk+5 zull5 ha> ont/aan te dank5    
hebb5 aan het 9 v]b& br5g5 d]           
ziektev]s*ijnsel5 met de oorzak5 d]     
/oorniss5 9 d5 blo$somloop en de regels 

voor het ov]w9n5 van d5 we]/&1 het      
h]/ell5 d] ve]kra*tige beweg+ en het    
v]/]k5 d] h>tw]k+6  ,ma>1 zoo w]pt m5   
mij teg51 de ma*t van onz5 gee/ ov] ons 
li*aam doet ons to* duidelijk zi51 dat  
lev51 ziekte en gezondheid uit          
niet-me*anis*e beg9sel5 voortvloei54    
,tev]geefs* d]halve is uwe inspann+1    
v]geefs* uwe pog+56 ,i,jdel zijn de     
v]wa*t+51 die gij van uwe nuttelooze    
me*ani/is*e /udie koe/]t6  ,het w>e te  
w5s*51 dat hij1 die d]gelijke teg5w]p+5 
maakte1 zi* sle*ts e5 ons*uldig g5oeg5  
da>m$e v]s*afte en dat 9 zijne s*]ts5d  
geuite kla*t niet tev5s de              
beklag5swa>dige ramp van ons all]       
onwet5dheid tot uit+ gebra*t w]d6  ,want
 wie heeft ooit 9 e5 d] sam5/ell5de     
deel5 van onz5 gee/ ( van ons li*aam ook
 ma> iets kunn5 ontdekk51 dat voor het  
wond]ba>lijk sam5gaan van beide e5      
v]kl>+ oplev]t8  ,m5 h\de e*t] wel 9 het
 oog1 dat alle w]k+51 die onze gee/ 9   
ons li*aam teweegbr5gt1 van uitsluit5d  
li*amelijk5 a>d zijn en dat deze dan to*

 aan de wett5 d] ,me*anica gehoorzam54  
,wat doet het er toe1 dat de e]/e       
oorzaak d] v]&]+ niet me*anis* is1 als  
het to* d5 me*ani/is*5 g5ee%e] gegev5   
is1 zond] da>m$e rek5+ te h\d51 van h>e 
w]k+51 die van li*amelijk5 a>d zijn1    
k5nis te nem51 ze grondig te ond]zoek5  
en zelfs te be/ur51 wat to* het e5ige   
doel is1 dat hij b]eik5 wil4  ,ma> ik   
bem]k1 dat mijne r$e1 hoewel sle*ts     
enkele punt5 opp]vlakkig beh&el5d1 al te
 ze] 9 omvang to5eemt4  ,to* komt het   
mij voor1 dat ik op n punt1 wa>aan mijn 
teg5/&]s hun kra*tig/ argum5t ontle551  
de bew]+5 van dez5 niet onw$]legd mag   
lat52 ik wil namelijk niet de v]d5k+ op 
mij lad51 dit punt1 door het opzettelijk
 niet t] sprake te br5g51 li/iglijk     
ontwek5 te hebb54  ,is het niet wa>1 zoo
 roep5 zij triomfantelijk uit1 dat alle 
philosoph5 en ,me*ani/51 die zi* tot nog
 toe aan de uitoef5+ d] g5eeskunde hebb5
 gewaagd1 /e$s jamm]lijk fiasco gemaakt 
hebb58 ,alle v]d]e r$etwi/ is dus       
ov]bodig1 da> het feitelijk en          

proefond]v9delijk bewez5 is1 dat hunne  
wet5s*ap d] g5eeskunde sle*ts s*aadt6   
,ik geef toe1 dat deze r$5e]+ volkom5   
jui/ is1 zoolang zij sle*ts g]i*t blijft
 teg5 h51 die tot de s*ol5 behoor51     
welk] aanhang]s zi* d5 weids*5 naam van 
philoso( hebb5 aangematigd2 dit le]t ons
 de ges*i$5is1 dit toon5 de w]k51 die   
deze li$5 ov] g5eeskundige ond]w]p5     
ges*rev5 hebb54  ,da> zij zi* imm]s     
onl$ig h\d5 met het l\t] uit eig5       
v]beeld+ op/ell5 van de beg9sel5 all]   
d+51 om v]volg5s uit de ho$anigh$51 die 
zij met groote s*]pz9nigheid aan die    
beg9sel5 hebb5 toeg$i*t1 d5 bijzond]5   
a>d van elk li*aam te v]kl>51 blijk5 zij
 natuurlijk op alle punt5 g$waald te    
hebb52 en nu is het jui/ de door mij zoo
 w>m aangeprez5 me*ani/is*e me?ode1 die 
dat duidelijk aangetoond heeft4  ,de    
gevolgtrekk+51 wa>toe zij langs logis*5 
weg gekom5 zijn1 kunn5 niet op de       
w]kelijkheid toegepa/ word51 t5zij e]/  
is uitgemaakt1 dat die d+51 welke zij   
als e5 zek] uitgangspunt voor hunne     

