,proofreaders4 ,para sa pagpapahalaga ng panitikang ,pilipino4 ,transcriber's note3 ,mistakes in the original published work has been retained in this edition4 ,paalala ng nagsalin3 ,hinayaang manatili sa edisyong ito ang mga pagkakamali sa orihinal na pagkakalimbag4 ,sa ,ano ,nabubuhay ,ang ,tao ,i ,,kathang-,,salaysay ,,ng ,,konde ,,leon ,,tolstoy ,,na ,,nasalin ,,sa ,,wikang ,,kastila ,,at ,,isinalin ,,naman ,,sa ,,tagalog ,,ni ,,sofronio ,g4 ,,calderon ,ikaw ay yumaon 444 at malalaman mo3 ,i4 ,ang sumasatao2 ,,ii4 ,ang hindi ipinabatid sa tao2 at ,,iii4 ,ang bumubuhay sa tao4 ,m4 ,,colcol ,co4 ,publisher #hgh ,rizal ,avenue1 ,manila ,,sa ,,ano ,,nabubuhay ,,ang ,,tao ,i ,isang magsasapatos ay nananahanan sa isang nayon na kasama ang kanyang asawa't anak4 ,sila'y nakatira sa bahay ng isang mujik 7may pagawaan ng sapatos71 sapagka't sila'y walang bahay o lupa man at bahagya nang makakita ng kanilang maipagtatawid-buhay4 ,ang tinapay ay mahal1 at may kahirapan ang panahon2 kung gaano ang makita niya ay kanilang pinagkakasiya1 siya'y walang anumang tinatangkilik at ang kanyang asawa'y wala kundi iisang chuba#a na totoong luma na4 ,may ilan nang taong naghahanap ng salapi ang magsasapatos upang maibili ng mga balat ng tupa at ng kanyang magawang bagong chuba o pambalabal4 ,ng panahong tagulan ay nakatipon ng kaunti1 ng tatlong rublo na kanyang naingatan sa sisidlan ng kanyang baba 7asawa74 ,sa kapit nayon ay may nagkakautang sa kanya ng limang rublo at dalawang pung kopek #c4 ,isang umaga ay pinasiyahan ng magsasapatos na maghanap ng mga katad4 ,nagbihis1 nagkubong sa ulo ng isang panyo1 isinilid sa bulsa ang tatlong rublo1 kinuha ang kanyang tungkod at pagkatapos na makapag-agahan ay yumaon4 ,sisingilin ko sa muhik ang limang rublo1--aniya1--idaragdag ko rito sa tatlo1 saka ko ibibili ng mga katad na magagawang chuba4 ,pagsapit sa kanyang sinadyang nayon ay tinungo ang bahay ng muhik4 ,ang muhik ay nakaalis na3 at ipinangako na lamang ng baba na sa linggo ring yaon ay dadalhin ng kanyang asawa ang kuwarta1 nguni't walang ibinigay4 ,sa ibang bahay ay ipinagtapat sa kanya na walang maibabayad1 kundi dalawang kopek muna4 ,iniisip ng magsasapatos na siya'y makauutang ng mga katad2 datapwa't di siya pinagkatiwalaan ng maytinda4 ,bayaran mo ako1--ang sabi sa kanya1--at pumili ka ng iyong ibig1 sapagka't alam na namin kung gaano kahirap ang maningil4 ,hindi nga nangyari ang panukala ng mag-sasapatos2 wala naman siyang dala1 liban na sa dalawampung kopek na kanyang nasingil sa pagtatagpi ng isang valenki#a na sa kanya'y ipinagawa4 ,sa sama ng kanyang loob ay napasa isang tindahan ng alak at iniinom ang kanyang dalawampung kopek saka yumaong walang dalang katad4 ,ng umagang yaon ay di siya nakaramdam ng ginaw at subali ay nainitan pa1 dahil sa pagkainom ng alak4 ,sa kalasingan ay tignan ninyo at pinaiikot ang tungkod at isinasaksak sa mga dakong pinamumuuan ng tubig2 natutuwa at pinapipihitpihit sa kanyang mga kamay ang mga valenki2 at nagsasalita ng ganito3 ,wala man akong chuba o balabal ay naiinitan ako1 sapagka't tumungga ako ng kaunting alak2 ang tiyan ko'y busog sa alak2 anupang ipangangailangang ko ng isang balabal na pampainit8 ,nilimot ko ang aking karalitaan2 ako'y isang tao lamang2 walang kabuluhan sa akin ang lahat4 ,ako'y makapamumuhay na maigi ng walang balabal2 hindi na ako gagamit niyan kailanman4 ,ngunit totoong daramdamin ng aking asawa at may matwid4 ,ipinaghahanap-buhay namin ang mga mujik1 pakinabangan nawa nila ang aming kapaguran4 ,teka6 ,di mo ako dinalhan ng kuwarta4 ,maraming salamat6 ,may ,diyos6 ,sulong 444 ,ganyan ang pagbabayad ng dalawampung kopek lamang4 ,anong mapapakinabang sa dalawampung kopek8 ,itungga ng alak at wala na4 ,saka sasabihing ,ang hirap6 ,aha1 aha6 ,ang hirap ko nga8 ,ikaw ay may bahay1 may hayop at lahat ng kailangan1 at ako'y walang anuman4 ,ikaw ay may kinakaing bunga ng iyong lupa1 at ako upang kumain ay kailangang bumili2 kailangan ko'y tatlong rublo sa bawa't sanlinggo2 kung dumating ako sa bahay ay wala nang pagkain at maggugugol pa ako uli ng isang rublo't kalahati4 ,pagbayaran mo nga ako ng iyong utang4 ,papaganito ang kanyang anyo hanggang sa nakarating sa tabi ng isang simbahan1 at may namataan sa likuran nuon na wari maputi4 ,gumagabi na at ang magsasapatos ay nagkantitignan4 ,anong naroon8 ,wala namang batong maputi4 ,baka ba kaya1 yaon8 ,hindi1 hindi mandin baka4 ,ayon sa ulo ay tila isang tao2 nguni't bakit maputi8 ,at bakit magkakatao rito8 ,lumapit si ,semel at lubos nalinawan6 ,katakataka6 ,tao nga2 buhay o patay8 ,nakaupo1 na hubad2 nakasandig sa pader ng simbahan1 hindi gumagalaw4 ,ang magsasapatos ay sinidlan ng takot at nasabi sa sarili3 --,pinatay2 hinubdan ng damit at inihagis dito2 kung lapitan ko ay baka ako pa ang mapahamak4 ,kanyang linagpasan1 tinalikdan na sa kanyang paningin ang taong yaon4 ,makaraan ang sandali1 ay lumingon siya at nakita niyang ang tao'y lumayo sa pader at gumalaw na wari tinititigan siya4 ,sa tuwi-tuwi na ay lalu siyang nahihintakutan1 nag-antanda ang magsasapatos at tinaya ang kanyang kalooban kung uurong o tatakas4 ,kung siya'y lapitan ko1--dinidilidili niya--di malayong ako'y mapahamak4 ,ano kayang tao ito8 ,tila mandin masama2 dadaluhungin ako at ako'y hindi maliligtas4 ,kung hindi man ako patayin ay hahalayin ako4 ,gayunman1 hindi ako makapaghuhubad upang bihisan ko siya1 upang ipagkaloob ko sa kanya iring tanging suot4 ,magtutumulin ako4 ,at