,een kijkje op de ,tentoonstelling te ,milaan ,door ,,ph4 ,j4 ,,ketner4 ,settimana di gloria6--,wie had vr eenige weken1 toen de geweldenaar aan de golf van ,napels dood en verschrikking bracht over het land2 toen de ,natuur1 die ,itali zoo mild heeft bedacht1 die er zoo veel in schoonheid heeft hersteld en geheeld1 wat door den ,tijd was getroffen1 met wreede hand in weinige uren in een woestenij verkeerde de velden en gaarden die de menschen door jarenlangen noesten arbeid in het zweet huns aanschijns tot vruchtbare landouwen hadden weten te maken2 toen #aijf k voor ,itali een rampjaar dreigde te worden1444 wie had toen durven denken1 dat z kort daarop in datzelfde land een week van glorie zou aanbreken als inzet van een jubelfeest ter eere van de overwinning van den mensch op de natuur68 ,maar ,itali is altijd het land van scherpe contrasten en snelle overgangen geweest1 en geen natie ter wereld die zich zoo spoedig over leed en ellende heenzet als dit lachende volk onder zijn lachenden hemel6 ,en z kwam het1 dat1 terwijl in het zuiden van het land de nood- en doodsklokken nog luidden en rouwwaden werden gespreid in kerken en huizen1 in het noorden al wer de beiaard jubelklanken deed trillen door de lucht en het rood-wit-groen met het witte kruis van ,savoye werd ontplooid ten teeken van nationale vreugde4 ,ginds de mensch stil1 nietig1 verslagen1 machteloos tegenover de vreeselijke1 ontembare werking der natuurkrachten2 hier de trotsche overwinnaar1 zich van zijn genie en heerschappij over de stof bewust1 met bazuingeschal de gansche wereld toegalmend3 ,milano a nome d',italia chiama le genti a le pacifiche gare del lavore2 ,milaan roept in naam van ,itali de volkeren op tot den vreedzamen wedstrijd van den arbeid4 ,wl mocht ,milaan die eer voor zich opeischen6 ,want meer dan in eenige andere stad van ,itali treden in deze metropolis de mensch en das ,gebild der ,menschenhand op den voorgrond4 ,en altijd zal den reiziger die van over de ,alpen ,itali binnenkomt treffen de tegenstelling tusschen de gewijde stilte en de majesteit van het hooggebergte1 waar de ,natuur heerschappij voert en de wufte1 wereldsche drukte1 inhaerent aan den eeredienst van den mensch1 in de stad1 waar alle groote volkerenstraten1 die ,noord en ,zuid verbinden1 hun eindpunt vinden4 ,in ,milaan klopt het hart van het herboren ,itali2 noemde ,plinius de stad1 waarover ,cicero1 de groote redenaar1 eens als stedehouder regeerde1 reeds het nieuwe ,athene1 thans mag zij de geestelijke en zedelijke hoofdstad van ,itali genoemd worden4 ,na de overwinning der ,fransch-,pimontsche wapenen op de ,oostenrijkers bij ,magenta in #ahei--vereeuwigd in het prachtige ruiterstandbeeld op het reusachtige ,domplein1 een der schoonste van ,europa1 dat ,victor ,emanuel ,,ii voorstelt midden in het gevecht1 zijn paard inhoudend om bevelen uit te deelen--heeft de stad1 bevrijd van het vreemde juk1 zich snel ontwikkeld tot een centrum van handel en nijverheid4 ,milaan is de werkstad van ,itali2 drie machtige bondgenooten hebben haar daarbij geholpen om de positie te veroveren1 die zij thans onder de eerste steden van het ,apenijnsche schiereiland inneemt4 ,deze triple alliantie bestaat uit3 het verstand1 de werkzaamheid en het geluk4 ,aan die drie elementen dankt ,milaan zijn enorme uitbreiding en zijn toenemende welvaart4 ,de stad telt nu meer dan een half millioen inwoners en is het middelpunt van het intellectueele en artistieke leven van dit begaafde volk2 de verzamelplaats van tal van zangers1 toonkunstenaars en tooneelspelers uit alle landen der wereld2 hier is de markt voor impressario's en operadirecties4 ,maar boven alles verheugt zich de industrie hier in hoogen bloei4 ,milaan is het middelpunt van de ,lombardijsche zijdeweverijen1 die haar grondstof te danken hebben aan de duizenden moerbeiboomen in deze vruchtbaarste laagvlakte van ,europa met wier bladeren de zijdewormen zich voeden4 ,ook fluweel1 tapijten1 papier en gummi vormen hier belangrijke export-artikelen1 terwijl uitgevers als de gebr4 ,treves en de firma ,sonzogno een ,europeesche vermaardheid genieten4 ,moet men niet toegeven dat alle omstandigheden ,milaan hebben voorbeschikt om binnen zijn muren 7in letterlijken zin1 want de oude wallen met hun trotsche poorten zijn1 schoon tot lommerrijke plantsoenen aangelegd1 nog in stand gehouden71 temidden van zijn eeuwenoude palazza's1 zijn indrukwekkende baselieken en prachtige monumenten1 en in de schaduw van zijn machtigen ,dom--kostelijkste nalatenschap van de christelijke kunst6--de eerste internationale tentoonstelling aan deze zijde der ,alpen te herbergen8444 ,trouwens1 de aanleiding tot het houden der tentoonstelling knoopt zich onmiddellijk vast aan de commercieele belangen van ,milaan4 ,in #ahha opende het1 onder de auspicin van den beminden ,umberto,i1 de nationale tentoonstelling ter viering van de voltooiing van het reuzenwerk van den ,st4 ,gotthard-tunnel en thans1 na #be jaren1 is het op nieuw het tooneel van een uitgebreider en grootscher feest van den arbeid1 met medewerking van de bevriende natin tot stand gebracht1 ter eere van de opening van den nog belangrijker ,simplon-tunnel4 ,naast de steden van ,west-,zwitserland 7vooral ,genve7 zal ,milaan toch de meeste vruchten plukken van de totstandkoming van dezen tweeden tunnel tusschen ,zwitserland en ,itali1 want het groote vervoer langs dezen nieuwen en hoogst noodigen verkeersweg1 die het spoorwegtraject ,parijs-,milaan b4v4 met #hc ,k4,m4 zal verkorten1 zal ten slotte op ,milaan uitloopen1 zoo goed als het de terminus is van het enorm-drukke vervoer langs den ,st4 ,gotthard-spoorweg van alles wat via ,basel-,luzern naar het zuiden stroomt4 ,het feest van den ,simplontunnel mag dan ook het feest van de stad ,milaan genoemd worden1 maar tevens jubelt ,itali1 dat van den nieuwen verkeersweg een belangrijke uitbreiding zijner handelsbetrekkingen1 vooral met ,frankrijk1 verwacht1 daarme ten aanhoore van heel de wereld