,,h]manni ,,bo]haave ,,de ,,usu ,,ratioc9ii ,,me*anici ,,9 ,,m$ic9a ,,oratio ,,habita ,,9 ,,auditorio ,,magno ,,xxiv4 ,,septembris4 ,,mdcciii4 ,,cum ,,t]tii ,,suae ,,/ationis ,,anni ,,labores ,,auspic>etur4 99 99 99 99 99 ,illu/ration 99 99 99 99 99 ,nobilissimis et ,spl5didissimis ,viris ,academiae ,batavae ,curatoribus1 ,d4 ,jacobo1 ,b>oni ,wasn>iae1 ,top>*ae ,opdami1 ,h5sbroek1 ,wo*me]1 ,spi]dijk1 ,zuydwijk1 ,k]n*em1 ,twikelo1 ,lage1 etc4 ,ord9is ,eque/ris ,nobilium ,holl&iae ,primo ,assessori1 ,illu/ris ,ord9is ,eque/ris ,danici1 ,cujus insigne ,elephas1 membro1 ,equitum ,fo$4 ,belgicae ,magi/ro4 ,munitissimae ,urbis ,sylvae ,ducis ,gub]natori4 ,ad ,pot5tissimos ,poloniae et ,borussiae ,reges1 ad ,s]5issimum ,electorem ,hanov]i5sem1 et ad ,plures ,g]maniae ,pr9cipes1 ,legato ,extraord9>io1 etc4 etc4 ,d4 ,hub]to ,ros5boom1 ,j,cto1 ,top>*ae 9 's ,grevelsregt1 ,supremae ,batavorum ,curiae ,praesidi1 etc4 etc4 ,d4 ,h]manno van d5 ,hona>t1 ,j,cto1 ,viro ,consul>i 9 ,s5atu primae 9 ,holl&ia ,dordre*tanorum ,urbis1 ejusque ,voto 9 ,delegatos ,praepot5tium ,ord9um ,holl&iae adscripto1 ,comiti ,agg]um ,alblass]wa>de1 etc4 etc4 ,eorumque collegis1 ,amplissimis1 ,gravissimisque ,viris1 ,d4 ,johanni van d5 ,b]g1 ,j,cto1 ,consulum hoc anno ,praesidi1 et ,amplissimi simul ,consessus ,curatorum ,academiae ,actu>io1 ,d4 ,conrado ,ruys*1 ,j,cto4 ,d4 ,abrahamo van ,alph51 ,j,cto4 ,d4 ,petro van ,dorp4 ,hanc ,orationem ,ea1 qua p> e/1 v5]atione ,sacrat ,virtuti1 et ,nom9i ,eorum ,devotissimus ,,h]mannus ,,bo]haave4 ,,h]manni ,,bo]haave ,de ,usu ratioc9ii ,me*anici 9 ,m$ic9a ,,oratio4 99 99 99 99 99 ,qui corporum vires ex mole1 figura1 et velocitate1 vel assumtis1 vel depreh5sis obs]vatione1 calculo ae/imant ,geometrico1 ,me*anici appellantur4 ,quos ipse ,artis usus1 cl>aque demon/ratae v]itatis lux1 ,sapi5tibus adeo comm5davit1 ut aliam omni aeque laudatam seculo1 omni aeque comprobatam suffragio1 tem]e non inv5]is4 ,miram pr(ecto1 et insp]ato rei ev5tu humana f]e altiorem ,sapi5tiam6 ,illa enim c]tis quidem1 s$ paucis admodum1 iisque vulgatis ubique pr9cipiis fundam5ta debet subtilissimi cujusque et difficillimi inv5ti4 ,po/ulata ideo ,sci5tiae hujus sord5t 81 qui fronte prima decepti rebus pretium /atu]e1 vel obscura tantum suspic]e sol5t4 ,artium v]o sev]issimae successum quisquis spectat1 summo eam +5ii cultu dignissimam habet1 quia fundam5to subnixa tam plano ,hom9um robur longe supra vires ,g5]is ,humani evexit4 ,ejus quippe effectu nulla datur immobilis moles1 licet moturus m9imo valu]it ag5di mom5to4 ,qu>e utilitatem ejus ommis civilis1 omnis agnoscit milit>is discipl9a4 ,hanc aliis artibus necess>iam non tantum idonei judices1 s$ et vanae gloriae ex ign>a laude aucupes imp]iti celebrant4 ,9 sola m$ic9a sp]nitur1 vel praet]visa nihil boni prae/>e vulgo c5setur4 ,quod ipsum tam5 adeo ego ali5um a rei v]itate1 adeo calamitosum fundo m$ico habeo1 ut dic5di argum5tum hac mihi hora aliunde non petiv]im4 ,neque ,ve/ram exspectationem1 neque mea me vota fefellisse cr$id]im1 si plani s]monis p]spicuitate evic]o1 ,me*anices 9 ,m$ic9a usum esse summum1 necessitatem maximam4 ,quae agitanti ub]tas rei v]borum app>atum praecid]e videtur4 ,s$ reficit me ,ve/ra 9 judic&o spectata satis s9c]itas1 quae damnata dudum exordii demulc5tis l5oc9ia ab loco hoc1 qui soli v]itati sac]1 relegavit4 ,rem itaque ipsam lib]e exordior2 maxime quum sev]a v]itas pati5tiam quidem et att5tionem imploret1 gratiam v]o repudiet et odia4 ,g5]alem corporis naturam nullos def9ivisse v]ius quam ,ma!maticos tam cl>um habeo1 ut litem de fide hujus ass]ti exspectem plane nullam4 ,quae v]o s+ul>i cuique1 pr\t 9 r]um natura exi/it1 corpori propria sit indoles1 ex univ]sali hac ,geometr>um idea a priori nullus rite d$ux]it4 ,illa enim ex sola collectione communium nata1 secluso accurate omni eo1 quod unum ab alio di/+uit1 ju/o ratioc9io non dabit conclusionem unquam1 quae peculi>em corporis naturam explicet4 ,ab hac ipsa tam5 p5det prim>io vis ag5di1 qua unum prae alio corpus pollet2 adeoque illa ignorata et haec incognita lateat necesse e/4 ,ignota igitur haec deteg]e quisquis amat1 ex ipsa re s+ul>i conditiones eru]e debet1 quae procacem alit] ratioc9ii lib]tatem 9 indag&a rei indole exacte det]m9et4 ,has v]o c]to nullus novit1 nisi ille1 qui s5suum exp]im5to obs]v&os corporis cujusque effectus p]spexit4 ,hab5t sc4 hi rationem eorum1 quae ex natura propria rei indag&ae fluunt2 s+ula ergo horum unam hujus proprietatem1 collecta v]o simul integram ejus naturam absolvunt1 qua s5sibus patet4 ,quicunque autem ex 8 ipsis liquidissime prius p]spectis1 m de9 ,geometrico ea demon/rat1 quae cl>a et individua sequela inde elici possunt1 plura longe deteget1 quam s5suum auxilium revelasset unquam4 ,neque tam5 ipsa haec po/]iora v]a m9us prioribus1 neque m9us c]ta1 neque m9us apta usui erunt4 ,praet] b9as hasce1 t]tia non datur1 quae peculi>em corporeae cujusdam ma*9ae con/ructionem res]et1 clavis4 ,qu>um utraque id ev9cit unum1 humanum corpus idem esse natura toti1 quam contemplamur1 ,univ]sitati r]um4 ,s5su te/e et ratione judice nil habet praet] caet]a eximii1 si s]ia speculatione pr9cipia ejus lu/rav]is1 nisi quod ex pluribus1 div]sisque ma*9is influxu humorum agitatis illud possidemus conflatum4 ,conflatum v]o hac conditione1 ut adunat>um p>tium effectus sit plures produc]e1 eosque v>ios valde1 motus1 qui me*anica plane evid5tia ex mole1 figura1 firmitate et nexu p>tium int] se1 fluunt4 ,quod confirmatur satis1 quoniam solo me*anico motu de/ructa h>um p>tium una1 vel soluta tantum