,univ]sity ( ,mi*igan4,special ?anks to ,john ,ridley-,da%4 ,transcrib]'s note3 ,tilde g 9 old ,ilocano :i* is no long] us$ is m>k$ z g4 ,pakaammo3 ,tey 'tilde g' nga naus> iti nagkauna nga ilokano ket na-i-ulog a kas g4 ,,nov5a ,n,,ga ,,pagdaydayao ,,qu5 ,,aputayo ,a ,,jesus ,,naz>5o ,,naadao ,,iti ,,sao ,,ti ,,ca/ila ,,nga ,,pagdaydayao ,,muet ,,ti ,,ili ,,quiapo ,,iti ,,ladaoanna ,n,,ga ,,addat ,,idiay ,,simbaan ,,nait$ ,,am9 ,a ,,pal,,bos ,,manila ,,impr5ta ,,de ,,santo ,,tomas #ahia ,ladawan3 ,/o4 ,nio ,,nov5a ,n,,ga ,,pagdaydayao ,,qu5 ,,aputayo ,,jesus ,,naz>5o1 ,,naadao ,,iti ,,sao ,,ti ,,ca/ila ,n,,ga ,,pagdaydayao ,,muet ,,ti ,,ili ,,quiapo ,,iti ,,ladaoanna ,n,,ga ,,addat ,,idiay ,,simbaan4 ,quet idaton muet ita qu5cuana nga ,apo ti ili ,vigan1 agsipud ti panagc>i daguiti devotosna ti nadayag ladaoanna nga adda muet iti ,simbaanna4 ,iti panagbil9 ni ,sr4 ,d4 ,p$ro ,v4 ,abaya ,provisor iti ,n4 ,s41 inyulog itoy pagsasa- ni ,p4,d4 ,qu9t9 ,p>$es coadjutor iti ili ,bantay4 ,,nait$ ,,am9 ,,pal,,bos4 ,,manila ,,impr5ta ,,del ,,colegio ,,de ,,/o4 ,,tom,s #ahia ,,c>>ag ,,umona ,,iti ,,pat9ayon ,,aldao ,o ,dios-co1 imbag casam-itan1 ,ama nga nailangitan1 nagutangac cadaguiti p9agp>aburmo nga saniata nga nagtaud iti nadiosan gupit ti panagtutuoc ni ,jesus1 qu5 daguiti pay muet ,sacram5tos insagut ti aoan lansadna nga panangnga-aasim agas daguiti c>>uami1 agsipud iti panaglaglaguipco cadaguitoy p9agp>angcapmo1 ipudnoc cas napacurang unay p>sua iti saclangmo nga siuutangac iti ayatmo3 ,o ,dios-co nga maymaysaca la5g iti qu9a-,dios-mo1 quet tal-lo cay ,p]sonas1 ipaduyacyac co ti pammatic qu5ca nga cas anac anaannugut ti ,santa ,ina nga ,iglesia2 quet namnamaec iti di manangrad ca-asim ti pammacaoanmo cadaguiti basbasolco1 agsipud iti imbagmo1 iso pangronaec ayat5 em am9 adda1 quet tapno maic>iac caasiam bussuguem iti ayat nadiosan1 paysoec ngad itay ti agbabao9 quet ipasnecco itoy pusoc ti agcona3 ,ap nasaquit unay ti naquemco iti pannaca-basolco qu5ca1 ta sica piman ti maic>i nga ay-ayatec pang-pangronaec em am94 ,mabal9co cadman ipusayco toy pusoc m>emmay iti peggues daguiti lulua nga agubbug iti ayatco1 o5no accatec toy biagco2 caycayatco pay ti ca/a1 ngem iti macabasolac4 ,am54 ,,c>>ag ,a ,,agbalbalio ,,iti ,,pat9ayon ,a ,,aldao4 ,,umona ,n,,ga ,,aldao4 ,o imbag nadiosan1 imbag bunga ti ayat1 ayat aoan lansad1 ayat biig imbag3 silaoam daguiti matac1 sica nga +uet sam-x ann>a-ar ti pusoc1 tapno punganayec bigbigu5 iti tulong ti nacaay-ayat laoagmo1 dayta nacac>c>ayo nga guil-ayab ti manglio5g-lio5g ayatmo nga naicasigud qu5ca6 ,o ,jesus1 agsipud iti di cab5b5an qu9asungdom1 r9uguiam dagus imp>icna daguiti +uet rayray guil-ayab ti managayat pusom1 idi apaman timmaoca iti naibusan dalus tian ni ,m>a ,santsima nga ,inam1 nupay no bumaet cas ulep daguiti basbasolmi nga macatub5g com cadaguiti panangngaasim2 ta piman biigca nga qu9asungdo cadaguiti tao nga cas n>niag ,init di