,,aenmerkinge ,pag4 #a ,op de ,missive ,,van ,,parnas1 ,van den #bb4 ,january #afhe4 ,,getekent ,,hugo de ,,groot4 ,pag4 #b ,pag4 #c ,,aenmerkinge ,op de ,missive van ,,parnas ,na dat de ,griecksche ,parnas1 door de ,turckschen mogentheyd verscheyde eeuwen verwoest gelegen hadde1 ende daerom nu niet meer en wierde gefrequenteert1 soo heeft ,boccalyn eenen anderen in ,italien weten te vinden1 dan die gansch van ene andere natuer ende operatie was1 als wel de ,griecksche te voren ware geweest4 ,want de gene die op de eerste verkeerden1 wierden beschenen met allerley klaerheydt1 soo dat de duysterheyd van haer verstant quam te verdwynen1 en aengedaen wierden met veelerley kennisse1 soo dat sy verborgene dingen1 oock selfs toekomende1 wisten te openbaren4 ,maer die op den ,boccalynsche ,bergh quamen te verschijnen1 bevind men nergens anders in uyt te steecken1 als in alle soort van busche scherpsinnigheyt1 hebbende tongen der ,slangen niet ongelijck2 ende sy selve van nature als de boose ,muyl-,esels1 die van vooren byten1 van achteren schoppen1 niemand sparende1 als die sy niet en konnen bereyken4 ,op dese inventie hoewel ,boccalyn seer praelde1 soo is het evenwel daer mede soo uytgevallen1 dat hy geluckigh souw geweest hebben1 by aldiense hem niet dierder had komen te staen1 als den hond1 soomen seyt1 de worst doet4 ,waerom dan oock niemand naderhand lust gehad heeft1 om de naem te verkrygen1 van diergelijcke ,contrey ontdeckt ofte gevonden te hebben4 ,maer evenwel gelijck de natuer veele veranderingen uytwerckt1 doende effene ,landen tot ,bergen oprijsen1 ende ,steden in den ,afgrond versincken1 soo is het mede gebeurt1 dat in ,hollant ontrent het ,ye1 de daryachtige gronden soo sijn opgegist1 dat se dreygen den ,boccalynschen ,berg te sullen overtreffen4 ,ende1 soo men seyt1 souw ,apolio mede daer alrede aengekomen sijn1 ende in die lucht behagen genomen hebben1 na dat hem de ,grieksche ,laurieren hebben ,pag #d beginnen te stincken4 ,dat ook na sijne komst aldaer mede waren verschenen ,cicero1 ,cato1 ende alle de gene die sich ooyt met ,staetssaecken hebben bemoeyt1 als ,hogerbeets1 ,renyl1 ,ledenbergh ende ook ,barnevelt1 maer die gelijk als ,sint ,denijns1 sijn hooft in bey sijne armen droegh1 welcken ,denijs hy ook schimperlijk verweet1 dat deselve sijn hooft maer twee mylen ver had konnen dragen1 daer hij het sijne uyt den ,haegh tot op den top van den ,amstelschen ,parnas hadde gedragen4 ,benevens dese is daer mede verschenen den welbekende ,keiser ,iustinianus1 dragende nu niet de ,kroon van het ,grieksche ,rijk1 maer een ,amstels jok van bockenhout1 dat hem nieuwlix op geleyt sijnde1 de schouderen hadt deurgeschuert1 alsoo 't hem gansch niet paste4 ,gelijk men dan ook seyt1 dat daer versch aengekomen was de ,burgemeester van den ,broek1 die wondre nieuw maren uyt ,holland medebraght1 waer over verscheyde van die ,parnasbroeders ook haer sentiment seyden1 waerd altemael om vanden vermaerden ,hugo de ,groot beschreven te werden4 ,daer waren voor desen wel aengekomen ,socinus1 ,arminius1 ,vorstius1 ,spinosa1 met haersgelijken1 maer dewijl dit hare rol niet en was1 soo en sijn sy op dit ,theater ook niet verschenen1 maer sijn van ver blyven staen om het spel aen te sien4 ,waer van principael ,acteur was de voorschreve ,heer ,burgemeester van den ,broek1 refererende 't gene eenigen tijd soo tot ,dordrecht1 als inde ,vergaderinge vande ,staten van ,holland ende ,west-,vriesland op het subject vande nominatie der goede luyden vanden ,achten der voorschreve ,stadt1 ende het herdoen van de selve voorgevallen was4 ,als mede op wat wijse de ,heeren ,commissarissen van den ,hove van ,holland haer in dese saken hebben gedragen4 ,het welk sekerlik met groote verwonderinge moet aengehoort geweest sijn1 principael indien die ,burgemeester daer by geseyt heeft1 gelijk het de waerheyd is1 dat hy van die tydt of1 en misschien eerder1 van die swakheyt van lichaem niet alleen1 maer ook van herssenen is geweest1 dat hy de ,commissarissen door sigh selven niet en heeft konnen antwoorden1 maer heeft het laten doen door andre1 die hy tot dien eynde in sijn huys ontboden hadde4 ,soo dat hey selfs naeulyx wetende watter in sijn eygen huys omme gingh1 veel min geweten heeft watter op het ,raedthuys of in der ,staten ,vergaderinge geschiede4 ,alsoo hy in die tydt die de bequaemheyt niet en had1 om buyten sijn huys te konnen gaen of ryden4 ,soo dat ick presumere1 dat hy gesuysebolt1 of gedroomt sal hebben1 als hy dit verhael sal ,pag #e hebben gedaen1 ende grovelik dienvolgende gemist4 ,het welk van dien ouwen hals niet vreemd en was1 alsoo ik sie dat sulx de andre ,parnasbroeders ook wel overkomt1 ende ik uyt den brief van de ,heer de ,groot lees1 dat sy luyden den ,primier van de ,heeren ,commissarissen1 die tot ,dordrecht sijn geweest1 daer by henluyden1 al eenigen tijd te gemoet hebben gesien4 ,want hebben sy hem al eenigen tijd te gemoet gesien1 soo hebben sy ook al eenigen tydt gedroomt ende gedoolt1 soo wel als den nieuw aengekomen ,burgemeester1 dewijl by hier nu noch sit1 ende onseeker is wanneer hy hier van daen vertrekt4 ,soo datmen niet en hoeft te denken dat dese ,parnasgasten sijn tanquam abqui ,semides adoptiva quadam numina1 als die ook hare misslagen hebben4 ,gelijk het selve noch nader daer uyt blijkt1 dat sy hem als noch sitten en waghten4 ,want light en komt hy noyt op sulk eenen ,parnas1 daer sigh luyden onthouden die schrijven en dryven1 ,spiritum ,antichristi magis regnare ad lacum ,lemannum1 quam ad ,tybrim4 ,alsoo hy soodanige positien exerceert4 ,en voorsichtiger souden sy doen dat sy de deuren in tyds toesloten1 op dat1 al quam hy kloppen1 niet in gelaten en wierde1 ten eynde over soodanige poincten1 als hier vooren1 of diergelijke1 gene onrust op den ,parnas en wierde verwekt4 ,want hoewel hy flexibel is1 soo dat men hem souw om de vinger windeen1 soo en is hem echter niet nieuw een ,kamphaen in de kam te byten1 schoon dat se al vry wat langh gebeckt sijn4 ,soo dat my daer uyt schijnt1 dat die luyden1 daer op dien ,parnas1 de beste positie niet en houden1 voor hoe groten politicum men den ,heer de ,groot1 die het rad daer draeyt1 ook wil houwen4 ,want hoewel hy te houwen is voor een man vande uytstekenste geleertheyt1 soo en belet dit niet1 dat men sonwijlen sich vergist4 ,ende valt somwylen al eens voor1 dat het spreekwoord bewaerheyt wert4 ,magna ingemia1 magni errores4 ,soo dat oock de ,monicken hebben weten te seggen3 ,clericus edoctus non est semper sale coctus4 ,tot eene preuve van dien sal ik voor eerst maer seggen1 dat als een persoon van de eminentste qualiteyt in dese staet hem een gunstig oogh had toegeworpen1 soo quam hy in den jare #afcb driftig herwaerts aengeloopen1 verhoopende1 dat hy nevens d'andre ouwe ,santen1 weder op het ,autaer souw werden geset4 ,maer alsler ordre quam van de ,heeren ,staten van ,ho'land1 dat hy uyt den ,lande sou hebben te vertrecken1 soo gingh hy heendruypen1 als een hond1 die sijne staert verlooren heeft4 ,hier nevens sal ik noch voegen1 dat als hy de ,babylonische ,hoer van hare voorname quetsure ende hooftwonde1 die de eerste ,reformateurs haer ,pag4 #f hebben gelastigeert1 heeft willen cureren1 wat heeft hy daer deur anders uytgeright1 als datter is gexciteert het ,classicum belli ,sacri1 ende dat hy geprocureert heeft sijne eyge disgracie in het ,hof van ,sweden1 daer hy doen een ,minister af was4 ,soo dat hy daer van daen vertreckende1 sich begeven heeft na ,rostock1 daer hy is overleden4 ,meer en sal ik voor deestydt van ,hem niet seggen1 alsoo dit genoeg is om aen te wysen1 dat groote luyden ook hare misslagen hebben1 en daerom geen wonder en is1 indien hy het in desen ,brief soo heel fix niet en heeft4 ,want niet seer ver van het begin komt de goede ,keyser ,justinianus1 soo hy seyt1 te voorschijn1 met de tranen in de ogen1 klagende1 dat sijne ,wetten soo weynigh voldaen wierden by het ,hof van ,holland4 ,ende dat bestaet hier in1 als men in den selven asem seyt1 dat het selve sich aenmatight van toesicht te dragen1 ,ne ,provincia abundat malis hominibus4 ,waer in of ,justinianus of ,grotius eenighsincs missen1 want soo en luyden de woorden niet in den originelen text4 ,hoewelle van den sin niet t'eenemael en devieren4 ,ende nochtans schreyt die goede man daer over4 ,wat magh hem daer toe bewegen8 ,dit namentelik1 dat de ,hollanders soo dom en bot waren1 dat sy syne ,wetten verkeerde applicatien ende beduydingen aen wreven2 willende doen het gene sijne ,prsides in voorgaende tyden hebben gedaen1 uyt misduydinge van woorden2 even of ,prsides ,provinciarum met die van ,president en ,raden een en deselve waren4 ,maer voor eerst sal ik hier op seggen1 dat die het ,hof determineert binnen de palen van ,prsident en ,raden1 het selve verongelijkt1 daer van afscheurende het eerste ende principaelste lid1 namentlik den ,stadhouwer1 de luyster en voorname eer van dat ,collegie4 ,soo dat de ,heer de ,groot hier sich selfs vergist1 als hebbende te voren self geschreven1 daer hy handelt van de gene die in het ,hof sitten2 ,horum caput est ipse ,prfectus ,holland4 ,daer naer sal ik vragen1 indien de ,prses ,provinci een goed werk doed1 conquirendo nefarios1 curando ut malis hominibus careat provincia1 hoe kan dat quaet sijn als dat selve by het ,hof werd gedaen8 ,hoe heeft het ,hof dien ,keiser sijne pap soo qualik gebotert1 dat'et soo qualik by hem te ,hove staet8 ,immers soo ruym als de ,prsides ,provinciarum de ,souvereyniteyt aen den ,keyser gelaten hebben1 soo ruym laet het ,hof deselve aen de ,heeren ,staten van ,holland4 ,dan hoewel dit soo is1 soo pecceert'et niet alleen daer in dat het wil procureren1 ut malis hominibus careat provincia1 maer ook voornementlik daer in dat'et de ,steden van ,holland onder hare ,pag #g vrede of vooghdye wil nemen4 ,dan indien men die woorden soo meent en neemt1 als die seggen1 soo is het eene vuyle calumnie4 ,want waer heeft het ,hof1 ofte yemand die niet dul en uytsinnigh is1 geseyt3 us pupillus nihil facere potest sine auctoritate tutoris1 alsoo ook niet de ,steden van ,holland sonder overstaen van het ,hof8 ,maer wil men het eene gesond verstand geven1 en daer deur verstaen1 in sijn recht en gerechtigheyt maintineren2 ook helpen en succurreren1 daer men te kort souw schieten1 om uyt te voeren het gene betaemt gedaen te sijn2 soo kan 't toegestaen werden1 ende sulx en wil het ,hof niet alleen doen1 maer is ook gehouwen te doen4 ,want wat isser bekender alsdat het ,hof d'eene ,stadt tegen de andere in sijne gerechtigheydt maintineert8 ,gelijk sulx in veele ende verscheyden exempelen te sien is4 ,ook ,grotius selve1 sprekende van het ,hof1 seyt3 ,ipsa quoque urbium controversia1 abeque magna mementi hic disceptantur4 ,ende voorts1 en is het niet in verscher memorie1 dat als die van ,delft onmachtigh waren om in hare ,stadt behoorlicke ,justitie te administreren1 het ,hof op haer versoek1 haer de behulpsame hand heeft geboden1 ende door den ,fiscael eenen ,minne uyt hare ,stadt doen halen1 die by het ,hof met den ,swaerde is geexecuteert8 ,ende indien men die of diergelijke tutele den ,hove wil toeschrijven1 dat en sal 't niet refugieren toe te staen1 hoewel 't noyt selve in sulke termen heeft gesproken1 noch ook van meninge is te spreken1 om gene verdere lasteringen op den hals te halen4 ,gelijk dan ook noyt 't selve geseyt en heeft1 dat het is ,prses provinti1 versien met eene egale maght1 als in oude tyden de ,prsides inde overwonnen ,provintien hadden4 ,want in sommige delen heeft het ,hof minder1 in sommige weerom meerder4 ,als daer in meerder1 dat'et recht doet tusschen en over ,steden1 selfs sitplaets hebbende in de ,staten van ,holland3 daer ter contratie de prsides provinciarum sulx niet en hadden1 maer gereserveert was tot het oordeel van de ,keiser4 ,waer van veele exempelen bij de munimenten van de ouwe ,schryvers te vinden sijn4 ,maer om eens op te halen1 waer van daen dese ,parnas-bende de occasie genomen heeft1 het ,hof aen te wryven dese calumnie1 van sich te qualificeren ,prsidem provinci1 soo is het inder daed soo1 dat ,mr4 ,willem ,stoop1 ,schout van ,dordrecht1 schriftelik dolerende over sijne suspensie1 by het ,hof gedaen1 poseerde twee saken1 van welke het eene was1 dat hem by den ,hove ware gelast1 op de ,articulen hem ,pag #h voorgehouwen werdende1 soo te antwoorden1 als hy met de ,ede sou konnen verklaren4 ,het tweede1 dat hy niet en wist1 wie voor het ,hof syne beschuldigers of aenklagers ware geweest4 ,waer op by ,commissarisen vanden ,hove is geantwoord1 dat het eerste eene loutere onwaerheyd was1 ende sodanige eene onwaerheyd1 die genoeghsaem sich selven refuteerde4 ,want dat het eene seer bekende sake was1 dat niemand wierde gelast onder ,ede te verklaren1 die tot sijnen eygen laste wierde gehoort4 ,soo dat hy een ,rechtsgeleerde ende ,officier sijnde men niet ken denken sodanigen saek te ignoreren1 ende te vergeefs men dieshalven sou gesoght hebben hem met eene ,blaes met bonen vervaert te maken4 ,op het twede is by gemelte ,commissarisen geantwoord dat het niet nieuw en is1 dat jemand sonder aanklager ofte beschuldiger wierde gecondemneert4 ,ende dat daer in tot een exempel kon dienen ,claudius ,gorgus1 quicum esset vir ,clarissinius1 nemine accusante1 lenocinii damnatus est a ,divo ,severo4 ,waar van wy den text hebben in l4 #b4 4 #f4 de aduls4 ,daer is by gevoeght1 dat tot deselve wijs van ,procederen behoort1 het gene wy in jure hebben geordineert de ,prsidibus1 curare nempe eos debere1 ut malis hominibus provincia careat1 eosque conquirant4 ,waer van de text is in l4 #ac4 ff4 de officio prasidis4 ,waer mede over een komt het gene dat 'er staet in l4 #d #b4 ff peculat4 ,mandatis cavetur1 ut ,prefides ,sacrileges1 latrones1 plagiarios conquirant1 ut quisque deliquerit1 in eum animadvertant4 ,illis enim qui conquirere tenentur1 non est expectandus accusator4 ,cesiantes enim in inquirendo mandata ,principum transgediuntur1 in animadversionem eorum incurrunt4 ,indien men nu hier uyt magh besluyten1 dat'et ,hof is de ,keyser ,severus1 soo magh men oock wel daer uyt besluyten1 dat het ,hof is ,prses provinci1 ende dat ,holland als eene geconquesteerde ,provincie aen het selve onderworpen is4 ,maer soo het eerste niet geseyt of geconcludeert en kan werden1 als by geprosesside ,sottebollen1 alsoo ook niet het twede4 ,wie heeft oyt dus geargumenteert1 soo heeft de ,keyser geprocedeert1 ende soo heeft geprocedeert de ,prses1 ende soo oock procedeert het ,hof1 ergo soo is het ,hof de ,keyser1 of het ,hof is de ,prses4 ,maer seer wel1 soo heeft de ,keyser geprocedeert1 en soo heeft geprocedeert de ,prses1 ergo en is het niet nieuws dat het ,hof mede soo procedeert1 mits evenwel blyvende yder in de palen van sijne ,jurisdictie4 ,gelijck het ,hof in dese saeck van ,mr4 ,willem ,stoop heeft gedaen1 obseiverende daer in hetgene ,keyser ,carel tot tweemalen heeft geordineert eerst in de ,instructie van den ,pag #i ,hove gemaneert in den jare #aeba1 ende daer na inden jare #aeca4 ,daer wel uytdruckelick staet3 ,de ,stadthouwer ,prsident en ,raden sullen naerstelick monsteren1 om te vernemen de abusen ende delicten vande ,bailluwen1 ende andre ,officiers1 ende deselve gehoort sijnde te corrigeren1 na exigentie van saken4 ,alwaer wel uytdruckelick gedefinieert is wie dat inquireren en corrigeren sullen1 namentelick de ,stadthouwer ,prsident en ,raden1 sonder de minste mentie van ,fiscael1 ,aenklager ofte ,beschuldiger4 ,daer na de last1 sullen inquireren1 ende oock2 naerstelick sonder dissimulatie4 ,ten derden1 