v9culi t5acitate1 fru/ra eundem de9ceps effectum sp]amus4 ,humanum ergo v]um e/1 quale ,me*anici speculantur1 corpus2 habet adeoque id omne1 quod cl>a hujus specie exhibetur4 ,eadem igitur lege1 qua ma!maticum illud et humana haec ma*9a explicabilis arti geometricae erit2 si modo pro datis assumuntur1 non quas arbitrium m5tis ex inf9ita possibilium v>ietate pro lubid9e f9xit1 s$ s5suum usu probe comp]tae dotes ejus peculi>es4 ,qu>um plurimas anatome v>io equidem detexit artificio1 obs]v&o majorum1 quibus componimur1 p>tium def9itam /ructuram4 ,plura 9 m9oribus pul*]rimum detexit microscopii inv5tum1 similem 81 majoribusque naturam demon/rans4 ,s$ et liquidorum sci5tia revelavit multa1 quae humorum p] vasa no/ra circumactorum +5ium1 impetum1 directionemque det]m9ant4 ,qu>e1 aut ex omnibus 8 nihil lege sci5tiae d$uci pot]it unquam1 aut soli me*anicae 9 cognosc5do1 adeoque et 9 gub]n&o corpore humano palma tribu5da erit4 ,nihil v]i1 nihil c]ti1 nihil quod ex usu sit1 ex tot manife/is obs]vatis d$uci posse1 sive ea quis rite exp5d]it s+ula1 sive em5datissimo ratioc9io int] se comp>av]it univ]sa1 quis cr$et1 quis ass]et8 ,langu5tis c]te animi t>dum nimis torporem1 et +ratum plane pul*]rimorum1 quae possidemus1 inv5torum neglectum1 qui sic loquitur1 palam facit4 ,desidiosi e/ nihil ag5do desp]>e semp]1 vel elev>e v]bis1 fac]e quae =te solus non possit4 ,quod si ratioc9&i lege ignota quidem inde illu/r>i posse conc$5s quis1 me*anicis tam5 solis id mun]is d5egat1 aliam det quaeso1 quae corporea rectius excutiat1 artem4 ,id qui aggr$itur1 necess>ium e/ ut /atuat r]um naturam optime explic>i p] ea pr9cipia1 quae a quaesita rei natura maxime ali5a sunt1 et p] eos1 qui ab una omni ,bono probata v]i indag&i me?odo longissime ab]rant4 ,eo autem ipso tot1 tantisque se intricat absurdis1 ut1 nulla ejus ratione habita1 propositum demon/ratum putem4 ,s$ jejuna nimis audit haec conv9c5di ratio1 cujusque remotior ab usu communi vis paucos 9 ass5sum cogat6 ,id v]um qu9 sit1 si ex plurimorum captu ae/imatur demon/rationis pondus1 nullus dubito4 ,quidni ergo1 vel horum gratia1 9 liquidissima luce locatam rem ponamus ob oculos2 et 9 ea quidem1 qua se omnes pul*re uti jactant1 quibus m$]i cura e/4 ,quae aggressurus vel invitus sane cogor ex hi/oria /ructurae corporis alleg>e ea1 quae ,rhetorum locis insueta plane et inaudita1 puritati defaecatae ,lat9itatis p]egr9a et b>b>a1 intellectui tam5 ipsius rei praeprimis necess>ia hab5tur4 ,maximam corporis no/ri p>tem art]iis contextam1 h>umque su/5tatam b5eficio vig]e1 cl>ius e/1 quam demon/ratione ut egeat4 ,has canales esse cruorem qui ca/igant1 inque suo dirigunt it9]e1 quorum maxima circa cor s5sim gracilescit cavitas1 donec prae t5uitate aciem visus fugiat1 vel laniones norunt4 ,neque m9us vulgatum1 a corde exortum unum horum truncum explic>i 9 ramos lat]ales1 figura trunci similes1 eadem ratione et divisos rursus et decresc5tes1 hoc tam5 artificio1 ut truncus recta p]g5s1 9 loco divisionis majori pl]unque capacitate ap]iatur quam rami1 qui ad lat]a trivii hujus porriguntur4 ,s9uoso autem flexu ita haec omnia vasa curv>i1 ut cavitatum lat]a ad inf9itos num]o1 et magnos valde angulos ubique inflectantur1 hujusque ,spirae gravissimos effectus esse 9 sangu9em transflu5tem1 obs]v>unt a paucis retro annis1 qui ,geometricas subtilitates rebus applicu]e ,m$icis4 ,quam mirabili v]o1 quam efficaci fabrica flexiles f9xit hos canales ,ador&us no/rae ma*9ae ,fab]6 ,dum a prem5te intus liquido di/5di posse s9e lac]ationis discrim9e voluit1 eoque rursum fecit +5io1 ut humorem a dilatatione reciproca cessantem valido cum impetu cog]e1 se v]o 9 arctiorem capacitatem propria sponte re/itu]e queant4 ,ultimos autem art]iae1 hosque m9utatim divisos f9es 9 membrana1 ut firma basi1 ord9>i1 ibique p] fi/ulas 9 mutuos occursus emissas hi>e int] se1 ante ,malpigium vid]at nemo4 ,ille primus ambages resolvit et mille vi>um dolos1 quos pulsa 9 hos ,mae&ros liquida p]]rant4 ,s$1 o admirabilitatem maximam6 o me*anismum pollicis div9i6 ,tanta enim accuratione dige/i ramuli aequali hic viae latitud9e porrecti et lat]ali prog5ie orbi1 primordia v5>um1 ,lympha$uctuum1 horumque s9us mutata con/ituunt figura4 ,haec ea sunt1 quae oculi acies1 microscopium1 vasorum 9 vivis ligaturae1 hydr>gyrium mortuis injectum1 contemplatio figurae morbosae1 comp>atio d5ique brutorum1 piscium1 insectorum et plant>um detexit4 ,praet] illa 9 art]iis ipsis depreh5ditur nihil1 falso f+untur plurima4 ,maxima ergo corporis1 eaque efficax valde ad vitam p>s1 ,me*anica descriptione1 canalis e/ conicus1 ela/icus1 inflexus1 divisus 9 similes m9ores eodem trunco ortos1 qui ultimo circa v]tices cyl9dricos retis /ructura 9 se mutuo pat5t4 ,id si v]um1 quod omnium pr(ecto v]issimum1 nonne sequitur omnes effectus quos sangu9i art]i pr/ant1 tantum p5d]e ab hac e>um fabrica8 ,nonne et hoc rursum liquet1 omnes ergo illos h9c solummodo pet5dos1 et demon/r&os esse8 ,vos nunc1 qui ju/i s$etis hac 9 causa ,judices1 obte/or6 ,quis ea1 qu vel h9c duntaxat oriuntur1 v]ae demon/rationis ord9e exp$iet8 ,solus ille1 qui figur>um contemplationi1 et oscillatori virtutis calculo assuetus1 callide videt1 quam multa1 quam gravia ex hisce solis demon/r>e queat2 solus ergo ,me*anicus4 ,s$ patiamur abripi nos admirabilitate hujus art]i1 brevis c]te levisque att5tionis prmium ,sci5tia erit totius f]e humani corporis4 ,illa1 ubi depictum antea rete con/ituit1 tubos emittit cyl9dricos adeo arctos1 qui rubras cruoris spha]as ore suo cap]e nequeant2 unde 8 recipitur t5uior tantum et