dinalas ang hakbang4 ,pagdaka'y napatigil sa daan1--,anong inaasal mo sa sarili4 ,anong gagawin mo8 ,namamatay ang isang tao at iyong kinatatakutan at nilalayuan4 ,mayaman ka na ba kaya8 ,natatakot ka bang mawalan ng kayamanan8 ,ano1 ,semel1 ito'y hindi magaling4 ,,ii ,pagdaka'y bumalik si ,semel sa simbahan at tinungo ang tao4 ,pagkalapit ay minasdang maigi4 ,ang taong yaon ay bata pa at may mabuting katawan4 ,wala namang anumang bugbog na nababakat sa kanyang katawang hubad1 nguni't nanginginig sa ginaw at parang nagulat4 ,sa pagkasandal sa pader ay hindi tumitingin kay ,semel2 sa pagkahiya mandin ay hindi man lamang maidilat ang mga mata4 ,tinunghan ni ,semel at agad nabuhay ang loob ng taong yaon1 idinilat ang mga mata1 inilingon ang ulo at minasdan si ,semel4 ,pagkamalas ng magsasapatos ng tinging yaon ay nagtaglay ng pag-ibig doon sa taong di niya kilala4 ,inilapag ang kanyang dalang bota2 kinalag ang kanyang sinturon at naghubad ng sako4 --,hala1--aniya1--huwag ka nang magbadya pa ng anuman2 magbihis ka2 madali ka2 hala1 dali-daliin mo 444 ,tinagnan ni ,semel sa bisig yaong di niya kilala1 ibinangon1 itinayo1 saka minasdan ang kanyang katawang maganda4 ,maputi at pati nga ng kanyang kaayaayang mukha4 ,ipinatong ni ,semel sa mga balikat ang sako2 nguni't di matumpakan ng lalaki ang pag-susuot ng manggas4 ,isinuot ni ,semel1 ibinutones1 nilagyan ng sinturon1 inalis ang kanyang gorang sira-sira at isusuot sana1 datapwa't nakaramdam siya ng ginaw sa ulo at inisip3 --,ako'y kalbong-kalbo1 at siya'y may mahahabang buhok na kulot4 ,at muling isinuot ang gora4 --,mabuti manding suutan siya ng bota4 ,at pagkaluhod sa siping nuong lalaki1 ay isinuot ang mga bota niyang dala4 ,saka1 ng maitindig niya1 ay kanyang pinagsalitaang3 --,ano1 kapatid6 ,hala1 gumalaw ka ng kaunti4 ,ikaw ay magpainit4 ,huwag na tayong magluwat dito4 ,tayo na4 ,nguni't ang lalaki ay nakatayo pa1 di umiimik1 malugod na minamasdan ni ,semel2 di makapagbigkas ng isa man lamang salita4 --,anong nangyayari sa iyo8 ,bakit di ka magsalita8 ,hindi maaaring magparaan tayo ng taginaw rito4 ,kailangang umuwi tayo ng bahay4 ,eto ang aking tungkod1 iyong tungkurin kung nanghihina ka2 hala1 tayo na4 ,at ang lalaki ay lumakad at di naiwan4 ,sila'y magkasabay at nangusap si ,semel4 --,tagasaan ka8 --,hindi ako tagarito4 --,kilala ko ang mga tao sa lupang ito2 eh1 bakit nasa likuran ka ng simbahan8 ,at ang tugon ng kasama3 --,hindi ko masabi4 --,ikaw baga'y hinarang8 --,hindi1 walang humarang sa aking sinuman2 pinarusahan ako ng ,diyos4 --,alam na natin1 na ang lahat ay galing sa ,diyos2 nguni't may pinagbubuhatan4 ,saan ka paroroon8 --,kahit saan4 ,namangha si ,semel4 ,ang taong ito'y walang pagmumukhang masama1 ang boses niya'y kalugod-lugod1 nguni't walang ipinagbabadya na tungkol sa kanyang sarili4 ,inisip ni ,semel na may mga bagay na di masaysay at pinagsalitaan ang kasama4 --,sumama ka sa aking bahay at ng mainitan ka4 ,nagpatuloy lumakad at sinabayan ng kasama4 ,humihip ng malakas ang hangin at pinaspas ang baro ni ,semel4 ,sapagka't napawi na ang alak1 ay nagdamdam ng ginaw4 ,nagmadaling nagbububulong at iniisip3 --,mabuting gawa ito6 ,mabuting balabal ang dala ko6 ,ako'y nanaog upang bumili ng isang balabal1 at sa pagbalik ay wala man lamang ako kahi't sako at may dala pa akong isang taong hubad4 ,di nga ako katutuwaan ni ,matrena4 ,si ,matrena1 ay ang kanyang asawa4 ,sa ganitong pag-aala-ala kay ,matrena ay nagulomihanan si ,semel2 nguni't paglingon niya sa kasama ay naalaala niya yaong tinging ipinamalas sa kanya mula roon sa simbahan at muling nagdamdam ng kagalakan sa kalooban4 ,,iii ,ang asawa ni ,semel ay nag-ayos ng bahay na maaga2 nagsibak ng kahoy1 sumalok ng tubig1 nagpakain ng mga bata at kumain pati siya1 saka nag-isip4 ,iniisip ang kakanin1 nararapat kayang ihanda ngayon o bukas4 ,may natitira pang kaunti sa paminggalan2 kung si ,semel ay nakakain na sa nayon at hindi humapon mamayang gabi ay may kasiyang pagkain sa kinabukasan4 ,muli't muling tinignan ang nalalabing pagkain4 --,hindi ako magtitinapay ngayon1--aniya2--saka kakaunti ang aking harina2 baka sakaling umabot hanggang biyernes4 ,pagkatapos na maitago ang tinapay1 ay naupo si ,matrena sa siping ng dulang upang magsursi ng baro ng kanyang asawa2 nananahi at inaalala si ,semel1 na namili ng katad4 --,baka madaya pa ng maytinda6 ,napakahangal ang asawa ko4 ,siya ang di marunong magdaya kaninuman at napadadaya maging sa bata4 ,sa halagang walong rublo ay makabibili na ng isang mabuting balabal2 hindi kabutihan1 nguni't may kaigihan na4 ,totoong nagbata kami ng taginaw na iri dini sa iisang balabal4 ,hindi makapaglaba sa ilog ng wala niyan1 at eto1 upang makalakad ay dinala ang aking suot4 ,hindi ako makapanaog ng ganiri6444 ,pagkaluwat6 ,naparaan ba kaya sa tindahan ng alak8 ,kabibitaw pa lamang sa bibig ng mga salitang ito1 ay siyang pagkarinig ng mga yabag ni ,semel sa may hagdanan4 ,iniwan ni ,matrena ang sursihin at napatungo sa silid4 ,nakita niyang nasok1 ay dalawang lalaki1 na walang sombrero at nakabota4 ,malayo pa'y nahalata na ni ,matrena1 na ang kanyang asawa ay naglasing4 ,siya ko na nga bang kutog ng loob1 aniya4 ,pagkakitang walang kapote at nangakalitaw ang mga kamay1 walang imik at wari nahihiya1 ay kumaba ang loob ng abang asawa4 ,iniinom nga ang kuwarta4 ,nakipaglasingan sa isang hampas-lupa at ngayo'y dala rine4 ,wala na kami kundi ito lamang4 ,pinabayaan niyang magtuloy sila at kanyang sinundan