,omhoog 9 het lu*truim6 ,praatje ov] het lu*tva>tvraag/uk ,door ,fr$]ike ,j4 van ,uildriks4 ,er gaat e5 roes van opw9d+ door de w]eld1 opw9d+ ov] de lu*ts*eepva>t en de wijde v]gezi*t51 die da>door word5 geop5d4 ,ov]al hoort m5 van lu*ts*eepva>tcongress51 van prijz51 die voor w$/rijd5 met ballons en vliegma*9es word5 uitgelo(d1 van aronautis*e obs]vatoria1 van lu*ts*ipp]sbataljons en van all]lei v]bet]+51 aan te br5g5 9 lu*ts*ep5 en vliegma*9es1 om tot bet]e be/uurba>heid te kom54 ,de roes heeft de ,oude en de ,nieuwe ,w]eld aangegrep51 en 9 z5uwa*tige haa/ w]kt m5 9 de v]s*ill5de l&5 aan de oploss+ van het re$s zoo lang met alle pog+5 spott5de probleem4 ,er wordt 9 de laat/e j>5 t]re9 gewonn51 dat /aat va/1 en tot het aanvankelijke succes heeft meegew]kt e5 &]e nieuwe uitv9d+1 die ov] ha> zegepraal mag jui*51 namelijk de automobiel4 ,het /rev51 om e5 wag5 met eig5 beweegkra*t ov] de gewone weg5 te do5 loop51 heeft d5 teg5woordig5 b5z9e-motor 9 het lev5 g]oep51 en da>mee w]d tev5s de te*niek van het be/uurb>e lu*ts*ip e5 groote s*r$e vooruitgebra*t4 ,van alle /(f51 die wij voor de voortbr5g+ van me*anis*e kra*t gebruik51 is b5z9e e5 d] int5sief/e1 dat is1 zij behoort tot die1 welke 9 v]h\d+ tot ha> gewi*t1 de mee/e kra*t kunn5 voortbr5g54 ,e5 kilogram b5z9e1 dat jui/ &]halve lit] is1 kan 9 d5 b5z9emotor drie pa>dekra*tur5 lev]51 dus drie pa>dekra*t5 g$ur5de n uur ( n pa>dekra*t g$ur5de drie ur5 ( 9 welke v]b9d+ m5 wil1 als tijd en kra*t ma> drie ,p4,k4 ur5 vorm54 ,9 de automobiel9du/rie heeft m5 nu van die eig5s*ap gebruik gemaakt en motors v]va>digd1 die bij g]+ gewi*t en g]+5 omvang groote arbeidskra*t ontwikkel54 ,en heeft niet jui/ de lu*ts*ipp] diezelfde eis*5 9 nog /]k]e mate aan zijn ma*9]ie te /all58 ,ge5 wond]1 dat m5 zi* opnieuw zette aan de oploss+ van het probleem d] be/uurb>e lu*ts*ep51 to5 de ontwikkel+ d] automobiel51 die zoo wond]ba> vlug 9 ha> w]k is gegaan tuss*5 #ahie en #aije1 d5 b5z9emotor gemaakt _h tot e5 /]ke en veilige ma*9e1 die niet zwa> en niet groot 04 ,want om bij de be/uurb>e ballons1 de s*roef1 die de voort/uw5de beweg+ geeft1 snel te do5 draai51 moet er groote kra*t word5 uitgeoef5d1 en de ma*9es1 die aan de s*roef de v]eis*te snelheid gav51 w>5 altijd te zwa>1 ( de beweegkra*t 0 te zwak1 om d5 groot5 we]/& te ov]w9n51 di5 de ballon 9 de lu*t bij e5ig5 w9d ond]vond4 ,zoo is de b5z9emotor ?ans de spil1 wa>om onze gee/drift voor de lu*tva>t draait1 gelijk 9 vroeg]e j>5 op &]e v9d+5 het en?\siasme /eunde4 ,nu bijna #abe ja> gel$5 beleefde de w]eld ook e5 tijd van opw9d+1 to51 kort na de ontdekk+ van d5 e]/5 lu*tballon1 de uitv9d+ van het wat]/(gas de groote beziel5de kra*t 04 ,het ja> #aghc /aat met guld5 lett]5 9 de re$s zooveel boekdeel5 besla&e annal5 d] lu*ts*eepva>t geboekt4 ,9 ,decemb] van dat ja> w]d voor het e]/ door d5 frans*5 natuurkundige ,*>les wat]/( gebruikt bij de vull+ van e5 ballon1 e5 groote /ap vooruit1 en nu nog is dat li*t/e van alle gassoort5 het gebruikelijke1 t]wijl de toe/ell5 om het te b]eid5 al me] en me] zijn v]bet]d4 ,ruim drie ma&5 te vor5 _h de w]eld we]klonk5 van de toekom/droom51 op de uitv9d+ d] gebro$]s ,montgolfi] geb\wd1 voor zoo v] ze to5 door n klank kon word5 opges*rikt1 to5 er nog ge5 telegraf51 spoorweg51 telefon5 en driemaal daags v]s*ijn5de dagblad5 w>54 ,die ,montgolfi]s1 papi]fabrikant5 te ,annonay 9 ,zuid-,frankrijk1 hadd5 de lu*tballons1 met w>me lu*t gevuld1 uitgevond54 ,de /ijgkra*t van v]w>mde lu*t wild5 zij gebruik51 om voorw]p51 miss*i5 ook p]son5 9 de lu*t omhoog te vo]51 door die lu*t 9 e5 papi]5 omhulsel te vang5 en aan zoo'n ballon e5 s*uitje ( m& te beve/ig54 ,ond] d5 van ond]5 wijd op5 ballon w]d e5 vuurtje ge/ookt1 om de lu*t er9 w>m te h\d54 ,9 de hoog/e kr+5 d] sam5lev+ /elde m5 dadelijk veel belang 9 de zaak1 en op #ai ,septemb] #aghc g+ 9 ,v]sailles1 9 teg5woordigheid van kon+ ,lodewijk ,,xvi1 e5 groote door de ,montgolfi]s v]va>digde ballon op1 voor de oog5 van e5 v]baasde m5igte4 ,de passagi]s1 die de reis meemaakt51 w>5 e5 s*aap1 e5 haan en e5 e5d2 m5s*elijke wez5s w>5 er nog niet voor te v9d54 ,ma> die to*t 9 het lu*truim met het fl9ke /roovuur 9 d5 bak ond] aan d5 ballon liep voorbeeldig af voor de drie di]51 do* m9d] go$ voor d5 ballon1 die wel hoog en snel /eeg1 ma> door e5 w9dvlaag s*eurde en na ti5 m9ut5 9 e5 bos*je op e5 uur af/&s van ,v]sailles ne]kwam4 ,er moe/ blijkba> e5 /evig] omhulsel zijn1 en de groote ballon van blauw gegomd l9n5 van #ae ,met] middellijn en met g\d5 v]si]sel5 getooid1 di5 de ,montgolfi]s da>na maakt51 wa*tte op m5s*elijke passagi]s1 die zi* z\d5 aanmeld54 ,e5 jong le]a> 9 de natuurkunde1 ,pilatre de ,rozi]1 die al e5ige mal5 met e5 aan e5 lang t\w va/ligg5de ,montgolfire tot #hj en #ajj met] ge/eg5 01 z\ het e]/ zi* met d5 vrij5 ballon 9 de lu*t wag54 ,de kon+ e*t] v]bood de ond]nem+ als te geva>lijk1 en e]/ door de bemiddel+ van d5 m>kies d',arl&e1 die mee w5s*te op te /ijg51 kreeg ,pilatre de ,rozi] de kon9klijke toe/emm+4 ,op #ba ,novemb] #aghc /eg5 ze op1 /ookt5 hun vuurtje ond] het geva>te1 liet5 dat fell] ( m9d] fel br&5 en drev5 ov] de ,se9e en ov] geheel ,p>ijs4 ,vijf en tw9tig m9ut5 blev5 ze 9 het lu*truim en daald5 veilig en wel di*tbij ,p>ijs ne]1 na ongeve] #ajjj met] 9 de hoogte te hebb5 afgelegd4 ,de groote v]wa*t+5 geb\wd op het welslag51 w]d5 e5 ma& lat] enorm v]/]kt1 to5 door ,*>les het wat]/(gas voor de vull+ van e5 ballon w]d gebruikt en dus het geva>lijke /ok5 ond] het lu*ts*ip niet me] noodig 04 ,wel w>5 de ko/5 van e5 pa> hond]d kubieke met] wat]/( ze] hoog1 ma> door vrijwillige bijdrag5 kwam5 die bije51 en de lu*treis van ,*>les met zijn vri5d ,rob]t op #a ,dec4 #aghc /elde niem&s v]wa*t+ te leur4 ,op e5 af/& van #de kilomet] van ,p>ijs kwam m5 ne] en 0 tot #fjj met] ge/eg54 ,de opgewond5heid ov] het aanvankelijk succes de$ droom5 van ballons1 die m5 elke v]langde ri*t+ z\ kunn5 gev51 ma> voorloopig zag m5 da> nog ge5 kans op2 wel a*tte m5 het mogelijk1 9 vooraf aangegev5 ri*t+ e5 bepaald5 af/& af te legg51 als van e5 gun/ige ri*t+ van d5 w9d w]d gepr(ite]d4 ,de ,frans*man ,blan*>d en de ,engels*man ,dr4 ,jeffries w>5 de e]/51 die na vele proefnem+51 zo[el 9 ,frankrijk als 9 ,engel&1 het waagd5 de lu*treis ov] het ,kanaal te mak51 van ,dov] na> ,calais4 ,die to*t gelukte op #g ,janu>i #aghe2 het d5kbeeld de wet5s*ap te di551 door de k5nis van temp]atuur1 lu*t/room5 en vo*tigheid d] hoog]e lu*tlag5 te v]me]d]51 w]d to5 ook al duidelijk ond] woord5 gebra*t en ,dr4 ,jeffries _h er e5 deel van zijn groot v]mog5 aan opge(f]d1 e5 voorbeeld1 dat ook teg5woordig nog door en?