,,specialiteit5 ,,door ,,multatuli ,,! ,,"r ,,man ,,on ,,! ,,"r ,,place ,het doet me groot g5oeg5 dat er van dit w]kj5 'n twe$e druk gevraagd wordt4 ,en1 ronduit gezegd1 het viel me teg5 dat die niet s$]t lang noodig 04 't ,zal me wa>lijk 'n groote voldo5+ wez5 als deze uitgaaf wat spo$ig] uitgeput raakt dan de e]/e1 want--zoo onbes*eid5 als m5 wil1 ma> heel opre*t--ik gelo( met zek]5 my onbek5d5 rec5s5t 9 d5 ,spectator1 dat er uit deze /udie ov] ,specialiteit5 wel iets z\ te le]5 vall5 voor ,volksv]teg5woordig]s1 ,kiez]s en 444 sommige &]54 ,bov5/a&e regel5 maakt5 9 't naja> van #ahge d5 ho(d9h\d uit van het ,voorb]i*t wa>mee deze twe$e druk van m'n op/el ov] ,specialiteit5 9 't li*t v]s*yn5 z\4 ,vel]lei v]drietige om/&igh$5 maakt5 my het afw]k5 d] 9 datzelfde ,voorb]i*t toegezegde ,not5 tot-nog-toe onmogelyk4 ,bov5di5 w]d me van vele zyd5 ond] 't oog gebra*t dat het voor de koop]s van d5 e]/5 druk myn] w]k5 niet aang5aam is1 de volg5de uitgav5 da>van al te ze] uitgebreid te zi54 ,na vri5ds*appelyk ov]leg met m'n uitgev]1 v]s*ynt nu deze twe$e druk zond] die not51 en--op we9ige m9 belangryke uitzond]+5 na--onv]&]d4#a ,de toeli*t+5 die me ges*ikt voorkom5 tot v]d]e /av+ van de jui/heid d] ho(dd5kbeeld5 wa>aan dit w]kje z'n oorsprong te dank5 heeft1 zull5 zoo spo$ig mogelijk afzond]lyk word5 uitgegev54 ,het is my onmogelyk dit b]i*tje te sluit51 zond] meld+ te mak5 van de e*t-humane wyze1 wa>op ik 9 deze zaak door d5 he] ,,waltman#b beh&eld w]d4 ,met za*tmo$ig g$uld droeg hy d5 la/ en de s*ade die myn g$urig uit/ell5 hem b]okk5d51 zond] ooit de v]drietelykh$5 die van dat dral5 oorzaak w>51 te v]me]d]5 door afdo5+ te vord]5 op 'n wyze als wa>toe hy van zyn /&punt volkom5 g]e*tigd z\ gewee/ zyn4 ,h>telyk dank6 ,wiesbad5 ,oktob] #ahgh4 ,,multatuli4 ,not53 #a ,e5 ma& lat]4 ,ond] 't g]e$mak5 van m'n w]k voor de p]s1 bleek me dat ik myn hi] geuit voornem5 ma> g$eeltelyk volbr5g5 kn4 ,de bydrage tot de physiologie van kam]di5a>s1 is nieuw4 ,het viel my te zwa> die satyre a*t]teh\d5 444 er /ond5 zooveel kne*ts op 'n spiegeltje te wa*t56 ,ook op &]e plaats5 heb ik my aan e5ige toeli*t+ en uitbreid+ s*uldig gemaakt1 zond] nu te sprek5 van de moeite die ik me gaf om1 door 't omw]k5 van z9sn$5 die my 9 't oorspronkelyke niet korrekt voorkwam51 de uitdrukk+ bet] 9 ov]e5/emm+ te br5g5 met de g$a*te4 ,( die moeite /e$s met go$ gevolg bekroond w]d1 is 'n v]drietige vraag die ik liev] niet beantwoord4 ,het is nu e5maal zoo1 dat ik hi] en da> iets v]&]d en bygevoegd heb1 