uit zijn vooruitgang en zijn bloei1 zijn gevoel van verjongd leven1 zijn geloof in de toekomst onder de bezielende leuze3 ,sempre avanti l',italia6 ,het tentoonstellingsplan dateert eigenlijk reeds van #aija4 ,de werken van den ,simplontunnel1 in ,augustus #ahih aangevangen1 zouden in #e jaar gereedkomen1 dus in begin #aijd4 ,voor een goede voorbereiding was men dan ook niets te vroeg4 ,de ondernemers van den tunnelbouw--omtrent welk werk indertijd een gellustreerde beschrijving in deze kolommen is opgenomen--de heeren ,brand1 ,brandon en ,co41 hebben echter met reusachtige moeilijkheden te worstelen gehad1 waardoor de arbeid telkens werd vertraagd en de opening herhaaldelijk moest worden uitgesteld4 ,het tentoonstellingsplan ondervond daarvan den terugslag en zoo werd het daarmee een ware lijdensgeschiedenis1 die het1 zoo al niet verschoonbaar1 dan toch verklaarbaar maakt1 dat er allengs een stadium van verslapping aanbrak1 dat zich1 toen de solemneele ure naderde1 begon te wreken in eindelooze verwarring en hopeloozen achterstand4 ,de uitbarsting van den ,vesuvius werd aangegrepen als een welkom voorwendsel om de opening nog een #h dagen uit te stellen1 maar eindelijk begrepen de ,italiaansche leiders toch1 dat zij er met een3 ,fortuna1 e dormi61 heb geluk en slaap maar6 niet komen zouden4 ,en zoo zag ik1 in die dagen van de barensween der tentoonstelling reeds hier aanwezig1 bevestigd wat een landgenoot1 die hier reeds jaren woont en het volkskarakter uitnemend kent1 mij voorspeld had3 ,in de laatste dagen1 als 't er op aankomt1 zult gij de ,italianen wonderen zien doen4 ,inderdaad1 toen de dag der plechtige opening dr was1 scheen het of goede feen in de stilte en de duisternis van den nacht rondgezweefd hadden over de terreinen en met tooverstaven in het leven hadden geroepen1 wat luierende werklieden die liever in het zonnetje lagen te slapen en soldaten die wel onder tucht werkten maar wier handen verkeerd stonden voor dezen ongewonen arbeid1 maar niet klaar konden krijgen1 al stonden de commissieleden er ook handenwringend bij4 ,het ,uitvoerend ,comit mocht van geluk spreken1 dat het z 444 den schijn wist te redden6 ,trouwens1 de kunst om het uiterlijk op te houden verstaan de ,italianen uitnemend6 ,en wie zou niet gaarne veel vergeven aan een volk1 dat1 bij al zijn gebreken1 zoo nauw verband houdend met zijn aard en opvoeding1 aan den anderen kant zulke voortreffelijke eigenschappen toont68444 ,want te ontkennen valt het niet dat de tentoonstelling1 zooals zij zich daar nu voordoet1 getuigt van het scheppingsgenie en den hoog-ontwikkelden smaak der ,italianen4 ,zoowel in uitgebreidheid als in conceptie maakt de tentoonstelling een grootschen indruk4 ,indien men voor haar een ligging had kunnen vinden1 zoo schilderachtig als de oevers van de ,seine in ,parijs en van de ,maas in ,luik1 dan ware het panorama van deze tooverstad1 marmerwit als het ,lipara1 dat ,couperus' kunstenaarsoog zag1 onder ,itali's diepblauwen hemelkoepel met de intense lichtschittering van de zuidelijke zon onvergelijkelijk heerlijk geweest4 ,het oorspronkelijk tentoonstellingsplan omvatte alleen het transportwezen3 spoorwegen1 scheepvaart1 rijwielen en automobielen1 luchtballons enz4 ,maar als gewoonlijk groeide het spoedig den ontwerpers boven het hoofd en kreeg het een omvang als men nimmer had vermoed of bedoeld4 ,decoratieve kunst1 schilder- en beeldhouwkunst1 kunstnijverheid1 landbouw en vischteelt1 telegrafie en telefonie1 hygine1 coperatie en verzekeringswezen1 dat alles werd in het definitieve plan opgenomen1 welks uitvoering ruim #ab millioen lire heeft gekost4 ,en naast die permanente tentoonstelling zullen nog tijdelijke tentoonstellingen gedurende de zomermaanden worden gehouden van voedingsmiddelen1 chemische en pharmaceutisehe producten1 fotografie1 muziek-instrumenten1 jachtwapenen enz4 ,het eenige1 wat deze internationale tentoonstelling dan nu ook onderscheidt van een wereld-tentoonstelling1 dat is haar niet algemeen karakter2 de groot-industrie bv4 is tot veler teleurstelling buitengesloten1 daar slechts machines van een beperkt aantal paardenkrachten in gebruik bij de kunstnijverheid mochten ingezonden worden1 terwijl in eenige afdeelingen1 o4a4 in die van schilder- en beeldhouwkunst1 geen internationale mededinging is toegelaten1 een maatregel die de beteekenis dezer sectie niet heeft verhoogd4 ,in uitgestrektheid doet de ,milaansche tentoonstelling echter niet onder voor die van ,luik en ,dsseldorf1 welke wereldtentoonstellingen werden genoemd2 zij heeft een grootte van #ihj1jjj ,m#b1 terwijl de overdekte hallen tezamen een oppervlakte beslaan van #bde1jjj ,m#b1 verdeeld over #abe groote gebouwen en kleinere paviljoenen4 ,teneinde den lezers eenigszins een maatstaf ter vergelijking te geven1 wil ik er hier aan herinneren1 dat de ,luiksche wereldtentoonstelling van #aije een terrein van #aa ,h4,a4 besloeg met een overdekte ruimte van #aaj1jjj ,m#b2 het aantal gebouwen en paviljoenen bedroeg in ,luik #ih4 ,in een stad1 geheel in de vlakte gelegen en met oude vestingmuren omringd1 viel het niet gemakkelijk voor een z groote tentoonstelling een geschikt terrein te vinden4 ,de ruimte van het binnen de enceinte gelegen ,park bood nauwelijks een derde van de oppervlakte die men noodig had4 ,de aandacht viel toen op het buiten de bastions gelegen exercitieterrein van ,milaan's groote garnizoen1 de ,piazza d',armi1 maar ook dit was nog te klein4 ,toen kwamen de ingenieurs op het lumineuze denkbeeld om de beide terreinen1 door een nieuwe stadswijk van niet geringen omvang van elkander gescheiden1 in gebruik te nemen en ze onderling te verbinden door een electrischen spoorweg over een viaduct1 bijna lijnrecht loopend van het midden van het eene naar dat van het andere4 ,met medewerking van de militaire en burgerlijke autoriteiten slaagde dit plan volkomen4 ,en daaraan is het nu te danken1 dat de hoofdingang van de tentoonstelling op nog geen #bj minuten afstands