na di umiimik4 ,napaghalata niya na ang kasama ay may kabataan1 payat1 putlain1 nakakapote na walang baro sa katawan at wala ni gora4 ,ng makapasok na ay tumigil na walang kibo at nakatungo4 ,inisip ni ,matrena4 ,suwitik ito1 nahihiya pa1 naghihintay ng mangyayari4 ,nag-alis ng gora si ,semel at umupo sa bangko na parang isang batang mabait4 --,oy1 ,matrena1--aniya--pahahapunin mu ba kami8--,hindi pa ako kumakain4 ,si ,matrena ay hindi lumilingon na nagbububulong4 ,tumigil sa may kusina1 saka minasdang isa-isa1 na iiling-iling at di kumikibo4 ,nahalata ni ,semel na galit ang kanyang asawa2 nguni't anong gagawin8 ,sapagka't walang may ibig1 ay tinagnan niya sa kamay ang kasama at sinabing3 --,maupo ka1 kapatid4 ,humapon tayo4 ,ang kasama ay naupong walang imik4 --,ano ,matrena2 hindi ka ba naghanda ng hapunan8 --,oo't naghanda ako2 nguni't hindi sa iyo2 ikaw ay naglasing hanggang sa mawalan ka ng isip 444 ,ikaw ay bibili ng isang bagong balabal at umuwi ka pa ng walang kapote4 ,sa ikalulugmok natin ay nagsama ka pa ng isang hampas-lupa4 ,ako'y walang maipahahapon sa mga lasing4 --,siyana1 ,matrena2 walang kailangang magsalita upang wala nang pag-usapan4 ,lalong magaling ang itanong mo sa akin kung sino ang taong ito4 --,pasimulan mong sabihin sa akin kung saan mo iniwala ang kuwarta1--ang tugon ng asawa4 ,dumukot si ,semel sa bulsa at inilitaw ang tatlong rublo4 --,eto ang kuwarta2 si ,trofimoy ay hindi nagbayad1 nangako sa akin bukas na4 ,si ,matrena ay lalong nag-init4 ,sa aba ng balabal1 at pati ng kaisa-isang kapote ay ibinigay pa sa isang hampas-lupa na dinala rini sa ikadaragdag sa hirap4 ,eto ang kuwarta at saka dinugtungan4 --,wala akong hapunan2 hindi ako makapagpapakain sa mga hampas-lupang lasing4 --,oy1 ,matrena1 huwag kang maingay at dinggin mo iring aking sinasabi6 --,ako6 ,makinig ng mga kaululan ng isang walang hiyang lasing6 ,may matuwid ako na umayaw na maging asawa kita6 ,iniwanan ako ng aking ina ng pambili ng damit at iniinom mo ng alak2 ngayo'y bibili ka ng isang balabal at iniinom mo rin4 ,hindi magawing maipaaninaw ni ,semel1 na dalawampung kopek ang kanyang iniinom at gayon din na kung paanong kanyang nasumpungan ang kanyang kasama2 ayaw paraanin ni ,matrena ang kanyang salita1 sunud-sunod ang kanyang salita1 sunud-sunod kung tugunin siya4 ,pati nuong nangyari ng may sampung taon1 ay ipinamumukha pa sa kanya4 ,salita pa ng salita1 at saka tinagnan si ,semel sa manggas4 --,isauli mo sa akin ang suot ko1 wala kundi iyan at kinuha mu pa2 siya mo ngayong suot1 asong galisin4 ,hindi ka pa tangayin ng diyablo6 ,huhubdin na ni ,semel2 binaltak ng asawa at natastas ang mga tahi2 sa katapus-tapusan ay tinagnan ni ,matrena ang suot1 isinuot at napasa dakong pinto upang yumaon1 nguni't agad napatigil sa galit2 wari ibig makipagkaalit kahi't kanino at mabatid kung sino ang taong yaon1 ,,iv ,tumigil si ,matrena sa tabi ng pinid at nagsabing3 ,kung iya'y mabuting tao1 ay hindi sana hubad2 magkakaroon man lamang ng baro4 ,kung ikaw ay gumawa ng isang mabuting gawa1 ay sasabihin mu sana sa akin kung saan nanggaling ang palaboy na ito4 --,may tatlong oras nang sinasabi ko sa iyo1 nguni't di mo ako dinidinig4 ,nagdaraan ako sa tabi ng simbahan1 ay nakita ko ang binatang ito na halos naninigas at hubad2 wala nga tayo sa panahong tag-araw4 ,inakay ako ng ,diyos sa kanya2 na kung di gayon ay namatay sana ito ngayong gabi4 ,anong gagawin ko8 ,siya'y aking binihisan1 binalabalan at aking ipinagsama4 ,tumahimik ka nga1 ,matrena1 iya'y isang kasalanan4 ,tayong lahat ay para-parang mamamatay4 ,si ,matrena ay nagbuka ng bibig upang sumagot4 ,biglang napatingin doon sa di kilala at tumahimik4 ,nakaupo sa bangko na di umiimik1 ,ang kanyang dibdib ay nanlalaki1 halos magputok1 na nakayakap ang mga kamay sa mga tuhod1 nakatungo ang ulo1 naka-pikit ang mga mata1 na parang napipighati4 ,napatahimik si ,matrena4 ,siya'y malugod na pinagsabihan ni ,semel4 --,matrena2 nawala na ba kaya ang ,diyos sa iyong kalooban8 ,pagkarinig nito ng asawa ay napatingin doon sa di kilala1 na nakatingin naman sa kanya1 at ang kanyang kalooban ay nabagbag4 ,siya'y muling nasok at upang maghanda ng hapunan4 ,siya nga ay naghain at kanyang inihain ang kahuli-hulihang tinapay4 --,hala1 kumain ka1--ang sabi4 ,binatak ni ,semel ang binata hanggang sa dulang4 --,lumapit ka kapatid4 ,pumutol ng tinapay1 binasa at nagpasimulang kumain4 ,si ,matrena ay naupo sa isang sulok na nakapangalumbaba at nakapatong ang mga siko sa mga tuhod saka minasdan yaong hindi kilala4 ,nagdalang habag siya2 at nagtaglay siya ng habag sa kaaba-abang yaon4 ,agad nagalak ang kalooban ng di kilala at pagtataas ng ulo ay tuminging napangiti doon sa abang babae4 ,pagkatapos ng pagkain ay iniligpit ng asawa ang mga pinggan at nagsabing3 --,saan ka nanggaling8 --,ako ay hindi tagarito4 --,bakit nasa tabi ka ng simbahan8 --,hindi ko masabi4 --,sinong naghubad sa iyo8 --,pinarusahan ako ng ,diyos4 --,at hubad ka na bang ganyan8 --,nanatili ako roong hubad4 ,ako'y naninigas sa ginaw1 nakita ako ni ,semel at nahabag sa akin2 isinuot sa akin ang kanyang damit at pinasunod ako sa kanya4 ,ikaw ay nagdalang habag sa aking hirap2 iyo akong pinakain at pinainom4 ,pagpalain ka nawa ng ,diyos6 ,si ,matrena ay tumindig1 binuksan ang kanyang baul at kinuha ang limang baro ni ,semel na kanyang sinursihan at upang maisuot sa kinabukasan1 kinuha ang salawal at pagkabigay niya ng mga yaon doon sa di niya kilala ay magiliw