agpat+a nga cadegdegan ti bileg ti rayray ti ayatmo nga nacauyutam nangical-laisa idi +uet nomo nga tapoc nacabuclanmi cadaguiti catan-ocan dayag ti qu9adiosmo idi timmaoca2 tapno mairagpat quet ti tao1 ta casmo la5g b9al9 muet ,dios iti pannasacimpungalanna qu5ca4 ,ala ng>ud managay-ayat ,jesus1 pucaoem iti bileg ti +uet sam-x ayatmo daguiti dadags5 ti c>>uac p9ataud daguiti nasaquit co nga p9>nuay daguiti basbasolco1 tapno sumgu$ toy pusoc2 quet iti ca/a mapuna/o daguiti qu9alaadda nga cas ugu+ macatulao caniac1 tapno diacto agbasol51 apacalac-amac ma9aganan anac napaypayso daguiti ayatmo iti tulong ti santa nga gracia1 quet pacairagpatac iti natalec sidong daguiti dungngom1 itay qu5 ili agnanayon aoan ti +ana4 ,am54 ,lualo5 ti tal-lo nga ,amami ca/a muet ti ,ave ,m>a qu5 ,gloria ,patri1 sa is>uno toy maudi nga4 ,,c>>ag ,,iti-,,pat9ayon ,,aldao4 ,o ayat nadiosan1 imbag casam-itan1 dungng nga casungdoan1 asi nga asnecan ni nasam-x ,jesus-co1 timma iti bileg ti ayat ti ,espritu ,santo1 isu nga punganay daguiti isu am9 gasatmi1 quet pasam-item daguiti c>>uami iti imas ti ayatmo1 tapno nanam5mi daguiti nailangitan sam-x cadaguiti capapatgan mi/]ios ti santo nga panagtutuoc qu5 ipapataymo6 ta piman am9 panunutmo sa-o qu5 aramidmo1 agsipud iti pannacagugorda iti seggu$ ti pusom1 ip>ang>angda ti nasantoan ayat naimimas em am9 sam-x1 quet agsipud iti pannangt$mo ,jesus-co iti biag ti ,espritu qu5 sam-x iti pusoc nagsaadca nga cas nadayag ,esposo iti s9am> ti init nanipud idi immona nga horas ti panagbiagmo1 +at canibusananna1 quet id9to ta macuguitca impaduyacyacmo iti cababagas ti nasam-x unay naganmo nga ,jesus daguiti macapia nga guil-ayab ti dungngom cadaguiti tao4 ,ala ng>ud ,ama nga nasungdo daguiti caasi1 t5glem ti isipco tapno di la5g sumiasi nga agsipud cadaguiti raniag ti rumang5 ayatmo nga di ags>day mangipatuldo iti utangco nga aramid5 b>5g pay m>i+ dagus ti turogco1 no apaman matimud co daguiti timecmo nga umayab caniac1 quet dagu/o nga masirmatac ti nacaay-ayat laoagmo nga mamasgu$ itoy pusoc iti tulong daguiti nasungdo nga bileg ti nad>isay imbagmo1 iso nga ay-ayatec iti isoam9 pigsa toy pusoc qu5 c>>uac agnanayon aoan ti +ana4 ,am54 ,,maicadua ,n,,ga ,,aldao4 ,o managayat unay ,ama1 nasam-x unay ,jesus1 iti naganmo ti pagurayanmi nga sitatalgu$ iti nadiosan dungngom6 ,igapom cad la5g iti ,santo nga naganmo ti mamalucn5g cadaguiti puspusomi1 yanta may>ig iti lana nga casda silao masgu$an4 ,iso ngad piman tay ti silaomi1 t>aonmi qu5 agas ti c>>uami silao manilao iti managbasol1 t>aon mamaquir$ iti capuymi1 quet agas mamapia cadaguiti sacsaquitmi nga d9an> daguiti basbasolmi4 ,calac-amanmi cad la5g ti masilnagan iti laoag ti nasam-x unay naganmo nga ,jesus-co2 tapno iso ti panggapoanmi nga agayat iti nasudi unay naganmo ti sam-it5 qu5 imas5mi nga nanam51 ta biig am9 nalab-ay daguiti t>aonmi1 no saan macuyugan iti panaglag-laguipmi iti nacaay-ayo nga naganmo nga ,jesus1 