r$5e]+5 hebb5 aangem]kt1 id5tiek zijn   
met de beg9sel5 van de afzond]lijke     
voorw]p51 die de natuur ons te aans*\w5 
geeft4  ,da> deze beg9sel5 nu e*t]      
miss*i5 wel one9dig 9 aantal en alle    
ond]l+ v]s*ill5d zijn1 zoo blijkt het1  
dat de wa>heid hi]omtr5t onmogelijk bij 
toeval1 zooals zij zi* inbeeld5 te kunn5
 do51 ontdekt kan word54  ,indi5 dit    
zo[el door de zoog5aamde s*ola/iek5 als 
door e5 groep van ,me*ani/51 die tot de 
s*ool van ,c>tesius behoor51 ern/ig 9   
het oog geh\d5 w>e1 dan z\d5 zij niet 9 
d5 waan v]ke]d hebb51 dat het hun tot   
taak ge/eld 01 het m5s*elijk li*aam te  
ri*t5 na> voors*rift51 die op v]di*te   
beg9sel5 b]u/51 ma> zij z\d5 begrep5    
hebb51 dat de elem5t5 d] door h5        
beoef5de wet5s*ap met behulp d]         
,me*anica door h5 opgeb\wd moe/5 word5  
uit datg5e1 wat de wa>nem+ ons omtr5t de
 sam5/ell+ van d5 m5s* le]t4  ,indi5 m5 
e*t] dit v]wijt d5 me*ani/is*5          
,g5eeskundige1 zooals ik ,u di5 bes*rev5
 heb1 na> het ho(d sl+]t1 dan vraag ik  

bewijz5 voor di5 la/]4  ,natuurlijk zal 
niem&1 m5 v]/a mij wel1 zoo dwaas zijn  
te bew]51 dat de mee/ nauwgezette       
,wiskundige niet e5 all]jamm]lijk/      
figuur als g5ee%e] kan mak54  ,wat z\   
zulk e5 bew]+ wel te beteek55 hebb56    
,ik v]lang ook niet1 dat de ,me*ani/    
v]/& hebbe van de ,g5eeskunde1 ma>      
omgeke]d eis5 ik van d5 ,g5eeskundige   
k5nis d] ,me*anica4  ,het z\ all]dwaa/  
zijn1 e5 practis* erv>5 ,g5ee%e] t5     
opzi*te van het g5ez5 van ziekt5 te     
will5 a*t]/ell5 bij e5 ,w]ktuigkundige1 
die gans*elijk onb$rev5 is 9 de         
g5eeskunde4  ,sle*ts dit v]kla> ik1     
sle*ts dit wilde ik door mijne r$evo]+  
duidelijk 9 het li*t /ell51 dat van twee
 g5eeskundig51 die gelijke erv>+ 9 hun  
vak hebb5 opg$aan1 hij het mee/ ges*ikt 
is om zijne wet5s*ap vooruit te br5g51  
die me] dan de &] met de regel5 d]      
,me*anica v]tr\wd is4  ,opdat nu e*t]   
aan mijne woord5 ge5 s*eeve uitlegg+    
gegev5 worde1 wat tot mijn groot5 spijt 
re$s zoo dikwijls is voorgekom51 zal ik 