\sia/e aronaut5 wordt nagevolgd4 ,de ov]to*t _h 9 &]half uur plaats1 tuss*5 n uur en ruim half drie op d5 middag1 nadat al vroeg 9 d5 morg5 de toe/ell5 voor het b]eid5 van het wat]/(gas w>5 9 w]k+ ge/eld4 ,op de plek1 wa> de mo$ige reizig]s ne]kwam51 heeft het geme5tebe/uur van ,calais e5 g$5kzuil te hunn] e]e opg]i*t4 ,9 omgeke]de ri*tig ov] te /ek5 is niet vr #ahhc1 dus zoo go$ als hond]d ja> lat]1 aan ,lho/e gelukt4 ,de 9 het ,kanaal he]s*5de w9d5 zijn ma> zeld5 ges*ikt geblek51 om e5 ballon e5 tijdlang regelmatig 9 noord-we/elijke ri*t+ te vo]54 ,helaas1 dat bij e5 d] e]/e pog+51 om van ,frankrijk na> ,engel& p] ballon ov] te /ek51 de g5oemde ,pilatre de ,rozi]1 de e]/e die zi* 9 e5 geheel vrij5 ballon _h gewaagd1 om het lev5 kwam4 ,met zijn jeugdig5 help] ,roma9 te ,b\logne opge/eg51 w]d5 ze al spo$ig door teg5w9d van uit zee na> de frans*e ku/ t]ugg$rev51 en ongeve] e5 kw>ti] gaans buit5 ,b\logne vond m5 de met geweldige va>t na> omlaagge/orte ballons1 slap en l$ig4 ,roma9 leefde nog enkele m9ut5 zond] te hebb5 gesprok52 ,pilatre de ,rozi] 0 re$s dood1 de e]/e sla*t(f]s d] lu*ts*eepva>t1 die nog door zoovel5 z\d5 word5 gevolgd4 ,hun toe/el1 dat uit twee ballons bov5 elka> be/ond1 wa>van de bov5/e met wat]/( en de ond]/e met v]w>mde lu*t 0 gevuld1 zoodat erond] ge/ookt moe/ word51 z\ e5 compromis zijn tuss*5 de ballons met w>me lu*t en die met wat]/(1 ma> het heeft jamm]lijk gefaald4 ,de wat]/( h&haafde zi* voor de vull+ van ballons tot op onz5 tijd2 ma> to* heeft de uitv9d+ van het /e5koolgas ha> concurr5tie aang$aan4 ,het /e5koolgas is zwa>d] dan wat]/(1 /aat da>9 dus bij de laat/e a*t]1 als hulpmiddel voor de lu*ts*eepva>t1 ma> to5 er e5maal 9 vele plaats5 gasfabriek5 w>51 gav5 die e5 gemakkelijke geleg5heid1 groote ballons te vull5 en hond]d5 op/ijg+51 vooral die1 welke het k>akt] van publieke v]makelijkheid hadd51 w]d5 door het vanwege de gasfabriek gelev]de gas mogelijk gemaakt4 ,eig5a>dig g5oeg is de eig5lijke uitv9d] van dat gas uit /e5kool1 de ,holl&] ,jan ,piet] ,m9ckel]s van ,maa/ri*t1 9 #aghe tot zijn ontdekk+ gekom5 jui/ door zijn pog+1 om e5 gas te krijg5 t] vull+ van e5 ballon4 ,hij 0 e5 ,r4,k4 prie/] en le]a> 9 de natuurkunde aan e5 s*ool 9 ,leuv54 ,9 e5 gewe]loop1 di5 hij voor retort gebruikte1 v]hitte hij /ukjes /e5kool4 ,9 het groot heeft hij zijn uitv9d+ niet toegepa/1 en nooit heeft hij beproefd1 e5 gasfabriek op te ri*t51 hoewel hij 9 het kle9 wel het s*oollokaal1 wa> hij les gaf1 door middel van /e5koolgas liet v]li*t54 ,bek5d is1 dat de ges*i$5is d5 ,engels*man ,william ,murdo* als d5 ontdekk] van het li*tgas huldigt en ze heeft da>9 gelijk1 want to5 ,murdo* 9 #agib zijn ontdekk+ de$1 g+ hij er al gauw toe ov]1 ook 9 het groot te w]k51 en ri*tte de e]/e gasfabriek 9 ,lond5 op1 om /rat5 en huiz5 met gas te v]li*t54 ,die kwam g]e$ 9 #ahad2 9 ,am/]dam dagteek5t de e]/e gasfabriek van #ahbe4 ,ma> hoe groot ook door zijn enorm volume en de li*!id van het gas1 wa>mee hij is gevuld1 de /ijgkra*t van e5 ballon is1 m5 is er geheel mee ov]gelev]d aan het spel d] w9d51 als er ge5 toe/el is aangebra*t1 om het groote geva>te 9 de lu*t te be/ur54 ,wel hebb5 al de e]/e lu*treizig]s getra*t1 van de v]s*ill5de lu*t/room+5 z p>tij te trekk51 dat ze ongeve] kwam51 wa> ze wild5 wez51 want re$s ,*>les en ,rob]t gebruikt5 e5 klep met t\w1 om gas te lat5 ontsnapp5 en dus te dal52 ook hadd5 ze balla/ bij zi*1 be/a&e uit zakk5 z&1 om uit te gooi5 en dus door v]li*t+ van hun lu*ts*ip hoog] te kunn5 /ijg51 ma> dat (f]5 van balla/ en gas1 die i$] lu*treizig] ma> 9 bep]kte mate kan meevo]51 kan nooit lang dur51 en al heel gauw zo*t m5 na> middel51 om ballons te be/ur5 van uit de door h5 g$rag5 s*uit ( m&4 ,e5 ro] en groote zeil5 heeft m5 aan het lu*ts*ip v]bond52 m5 heeft het van riem5 en s*eprad]5 voorzi5 en groote vleugels er bij aangebra*t1 ma> niets baatte2 de w9d bleef de baas1 tot m5 e9delijk e5ig succes behaalde met het aanbr5g5 van e5 s*roef als voort/uw5de kra*t4 ,9 /oomboot5 k5de m5 al s9ds het midd5 d] #ai;de eeuw het gebruik van de s*roef van ijz]1 die1 door e5 /oomma*9e snel g$raaid1 het wat] a*t]uitduwde en de boot de$ vooruitgaan4 ,op die wijze moe/ m5 e5 lu*ts*ip kunn5 voortbeweg51 als m5 de s*roef de$ gelijk5 op het /el wiek5 van e5 w9dmol54 ,het kwam er dan ma> op aan1 de s*roef e5 groote snelheid te gev51 want dan alle5 kan ze e5 kra*tige w]k+ uitoef554 ,en om die groote snelheid te b]eik51 moe/ veel kra*t word5 aangew5d4 ,ma> hoe z\ m5 e5 zw>e /oomma*9e met /oomketel en vuurha>d met e5 lu*tballon meevo]58 ,dat s*e5 onmogelijk2 ma> to* is ind]daad met e5 /oomma*9e het e]/e voortbeweg5 van e5 be/uurb>5 lu*tballon1 ( die het t5 m9/e b$oelde te zijn1 beproefd4 ,het 0 9 #aheb1 to5 de +5ieur ,h5ri ,giff>d te ,p>ijs met e5 kle9e li*te /oomma*9e op/eeg4 ,hij _h aan zijn groot5 ballon van #b1ejj kubiek5 met] inh\d1 met /e5koolgas gevuld1 om d5 we]/& van de lu*t te v]m9d]51 e5 langw]pig51 puntig toeloop5d5 vorm gegev54 ,ma> teg5 d5 w9d 9 g+ het niet1 en wat ,giff>d b]eikte1 0 e5 snelheid van twee ( drie met] 9 de seconde 9 w9d/ille lu*t4 ,ook zijn v]d]e proev5 9 #ahee en #ahef bra*t5 hem niet v]d]4 ,aan de s*roef de v]eis*te snelheid te gev51 dat 0 de quae/ie1 en mann5kra*t is da>voor ook al aangew5d1 to5 o4 a4 9 #ahgb ,dupuy de ,lme1 de b]oemde b\w] van de e]/e gepants]de s*ep51 a*t /]ke w]kli$5 met zi* meevo]de 9 het s*uitje ond] d5 ballon en h5 afwissel5d bij vi]5 tegelijk de z van de s*roef liet draai54 ,op ze] veel punt5 0 het lu*ts*ip van ,dupuy de ,lme e5 vooruitgang4 ,zoo _h het al 9 d5 groot5 ballon e5 kle9]5 met lu*t gevuld1 die me] ( m9d] /ijf opgepompt kon word51 en als het gas om de e5 ( &]e r$5 v]m9d]de ( inkromp1 d5 ballon we] kon uitzett5 en d5 oorspronkelijk5 vorm hem kon t]uggev51 zond] dat de lu*tsoort5 zi* v]m5gd54 ,lebaudy pa/ dat /elsel ook toe bij zijn teg5woordige proev54 ,m5 kan de lu*t we] uit d5 kle95 ballon lat5 ontsnapp51 als het gas 9 d5 groot5 uitzet1 zooals gebeurt bij i$]e v]hoog+ van temp]atuur ( bij het /ijg5 9 ijl]e lu*tlag54 ,ma> hoeveel go$s er ook aan ,dupuy de ,lme's lu*ts*ip 01 het probleem d] be/uurba>heid lo/5 ook zijn a*t /]ke mann5 niet op1 en al _h m5 de a*t door ze/i5 ( me] will5 v]vang51 wat z\ het geholp5 hebb58 ,i$] bra*t imm]s ook zijn gewi*t mee1 dat de ballon moe/ drag51 zoodat die da>voor we] veel groot] _h moet5 word51 dus veel me] teg5/& 9 de lu*t z\ moet5 ond]v9d51 ergo sle*ts door groot] kra*t z\ kunn5 word5 voortge/uwd door de lu*t4 ,do* ge5 nood1 m5 g+ door met pog+51 gaf d5 mo$ niet op4 ,_h de /oomma*9e mee ha> hulp bij al dat tra*t5 gegev51 to5 e5maal de electris*e batt]ij5 veel v]bet]d w>51 moe/5 ook die e5 h&je help54 ,9 #ahhc begonn5 de gebro$]s ,tiss&i] d5 electris*5 motor te gebruik54 ,zij bezigd5 da>voor e5 *roomzuurbatt]ij1 die 9 v]h\d+ tot de vroeg] aangew5de galvanis*e batt]ij5 e5 /]k]5 /room lev]de bij1 wat 9 dez5 van groot belang 01 e5 g]+] gewi*t4 ,vi] met] snelheid 9 de seconde w]d b]eikt1 en 9 het volg5d ja> #ahhd v]bet]d5 de beide frans*e leg]kapite9s1 ,r5>d en ,krebs1 dat record tot zes en e5 halv5 met] met e5 li*t]5 motor1 door op dezelfde wijze v]kreg5 electriciteit bewog54 ,hun succes 0 groot en luide sprak tot de fantazie het feit1 dat de beide he]5 met hun ,la ,france bov5 ,p>ijs geslot5 kr+5 bes*rev5 en bij voorbeeld bij zev5 op/ijg+5 vijfmaal tot het punt van uitgang t]ugke]d54 ,als volg5de nieuwigheid1 met het clatante succes1 wa>van wij ?ans getuig5 zijn1 v]s*e5 de ontpl(f+smotor t5 tooneele1 de b5z9emotor1 die e]/ het automobilisme tot zoo groote hoogte _h gebra*t en da>na1 9 w]kelijk5 zo[el als 9 figuurlijk5 z91 ook aldus op de lu*tva>t w]kte4 ,b9n5 we9ig j>5 w]d die motor voor e5 zelfde kra*tsuitoef5+ ti5 tot tw9tigmaal li*t] gemaakt dan de be/e electris*e motor54 ,da> v]s*ijnt ,santos ,dumont op het veld d] lu*ts*eepva>t4 ,wat e5 modell5 heeft hij gebruikt6 ,en al is zijn w]k met be/uurb>e ballons nu al we] ov]tr(f51 wat heeft hij bijvoorbeeld met zijn nomm]s #f en #i held5/ukk5 v]ri*t6 ,zij d$5 d5 naam van d5 en]giek5 ,braziliaan ov] heel de w]eld kl9k54 ,met zijn va>t om d5 ,eiffeltor5 won hij d5 ,deuts*prijs2 all]lei gelukkige ne]dal+5 precies op de plek1 die hij _h aangewez51 d$5 van hem sprek52 ma> de s*ommel+5 van zijn toe/ell5 blev5 e5 bezwa>1 en met zijn be/e ma*9es b]eikte hij niet me] dan de snelh$5 van respectievelijk a*t en vijf met]1 met numm] #f en numm] #i4 ,svro1 ook e5 ,braziliaan1 de$1 na die proev5 van ,santos ,dumont 9 #aija1 e5 pog+ met e5 wat m9d] langw]pig5 ballon2 hij /eeg 9 #aijb te ,p>ijs op4 ma> hij _h d5 motor te di*t bij d5 ballon aangebra*t en na e5 kw>ti] 9 de lu*t te zijn gewee/1 ontvlamde het gas en de ongelukkige aronaut kwam met zijn toe/el ne] 9 de ,av5ue du ,ma9e4 ,hij _h er het lev5 bij gelat54 ,sle*ts enkele ma&5 lat] viel e5 &] sla*t(f] van de lu*ts*eepva>t1 de ,saks ,von ,bradsky1 die met e5 cyl9dris*5 ballon1 voorzi5 van e5 soort van vals*]m1 te ,p>ijs op/eeg4 ,kort na het v]lat5 van d5 va/5 grond begon het toe/el te sl+]52 de t\w51 wa>aan de m& beve/igd 01 brak51 en de beide inzitt5d5 w]d5 9 d5 val g$ood4 ,het bleek me] en me]1 dat het er bij die langw]pige ballons vooral op aankwam1 de s*ommel+5 teg5 te gaan1 die optrad51 zoodra de lu*ts*ep5 e5 zek]e snelheid b]eikt54 ,de frans*e +5ieur1 ,julliot1 v]va>dig] van ,lebaudy's toe/ell51 s*ijnt dat probleem di*t] bij zijn oploss+ te hebb5 gebra*t4 ,hij maakt de ballons van eig5a>dig5 vorm met horizontale vlakk51 die uit/aan en het geva>te re*t h\d5 9 de va>t1 zooals de ve]5 a*t] aan e5 pijl er de go$e ri*t+ 9 h\d54 ,de s*roef is bij deze ma*9es kle91 ma> heeft e5 v]baz5de snelheid4 ,lebaudy's numm]s #a en #b date]5 van #aijb en #aijd1 br5g5 het tot #aa met] 9 de seconde en kunn5 e5 voorraad b5z9e me5em51 om het1 met drie p]son5 9 het s*uitje1 vijf ur5 9 de lu*t uit te h\d54 ,de ,lebaudy's1 eig5dom1 zooals m5 weet1 van e5 bro] van d5 bek5d5 keiz] van de ,sah>a1 hebb5 nu al #gi op/ijg+5 g$aan1 en nog ge5 av]ij gehad1 t]wijl ze altijd ne]gekom5 zijn t] vooraf bepaald] plaatse4 ,9 #aije is dan ook de ,lebaudy numm] #b door de rege]+ aangeko*t2 de militaire autoriteit5 plaat/5 ha> als s*ildwa*t aan de gr5s bij ,t\l1 ma> to5 het m>okkaans* geva> gewek5 01 w]d de ballon na> het p>k d] aronaut5 te ,meudon bij ,p>ijs t]uggebra*t en hij wordt nu als s*ools*ip voor de lu*tva>t gebruikt4 ,op la/ van d5 /aat is e5 lu*ts*ip van hetzelfde model geb\wd1 de ,patrie1 die nog snell] is1 namelijk #ac met] 9 de seconde ( #de kilomet] 9 het uur aflegt1 en met ti5 passagi]s ti5 ur5 9 de lu*t z\ kunn5 blijv5 met beh\d d] snelheid4 ,met deze ,patrie g+5 op #bb ,juli j4l4 de m9i/]s ,clm5ceau en g5]aal ,picqu>t omhoog en d$5 e5 to*tje bov5 ,p>ijs4 ,voor de beweg+ d] s*roef heeft de ,patrie e5 motor van #af cyl9d]s1 die bij e5 gewi*t van #ajj ,k4,g4 ook #ajj pa>dekra*tur5 kan ontwikkel54 ,wa>s*ijnlijk zal ,frankrijk v]s*eid5 lu*ts*ep5 na> het model d] ,patrie do5 v]va>dig51 om miss*i5 de e]/e mog5dheid te word5 die ov] e5 vloot van lu*ts*ep5 bes*ikt4 ,de d]de nog groot]e lu*tkruis] 9 ,frankrijk draagt d5 naam van de ,rpublique en ook het ja>tal #aijg4 ,intuss*5 is jui/1 t]wijl wij dit s*rijv5 7#g ,dec47 het lot van de ,patrie 9 het dui/] gehuld4 ,de ballon zweeft erg5s 9 de w]eld1 m5 weet niet wa>1 ( is re$s 9 de golv5 d] zee ond]gegaan4 ,de ,patrie _h jui/ 9 de laat/e dag5 e5 groot bewijs van bekwaamheid afgelegd4 ,op ,zat]dag #bc ,novemb] #aijg _h deze ballon te #h uur #de m94 's o*t5ds het p>c a]o/atique te ,*alais-,m5don v]lat51 met het doel na> ,v]dun te /ev551 en zie te #c uur #cj m94 kwam hij da> aan1 zond] e5ig opon?