en da>voor vraag ik met 'n b]oep op ,,idee #aab v]s*oon+ aan de koop]s van de e]/5 druk4 ,de uitbreid+ en de v]&]+5 die ik my v]oorlo(de1 zyn ev5wel ge5sz9s van di5 a>d dat zy de ,not5 en ,toeli*t+5 ov]bodig mak51 wa>van ik 9 bov5/a& b]i*tje gesprok5 heb4 ,ik me5 ze groot5deels g]e$ te hebb51 ma> weet by ond]v9d+ dat ik by 't ov]gev5 van m'n w]k aan de p]s1 gewoonlyk de behoelte aan omw]k+ inzie4 ,voor di5 arbeid is gezondheid1 /emm+1 loisir noodig4 ,zoodra ik kn6 ,,mult4 #b ,de uitgev] van d5 #b;en druk1 ,j4 ,,waltman ,,jr41 te ,delft4 7,nota d] uitgev]s van d5 vi]d5 druk74 ,! "r man on ! "r place4 ,i4 ,na ,c>naval de ,vnise en ,duits*e e5heid1 zal m5 moeielyk afgezaagd] !ma v9d5 dan dit arme mi%&elde motto4 ,wanne] ik nu nog bov5di5 v]kla>1 niet volkom5 zek] te zyn dat ik de zaak van ,dr4 ,,dibbets onaang]o]d zal lat51 en zelfs belo( hi]-en-da> iets te zegg5 ov] vad]l&s*e welzyn51 volk%eil5 en zulke zak51 dan zal m5 hoop ik inzi5 ditmaal niet te-do5 te hebb5 met e5 d] ex5trieke /ukk51 gelyk m5 gewoon is van di5 s*ryv] te lez54 ,e5 kwalifikatie welke ik aanbeveel 9 de a&a*t van ref]5t5 die ge5 kans zi5 zoodanig /uk van zoodanig5 s*ryv] behoorlyk te ontl$54 ,dit zy gezegd zond] m9a*t+ voor &]e middel5 die niet m9d] efficace w]k51 het zw>tmak5 byv4 van des s*ryv]s k>akt]4 ,9 beide gevall5 kan m5 de moeite van 't k5nisnem51 doorgrond5 en beoordeel5 d] beh&elde zaak sp>5 en1 niets zegg5de1 zi* aan/ell5 als( m5 iets gezegd _h4 --,wel1 kapite91 hoe bevalt u ,ambo9a8 vroeg onze goeie majoor ,,h>tzfeld d5 ,holl&s*5 gezagvo]d] van 't s*ip dat my z\ ov]vo]5 na> ,europa4 --,wat zal ik je zegg51 m'nhe]6 ,ambo9a8 ,o*1 ,ambo9a is 444 'n eil&4 --,wel1 ref]5t1 wat heeft die s*ryv] gelev]d8 --,wat zal ik u zegg51 ,publiek4 ,die s*ryv] is exc5triek4 ,de go$e majoor ,,h>tzfeld toonde zi* tevr$5 uit bes*eid5heid4 ,hy eis*te van m'n kapte9 ge5 gemotive]de analyse van d5 indruk di5 't hoog/-int]essante ,ambo9a op hem maakte4 ,en ook ,publiek is tevr$5 met z'n ref]5t1 al zy 't dan niet heel bes*eid5 zoo'n arm5 s*ryv] doodteslaan met n slag4 ,hebt ge er wel e5s aan g$a*t1 ,n$]l&]s1 hoe exc5triek de s*oon/e /ukk5 uit uw ,bybel zyn8 ,nu1 ik zal 't niet wez54 ,en da>om de zaak ,,dibbits-,,ke]6 ,en da>om dat v]slet5 motto6 ,en da>om ook die uitweid+ ov] exc5triciteit1 e5 d] mee/ afgezaagde m9/ exc5trieke d+5 van de w]eld 444 zaak1 woord en uitweid+ da>ov]1 alle drie4 ,wie h$5-t5-dage iets te zegg5 heeft1 wa>by ! "r man on ! "r place kan word5 te-pas gebra*t1 maakt zi* wa>lyk