van het centrum der stad is gelegen4 ,wanneer men van het ,cordusioplein1 waar het monumentale ,beursgebouw en het paleis van de ,algemeene ,verzekerings-,maatschappij in elliptischen vorm rondgebouwd zijn1 en dat vlak achter de noordwestelijke zijde van het ,domplein1 het centrum der oude stad1 gelegen is1 de ,via ,dante ingaat1 een der breedste en fraaiste hoofdstraten van ,milaan1 dan ziet men aan het einde daarvan op het ,foro ,bonaparte1 dat een halven cirkel vormt1 recht voor zich het beroemde en indrukwekkende ,castello ,sforzesca met zijn massieve torens en heerlijke versieringen van ,leonardo da ,vinci en ,bramante1 de voormalige woonplaats der ,visconti's1 meermalen in den loop der eeuwen verwoest en weer opgebouwd1 telkens weer verwaarloosd maar nu weer bijna geheel gerestaureerd tot een grootsch historisch monument en inwendig ingericht tot archeologisch en kunst-museum1 verrijzen4 ,door de hoofdpoort1 de ,torre del ,filarete1 het ,castello binnentredende en recht overstekende door den eersten en tweeden binnenhof 7,piazza d',armi en ,corte ,ducale7 bereikt men door de tegenoverliggende poort aan de achterzijde het fraai aangelegde ,parco1 dat geheel beheerscht wordt door den ver op den achtergrond verrijzenden triomfboog met zijn mooie bas-reliefs1 de ,arco della ,pace1 oorspronkelijk bestemd om de heldendaden van ,napoleon te eeren1 maar later gewijd aan een herdenking van de nederlagen van den grooten ,keizer1 die bekroond wordt door het wonder-mooie werk van den beeldhouwer ,sangiorgio1 in brons gegoten door de gebroeders ,manfredini en voorstellende de godin des vredes staande op haar met zes vurige paarden bespannen zegekar4 ,in dit park1 begrensd door die beide monumenten en omringd door een voornaam kwartier van patricische huizen en villa's1 ligt1 schuilgaande grootendeels onder donkere cypressen en ander zwaar geboomte1 het eene gedeelte der tentoonstelling en vandaar leidt de electrische spoorweg naar het grootere terrein1 dat ruim #bj minuten loopens verder is gelegen4 ,links van het ,castello1 aan het einde van het breede ,foro ,bonaparte1 ligt de hoofdingang der tentoonstelling1 een architectonisch goed gelukt bouwwerk1 waarvan onze foto een duidelijk beeld geeft4 ,in dit ranke bouwwerk met zijn zuilengalerij1 zijn sprekende versieringen en beelden1 hebben de architecten--aan wier hoofd de bekwame ,besana staat--veel vergoed van het gemis van een monumentaal hoofdgebouw en een panorama over heel de tentoonstelling4 ,toch ligt de beteekenis van deze rijke faade die 's avonds met duizenden gloeilampjes wordt verlicht meer in de beide ,simplontunnels1 waarvan zij de omlijsting vormt4 ,aardiger clou ware voor deze tentoonstelling wel niet uit te vinden geweest dan de bezoekers te doen binnengaan door een tunnel1 waarme op bedriegelijke wijze de ,simplontunnel nagebootst is4 ,dat is dan ook de groote attractie1 het nieuwe en wonderbare4 ,het is dan ook aardig gedaan2 de illusie is volkomen4 ,men schuift het zwarte gordijn even op zij en treedt de onbekende duisternis in2 in de verte gloeien kleine lichtjes tegen den van kristallen glinsterenden rotswand2 bij hun zwak schijnsel ziet men op den bodem de vage evenwijdige lijnen van de rails4 ,men hoort het gekletter van water en het snorren en stampen van machines4 ,het zijn de boormachine en de luchtververschingsinstallatie die hier in werking worden getoond4 ,door nauwe zijgangen1 waarin men de scherven van rotsblokken onder de voeten hoort kraken1 komt men in den tweeden tunnel1 evenwijdig aan den eersten loopende1 die1 evenals in de werkelijkheid1 met den eersten halverwege een punt van samenkomst heeft4 ,in dezen tweeden tunnel heeft men kans gezien op vernuftige wijze duidelijk te maken1 hoeveel last men bij den bouw gehad heeft met het van boven door de aderen in den bergwand doorsijpelende water1 dat menigmaal de gangen blank zette4 ,uit den rotswand springt hier met geweldige kracht het heldere water van den bergstroom dat bruisend en schuimspattend zich neerstort temidden van de rotsblokken1 juist zooals men dat in het hooggebergte ziet4 ,men behoeft thans niet naar ,iselle te reizen om zich een begrip te kunnen vormen van het grootsche werk1 dat daar is geschied en welks voltooiing hier wordt gevierd4 ,de kunst van nabootsen tracht de wezenlijke techniek in haar hooge vlucht te achterhalen4 ,alles toch is zoo natuurgetrouw1 dat men werkelijk meent in het hart van de ,hoog-,alpen te verkeeren4 ,tusschen de beide tunnelingangen heeft de gevierde beeldhouwer ,butti een beeldengroep aangebracht1 die den moeizamen tunnel-arbeid voorstelt4 ,een mooi afgietsel in brons van deze sprekende groep is door het ,uitvoerend ,comit aan ,z4,m4 den ,koning als een aandenken aan de plechtige opening aangeboden4 ,de beide tunnelpoorten worden bekroond door een eleganten toren1 dragende een ,mercurius-beeld1 en welks versieringen de beteekenis van het werk des vredes1 door de samenwerking van ,zwitserland en ,itali tot stand gebracht1 symboliseeren4 ,aan weerszijden van den hoofdingang sluiten langwerpige vleugels zich aan dit smaakvolle bouwwerk aan4 ,rechts is de afdeeling ,visscherij1 waarin ,duitschland schitterend voor den dag is gekomen1 ondergebracht1 waarbij zich weer aansluit een zeer interessant aquarium2 links vindt men een reeks van ineenloopende zalen1 waar bijeengebracht is een hoogst belangwekkende verzameling oudheidkundige voorwerpen die betrekking hebben op het transportwezen te water en te land4 ,aan de medewerking zoowel van het ,quirinaal als van het ,vaticaan is het te danken1 dat het een waar genot is deze retrospectieve afdeeling te doorwandelen1 waaraan bovendien prof4 ,fumagalli door een methodische groepeering zekere wetenschappelijke waarde gegeven heeft4 ,men vindt er zoowel de draagstoel van ,leopold,,ii1 ,groot-hertog van ,toscane als de staatsiekaros waarmee ,paus ,pius,,vii in #ahad zijn intocht hield in ,modena2 de berlina met koperen paneelen1 rijk met