na sinabing tanggapin mo1 nakita kong wala kang baro2 magbihis ka at mahiga ka kung saan mo ibig1 sa bangko o sa kusina4 ,nag-alis ng balabal ang di kilala1 isinuot ang baro at nahiga sa bangko4 ,pinatay ni ,matrena ang ilaw at sinunggaban ang balabal at nahiga sa silid sa siping ni ,semel2 ginamit ang balabal nguni't hindi makatulog2 ang sumasaulo niya ay yaon di kilala at saka kanyang naiisip na naubos ang lahat ng tinapay na nalabi at wala silang makakain sa kinabukasan4 ,naibigay pa ang baro at salawal ni ,semel2 siya'y namamanlaw at hindi mapalagay4 ,nguni't sa pagkaalala niya ng ngiti niyaong taong hindi kilala ay nasiyahan ang kanyang loob4 ,maluwat-luwat na di nakatulog si ,matrena4 ,si ,semel man ay hindi rin makatulog at namimilipit sa balabal4 --,semel6 --,ay6 --,ating naubos ang lahat ng tinapay4 ,hindi ako nagtinapay ngayon4 ,anong gagawin natin bukas8 ,manghihiram ba kaya ako kay ,melania ng ating makakain bukas8 --,bahala na4 ,hindi magkukulang ng pagkain4 ,sandaling napatahimik4 --,tila mabuti ang taong ito4 --,bakit kaya ayaw magsabi kung sino siya8 --,walang salang siya'y pinagbabawalan4 --,semel6 --,ano8 --,tayo'y nagbibigay1 at sa atin ay walang nagbibigay4 ,walang naisagot si ,semel4 --,siya ka na ng kauusap1--ang sabi1 saka pumihit4 ,at nangakatulog4 ,v ,si ,semel ay gumising na maaga2 natutulog pa ang mga bata2 ang asawa'y yumaon upang manghingi ng tinapay sa kapitbahay2 yaon lamang di kilala ang nakaupo sa bangko1 na nakatingala sa kisame4 ,ang kanyang pagmumukha ay lalong tiwasay kaysa tinalikdang araw4 ,sinabi ni ,semel3 --,ano nga kapatid2 ang tiyan ay nangangailangan ng pagkain at ang katawa'y nangangailangan ng damit4 ,kailangan ngang mamuhay1 magkasiya sa sarili4 ,marunong ka bang gumawa8 --,wala akong nalalaman4 ,idinilat ni ,semel ang mga mata at nagsabing4 --,natututuhan ang balang ibigin1 kailan ma't di kukulangin ng pagkukusa4 --,lahat ay nagsisigawa2 gagawa rin akong gaya ng iba4 --,anong pangalan mo8 --,mikhail4 --,kung gayon1 ,mikhail1 ayaw kang magsabi ng anuman tungkol sa iyong buhay1 mabuti1 nguni't kailangang kumain2 kung susundin mo ang aking sasabihin1 ay aampunin kita4 --,tulungan ka nawa ng ,diyos6 ,turuan mo ako1 ituro mo sa akin ang di ko nalalaman4 ,sumunggab si ,semel ng kanyamo at binaluktot4 --,ito'y hindi gawain noong isang ,huwubes2 tignan mo4 ,tinagnan ni ,mikhail1 tuloy inabot ang kanyamo1 binaluktot1 at agad itinuro sa kan ya ni ,semel ang pagtabas1 pagtahi1 pagbutas1 paglalapat ng suwelas1 at pag-aanyo ng tahi4 ,sa ikatlong araw ay natutuhang lubos ni ,mikhail ang buong paraan ng paggawa2 ang kanyang kaliksihan ay gayon na lamang1 na parang isang daan nang taong manggagawa ng sapatos4 ,walang sinayang na sandali2 kaunti kung kumain4 ,pagkatapos ng kanyang gawa ay tumatabi sa kanyang sulok na nakatungong walang imik2 bahagya nang magsalita1 hindi tumatawa kailanman2 hindi umaalis sa bahay2 at hindi siya nakitang ngumiti1 kundi miminsan1 nuong unang gabi na pahapunin siya ng asawa ni ,semel4 ,,vi ,nagdaan ang araw at araw1 linggo at linggo hanggang sa umabot ng isang taon4 ,si ,mikhail ay patuloy pa rin ng pagtulong sa bantog na kay ,semel2 walang ibang nakagagawa ng magagaling at matitibay na bota na makahihigit pa kay ,semel4 ,sa tanaw lamang ay kilala na siya at unti-unting yumaman si ,semel4 ,isang araw ng tag-inaw1 na gumagawang magkatulong ang dalawang magpanginoon1 ay sa darating ang isang voyok o karwahing hila ng tatlong magagaling na kabayo1 na nagtutunugang masaya ang mga kampanilyang nakakuwintas1 at sa titigil sa harap ng pintuan nila4 ,bumaba sa piskante ang isang alila na nagbukas ng pinto1 at ang sakay na isang barini o isang maharlika ay bumaba na nababalot ng isang magaling na balabal4 ,nanhik sa hagdanan4 ,binuksan ni ,matrena ang pintuan4 ,ang barini ay yumuko na nasok at tumayong matuwid2 ang ulo ay halos masukdol sa kisame at nalalaganapan niyang mag-isa ang isang sulok ng kabahayan4 ,si ,semel ay bumating may pagkamangha sa barini4 ,kailanman ay di siya nakakita ng taong gaya niyaon4 ,si ,semel ay natigilan1 si ,mikhail ay walang imik2 si ,matrena ay naging parang isang tuyong punong kahoy4 ,ang taong yaon ay masasabing parang galing sa ibang mundo2 ang kanyang pagmumukhang malaki at mabilog at ang kanyang leeg-toro ay nakapaglalarawan sa kanya ng isang kakaibang taba4 ,pagkahinga ng buong lakas ay nag-alis ng balabal ang barini1 naupo sa bangko at nagsabing3 --,sino sa inyo ang maestro sapatero8 ,si ,semel ay lumapit4 --,ako po1 ,kagalang-galang4 ,tinawag ng barini ang kanyang alila2 iabot mo sa akin ang katad1 ,fedka4 ,dinala ng alila ang isang balutan1 inilapag sa hapag 7mesa74 --,buksan mo ang balutan4 ,ang alila ay sumunod4 ,itinuro ng barini kay ,semel ang katad4 --,nakikita mo bang maigi1 magsasapatos8 --,opo1 ,kagalang-galang4 --,nakikilala mo ba kung anong uri iyan8 ,pinitik ni ,semel ang katad at nagsabing3 --,iyan po ay pinakamabuting uri4 --,oo nga1 iya'y pinakamabuting uri1 tulig2 kailanman ay hindi ka nakakita ng gaya niyan2 iyan ay katad na galing sa ,alemanya1 nalaman mo ba8 ,ang halaga ng katad na iyan ay dalawampung rublo4 ,si ,semel ay natatakot-takot na tumugon3 --,paanong ibig ninyong kilalaning ko8 --,mabuti4 ,maigagawa mo ba kaya ako ng mga bota sa katad na ito8 --,opo1 ,kagalang-galang4 ,ang barini ay nagbigkas4 --,mangyari6 ,tignan mong mabuti ang tao na nagpapagawa sa iyo niyan at pati ng kainaman ng katad na iyan2 igawa mo ako ng mga