niet s*uldig aan ongewoonheid4 ,m5 zegt--ma> hi] moet ik ern/ig a&r+5 op geheimh\d+--m5 zegt dat erg5s 9 ons l& zek]e r$akteur bezig is met het s*ryv5 van 'n ho(d>tikel1 wa>9 dat te/imonium van het h$5daags* savoir faire ma> driemaal zal voorkom54 ,indi5 't hem gelukt1 zal hy da>na z'n kra*t5 beproev5 aan 'n v]h&el+ zond] kl9k]s4 ,da> ziet hy kans toe4 ,ma> 't &]e 444 ,van jongs-af lette ik vry nauwkeurig op eb en vlo$ van modewoord54 ,ik h]9n] me d5 tyd to5 bluf gebor5 w]d4 ,de lez] ziet hoe go$ig ik hem geleg5heid bi$ tot go$koope spott]ny4 ,ik heb de woord5 type humor en g5ie 9 de k9d%eid hunn] popul>iteit gek5d4 ,bepaald is jong]4 ,e5 d] nog jong]5 is int5s om nu van objektief en subjektief niet te sprek5 444 99 99 99 99 99 ,tot m'n s*aamte moet ik erk5n5 dat m'n omgev+ niet g$i/+e]d g5oeg 01 om my 9-/aat te /ell5 tot het g5iet5 d] primeur van ,engels*e /opwoord54 ,e5 beetje ,frans*1 wat s*ool-( /ud5t5-latyn1 e5 tot d5 huiselyk5 kr+ doorg$rong5 /raatt]m--m5 kan z'n oor5 niet sluit5--0 alles wat my 9 m'n jeugd voortgezet w]d4 ,de ,engels*e praatjes uit di5 tyd bepaald5 zi* tot ! devil is an ass take a basket & save ! pieces ( y\r s\l1 en ,yankee ,doodle's kla*t3 he c\ldn't f9d ! t[n1 he saw too _m h\ses4 ,lat]1 veel lat]1 ontv+5 we uit ,am]ika ,jona?an's raadgev+ aan z'n zoon3 ,be hone/ my boy1 be hone/ if possible1 b 444 make money6 ,ma> dat komt hi] eig5lyk niet te-pas1 want 9 die les /eekt praktis* nut4 ,v&a> dan ook dat ze zeld5 wordt aangehaald4 ,m5 /opt ha> weg om niet uit de s*ool te klapp51 wa>uit s*ynt te blyk5 dat de diepte van d5 z9 d5 opgang d] v]rad]lyke klank5 9 d5 weg /aat4 ,z9l$ige praatjes als de aangehaalde1 hoe flauw] hoe liev]1 hebb5 mr kans op popul>iteit4 ,ze w>5 dan ook sans malice4 ,m5 gebruikte ze op z'n juffr\w ,piet]se's om zoo iets te zegg54 ,m5 maakte er ge5 e]/ beg9sel van1 wa>op--ond] &]e zaakjes--de heele s*epp+ b]u/te4 ,m5 spon er ge5 ho(d>tikels om he54 ,m5 borduurde er ge5 tableau van wy%eid ( moraal op4 ,m5 sausde er ge5 smakeloos krant5g]e*tje mee 444 ,ons*uldige jeugd6 99 99 99 99 99 ,to* exc5triek6 ,de inkle$+ 444 miss*i56 ,ma> ov]ig5s 444 ,lez]1 ik koos m'n eig5 mani] om u voorteb]eid5 tot het betoog dat de uitdrukk+3 ! "r man on ! "r place t5-onz5t is afg$aald tot 'n armzalig vulsel1 tot 'n scie1 tot 'n /opwoord4 ,ne51 tot iets erg]s 444 tot 'n onwa>heid4 ,help my de dag5 t]ugw5s*5 van d5 go$5 ,yankee1 wi5s li$je ge5 kwaad /i*tte4 ,dat rymloos rympje van d5 re*t5 man op de re*te plaats1 /i*t wl kwaad4 99 99 