de ordre die geobserveert moet werden4 ,als eerst1 inquireren2 ten tweden1 hooren1 ten derden corrigeren1 sonder de minste mentie te maken van ,proces1 het sy ordinaris of extraordinaris4 ,het welcke dewyl men siet dat dit klemt1 soo souw men garen de gantsche ,instructie1 als een ouwt kleed dat afgesleten is t'eenemael verwerpen1 alsoo ,keyser ,carel selve sou seggen1 dat by sich niet en kon inbeelden dat dit alles nu langer geobserveert wierde1 dewyl nu de ,souvereyn altijd tegenwoordig is4 ,maer hoe sober dese solutie is kan licht daer uyt afgenomen werden1 dat op den eersten rechtdagh van 't jaer de ,instructie van den selven ,keyser werd vernieuwt1 ende by de ,suppoosten wederom besworen4 ,gelijck dan de ,heer de ,groot in sijne tijden het selve verscheyde malen heeft gedaen3 welcke eer de ,wetten van ,justinianus noyt hier te ,lande hebben gehad4 ,ende of niet het voorengemelde ,articul in volkomen observantie is geweest binnen den tijd van dertigh veertigh en meer jaren1 souwen de exempelen van veel ,schouten en ,bailluwen konnen aenwijsen1 indien 't niet te langwylig en ware4 ,ik sal verder vragen1 als ,heer de ,groot heeft voorgenomen te handelen en aen te wysen1 ,qua in bello fuerit1 post bellum sit ,batavorum respublica1 of hy niet wel en had behoren aen te wijsen dat dese ,instructie was geabollert en in ongebruyck geraakt8 ,maer mentioneert hy daer wel een woord van8 ,ja en seyt hy niet ter contrarie2 ,ordines eandum semper non rempublicum modo1 sed reipublica faciem retinuerunt8 ,waer komt dan dese abolitie van de ,instructie ende vernietinge van daen1 als dat die onder hare cramery in hare mersch niet en past8 ,alia tempora1 alii mores3 te voren sprack men van ordre1 reglementen1 van eenigheyd1 nu roept men allesints met luyder kelen niet anders als van liberteyt en vryheydt1 soodanigh dat men tusschen die en ongebondenheyd geene onderscheyten maekt4 ,wat my belanght1 ick ,pag #aj ben in vreedsamige tyden1 ende oock in een vry ,land gebooren4 ,ende gelijck ick hoop in vreedsamige tyden1 alsoo hoop ick oock in een vry ,land te sullen sterven4 ,soo ver oock1 dat ick van die hope ben1 dat noch ick1 noch mijne kinderen1 sal ofte sullen behoeve te sien1 dat'er een ,hollandsch ,romen sal opstaen1 daer de andre leden onder souwen moeten suchten4 ,sed ut sub specie boni qui perniciose quandoque erratur1 ita sub specie libertatis saepe saevissima servitutis iniiciuntur vincula4 ,waer van om ndre voorby te gaen1 de ,monicken ons exempelen genoeg geven1 die groote liberteyt belovende1 jonge of onervarene luyden uyt de gehoorsaemheid van ouwers of voogden trecken1 ende in een eeuwige slavernye van het ,klooster leven daer naer verdrucken1 daerse van ouwers of ,magistraet noyt uyt gereddert en konnen werden4 ,ende siet eens of hier niet na en sweemt het doen van de gene die nu tot ,dordrecht het ,oppergesagh hebben4 ,die quansuys de ,borgers willen schijnen vry te maeken van het oppergesagh van ,stadhouwer ,praesident en ,raden1 maer alleen om dat sy alleen souwen mogen na haer believen heerschen1 d'andre van hoger hand met alle gene hulp en hadden te verwachten4 ,want al dit gewoel1 waerom men het ,land in roeren stelt1 en is niet om de arme en onnosele ,burgers in meerder vryheyd te stellen1 maer op dat de geene1 die nu het meesterschap menen in handen te hebben1 inde ,schaepskoy wat vryer en ruymer souwen mogen domineren1 ende hare schotels met het vet1 ende hare lendenen met de wol wat rijckelijcker te konnen versien4 ,ende om dat'er sijn die haer selven niet garen tot eene proy souwen overgeven1 daerom heft men sulck een geschreeu op1 daerom heeft het ,hof1 dat haer inde weegh is1 de lever gegeten3 daerom werpe men sulck een gesnater uyt3 ,dat'er geen reguard meer genomen en werd1 of de ,rechter en aengeklaeghde malkander te nabestaan1 ende de ,berichter partye1 ende partye ,berichter was3 dat het axiame ,extraterritorium1 aut sine auctoritate jus dicenti impune non paretur3 dat1 ,deliberante principe nihil esse innovandum1 wierden met de voet getreden4 ,maer om de waerheyde te seggen1 veel geschreeus en weynigh wol4 ,want hoe kan men met eenige waerschijnlickheyd seegen1 dat in al het ,dortsche werck de ,aenklager ende ,rechter malkanderen te na hebben bestaen1 daer het notoir is dat geen recht by 't ,hof en is gedaen1 als alleen inde saek van den ,schout1 en welke nochtans1 als te voren is geseyt1 gene aenklager en is geweest4 ,wat men nu met het woord ,berichter wil verstaen1 ,pag4 #aa is my onbekent1 dewijl sulx in de ,neerlandsche styl van procederen niet en is bekent1 gelijck ik mede niet en weet1 dat in de ,roomsche rechtspleginge yet diergelyx bekent is geweest4 ,maer dat kan ick seggen1 dat by aldien yemand in het ,hof souw hebben gesustineert duplicem personam1 van welcke d'eene tegens d'andre streed1 dat sulx singulierlik souw sijn gestraft geweest4 ,ende sulx die dat seyt sonder nader bewys een ,calumniateur is4 ,dat geseyt werd ,extra territorium jus dicenti impune non paretur1 hoe kan dit hier plaets hebben1 daer het ,hof in dese saek van ,stoop recht gedaen heeft hier in den ,haegh1 inde ordinaris residentie plaets1 van over eenige honderd jaren daer voor bekent4 ,immers soo inept is het dat men seyt sine auctoritate jus dicenti4 ,want wien is eene ,officier ratione officii anders onderworpen1 als den ,hove van ,holland1 wat men nu ten laetsten daer by voeght1 ,deliberante principe nihil esse innovandum1 dat komt hier in 't minste niet te pas1 dewyl 't van het eerste begin dat die van ,dordrecht dese saek voor de ,heeren ,staten hebben gebraght1 gedecideert is4 ,want syluyden versoeckende1 dat het ,hof geordineert sou werden stil te staen1 soo en is 't selve versoeck niet ingewillight4 ,ende naderhand1 het selve versoeck geitereert sijnde1 is bij de voorgaende ,resolutie gepersisteert4 ,ende vervolgens is verstaen1 si non expresse1 saltem tacite1 dat het ,hof souw mogen voortgaen4 ,het welke die van ,dordrecht daer na1 maer te laet merkende1 dat het hen obsteerde hebben versocht1 dat die notulen uyt de ,resolutien van de gemelde ,heeren ,staten souwen mogen werden gelight4 ,het welk hen1 te laet opsijnde1 geweygert is4 ,soo dat daer uyt blijkt1 dat hoewel op de saek ten principalen nader deliberatien souwen mogen komen te vallen1 dat evenwel die by de ,heeren ,staten is gedetermineert1 voor soo veel als de surchance ofte voortgangh der proceduyren van 't ,hof aengaet4 ,daerom1 soulageert vry de ,dordsche vriendetjes1 et dot ,deliberante1 het sal haer immers soo wel helpen1 als een papje na de dood4 ,dese gedreyghde surchance dan uyt de weegh sijnde1 isser te recht verder voortgegaen met informeren1 tot dat van de klachten consterende1 de eerste nominatie is gerejecteert1 tot groot milcontentement van dese ,parnas bende1 dewelcke sustineert1 dat sijne ,hoogheydt het recht niet en heeft om in die saek te informeren1 veel min om die nomenatie te niet te doen1 voornamentlick voor en al eer men partyen daer op hadde gehoort4 ,soo dat men nu in alle ,vierscharen wel moght uitwissen1 de seer ,pag #ab bekende spreuke1 ,aude alteram partem4 ,het welke1 hoewel het in haer selven sijn poincten van gene seer diepe speculatie1 soo maektmen nochtans daer seer groot bohey van1 soo dat die niet verby gegaen en konnen werden4 ,om dan daer af yet te seggen1 soo sal ik prmitteren1 sijne ,hoogheyd van den ophef van dese saek niet van meninge te sijn geweest1 eenige proceduyren aen te vangen1 ende dat hy sulx ook aen de ,commissarisen heeft verklaert1 als hy hen de ,articulen1 in welke de beswaernissen begrepen stonden1 terhanden stelde4 ,het welke ook ,commissarisen ter ,vergaderinge hebben bekent gemaekt1 wel expresselik daer by voegende1 dat de meninge niet en was van sijne ,hoogheydt of van den ,hove1 om civilic ofte criminelik te ageren1 maer datmen alleen verseerde in een naekt ondersoek van waerheydt1 op dat sijne ,hoogheyt de klaghten1 by eenige ,burgers van ,dordrecht gedaen1 niet lightvaerdigh souw verwerpen1 of ook de nominatie door sijne electie sou komen te approberen1 indiense misschien informeel moghte sijn4 ,soo dat hier de questie is1 of soo een bloot ondersoek van waerheydt daer gene rechtspleginge op en staet te volgen1 sijne ,hoogheydt heeft mogen doen of niet4 ,eer ik hier yet op segge1 soo sal ik prmitteren1 dat gelijk de nominatie de ,dekenen toekomt1 van de ,mannen van achten1 dat alsoo mede aen sijne ,hoogheydt de electie toekomt4 ,dat is gelijk de ,dekenen sijn gehouwen eene rechte ende deughdelijke nominatie te doen1 dat alsoo mede sijne ,hoogheydt eene rechte ende deugdelijke electie4 ,nam paria sunt1 aliquid non facere1 non facere debite legitimo modo4 ,sal nu sijne ,hoogheydt debito legitimo modo sijne electie doen1 soo moet hy ook toesien niet alleen1 dat hy in sijne electie niet en exorbiteert1 maer ook1 dat hy die niet en doed uyt eene nominatie1 die informeel ende onwettigh is2 alsoo uyt eene informele nominatie gene wettige electie en kan gedaen werden3 ,immers al soo weynigh als eene electie kan gedaen werden sonder nominatie3 dewijl het geen informeel is1 niet meer geacht werd1 als of het gansch niet en ware4 ,ende daerom soo sal ik seggen1 dat sijne ,hoogheydt seer wel heeft vermogen1 ja gehouwen is geweest1 op de waerheyt van de klaghten hem overgelevert1 te informeren1 het sy selve ofte ook door andre1 ,nam qu per alios facimus1 ipsi facere videmur4 ,quia nobis impellentibus fiunt4 ,nu is het soodanigh1 gelijk ,cicero seyt ,officiorum primo1 inprimis homini propriam esse veri inquisicionem atque investigationem2 ende1 ,falli1 errare1 labi1 decipitam dedicere1 quam delirare mente captum esse1 is het1 segh ik1 soodanig1 ,pag4#ac waer past het beter de waerheyt te ondersoeken1 als daer men verseert in saken van ,staet1 en daermen verseert in 't bestellen van de ,magistrature1 aen welke het welvaren hanght van ,landen ende ,steden8 ,ende is het soo schandelick te missen1 vallen1 bedrogen te werden1 wien voeght sulx minder1 als personagien van soo eminente qualiteyt1 als is sijne ,hoogheydt8 ,indien men hem wil constringeren om sonder onderscheydt1 uyt alle nominatien1 hoedanigh die ook souwen mogen sijn1 electie te doen1 soo sal men hem bedwingen in sulk een perk1 uyt het welk hij sich niet en sal konnen redden1 sonder mis te tasten1 ende sonder den ,lande grote ondienst toe te brengen4 ,het welk van de grootste iniquiteyt niet te excuseren en is4 ,alle menschen1 soo ver sy met vernuft begaeft sijn1 en sullen niet yetwes van eenige importantie sijnde1 by de hand nemen1 of sy sullen niet alleen inquireren1 ondersoeken en overleggen hoe het in haren boesem gelegen is1 wegens het gene sy voor hebben1 maer examineren ook het gene buyten haer is1 namentlik offer gene obstaculen sijn1 die haer souwen konnen verhinderen4 ,gelijk yemand1 die eene reys buyten s',lands meent aen te nemen1 overleyt niet alleen1 of dat nut voor hem sal sijn1 maer ook1 of hy wel ,schuyt en ,wagen1 tot sijne dienst sal konnen krijgen2 of de wegen door vyanden of stroopers niet beseten sijn1 met noch vyfentwintigh andre dingen meer4 ,maer soo syne ,hoogheydt yet diergelyx doed1 en dat in eene sake van het groote gewichte1 handen vande bank1 dat sijn regalien1 dat en komt hem niet toe1 of moest bewesen werden1 dat het hem specialick vergunt was4 ,maer my belangende1 soo wil ik wel eens gevraeght hebben1 waer het ondersoeken1 informeren1 of horen van getuygen1 een speciael regael werd genoemt1 't sy by de ouwe ,schryvers1 die de consuetudines feudorum by een gevoeght hebben1 of die haer naderhand op dat spoor sijn gevolght4 ,ende geen speciael regael sijnde1 soo en kan het niet wel speciael gegeven geweest sijn4 ,ja ick sal meer seggen1 dat het gene yder een toekomt jure naturali omnibus communi1 gelijk als dit doed1 geen regael en is1 ende ook niet sijn en kan1 of de natuer self moest omgekeert werden4 ,ende by exempel1 de verklaringen1 die genomen werden1 ad perpetuam rei memoriam1 gelijkenen die wel regalien6 ,als1 neemt dat ik aen een stuck leengoeds yet te kost geleyt hebbe1 het welk ik sou konnen repeteren1 indien 't quame te ,pag4#ad vervallen1 ende op dat daer van t'alled tijden souw mogen blijken1 ik voor ,notaris en ,getuygen1 of voor eenigen ,rechter1 doe verklaringe beleggen1 usurpere ik daer mede regalien8 ,wie heeft oyt sulx gehoort8 ,wy weten1 dat jurisdictie te plegen1 dat sijne ,hoogheydt binnen ,dordrecht niet en heeft gepretendeert1 een regael is1 maer in het minste niet het simple ende eenvoudige hooren van getuygen4 ,daerom1 als1 ten tijde van ,jan de eerste1 sekere ,baillu van ,zuyt-,hollant begeerde met ,schepenen van ,dordrecht te ondersoeken op sommige saken ende misdaden 7welk men doen plagh te noemen1 stille waerheydt besitten7 die tot ,dordrecht waren geschiet1 soo hebben deselve ,schepenen sonder eenige discepatie1 toegestaen voor die reyse met hem te sitten1 niet om te oordelen en rechten1 maer om te ondersoeken4 ,als wel wetende1 dat het selfe ondersoeken henluyden in hare jurisdictie gene prejudicie en gaf3 quia judicium a citatione ut pragmatici loquuntur1 initium sumit4 ,of soo ,justinianus spreekt finali4 ,de pna temere litiguntum3 ,omnium actionum instituendarum principium ab ea parte ,edicti proficiscitur1 qua ,prator edicit1 de la jus vecando4 ,maer als de ,graef selve over hare ,borgers recht spreken ende oordelen wilde1 soo hebben ,schepenen1 die te voren soo facyl tegen den ,baillu waren geweest1 sich selven wel ernstelick daer tegen gekant3 ,seggende3 ,onse ,handvest segget wel ,dat wy ende niemand el ,recht ende vonnes seggen mogen1 ,over onse ,poorters van lagen van hogen4 ,deese vryheyd gaf u oude ,vader ,coninc ,willem1 die wy allegader ,hebben bezegelt en beschreven1 ,dus ons van uwen ouwers bleven4 ,het welke veele onlusten gebaert en haer in veele swarigheden heeft geinvolveert1 die sy standvastigh hebben uytgestaen1 daerse niet difficyl aen den ,baillu1 als hy niet verder en pretendeerde als het ondersoecken ende horen van getuygen1 haer hebben getoont4 ,ik weet wel1 datmen ook kan informeren om een begin van een ,proces te maken1 het geen hier niet alleen niet en is geschiet1 maer waer tegen men altydt heeft geprotesteert4 ,ende sulcx doet men ongelijck aen sijne ,pag4#ae ,hoogheydt2 datmen hem uytmaeckt voor eene ,usurpueur van eens anders ,jurisdictie4 ,waerom en siet men hier niet in1 als men in andere saken gewoon is te doen1 faciendi causam8 ,volgens den wel bekenden regel1 ,nonfactum1 sed facienda causa inspicienda est4 ,want soo leert ons ,ulpianus in l4 #ci4 ff4 de furtis3 ,verum est1 si meretricem1 alunam ancillam1 rapuit quis1 velcelavit1 furtum non esse4 ,nec enim factum quantur se causa faciendi4 ,causa autem facienda libide furt1 non furtum4 ,en soo en heeft het informeren van sijn ,hoogheydt gene andre oorsaeck gehad1 als de begeerte van de waerheydt1 ende niet usurpatie van jurisdictie4 ,gelijck oock het vervolg heeft getoont4 ,nu voortgaende sal ick seggen1 hoewel dese dingen genoegh sijn om volkomentlick het recht van sijne ,hoogheyt te adstrueren1 soo sullen even wel wy eens aenschouw nemen1 wat de beschreven wetten disponeren1 't gene tot beweringe vande selve saek souw mogen dienen4 ,ende daer vinden wy dan in jure ,canonico1 dat de gene die het confirmeren van een gekoren ,prelaet toe komt1 oock toekomt het ondersoeck vande keur of electie1 en ook vande bequaemheyt van den gekoren persoon4 ,ende anders geschiedende1 soo heeft plaets dat'er gestatueert is in ,cap4 ,nihil est #dd4 extr4 ,de election4 ,non solum deiseiendus est