excolor p>s sangu9is4 ,en v]am vasis lymphatici ideam6 ,eadem rursum ibidem loci art]ia recto porrigit decursu truncum1 qui emissis ,lymphaticis amplior crassiorem1 rubrumque sangu9em1 s]o liquidiori orbatum vehat4 ,ecce v5>um g5u9am orig9em6 ,qu>um angu/am primo cavitatem mox ampliorem r$dit infusa ubique nova p] lat]ales fi/ulas liquidi v5osi1 ,lymphaticique moles1 prorsus ut novum conum1 similem art]ioso1 eique ad v]tices oppositum repraes5t>e discat4 ,p]functorie tang]e quae debui1 vasa1 vah quae1 quamque pul*ra 9 recessu recondunt6 ,art]ias1 ,v5as1 ,lympha$uctus1 descriptumque horum app>atum plano affigas membranaceo1 huic n]vos intexas1 villosque applices ela/icos1 tum convolvas 9 glom]em1 habebis gl&ulae fabricam4 ,quam quoties cogito1 ub]rimam mir&orum effectuum matrem contemplor1 simulque ineptissimi cujusque figm5ti falso celebratam s$em4 ,tu v]o inanes ,*ima]ae latebras ap]i5s1 ,tu maxime ,malpigi6 ,suprahumana indu/ria1 incr$ibili labore1 atque cautissima p]spici5tia1 simplici hoc artificio absolvi ejus compagem1 plus quam demon/ras6 ,quanti v]o mom5ti demon/ratio6 gl&ul>um enim aggregato totum f]e corpus con/at6 ,c]ebrum ,hippocratico oraculo gl&ula p5icillo ,malpigiano dep+itur ut ord9ata ex art]iis1 v5is1 receptaculis1 emiss>iisque n]vosis moles4 ,jecur1 ,li51 ,r5es gl&ulis fiunt adunatis4 ,ipsa humoris g5italis (fic9a artificiosus canalium cyl9dricorum glomus4 ,ipsum ,embryi dolium1 ipsa foetus aula1 ipse c&idi nect>is1 quod rec5s nati bibunt1 promus condus hac gl&ulosa op]antur arte4 ,ossa ipsa et membranas eadem f]e compag9>i /ructura quis dubitat1 nisi cui c$ro digna et a]e scripta ,malpigii1 ,k]kr+ii1 ,hav]tiique nondum illux]e8 ,lac]tis t&em exam9&is m5tem applicuisse rogo ne po5iteat6 ,huic se labori quicunque non subdux]it1 nae ille subtilissimae ,me*anicae artis efficacissima in/rum5ta cl>issime rep]iet6 ,musculus enim omnis nonne ex m9oribus similibus componitur8 ,ultimus v]o quid1 quaeso1 villus e/8 ,non aliud c]te1 quam n]vosi et angu/issimi canalis dilatata1 simulque att5uata pellis canali1 unde oritur1 cavum =mans amplius soloque inflatum spiritu4 ,hujus v]o quam imm5sa sit ma*9ae pot5tia1 scite novit1 qui hydraulica ,m>iotti exp]im5ta contulit ,c>tesii ,me*anicis4 ,pulmones contemplem9i1 div]sae a caet]is /ructurae1 saccos habebitis ela/icos1 spha]odeos1 qui abscisso coni vocalis app5duntur v]tici2 horum sup]ficies maculis retis sanguif]i ornatur1 et1 quod mira hic arcana velat1 incilibus f]e c>et lymphaticis4 ,ergone1 cogitatis =te1 admirabilis illa1 illa tam artificiosa ,hom9is ma*9a simplici adeo p]ficitur app>atu6 ,c]te non fit alio4 ,habeat hanc1 qui volet1 ob simplicitatem1 vilem6 ,me*anice ,organum id laudat1 ejusque ,auctorem celebrat sapi5tissimum1 quod quaesito effectui produc5do aptissimum1 simulque int] omnia1 quae eundem prae/>e poss5t1 simplicissimum sit4 ,quid t&em ex hisce concludemus8 ,corpus nempe humanum ma*9am esse1 cujus solidae p>tes aliae s9t vasa liquidis corc5dis1 dirig5dis1 mut&is1 sep>&is1 collig5dis1 et exc]n5dis apta2 aliae v]o in/rum5ta me*anica1 quae figura1 duritie nexuque suo vel fulcire alia1 vel def9itos motus ex]c]e queant4 ,peccabo 9 pati5tiam ve/ram ve/rumque decus1 si cuncta examussim explico4 ,id unum bona audietis cum gratia3 ,hippocratem cum integro1 quem sequutus e/ ,babyloniorum1 gyptiorum1 ,graecorumque *oro1 cum integra1 quae eum sectata e/ ,grajorum s*ola duo haec1 non alia detexisse4 ,arabas omni indu/ria1 omni anatomes cultu t]tium add]e potuisse nunquam4 ,in/auratorem anatomes consulite ,vesalium1 hujus aemulos ,eu/a*ium et ,fallopium2 tum immortales inv5tis ,h>vaeum et ,malpigium2 et hos1 qui s+uli novis antiqua em5d>unt ,asellium1 ,pecquetum1 ,b>?ol9um1 ,da?irium1 ,bell9um1 ,glissonium1 ,:>?onum et ,willisium2 8 jungite juxta leges me*anicas anatomicos ,lealem et ,l\w]um1 quique 9 abditissima p5etr>unt1 ,hokium1 ,p\w]um1 ,leeuw5hoekium1 depreh5suri e/is omni arte1 omni artis adjum5to b9a1 quae dixi1 nec inv5ta alia4 ,cur alia ergo f+]e prec>io quempiam patiemur1 nobisque impon5tem 9 aet]num v]ba d>e8 ,ubi ,elem5tis1 qualitatibus1 =mis1 causis *emicis1 animatis1 metaphysicis1 amoris et odii affectibus1 ubi1 inquam1 tot fabulis locus1 causa1 necessitas8 ,nulla pr(ecto vel ve/igium sui hic figm5ti secta inv5it4 ,soli ,me*anici suum objectum hic agnoscunt1 neque aliud 9 toto1 qua solidum e/1 corpore quidquam datur4 ,ille ergo soli audi5di1 horum effata sola consul5da1 eorum pr9cipia sola implor&a1 horum me?odus sola adhib5da1 ubi de effectu organi p]specti qua]itur4 ,sola erit firma1 quae a p]ito 9 8 ,magi/ro pr(]tur1 demon/ratio4 ,agite o ,viri1 queis dicta =te displic5t1 quid facit 9 oculo vel simplex illa figura corneae1 quid aquae1 quid cry/all9ae l5tis1 quid vitrei humoris det]m9ata sup]ficies et def9ita spissitudo8 ,en>rate quid auris ext]nae ,helices1 quid meatus auditorii arctior et inflexa 9 m$io1 latior et porrecta ad utrumque extremum via faciat ad exception51 directionemque radii sonori8 ,membranae ,tympani t5uitatem1 figuram ejus ellipticam v]sus int]iora ossis petrae convexam1 hujus mutabilem 9 v>ias curvaturae figuras =mam ope affixi et agitati suo musculo malleoli contemplem9i1 et dicatis1 quis effectus con/antissimae hujus tamque op]osae 9 vilissimo quoque animalium fabricae8 ,nunc da$alei labyr9?i1 con*1 ve/ibuli1 duplicis 9 co*lea turb9ata spirae1 loci ovalis et rotund f5e/r1 tot inquam miraculorum me*anicorum1 quae durissimae hic insculpsit petrae ,div9a manus1 date rationem4 ,s9e pr(unda ,me*anices ,sci5tia nil v]i vos