zilver beslagen1 van ,ferdinand,,ii van ,bourbon 7,corte di ,napoli3 #ahci7 als de rijk-gebeeldhouwde gala-koets1 die gediend heeft in den begrafenisstoet van ,victor ,emanuel,,ii in #ahgh bij de overbrenging van het stoffelijk overschot van het ,quirinaal naar het ,panthon2 vergulde kardinaalskarossen en met acht paarden bespannen trouwkoetsen met beschilderde paneelen en van binnen met satijn bekleed van het ,huis van ,savoye4 ,niet minder de moeite waard zijn de modellen van oude schepen2 o4a4 van de galjoen1 waarme ,maria de ,medici in #afjj van ,livorno naar ,frankrijk is gevaren4 ,ook het voorheen en thans op het gebied van de rijwielen wordt in een apart zaaltje vrij volledig te zien gegeven1 terwijl de ,italiaansche ,posterijen en de ,duitsche ,rijkspost een belangrijke historische inzending hebben samengebracht1 bestaande in modellen van oude postkoetsen1 uniformen1 gereedschappen1 documenten enz4 ,men kan gerust zeggen1 dat deze afdeeling tot de best-geslaagde van de tentoonstelling behoort4 ,na deze uitstapjes rechts en links van den hoofdingang gaan we nu het ,park in1 waarvan de aanleg getuigt van den smaak der ,milaneesche tuinbouwkundigen2 frisch en fleurig ziet er alles uit en de breed-uitgespreide waaierpalmen en bloeiende camelia's zouden wij wel zoo naar ons land willen menemen6 ,de stoomwals heeft de breede wegen geffend1 waarin de zware vrachtwagens diepe voren hadden getrokken2 aan den rechterkant krijgen we nu de voornaamste tentoonstellingsgebouwen in het oog2 zij rijzen geen van alle hoog op tusschen het geboomte en hun hagelwitte kleur zal bij den fellen ,italiaanschen zonnebrand verblindend zijn voor de oogen1 al helpt zij de hitte buiten de zalen houden1 maar overigens 444 wat een superieuren smaak hebben de ,italiaansche architecten getoond bij het ontwerpen dezer paleizen en paviljoenen6 ,schoon ook hier in hoofdzaak het onduurzaam tentoonstellingsmateriaal slechts dienst kon doen1 wint ,milaan het in dit opzicht verre van ,luik en ,dsseldorf en wordt ,parijs van #aijj naar de kroon gestoken4 ,de liefde voor de schoone klassieke vormen was hier de leidstar van mannen als ,besana1 ,bongi en ,locati1 meestere in hun vak4 ,hier wordt men herinnerd aan het ,parthenon met zijn zuilen en bogen1 daar aan ,romeinsche thermen2 ginds aan de ,byzantijnsche bouwkunst1 elders weer aan het ,arabische ,alhambra4 ,aan de ,italiaansche en ,fransche renaissance wordt recht gedaan2 kortom1 de historische architectuur viert hier hoogtij6 ,en toch1 hoe frisch1 hoe oorspronkelijk bleven de ontwerpers daarbij2 hoe gelukkig wisten zij in bouworde en versieringen uitdrukking te geven aan de bestemming van de verschillende gebouwen6 ,zeker1 dat alles is klein tegenover dien machtigen kolossus1 den ,dom1 dien de christelijke kunst1 als een prediking in marmer1 midden in deze stad heeft gebouwd2 en te druk tegenover den stroeven ernst der middeleeuwsche kunst die spreekt uit de palazza's1 welke de eeuwen hier hebben nagelaten en die thans de omlijsting vormen van deze onwezenlijke droomstad1 waar alles klatergoud en namaak is en die straks weer zal verdwijnen1 even spoedig als zij gekomen is4 ,maar 444 wie ontkomt aan de machtige bekoring die van dit alles uitgaat68 ,die mengeling van architectuur en sculptuur1 zij is een weelde voor het oog en spreekt tot de verbeelding van oorden1 waar de schoonheid godheid is1 waar het ideaal triumfeert in marmerwit en kronegoud6 ,van het beeldhouwwerk gesproken3 ,al heeft de ,italiaansche plastiek de schoone traditin van het verleden niet weten hoog te houden1 men mocht toch bij deze gelegenheid van de beeldhouwers in het land van ,michel ,angelo en ,canova iets goeds verwachten4 ,in qualiteit hebben zij dan ook niet teleurgesteld1 maar in de quantiteit hadden zij meer matiging kunnen betrachten4 ,overlading schaadt overal1 zelfs op een tentoonstelling4 ,alle ,olympische goden zijn er aan te pas gekomen4 ,het is of men een concurrentie heeft willen ondernemen met de permanente beelden-uitstalling op het beroemde1 maar mij en velen1 die onder een andere dan de zuidelijke zon zijn geboren1 weinig sympathieke ,campo ,santo4 ,maar zonder nu alles op gezag mooi te vinden1 alleen omdat het van kunstenaars als ,butti en ,brivio1 die op dit oogenblik in de gunst staan1 afkomstig is1 moet ik toch erkennen1 dat er kracht en realiteit zit in menig beeld en in meer dan n groep4 ,ga natuurlijk zoo'n compositiebeeld niet van nabij bekijken1 dan is alle illusie weg6 ,maar een tentoonstelling hangt nu eenmaal van bedriegelijk decoratief aan elkaar4 ,en niemand zal aan zoo'n ,victoria of ,mercurius1 die straks op een electrisch verlicht voetstuk zullen staan1 hooge kunsteischen stellen6 ,het is al veel waard1 wanneer het gevoel niet wordt gekwetst door groven wansmaak of jammerlijke banaliteit4 ,en daartegen hebben de artistieke en technische leiders der tentoonstelling met veel zorg gewaakt4 ,binnen die grenzen heeft men echter het eigen initiatief zooveel mogelijk vrijheid gelaten en zoo is er tusschen al die groote paleizen en paviljoenen een aardige afwisseling van ,zwitsersche chlets1 ,schwartzwalder huisjes2 ,oostersche kiosken enz4 ,telkens wordt het oog weer geboeid door iets eigens en karakteristieks4 ,hoe jammer1 dat ook ,nederland1 als te ,st4-,louis1 niet met iets eigens1 met een pittigen oud-hollandschen trapjesgevel bv41 is kunnen komen6 ,maar de ,milaneesche aannemers vroegen fabelachtige prijzen en de middelen waren gering4 ,nu heeft het ,nederlandsch comit zich tevreden moeten stellen met #hjj ,m#b in de gemengde afdeeling der decoratieve kunst1 waar het ,japan tot buurman heeft1 en #bjj ,m#b elders voor op zichzelf staande inzendingen als die van den baggermolen-fabrikant ,smulders uit ,schiedam4 ,het is nu maar te hopen1 dat het inwendige 7de versiering is bij den heer ,kromhout uit ,amsterdam zeker in goede handen7 en de inzendingen goed zullen maken wat aan het uiterlijk ontbreekt4 ,maar daarvoor is nog wat