indigne promotus1 verum indigne promovens punlendus4 ,op welcken text ,pinormitanus aenteyckent3 ,debet confirmator inquirere de electionis forma meritis electi3 hodie facta confirmatione sine causa cognitione1 est ipso sure nulla4 ,nu soo sich heeft de confirmatie tot de electie1 soo heeft sich ook de electie tot de nominatie4 ,sulx dat men van het eene tot het andre valide magh argumenteren1 ende seggen1 het gene plaets heeft in het eene1 oock plaets moet hebben in het andre4 ,ende gelijck die de confirmatie heeft oock moet inquireren op de voorgaende electie1 oock soo moet inquireren1 die de electie heeft1 op de voorgaende nominatie4 ,dewyl daer deselve reden is1 oock het selve recht moet plaets hebben4 ,maer hier tegen schrijft1 soo men seyt1 de ,heere de ,groot1 dat ,justinianus verklaerde1 dat dat maer alleen inde ,kerckelicke bedieninge1 onder den ,paeus1 plaets hadde1 ende het selve aen sijne ,wetten geene prejuditie te geven4 ,dan ick geloof dat het dien goeden ,heer inde memorie sal sijn geslagen1 nu niet meer geheugende het gene hy te voren geweten heeft1 dat geschiet inde ,classicale ,vergaderingen1 na het beroep4 ,namentlick1 dat daer mede werd gexamineert de beroepinge ende beroepenes qualiteyt beyde4 ,ende nu niet meer geheugende het gene hy te vooren van ,pag4#af het ,geestelijcke of ,canonyke recht selfs heeft geschreven4 ,als mede dat hy aen ,justinianus het meeste gelijck niet en doed1 niet eens gedenkende dat ,justinianus selfs is de gene1 die het fundament van het ,canonyke recht heeft gelegt4 ,want dit recht is originelick gesproten uyt de besluyten1 regulen ofte canones inde ,synodale ,vergaderingen beraemt ende vast gestelt4 ,welcke1 alsoose te vooren in sich selven ingesien1 van politique macht ende auctoriteyt waren gedestitueert1 soo heeft ,justinianus die1 d'allerste1 daer by gedaen gevende haer de auctoriteyt1 die sijne andre wetten hadden1 als men sien kan in sijn ,novella #aca4 ,het welck dan is geweest het begin van het jus ,canonicum4 ,waer op gevolgt is1 dat inde verdere tyden de ,keisers selve1 ofte uyt haren naem hare ,volmagtigde inde ,concilien ofte ,synoden hebben de gepresideert1 der selver ,decreten ook1 alsde voorgaende1 kracht ende autoriteyt bekomen hebben1 hoewel datse van de gene niet in schrift geredigeert en zijn1 die macht hadden om ,wetten te maken1 moetende de ,keisers als aucteurs1 ende de ,schrijvers als ministers geconsideruert worden4 ,waer naer daer by gevoeght zijn de ,decreten van de ,pausen1 die op sekere voorvallen zijn of wierden geconsulteert1 tot welcke ,gregorius de ,,ix4 verscheyden dingen1 genomen ex jure civili1 heeft bijgevoeght1 self van sodanige1 daer hy niet van geconsulteert en wierde4 ,waer naer van d'een en d'andere noch jet is aengelapt4 ,ende dit dan soo zijnde1 wilde ick wel eens gevraght hebben1 of ,justinianus sichs selvens niet soude vergeten hebben1 als hy alle auctoriteyt aen het jus ,canonicum souw schijnen te derogeren8 ,ende het niet eer te geloven is1 dat hy ,justinianus hier in niet wel en heeft verstaen8 ,wat nu de ,heer de ,groot selve aengaet1 die hier toont sich selven niet meer te kennen1 ofte ten minsten te geheugen wat hy voor desen van dit recht heeft gehouwen1 soo sullen wy hem in fijne swackheyd te gemoed komen1 en helpen herdencken1 wat hy voor desen van dit ,canonyke recht heeft geoordeelt4 ,hij verhaelt dan in het derde ,boeck ,de jure belli cap4 #ab4 met veel lof1 dan met inde ,neerlandsche oorlogen1 de limit of frontierlanden1 betalende sekere contributie1 aen wederzyden heeft gecultiveert4 ,ende hy voeght daer by1 ,hos mores humanitatis magistri ,canones ,christianis omnibus1 ut majorem ceteris humanitatem debentibus ac profitentibus imitandes proponuns4 ,ende om te bewysen dat sulcx descendeert ex jure ,cononico1 soo allegeert hy daer toe cap4 #b4 extr4 de treuga pace4 ,het welck een decreet is ,pag4#ag gestatueert in ,concilio ,luateranensi1 ten tijden van ,alexander de derde4 ,soo dat klaer blijckt1 dat hy daer het jus ,canonicum ver stelt boven het jus ,civile of ,justinianeum4 ,gelijck hy het selve mede doed in het twee deel van het eerste ,boeck sijns ,hollandsche ,rechtsgeleertheyds4 ,want na dat hy van het ,roomsche ,recht gesproken heeft1 gebruyckt hy dese woorden3 ,gelijk ook daer na gebeurt is1 dat eenige saken in meerder billickheyd zijnde overleyd1 als wel ,justinianus heeft gedaen1 by een groot deel der ,christenheyd jet nader aengenomen1 ende seer oneygentlik bekomen hebbende de naem van ,geestelijke of ,pauselicke ,rechten1 ook in dese landen kracht van ,wet heeft bekomen4 ,waer uyt wy dan besluyten1 dat het gene hier te voren ex jure ,canonico is geallegeert wel ende te recht geallegeert is1 ende hier te lande in desen ook plaets moet grypen1 voornamentlik1 daer in beyde de gevallen de selve rede militeert4 ,want dat is seker1 dat de formaliteyten in het politijc soo wel als in het ecclesiastijc moeten werden geobserveert1 alsoo die genegligeert zijnde1 soo wel in 't eene als in 't andere1 alle actitata komen te vervallen4 ,ende soo wel als het opsprakelik is1 jemand onbequaem zijnde1 te vorderen tot kerkampten1 alsoo wel is het mede opsprakelik1 jemand tot politike digniteyten te vorderen1 die der selver onbequaem souw mogen zijn4 ,soo dat het geene expres gestatueert is in approbatione2 ex identitate rationis mede moet gerecipieert werden in electione4 ,ende al waer het schoon1 dat wy dat fundament in jure ,canonico niet en hadden1 zijn wy daerom gedestitueert van andere ex jure civili8 ,is het niet soo wel eene regel juris civilis quam ,canonici3 ,qui vult consequens vult antecedens8 ,ende wederom1 ,concesso aliquo etiam ea concessa videntur1 sine quibus illud expediri non potest8 ,het welk ook soo verregaet1 dat al waer het1 dat de uytvoeringe vande commissie niet en kon werden gexecuteert1 sonder 't exerceren van regalien4 ,want dat selve werd dan verstaen mede inde comissie begrepen te zijn1 als te sien is by ,rosenth4 de ,feudis cap4 #e4 concl4 #ad4 n4 #f4 ,het welk ook de leer is van ,cumanus1 ,zafius1 ,mozzius en andere4 ,staetmen sijne ,hoogheyd de electie toe1 soo moetmen hem ook toestaen het gene sonder het welk hy de electie niet en kan doen1 ofte dat het selve is1 niet behoorlik en kan doen1 dat is informeren op alles dat ontrent het selve subject te indageren staet4 ,en wil men daer van eene text ex jure civili1 men sal die vinden genoegsaem in terminis leggende1 in l4 #d4 ,c4 si contra jus vel utilitatem pub4 daer de ,keiser ,constantinus rescribeert in ,pag4#ah deser voegen3 ,eisi non cognitio sed excecutio mandatur1 de veritate precum inquiri oportet1 ut si frans intervenerit1 de omni negotio cognoscatur4 ,de saek is dus gelegen geweest3 op de supplicatie van seker persoon1 heeft de ,keiser last gegeven aen ,pompejanus ,consulatis ,campani1 die doe onder den ,keiser dat quartier van ,italie regeerde1 dat sekere sententie1 ten voordeele van den suppliant1 soude ter executie leggen1 sonder jet meer daer by te voegen4 ,pompejanus het werk by de hand nemende1 bevind dat 'et soo glad niet en gaet1 maer gelijk het schijnt1 datter oppositie valt4 ,derhalven vind ,pompejanus sich verlegen1 als siende dat sijne commissie niet verder en ley1 als om te executeren1 ende dat aen dit werk wat meerder vast was1 als eene simpele en blote executie4 ,ende daerom neemt ,pompejanus sijn recours tot den ,keiser1 gelijk sijne ,stadhouwers1 in alle voorvallende swarigheid1 gewoon zijn geweest te doen3 ende sulx soo geeft hy hem te kennen1 hoe 't met die saek gelegen was4 ,waer op nu de ,keiser antwoord1 hoewel hem met expresse woorden niet en was aenbevolen1 kennisse te nemen ende te oordelen vande saek self1 maer dat sijne commissie niet verder en sprak1 als van de executie1 dat hy evenwel