bota na magluluwat ng isang taon2 na isang taon kong magagamit na hindi man lamang masisira o mapapahiwid4 ,kung magagawa mo ay tanggapin mo ang katad na ito at iyong tabasin2 kung hindi naman ay iyong tanggihan4 ,aking ipinagpapauna sa iyo1 na kung ang mga botang iyan ay masira bago mag-isang taon ay ipapasok kita sa bilangguan1 kung magtagal sa akin ng isang taon ay pagkakalooban kita ng sampung rublo4 ,si ,semel ay nagitla1 nagdili-dili1 hindi niya malaman ang gagawin4 ,tinignan niya si ,mikhail1 kanyang siniko at itinanong kung maaaring tanggapin o hindi4 ,tinanguan siya ni ,mikhail1 at tinanggap ni ,semel na nangako na kanyang gagawing mga bota na hindi masisira o mapapahiwid man lamang sa loob ng isang taon4 ,tinawag ng barini ang alila4 ,iniunat ang kanyang paa1 at nagsabing kung gayon ay sukatan mo ako1 ang paa ng barini ay napakalaki na nangailangang gumupit pa ng ibang papel bagaman ang una ay napakalaki na4 ,sinukat ni ,semel ang talampakan1 ang ibabaw ng paa at saka sinukat ang binti2 nguni't ang papel ay hindi nag-abot na maigi1 ang binti ay napakataba4 ,habang kinukunan ng sukat ni ,semel1 ay lilingap-lingap ang barini sa lahat ng dako4 ,namataan si ,mikhail4 --,sino ito8--ang tanong4 --,siya kong manggagawa--ang sabi ni ,semel4 --,magpakaingat ka6 ,dapat magluwat ng isang taon4 ,tinignan ni ,semel ang pagkatungo ni ,mikhail at kanyang nahalata na wala sa loob nito ang barini1 kundi nakatingala siya sa ulunan ng barini na parang may nakikita siya4 ,si ,mikhail ay tingin ng tingin4 ,agad napangiting masaya4 --,anong ikinatatawa mo8--ang tanong ng barini4 ,pag-ingatan mo1 na ang mga bota ay iyong mayari sa takdang panahon4 ,si ,mikhail ay sumagot3 --,mangyari1 kailanman at kailanganin4 --,mangyari1--ang bigkas ng barini na sabay isinuot ang balabal4 ,tumungo sa may dakong pinto2 nguni't nakalimot yumuko1 at naumpog ang ulo sa halang1 na anupa't nagbubulong sa galit4 ,agad lumamig ang ulo1 kinuskos ang noo at sumampa sa vosok4 ,pagkaalis ng barini ay sinabi ni ,semel4 --,ito nga ang matibay na parang puno ng kahoy2 nasira ang halang at bahagya nang naramdaman4 ,at sinabi ni ,matrenang3 --,sa taglay niyang pamumuhay ay mabuting tao kaya8 ,parang bakal mandin at di madadaig ng kamatayan ng gayun-gayon lamang4 ,,vii ,hinarap ni ,semel si ,mikhail4 --,tinanggap natin ang biling ito1--aniya1--baka tayo'y mapahamak4 ,ang katad ay mahal1 ang barini ay magagalitin2 huwag lamang tayong magkamali ay 444 ,ang iyong mata ay malinaw kaysa akin2 ang iyong kamay ay lalong tumpak2 naito ang sukat1 tabasin mo ang katad at samantala ay gagawing ko ang iyong ginagawa4 ,sumunod si ,mikhail1 tinagnan ang katad1 iniladlad at pinasimulang tinabas4 ,tinitignan ni ,matrena1 na hirati sa gayong gawain1 at ikinamangha na tinabas ni ,mikhail ang katad sa isang anyo na hindi magagamit na pambota4 ,ibig niyang magsalita1 nguni't kanyang naisip3 --,marahil ay hindi ko naulinigan kung anong anyo ng bota ang kailangan ng barini2 nalalaman ni ,mikhail ang ginagawa1 at hindi ko siya pakikialaman4 ,ginawa ni ,mikhail na isang susuutin sa paa at tinahing parang sandalyas4 ,namangha si ,matrena1 nguni't hindi siya pinakialaman1 at ipinagpatuloy ni ,mikhail ang pagtahi4 ,dumating ang oras ng pagkain4 ,tumindig si ,semel at kanyang napuna na ginawang sandalyas ni ,mikhail ang katad at hindi ginawang bota1 bagay na nakapagtataka sa isang tao na kailanman ay hindi nagkamali4 ,si ,semel ay nakapagbigkas tuloy ng isang badyang pamangha4 --,ating nasira ang katad2 ano kayang sasabihin ko sa barini8 ,saan kaya ako makakasumpong ng ganyang katad8 ,at sinabi kay ,mikhail4 --,anong ginawa mo4 ,ako'y iyong ipinahamak1 katoto4 ,hinihingan ako ng barini ng bota4 ,nasaan8 ,noon nga ay may tumuktok sa pintuan4 ,sa dungawan ay nakita ang alila ng barini1 na nagtatali ng kanyang kabayo sa pintuan4 ,pinagbuksan ni ,semel at ang alila ay patang-pata sa pagod4 --,magandang gabi po1 suki4 --,magandang gabi rin pu naman4 ,anong nangyayari8 --,inutusan pu ako ng asawa ng barini upang kunin ang mga bota4 --,ang mga bota8 --,opo1 hindi na pu kailangan ng barini2 hindi na pu niya maisusuot4 ,nais sa inyo ng asawa ng barini na humaba nawa ang inyong buhay4 --,hindi pu nagawing dumating na buhay sa bahay4 ,namatay sa vozok o karwahe4 ,dumating kami1 aking pinagbuksan at nakita kong nakatimbuwang at bangkay4 ,pinaghirapan namin ng paglalabas sa vozok4 ,inutusan ako sa inyo ng asawa ng barini1 na sinabing3--,pumaroon kang sabihin mo sa magsasapatos1 na ang gawin ay sandalyas na pansuot sa bangkay at huwag bota na gaya ng ipinasadya ng barini4 ,sabihin mong ipagmadalian4 ,ikaw ay maghintay at dalhin mo ang mga sandalyas4 ,dinampot ni ,mikhail ang sandalyas at pati ng pinagputulang katad1 binalot na lahat at iniabot ang balutan sa alila1 na naghihintay3 --,adiyos mga kapatid1 tulungan nawa kayo ng ,maykapal4 ,,viii ,nakaraan ang isang taon1 dalawa1 at may anim nang taon na si ,mikhail ay na sa bahay ni ,semel4 ,ang buong pamumuhay1 ay di rin nagbabago4 ,kailanma'y hindi siya umaalis4 ,bahagya nang magsalita at mamakalawa lamang napangiti1 na ang una1 ay ng hainan siya ng asawa ni ,semel1 at ang ikalawa'y ng dumalaw ang barini4 ,si ,semel ay tuwang-tuwa sa kanyang pangulong manggagawa at di niya tinatanong kung saan galing2 iisang bagay ang kanyang pinapanimdim1 na baka si ,mikhail ay lumayas4 ,isang araw ay nagkakapisan silang lahat4 ,ang mga bata ay naglalaruan at nangaghahagaran sa mga bangkong