\d en ongeval1 e5 reis van #f uur #dj m94 gemaakt hebb5de6 ,e5 week lang 0 ,frankrijk trots* op dit resultaat4 ,do* de volg5de ,zat]dag1 #cj ,nov41 bra*t e5 groote teleur/ell+4 ,er 0 e5ige av]ij aan het s*uitje gekom51 en nog des avonds moe/ dit g]ep>e]d word54 ,e5 #age-tal soldat5 hield5 de t\w5 va/1 om d5 kolossus aan de a>de gebond5 te h\d54 ,het woei h>d1 e5 vreeselijke rukw9d /uwde d5 ballon voort2 de mann5 moe/5 loslat51 en de ballon zwi]de 9 het dui/] met v]baz5de snelheid de lu*t 94 ,de w9d 0 we/1 dus de vlu*tel+ g+ ov] zee1 en m5 me5t hem d5 volg5d5 dag1 ,zondag #a ,dec4 re$s 9 ,s*otl& gezi5 te hebb54 ,ma> besli/ is zijn lot op het oog5blik nog niet4 ,m5 spreekt er al ov]1 dat de frans*e rege]+ van b>on ,deuts* de be/uurb>e ,ville de ,p>is zal ov]nem52 en deze de plaatsv]vang] van de v]lor5 ,patrie zal word54 ,9 ,frankrijk zijn ook de ballons voor ,wellman1 d5 poolzoek5d5 ,am]ikaan1 v]va>digd4 ,er zal e*t] veel me] aan proefva>t5 moet5 zijn g$aan met di5 ballon1 voor m5 het da> 9 het hooge noord5 met e5ige hoop op succes kan wag54 ,de ongelukkige ,&ree1 die voor e5ige j>5 e5 d]gelijk5 to*t na> de ,noordpool waagde1 ma> nooit t]ugkwam1 is e5 wa>s*uw5d voorbeeld4 ,wellman heeft v]/&ig g$aan1 (s*oon hij 9 d5 zom] van #aijg voor de twe$e maal alles g]e$ _h1 to* ma> niet uit te v>54 ,dan zal e]d] graaf ,h5ri de la ,vaulx van succes kunn5 sprek51 zooals hij al betrekkelijk gelukkig is gewee/1 s$]t hij 9 #aijc zijn na*telijk5 to*t ov] het kanaal volbra*t1 wa>bij hij1 e5 g]+e hoogte h\d5d1 te ,hull l&de4 ,9 de laat/e j>5 doet hij proev5 met zijn ,mdit]ranens1 die nu e5s ge5 langw]pige be/uurb>e ballons zijn1 ma> t]ugke]5 tot d5 oud5 bolvorm4 ,met d5 he] ,h]v wil hij tra*t5 di5 be/uurba> te mak54 ,bij d5 bolvormig5 ballon ontgaat m5 de moeilijkheid1 die bij e5 langw]pig5 voorkomt1 dat de /abiliteit zoo moeilijk te v]zek]5 is en da>mee de veiligheid4 ,ma> aan d5 &]5 kant is de sf]is*e ballon m9d] ges*ikt om e5 groote snelheid te krijg54 ,dus moet het voort/uw5d v]mog5 groot] wez54 ,de s*roef vord]t dan ook e5 &]e inri*t+ dan de gewone4 ,graaf de la ,vaulx heeft aan zijn ballons1 wa>mee hij teg5woordig te ,s>tr\ville proev5 doet1 ze] groote s*roev5 van v]s*eid5 met]s middellijn1 t]wijl elk blad we] uit e5 sam5/el van twee /al5 blad5 be/aat1 v]bond5 door v]b9d+svlakk5 van alum9ium4 ,dan zijn er deviator5 en /abiliator51 wa>van de nam5 de b$oel+ duidelijk mak51 en ov] het geheel is de ma*9]ie ze] +ewikkeld4 ,ma> de graaf wil alles sle*ts als proev5 bes*\wd zi51 en d5kt lat] def9itief met e5 groot]5 ballon te kunn5 gaan wa> hij wil 9 het lu*truim4 ,het groote langw]pige lu*ts*ip1 dat de he] ,deuts* de la ,meur! 9 #aijf heeft uitgevond51 is de ,ville de ,p>is1 bov5 re$s g5oemd1 ze] groot1 met de eig5a>digheid van a*t ev5wijdig loop5de1 met gas gevulde buiz5 a*t] aan d5 ballon4 ,de pog+ 9 #aijf ermee g$aan1 faalde1 t5m9/e le]de niets omtr5t de be/uurba>heid1 da> de ballon vrije lu*treiz5 de$1 omdat de ma*9e niet w]kte4 ,het blijft af te wa*t51 wat deze ballon zal prae/e]54 ,en naa/ de proev51 wa> de w]eld van spreekt1 hoeveel is er buit5di5 niet aan geld en kra*t5 be/e$ aan de oploss+ van het vraag/uk6 ,9 ,itali en ,duits*l& is m5 dan ook al tot bemo$ig5de resultat5 gekom54 ,am]ika1 dat met zijn ,santos ,dumont veel e] inlegde1 heeft zi* ov]ig5s tot kle9]e ballons bepaald2 v]l$5 ja> is de ,l9coln ,bea*y e5s 9 het p>k bij het ,witte ,huis voor de oog5 van d5 ,presid5t ne]gekom54 ,ma> met kle9e op/ijg]s zal nooit veel te b]eik5 zijn1 want met de afmet+5 v]me]d]t de wa>de onteg5zeggelijk4 ,want de /ijgkra*t1 ( het draagv]mog51 van het volume afhang5de1 neemt /]k] toe dan de teg5/& van de lu*t bij v]groot+ van d5 ballon4 ,bij voorbeeld1 indi5 de e5e ballon e5 tweemaal zoo groote middellijn heeft als e5 &]e1 zal hij a*tmaal zooveel inh\d en dus ook a*tmaal zooveel /ijgkra*t hebb5 dan de kle9]e1 t]wijl de teg5/&1 di5 hij 9 de lu*t heeft te ov]w9n51 ev5r$ig is met het opp]vlak van d5 ballon en dit bij d5 groot]5 sle*ts vi]maal zoo groot is als bij d5 kle9]54 ,bij groot]e ballons zal m5 dus zwa>d]e ma*9es kunn5 me5em51 die me] kra*t kunn5 uitoef551 en1 ev5r$ig gesprok51 zal m5 m9d] teg5/& hebb5 te ov]w9n54 ,v&a> dat graaf ,zeppel91 die 9 ,duits*l& ijv]ig voor de lu*ts*eepva>t w]kt en zijn v]mog5 ervoor heeft gegev51 /e$s e5 ze] groot lu*ts*ip gebruikt1 wa>ov] /raks nad]4 ,dit ja> v]kreeg hij op het me] van ,con/anz v]rass5de resultat54 ,de duits*e militaire afdeel+ voor de lu*ts*eepva>t h\dt met majoor ,von ,p>sefal1 majoor ,grosz1 kapite9 ,krogh1 kapite9 ,sp]l+ en &]e militaire lu*ts*ipspecialiteit51 ,duits*l&s e] s*itt]5d op4 ,onze afbeeld+ v]toont twee militaire be/uurb>e ballons1 zooals zij op het s*iett]re9 bij ,tegel omhoog gaan4 ,majoor ,grosz heeft ook e5 populair w]kje ov] het ond]w]p uitgegev54 ,9 d5 ,rijksdag zal e5 aanvull+sbegroot+ inkom5 voor het b\w5 van e5 twe$e lu*ts*ip volg5s het /elsel ,zeppel91 en e5 som als e]eges*5k zal m5 voor hem aanvrag54 ,bij d5 jong/5 int]national5 w$/rijd om d5 ,gordon-,b5nettbek] 9 ,new-,york won de duits*e ballon1 de ,pomm]n van d5 he] ,erbsloh4 ,nu zal de w$/rijd om di5 bek] 9 #aijh 9 ,duits*l&1 wa>s*ijnlijk te ,mannheim1 word5 geh\d54 ,e5 ballon van de duits*e lu*ts*ip-/udiev]e5ig+1 met de kapite9s von ,kehl] en ,krogh en twee ma*9i/51 de$ e5 to*t van #g ur5 en #be m9ut5 9 de buurt van ,b]lijn4 ,engel& is nog niet 9 de e]/e rij gekom51 wat de lu*ts*eepva>t betreft1 al zijn ,sp5c]1 ,b>ton en kolonel ,templ> ijv]ig met proev5 bezig4 ,de ,nulli secundus1 9 d5 tu9 van het ,cri/al ,palace1 onlangs door e5 w9d/oot v]nield1 _h e*t] blijk van en]gieke pog+5 gegev54 ,9 ,octob] #aijg liet het dagblad ,! ,daily ,graphic e5 ballonreis mak51 die neg5ti5 ur5 duurde en wa>bij de drie he]5 deelnem]s 9 ,zw$5 l&d54 ,de to*t bov5 de ,noordzee1 van ,y>m\? tot bij ,sond]rig 9 ,d5em>k51 0 de lang/e zeelu*treis1 nog gemaakt4 ,op die wijze zull5 wij 9 de e]/e j>5 nog vele mal5 van lu*treiz5 hoor51 e5 sport1 die als &]e oef5+5 d5 mo$ en het ui?