99 99 99 ,indi5 al de ho$anigh$5--( de hoog/ b]eikb>e maat da>van--die 'n veldwa*t] behoor5 te v]si]51 v]e5igd word5 aangetr(f5 9 de p]soon van ,x1 dan jui* ik--9 de v]ond]/ell+ dat ik me v]beeld op de hoogte te zyn--zoo luid als iem& de b5oem+ van di5 ,x tot veldwa*t]1 toe4 ,m5 moet 'n ong5eeslyk melan*olikus wez51 ( al ze] we9ig tyd hebb51 om by zoo'n geleg5heid niet meetejui*54 ,9 dez5 z9 alzoo durf ik 't ,engels* dicton niet aanvall54 ,ik buig me voor de diepz9nige wa>heid1 dat'n zwa>d pa/ 9 z'n s*e$e1 en 'n sleutel op 't slot wa>bydi behoort4 ,dat 'n kraamk9d 9 de wieg moet ligg5--al blyf ik prote/e]5 teg5 't s*ommel54 ,dat die ,x veldwa*t] wez5 moet1 en z'n neef ,y lid van 'n invlo$ryk matigheidsg5oots*ap4 ,ook dat m9i/] ,z v]di5de bevord]d te word5 tot ambteloos burg] 444 altemaal "r ?+s on _! "r places1 ( dis$]ata da>toe /rekk5de4 ,ma> eilieve1 we zull5 to* niet van ,engels*e wyz5 hoev5 te le]5 dat m5 ge5 kraamk9d veldwa*t] maakt1 dat m9i/] ,z op ge5 enkel slot pa/1 en dat m5 ,y z'n roes niet kan lat5 uitslap5 9 'n wieg8 ,dit alles wi/5 wy re$s 9 ,yankee's tyd1 en zelfs vr ,,willem d5 ,v]ov]a>4 ,ik b$oel d5 ,norm&is*5 ,,willem4 ,er moet dus 9 dat gezegde ov] de jui/e plaats+ van p]son5 --t5zy da>9 gn z9 hoeg5aamd ligge--iets v]s*ol5 zyn1 dat de gee/elyk-g]+e man niet zoo t]/ond vat1 en deze me5+ wordt beve/igd door de koppigheid wa>mee m5 die uitspraak h&haaft 9 't bezit d] bewyz5 van ha> ,engels*5 oorsprong4 ,de uit/ek5de ,x is dus veldwa*t] geword54 --,dat doet me g5oeg54 ,hy 0 twaalf j>5 lang 'n voorbeeld van dragond]tr\w1 gelo( ik4 --,hm6 ,dt is nu jui/ de r$5 van z'n b5oem+ niet4 ,hy re$ nooit te-pa>d4 --,hy heeft veel vr\w5 en k9d]5 444 --'t ,kan zyn4 ,ma> niet da>om w]d hy aange/eld4 --,hy is f9aal vry van /]k5 drank4 --'t ,is mogelyk4 ,ma> 444 je b5t er nog niet4 --,hy heeft we9ig vr\w5 en gn k9d]51 ma> zal tr\w5 met de keuk5meid van d5 burgemee/]8 --,dat is zyn zaak4 ,niet da>om is hy b5oemd4 --,hy gebruikte ,!ophile's wond]balsem4 ,z'n knevel zal alle diev5 en ja*t/roop]s s*rik inboezem54 --,mis6 --,ik geef 't op4 --,onnoozele6 ,raad nog e5s6 --,hy1 hy1 hy 444 ik weet het wa>lyk niet4 --,o*1 m'n wa>de oudmodis*e ge>rire]de all]be/e vri5d 444 je b5t hond]d ja> t5-a*t]4 ,x is 444 ! "r man on ! "r place6 ,dat 's wat &]s dan vr\w51 k9d]51 knevels en 'n keuk5meid6 ,wie nu nog m9d] ,engels* v]/aat dan 'n gep5sione]d ,g\v]neur- ,g5]aal1 z\ byna 9 v]zoek+ kom5 te geloov5 dat die woord5 e5 onv]taalba> toov]=muli] inh\d51 'n v]zek]+ dat ,x z'n