,u e5 korte s*ets gev5 van d5 ,g5ee%e]1 
zooals die mij /e$s als e5 ideaal voor  
oog5 zweeft4  ,/elt hem ,u voor1 bezig  
met het legg5 van d5 e]/5 grond voor    
zijne g5eeskundige /udin1 geheel en al  
v]diept 9 de wiskundige bes*\w+ van     
figur5 en li*am51 gewi*t en snelheid1 de
 inri*t+ van w]ktuig5 en de w]k+51 die  
da>m$e op &]e voorw]p5 kunn5 uitgeoef5d 
word54  ,t]wijl hij door deze /udin     
zijn5 gee/ oef5t1 kunn5 hem deze tev5s  
tot nauwkeurig ri*tsno] di551 om        
duidelijke van onduidelijke1 w>e van    
onw>e voor/ell+5 te ond]s*eid52         
tegelijk]tijd zal hij1 g$wong5 tot      
langzaamheid 9 het oordeel51 zi* de zoo 
hoog noodige voorzi*tigheid eig5 mak54  
,nadat hij aldus gele]d heeft1 de       
enkelv\dige w]k+5 d] niet sam5ge/elde   
li*am5 na te gaan en deze uit ha> w>e en
 ontwijfelb>e oorzak5 af te leid51 is   
zijn gee/ rijp geword51 om de v]s*ill5de
 eig5s*app5 d] vloei/(f51 te wet5 ha>   
vloeiba>heid1 ela/iciteit1 ijlheid en   
gewi*t1 die de hydro/atiek uitvo]ig     

beh&elt1 nad] te be/ude]54  ,da>na ga   
hij1 zijn d5kv]mog5 aldus ges*]pt       
hebb5de1 er toe ov]1 de w]k+51 die      
vloei/(f5 op w]ktuig5 en die deze op g5e
 uitoef551 volg5s /r5g ma!matis*e me?ode
 te ond]zoek51 v]/]ke de op die wijze   
opg$ane k5nis door hydraulis*e1         
me*ani/is*e en *emis*e proev51 t]wijl   
hij de gea>dheid en de w]k+5 van het    
vuur1 het wat]1 de lu*t1 de v]s*ill5de  
z\t5 en &]e d]gelijke /(f5 nauwkeurig   
gadeslaat4  ,e5 twe$e taf]eel v]toont   
hem ons1 zi* re$s bev9d5d b9n5 de       
gewijde ruimte1 wa> de ,g5eeskunde zelve
 beoef5d wordt4  ,da> zi5 wij hem zijne 
oog51 ges*]pt en v]held]d door          
wiskundige ond]zoek+51 zwijg5d ri*t5 op 
geop5de lijk5 en op li*am5 van lev5d    
geop5de di]54  ,aan/onds bes*\wt hij met
 a&a*t d5 b\w1 de vorm51 de va/heid1 de 
beg9- en e9dpunt51 de v]b9d+5 en        
kromm+51 de buigzaamheid en             
ve]kra*tigheid d] vat54  ,door dit      
wond]lijk s*\wspel geprikkeld1 pa/ hij  
weldra op de door hem wa>g5om5          

v]s*ijnsel5 de wett5 d] ,me*anica1 welke
 hem re$s van vroeg] bek5d zijn1 toe en 
ontdekt zoodo5de de v]borg5 eig5s*app5  
d] aans*\wde li*aamsdeel54  ,van hoe    
v]s*ill5de1 s*oone en nuttige           
hulpmiddel51 wa>m$e de vlijt d] jong]e  
gele]d5 de gr5z5 d] ontle$kunde heeft   
uitgebreid1 zi5 wij hem gebruik mak54   
,t]wijl hij zi* de door &]5 e]/ na ze]  
veel inspann+ g$ane ontdekk+5 t5 nutte  
maakt1 vormt hij zi* e5 duidelijk beeld 
van d5 b\w van het m5s*elijk li*aam4    
,v]volg5s zet hij zi* aan de be/ude]+ d]
 lev5svo*t51 welke hij zo[el 9 als buit5
 het lev5d li*aam met alle middel51 die 
hem ,anatomie1 ,*emie en ,hydro/atiek t5
 di5/e /ell51 alsook met behulp van het 
microscoop aan e5 grondig ond]zoek      
ond]w]pt4 ,e9delijk zal hij zi* dan door
 zijne van alle kant5 bije5v]zamelde    
gegev5s e5 voll$ig ov]zi*t kunn5        
v]s*aff5 van alle v]s*ijnsel51 die het  
li*aam 9 gezond5 toe/& te aans*\w5      
geeft4  ,zi$a> iem&1 die uitsluit5d door
 de gegev5s1 welke hij zi* zelf v]s*aft 