\d+sv]mog5 d] m5s*5 sle*ts t5 go$e kan kom54 ,het gebruik van lu*tballons1 niet als sport1 ma> met het oog op oorlogsdoele9d51 v9dt me] en me] aanhang]s1 die er groote v]wa*t+5 van hebb54 ,de aan e5 kabel va/geh\d5 ballons1 de bek5de ballons captifs1 zijn re$s lang bij de leg]s d] groote ,rijk5 +evo]d1 en do5 als hooge obs]vatiepo/5 go$e di5/54 ,de be/e oorlogsdi5/5 hebb5 e*t] de ballons re$s 9 #ahgj bij het beleg van ,p>ijs gelev]d1 to5 er me] dan n ballon met belangrijke b]i*t5 uit de +eslot5 /ad is ontsnapt1 en ook ,gambetta zijn b]oemde reis p] ballon heeft gemaakt4 ,m5 k5de to5 e*t] nog ge5e b5z9e-motor54 ,bij d5 e]/volg5d5 oorlog zal het lu*ts*ip e5 veel belangrijk] rol spel54 ,van alle zijd5 maakt m5 zi* da>toe g]e$4 ,zelfs moet bij de firma ,krupp te ,ess5 e5 kanon 9 de maak zijn1 dat uitsluit5d +]i*t wordt om op lu*tballons te s*iet54 ,het wordt op e5 auto v]vo]d1 zal zi* dus snel kunn5 v]plaats5 en kan zijn s*ot5 loss5 ond] e5 hoek ,van #fj grad54 ,voordat de v]niel+ van leg]s en /$5 en dorp5 door lu*ts*ep5 nog e5 feit is1 zull5 de lu*ts*ipp]s zelf e5 mikpunt wez5 voor d5 vij&4 ,zij kunn5 zi* nu al va/ oef55 op de def5sieve h\d+1 die ze zull5 moet5 aannem51 als de om/&igh$5 ha> noodzakelijk mak54 ,teg5 kanonskogels zal het er niet veel toe do51 ( het omhulsel van d5 ballon van soepele zijde is dan wel ( het lu*ts*ip van e5 /evig]1 hoewel natuurlijk li*te /( is geb\wd4 ,re$s 9 #ahig heeft de ,oo/5rijk] ,s*w>z e5 ballon van ze] dun alum9ium gebruikt en zi* da>mee langzaam e5ige oog5blikk5 9 de lu*t bewog52 ma> het omhulsel 0 zoo breekba>1 dat bij het ne]dal5 de ballon gekneusd en v]nield w]d4 ,to* is ,zeppel9 bij d5 eis* van /evigheid van d5 ballon geblev52 na> zijn me5+ is die noodzakelijk1 om d5 vorm te beh\d5 bij groote snelh$54 ,de soepele ballons1 me5t hij1 ook met kle9e ballons er b9n591 kunn5 slag5 bij gemiddelde snelh$51 ma> s*uiv5 9 elka> bij me] va>t en /]k] lu*tdrukk+4 ,de met metal5 /eunsels voorzi5e ballons kunn5 snell] vlieg5 en hun gasdi*!id is gemakkelijk] te v]zek]54 ,da> /aat teg5ov]1 dat die ballons noodzakelijk zwa>d] moet5 zijn en dat dit groot]e gewi*t alle5 kan word5 gecomp5se]d door e5 enorm5 omvang1 wa>door ze ze] duur word5 en la/ig 9 het gebruik4 ,bov5di5 is met zoo'n t5 deele uit alum9ium v]va>digde ballon het l&5 op d5 va/5 bodem uit]/ geva>lijk4 ,graaf ,zeppel9 doet dan ook zijn proev5 met zijn zoo breekba> lu*ts*ip bov5 het me] van ,con/anz4 ,zijn ballon numm] #f van #aijf 0 #abj met] lang1 bezat #aa met] middellijn1 _h e5 inh\d van #ab #jjj kubieke met] en b]eikte e5 snelheid van ti5 met]4 ,ballon en gondel zijn bij ,zeppel9's inri*t+ n va/ geheel2 e5 soort van g]aamte draagt d5 ballon en deze is met twee door e5 loopbrug v]bond5 gondels va/ v]e5igd4 ,aan elk d] beide zijd5 van d5 cyl9d]vormig5 ballon zijn twee lu*ts*roev5 aangebra*t1 die door twee ,daiml]motors1 sam5 van #agj pa>dekra*t51 bewog5 word54 ,iets nieuws is dat aanbr5g5 d] s*roev5 aan d5 ballon zelv51 mogelijk geword5 door de /evigheid van het lu*ts*ip4 ,nu w]k5 dus bij ,zeppel9 de s*roev5 re*t/reeks op d5 ballon1 t]wijl bij de &]e sy/em5 de s*roef aan het s*ommel5de s*uitje is v]bond5 en niet direct op d5 ballon w]kt1 do* op d5 gondel1 die1 om zoo te zegg51 d5 ballon sleept4 ,f]d9&1 graaf von ,zeppel91 is e5 belangwekk5de figuur4 ,hij vi]de op d5 #bl/5 ,octob] j4l4 zijn vijftigj>ig di5/ jubileum 9 het wurtemb]gs*e leg]4 ,d5 #h/5 ,juli van het volg5de ja> zal hij al zev5tig ja> word5 en nog wijdt hij zi* met jeugdig5 ijv] aan de oploss+ van het probleem d] lu*tva>t4 ,het is e5 w]kzaam lev51 dat hij a*t] zi* heeft4 ,9 ,ludwigsburg _h hij op de krijgss*ool gegaan en hij w]d op tw9tigj>ig5 leeftijd luit5ant4 ,altijd trokk5 te*nis*e /udin hem aan1 en deze hebb5 hem go$ voorb]eid voor zijn lat]e liefhebb]ij/udie4 ,9 zijn drang tot dad5 nam hij deel aan d5 noord-am]ikaans*5 successie-oorlog4 ,9 die dag5 de$ hij al e5 to*t p] lu*tballon van ,s9t-,paul 9 ,canada uit4 ,na e5 to*t voor d5 inli*t+5di5/ na> het ,oo/5 en ,zuidoo/5 van ,frankrijk1 w]d ,zeppel9 aange/eld bij het m9i/]ie van oorlog 9 ,wurtemb]g en 9 #ahff 0 hij 9 d5 oorlog teg5 ,pruis5 vleugeladjudant van kon+ ,k>el1 om al spo$ig bij d5 g5]al5 /af te word5 geplaat/4 ,9 #ahfi valt zijn huwelijk met e5 ,b]lijns*e1 de vrijvr\w ,isabella von ,wolff4 ,d5 frans*-duits*5 oorlog maakte hij mee als ritmee/] d] dragond]s 9 d5 g5]al5 /af van het wurtemb]gs*e leg]1 en uit di5 tijd is e5 held5/uk van hem nog al bek5d geword54 ,het 0 op #bd ,juli #ahgj1 dat hij als aanvo]d] van e5 patr\ille met vi] (fici]5 en vijf man 9 d5 ,elzas 0 b9n5g$rong5 t] orinte]+ van de /ell+5 van d5 vij&4 ,op di5 /\tmo$ig5 rit w]d5 de graaf en zijn metgezell5 door e5 veel /]k]e frans*e patr\ille ov]vall54 ,zeppel9's pa>d w]d doodges*ot52 hij sprong op het pa>d van e5 ,frans*man1 9 wi5s zadeltas* zi* belangrijke inli*t+5 bevond5 omtr5t de nog niet door de ,frans*5 bezette gr5splaats51 t]wijl het dapp]e troepje zi* door d5 vij& he5sloeg na> ,kumba*4 ,d5 volg5d5 morg5 w]d5 ze e*t] we] ov]vall5 door e5 talrijke m5igte *asseurs *eval1 die ,zeppel9's mans*app5 tot de vlu*t dwong4 ,er w]d5 enkel5 gevang5 g5om51 ma> ,zeppel9 ontkwam ov] de duits*e gr5s4 ,na het sluit5 van d5 vr$e begon de graaf zi* me] en me] met het probleem van het be/uurb>e lu*ts*ip bezig te h\d51 ma> hij w]d telk5s van die /udie afgeh\d5 door zijn pli*t5 als militair4 ,9 #ahia nam hij ontslag uit d5 di5/4 ,to5 e]/ 0 hij 9 de