b5oem+ aan de wond]volle tuss*5kom/ van 'n bes*]m5gel te dank5 _h1 die 9 droomgezi*t ( dond]wolk d5 burgemee/] v]s*55 0 444 ,niets van dat alles4 ,de heele zaak komt hi]op ne]1 dat ,x ges*ikt w]d gea*t voor die betrekk+4 ,eilieve1 wa>om drukk5 wy zoo'n e5v\dige begrypelyke ,holl&s- m5s*elyke zaak 9 vreemde taal uit8 99 99 99 99 99 ,ik h]9n] me hoe 9 #ahdb de vri5d9 e5] dame te ,padang1 die ov] ha> g]+e afkom/ w]d gehekeld 444 ,ha> vad] 0 trompett] _h m5 bewe]d4 444 hoe die vri5di5 p>ty-trok voor de gehoonde afwezige1 met 'n heftig3 ,ja1 ma> 444 'n ,engels*e trompett]6 ,drov] w]d gela*54 ,m5 vond de v]d$ig+ ev5 zot als de aanval dom en kwaada>dig 04 ,do*1 ik vraag u1 ,n$]l&]s1 ,u die aldus volk]5wy%eid borgt van d5 vreemdel+1 ( ge niet wat al te ga/vry zyt 9 het on?al5 van 't ,engels* trompett]sk9d dat we hi] ond]h&5 hebb5 g5om5 om 't 'n fatso5lyke begraf5is te bezorg58 ,komaan1 ik /el u voor1 alle k9d]5 ev5 lief te hebb5 --van trompett]s en &]5--ma> jui/ drom ge5 onv]di5de hoogheid toetek5n5 aan vreemd kroo/1 en vooral niet omdat er wat trompett]igs bykomt4 ,laat ons e5v\dig zyn1 en nu-en-dan--als het te-pas komt1 wa>om niet8--vord]5 dat i$] en alles op de plaats zy1 wa>voor hy en het ges*ikt zyn4 ,en laat ons dit do5 zond] 'n ophef als( we de diepz9nig/e wa>heid van de w]eld v]kondig54 ,lat5 we da>by de leug5 v]myd51 klat]wa>de van citaat opt$r+5 aan 'n uitspraak1 zoo huisbakk5-e5v\dig dat er ge5 geklat]1 ge5 ,engels* en vooral ge5 trompet--ik spreek nu niet van ho(d>tikel- s*ryv]y--by te-pas komt4 99 99 99 99 99 ,indi5 ik hi] m'n uitval teg5 de pret5tieuze afkom/ van die ,padangs*e dame besluit5 mo*t1 _h de heele uitval a*t]wege kunn5 blyv54 ,ik heb betoogd dat m5 ze] go$ 9 't ,holl&s* zegg5 en doordryv5 kan1 dat het nuttig is1 i$] te plaats5 wa> hy na> gav51 k>akt]1 =tu91 oud]dom1 enz41 tehuis behoort4 ,en 444 dat m5 zi* da>by niet behoeft te b]oep5 op exotis*e wyzigheid4 ,welnu1 ik mag na dit all]gemakkelyk/ betoogje1 niet van dat ond]w]p af/app54 ,want ik hoop opgewekt te hebb5 tot de vraag3 --,wanne] die ,engels*e wa>heid zoo e5v\dig voor de h& ligt1 vanwa> dan dat ze1 als( 't e5 diepz9nig spreekwoord 01 kra*t van tek/ heeft gekreg58 ,er moet da>9 to* iets me] ligg5 dan 9 sommige &]e spreekwyz5--mooi we] v&aag twee maal twee is vi] de ,n$]l&] is braaf1 enz4 enz4--die we gewoon zyn 9 't ,holl&s* te zegg54 ,beproef gyzelf e5s1 aan e5 lauw1 dor1 banaal ho(d>tikel s*yn van gewi*t te gev5 444 --,zond] kl9k]s8 --,ne51 zond] scie1 zond] /oplap van di5 