malapit sa mga dungawan4 ,si ,matrena ay nagpapainit ng mga bakal na pambaluktot2 si ,semel ay may hawak na pambutas2 at si ,mikhail ay nagtatapos ng isang takong4 ,isa sa mga bata ay humilig sa balikat ni ,mikhail na nasa tabi ng dungawan at nagsabing3 --,tignan mo1 ,mikhail1 naito ang isang tindera na may kasamang dalawang batang babae2 tila mandin paparito sa atin4 ,isa sa mga batang babae ay pipilay-pilay4 ,pagkarinig ng mga salita ng bata ay iniwan ni ,mikhail ang gawain at dinungaw4 ,si ,semel ay napataka2 si ,mikhail ay hindi nanunungaw kailanman at ngayo'y nakikita niyang nakadukwang4 ,si ,semel ay nakidungaw rin4 ,kanyang nakita nga1 na may isang babaing lumalapit1 na maigi ang pagkabihis at may kasamang dalawang batang babae na nangababalabalan ng katad at nangakapamindong sa ulo ng panyong lana4 ,ang dalawang bata ay magkamukha at halos hindi mawari ang pagkakaiba nilang dalawa1 nguni't ang isa sa kanila ay napipilay at kinakaladkad ang paa4 ,ang babae ay tumigil sa pintuan1 ibinukas ang pinto1 at nasok na kasunod ang dalawang bata4 --,magandang umaga po1 mga maestro1 --,dumating nawa kayo ng maligayang oras4 ,anupung sadya ninyo8 ,ang babae ay naupo1 at ang mga bata ay hindi humiwalay sa kanyang siping4 --,ititingin ku po ng sapatos ang mga batang ito4 --,kailanman po ay hindi kami gumawa ng napakaliit1 nguni't maigagawa namin kayo ng inyong ibigin4 ,amin pung titignan kung maigagawa namin kayo ng aporong basahan o ng katad4 ,sabihin ninyo ang inyong ibig4 ,si ,mikhail na aking pangulong manggagawa ay totoong matalino4 ,lumingon si ,semel at nakita niya na walang kaalis-alis ang mata sa mga bata4 ,si ,semel ay napamangha ng higit at higit4 ,tunay na ang mga munting batang yaon ay magaganda1 nakatutuwa1 may mga pisnging namumula-mula at maiitim ang mata2 ang mga balabal at ang mga pamindong ay napakarikit1 nguni't hindi niya maunawa kung bakit nakahalina ng gayon na lamang kay ,mikhail1 na para bagang kilalang-kilala na niya4 ,si ,semel ay nakipagsalitaan sa babae at kanyang kinuha ang sukat4 ,kinalong ng babae ang pilay at nagsabing3 --,kunan ninyo ng dalawang sukat ito4 ,igawa ninyo ng isang sapatos ang paang pilay at tatlo ang magaling1 sapagka't kambal ay magkapara ng sukat4 ,pagkatapos na masukatan1 ay nagtanong si ,semel na nakatingin sa pilay3 --,anu po ang ikinapilay8 ,ipinanganak na pu bang ganyan8 --,hindi po1 natuntungan ng kanyang ina4 ,si ,matrena1 na nakakapakinig ng salitaan ay nakisagot4 --,sino ka1--aniya--at sinu-sino ang mga batang ito8 ,ina ka ba nila8 --,ako'y hindi nila ina o kamag-anak man2 sila'y mga inari kong anak4 --,diyata't pinakaiibig mong maigi ay hindi mga kadugo8 --,bakit hindi ko iibigin sila8 ,pinasuso ko sila ng aking gatas4 ,ako'y nagkaanak ng isang lalaki na kinuha sa akin ng ,diyos2 hindi ko totoong inibig na gaya ng mga ito4 --,kanino ngang anak sila8 ,,ix ,si ,matrena ay nakipagsalitaan sa babaing yaon1 na nanalaysay ng ganito2 --,may anim na taon nang ulila sila4 ,ang ama ay namatay ng martes at ang ina ay ng biyernes4 ,sila'y naulila sa ama bago naipanganak at ang kanilang ina ay hindi nabuhay ng isang araw man lamang pagkapanganak sa kanila4 ,nuon nga ay nakatira kami ng aking asawa sa nayong yaon1 at sila'y aming kakapit-bahay4 ,ang ama'y gumagawa sa gubatan1 at nabuwalan ng isang punong-kahoy2 nasaktan ng di kawasa na anupa't pag-dating sa bahay ay inihandog ang kanyang kaluluwa sa ,diyos4 ,ang kanyang asawa'y nanganak pagkaraan ng tatlong araw1 na ang mga ito ang naging anak4 ,mga kaawa-awa at walang mag-andukha4 ,sa palibot ng kanilang higaan1 ay walang hilot o alila2 nanganak na mag-isa4 ,dinalaw ko kinaumagahan1 ako'y pumasok at aking natagpuang patay na ang abang babae4 ,pagkamatay ay nadaganan ang munti at napilay ang paa nito4 ,dinaluhan ng mga tao1 inayos ang bangkay1 isinilid sa kabaong at ibinaon sa lupa4 ,ang mga kapitbahay ay mabubuting tao1 nguni't ang mga sanggol ay naulila at walang mag-andukha4 ,ako nga ang tanging nag-alaga sa kanila2 nagpapasuso ako ng aking panganay at ipinakisuso ko sila4 ,ang mga mujik ay nagtitipon1 nagsalitaan1 nagsanggunian kung ano ang marapat gawin sa kanila1 at ito ang sinabi sa akin3 --,ikaw na ang bahalang mag-alaga sa mga sanggol na ito1 iyong pasusuhin at mapagiisip-isip mo ang lalong magaling4 ,napasuso ko na ang una1 nguni't ang isa1 ang abang pilay ay hindi pa1 hindi ko akalaing mabuhay1 nguni't agad iniwaksi ko ang aking katigasang-loob2 dumadaing at aking kinahabagan4 ,bakit maghihirap iyang kaluluwang anghel8 ,aking pinasuso at inalagaan ang tatlo1 ang aking anak at ang mga ulila1 ako nuo'y bata at malakas1 kumain akong mabuti at nagkaroon ako ng saganang gatas1 at ako'y pinagpala ng di kawasa ng ,panginoon4 ,pinasususo ko ang dalawahg bata at naghihintay ang ikatlo1 pagkabusog ng dalawa1 ay saka ko pinasususo ang ikatlo at ipinagkaloob sa akin ng ,diyos na sila'y aking mabuhay4 ,ang aking anak ay namatay pagkaraan ng dalawang taon1 at hindi na ako pinagkalooban1 pa uli ng ,diyos ng anak4 ,habang ito'y nangyayari ay bumubuti ang aming pamumuhay1 ngayo'y natitira kami sa isang alilisan1 sa bahay ng isang may tindahan4 ,binabayarang kaming mabuti at ang aming buhay ay tiwasay1 nguni't wala akong anak4 ,sinu pang aking lilingapin kung wala ang mga batang ito8 ,wala nga akong mga kasama4 ,bakit ko nga di ibigin at mahalin sila8 ,sila ang mga anino ng aking mata at ligaya ng aking buhay4 ,niyakap ng babae ang mga bata1 hinagkan ang pilay