intellecturos1 nil boni prolaturos aliis1 utam9i quolibet adm9iculo1 audact] affirmo4 ,de solidis1 quae dixi1 pauca haec sufficiant2 urget ratio ut nonnulla de fluidis subnectam4 ,haec enim illa sunt1 quorum motu vita1 quorum lib]o p] vasa fluxu sanitas absolvitur4 ,illorum autem naturam exacte capit1 qui m9uta novit corpuscula et agitata1 quorum cong]ies fluidum con/ituit4 ,eorum unum si spectatur1 rationem habet solidi1 adeoque mole1 motu1 figuraque quidquid agit1 efficit4 ,qu>e effectus1 quos una fluidi p>s producit1 soli ,me*anico pat5t p] exp]im5ta indag&i4 ,quod ex ante dictis quum sponte fluat sua1 latiori s]mone non explano2 unum hoc pronuncians1 non eo usque hact5us provectam hanc liquidorum sci5tiam1 quae usum rei prae/et idoneum4 ,at si totam fluidi molem simul spectamus1 gravitas ejus fluorque communes deprehunduntur sublun>is liquidi proprietates4 ,virtus v]o ela/ica1 pond]is1 spissitud9is1 fluiditatis1 nixusque 9 contactum gradus v>ii1 mom5tum impetus quo f]tur1 et it9]is directio palm>ia sunt quae unum ab alio fluidum di/+uunt4 ,horum v]o omnium tanta efficacia e/1 ut inf9ita1 quae sanis cont+unt1 non aliunde oriantur4 ,quamobrem quicunque ex praecepto sci5tiae rite haec enucleat1 opus is absolvit summae ad p]fectionem m$icam necessitatis4 ,s$ fidem ve/ram6 quis propon]e1 explic>e et demon/r>e vim eorum pot]it1 qui ,hygro/atices1 quae subtilis ,me*anices p>s1 rudis e/8 ,haec illa e/ ,aquilegum sci5tia1 quae ex assumtis1 modo quas descripsi1 affectionibus ratioc9ia nect5s geometrica utilissima et usui apta rep]it ,!oremata4 ,haec1 neglecta causa physica1 et cujusque p>ticulae1 quae fluit1 s+ul>i natura1 ex 81 quae s5sibus p] ev5tum 9 tota mole pat5t1 quam gravia1 quam utilia vitae1 me?odo inv5it ,ma!matica8 ,evolvat ,ar*im$is1 ,c>tesii1 ,/ev9i1 ,borelli1 ,m>iotti1 ,hug5ii1 ,neutoni1 et ,bell9i scripta1 qui re1 non v]bis1 conv9ci cupit4 ,o quam necess>ia feliciori ,g5io1 ut revel5tur1 reliqua sunt 9 ,pul*]rima hac ,speculatione6 ,hanc ut9am excolant6 ut9am exhauriant6 ut9am nobis ap]iant ,viri ,ma!matice docti6 ,ab hoc ,eorum labore1 quo g5]ales liquidi effectus luce illu/r>5t ma!matica1 brevi tempore plus maturi 9 horto m$ico fructus exspect>e licet1 quam ab omni eo1 quod aliunde 9 hunc conge/um hact5us4 ,ta$et quippe pudetque inepti>um1 quibus s]iam prae caet]is ,artem ridiculam fec]e1 qui ,me*anices imp]iti vim liquidorum humanorum explic>e conati sunt4 ,et palam affirmo1 vitalium actiones humorum scire posse nem9em1 qui ,aquilegum regulas ignorat4 ,quae dum lib]tate ,m$ica firmus ass]o1 jurgii hic illaturos causam praesagit animus eos1 ,qui1 nescio qua gratia1 ab ,h]mete nom5 sibi1 sectamque condunt4 ,egone ex univ]sali hac liquidorum doctr9a d$ux]im ea1 quae s+ul>es eorum virtutes absolvunt8 ,an f]m5ti /abiles motus1 div]sorum liquidorum f]v5tes conflictus1 putr$9is spontaneae mirabiles effectus ex ,me*anicis explicu]im unquam8 ,talia objectans1 eorum1 quae dicta1 memor1 paucis1 quae dicam1 animum adhibeat4 ,mea enimv]o sic e/ ratio1 ju/a1 vel secus1 ve/rum sit judicium4 ,ex exp]im5tis ,*emicorum hi/oriam hab]i posse valde limitatam s+ul>ium ev5torum1 quat5us 9 circum/antia def9ita s5sibile quidpiam producunt4 ,necess>ia ergo quam maxime e/ ,m$ic9ae haec ,ars1 dum obs]vatorum ,sylvam l>gitur et obs]v&i praebet optimum comp5dium4 ,data enim exhib]e1 horumque def9ire conditiones valet1 regulas autem ratioc9&i ex 8 ,*emia dabit nunquam4 ,ne tam5 vel sic nimis1 ut sol5t1 se eff]ant1 qui unius ,*emiae cultu omnem ,m$icae ,sapi5tiae !saurum se possid]e vani jactant6 ,enimv]o plura 9 nobis1 sani vigeamus1 vel langueamus aegri1 fi]i ex communibus illis liquorum proprietatibus1 quas sibi sums]unt exp5d5das ,geometrae1 quam ex insitivis1 dubiis1 et arte ,*emicorum factis pl]umque1 p]vulgato palam docum5to e/4 ,aqua naturae ariditatem alt] corrigit1 ,fal]no alt] quotidie v5as inflat2 fructubus hic1 ,c]ealibusque p>vo assuetus famem explet1 et su/5tat ,spiritum1 ille c>nibus1 piscibus1 t]ra natis1 et omni condim5torum v>ietate ,apitiana on]at v5trem2 alii bl&o et insulso f]e victu aluntur1 alii salitis1 acidis1 et acribus quibusque inte/9a /imulant4 ,multiplex adeo assumtorum v>ietas vitam tam5 sanitatemque plures p] annos protrahit 9 iis1 qui tam5 div]sis humores suos saturant corpusculis4 ,liquido argum5to magis communi fluidorum naturae ,me*anicis explicatae1 et 9 ipso corpore vi visc]um productae1 quam s+ul>i cujusque p>ticulae virtuti1 actiones vitae deb]i4 ,si aurea ,v]ulamii de vita et morte monum5ta1 si lib]ae ,hippocratis et ,celsi de victu sanorum leges1 si usus non satis id confirmat quotidianus1 omni dignissimum fide ,l\w]um1 s9c]um meh]cle et defaecato judicio sagacem ,virum vobis citabo4 ,hic enim1 immani cruoris jactura exsanguem1 jure c>nium solo +e/o1 v5is recepto1 p] has flu5te1 imo colore nec mutato efflu5te p] vuln]a1 revixisse ,juv5em te/atur4 ,s$ quid v]bis opus 9 re cl>a8 ,ad ,vos ego provoco1 ,ve/ram appello fidem ,cl>issimi ,viri ,m$ici1 ,quorum sapi5tia huic ,coronae v5u/atem conciliat1 ,quorum salut>i dextra incolumis huic ,urbi prae/atur sanitas6 ,nonne incumbit nobis1 dum aegris ,m$ic9a fit1 vel millies fluida inspiss>e1 resolv]e coacta1 /agnantia mov]e1 compesc]e dissoluta1 dilu]e crassa1 leviora solid>e8 ,dum r>issime ad pugnas ,salium1 flammas ,sulphurum1 vel tectum ,m]curii g5ium att5d]e cogimur4 ,ipsi c]te illi1 qui m]a ubique ,*emica crepant1 cum morbus manum poscit1 repudiatis suis1 s$ulo1 quae laudavi1 inquirunt4 ,si ergo 8 fluidorum proprietatibus tot deb5tur1 si has omnium suffragio