quet calac-amanmi com ti panagdaydayao1 qu5 panangibunannagmi qu5ca agsipud iti panagdevocionmi iti +uet sam-x nagamo1 tapno bumac-saycam sia-ayat itoy nacalcaldaang daga nga pagluluaan dumanon si-susurot iti laoagmo1 nga pacalac-amanmi qu5ca nga agnanayon ita nailangitan balaymo4 ,am54 ,,maicatlo ,n,,ga ,,aldao4 ,o di calansadan imbag ti ,dios nupay nagan5dacat idi ugma nga ,apo qu5 ,dios ti pammales1 ,dios mang-gubat nupay ca/a id9to ta impaoit ditoy lubong ti ,santsima ,tr9idad ti nasam-x unay nagan ,jesus cadaguitoy agdama nga aldao1 ti gracia tapno iso ti mangatipa iti 9gel ti nadiosan l9teg qu5 mangibulos iti caasi1 nga p9>ang5na iti lubong daytoy +uet sam-x nagan ta b9al9na nga nadungng daguiti unget ti ,dios1 iso ti gapona nga idi aldao pannacacuguitmo1 insaad qu5ca ti langit ti nagan ,jesus nagpunipunan ti imbag qu5 panangngaasi6 ,ala ng>ud nasam-x ,jesus dica palubos ti nang9a unay d>am naibel-l5g gapo cadaguiti basbasolco ti macag>g>i iti l9tegmo nga manusa caniac4 ,ca/a ti inanama5mi iti panangngaasim uray5mi gaput iti nasam-x naganmo1 tapno it9to panagbiagmi nga sianurut cadaguiti nadiosan bilbil9mo1 lac-am5-m9to ti gracia nga t&a ti pannacaic>imi nga mairanud iti gloriam4 ,am54 ,,maicapat ,n,,ga ,,aldao4 ,o ayat nadiosan1 nabati nga salda ti panagtaguicua daguiti c>>uami iti gloria no sapul5daca nga aoagan iti nasam-x unay nagan ,jesus1 ta uray sias9o nga managbasol agcalicagum sumbrec sadi langit no umapon sipupudno itoy +uet pateg amang1 calac-amanna la5g ti pannacaisalacanna6 ,o +uet dayag nga ayat6 ,o nadiosan ,jesus6 ,o managayat agtaguicua cadaguiti c>>ua quitaem cad daguiti basbasolmi quet pucaoem ida iti di mabubus imbagmo4 ,quitaem cad cadaguiti sacsaquitmi qu5 samuy5gmi tapno calac-amanmi ti ipipia mi4 ,quita5nacam1 quet sumneccad la5g ti ca-asim4 ,tapno agbiagcami nga sisis+pet pacalac-amanmi iti nagasat ipapatay4 ,ita ng>ud1 ,apo nopay no managdangques daguiti c>>uami1 agtaleccam la5g iti d9acamto ipusay cadacam ti pangngac-lonmo iso nga aoganmi iti iso am9 bileg ti pusomi4 ,gaput iti nasam-x naganmo isalacannacam iti infi]no1 qu5 cadaguiti sebbangna nga napnot iti d>ioangoang tapno it9to pannacaical-laisami qu5ca iti s+alut ti nasantoan ayatmo calac-amanmi ti mairanud qu5ca nga agnanayon sadi langit1 ,am54 ,,maicalima ,n,,ga ,,aldao1 ,o nagan ,jesus nagan nacascasdaao1 iti bilegmo ti pam>suaan ti ,dios cadaguiti iso am9 adda1 pamaglis9a muet cadaguiti demonios1 qu5 pangngagasna cadaguiti sacsaquit ti c>>ua qu5 bagui6 ,sica ng>ud ti in>amat idi cua ni ,arcngel ,san ,miguel p9amacsiatna cadaguiti demonios1 ta idi apaman matimuddaca d9agusda li naglusulos +anat sadi infi]nos6 ,o nagpalungduan iti sam-x ,jesus1 ca/a unay pigsa ti pannacabal91 int$mo iti ,santsimo nga naganmo6 ipalubusmo cad ti panaglisi caniac ti demonio1 no pamanto1 nga aoagac ti mannacabal9 naganmo1 quet bay-annac sioaoaya1 qu5 mabucaan cadaguiti cao> ti panangadip5 ti basol tapno