geleg5heid1 zijn kra*t te conc5tre]5 op zijn eig5lijk lev5sw]k4 ,hij1 die re$s op d5 drempel van d5 oud]dom /ond1 nam zijn taak t] h& met de gee/drift van d5 jongel+4 ,vol ijv] w]kte zijn e5ige do*t] met hem mee4 ,de snelle en groote vord]+51 die de lu*ts*eepva>t met betrekk+ tot d5 be/uurb>5 lu*tballon 9 d5 laat/5 tijd heeft gemaakt1 wa>bij1 zooals we zag51 de b5z9emotor zijn hulp v]le5de1 zijn niet b]eikt zond] telk5s h]haalde teleur/ell+5 en mislukk+54 ,nog 9 #ahid hield e5 door keiz] ,wilhelm b5oemde commissie van ond]zoek het plan van ,zeppel9 voor onuitvo]ba> en practis* onbruikba>1 voor zoov] er al uitvo]+ aan kon word5 gegev54 ,die uitspraak gold vooral het sy/eem van d5 /ijv5 ballon4 ,ma> ,zeppel9 liet zi* niet ontmo$ig54 ,hij w]kte voort1 nu op eig5 ko/5 en eig5 v]antwoord+4 ,hij de$ e5 propag&>eis door ,duits*l& en /i*tte 9 #ahih te ,/uttg>t e5 maats*appij op a&eel5 met ongeve] e5 millio5 kapitaal4 ,bij ,monzell aan het me] van ,con/anz ri*tte hij zijn e]/e1 op pontons ru/5de monte]+%al op1 die va/gelegd w]d aan e5 #djj c5t5a>s zwa> betonblok op d5 bodem van het me]4 ,hi] w]d het e]/e lu*ts*ip van d5 graaf met alum9iumg]aamte geb\wd4 ,het 0 #bh met] lang4 ,de 9 d5 zom] van #aijj ond]nom5 proefva>t51 die go$ afliep51 ma> nog niet v] g+51 w]d5 ov]al nog sceptis* opg5om54 ,de maats*appij op a&eel5 0 al e]d] opgehev51 en ,zeppel9 w5dde zi* nu om hulp tot het groote publiek1 en zelfs door e5 lot]ij v]s*afte hij zi* f9anciel5 /eun4 ,to5 b\wde hij e5 twe$e lu*ts*ip met v]bet]de toe/ell51 dat bij de proefva>t op #ag ,janu>i #aijf door e5 /orm w]d v]nield1 omdat de motors weig]d54 ,ma> nog 0 de mo$ van d5 en]giek5 man niet gebrok52 hij liet niet af1 en niet lang da>na b\wde hij zijn lu*ts*ip ,n4 #c1 dat d5 grijsa>d e9delijk tot de ov]w9n+ vo]de4 ,de duits*e rege]+ ziet nu de beteek5is 91 die het lu*ts*ip voor oorlogsdoele9d5 kan hebb5 en zal de v]d]e ko/5 d] nog te nem5 proev5 na> alle wa>s*ijnlijkheid voor ha> rek5+ nem51 t]wijl1 zooals wij re$s zeid51 graaf ,zeppel9 ook zal s*adeloos ge/eld word5 voor de op(f]+51 die hij zi* heeft getroo/4 ,de ru/elooze gee/ van d5 ontdekk] zal intuss*5 w]kzaam blijv52 hij en zijn tr\we m$ew]k]1 de +5ieur ,l4 ,drr1 zull5 hun d5k>beid 9 slapelooze na*t5 en hun ang/ig pass5 en met5 en teek55 en ontw]p5 aan de s*rijftafel voortzett51 om 9 d5 kamp teg5 vij&ige natuurkra*t5 e9delijk de volkom5 ov]w9n+ te behal54 ,nog e5 enkel woord ov] re$s behaalde triomf5 van het ,zeppel9s*e lu*ts*ip4 ,bov5 het me] van ,con/anz heeft het gevlog5 en da>omhe5 ov] e5 dozijn duits*e en zwits]s*e /adjes1 om na e5 lu*treis van v]s*eid5 hond]d5 kilomet]s beh\d5 9 zijn hav5 t]ug te ke]54 ,da>mee heeft zi* het /ijve lu*ts*ip doelmatig getoond2 9 het /evige g]aamte van alum9ium1 dat met zijde ov]trokk5 is1 wordt het gas bewa>d 9 #af met gas gevulde ballons1 die1 zooals we re$s zeid51 sam5 #abjjj kubieke met] gas kunn5 bevatt5 en het s*ip na aftrek van alle eig5 gewi*t1 met inbegrip van de beide motors1 de bemann+ enz4 nog ongeve] #bjjj kilogram draagkra*t v]le554 ,het voornaam/e voordeel van deze con/ructie is wel1 naa/ die geweldige draagkra*t1 dat het s*ip /e$s zijn uitw5dig5 vorm bewa>t en dat de ballons teg5 afwissel5de drukk+5 en bezonn+ bes*ut zijn1 dus ook zooveel mogelijk gevrijwa>d word5 teg5 gasv]lies4 ,de af/& van d5 ballon tot de gondels b$raagt nog ge5 drie met]4 ,door middel van de /uurtoe/ell5 vr en a*t] aan het s*ip1 kan m5 het geheel 9 het horizontale vlak en van bov5 na> b5$5 en omgeke]d /ur54 ,g$ur5de e5 va>t van a*t ur5 _h de ballon zoo we9ig gas v]lor51 dat m5 het v]lies opgewog5 kon rek55 door het b5z9egebruik2 want zooveel als het gasv]lies het s*ip de$ dal51 zooveel rees het door het v]bruik van b5z9e4 ,wat nu de v]d]e w]kzaamh$5 d] bov5g5oemde l$5 d] duits*e militaire afdeel+ betreft1 majoor von ,p>seval heeft veel op/ijg+5 g$aan1 en behalve dat hij e5 ballon met platte vlakk5 bezigde jui/ als ,lebaudy1 _h hij ook twee kle9]e ballons erbij1 be/emd om aan het lu*ts*ip e5 hell+ te gev51 die alle5 g5oeg z\ zijn om rijz+ ( dal+ teweeg te br5g54 ,ma> het succes is niet volkom5 gewee/1 en me] ( m9d] ern/ige av]ij viel er bij dez5 ballon telk5s te con/ate]54 ,de ballon van majoor ,grosz met +5ieur ,bas5a* behaalde te ,tegel 9 ,juli en ,augu/us #aijg a>dige triomf54 ,hij manoeuvre]de drie ur5 aane5 9 de lu*t4 ,bij ,zeppel9's ballon v]gelek5 is die van majoor ,grosz met zijn #dj met] l5gte sle*ts e5 onb$uid5d lu*ts*eepje4 ,9 het p>k van ,tegel /aan de geb\w5 van de ballons van ,grosz en ,p>seval naa/ elk&] en nog voortdur5d gaan beide met hun proev5 en v9d+5 t] v]bet]+ van de va>t door4 ,de w>e lu*ts*ipp] weet van ge5 ontmo$ig+4 ,v]d] ma>1 opnieuw aan het w]k6 is zijn leus2 het geheim van het succes ligt 9 het woord1 dat ,/eph5son 9 zijn laat/e ur5 d5 talisman voor de groote zegepral5 van te*niek en indu/rie noemde1 het woord ,volh>d+6 ,vlieg5 als e5 vogel6 ,het heeft altijd zoo bege]lijk gelek54 ,de lu*t te doorkliev5 zond] zoo'n ballongeva>te1 dat u draagt1 ma> enkel door eig5 kra*t en met e5 ma*9e1 die noodzakelijk zwa>d] moet wez5 dan de lu*t1 ook dat probleem neemt ?ans 9 dez5 tijd van lu*ts*ip5?