a>d4 --,ge erk5t dus dat het ,engels* trompett]swi*t 'n scie is4 --,t5-naa/e-by4 ,ik erk5 dat het zi* wat te burg]lyk voordoet om pret5tie te grond5 op vreemdigheid van afkom/4 ,ma> vanwa> dan de ophef8 ,er moet to* 'n oorzaak zyn wa>om zoo'n 444 praatje =tu9 maakte4 ,m5 z\ to* niet wan5 ( beproev5 't publiek te impone]5 met elke &]e banaliteit 9 vreemde taal uitg$rukt8 --,spreek to* niet te /\t ov] wat m5 niet beproev5 z\4 ,ik heb wa>lyk wel wanhopig] pog+5 zi5 gelukk51 om ng gewon5 wy%eid1 ng onb$uid5d] wawelpraat1 als e5 ond] ,,sis-tempels opgegrav5 my/]ie b9n5-te-smokkel5 9 de gemo$]5 van lez]s en hoord]s4 ,bron van one9dige kra*t1 uw naam is kwakzalv]ij6 ,wie by de v]heff+ e5] p]soon tot e5ig ambt1 z'n tevr$5heid da>ov] z\ te k5n5 gev5 door't aantoon5 van de oorzak5 die zoodanige b5oem+ wettig51 heeft m9d] kans z'n ov]tuig+ ov] te giet5 9 de gemo$]5 d] lez]s1 dan iem& die z'n oordeel ond] bes*]m+ /elt van zoo'n als e]wa>dig geykt5 t]m4 ,en 444 de me?ode is gemakkelyk]4 ,ev5 als 9 de wiskunde met =mules1 w9t m5 e5 mee/al la/ige en da>om e5s-vooral als geldig aang5om5 r$5e]+ uit4 ,ma>--niet als 9 de wiskunde--voelt m5 soms behoefte aan =mules--zegge3 fraz5--om1 ond] vals* voorgev5 van ov]bodigheid1 de a&a*t van 'n onjui/e r$5e]+ afteleid54 ,op de vraag3 is die b5oem+ go$1 nuttig1 oorba>1 re*tva>dig8 /elle m5 zi* niet tevr$5 met 'n ,engels*5 deun1 en zelfs niet met 'n ,holl&s*54 ,de hoord] ( lez] heeft re*t op aantoon+ d] grond5 wa>op de tevr$5heid met zulke aan/ell+ b]u/4 ,de v]zek]+3 ,a1 ,b1 ,c1 is de re*te man op de re*te plaats is ge5 betoog4 ,het is 'n uitspraak die--om iets wa>d te zyn--betoog noodig heeft4 ,dat nu de vel5 die klank voor z9 nem51 uit traagheid met zulke klank5 tevr$5 zyn1 held]t nog ge5sz9s op1 wa>om jui/ het hi] beh&eld ,engels* gezegde zooveel onv]di5d =tu9 maakte4 ,er moet nog 'n &]e oorzaak wez51 die 't arme trompett]sk9d v]hief tot 'n druk b]$5 /okpa>d van krant5s*ryv]s1 en tot motto van dit op/el4 ,e5 ongewone e]1 wa>lyk6 ,want ind]daad1 het is na d5 val d] ,frans*e j\rnali/iek--i$] zal to* nu wel erk5n51 dat het ongelukkig ,frankrijk aan fraz5 bezwek5 is6--'t is na de s*ipbreuk d] c\rant5-wy%eid zoo gemakkelyk niet 'n r$akteur byte/aan 9 het telle-quelle v]toonba> mak5 van 'n ho(d>tikel6 ,de deun die ?ans nog altyd1 na 't blo$ig m5e tekel aan de w&5 d] r$aktie-bureaux1 mo$1 lu/ en kra*t lev]t tot het voorzett5 van de ongezonde fee/mal5 wa>op ,publiek g5oodigd wordt door de ,belsas>s van de p]s1 moet ma*tige bes*]m]s hebb5 