behoort te inquireren ende ondersoeken op de waerheid van het te kennen geven van den ,suppliant1 ende soo hy bevind datter eenig bedrog mede vermengt is1 ende dat de ,suppliant den ,keiser geabuseert heeft1 dat hy ,pompejanus dan sal kennisse nemen vande geheele saek1 ende die determineren4 ,dit nu in effect zijnde het gene de ,keiser verstaen heeft1 gaet nu heen1 segt dat het inquireren een regael is1 datmen 't niet mach excerceren sonder expresse commissie1 dat sijne ,hoogheyd de nominatie niet mach voor onwettig verclaren1 ende diergelijke moye dingen meer4 ,maer siet eens of al dit getuyt niet en komt te vervallen door dese eene ,wet van ,constantinus alleen4 ,ende om noch verder te gaen1 indien sijne ,hoogheyd1 uyt dese lieve nominatie1 electie hadde gedaen1 ende daer mede deselve nominatie geapprobeert1 wat soude men daer af hebben moeten oordeelen volgens de dispositie vande ,roomsche ,wetten8 sou men niet moeten seggen1 dat hij qualick hadde gedaan1 ende het gene niet en behoorde8 ,buytentwyffel1 ja4 ,en so men daer af begeert eene ,wet1 ik salse mede geven genoegsaem in terminis1 zijnde in ordre de twaelfde sub titulo ,digestorum de appellationibus4 ,maer tot illucidatie van dien sal ik voor af seggen1 antequam aliquis ,duumvir crearetur1 indici debuisse concilium publicum1 qu indictio in eo negotio requisita fuit solemnitas1 soo als ons aengewesen ,pag4#ai werd in l4 ,nominationes4 ,c4 de appellat4 ,nu is het gebeurt1 ut omissa illa solemnitate1 nulloque actu ex lege habito1 aliquis popularium vocibus ,duumvir postularetur4 ,waer toe de ,stadhouwer sijn advoy ende consent mede heeft gegeven1 soo dat dien het duumvirat overdrongen was1 goed gevonden heeft te appelleren4 ,maer wat seyt de ,jurisconsultus ,ulpianus daer van in illa lege duodecima8 ,in 't reguard van den ,stadhouder1 ,eum comfontire non debuisse1 ende in reguard van den opgeworpen ,duumvir1 in re aperta appellationem esse supervacuam4 ,want alles was nul en krachteloos1 soo wel de proceduyren van 't volk1 als het advoy en consent vande ,stadhouwer4 ,en waerom doch nul8 ,niet om dat'et sou gedaen zijn by die gene1 die gene nominatie of electie1 of recht van creren en hadden1 meer om dese eene informaliteyt1 dat die gerequireerde en solemnele convocatie niet en ware voorgegaen4 ,en hier in 't nomineren vande ,mannen van achten1 hoe is 't daer mede toegegaen8 komt het wel op eene aen8 ,om andere informaliteyten nu verby te gaen1 is die niet geschiet ten overstaen van die daer niet en hadden behooren te wesen8 ,hebben niet mede nevens sommige ,dekens eenige ,overluyden gestemt1 die het gans niet toe en komt8 sijnse niet overstemt1 die niet overstemt en konnen werden8 ,soo sijne ,hoogheyd hier sijn advoy ende consent mede hadde toegebracht1 en souw niet yder een met ,ulpiano moeten seggen hebben1 ,eum consentire non debuisse8 ,maer neen sal men seggen1 dit en heeft hier gene plaets1 want het ,gerecht hadde hier alrede in versien1 ende de nominatie gelegitimeert1 ende soo en had hy sulk eene censure niet te vreesen4 ,ja dat is soo dat men 't seyt1 want die van ,dordrecht schrijven sulx publijkelik1 en willen 't van yder een mede soo gelooft hebben4 ,ende het is waer ik hoor mede seulken tael1 maer die klinck my inde oren1 als of men seggen wilde1 even gelijk een ,souverain een basterd of onwettig geboren legitimeert1 ende neven andre wettig geboorne doed passeren1 het selve ,gerecht also mede bevoegt is1 eene onwettige en informe nominatie wettig te maken1 ende nevens andre wettige en deugdelijke1 als van een alloy ende valeur zijnde1 te doen deurgaen4 ,ende in gevolge al isser overstemminge gevallen1 daer gene overstemminge plaets kan hebben2 al is de nominatie geschiet in tegenwoordigheid1 ten overstaen ende directie vande gene die de privilegien en wetten daer van submoveren2 al nomineren mede de gene die volghens privilegien gene qualiteyt en hebben1 om te ,pag4#bj nomineren2 al is de nominatie niet vry geschiet1 maer door ongehoorde cuperyen en dreygementen geforceert1 als maer de aessem van het ,gerecht daer over gaet1 soo vallen alle seeren af1 alle leemten verdwynen1 en men is van alle corruptien gesuyvert1 ja soo seer als een duyfje dat de pocken heeft1 daer immer niet op en valt te smalen4 ,ende daer mede gaet soodanige nominatie deur nevens de beste die van alle ouwe tyden souwen mogen sijn geschiet4 ,is dat niet wel gesuyvert ende gelegitimeert8 ,ik heb dat wel geleert1 dat voor desen aen den ,souverain het recht van legitimeren plagh toe te komen1 maer niet aen eenigh subaltern gerecht1 altijdt niemand en souw voor desen sulx hebben derven sustineren1 maer onwettige actien en valsche positien voor wettige ende ware te verklaren1 en weet ik niet dat oyt voor desen eenig ,souverain heeft gedaen1 of oock sijne maght misbruykende1 in het toekomende sal willen doen4 ,soo dat de majesteyt van dit ,gerecht1 soo ver de ,souverainiteyt van andre hooge machten te boven gaet4 ,dan dit en is soo seer niet te verwonderen1 dewijl dit ,gerecht al noch yet meerder heeft1 dat andere ,recht-bancken noch ,hoven van ,justitie niet en hebben4 ,dat namentlik het selve eens geoordeelt hebbende1 andermael van de selve saeck magh oordelen4 ,het welcke soo niet en plagh te wesen1 als wy in onse jonckheyt uyt ,terentio hebben geleert4 ,want wy hoorden den daer ,phormio spotsgewijse aen ,demipho dese woorden te gemoet voeren4 ,at tu1 qui sapiens es1 ,magistratus adi1 ,judicium de eadem causa iterum ut reddant tibi1 ,quandoquidem solus regnas1 et soli licet ,hic de eadem causa bis iudicium adipiscier4 ,of alle de gene die in dat ,gerecht sitten1 dese les wel geleert sullen hebben en weet ick niet1 maer dat tonen sy altijdt1 dat die voor dees tijdt1 haer niet te pas en komt4 ,want1 na dat het selve ,gerecht1 uyt hare absolute en ,souvereyne maght1 de nominatie1 met kennis van saken1 heeft gelegitimeert1 en overgesonden1 soo verstaet het dat by het selve noch souw staen te examineren1 offer in de selve nominatie eenige abuysen of informaliteyten waren begaen1 indien sijne ,hoogheydt1 of yemand anders1 wilden sustineren1 dat'er eenige begaen waren4 ,ende die bevonden sijnde1 soo souw het selve ,gerecht1 na desselfs ,pag4#ba gewoonlicke billickheyt1 deselve corrigeren en beteren4 ,ende hier uyt resulteert dan noch eene derde preminentie boven alle ,hoven ende ,rechtbancken1 dat het soo doende1 sal oordelen in sijne eygen saeck4 ,want in 't examineren van de informaliteyten1 sal mede in consideratie konnen komen1 of oock de oversendinge van de nominatie wel en op behoorlicke tydt is gedaen4 ,ten anderen1 of het hooft van de nominatie niet puyr valsch is1 als sijnde in 't selve gestelt persoonen in wiens presentie die souw sijn geschiet1 die daer wel present hadden behooren te sijn1 maer inder daed daer niet en sijn geweest1 ende verswygende1 dat'er die present sijn geweest1 die daer gans niet en hoorden4 ,ten derden1 of niet het ,gerechte selfs 't geen is geweest1 dat de over luyden heeft geauthoriseert op de nominatie van de ,mannen van ,achten present te mogen sijn om door haer1 in prjudicie van de ,dekens1 de maght van de nominatie in haer gewelt te krygen4 ,ten vierden1 of eenige uyt den ,gerechte selfs haer niet en hebben vervorderd1 tegens de wetten aen1 niet alleen schandelick te kuypen1 maer ook ,dekenen hebben geforceert door dreygementen ende beloften4 ,siet1 alle dese moye dingetjes1 en meer andre die het in 't geheel heeft gedaen1 of voor een goed gedeelte aen heeft geparticipeert1 die sal het ,gerecht oordelen en na meriten corrigeren3 ende dat1 't geene sonderlinge te noteren staet1 na soo eene sine en solemnele legitimatie4 ,ende daer het ,hof niet magh oordelen van sijne competente jurisdictie1 als dese ,parnas-bende seyt1 daer vermagh het ,gerecht