\siasme we] vel] a&a*t 9 de bes*aafde w]eld 9 beslag1 doet hun kapital5 (f]5 en voor ge5 lev5sgeva> t]ugde9z54 ,re$s zijn er w]eldb]oemde nam5 te noem5 op dit veld van ond]zoek4 ,wie heeft niet gehoord van ,otto ,lili5?al1 die 9 #ahif het sla*t(f] w]d van zijn pog+52 van ,*anule1 ,ar*deacon1 ,h5ri ,rob>t1 ,hiram ,maxim1 ,wright1 ,f]b]1 ,swit*k(f1 ,sury1 ,f>man en zooveel &]54 ,met +ewikkelde reuz5toe/ell5 v]heff5 zij zi* van de a>de en zwev5 kort] ( lang] tijd 9 de lu*t4 ,soms v]toon5 de vliegtoe/ell5 e5 enkel groot vlak1 wa> de motor op w]kt1 ma> veelal hebb5 ze twee v]bond5 vlakk51 t]wijl er ook lu*tzweefapp>at51 vooral 9 ,am]ika1 gebruikt zijn1 die uit e5 groot aantal gewelfde zeil- ( zweefvlakk5 be/ond54 ,het pr9cipe van d5 vlieg]1 het speelgo$ d] jeugd1 wi5s gewelfde en e5 bepaald5 hoek met de w9dri*t+ mak5de groote opp]vlakk5 als draagvlakk5 w]k51 wordt bij de vliegma*9es toegepa/4 ,de am]ikaans*e gebro$]s ,wright te ,dayton1 9 ,ohio1 probe]5 het met e5 soort van ka/vormig5 vlieg]1 wa>bij deksel en bodem zijn geblev51 de zijw&5 e*t] door li*te /ijl5 zijn v]vang54 ,het toe/el lijkt e5 reusa*tig5 kev]4 ,ook bij h5 0 het vlieg5 9 het beg9 niet &]s dan e5 glijd5 door de lu*t van e5 zek]e hoogte2 lat] gebruikt5 ze e5 motor op e5 railspoor en liet5 de ma*9e da>bij teg5 d5 w9d oprijd51 tot ze zi* dan met e5 sprong 9 de lu*t v]hief1 om na we9ige met]s we] te l&54 ,ma> na e9delooze proev5 is de doorvlog5 ruimte al groot] geword54 ,am]ika g+ 9 zake vliegtoe/ell5 vooraan en behaalde ook we] met d5zelfd5 ,santos ,dumont s*itt]5de resultat54 ,met e5 vliegma*9e1 die op #bc ,octob] #aijf voor de e]/e maal op/eeg1 legde hij d5 #ab;d5 ,novemb] da>op volg5de #bbj met] al vlieg5de af 9 #ba second54 ,na di5 heeft hij zijn aroplaan ,nr4 #ai gekreg5 en da>mee de$ hij 9 ,novemb] #aijg mee aan d5 /rijd om d5 ,deuts*-,ar*deaconprijs van #ej4jjj francs1 die gewonn5 wordt door d5 lu*ts*ipp]1 wi5s lu*ts*ip 9 volle vlu*t het punt van uitgang ov]s*rijdt1 aangegev5 door twee ma/51 die vijftig met] van elka> v]wijd]d zijn1 dan zw5kt om e5 paal op #ej met] af/&s re*t teg5ov] het midd5 van het uitgangspunt1 en dan we] 9 volle vlu*t de beg9lijn tuss*5 de beid5 ma/5 passe]t4 ,op v]s*ill5de dag5 van de week heeft ,santos ,dumont 9 de twe$e helft van ,novemb] proev5 g5om5 met &]e m$$+]s1 ond] wie ,h5ri ,f>man de ern/ig/e 04 ,de nieuw/e van ,santos ,dumont is e5 bijzond] li*te vliegma*9e met twee groote zijd5 vleugels en vi] ro]52 de motor van tw9tig pa>dekra*t5 weegt sle*ts #bb kilo's4 ,het zadel van d5 lu*ts*ipp] bev9dt zi* ond] d5 hoek1 di5 de beide vleugels opwa>ts mak54 ,drie wiel51 twee van vor5 en n van a*t]51 drag5 het toe/el1 dat alles erbij g]ek5d #ef kilo's weegt en met ,santos ,dumont #aaj kilo's4 ,de s*roef met twee arm5 heeft #a1ce met] middellijn4 ,g$ur5de v]s*eid5 wek5 heeft ,h5ri ,f>man 9 het naja> van #aijg oef5+5 g$aan met zijn ma*9e1 tot hij d5 #bf/5 ,octob] op het manoeuvret]re9 van ,issy-les-,m\l9eaux bij ,p>ijs 9 #be second5 e5 af/& van #gga met] door vloog4 ,hij _h di5zelfd5 dag al me] vlu*t5 g$aan1 wa>ond] n van #cej en e5 van #daj met]4 ,hij is dus nu ,santos ,dumont de baas4 ,zijn aroplaan1 die wond]lijk regelmatig w]kt1 is hoog/ e5v\dig van con/ructie4 ,de ma*9e be/aat uit e5 midd5vak van ti5 met] l5gte bij twee met] bre$te en &]halv5 met] hoogte1 met e5 dubbel5 balk van vi] en e5 halv5 met] v]bond5 aan e5 a*t]vak1 9 het midd5 wa>van e5 v]ticaal ro] is geplaat/4 ,op het midd5g$eelte is de motor van #ej pa>dekra*t5 aangebra*t1 die e5 s*roef van #b4aj ,m4 9 beweg+ br5gt4 ,die aroplaan1 v]va>digd van ess*5h\t1 met e5 gev]ni/e /( ov]trokk51 heeft e5 totale opp]vlakte van #eb vi]kante met] en het gewi*t b$raagt #ejj kilo's4 ,f>man is de w9n] geword5 van #fj pond /]l+1 door de ,a]o ,club uitgelo(d voor d5 uitv9d] van e5 aroplaan1 die me] dan #cjj met] bij e5 enkele vlu*t aflegde4 ,hij wil nu v]d] probe]5 d5 ,deuts*-,ar*deaconprijs te w9n5 van #bjjj pond /]l+ voor de e]/e vliegma*9e1 zwa>d] dan de lu*t1 die 9 geslot5 kr+ n kilomet] vliegt4 ,ke]5 wij1 na dit kle9e uit/apje na> de vliegma*9e1 t]ug na> de va>t met lu*tballons4 ,9 ons l& sluim]t de belang/ell+ 9 de lu*ts*eepva>t ook re$s niet me]4 ,er is e5 ,v]e5ig+ t] bevord]+ d] ,lu*ts*eepva>t opg]i*t1 e5 heugelijk v]s*ijnsel en e51 dat ind]daad ook niet lang] kon uitblijv54 ,als m5 nagaat1 niet alle5 wat er door aronaut5 is v]ri*t 9 de &]e l&5 van ,europa1 zooals wij 9 de vorige bladzijd5 d$51 ma> ook 9 welke mate het publiek deelnam aan de uit+5 van belang/ell+1 dan /aat m5 v]baasd ov] de re$s ontplooide w]kzaamheid4 ,om e5 voorbeeld te gev5 van de belang/ell+1 die voor de lu*ts*eepva>t 9 het buit5l& he]s*t1 zij v]meld1 dat m5 ?ans aro-clubs heeft 9 de volg5de plaats53 vi] 9 ,p>ijs1 twee te ,we551 twee te ,lond5 en v]d] 9 ,bordeaux1 ,lyon1 ,b]lijn1 ,mn*51 ,/raatsburg1 ,augsburg1 ,b>m51 ,pos51 ,graud5z1 ,wrzburg1 ,cobl5tz1 ,keul51 ,frankfurt1 ,b]n1 ,/ockholm1 ,brussel1 ,turijn1 ,milaan1 ,rome1 ,madrid1 ,pet]sburg1 ,new-,york1 ,sa9t-,l\is1 ,philadelphia en welli*t nog 9 me] &]e plaats54 ,vele van die v]e5ig+5 zijn w]kzaam 9 de practijk1 door /udie van het vraag/uk 9 eig5 kr+ en door e5 w]kzaam a&eel te nem5 aan de uitru/+ en oplat+ van be/uurb>e ballons4 ,alle5 het ,deuts*e ,lufts*iff]v]b& omvat e5 twaalftal v]e5ig+5 met sam5 ruim #dajj l$54 ,de groot/e di] v]e5ig+5 telde1 blijk5s het 9 #aijg uitgegev5 ,jahrbu*1 #ibg l$51 regelde niet m9d] dan #ia op/ijg+5 en k5de #g diploma's van bevoegdheid aan lu*ts*ipp]s toe4 ,dat is de ,b]l9] ,v]e94 ,bij de p>ijs*e ,aro-,club /aan niet m9d] dan #aaj vrije ballons +es*rev54 ,zw$5 heeft s9ds #aijj1 ,zwits]l& en ,belgi hebb5 s$]t #aija eig5 lu*tva>tg5oots*app51 en de mee/e van die groot]e en kle9]e gezels*app5 zijn aangeslot5 bij de ,fdration ,a]onautique int]nationale4 ,zal da>van ook spo$ig e5 bloei5de n$]l&s*e v]e5ig+ deel uitmak58 ,de luit5ant t] zee d] #b;de klasse ,a4 ,e4 ,rambaldo1 te ,wat]graafsme] doet er al zijn be/ voor4 ,hij heeft 9 de dagblad5 de a&a*t op de zaak geve/igd en door zijn initiatief is op #bj ,octob] j4#a4 e5 v]gad]+ geh\d5 9 ,d5 ,haag1 wa> e5 commissie van voorb]eid+ is b5oemd1 om tot def9itieve con/itue]+ d] ,v]e5ig+ te kom54 ,op die bije5kom/ 0 ,jhr4 ,j4 ,h4 ,ram voorzitt]1 t]wijl de luit5ant t] zee d] e]/e klasse1 ,s4 ,p4 l',honor ,nab]1 de inleid+sr$e hield voor e5 groot aantal belang/ell5d54 ,het 0 e5 w>m en kra*tig woord1 wa>9 op het groote belang d] zaak 9 all]lei opzi*t w]d gewez5 en wa>9 de practis*e en de ideele belang5 tot hun re*t w]d5 gebra*t4 ,de sprek] wees er op1 dat het volk1 dat ,l9s*ot5 en ,b>5tsz1 ,h\tman en ,olivi] van ,noort1 ,tasman en ,s*\t5 en ,lemaire _h voortgebra*t1 e5 naam heeft op te h\d5 als natie