444 v]d$ig]s van 't nobel gehalte di] ,padangs*e vri5d94 ,en 444 de e] d] plaats+ bov5 'n /uk van my6 ,van my1 die 't zelfs v]smad5 z\ my op ,g,,! te b]oep5 t] illu/re]+ van de wa>heid dat twee me] is dan n1 al zy 't dan dat die bekwame faiseur 9 z'n me] geprez5 dan gelez5 w]k5 ontelb>e z9sn$5 lev]t1 wa>9 wa>h$5 van d]gelyk gehalte triumfantelyk word5 v]kondigd4 ,van my die m'n we]b>/ig gemo$ niet kan buig5 tot 'n e]bi$ig3 hoe k\d v&aag 444 gelyk de groote di*t]vor/ zoo wl gezegd heeft (3 kiespyn is onaang5aam 444 om de k]na*tige uitdrukk+ van e5 onz] mee/ on/]felyke r$5a>s te bezig54 ,wa>lyk er behoort iets toe1 om--als "r motto on ! "r place--bov5 'n /uk van ,,multatuli te /aan 444 ,da> beg9 ik wa>a*tig zelf te trompett56 ,het k9d dat ik uitkle$5 en begrav5 wilde1 heeft zi* van my mee/] gemaakt4 ,er moet iets a*t] /ek54 ,die kra*t 444 ,ik zal 't u zegg54 ,om nu ov] &]e oorzak5 van me] ond]ges*ikt5 a>d niet te sprek53 't onnoozel wi*t heeft z'n taaie lev5svatba>heid te dank5 aan ons wanbegrip ov] ,,specialiteit54 ,ook dat trompett]sk9d--van ,holl&s*5 oorsprong ditmaal1 ( nag5oeg--behoort uitgekle$ en t5 grave geleid te word54 ,als we da>9 slag51 zull5 we lat] wat m9d] la/ hebb5 van z'n s*reeuw]ig kam]aadje4 99 99 99 99 99 ,het is 'n onbetwi/b>e wa>heid dat ,,sokrates e5maal d5 jong5 ,,alcibiades 'n du*tig lesje heeft gegev5 ov] z'n onbes*eid5heid4 ,onbetwi/b>e wa>h$5 zyn de zoodanig51 die e5s erg5s als 'n los v]tell9kje geboekt w]d51 en lat]--lief/ 9 't ,grieks* ( ,latyn--'n deun geword5 zijn1 wa>bij m5 classiquem5t heel fatso5lyk zw]5 mag4 --,ik gelo( er niets van 444 zegt nu-en-dan de wa>heidzoek]4 ,ma> hy v]gi/ zi*4 ,want3 't ,is het k9d van 'n ,grieks*5 trompett]1 roept de h>telijke vri5d van buit5l&s*e wa>heid4 ,en we buig5 't ho(d voor die deftige afkom/4 't ,is dus wel degelyk wa>1 dat ,,alcibiades door ,,sokrates all]jamm]lyk/ w]d doodgeslag5 met 'n b>3 m'n be/e jong51 je ziet wel dat jy niet de re*te man op de re*te plaats z\dt zyn voor die betrekk+4 ,ik heb nu1 om ,,sokrates te b9d5 aan de ekonomie van m'n pra*tig motto--dat wel wat mank gaat aan tautologie#a--;d5 man iets gebrekkig] do5 prek51 dan na> we hop5 z'n gewoonte 04 ,de vraag is niet ( ,,sokrates zi* bet] uitdrukte dan onze ho(d>tikels*ryv]s4 ,de vraag is1 wat er ontbrak aan de specialiteit van ,,alcibiades1 om hem zoo'n ,engels*e beh&el+ op d5 hals te hal56 ,de goeie jong5 w\ magi/raat zijn1 en ,,sokrates--miss*i5 opge/ookt door de ,jezut51 ma> ,,plut>*us v]zwygt dit