heeft1 9 /aat ge/eld is tot het s*rijv5 
e5] ,le] van d5 normal5 li*aam/oe/&6    
,met behulp van deze gegev5s nu br5gt   
hij1 na e]/ elk afzond]lijk nauwkeurig  
ond]zo*t en ov]wog5 en ze v]volg5s 9 hun
 ond]l+5 sam5hang be/ude]d te hebb51 met
 toepass+ van de wett5 d] ,me*anica en  
met /r5g wiskundige regelmaat en        
beho$zaamheid te w]k ga&e1 langzaam ma> 
zek] wa>h$5 aan het li*t1 die1 hoewel 9 
die gegev5s opgeslot5 ligg5d1 niet door 
z9nelijke wa>nem+ da>9 ontdekt1 do*     
sle*ts door logis*e r$5e]+ da>uit       
afgeleid kunn5 word54  ,aldus word5 de  
naa/e oorzak5 van i$]e w]k+ opgespoord2 
deze maakt hij namelijk op uit d5 hem   
re$s bek5d5 a>d d] v]s*ijnsel51 welke   
hij bije5v]zameld1 ond]zo*t en ond]l+   
v]gelek5 heeft1 zoodat hij zi*          
langzam]h&1 als vru*t van al deze       
ond]zoek+51 e5 duidelijk en voll$ig     
beeld van het wez5 di] oorzak5 zal kunn5
 vorm54  ,welke s*oone resultat5 zal hij
 niet kunn5 b]eik51 die bij zijne /udin 
dez5 weg volgt6  ,en zal de wet5s*ap1 op

 deze wijze v]kreg51 niet onv]&]lijk    
va//aan en ev5 duurzaam zijn als de     
m5s*elijke natuur zelve1 uit welk]      
inn]lijk wez5 zij imm]s is opg$olv5 en  
welke ha> e5ig5 grondslag uitmaakt8     
,zull5 de resultat5 van zulk e5 wet5s*ap
 niet onbetwi/ba> zijn1 die1 sle*ts     
/eun5d op wat all5 met gelijke          
besli/heid als wa> erk5n51 met de /r5g/e
 nauwgeze!id beho$zaam voorts*rijdt8    
,zal die wet5s*ap niet g5oegzaam        
betr\wba> en ook voor de praktijk nuttig
 zijn1 welke bij ha> grondig en met     
toepass+ e5] onfeilb>e me?ode +e/eld    
ond]zoek na> de naa/e en ond] ons b]eik 
vall5de oorzak5 sle*ts van die          
eig5s*app5 van het m5s*elijk li*aam     
uitgaat1 die /ellig va//aan en duidelijk
 voor onze z9tuig5 wa>neemba> zijn8  ,ik
 erk51 dat zij op die wijze sle*ts uit]/
 langzaam en nauw m]kba> zal groei5 en  
opwass52 da>teg5ov] /aat e*t] dit       
belangrijke voordeel1 dat elke1 ook     
zelfs de g]+/e1 vord]+1 die zij maakt1  
e5 va/e s*r$e voorwa>ts beteek5t en e5  

he*t5 grondslag vormt1 wa>op v]d]       
voortgeb\wd kan word54  ,het laat/e     
taf]eel mijn] s*ets e9delijk v]toont ,u 
onz5 g5ee%e]1 al dit w]k re$s volbra*t  
hebb5d en na> d5 e9dpaal /rev5d4  ,nu   
dr+t hij door tot het all]heilige1 tot  
het b9n5/e van d5 tempel van            
,aesculapius6  ,?ans doorvors*t hij de  
,tafel5 van ,hippocrates en de zoo      
betr\wb>e ges*rift5 d] ,griek56  ,ziet  
hem uit d5 ov]vlo$ig5 s*at d]           
g5eeskundige s*rijv]s vlijtig           
bije5v]zamel51 wat er ov]al 9 hunne w]k5
 aan ko/elijke gegev5s te v9d5 is6  ,nu 
e5s op5t hij1 t5 e9de ze te ond]zoek51  
lijk51 wa>aan hij pa?ologis*e afwijk+5  
ontdekt heeft1 dan we] neemt hij bij    
di]5 ziekt5 wa>1 die hij kun/matig bij  
deze heeft v]wekt2 nu e5s v]zamelt hij  
uit eig5 erv>+ all]lei gegev5s omtr5t de
 uitw]k+5 van ziekt5 en g5eesmiddel51   
dan we] vult hij de aldus opg$ane k5nis 
aan door het raadpleg5 van de be/e      
s*rijv]s op dat gebi$2 e9delijk s*ikt   
hij al deze gegev5s sam51 t]wijl hij ze 