at naglaro ang luha sa kanyang mga mata4 ,nabubuhay ang walang ama at walang ina2 hindi nabubuhay ang walang ,diyos1 anang kawikaan4 ,gayon nagsalitaan at humanda na ng pag-alis ang babae4 ,sa paghahatid sa kanya nina ,semel ay nalingunan si ,mikhail na nakayakap ang mga kamay sa mga tuhod1 ang mga mata'y nakatirik sa langit at nakangiti4 ,x ,siya'y nilapitan ni ,semel at pinagsabihan4 --,anong ginagawa mo1 ,mikhail8 ,tumindig si ,mikhail1 iniwan ang ginagawa1 nag-alis ng tapi1 yumukod sa mag-asawang panginoon niya at nagsabi sa kanilang3 --,patawarin ninyo ako1 mga panginoon1 pinatawad na ako ng ,diyos4 ,patawarin naman ninyo ako4 ,napagkita nina ,semel1 na si ,mikhail ay nagliwanag4 ,tumindig si ,semel1 yumukod sa kanya at nagsabing3 --,napagkikita ko1 ,mikhail1 na ikaw ay isang taong di gaya ng iba1 at hindi kita mapipigil sa aking piling o matatanong man4 ,sabihin mo lamang sa akin3 ,bakit ikaw ay napakawalang-imik1 at totoong gitla ng ikaw ay aking matagpuan at ipagsama sa aking bahay8 --,bakit ka pinagsaulian ng loob1 ng hainan ka ng aking asawa ng pagkain8 ,nuon nga'y napangiti ka at sumigla ang iyong kalooban4 ,saka ng pumarito ang barini1 na magpasadya ng mga bota ay napangiti kang muli at lalong sumigla ang iyong kalooban1 at ngayong dalhin dito ng babaing ito ang mga bata ay napangiti kang makaitlo at nagliwanag ang iyong mukha4 ,sabihin mo sa akin1 ,mikhail4 ,bakit sumisilang sa iyo itong dalisay na liwanag at bakit ka ngumiting makaitlo8 ,at sumagot si ,mikhail4 --,sumisilang sa akin ang liwanag1 sapagka't ako'y naparusahan2 hinatulan ako ng ,diyos at ngayo'y pinatawad na ako2 ako'y napangiting makatatlo sapagka't dapat akong makarinig nga ng tatlong salita ng ,diyos at aking nangarinig4 ,narinig ko ang una ng mahabag ang iyong asawa sa aking kaabaan1 yaon nga'y una kong ikinangiti4 ,napangiti akong muli ng pumarito ang barini1 sapagka't naihayag sa akin ang ikalawang salita2 at ngayon1 pagkakita ko sa mga bata ay ikinangiti kong pangatlo sa pagkarinig ko ng ikatlong salita ng ,diyos4 ,tinanong siya ni ,semel3 sabihin mo sa akin1 ,mikhail kung bakit ka pinarusahan ng ,diyos at kung anong mga salita ito upang malaman ko naman4 ,si ,mikhail ay sumagot3 ,pinarusahan ako ng ,diyos dahil1 sa aking paglabag4 ,sa langit ay isang anghel ako1 at siya ay aking sinuway4 ,nuon ay isa ako sa mga anghel sa langit at sinugo ako ng ,diyos sa isang kaluluwa1 sa kaluluwa ng isang babae4 ,bumaba ako sa lupa at nakita ko ang isang babae na nakalugmok sa higaan1 may sakit at kapanganganak lamang sa dalawang batang babae4 ,ang mga ito ay nangagsisihibik sa tabi ng ina1 at siya'y napakahina na di niya mapasuso sila4 ,pagkakita sa akin ay nataho na kailangan ng ,diyos ang kanyang kaluluwa2 tumangis at nagsabi sa aking namamanhik3 ,anghel ng ,diyos1 ang aking asawa ay namatay1 na nabuwalan ng isang punong-kahoy sa gubat2 ako'y walang ina1 o kapatid1 o ali3 ang aking mga ulila ay walang inaasahan1 liban sa aking abang kaluluwa3 pabayaan mo akong mapalaki ko ang aking mga anak2 ipagpaubaya mong sila'y makalaki sapagka't ang mga bata ay hindi maaaring mabuhay ng walang ama o ina4 ,sinunod ko ang babae1 ipinatong ko ang isang anak sa kandungan at ang isa'y sa kanyang bisig2 muli akong napailanlang sa langit1 at pagharap ko sa ,panginoon ay sinabi kong3 ,hindi ko nagawing dalhin ang kaluluwa ng nanganak4 ,ang ama'y namatay1 siya'y may dalawang anak na kambal at ipinamanhik sa akin na siya'y pabayaan kong mabuhay hanggang sa mapalaki niya ang kanyang mga anak na hindi mangyayaring mabuhay ng walang ama o ina4 ,hindi ko nga dala ang kaluluwang iyan4 ,sinagot ako ng ,diyos3 ,ikaw ay yumaon at dalhin mo sa akin ang kaluluwa ng inang iyan1 at mapagkikilala mo ang tatlong salita ng ,diyos2 iyong malalaman ang sumasa mga tao1 ang hindi ipinabatid sa tao at ang bumubuhay sa tao4 ,pagkakilala mo ng tatlong salitang ito ay babalik ka sa langit4 ,nagbalik ako sa lupa at dinala ko ang kaluluwa ng abang ina4 ,ang mga bata ay nagsibitiw sa sinapupunan ng ina at ang bangkay1 sa pagkabuwal sa tagilirang kaliwa1 ay nadaganan ang paa ng isa sa mga bata4 ,ng ako'y nakatayo sa may dakong itaas ng nayon upang dalhin ang kaluluwa sa ,maykapal ay hinadlangan ako ng isang buhawi1 nanghina ang aking pakpak at nangatikom3 ,ang kaluluwa ay naipalanlang sa langit1 at ako'y napalugmok sa lupa sa tabi ng lansangan4 ,,xi ,at napag-unawa nga ni ,semel at ni ,matrena kung sino yaong kanilang binihisan at pinakain at kung sino yaong kasama nila4 ,sila'y napaiyak sa kagalakan at katuwaan1 at ang anghel ay nagpatuloy ng pananalita3 ,ako'y nanatiling mag-isa at hubad na nasa daan4 ,nuo'y hindi ku pa kilala ang anumang kahirapan ng tao1 ang ginaw o ang gutom man4 ,ako'y naging tao1 nagdamdam ako ng gutom at di ko malaman kung anong gagawin4 ,nakakita ako ng isang simbahan1 na itinalaga sa ,walang ,hanggan at inisip kong tumuloy roon4 ,ang pinto ay nakatalasok4 ,sapagka't hindi ako makapasok ay naupo ako sa pintuan at pinagsikapang kong duon makasilong2 gumabi1 nagdamdam ako ng ginaw1 nagdamdam ako ng gutom1 ininda ko1 at ako'y nanginig4 ,at ang hirap ay sumaakin4 ,agad akong nakarinig ng yabag sa daan2 may dumarating na isang tao2 may dalang mga bota at nagsasalitang ang mga ngipin ay nagngangalit4 ,nuon ako nakakitang una ng mukha ng taong may kamatayan1 at kung sa bagay na ako'y tao na rin ay natakot pa rin sa mukhang yaon1 ,inilingon ko ang aking ulo at aking narinig1 na nagsasalitang laban