geduld noodig4 ,niet vr half ,juni zal de ,nederlandsche afdeeling geopend kunnen worden4 ,met dit wat achteraf gelegen gebouw schenen de heeren van de bouw-commissie het minste haast te hebben4 ,en toen de gedelegeerde commissaris van ,nederland herhaaldelijk aandrong op meer spoed1 wijzende op het ergerlijk luieren der ,italiaansche werklieden1 die1 als 't koud is1 zich rond een houtvuurtje gaan warmen en als 't warm is1 in 't zonnetje liggen te slapen1 antwoordde men zoo philosophisch-laconiek als ,italianen dat alleen kunnen3 ,laat dan ,nederlandsche werklieden komen om het gebouw af te maken4 ,zwitserland heeft ook eigen werklieden ontboden6 ,biedt een tentoonstelling kans van welslagen1 al geeft ze ook nog zooveel interessants te zien1 waar de leiders dergelijke luchthartige opvattingen koesteren8444 ,de vertegenwoordigers van het buitenland1 die ervaring hebben op dit gebied twijfelen er wel eens aan4 ,maar de ,italianen zijn onverbeterlijke optimisten2 zij kloppen de mopperaars gemoedelijk op den schouder en zeggen glimlachend3 ,al levar della tende si vedra1 of te wel3 als de boel weer afgebroken wordt1 zal alles je duidelijk zijn4 ,een troost68444 ,wij zijn nu in de groote middenlaan van het ,park1 die dit gedeelte der toonstelling in twee groepen scheidt3 rechts wetenschap en kunst2 links de vermakelijkheden4 ,even wippen we binnen in het gebouw der ,schoone ,kunsten4 ,dat was inwendig het eerst gereed omdat de ,koning er doorheen wandelen zou op den openingsdag4 ,een openbaring is deze zuiver-nationale afdeeling niet2 ook zijn vele doeken verkeerd of veel te sterk belicht4 ,er is in 't algemeen te veel gelegenheidswerk zoowel van schilders als beeldhouwers4 ,en zaal is geheel gereserveerd voor de productieve familie ,ciardi1 bestaande uit vader en twee zoons1 die #cb werken heeft ingezonden1 een andere zaal bevat alleen #bh stukken van den grooten ,venetiaanschen meester1 ,ettore ,tito4 ,ook ,carcano heeft een zaal voor zich1 terwijl ,carlandi1 bekend door zijn fijne zeegezichten1 #hd aquarellen heeft ingezonden4 ,onder het beeldhouwwerk is meer knappe copie dan oorspronkelijk werk4 ,de ,unione artisti romani leverde hier het leeuwendeel1 o4a4 een reusachtige groep van ,lazio4 ,het paleis van de ,belle ,arti bestaat uit twee vleugels in hoefijzervorm die samenkomen in een koepelvormige zaal4 ,in deze feestzaal1 waarvan wij een reproductie geven1 had de plechtige opening der tentoonstelling plaats4 ,jammer genoeg mochten er toen geen photografische opnamen worden gemaakt--een maatregel die als vele andere verband hield met de veiligheid van den ,vorst4 ,want toen langs alle lijnen electrische lichtjes fonkelden1 ook in de lauwerkransen door de engelenfiguurtjes omhoog gehouden1 en heel de zaal bezet met schitterende uniformen en galagewaden1 waartusschen de bekoorlijkste damestoiletten in teere kleuren1--allen omringend de met bloemenguirlandes versierde estrade1 waarop de ,vorstelijke stoet had plaats genomen--toen bood dat geheel een betooverend gezicht1 hoe weinig indrukwekkend de ceremonie ook overigens was1 die onder een geestdriftige ovatie aan het ,koninklijk ,paar eindigde met een symbolische opening van de tentoonstelling door ,koningin ,elene1 die een rood lint losmaakte1 dat de estrade had afgesloten van den uitgang4 ,uit den rechtervleugel de feestzaal binnengekomen treden wij nu door den hoofdingang1 door zinrijke beeldengroepen geflankeerd1 weer naar buiten4 ,aan de overzijde van de breede alle zien wij1 verscholen in het frissche groen1 drie kleine gebouwen liggen1 evenveel verschillend van stijl als van bestemming2 voornaam en mooi is de faade van het kleine paleis der stad ,milaan1 in ,italiaansche renaissancestijl gebouwd1 waarin het gemeentebestuur1 dat een ruim aandeel genomen heeft in de totstandkoming der tentoonstelling en bij feestelijke gelegenheden de honneurs tegenover de gasten uit den vreemde waarneemt1 een volledig overzicht geeft van de inrichting zijner model-bedrijven en van het vele wat ,milaan doet op het gebied van onderwijs1 armenzorg1 hygine en volkswelvaart4 ,zij die ook om iets te leeren de tentoonstelling bezoeken zullen hier een nuttig uurtje kunnen vertoeven in deze rustige omgeving4 ,van een heel ander karakter is het ,zwitsersche paviljoen dat natuurlijk van wege de onverbrekelijke vriendschapsbanden op deze tentoonstelling een eereplaats kreeg4 ,het is een echt ,zwitsersch chlet1 in wit rood en bruin geschilderd hout met balcons en een luifeldak en pittig torentje2 een juweeltje van dien karakteristieken bouwstijl van het ,alpenland4 ,een bescheiden huisje noemde de ,zwitsersche commissaris-generaal ,siemen het1 toen hij er uit naam van de ,bondsregeering den ,koning van ,itali begroette1 maar de jonge ,vorst die zijn oogen altijd goed den kost geeft had het bij het rechte eind1 toen hij den bescheiden ,zwitser warme hulde bracht voor dat smaakvol paviljoen1 een sieraad van de tentoonstelling4 ,natuurlijk is de inhoud van het gebouw grootendeels gewijd aan de werken van ,st4 ,gotthard en ,simplon1 gesymboliseerd in een groot fresco in den voorgevel1 en de vermaarde ,zwitsersche kunstnijverheid4 ,een honderd schreden verder ligt op een heuveltje1 gelijk in hoogte aan de viaduct1 het ,park-station van den electrischen spoorweg1 ook een aardig1 luchtig gebouwtje1 waaraan veel zorg is besteed4 ,vr wij uitstappen echter nog even een kijkje genomen aan het uiterste einde van het ,park bij den ,vredesboog in het complex van gebouwen1 dat gewijd is aan een der belangrijkste afdeelingen van de tentoonstelling3 de versieringskunst2 het zijn eigenlijk twee reeksen van gebouwen1 door binnenhoven met zuilengalerijen1 aardige beelden en fonteintjes1 onderling met elkar in gemeenschap1 gescheiden door een smal laantje2 het is hier1 dat ook ,nederland zijn beste beentje voor zal zetten4 ,maar de strijd zal zwaar zijn4 ,op dit oogenblik zijn de gebouwen nog nauwelijks onder dak en is de chaotische toestand