regelt en nauwkeurig ov]weegt1 en       
v]gelijkt de aldus gevond5 resultat5 met
 wat de ,!orie hem gele]d heeft1 zoodat 
hij t5 slotte e5 degelijk inzi*t krijgt 
9 d5 loop en de g5eeswijze d] v]s*ill5de
 ziekt54  ,en hi]m$e heb ik de laat/e h&
 gelegd aan het voor u ges*et/e beeld   
van d5 volmaakt5 g5ee%e]6  ,dat deze    
hoogte onmogelijk b]eikt kan word5 zond]
 de /udie d] ,me*anica1 me5 ik ?ans     
g5oegzaam te hebb5 aangetoond4  ,s9ds ik
 mij op de /udie d] g5eeskunde toelegde1
 heb ik getra*t1 dat beeld te ev5>51 mij
 da>na> te ri*t54  ,na> dat model d5    
gee/ te vorm5 van h51 die zi* aan mijne 
leid+ toev]tr\w51 da>toe1 ,he]5         
,curator51 heb ik /e$s al mijne kra*t5  
+espann51 zoolang ik op uw gezag aan    
deze hooges*ool de g5eeskunde ond]wees4 
,dat ideaal zal ik1 zoolang ,god mij het
 lev5 s*5kt1 niet oph\d5 ijv]ig na te   
/rev54  ,niet door p>tij te trekk5 van  
de dwaze li*tgeloovigheid en de domme   
v]baz+ d] onkundige m5igte1 niet door e5
 v]bl9d5d5 woord5vlo$1 ma> door         

duidelijke en onbetwi/b>e resultat5 zal 
ik voor de wet5s*ap1 wa>aan wij all5 ons
 lev5 toev]tr\w51 e]bi$ tra*t5 af te    
dw+54  ,moogt gij1 voortreffelijke      
jongel+51 die u met de bor/ op deze     
wet5s*ap toelegt1 door welke het        
m5s*elijk gesla*t zijn onge/oord welzijn
 hoopt v]zek]d te zi51 het door mij     
ontworp5 beeld van d5 ideal5 g5ee%e]    
re$s van uwe e]/e /udiej>5 af a&a*tig   
bes*\w5 en er bewond]+ voor opvatt54    
,kwijt u z van uwe taak1 dat gij u1     
getooid met de trekk5 en t9t5 van dit   
beeld1 d5 naam van r$d5de engel5 d]     
m5s*heid v]w]ft6  ,er is ge5 wet5s*ap1  
die h>5 beoef5>5 s*oon]e beloon+5 voor  
hunn5 arbeid t5 deel doet vall5 dan de  
,g5eeskunde4  ,ge5 &]e is er1 die u     
aang5am]1 nuttig] en onmisba>d] voor uwe
 m$em5s*5 kan mak54  ,g]aakt 9          
gee/drift1 edela>dige gee/51 g]aakt 9   
gee/drift voor de s*oonheid dez] kun/1  
zond] welk] hulp voor niem& hi] op a>de 
het geluk be/aanba> is6  ,dat to* nooit 
de moeielijkheid dez] /udie de          

on/uimigheid van uw5 vurig5 gee/        
beteugele6  ,hoog/ bezwa>lijk1 ik erk5  
het1 is de weg1 die tot het heiligdom   
van ,panacea#e vo]t4  ,do* &]5 hebb5    
dez5 door hunn5 onv]moeid5 arbeid       
geff5d2 met groote dapp]heid wi/5 zij1  
alle moeilijkh$5 ov]w9n5d1 het e9ddoel  
van hunn5 to*t te b]eik52 volgt gij nu  
mo$ig hun voorbeeld6  ,gij v9dt 9 deze  
hooges*ool zoodanige leidsli$5 op het   
gebi$ d] g5eeskunde1 die u veel rijk]   
s*att5 kunn5 toon5 dan wele] de         
,epidauris*e zuil5#f1 de ,p]game5s*e    
boekroll5#g1 de ,cnidis*e w&5#f en de   
,cois*e blad5#g oplev]d54  ,gij v9dt hi]
 iem&1 die de kun/ v]/aat1 met e5       
ongelo(lijk gemak 9 duidelijke taal de  
mee/ v]borg5 geheim5iss5 d] ,wiskunde   
bloot te legg5 en die u zal le]51 deze  
op g5eeskundige vraag/ukk5 toe te pass54
  ,het is ,vold]1 e5 man1 die na> het   
oordeel d] be/5 ond] ons gebor5 s*ijnt  
voor deze gewijde taak1 e5 man1 die v]re
 bov5 onz5 l( v]hev5 is6  ,met e5 van   
dankba>heid v]vuld gemo$ spreek ik het  