umayac sicac>ayo nga umamang qu5ca nga napaypayso nga imbagco nga rebb5gco nga ayat51 tapno paglicudanmi ti lubong mangululbud cadacami1 quet agbiag cam iti nalagda nga inanama nga gapot ti dungngom1 qu5 ayatmo1 iti panacaquitam9to qu5ca qu5 pannacairanudmi nga agnanayon4 ,am54 ,,maicanem ,n,,ga ,,aldao4 ,o +uet sam-x ,jesus1 amangan cadaquel ti utang daguiti cri/ianos ita nac>ayrayo nga silao ti ,santo nga ,naganmo6 yata manangnga-asica cadaguiti tao quet na9getca unay cadaguiti demonios1 iso ti gapona nga caasiam la5g daguiti managbasol um>>ao qu5ca idi agdamada nga maioaoa iti dalan agturong sadi infi]nos caasiannacam itay managbasol sitatabuno2 nga umao-aoag iti mannacabal9 unay naganmo4 ,o nasam-x unay nagan ni ,jesus1 sica ti pagtalcanmi ta sica muet la5g ti calasagmi nga man>apa cadaguiti unget ti ,dios1 qu5 agas mangep-ep cadaguiti samuy5gmi8 sica muet ng>ud itay ti napateg lana nga segd5 daguiti c>>uami4 ,tapno rumayray cas puy iti ayat nadiosan1 tapno iti ca/a paglicudanm9to ti lubong1 quet agaoaanmi ti mangidaton qu5ca cadaguiti puspusomi2 tapno sicsica la5g ti pags]vianmi qu5 daydayao5mi nga agnanayon4 ,am54 ,,maicapito ,n,,ga ,,aldao4 ,o sididios ,pa/or1 man>ipato cadaguiti c>>ua nga cas ovejas naioaoa quet ornosem ida iti nasungdo nga indeg ti nasam-x nagan ,jesus6 ,o ,jesus nagan nagpunipunan ti qu9asanto nga mam5nec iti sam-x cadaguiti puspusomi6 ,o ,jesus1 nagan nac>ayrayo1 nga nacagutugut iti isusurot qu5ca daguiti ,ap/oles em agsagaba iti baba9 qu5 tuoc iti saclang daguiti tao gapo la5g iti ayat itoy nacascasdaao nagan6 ,o ,jesus tibqu] ti ,santa ,iglesia1 liolioa daguiti nalad9git1 tulong daguiti nacaca-asi1 quet amang daguiti managbasol6 ,o ,jesus1 ,ama nga biig ayat1 ,ama nga biig dungng1 ,ama nga biig caasi6 ,ala com1 ,apo ipaaymo caniac ti maysa nga panagayat nasnecan iti nasam-x unay naganmo nga ,jesus tapno iti pateg daytoy panagdevocion1 aclun5nac la5g cas ,pa/orco nga nadiosan1 itipon cadaguiti p9ilim1 quet maisalacan toy c>>uac iti rungsot ti infi]no4 ,iccannacam1 ,apo1 iti napaypayso nga pannacaammomi cadaguiti sicap ti cabusor1 tapno mabal9mi nga abaqu5 ida nga sibibileg iti graciam iso nga catulunganm9to nga lumac-am iti gloria4 ,am54 ,,maicaoalo ,n,,ga ,,aldao ,o nagan ,jesus1 ,torre nga nagannong iti lagda6 ,lagda nga dacquel1 ,apo ti nasam-x unay naganmo1 ta pagtalao5na ti demonio cadaguiti c>>ua nga sicucupicup iti pigsa daytoy nacaay-ayat unay nagan4 ,o naayat unay ,jesus1 igam nalagda nga pangabac qu5 ,lucif]2 ta agbalbal-ligui la5g daguiti c>>ua cadaguiti demonios iti tulong daguiti nagcalima nga letra ti naganmo nga ,jesus3 ,sica ng>ud1 ,apo nga addaca la5g iti saclang ti n>niag pangocoman ti ,dios mangibabaet cadacam di agresat1 quet at-atipaem iti naamaan pangngaasim daguiti umis nga dusa nga caanatup daguiti basbasolmi ital-liaomo cadacam tagabom adip5mo qu5 naayat unay anacmo daguiti matam manangngaasi4 ,itay51 naayat unay ,jesus1 