optime excuss]9t ,me*anici1 patet ipsa fluida vitalia ut cognoscantur ,m$ico1 auxiliis eg]e ,me*anices4 ,spectate jam effectus1 qui ex flu5tibus p] vasa liquoribus oriuntur1 evid5tior longe fulgebit ,v]itatis ,me*anicae pote/as4 ,si enim liquida descripta 9 vasis depictis quiescunt habebimus cadav]4 ,ubi v]o lib] 8 humoribus p] canales conciliatur motus corpus vivum c]nimus4 ,s]moni fidem quisquis meo negat1 suis ut oculis cr$at oportet4 ,mollem consid]emus hom9em1 qui sali5tis de vuln]e cruoris spectaculo p]turbatus 9 animi cecidit deliquium4 ,mortuum videmus2 s$ qualem8 9 quo cuncta solida1 quae sanitati sufficiunt1 adsunt et liquida1 solus abe/ liquores 9 gyrum ag5s motus4 ,huic quacunque demum ope concutiantur n]vi1 ut motrix cordis mat]ies fluat1 r$it /atim1 depulsa tri/i mortis imag9e1 laetior vita4 ,vita non modo2 calor1 rubor1 agilitas1 cogitatio1 vitalis omnis1 naturalis et humana simul r$it actio4 ,quid hic f]m5ti1 quid eff]vesc5tis1 quid salis pugnacis1 quid olei spiritusve nascitur aut p]it8 ,excepto motu1 neque additur1 neque demitur quidquam1 vita tam5 amissa ipsa r$ditur4 ,sic aves et insecta con/ricta frigore hyb]no1 l5is /atim 9 vitam excitat tepor4 ,s$ v]itatis qui convictus viribus1 ob ipsam argum5ti vulgatam cl>itatem1 c]tis saepe diffidit4 ,r>iori ergo ut spectaculo firmetur1 quae nimis noto patuit satis exemplo fides1 9 ,hokii vos (fic9am invitat oratio4 ,de/ructo ?orace mortuum animal inflatis p] follem ,l>yngi applicatum pulmonibus cito reviviscit4 ,attoniti miraculo vitae tam me*anicae ad magnum cito adeamus ,glissonium2 en ille impulso ope vesicae 9 v5as liquido mirifice vitales actiones aemulafur 9 defuncti dudum hom9is cadav]e4 ,omnia haec 9 specim5 allata1 inf9ita enim dici poss5t1 an non ev9cunt satis1 cuncta f]e1 quae vitam1 sanitatemque no/ram faciunt1 vel sequuntur1 p5d]e a motu illo1 quo humores p] vasa mutua plane mov5tur et agunt vicissim agitatione8 ,cujus effectus1 et leges1 quum soli rite intelligant1 explic5t1 et demon/r5t1 9 ,pneumaticis atque ,hydraulicis1 ,me*anici1 concludo cuncta ergo rursum discipl9ae subjecta haec ,me*anicae4 ,hic v]o ille e/ locus1 ubi mire se jactant1 ubi s]io triumphant f]m5torum ,patroni4 ,si fluor liquorum lib] p] vasa vitae causa1 ergo ajunt prima motus ratio 9 fluido et ab eo2 itaque ab int]na huic agitatione1 eaque =ti valde et con/anti satis1 qualis non nisi 9 excitatis f]m5to liquidis rep]iunda datur4 ,sciant autem ,hi1 primam moti 9 ,embryo liquidi a p>5tibus semp] d]iv&am causam1 eam fotu matris cont9u>i dum ab ea p5det foetus1 de9 v]o ab ipsa fabrica p]5n>e solidorum4 ,admirabilem auricul>um ,cordis ad ejus ,?alamos /ructuram1 nexumque qui speculatus e/1 et qui h9c necess>io sequuntur1 alt]nos influ5tis et expulsi liquoris motus a corde 9 art]ias1 ab 8 9 c]ebri m$ullam1 processus1 n]vos1 musculosque et v5as rursum1 non qua]et vitae cont9uatae rationem extra ipsam virtutem visc]um ,me*anicam4 ,facile enim illi erit1 p]spicuitate c]te ,ma!matica demon/r>e1 unicum pulsum cordis datum 9 corpore sano sibi cont9u&o esse causam4 ,longe m9ora num]o1 longe simpliciora sunt1 quae vitae incolumitatem prae/ant1 quam no/] f+it animus4 ,leviores longe sunt r]um +e/>um 9 nobis mutationes1 quam vulgo cr$itur4 ,m9us compositae1 quam ipsi putamus1 vitae humanae causae4 ,si exacta /ructurae esset cognitio1 si s5sibilis probe nota esset humorum natura1 doc]et cito ,me*anice ex simplicissimis flu]e pr9cipiis1 quae ignota maximam nunc p>iunt admirationem4 ,dicti v]itatem tam p>adoxi uno ab exemplo disc]e licebit1 ut con/et quam simplici negotio et ,me*anico plane maximae quae habetur omnium op]ae mutatio 9 nobis fiat4 ,p>s pellucida animalis vivi microscopio aucta cl>o docet spectaculo1 cruorem solo cordis pulsu 9 extremas trudi art]ias1 ibi ela/ica art]iae contractione retropelli aliquantulum quo mom5to ictus cordis cessans1 ejusque valvulae concid5tes1 regressui spatium laxant4 ,reciproco hoc impulsu et rep]cussu v>ias mole p>tes cruoris applic>i ubique ad div]sa capacitatis hiatu oscula1 intra haec recipi1 vel inde repelli1 tam cl>e1 quam coelum hoc contu]i e/4 ,tum solo hoc artificio sec$]e sangu9em 9 div]sa colore et t5uitate fluida1 mox 9 v5is it]um p]misc5da eadem cl>itate c]nitur4 ,id v]o ,*emicorum conflictuum p]ito evid5s ipsi oculi aciei app>et1 simplici impulsu aliunde dato1 et vasis elat]e1 s9e ullo f]m5ti signo omnia haec fi]i4 ,defixus saep5um]o 9 speculatione hac anceps mihi haesit animus1 an ,spirantis c]n]et animalis p>tem1 an v]o incilia m$itatione summi ,ma!matici excogitata1 manu p]itissimi ,me*anici affabrefacta1 p] quae liquores duc]et1 sec]n]et1 misc]etque absolutae artis consummatione p]fectus ,aquilex4 ,t&em v]o si p]iculum cap]e juvat1 an ex simplicibus et indubitatis s5suum exp]im5tis demon/r>i queant p] ,me*anicos illa1 de quorum intellectu ante paucos annos nulla spes1 ,geometrico p>ta labore 9 usum exempli cit>e decet4 ,p]p5damus1 quae docet1 dum ,me*anic5 ,m$icis applicat ,rebus1 ,borellus4 ,evolvantur1 quae ex hujus ,s*ola sapi5s1 eisdem usus pr9cipiis1 et ,malpigianis inv5tis fretus ,o$ipi in/> extricat ,bell9us4 ,tum quae illorum laudato excitatus labore1 ,orbi erudito ,problemata proposuit1 demon/ravitque1 nobile quondam hujus ,lycaei ornam5tum ,pitc>nius4 ,s*e9]i1 ,c>tesii1 ,hug5ii de oculo1 ,kir*]i1 ,s*elhamm]i1 et ,morl&i de aure et auditu1 scrutemur demon/rata4 ,con/abit an prosit ,m$ico ,me*anice6 ,app>ebit quid sp]&um sit1 si ejus a p]itis ,m$icis invehitur 9 ,m$ic9am usus1 si 9 ex]citatione hac p]gitur tamdiu1 quamdiu