van navigators1 en nu de lu*tzee onze a&a*t vraagt1 moet5 wij toon51 dat wij di5 naam e] will5 a&o54 ,9 de v]gad]+ w]d natuurlijk gewez5 op de beteek5is van de lu*tva>t voor de wet5s*ap1 vooral voor de meteorologie1 door de v]me]d]+1 die zij zal br5g5 van k5nis d] hoog]e lu*tlag52 op d5 di5/1 di5 zij zal kunn5 bewijz5 bij het explore]5 van onbek5de b9n5l&52 op d5 /eun1 di5 zij zal kunn5 gev5 aan v]spreid+ van het begrip d] noodzakelijkheid van d5 vrij5 h&el en op de vr$eliev5de /rekk+ van de lu*tva>t1 die d5 oorlog tot iets al te v]s*rikkelijks zal mak54 ,9 de commissie van voorb]eid+ nam5 zitt+ de he]5 ,s4 ,p4 #a';,honor ,nab]1 ,r9ckhuyz51 ,van d] ,leeuw1 ,rambaldo1 ,kol1 ,snijd]s1 ,roz5burg1 en ,jhr4 ,j4 ,h4 ,ram4 ,e5 re*tsgele]d raadsman zal zij zi* assume]54 ,9 de bep]k+ toont zi* de mee/]4 ,dat heeft m5 zi* voor oog5 te /ell51 en op de v]gad]+ is het dan ook duidelijk gezegd1 dat het naa/bij ligg5d doel moet wez5 de vorm+ van aronaut51 en dat e]/ 9 e5 lat] /adium op het w]kplan kunn5 kom5 de be/uurb>e lu*tballons en de vliegapp>at5 ( aroplan54 ,e]/ v]tr\wd rak5 met het elem5t1 wa>9 de dirigeables en de aroplan5 zi* beweg51 door te v>5 met d5 e5v\dig5 vrij5 ballon1 dat zal de quae/ie zijn4 ,da>na e]/ valt er te prat5 ov] het te v]kiez5 type van lu*ts*ip1 ( dat zal zijn de /ijve ballon van ,zeppel92 ( de g$eeltelijk /ijve type ,lebaudy2 ( wel de slappe van ,p>seval ( nog we] e5 &] type4 ,de nadeel51 die het lu*ts*ip ?ans nog aanklev51 be/aan ho(dzakelijk da>91 dat het /e$s na> het punt van uitgang moet t]ugke]51 t5 e9de d5 voorraad b5z9e en gas aan te vull54 ,ma> het zal niet lang dur51 ( da>9 wordt tegemoetgekom5 door de inri*t+ van lu*?av5s1 wa> de ballons zull5 kunn5 s*uil5 en zi* van al het noodige kunn5 voorzi54 ,ma> dat zijn alle vraag/ukk5 van lat] orde voor ons vad]l&1 ev5als tr\w5s ook de opri*t+ van e5 militaire lu*ts*ipp]safdeel+4 ,aan de beweg+1 die ?ans zoovel5 bezigh\dt1 moet e*t] ons l& nol5s vol5s deelnem51 en het is te hop51 dat het dit met opgewek!id en mo$ zal do54 ,de ambitie is ov]al groot1 getuige ook de int]nationale congress51 als dat hetwelk 9 ,septemb] 9 ,brussel w]d geh\d5 vanwege de ,fdration ,aronautique int]nationale1 sam5 met de ,commission p]man5te a]onautique int]nationale4 ,da> 0 pr9s ,rol& ,bonap>te voorzitt] en de b]oemd/e aronaut5 w>5 er aanwezig4 ,comm&ant ,paul ,r5>d hield e5 glo$volle r$e1 wa>9 hij zijn opwekk5d woord liet volg5 door e5 bes*\w+ ov] de ges*i$5is van de dirigeables4 ,het 0 zijn bro$]1 kolonel ,*>les ,r5>d1 to5 nog kapite91 die 9 #ahhd het groote succes behaalde met kapite9 ,krebs en bov5 de /ad ,p>ijs met d5 ballon ,la ,france geslot5 kr+5 9 de lu*t bes*reef4 ,*>les ,r5>d 0 lat] comm&ant van het aronautis* militair proef/ation te ,*allais-,meudon en /i]f 9 #aije4 ,v]d] sprak5 op dat brussels*e congres ook nog kapite9 ,voy5 en kapite9 ,f]b]1 de laat/e e5 voorve*t] van de aroplan54 ,de vliegma*9es hadd5 volg5s hem al e5 groote ontwikkel+ b]eikt 9 hun gang1 die voorts*re$ van /ap tot /ap1 van sprong tot sprong1 van vlu*t tot vlu*t6 ,hij me5de1 dat onze tijdg5oot5 nog v]baasd z\d5 word5 door e5 vlieg5de d\ane1 en politieag5t5 op aroplan54 ,na dat van ,brussel is er al we] e5 int]nationaal congres gewee/1 te ,new ,york1 wa> de vice-admiraal ,*e/] op het nut voor de am]ikaans*e vloot wees van e5 eskad] lu*ts*ep54 ,voorzitt] 0 pr(essor ,moore1 directeur van het ,meteorologis* ,in/ituut te ,wa%+ton4 ,g5]aal ,all5 deelde er mee1 dat de m9i/] van oorlog ,taft e5 kr$iet van #bjj duiz5d doll>s z\ aanvrag5 voor e5 afdeel+ lu*ts*eepva>t bij het am]ikaans*e leg]4 ,dat 0 9 dezelfde week2 wa>9 onze ,kon9klijke ,academie van ,wet5s*app5 op #bf ,octob] j4#a4 v]gad]de4 ,9 die bije5kom/ w]d e5 circulaire +$i5d van ,dr4 ,assmann1 nam5s het ,kon9klijk pruisis* aronautis* ,obs]vatorium1 wa>9 er op w]d gewez51 dat het dit ja> te ,brussel geh\d5 int]nationaal congres voor de lu*ts*eepva>t zi* uitgesprok5 _h voor de opri*t+ van aronautis*e obs]vatoria ov] de geheele w]eld4 ,+evolge die uitspraak zal de belgis*e rege]+ zi* e]lang langs diplomatiek5 weg ri*t5 tot de n$]l&s*e rege]+ met het v]zoek ha> m$ew]k+ te will5 v]le55 tot de opri*t+ van obs]vatoria 9 ,n$]l& en ,n$]l&s*-,indi4 ,het pruisis*e ,in/ituut vroeg de ,academie1 dat v]zoek d] belgis*e rege]+ te will5 /eun54 ,m5 besloot op voor/el van d5 voorzitt]1 pr(4 ,van de ,s&e ,bakhuyz51 e5 m$$eel+ van onze rege]+ af te wa*t54 ,9 d5 ,haag zal m5 dus door e5 tegemoetkom5de h\d+ kunn5 toon51 dat m51 9 deze vraag van wet5s*ap zo[el als van praktijk1 graag het mogelijke wil do51 om aan de oploss+ mee te w]k54 ,en het is de moeite wa>d1 da>voor zijn be/ te do51 want de lu*ts*eepva>t /aat teg5woordig ov]al als zaak van groote actualiteit op het programma van d5 dag4 ,tot op het e9de d] #ai;de eeuw zijn ge5 groote resultat5 b]eikt1 ma> aan het beg9 d] #bj/e volg5 de triomf5 elka> snel op4 ,er is door de lu*tva>t e5 ommeke] op til 9 vel]lei1 dat ons maats*appelijk lev5 van nabij raakt1 9 de middel5 van v]vo]1 9 b$rijf en h&el1 int]nationale v]h\d+51 wet5s*ap1 z$5 en gebruik51 oorlogsgewoont51 ja wa> niet al 96 ,de pessimi/5 hebb5 9 de vorige eeuw /e$s getwijfeld2 zij word5 nu gewonn51 en de optimi/5 zi5 hun /\te droom5 erk5d als niet me] onb]eikba>4 ,dat is te dank5 aan d5 mo$ en de volh>d+ van groote pioni]s1 wi] dad5 9 hi/orieboek5 e5 blijv5de plaats zull5 erlang54 ,ond] h5 zijn held51 die als sla*t(f]s viel51 en lat]e gesla*t5 zull5 met e]bi$ d5k5 aan hun w]k4 ,de tijds*rift51 die d5 gang d] groote beweg+5 9 het h$5 hebb5 te volg51 do5 go$ de proev5 en de pog+5 d] pioni]s 9 woord en beeld va/ te legg54 ,k9d]5 en k9dsk9d]5 van onze lez]s1 die mogelijk als iets heel gewoons p] lu*ts*ip zull5 reiz51 blad]5 lat] 9 de oude ja>gang5 en zull5 vol belang/ell+ lez5 en kijk51 zooals wij ons int]esse]5 voor oude gravures van primitieve fiets5 en /oomma*9es en spoorweg51 wa>mee we nu zoo v]tr\wd zijn g]aakt4