nergens zoo wanhopig als hier in dit hoekje2 van taleeren kan dus nog geen sprake zijn4 ,maar de ingenieur die hier de leiding heeft1 de heer ,gatti-,casazza1 weet schitterende dingen van deze afdeeling te vertellen4 ,na de welgeslaagde proefneming in ,turijn met de tentoonstelling van versieringskunst in #aijb zal ,itali hier nu eens met #ejj van zijn eerste architecten en artisten 7grootendeels uit ,lombardije7 uitkomen2 een ruimte van maar eventjes #abjjj ,m#b heeft het daarvoor noodig2 ,hongarije1 dat in de laatste jaren een reusachtige vlucht nam op het gebied der kunstnijverheid1 zal #cejj ,m#b innemen2 ,engeland #ajjj2 ,zwitserland1 ,japan en ,nederland elk #hjj2 ,duitschland #ejj2 ,turkije #cej en ,noorwegen #ajj4 ,nederland maakt dus quantitatief geen slecht figuur4 ,jammer echter1 dat onze eerste firma's op dit gebied geen lust tot deelneming gevoelden4 ,frankrijk1 ,oostenrijk1 ,rusland en ,belgi hebben ook hun afdeeling versieringskunst ondergebracht in hun eigen gebouwen op de ,piazza d',armi4 ,ofschoon de ,commissie van toelating lang niet gemakkelijk is geweest1 hebben de aanbiedingen z de verwachting overtroffen1 dat zij heeft moeten laten varen het denkbeeld om ook een retrospectieve tentoonstelling van de ontwikkeling der toegepaste kunst in den loop der eeuwen te geven4 ,een eereplaats zal echter gegeven worden aan den vrouwenarbeid1 waarvan1 onder de auspicin van de ,hertogin ,maria ,anna ,visconti di ,modrone ,gropallo1 presidente van het damescomit1 evenals te ,luik1 veel belangwekkends zal te zien gegeven worden4 ,een zware taak wacht de jury maar ook een aangename1 want de ,koning heeft een eereprijs van #aj1jjj lire uitgeloofd voor de fraaiste complete moderne inrichting4 ,aan den anderen kant van het park1 nog een groote uitgestrektheid met mooie gazons en waterpartijen1 zetelt het ,vermaak4 ,daar kan men een reis naar het hooge noorden maken en zich verbeelden op de ijsberenjacht te zijn1 of de geneugten smaken van een montagne russe2 daar kan men zich in aardige bars en kiosken door gebronsde zuidelijke schoonen met uitdagende1 donkere oogen champagne en vruchtenijs laten bedienen2 daar kan men voor een halve lire heel ,tyrol of het ,berner ,oberland doorreizen onder 't genot van ,mnchener ,hofbru1 ,chianti of ,capri1 ,marsala of ,vermouth van fratelli ,cora2 daar kan men 's avonds tusschen de donkere cypressen in den maneschijn zitten mijmeren bij ,american drinks1 zoo echt als in de eerste ,broadway-bars2 daar kan men zich van een helling in een bootje met duizelingwekkende vaart in een meer laten storten of1 wanneer men 't op dit ondermaansche te benauwd krijgt1 hoog in de lucht rondvliegen in een ,aroplan en in jolige pret lachen om dat ,castello en dien ,dom die daar zoo eigenwijs en roerloos staan te droomen midden in dat wereldsche1 lawaaierige ,milaan2 daar klinken muziek en zang2 daar raakt men de zilverstukjes kwijt4444 ,daar mist men alleen ,lucas ,bols of ,wynand ,fockink1 anders trouwe comparanten op groote tentoonstellingen1 die hier met een ,oude ,schiedammer en een jonge ,zeeuwsche boerendeern toch zeker al even veel succes zouden hebben als overal elders in de wereld4 ,maar het wordt tijd1 dat wij het ,park verlaten en naar de ,piazza d',armi trekken1 waar wij in vogelvlucht hebben te overzien veel dat nog niet f is en heel weinig dat wl gereed is4 ,konden wij maar werkelijk in een luchtballon er over heen zweven6 ,dan liepen we geen kans overreden te worden door zwaargeladen goederentreinen en in dolle vaart rondsnorrende auto's1 die voor de snelle verplaatsing van comit-leden zorgen als zij lastige reclamanten uit de voeten willen blijven4 ,het electrische treintje1 comfortabel ingericht--een voorbeeld voor de directie der ,italiaansche spoorwegen die1 sedert de staatsexploitatie in vollen gang is1 nog niet veel gedaan heeft om het spoorwegverkeer uit zijn achterlijkheid te verlossen--brengt ons1 hoog over straten en lanen en pleinen1 over de ranke en sierlijke viaduct in een paar minuten daar4 ,ook deze terminus doet ons kennismaken met een aardig1 rustiek station met bloemperken en heesters omgeven2 ruim1 ongevaarlijk en met zacht-glooiende op- en afgangen4 ,de maatschappij die dat goedkoope lijntje van #e cent per rit exploiteert heeft eer van haar werk en succes2 het aantal abonns loopt al in de tienduizenden4 ,recht voor ons ligt in het midden van het vierkante terrein1 dat een omtrek heeft van ruim drie kwartier loopen en doorsneden is van lange rechte lanen1 waartusschen nu de vakken tot weelderig plantsoen met rotsen en vijvertjes1 fonteinen en bloembedden zijn aangelegd1 het groote paleis van het ,transport te water met den reusachtigen vuurtoren op natuurlijke grootte1 die 's avonds een intens licht over tentoonstelling en stad verspreidt1 op den voorgrond4 ,handelsvloot en passagiersschepen worden in deze afdeeling wel erg op den achtergrond gedrongen door de ,marine1 die toch eigenlijk slechts in verwijderd verband staat met transport te water4 ,maar hierme kon ,itali meer geuren dan met zijn scheepvaart1 die niet sterk vooruitgaat1 hoewel1 na de jongste ,marine-rapporten1 deze tentoonstelling van model-materiaal een bitter bijsmaakje voor de ,italianen heeft gekregen4 ,ook het buitenland heeft in deze afdeeling acte de prsence gegeven4 ,krupp en ,armstrong vervullen u hier met bewondering voor hun werken maar ook met een tikje wrevel2 die onheilspellende kanonnen storen de vredes-gedachten1 die de ideele achtergrond vormen van dit jubelfeest van den arbeid1 waar de natin komen getuigen van hun grootheid en hun kracht 444 in de werken der beschaving en des vredes4 ,enkele modellen van ,oceanflyers1 van moderne luxe-schepen1 van reusachtige vrachtbooten1 zeesleepbooten en baggermolens gaan hier bijna verloren voor 't oog tusschen de vernielingswerktuigen1 torpedobooten1 torpedo's1 pantsertorens enz4 ,trouwens1 hier en daar verspreid over het terrein vindt men nog onderdeelen van deze sectie4 ,zoo