pati5tia humana tam inepta sect>um molim9a 9 discipl9a ,m$ica tulit4 ,haec autem v]a esse1 et usum hab]e 9 ,m$icis ,me*anic51 quamdiu de ,!oria agitur1 cons5sus erit =te facilis1 tam5 ne hilum bonae frugis ipsi ,artis ex]citio aff]re1 p]volgata objicitur qu]ela4 ,quae quidem speciosa hac di/9ctione prolata1 qui consi/]e queant simul1 satis non video4 ,neque enim aliam hos intellig]e ,!oriam cr$o1 nisi eam1 quae ex proximis causis cl>e docet1 quae sani hom9is vita sit4 ,quod si1 ut oportet1 admittitur1 sequetur ,sci5tiam hanc nosc5dis1 cur&isque morbis auxilia supp$it>e optima4 ,causas enim qui recte novit p]fectae sanitatis1 ille1 quoties hae deficiunt1 egregie ipsius defectus1 id e/ morbi1 orig9em rationemque compreh5det4 ,qui autem causam aegritud9is proximam cl>issime vidit1 maxime is idoneus1 qui ei occurrat1 e/ hab5dus4 ,eodem sc4 modo se res habet ac 9 horologio1 cujus si deviat index1 errores imp]itus not>e1 at corrig]e ex arte nemo pote/1 nisi ille1 qui requisitae /ructurae gn>us1 vitia p>tium h9c et rem$ia inv5it4 ,ita nulla lucis sc9tilla 9 ,!oria ,m$ica micat1 ad quam 9 faciunda ,m$ic9a facem acc5d]e non possit re p]itus ,artifex4 ,adeoque qui ,me*anices 9 ,speculatione1 ille ejus 9 usu prae/antiam fatetur4 ,docet hoc antiquitate nobilissima et usu ea artis p>s1 quae ab eo quod manu m$etur nom5 g]it1 quae sc4 an inv5tis ,me*anicis c>]e queat ve/ra sit ae/imatio4 ,in/rum5ta1 quibus vitia em5dat1 quis felicior1 quam ,me*anicis imbutus ,m$icus inv5iet8 ,t5ues1 quae volit>e putantur ante oculum1 imag9es1 dum ,ma!seos imp]iti ut oriturae 9 aqueo humore suffusionis primordia tractant1 ac]bis saepe erodunt t5ellum et prava arte oculum4 ,h>um v]o s$em reticulo1 causam art]iis ,geometrae consilio dum r$dit ,willisius1 dum demon/rat ,pitc>nius1 quam mutata e/ m$elae facies8 ,abacto ext]norum mordaci app>atu1 misso sangu9e1 et solv5ti m$icam9e tuto tollitur1 vel et negligitur malum4 ,oculi error a radiis male collectis quam inepte t5tatur collyriis vel potus m$icati hau/u6 ,quam felicit] levatur p]spicillis1 quae cuique vitio s+ul>i propria regulae def9iunt ,hug5ianae6 ,opto ut1 qui omnem ,me*anices usum ex praxi proscribunt ,m$ica1 intelligant prius vel unius ,hug5ii de em5d&is visus vitiis ,comm5t>ios4 ,illu/re enim illud ,batavorum lum51 assumpta ex anatomicis oculi fabrica1 et una morbi1 cui succurr]e vult1 proprietate1 mox ex m]is ,ma!maticis rep]it auxilium1 quod usum prae/at huic tantum malo1 cujus proprietas assumta problema limitav]at4 ,intacto oculo1 morbi effectum tollit2 et inem5dabilem 9 eo defectum vitri figurati supplem5to f>cit4 ,en pul*ra1 9 quibus1 ut 9 speculo1 spectatur ,geometr>um 9 m$icis ,me*anice ratioc9&i me?odus1 usus et successus4 ,hac via si p]tractabunt omnia1 ut rev]a s5sim pot]unt1 habebitur t&em c]tior1 neque obnoxia figm5tis1 neque omni mutabilis hora1 s$ aet]na sci5tia m$ica4 ,non e/ porro quod dicat quis1 nondum confirm>i vitia fluidorum adeoque int]nae aegritud9is causam1 hujusque mitigationem auxiliis subjici ,me*anicis4 ,vel enim an impossibilis fructus hic1 vel an necdum acquisitus qua]itur4 ,si po/]ius1 iniquos habemus et mole/os ,c5sores4 ,quis aequo f]at animo peti1 ut pauci ,me*anici1 qui ,m$icis a pauco tempore vac>unt rebus1 ea jam p]fec]9t1 quae tribus annorum millibus junctis viribus alii omnes vix potu]unt in*o>e8 ,imo id omn9o impossibile3 quum enim ,me*anices ,m$icis applic&ae lex exigat1 ut /ructura solidorum1 natura liquidorum1 effectus horum s5sibiles 9 sanitate et morbis ins]viant pro datis1 quis tam absurdus1 qui op]osissimae ,artis fa/igium 9 ejus rudim5tis qua]at4 ,si autem judicat quis nunquam vel quidquam hac via p]fectum iri1 is1 rogo1 p]p5dat1 morbi a fluido orti causam p5d]e ut plurimum a vitiato ejus p] vasa transfluxu4 ,hoc ,hippocratica1 si componuntur ,sanctorianis et quotidiani usus exp]im5tis1 doc5t4 ,fluxus v]o imp$im5tum int]num vel languori virtutis impell5tis1 vel contractioni vasculorum convulsivae1 vel liquidis copia1 motu1 spissitate1 aut t5uitate peccantibus adscribet pl]unque1 qui vitae1 sanitatis1 morbi1 mortis et cadav]um pha5om5a comp>avit s$ulus4 ,qu9 adjum5ta1 quibus morborum mis]iam l5imus aegris1 ea prodesse gratia inprimis1 qua dicta malorum capita auf]unt1 att5ta nos docet contemplatio4 ,aurea comp>5tur ,syd5hami obs]vata demon/ratis de missione sangu9is1 /imulis et ,villo contractili ,bell9ianis1 et1 po/quam ,me*anica plane ope juv>e vulgata rem$ia con/at1 spes concipietur s5sim demon/r&i regulas subire posse et vires eorum et applic&i rationem4 ,vix enim me cont9eo1 qu91 praematurius =te1 pronunciem simpliciores esse1 et magis ,me*anicas morborum maxime compositorum causas1 quam ullus ,m$icorum cogitat4 ,unius enim p>tis m9ima et simplicissima labes unionis necessitate et contagio totam salub]rimae ,ma*9ae vim subito p]v]tit4 ,t5uissima acu1 eaque ex purissimo ,*alybe pungatur t5d9is vel n]vuli fibrilla 9 corpore sanissimo4 ,heu quam dira ex vili vulnusculo tantillae p>ticulae malorum1 heu quam multiplex cohors6 ,dolor1 rubor1 tumor1 ardor1 pulsatio1 febris1 sitis1 delirium1 convulsio et horr5da tri/is trago$iae cata/rophe mors4 ,sp9a1 levisve fe/uca membranoso infixa loco eadem brevi p>it4 ,et miramur v55orum spicula1 pe/is lanceolas1 vel salium acum9a similia p]ag]e8 ,qu9 solo motu ext]no quam mirae r]um mutationes 9 corpore sano6 ,9 gyrum agatur1 vel jactetur m>is fluctibus scaphae insid5s insuetus3 ,quid fit8 v]tigo1 pallor1 nausea1 vomitus1 anxietas1 mille morborum a]umnae1 mille fluidi vitalis et incr$ibiles mutationes a solo motu