van ,dordrecht dit niet alleen1 maer oock alle andre moye fraigheden1 hier voren verhaelt4 ,sijn dat niet moye bonen1 want sy rollen als erten8 ,maer dit1 en wat er meer souw mogen sijn1 souw men wel schoon en suyver1 als men seyt1 gedilueert hebben 7immers soo wel geloof ick alsmen 't te voren had gelegitimeert7 hadden die van ,dordrecht sijne ,hoogheydt1 wegens de gepretendeerde informaliteyten1 esclaircessement ofte bericht mogen geven1 als de ,commissarisen van het ,hof1 aen wiens jurisdictie sy haer niet garen getrocken sagen1 daer niet tegenwoordigh waren geweest4 ,dan het en schort die lieden daer niet4 ,want sy weten wel dat die ,commissarissen in die saeck noyt jurisdictie en hebben gexerceert1 maer ook daer en boven publikelick hebben verklaert1 daer in gene jurisdictie civilik of criminelick te sullen exerceren4 ,gelijck oock het soo klaer als den dagh blyckt1 dat sy 't tot noch toe niet en hebben ,pag4#bb gedaen1 noch van meningh en sijn te doen4 ,maer het bericht1 dat men geven wilde1 dat woude men doen in crepusculo1 als de ,vleer-muysen en de ,nacht-uylen beginnen te vliegen1 remotis arbitis4 ,nu1 waerom sy dat soo wilden1 weten sy selve wel1 en die van sinnen niet berooft en is1 kan het wel lichtelick denken4 ,om dat men dan gedwongen werd het ,auter te ontdecken1 ende te toonen wat properheden daer onder schuylen1 soo moet ick seggen1 dat sijne ,hoogheydt aen ,burgemeesteren ende ,regenten van ,dordrecht geschreven hebbende1 dat sy eenige uyt den ,gerechte wilden senden1 om op de aengebrachte klachten te werden gehoort1 dat'er oock op den #bh4 ,december #afhd4 des mergens te negen uyren eenige uyt den selve ,gerechte1 met hare ,secretarisen1 voor hem sijn verschenen1 hebbende hy mede by hem daer ontboden degene1 die als ,commissarisen te vooren te ,dordrecht waren geweest4 ,ende na dat de selve ,gedeputeerde waren gelast neder te sitten1 soo hebben sy aen hem overgelevert1 hare credentialen4 ,welcke gelesen sijnde1 ende hy haer willende vragen1 volgens sekere opgestelde ,articulen1 soo is by hen ,gedeputeerde geseyt1 dat sy van den ,out-raedt of ,vroedschap prohibitive last hadden1 om te antwoorden in tegenwoordigheydt van ,commissarisen van den ,hove4 ,waer op in effecte by sijne ,hoogheydt is geantwoordt1 dat dese sake den ,gerechte raekte1 ende geensins den ,out-raed1 wiens authoriteyt sy hier te vergeefs pretexeerden4 ,dat daer en boven de geallegeerde last1 van niet te antwoorden1 directelick streed tegens hare ,credentialen aen1 even te vooren overgelevert3 ,ende indien sy eenige andre last hadden1 als de ,credentialen mede brachten1 datse die wilden overgeven4 ,ende voor soo veel de ,commissarisen aengingh1 dat hy die geassumeert hadde om hem in die sake te assisteren1 ende nergens anders om4 ,want1 dat hy niet goed gevonden hadt haer alleen te hooren1 alsoo hy haer kende voor sulcke luyden1 die ontkennen dorsten1 het gene hy wist waer te sijn4 ,waer by is gevoeght1 door een van de ,commissarisen1 dat sy gene de alderminste last hadden1 om eenige jurisdike actie daer te plegen1 maer alleen daer gekomen te sijn1 als by sijne ,hoogheydt alrede was geseyt4 ,doch op gene van alle die redenen en heeft men yet weten seggen1 noch oock eenige nadre last produceren4 ,en evenwel is men by sijne negative blyven persisteren1 sonder eene stip te avanceren4 ,soo dat sijne ,hoogheyd versocht1 dat sy eens in een vertrek wilden gaen1 ende met den ,pag4#bc andren consulteren1 offe niet de geproponeerde difficulteyt konden over stappen1 ofte ook nader komen4 ,maer wederom gekomen zijnde1 hebben sy inde voorschreve negative blyven persisteren1 seggende dat sy alles aen hare principalen souwen refereren1 ende van het nader geresolveerde raport doen4 ,waer mede dan die sessie is geeyndigt4 ,maer verwacht werdende1 dat sy na eene dag of twee1 het beloofde raport souwen komen doen1 ende niet verschijnende1 heeft sijne ,hoogheyd eene twede missive laten afgaen1 met versoek1 dat sy weder voor hem wilden verschijnen op den #b van ,januar4 #afhe4 ,gelijk sy dan ook gekomen zijn4 ,maer hier en heeft men nu niet de minste mentie gemaekt1 't geen sonderling is te noteren1 dat men in tegenwoordightyd van ,commissarisen 7die doe daer soo wel verschenen waren1 als te voren7 niet en kost ofte wilde antwoorden1 maer wel ter contrarie1 dat men souw verklaringe doen4 ,dan hoe dede men dat8 ,even als een leger1 dat sigh voor sijnen vyand te swak bevindende1 in het aftreken of retireren1 noch wel eens vier geeft1 niet soekende hoe het vechten souw mogen1 maer hoe dattet het vechten mach ontkomen1 alsoo mede was haer antwoorden4 ,want die en bestonden niet anders als in subterfugien ende cavillatien1 die de saek niet en raekten3 ,als1 datmen distingueerde1 tusschen de wettelickheyd ende de forme van de nominatie4 ,daer nochtans de forme niet anders en is1 als de overeenkomste van de saek met de wet3 ende de wet1 niet anders als het rechtsnoer van de forme4 ,sulx dat wettigh te zijn1 niet anders en is als te hebben de form1 die de wet prescribeert4 ,wederom1 datmen antwoorden wilde wel generalleck1 soo sy seyden1 maer niet in specie4 ,het welk sy soo uytleyden1 datse souwen verklaren1 datter op de nominatie niet en waren gebracht vreemdelingen1 minderjarige1 te na den andere in maegschap bestaende1 7waer over noyt klachten en waren gevallen7 sonder haer verder te willen uyten1 of op articulen te willen antwoorden4 ,maer is by een van hunne ,secretarisen1 die mede inde commissie waren versocht1 dat sijne ,hoogheyd hen copie van de articulen wilde geven4 ,het welke hy toestond1 indien sy wilden antwoorden4 ,maer alsoo sy in die conditie gene behagen en hadden1 soo en hebben sy ook die articulen niet bekomen4 ,ende daer mede is ook die tweede sessie geyndicht4 ,waer uyt dan klaerlik blijkt1 voor eerst1 dat sijne ,hoogheyd seer onheusselik werd getraduceert1 als of hy geen bericht van die van ,dordrecht had ,pag4#bd willen ontfangen4 ,ten anderen1 dat het ,hof hier seer sinisterlik werd ingetrocken1 even of het selve1 door presentie van eenige uyt den haren1 als die van ,dordrecht wierden gehoort1 sijne jurisdictie wouw vast maken1 ende extenderen over dien van ,dordrecht4 ,ten derden1 dat die van den ,gerechte van ,dordrecht door dese weygeringe ende onwilligheyd sijn geworden veri contumaces en wederhorig1 soo dat alle de articulen1 op welcke sy niet en hebben willen antwoorden1 te recht by sijne ,hoogheyd voor soo veel gehouwen sijn als bekent4 ,ten sulcken effecte1 dat hy1 gesien hebbende de verificatien vande selve articulen1 wel heeft vermogen de onwettige nominatie te rejecteren1 ende weygeren eene electie uyt deselve te doen4 ,want hoewel het de plicht is van sijn ,hoogheyd1 om uyt een meerder getal de electie te doen1 soo is hy evenwel het selve niet anders gehouwen te doen1 als uyt eene legitime1 aen wiens forme niet en manqueert1 dewyl anders doende1 de onwettigheyd vande nomanatie1 ook influeren souw inde electie4 ,ende derhalven en souwer niet alleen rede gegeven werden te klagen over de nominatie1 maer over nominatie ende electie beyde4 ,als hiervoren overgenoeg aengewesen is4 ,soo dat nu hier uyt seer klaer blijckt1 wat voor fine lieden het moeten zijn1 die derven klagen1 dat men sijne ,hoogheyt niet en heeft mogen berichten1 ende esclaircissement geven4 ,indien nu alle dese voorschreve redenen ende passagien van rechten eens op den ,parnas te voorschijn werden gebracht1 ende men aen de eene zijde sal beginnen te overwegen1 wat voor eene bres dese ,grotiaensche brief daer deur heeft gekregen2 ende aende andre zijde1 watter al tot voordeel van sijne ,hoogheyd werd by gebracht1 soo en geloof ik niet1 dat ,barnevelt vande selve meninge sal blyven1 om namentelik af te wachten de komste vanden ,primier1 ende hem