heeft de groote ,italiaansche ,stoomvaart-,maatschappij1 die ook de dagelijksche diensten tusschen het vasteland en ,sicili verzorgt1 haar eigen1 kranig gebouw en is er een zeer bezienswaardige inzending van motorvaartuigen1 elegante gondeltjes1 waarme men lust zou gevoelen zich te laten voortglijden over de smaragden golfjes van de ,zwitsersche en ,italiaansche bergmeren4 ,links van ,marine ligt het grootste tentoonstellingspaleis1 de ,galerij van den ,arbeid1 een complex van reusachtige hallen met drie koepelvormige ingangen4 ,in de voornaamste daarvan was een prachtig plaatsje gereserveerd voor een inzending van de ,amsterdamsche diamantindustrie1 waarop men aanvankelijk scheen te mogen rekenen4 ,jammer1 want die zou hier furore gemaakt hebben6 ,over de inzendingen in deze afdeeling valt nog zoo goed als niets te zeggen2 behalve een paar mooie kleurendrukpersen en een reusachtige rotatiepers1 waarop een tentoonstellingsuitgave van het grootste dagblad van ,milaan1 de uitnemend geredigeerde en snel-ingelichte ,corriere della ,sera1 tot stomme verbazing der toeschouwers wordt gedrukt en gevouwen1 staan er slechts rijen van onopengemaakte kisten1 waarin de schatten van de machinale kunstnijverheid verborgen zijn4 ,meer dan een schoone belofte is dit ,arbeidspaleis dus nog niet4 ,wij naderen nu bekend en bevriend terrein4 ,een gebouw met frisschen vriendelijken baksteengevel zegt ons terstond1 dat wij hier te doen hebben met iets uit gewesten1 dichter bij ,nederland2 het doet zelfs vreemd in deze omgeving van witte paleizen met blauwe koepels en veel verguld4 ,het verwondert ons dan ook niet uit het dak de ,belgische vlag te zien wapperen4 ,wij zijn thuis2 die rustige lijnen van de ,vlaamsche renaissance1 die symmetrie welke geen oogenblik stijf wordt1 zij doen ons ,nederlandsch hart goed4 ,onze naburen zijn hier schitterend voor den dag gekomen1 om jaloersch van te worden4 ,ook de ,italianen1 die wel eens meenen het monopolie van stijl en smaak te hebben1 kunnen hun bewondering niet verbergen4 ,inderdaad1 dit gebouw--werk van den ,brusselschen architect ,henry ,vaes--is opgericht la gloire de la patrie1 zooals op een gedenksteen in den muur van een der torens is gebeiteld4 ,maar 444 de ,belgische regeering1 zich dankbaar herinnerend de ruime deelneming van ,itali aan de wereldtentoonstelling te ,luik1 stelde dan ook een bedrag van fr4#cjj4jjj ter beschikking van de commissie van dat land4 ,met zoo'n sommetje kan men wat beginnen6 ,ook de inzendingen der ,belgische kunstnijverheid die het gebouw en een daarnaast gelegen hal zullen vullen1 beloven het beste te geven wat het nijvere land kan voortbrengen1 vooral kant en smedewerk4 ,langs de achterzijde van het terrein liggen drie groote gebouwen1 die samen n reuzenstation vormen met uitgestrekte overkappingen4 ,wij hebben hier te doen met de kern der tentoonstelling1 de wortel van de reuzenplant3 het spoorwegwezen4 ,vier landen domineeren hier2 ,duitschland1 ,oostenrijk1 ,hongarije en ,itali zelf1 dat zeker1 al komt het hier met mooie dingen uit1 op dit gebied eenige bescheidenheid mag in acht nemen4 ,reusachtige locomotieven en prachtig-ingerichte slaap- en salonwagens vormen het hoofdbestanddeel dezer afdeeling1 terwijl ,itali zeer interessante nieuwe uitvindingen op het gebied van seinwezen en veiligheidsinrichtingen in werking te aanschouwen geeft4 ,van groot practisch belang voor berglanden zijn o4a4 de optische en gehoor-signalen voor tunnels en de nieuwste tandradbaan-locomotieven4 ,een zeer sympathieken indruk maakt de iets verder onder hangars geherbergde inzending van het ,italiaansche ,roode ,kruis1 waarvan vooral de aandacht verdienen de met veel zorg ingerichte transportwaggons en booten voor gewonden4 ,ook ,duitschland's ,sanittswesen komt hier schitterend voor den dag met ziekenbarakken1 vervoerbare barakken en vriendelijke paviljoentjes4 ,van de ziekenverpleging naar de hygine il n'y a qu'un pas4 ,hier k in letterlijken zin4 ,heerlijk is weer die frontgevel van den architect ,bongi1 aan het paviljoen1 waar ,aesculapius' vriendelijke dochter troont1 gegeven4 ,van het zinnebeeld der gezondheid1 de slang1 heeft hij bij de versieringen een gelukkig gebruik gemaakt4 ,welke schatten ,hygieia in haar tempel tentoonspreidt is nog een geheim4 ,alleen is mij bekend1 dat onder de inzenders ook een ,nederlander is4 ,onze consul te ,milaan1 de ingenieur ,h4,j4 ,van der ,schalk1 exposeert er modellen van hyginisch ingerichte boerenwoningen en veestallen volgens een nieuw systeem4 ,uit het gebied waar de godin der gezondheid heerscht1 over te gaan naar ,caro is nog al een sprong4 ,de oosterlingen staan gewoonlijk met ,hygieia op een gespannen voet4 ,maar het tentoonstellings-,caro in miniatuur is nog al onschuldig6 't ,ziet er alles zelfs te onnatuurlijk zindelijk uit1 het ruikt er te frisch om de illusie volkomen te doen zijn4 ,maar aardig is die exotische omgeving voor ons1 westerlingen1 toch altijd4 ,hoe verrukkelijk doen die glanzende koepel en die fijne minaret van de ,hasinin-moskee tegen het zuidelijk azuur6 ,hoe schilderachtig zijn die kleine straatjes en de bazar1 waar de oosterlingen bezig zijn hun snuisterijen uit te pakken6 ,nu is 't nog rustig en leeg hier1 maar weldra zal de moslem zijn gebeden prevelen in den toren2 zal er vreemdsoortige1 lawaaierige muziek klinken bij de ,arabische danseres1 die de ,italianen zal laten genieten van een nerveusen danse du ventre2 dan zullen de kooplieden met hun roode fez u met een bon march1 monsieur6 naloopen om u hun waren aan te prijzen en bruine jongens op bloote voeten u trachten over te halen om op een witten ezel of een hoogen kameelenrug rond te rijden4 ,en nog lang daarna zal de geur van de rozenolie u herinneren aan die oostersche atmosfeer van de nagebootste ,nijlstad hier midden in ,lombardije4 ,langs ,bulgarije1 dat zich de weelde van een eigen fraai paviljoen kon veroorloven evenals vorig jaar te ,luik1 keeren we weer naar ,midden- en ,west-,europa terug4 ,we hebben nu het langwerpige paleis van ,frankrijks decoratieve kunst met de #d smaakvolle ingangen vr ons liggen4 ,uitwendig en inwendig viert de ,fransche kunst hier weer haar triomfen4 ,wie kan zich daarme meten68 ,een glans van voornaamheid ligt over al dat werk4 ,in een boog om dit gebouw heen liggen drie afdeelingen die1 eenmaal gereed1 tot de belangrijkste der tentoonstelling zullen behooren4 ,het zijn3 ,automobilisme en ,cyclisme1 ,rijtuigfabricage en ,landbouw2 rococostijl was hier wel de meest aangewezene1 maar toch hebben de architecten de bestemming van de gebouwen gelukkig uitgedrukt in attributen1 symbolische fresco's enz4 ,over den inhoud valt nog weinig te zeggen2 de automobiel-fabricage heeft in ,itali groote vlucht genomen en schijnt dan ook kranig te zullen uitkomen1 vooral met luxe-auto's en omnibussen1 zooals er hier thans reeds verscheidene in dienst zijn4 ,de ,landbouw beschikt over uitgestrekte hallen van groote wijdte4 ,juist nu het ideaal van den ,koning3 een internationaal ,landbouw-instituut te ,rome het eerste stadium van verwezenlijking is ingetreden1 wil ,itali eens laten zien hoe ver het op dit gebied is4 ,dat had misschien ook op den weg van ,nederland gelegen1 maar onze landbouw zal in deze afdeeling slechts vertegenwoordigd worden door een magere inzending van zuivelproducten en 444 een ,turksche sigarettenfabriek uit ,amsterdam4 ,verkeerde indrukken worden op die wijze wl bevorderd6 ,te leeren zal er in deze afdeeling veel zijn1 want vooral in ,lombardije staat de landbouw op een hoogen trap4 ,de ,italiaansche landbouwer is een zorgzaam arbeider2 dat kan men1 door deze vruchtbare laagvlakte reizende1 overal waarnemen4 ,wij zijn nu wer bij het punt van uitgang3 het station1 teruggekeerd4 ,overal stilstaan konden wij natuurlijk niet2 men zal mij de opsomming van reclame-inzendingen1 van azuren grotten en een ,afrikaansch dorp1 wel willen schenken4 ,dat alles is schon dagewesen op iedere wereldkermis4 ,maar wij mogen toch geen afscheid nemen van de ,piazza d',armi zonder even binnengeloopen te zijn in het mooie1 sprekende paviljoen van de latijnsche staten van ,zuid-,amerika4 ,deze staten3 ,peru1 ,chili1 ,uruguay1 ,guatemala1 ,san ,domingo1 ,brazili en ,argentini hebben van praktischen zin blijk gegeven4 ,hoe ook onderling steeds verdeeld1 heeft ditmaal een zeker ras-instinct hen er toe gedreven om de handen ineen te slaan tot het verrichten van datgene1 waartoe elk op zichzelf niet krachtig genoeg zou zijn4 ,elke van de regeeringen dezer landsn heeft #fjjj francs beschikbaar gesteld voor een collectieve inzending1 die er van getuigt1 dat men op het zuid-westelijk halfrond nog iets anders verstaat dan staatsgrepen en omwentelingen op touw te zetten4 ,de in ,itali gevestigde consuls van deze staten1 aan wie het voornamelijk te danken is1 dat ,zuid-,amerika hier meer op den voorgrond treedt dan op de laatste wereldtentoonstellingen in ,europa1 hebben eer van hun werk1 zoo goed als de beeldhouwer ,laforet1 auteur van het standbeeld van ,christoforus ,columbus in de vestibule van het paviljoen en reeds bekend door het mooie ,verdi-monument te ,trist4 ,de #djj-;jarige sterfdag van den koenen ontdekker van ,amerika wordt op #ba ,mei bij dat standbeeld plechtig herdacht1 o4a4 met een redevoering van ,edmond de ,amicis4 ,op onzen weg naar den uitgang van het terrein passeeren wij de afdeelingen luchtscheepvaart en meteorologie1 die zeker in nauwe betrekking tot elkaar staan1 al is het den vernuftigsten en stoutmoedigsten luchtschipper nooit gelukt in letterlijken zin naar de maan te gaan4 ,van tijd tot tijd worden hier op een met tribunes omringd terrein luchtballons opgelaten1 zoowel bestuurbare als vrij in het luchtruim zwevende2 ook het ,duitsche militaire luchtscheepvaartcorps doet daaraan me met zijn sigaarvormige uitkijkballons2 deze zeer vreedzame verkenning van ,lombardije vindt bij het publiek wegens de bewonderenswaardige vlugheid en nauwkeurigheid der exercitin grooten bijval4 ,geen wonder2 de kleine1 weinig gespierde ,italiaansche officieren en soldaten missen dat stramme en stroeve6 ,milaan heeft zijn settimana di gloria gehad6 ,de feesten1 waarmede de blijde begroeting van de jong-geborene is gevierd1 zijn nu weer voorbij1 de ,koning en de ,koningin naar ,rome teruggekeerd2 ook de vertegenwoordigers van de buitenlandsche dagbladen en tijdschriften pakken hun koffers2 de tentoonstelling wordt verder afgewerkt en ,milaan bereidt zich voor op de ontvangst der duizenden vreemdelingen uit het zuiden en van over de ,alpen4 ,veel reclame in het buitenland maakt het ,propaganda-comit van de tentoonstelling niet2 het is waarschijnlijk overtuigd1 dat de #abj internationale congressen1 ingezet met het groote en luidruchtige studentencongres1 de automobielen-wedstrijden en gymnastiek-feesten1 de wedrennen en andere hippische feesten1 de concerten en historische optochten1 de vuurwerken en illuminaties1 de diner's en recepties onder de auspicin van ,milaan's gastvrije en royale vroedschap1 genoeg aantrekkingskracht zullen oefenen op de duizenden1 die een gelegenheid zoeken om hun zomervacantie aangenaam door te brengen4 ,naar ,milaan6 zal het parool zijn van alle toeristen en toeristenbureaux in het komend seizoen4 ,de lezer make1 na mijn indrukken van de eerste levensdagen der tentoonstelling1 die ik getracht heb zoo objectief mogelijk weer te geven1 gelezen te hebben1 voor zichzelf uit of er aanleiding is om aan dat wachtwoord te gehoorzamen ook voor dengene die geen modeslaaf wil zijn4 ,maar ik ben er z zeker van1 dat wie het voorrecht zal hebben deze tentoonstelling in een later stadium van ontwikkeling of wl1 eerlang tot vollen wasdom gekomen1 te aanschouwen1 hier rijke schatten van leering en genieting zal vergaren1 dat ik straks mijn laatsten groet van de toppen der ,alpen aan de tegen den horizont vervagende spitsen van den ,dom niet zal brengen zonder een3 ,a rivederci1 ,milano6 ,milaan1 ,mei #aijf4