oriundae4 ,qui ergo humores integros man]e novit1 quamdiu vi canalium conquassati propelluntur1 qui /agnantes hos 9 calido1 humidoque loco morbosos r$di /atim et trah]e s9c]a scit1 qui ex uno simplicique malo inf9ita alia /atim sequi animadv]tit1 facillime p]spiciet exspect&a ad haec a me*anico m$ico promtissima t&em auxilia3 ex causis enim imp$iti fluoris1 regulis sup]&ae resi/5tiae1 re/itu5di motus ela/ici1 aug5dae virtutis cordis collatis cum morbi pha5om5is quid non inv5ietur t&em8 ,at enim vitam1 morbos1 sanitatem 9 nobis ex pr9cipiis flu]e non ,me*anicis m5tis docet 9 corpora pote/as4 ,fru/raneus ergo tot irritorum conam9um labor6 ,vana sup]vacaneae ,me*anicae speculationis spes4 ,talia agg]5s ut9am rid]et securus1 neque communem ignorantiae calamitatem eadem deplor>et qu]ela6 ,quis enim miri hujus comm]cii vim inv5ire potuit 9 aliquo1 quod corpus con/ituit vel m5tem8 ,sciat tam51 virtutem cogitationis1 simulac 9 corpus influit1 totum quod 9 eo producit1 fac]e corporeum1 adeoque legi ,me*anicae ob$i5s4 ,quid ref]t causam mutationis primam non esse ,me*anicam1 quum hac insup] habita1 effectum1 qui corporeus1 cognosc]e1 excut]e1 atque dirig]e ,me*anico detur ,m$ico2 quum hoc scopo sufficiat8 ,crescit nimium1 pauca dum tangit levit]1 ,oratio4 ,unum1 quod palm>ium jactant1 quibus alia quam nobis m5s e/1 ne decl9&o subdole evitasse me suspic5tur1 dilu5dum judico4 ,philosophos clamant et ,me*anicos1 ubi ,m$icae arti ex]c5dae admoti fu]e unquam1 s9i/ro semp] ev5tu repulsos fuisse4 ,disputatione non esse opus1 quum artem horum ,m$icis noc]e1 re con/et et exp]im5to4 ,quae v]issima esse1 si hos arguunt1 quos 9 s*olis sup]bus philosophi titulus eff]t1 docet hi/oria1 doc5t1 quae de rebus conscrips]e m$icis1 volum9a4 ,dum enim omnium prima r]um pr9cipia ex propriis cre>e cogitatis satagunt1 de9 v]o ex iis1 quae ipsi figm5ti subtilitate prius 9 illis posu]ant1 peculi>em corporis cujusque naturam decl>>e1 errasse ubique docet ipsa1 quam comm5do1 ,me*anices ratio4 ,applic>i rebus nequit1 quam ratioc9io fec]ant1 conclusio1 nisi prius illa1 quae pro fonte argum5ti liquido assums]ant1 r]um s+ul>ium1 quae natae sunt1 pr9cipiis esse eadem =et evictum4 ,haec v]o1 quum inf9ita1 eaque semp] div]sa esse queant1 patet casu v]itatem nunquam sic detectum iri4 ,quod si consid]ass5t s$ulo1 tam ,s*ola/ici dicti1 quam plurimi ,me*anicorum ,c>tesii sequaces non fuiss5t arbitrati id sibi datum negotii1 ut ex fictorum pr9cipiorum praeceptis corpus humanum reg]5t1 s$ ut ex 81 quae obs]vatio prius docu]at hom9em con/itu]e1 ipsa de9 artis elem5ta applicata ,me*anica cond]5t4 ,at si ,me*anico1 quem jam descripsi1 ,m$ico hanc dicunt contumeliam1 exempla ignom9iae cit5t exspecto4 ,non equidem1 qui no/ri capit animi s5sum1 negabit ullus1 accuratissimum ,ma!maticum pessimum =te futurum ,m$icum4 ,quo enim talis p]t9et ,oratio8 ,non 9 ,me*anico ,m$ic9ae1 9 ,m$ico v]o ,me*anices p]itiam desid]o4 ,usu p]itum ,m$icum exp]im5tis m$icis defecto ,me*anico 9 morbis cur&is qui po/ habet1 insaniet4 ,s$ aequa in/ructorum exp]i5tia hunc promov5dae arti meliorem1 qui ,me*anicis callet prae alio praeceptis1 id affirmo1 id demon/r&um sums]at ,oratio4 ,ne v]o1 quod ubique contigisse doleo1 s9i/ram1 quae dixi1 int]pretationem subeant1 age describam comp5dio speciem illius1 cujus imago animo obv]satur meo1 ,m$ici4 ,dep+itur ille1 duc5dis /udii ,m$ici primis l9eam5tis incumb5s1 tanquam affixus ,geometricae contemplationi figur>um1 ,corporum1 ,pond]um1 ,velocitatis1 ,fabricae ,ma*9>um1 et1 quae inde oriuntur 9 alia corpora1 ,virium4 ,8 dum m5tem ex]cet1 cl>o discit praecepto et exemplo1 liquida ab obscuris1 a falsis v]a sec]n]e1 et ipsa judic&i t>ditate animo concili>e prud5tiam4 ,ita po/quam nudas simplicium corporum actiones exp5d]e1 has ex v]is1 cl>isque causis d$uc]e novit1 maturum habet +5ium1 qui fluididatis1 ,elat]is1 t5uitatis1 pond]is1 t5acitatisque 9 flu5tibus proprietates ab ,hydro/aticis cognoscat4 ,jam animi vigore robu/ior fluidorum vires 9 ma*9as1 h>umque 9 illa rigore addiscat ,ma!matico1 ,exp]im5tis confirmet ,hydraulicis1 et ,me*anicis1 ,*emicis illu/ret1 ,ignis1 ,aquae1 ,aris1 ,salium1 et aliorum maxime similium corporum +5ium speculatus et actiones4 ,alt]a mox tabulae facies sacris jam ,m$icis admotum exhibet4 ,oculum ibi ,geometriae luce acutum ad incisa cadav]a1 ad spirantium corpora brutorum ap]ta tacitus circumf]t4 ,jam vasorum /ructuram1 figuras1 firmitatem1 ortum1 f9es1 nexus1 curvaturas1 flexilitatem contemplatur et elat]em4 ,excitatus spectaculi mirabilitate1 mox conspecta ad eum1 quo jam pollet cognito1 ,me*anismum applicans1 abditas detegit h>um p>tium virtutes4 ,quam v>iis1 pul*ris1 utilibusque ut5tem c]nimus auxiliis1 quibus rec5tiorum indu/ria pomo]ia ext5dit anatomes4 ,aliorum c]te durissimo p>ta labore inv5ta 9 suos usus dum accommodat1 cl>am sibi si/it humanae fabricae imag9em4 ,cui fluidorum vitalium nectit notitiam2 hanc ,anatomicis1 ,*emicis1 ,hydro/aticis1 ipsiusque microscopii adjum5tis 9 vivo corpore1 et extra illud exam9at2 tum mox accuratissimam omnium s5sibilium1 quae 9 sanitate cont+unt1 hi/oriam omni arte1 undique comp>atam evolvit4 ,en suis in/ructum datis1 ut sanitatis ,!oriam scribat6 ,ex 8 s+ulatim p]spectis1 exp5sis1 comp>atisque int] se1 auxilio ,me*anices1 sev]itate ord9e et prud5tia ,geometrica1 l5to gradu fe/9ans elicit1 quae 9 8 compreh5sa s5sibus abduntur1 rationi pat5t4 ,sic proximae cujusque effectus causae indagantur1 h>um natura ex indole collectorum1 cognitorum et comp>atorum pha5om5on indagata p]ficitur1 firmatur1 