hi] ga>ne op5lijk uit1 dat ik aan zijne 
milde voorli*t+ one9dig veel v]s*uldigd 
b5 en /e$s1 t5 m9/e zoolang ik nog held]
 van ho(d b51 zal ik mij mijne groote   
v]pli*t+5 jeg5s hem e]lijk en opre*t    
voor oog5 h\d54  ,indi5 gij nu van      
oordeel zijt1 dat ik ,u tot e5ig5 /eun  
bij uwe /udin kan di551 dan zal ik      
ga>ne1 het voetspoor dez] groote mann5  
volg5d1 er met alle ma*t na> /rev51     
mett]daad het bewijs te lev]51 dat ik   
mijn belang sle*ts 9 het uwe zoek4      
,zoolang ,god mij de kra*t v]le5t1 dit  
ambt na> behoor5 te v]vull51 zal ik niet
 oph\d51 met ,u de uitsprak5 d] ,oud5 en
 de wa>nem+5 d] jong]5 met onv]drot5    
ijv] van alle kant5 bije5 te v]zamel51  
wa>bij ik dan nog de resultat5 mijn]    
eig5 ond]zoek+51 die ik geef voor wat ze
 zijn1 zal voeg51 t5 e9de1 toeg]u/ met  
al deze gegev5s1 met behulp van de door 
mij zoo uitbundig geprez5 ,me*anica1 het
 onze bij te drag5 tot d5 opb\w d]      
m$is*e wet5s*ap6  ,welaan dan1 wakk]e   
/udieg5oot51 laat ons het w]k1 wa>toe   

mijne gans*e r$evo]+ ,u aanspoorde1 ond]
 de zeg5rijke begun/ig+ van het ?ans    
aangebrok5 academis* ja> als om /rijd   
aanvatt5 en het zoo mogelijk vole9d56   
,laat uwe tr\we opkom/ bij mijne less5  
zulk e5 gee/kra*t 9 mij ontvonk51 dat   
ik1 die mij volkom5 bewu/ b51 wat       
natuurlijk5 aanleg en gele]dheid        
betreft1 bij ze] vel5 a*t]ge/eld te     
moet5 word51 9 ijv] t5m9/e voor niem&   
zal behoev5 ond] te do54  ,de hoog/e    
beloon+ voor mijn5 arbeid e*t] zal ik   
dan me55 deela*tig te word51 wanne] het 
door uwe toejui*+ d] w]eld zal blijk51  
dat de door mij betoonde vlijt ,u t5    
go$e gekom5 is1 wanne] de roep van d5   
voorspo$ uw] /udin aan deze hooges*ool  
me]d]5 zal v]lokk51 ond] h>e le]l+5     
plaats te nem54  ,sle*ts als deze mijn  
w5s* 9 v]vull+ getr$5 zal zijn1 zal ik1 
,edel ,groot ,a*tb>e ,he]5 ,curator51   
,edel ,a*tb>e ,he]5 ,burgemee/]s#h1 de  
resultat5 van mijn ond]wijs1 ond] uwe   
bes*]m+ aan uwe hooges*ool gegev51 met  
v]tr\w5 aan uw oordeel mog5 ond]w]p54   