gehoort gebbende1 nader te delibereren op het intrecken1 ofte antiqueren van het jus civile1 ofte corpus juris4 ,want ik geloof dat hy met al de bende1 overluyd roepen sal1 wech met dit gespuys dat ons al dese brabbelinge maeckt4 ,ja ik en kan niet anders dencken1 of men sal den vromen ,oldenbarnevelt komen last te geven2 ,videat ne respublica ,parnassicolarum quid detrimenti capiat3 ende dat men hem expresse mede ordineren sal1 dat hy de ,justitie representerende maecht de schael met het swaerd1 't sy deur finesse1 't sy anders1 uyt de handen wringe1 voort eene schop van achteren geve1 ende soo late loopen4 ,want ,pag4#be heeft men in voorgaende tyden den stok wel derven trecken1 ende en souw men het nu niet doen1 soo waer wel de ,pernas vol gecken4 ,neen1 men moet mede toonen1 datmen is1 ende sich soo niet laten over de neus hacken4 ,doch op dat de plaets van de verschovene sloot weder mocht werden vervult1 wat waer 'er beter1 als daer toe te consacreren en te wyen2 ,mevrouwe ,eygesucht8 ,ende1 om daer soo niet alleen te pronck te laten staen1 als die uytgeworpene slobbe tot noch toe heeft gedaen1 wat waer 'er gevoeglicker1 als datter1 na dese tyde wijse1 tot camerier1 ,archlistigheyd wierde toegevoeght1 versen met eene mensch1 vol van alle soorten van onwaerheden1 gestoffeerde ende ongestoffeerde1 ende tot ,staet juffers de verwloose onbeschaemtheyd1 met hare suster ,snatersnel8 ,doch voor al diende wel besorght1 dat dese geheyligde ,dame wierde ter hand gestelt eene stempel1 waer mede wierde getekent1 alle woorden1 reden1 en loyen1 die op den ,parnas gangbaer sullen zijn1 ende de selve1 van wat alloy of forme die oock mochten wesen1 te legitineren4 op de nieuw uytgevondene manier3 verklarende alle het verdere voor billoen4 ,ende soo jemand hier souw willen inbrengen andre munt1 al droegse het ,keisers beelt1 dat men hem nieten admittere1 maer weer omsende4 ,ende wil hy daer tegen inbinden1 dat ,snatersnel1 geassisteert met hare suster1 niet op en houwe hem alsoo te bejegenen1 dat men sijne rede soo weynigh sal komen in achtinge nemen1 als men kan doen het gesangh vande nachtegael1 onder het geschreeuw van de esels4 ,so dat het voortaen best sal zijn1 dat alle die niet van dese hoogvliegende ,parnas-vogels en zijn1 de vinger op de mond leggen4 ,nam1 quis brachia contra torrentem8 99 99 99 99 99 ,,toe-,,gift4 ,dewyl het den ,missive ,schrijver belieft heeft ons te verhalen1 wat'er op den ,parnas is geschiet1 soo souwen wy insgelyx hem konnen verhalen1 wat'er in het ,rijck van de ,maen1 dewelcke1 na het gevoelen van ,xenophanes1 mede bewoond werd1 is voorgevallen4 ,ook sommige van onse luyden sijn daer al droomende na toe gegaen1 gaen1 ende al ,pag4#bf droomende weerom gekomen sijnde1 hebben dingen verhaeldt1 die noyt en sijn geschiet1 noch geschieden en sullen4 ,ende soo souwen wy hem met gelijcke munt konnen betalen1 ten ware dat'et beter was eene ware ,historie te vertellen1 als verdichtselen1 die min te achten1 sijn1 als de fabulen van sopus1 of van den ,arabischen ,lokman4 ,ick sal dan seggen1 dat het inder daed is gebeurt1 datter inde maend van ,october des voorleden ,jaers #afhd4 ,weynigh dagen voor de onwettig verklaerde nominatie van de ,mannen van ,achten1 ten huyse van den ,burgemeester ,francken1 in de ,voorzael is verschenen een goed ende aensienlick getal van ,dekenen der respective ,gildens4 ,dat aldaer 't selve rijckelick met ,wijn is beschoncken1 van 's achtermiddaghs te vier uyren tot des avonds te seven uyren1 en later4 ,soo dat'er by eenige de ,schroef al los raeckte1 en de men het koelvat mede voor eene water-pot gebruyckte4 ,dit geselschap hier soo sijnde1 is aengesproocken by den voorschreven ,heer ,burgemeester ,francken1 dewelcke verklaerde1 dat sy daer ontboden waren1 om haer te recommanderen de ouwe ,achten1 ten eynde sy inde aenstaende nominatie niet verby gegaen wierden4 ,en aengaende de verdere1 bemerckende dat over de selvige eenige beroeringe onder de ,dekens ware1 versocht hy1 dat sy boven de ouwe ,achten1 soodanige wilde nomineren1 die na de sin en speculatie van de ,regeringe mochten sijn4 ,want anders doende1 dat het van een schadelick gevolgh souw sijn4 ,waer na de ,burgemeester ,muys sijne welspreeckentheydt heeft getoont1 ende heeft die vrienden aengesproocken met de volgende ,pag4#bg ,,harangue4 ,mannen ,deeckens1 ,alle 't geene de ,heer ,burgemeester ,francken uw daer geleght heeft1 is waer en waerachtigh1 en daerom kan ick my niet onthouden van uw voor al voor oogen te leggen de les van ,salomon1 dewelcke dicteert3 dat alle die sigh mengen met die gene1 die na veranderinge staen1 met deselve vergaen sullen1 dese veranderinge nu die hier by sommige quaedtaerdige1 en ambitieuse menschen beooght1 en gentameert wort1 sal seeckerlijck naer sigh slepcn een volkomen rune van de ,stadt1 en desselfs ,finantien4 ,wy hebben veel moeyten gehadt om de vervallen ,finantien van de ,stadt te redresseren1 wy hebben een ,fons uytgevonden1 te vooren onbekent1 waer door de vervallene saecken weder sijn herstelt1 wy hebben de ,kaeyen gemaeckt2 de ,havens gediept1 de ,bruggens verstelt1 en alles tot de ,negotie in dier voegen geapproprieert1 dat daer door de welvaert soodanigh is aengegroeyt1 alsje alle tegenwoordigh siet1 ende gewaer wordt1 en selfs heb ick tot dese saecken uyt mijn eygen beurs aen de ,stadt geschoten de somme van #abjjj ponden1 die ick jegens #c-a_/b4 per ,cent laet loopen1 met dien ,interest te vreden sijnde1 om de ,stadt1 die ick lief hebbe te soulageren4 ,maer ,mannen ,deeckens1 die andere menschen die dese veranderinge in 't hooft hebben1 en achten geen ,stadt1 noch geen ,finantien1 ja recht uytgeseyt1 sy hebben den ,duyvel en den ,sacrement van de ,stadt1 en 't sijn ,fielten en ,schelmen die desselfs goede en loffelijcke ,regeringe trachten te veranderen1 en als 't dese ,vagabonden daer al toegebracht sullen hebben1 wat sal 't dan sijn8 de ,finantien sullen vervallen1 de ,stadt en desselfs ,havens onbruyckbaer worden2 de ,arbeyts-luyden naeckt en leegh loopen4 ,ick bid u ,mannen ,pag4#bh ,deeckens1 en smeeck uw met gevouwen handen1 datje doch na geen veranderingh en luystert1 noch na geen menschen die 't daer mede houden2 ,en siet doch wat menschen men hier al recommandeert aen u ,nominatie1 een deel ,vagabonden1 een deel ,kalissen1 hier recommandeert men'er twee1 hier eenen ,sonnemans en daer eenen anderen1 daer magh'er hier en daer een onder sijn van middelen1 maer de meeste sijn kalissen en geen luyden dieje dienen2 ,mannen ,deeckens1 noch behelpen sich dese menschen met dit voorgeven1 dat ick de ,prins van ,oranjen soude bedrogen hebben1 het welck valsch en ,schelmachtigh gelogen is1 ick stae wel by de ,prins van ,orangien1 en omtrent de ,treves1 is by ,ons niet gedaen als met kennis van sijne ,hoogheyt2 ,ick bidje ,mannen ,deeckens luystert na sulcke leugens niet1 en ick smeeck uw nochmael1 dat gy na geen veranderingh en staet1 maer het by u ,regenten blyft houden2 ,soo sal de ,stadt floreren1 en ,god ,almagtig salje ,personen1 en je ,familien zegenen1 c4 ,nu eens gedroncken1 wel ,cameraet1 uw heb ick wel gekent over #bj4 ,jaer1 enje ,ouwers oock wel1 ick brenght uw eens1 sa ,knecht1 brenght een ,glas van ,respect1 ,vrienden dat moet rondt gaen1 a vous de gesontheyt van 444 ,die hebben wy de ,parnas-broeders1 voor een toe-gifte1 wel willen communiceren1 alsoo het noch niet en schijnt in de archiven van hare ,republijck ingekomen te sijn4 ,het welcke nochtans wel noodsaeckelick dient geweten te sijn1 op dat men soo de ,historie van dit ,dordtsche werck met'er tydt compleet mach krijgen4 ,waer toe ick hoop dat andere vrienden1 die yetwes hebben1 ter materie dienende1 mede de hand sullen leenen4 ,interum1 lector1 vive1 vale1 his candidus utere merum4 ,,finis4