et s5sim ex horum aggregato consummatur t&em4 ,quid sp]atis futurum1 qui ad hanc normam sua exigit /udia8 ,nonne immutabilis et coaeva erit haec sci5tia ipsi naturae humanae1 ex cujus sc4 elicitur indole1 9 qua fundatur tantum8 ,nonne c]ta erit1 quae innixa iis1 quae omnes p>i agnoscunt evid5tia1 ca/igatissima caute proc$it fide8 ,nonne def9ita satis et ipsis erit rebus utilis1 quae c]tis1 cl>is1 et s5sibilibus corporis humani proprietatibus solum debet causae proximae1 quaeque no/ro subjicitur imp]io1 inquisitionem accuratissimam1 idque via1 qua erratum nunquam8 ,l5to crescet1 fateor1 et occulto adolescet augm5to1 quilibet tam5 vel m9imus progressus gradus ad altiora firmus erit1 et novi increm5ti immutabilis causa4 ,hoc autem labore defunctum1 adspirantemque ad metam jam videte 9 ultima picturae p>te adumbratum4 ,9 ipsa nunc adyta se p5etrat1 9 ipsa sculapii p5etralia6 ,en ,tabulas ,hippocraticas1 fidaque ,grajorum1 quae scrutatur1 scripta6 ,jam ex abundanti ,m$icorum ,!sauro colligit quidquid sp>sum ha]et mellis m$icati4 ,hic incisa1 quorum notav]at morbos1 ruspatur cadav]a2 illic 9 brutis arte factas aegritud9es obs]vat2 nunc omnia morborum effecta et rem$iorum ipse exp]im5to collig5s2 nunc eadem ex optimis ,auctoribus addisc5s2 t&em cuncta dig]5s1 exp5d5sque int] se componit1 et 81 quae ,!oria demon/ravit1 comp>at1 unde hi/oriam d5ique curationemque morborum firmet4 ,en ,vobis ultima manu absolutam consummati ,m$ici imag9em6 ,hanc ,me*anicis eg]e auxiliis ut p]ficiatur1 satis1 ni fallit me animus1 evictum4 ,huic consimilem me r$d]e1 ad hanc me compon]e /udui1 ut m$ic9am feci4 ,ad hanc polire eorum1 qui meae se committunt discipl9ae1 +5ium summa ope enixus sum1 dum 9 ,ve/ro hoc salutis fano ex ,auctoritate ve/ra ,musagetae ,illu/4 m$ic9am docui4 ,eam1 dum ,dei mun]e spiro1 ambitiose col]e non des9am4 ,non cr$ulitate /ulta1 non /upore ign>i vulgi1 non v]bosis /rophis1 s$ cl>a demon/rationis fide ,artem1 cui no/ra cr$imus capita1 comm5d>e affectabo4 ,vos ,optimi ,juv5es1 qui illi ,sci5tiae consecra/is pectora1 a qua incolumitatem sp]at salutis ,humanum ,g5us1 ,vos ,picturam4 ,m$ici contemplati primis mirem9i ab annis4 ,ita ,vos agite rem ve/ram1 ut l9eam5tis1 coloribusque hujus imag9is =mosi1 salut>es hom9ibus audiatis g5ii6 ,nulla e/1 quae pul*riora laborum praemia ,cultoribus p]solvit1 quam ,m$ica ,sapi5tia4 ,non alia e/1 quae ,mortalibus gratiores1 magisve utiles vel necess>ios r$d]e vos possit4 ,excitem9i o g5]osae m5tes6 ,excitem9i pul*ritud9e ,artis1 cujus effectu beatus 8 9 t]ris nemo c>]e pot]it6 ,nunquam rei difficultas calidum ve/ri animi retundat impetum6 ,ardua e/1 fateor1 quae ad ,panaceae ducit delubra1 via4 ,s$ complanavit hanc improbus aliorum labor1 sup]>unt pra]upta1 p]rup]e =tes1 ,vos alacres sequam9i6 ,hos habetis 9 hac ,academia ad ,m$ic9am ,duces1 qui ditiores longe ,vobis explic5t !sauros1 quam ,epidauriae olim columnae1 ,p]gam5ae tabulae1 ,cnidii p>ietes1 vel folia l>giebantur ,coaca4 ,habetis1 qui secreta quaeque ,ma!seos arcana incr$ibili p]spicui s]monis facilitate revelet1 rebusque applic>e ,m$icis praemon/ret1 ,vold]um4 ,optimorum sane s5t5tia natum ad haec sacra1 ,no/roque encomio longe majorem ,virum6 ,cujus discipl9ae lib]ali inf9itum me deb]e grata memoria et publice hic agnosco1 et dum huic con/abit m5ti sanitas +5ue semp] ,ego et c&ide mem9]o4 ,horum ergo dum lego ve/igia1 si quid vobis adjum5ti prae/>e posse c5seor1 prae/o sum qui ita me g]am1 ut ex ve/ro meum me comp>>e commodum op]e ipso te/>i possim4 ,vobiscum ,vet]um placita1 ,rec5tiorum et propria1 si quae sunt1 obs]vata undique indefesso labore collig]e1 ex 8 laudatae ,me*anices arte doctr9am ,m$icam cond]e non des9am1 quamdiu 9 hac v]santi slatione1 vires d$]it ,deus6 ,agite ergo ,commilitones ,/udiosi totus quod comm5davit s]mo1 felici hujus anni ,academici auspicio in*o>e et p]fic]e c]tatim t5temus opus6 ,ve/ra frequ5tia incitatus doc5tis vigor id aget1 ut1 qui naturae facultate et eruditionis plurimis po/pon5dum me s5tio1 s$ulitate c]te c$am nulli4 ,laboris autem summum habebo pretium1 si ve/ro applausu1 ,vobis meam pr(uisse dilig5tiam1 orbi con/et1 si ve/ri 9 hoc ,a!naeo /udii felicitas cl>itate famae plures alliciat4 ,hoc enim votum illud e/1 ,illu/rissimi ,curatores1 ,amplissimi ,coss41 cujus successu alac]1 r]um ,ve/ro auspicio1 ,ve/ra 9 ,academia ge/>um rationem ,vobis r$d]e audebo4 ,unum hoc dignum habebo1 quo ,g5ium ,ve/rum adorem1 don>ium4 ,omni sic adulationis fuco det]so1 s9c]o c]te animi c&ore ref]re me putabo1 quas ,ve/rae b5ignitati animus debet1 gratias6 ,doc5di enim admotum mun]i1 duoque jam m]itum /ip5dia1 exploratum adeo1 honorificis promissis et nova lib]alitate nec op9antem excita/is d5uo4 ,ego1 ex multis1 quas 9 ,vobis v5]or1 virtutibus1 unam prae caet]is eximiam hab5dam esse a ,sapi5tibus accepi1 s9c]am nempe ,ve/ri favoris integritatem4 ,summam dico1 et ,reip4 lit]>iae solam salut>em ,virtutem1 qua praemia m]itis1 non gratiae s]vire jubetis1 neque ambitioni4 ,qu>e b5efacti pretium ,ve/ra ex gravitate pond]ans1 vix mihi temp]o1 qu9 tanti te/imonii gloria animosus1 quo coepi p$e1 p]gam alacrior6 ,v]bosae ergo pompae loco1 qua grati>um actio suspecta r$ditur et ,sapi5tibus odiosa1 pauca ego haec religiosus spondeo6 ,ve/ram ,dignitatem summo v5]ationis cultu et obsequii semp] colam s$ulus6 ,dilig5s sic mea se acuet indu/ria1 ut ,ve/rum favorem plurimi me fac]e et legitimis ultra ambire artibus1 demon/rem4 ,id /udebo1 ut b5e ag5do b5efici1 quod de me tuli/is1 judicii aequitatem ,orbi ipse comprobem6 ,,dixi4