,dit bes*\w ik als het e5ige wa>dige    
ges*5k1 wa>9 uw v]hev5 gee/ behag5 zal  
kunn5 s*epp54  ,op deze wijze hoop ik1  
zond] e5ige vals*e vlei]ij ma> met niet 
m9d] opre*!id van z9 ,u d5 dank1 wa>toe 
ik mij jeg5s ,u v]pli*t gevoel1         
mett]daad te toon56  ,gij to* hebt mij1 
na mij tot het le]a>sambt te hebb5      
g]oep5 en g$ur5de de twee j>51 wa>9 ik  
dit ambt bekle$de1 mijne w]kzaamh$5     
a&a*tig gadegeslag5 te hebb51 onv]wa*t  
door hoog/ v]e]5de bel(t5 en nieuwe     
bewijz5 uw] mildheid tot nog me] ijv]   
geprikkeld4  ,ond] de vele deugd51 die  
ik 9 ,u v]e]1 is er ne1 die volg5s het  
mij t] oore gekom5 oordeel van wijze    
mann5 hoog] dan alle &]e ge/eld moet    
word53 het is de /rikte onp>tijdigheid1 
wa>m$e gij bij het betoon5 van uwe gun/ 
te w]k gaat4  ,e5e voortreffelijke en d]
 wet5s*appelijke w]eld het all]mee/ t5  
go$e kom5de eig5s*ap noem ik ha>2 ,u    
door ha> lat5de leid51 hebt gij sle*ts  
beloon+5 voor w]kelijke v]di5/5 ov]2    
alle gun/bejag /uit op ha> af4  ,wanne] 

ik dan ook na> uwe hoogheid van k>akt]  
de wa>de afmeet van de ond]s*eid+1 welke
 gij mij v]le5d hebt1 dan voel ik e55   
onwe]/aanb>5 drang 9 mij1 om1 aangevuurd
 door zulk e5 e]vol getuig5is1 onv]wijld
 op d5 +eslag5 weg met friss*5 mo$ voort
 te gaan6  ,met t]zijdelat+ d]halve van 
all5 ijdel5 woord5praal1 die bij e5e    
dankbetuig+ het teek5 van onopre*!id    
pleegt te zijn en vol/rekt ge5 g5ade kan
 v9d5 9 de oog5 van wijze mann51 wil ik 
,u sle*ts het volg5de ple*tig belov56   
,ik zal mij /e$s bevlijtig51 uwe        
wa>digheid door het betoon5 van d5      
diep/5 e]bi$ en de uit]/e di5/willigheid
 hoog te h\d56  ,ik zal zorg drag51     
mijn5 ijv] tot zulk e5 hoogte op te     
vo]51 dat het blijke1 dat ik uwe gun/ op
 d5 hoog/5 prijs /el en mij ha> door    
gepa/e middel5 /e$s 9 me]d]e mate wil   
tra*t5 te v]w]v54  ,ik zal er na> /rev51
 de jui/heid van het welwill5d oordeel1 
dat gij ov] mij geveld hebt1 d] geheele 
w]eld door mijne dad5 te do5 blijk56    
,,ik ,,heb ,,gezegd4  ,,voetnot53       

,voetnoot #a3 ,met gee/1 de v]tal+ van  
het ,latijns*e spiritus1 is b$oeld e5   
ze] vlu*tige vloei/(1 die volg5s        
,bo]haave en &]e oude g5eeskundig5 9    
spi]5 en z5uw5 gevond5 wordt 7,v]tal]74 
,voetnoot #b3 ,h]mes ,trismegi/us is de 
patroon d] al*imi/54 ,9 dez5 tijd wordt 
er ge5 /r5g ond]s*eid gemaakt tuss*5    
*emie en al*imie4 7,v]tal]74  ,voetnoot 
#c3 ,e5 bij de ,oud5 g]5omme]de         
wijnsoort4 7,v]tal]74  ,voetnoot #d3 ,e5
 van ,baco's w]k5 draagt d5 titel3      
,hi/oria vitae et mortis4 7,v]tal]74    
,voetnoot #e3 ,panacea 7,alheel/]7 is de
 naam van e5 d] do*t]s van ,aesculapius4
 7,v]tal]74  ,voetnoot #f3 ,op de zuil5 
van d5 ,aesculapius-tempel te ,epidaurus
 en op de w&5 van di5 te ,cnidus /ond5  
ops*rift51 die meld+ maakt5 van         
v]s*ill5de ziektegevall5 en de wijze    
hunn] g5ez+4 7,v]tal]74  ,voetnoot #g3  
,b$oeld zijn de w]k5 van ,gal5us van    
,p]gamum en ,hippocrates van ,cos4      
7,v]tal]74  ,voetnoot #h3 ,hi]m$e word5 
de vi] burgemee/]s van ,leid5           

toegesprok54 7,v]tal]74