umamangcam ita nasam-x unay naganmo1 nga cas ,torre nga pagsadiri iti demonio4 ,pabilguem cadla5g daguiti puspusomi tapno iti tulong ti nagan ,jesus aoaganmi1 map>ucmami daguiti pannulisug ti sayro quet mapudnomi nga yaoat ti c>>uami cadaguita imam1 qu5 maquipaguian qu5ca iti agnanayon nam-ay4 ,am54 ,,maicasiam ,,aldao4 ,o nasam-x unay ,jesus1 ,ama nga nagpalungduan iti ayat immaycat ditoy lubong1 tapno iti panagpatuladmo isurom cadaguiti c>>ua ti dalan agturong sadi ,langit1 quet idi matayca nga sididep-pat idi cruzmo1 qu9ayatmo nga s9anagancat ,jesus1 tapno ipacaammom cadacam iti muet la5g nasam-x naganmo ti silao nalangitan mamabileg cadaguiti c>>uami iti horas ti ipapataymi nga mangioacsi cadaguiti nacaam-ames panagbut5g iti nacadidigra nga pangngocommo6 ,italiaomo cad1 ,apo cadacam daguita matam biig dungng qu5 caasi tapno ioasnacda cadaguiti puspusomi1 ti maysa nga nasantoan1 qu5 nas9-ao panagayat qu5ca4 ,o ,jesus nangisalacan cadacam6 ,o ,jesus casaya-atan em am9 daguiti tao1 nga agsipud iti ayatmo1 dica quet nangda iti uray sanga cat$t$ la5g d>am cadaguiti ur-uratmo1 ta inibusmo la am9 ap9anubbot iti pannaca-adip5mi4 ,o ,jesus nagp>ang idi ,colloong cadaguiti ,pa/ores1 qu5 ,h>-ari1 nagp>ang idi ,templo1 cada ,pr(eta ,simeon qu5 cadaguiti ,doctores1 nagpaquita idi ,calv>io cadaguiti ,angeles qu5 tao6 ,o ,jesus cacaisuna nga gasatmi6 ,matmatannacam sicacaasi1 tapno mapnocam iti imbag1 quet tono mataycami1 lac-am5-m9to ti iliolioa bileg qu5 sam-x4 ,ipalubos mo cadacam ti pannacabal9m9to nga mamalicas iti nacaay-ayat naganmo nga ,jesus iti daydiay camaudianan horas1 quet pabilguem daguiti c>>uami tapno ul-ulit5mi nga pat9ayon ti ,santsimo nga naganmo4 ,biagu5 daguiti puspusomi iti santa nga graciam +anat iti dumt5gcam agu9ana iti nasam-x sidongmo iti gloria nga agnanayon4 ,am54 ,,gozos ayat nap>igatan1 qu5 imbag capapatgan4 silao nailangitan sicat ,amami qu5 camang4 ,p9>suam piman ti tao tapno punoem iti imbagmo basbasolnat nacaaoisam manub-b manalacan4 silao nailangitan etc4 ,batumblanica nabiag captan ti siririgat nasalucagca nga agayoan qu5 mangagas n>idam4 silao nailangitan etc4 ,ayatmot dica lansadan1 ta langit quet ti b9ay-am iti ,cruz ti inca natayan iti tuoc agsasamosam4 silao nailangitan etc4 ,iti puso napacurang daoat5mi nga itdannacam iti bunga nga nasantoan1 ti tuocmo capapatgan4 silao nailangitan etc4 ,jesus +uet sungdo nga agu9gungot iti tao sicat ,jesus salacan daguiti c>>ua p>suam4 silao nailangitan etc4 ,italiaomo1 ,apo cadacam1 daguita naasi matam ,amami caimbagan uray5mit pangigagam4 silao nailangitan sica ,amami qu5 camang4 ,,c>>ag ,,pangleppas ,o naimbag ,dios1 qu9ayatmo nga iti ,anacmo ti manalacan cadaguiti tao1 iso nga n9aganmot ,jesus1 daoat5mi qu5ca nga sipapacurang igapom iti asim1 tapno ayat5mi ni ,jesus ipasnecmi iti pusomi1 daydayao5mi muet ti ,santo nga naganna1 quet di la5g com matda ti pangi-banannagm9to qu5cuana nga agnanayon4 ,am54 ,,f9