sa akin4 ,paanong pakakanin ko ang aking asawa at1 aking mga anak8 ,paanong kakandilihin ko sa ginaw ng taginaw ang mga nanginginig na sangkap namin ng katawan8 ,at inisip kong3 ,ako'y namamatay sa ginaw at gutom at naito na dumaraan ang taong ito na ang iniisip lamang ay ang kanyang kailangan at di matutuhan ang ako'y saklolohan4 ,nakita ako ng nagdaraan1 nagkunot ng noo1 nag-anyong marahas at nagpatuloy ng paglakad 444 ,nawalan ako ng pag-asa4 ,pagdaka'y nakita kong bumalik1 siya'y aking tinignan at hindi ko nakilala3 ,ang kanyang mukha ay patay ng una at nakita kong nagliwanag ng larawang ,diyos4 ,ang nanauling buhay ay lumapit sa akin1 binihisan ako1 tinagnan ako sa mga kamay at ipinagsama ako sa kanyang bahay4 ,ang kanyang asawa ay nasa sa pintuan ng dampa at nangusap3 ang babaing yaon ay lalong kakila-kilabot kaysa lalaki2 ang anyo ng kamatayan ay nabubuka sa kanyang bibig1 ang anyong nakamamatay ng kanyang mga salita ay umiinis sa akin1 at ako'y nanlupaypay2 inibig niyang mahandusay na muli ako sa ginaw1 sa hirap1 sa kamatayan1 at aking napag-unawa na siya man ay mamamatay rin sa pagtataboy sa akin4 ,agad pinagsalitaan siya ng kanyang asawa ng tungkol sa ,diyos4 ,pagdaka'y nagbago ang babae2 hinainan ako ng pagkain at sapagka't ako'y tinitignan niya ay tinitigan ko siya3 ang patay ay muling nabuhay1 at nakilala ko ang ,diyos sa kanyang mukha4 ,at aking naalala ang salita ng ,diyos3 ,iyong malalaman ang sumasatao4 ,napagtalastas ko sa ganito na sumasa mga tao ang pag-ibig4 ,naginhawahan ako sa pagkahayag ng isa sa mga salita ng ,diyos1 at una kong ikinangiti2 nguni't hindi ko napag-alamang lubos sa isang sandali1 hindi ku pa napag-uunawa ang hindi ipinabatid sa tao ni ang bumubuhay sa tao4 ,natira akong isang taon sa inyo2 ang barini ay naparito na nagpasadya ng mga bota1 mga botang dapat magluwat ng isang taon na hindi man lamang mahihiwid o masisira man4 ,tinignang ko siya at nakita ko sa kanyang siping ang isa sa aking mga kasama1 ang anghel ng kamatayan2 ako lamang ang nakakita2 siya'y aking nakilala at aking napag-unawa na bago lumubog ang araw ay mahihiwalay ang barini sa kanyang kaluluwa at inisip kong3 ,ang tao ay nagtitipon ng sa isang taon2 nguni't di niya nalalamang siya'y mamamatay sa paglubog ng araw4 ,at aking naalaala ang ikalawang salita ng ,diyos3 ,iyong malalaman ang hindi ipinabatid sa tao4 ,ang sumasatao ay nalalaman ko na4 ,nalaman ko nuon ang hindi ipinabatid sa tao4 ,hindi ipinabatid sa kanya ang pagkukulang sa kanyang katawang ikinangiti ko4 ,nguni't hindi ku pa batid1 at hindi ku pa nauunawa ang bumubuhay sa mga tao4 ,nabuhay ako sa paghihintay ng pahayag ng ,maykapal1 ng huling salita ng ,diyos4 ,sa ikaanim na taon ay naparito ang babae na may kasamang dalawang batang kambal1 aking nangakilala at napuna kong sila'y nabuhay4 ,ng magkagayo'y aking naalamang lahat at inisip ko4 ,namamanhik ang ina1 dahil sa kanyang mga anak at aking dininig ang ina2 pinaniwalaan ko1 na ang mga ulilang iyan ay natatalaga sa kamatayan at naito1 na sila'y pinakain at kinupkop ng isang babae1 ng isang di kilala4 ,at ng ang babaing iyan ay mapaiyak sa kabutihan1 ng kanyang minahal at kinahabagan1 ay nakita ko sa kanya ang larawan ng ,diyos at aking napag-unawa ang bumubuhay sa tao4 ,aking napag-unawa na naipahayag sa aking ng ,diyos ang huling salita at iginawad sa akin ang kapatawaran at siyang ikatlo kong pagkangiti4 ,,xii ,at ang anghel ay naghubad ng kanyang pagkalupa at nagbihis ng liwanag2 ang mga mata ng tao ay nangasilaw sa liwanag na yaon4 ,naglakas ng kanyang tinig na parang galing sa langit at nagsabing2 ,at aking naunawa1 na ang tao ay hindi nabubuhay sa kanyang mga sariling kailangan1 kundi nabubuhay sa pag-ibig4 ,hindi alam ng ina ang bubuhay sa kanyang mga anak2 hindi alam ng barini ang kailangan2 hindi alam ng sinumang tao na kung buhay sa gabi1 ay mangangailangan ng bota o kung patay ay sandalyas4 ,ako'y nabuhay sa pagkatao1 hindi sapagka't kinandili ko ang sarili1 kundi sapagka't inibig ng isang naglalakad at ng asawa niyaon2 nangahabag sa akin at ako'y inibig4 ,nangabuhay ang mga ulila sapagka't nagkaroon ng isang babae na nagtaglay sa kalooban ng maningas na pag-ibig4 ,nabubuhay ang mga tao1 hindi sapagka't kinandili nila ang sarili1 kundi sapagka't ang pag-ibig ay kumandili sa kalooban ng mga tao4 ,alam ko kapagkaraka1 na pinagkalooban ng ,diyos ang mga tao ng buhay at inibig niyang sila'y mangabuhay3 ngayo'y napag-unawa ko na ayaw ang ,diyos1 na ang tao ay mabuhay na mag-isa1 at dahil dito ay inilihim niya sa isa't isa ang kailangan4 ,ibig niya na ang bawa't isa ay mabuhay sa ikagagaling ng mga iba at dahil dito ay inihahayag niya sa isa't isa ng paminsan ang makabuluhan sa sarili at pati ng sa iba4 ,napag-unawa ko nga na ang mga tao na may paniwalang nabubuhay sa sariling sikap1 ay hindi nga nabubuhay kundi sa ngalang pag-ibig4 ,ang nabubuhay sa pag-ibig ay nabubuhay sa ,diyos at ang ,diyos ay nananahan sa kanya1 dahil sa ang ,diyos ay pag-ibig4 ,at ang anghel ay umawit ng pagpupuri sa ,panginoon2 umuga ang bahay sa kanyang tinig1 nabuksan ang bubungan at isang haliging apoy1 ay napailanlang sa kalawakan4 --,si ,semel1 ang asawa at ang kanyang mga anak ay paraparang nagsiluhod sa lupa4 ,ang ,anghel ay nagbukadkad ng kanyang malalaking pakpak at umilanlang sa langit4 ,ng pagsaulan ng malay-tao si ,semel ay namasdan niyang ang bahay ay gaya rin ng dati na walang linalaman liban sa kanya at sa mga dating nangaroon4