voorzi*tig--,,sokrates wilde hem nog wat op-s*ool h\d51 't ,0 nog zoo heel lang niet gel$51 dat de kwajong5 de /raat van ,a!ne met z'n li*aam plaveide4 ,en dan dat s*&aal met di5 hond6 ,ik trek ge5 p>ty voor ,,alcibiades4 ,ma> 444 ik prote/e] teg5 de wijze wa>op de &] hem z'n onbevoegdheid1 zyn gebrek aan specialiteit1 voor de voet5 wi]p4 --,jy magi/raat 444 ,jy8 ,komaan1 zeg my e5s1 hoe hoog is het budjet van d5 ,/aat8 ,da> /ond onze pretmak]4 ,hy _h getold1 gesold1 g$old1 g]old1 geknikk]d1 geknibbeld en gebikkeld1 bur5 geplaagd1 na*twa*ts dol gemaakt 444 ,en ook by ,,sokrates kollegie geh\d51 dat is wa>4 ,ma> 444 wat helpt dit1 als m5 na dit alles nog niet weet hoe groot de inkom/5 van d5 ,/aat zyn8 ,gebrek aan specialiteit6 ,ik vraag u1 o ,,sokrates1 indi5 uw le]l+ e5s1 tuss*5 al z'n guit5/ukk5 91 de ,a!5s*e begroot+ _h vanbuit5 gele]d--'t is niet zoo heel gewaagd1 hi]van de mogelykheid te v]ond]/ell5 --z\dt ge hem dn uw /em hebb5 gegev58 ,z\ dt 'n r$5 hebb5 opgelev]d1 om z'n specialiteit aant5em5 als behoorlyk ge/aafd8 ,o*1 ,,sokrates antwoordt niet4 ,het is onaang5aam sprek5 met m5s*5 die dood zijn4 ,ma> by-gebreke aan zyn antwoord1 vraag ik d5 lez]1 ( liev]--om niet &]maal v]geefs te vrag5--myzelf3 ,wat zyn specialiteit58 ,wa> behoor5 ze8 ,wa> behoor5 ze niet8 ,en ik--9 we]wil d] bemoei5is van welwill5de vri5d5 nog /e$s niet geheel-en-al dood--zal antwoord5 zoo go$ ik kan4 ,,ii4 ,wie 't go$e wil1 en da>om 't kwade be/rydt1 v]gi/ zi* vaak--zooals &]e g5ee%e]5--9 de keuze d] middel54 ,ik vrees dat het vorig ho(d/uk niet go$ ges*rev5 is4 ,sommig5 zull5 't gee/ig v9d51 en by dezulk5 heb ik m'n doel gemi/1 wyl dan de a&a*t w]d afgeleid van de be/r$5 kwaal1 om die ov]tebr5g5 op de eig5a>digheid van d5 g5ee%e]4 ,niet drtoe meldt zi* 'n arts by d5 zieke4 ,en wie m'n betoog niet gee/ig v9dt1 heeft nog me] r$5 om de /rekk+ da>van te v]smad54 ,wa>toe ik my dan ook by dezulk5 vri5delyk aanbeveel4 ,indi5 ik my ind]daad v]gi/ heb 9 de m$ikatie 444 m5 v]geve het my4 ,ev5ze] als m'n vri5d ,,augu/e1 de advokaat-likdoornsnyd]1 b5 ik 'n voor/&] van emolli5ts4 ,ma> na z dikwyls m'n kra*t5 vru*teloos beproefd te hebb5 aan 't uitroei5 d] fraz5ziekte1 0 ik e9delyk wel g5oodzaakt m'n geluk te beproev5 met cautres van spot4 ,ik v]zek] d5 lez]1 dat ik b$roefd b5 ov] de h>dnekkigheid van de kwaal4 ,+emo$e tra*t ik met gezond v]/& te di554 ,de ,r$e is m'n god94 ,wa> ik ha> zie misk5n51 blo$t my het h>t4 ,niets natuurlyk] alzoo1 dan dat ik alles haat wat tot die misk5n+ aanleid+ geeft1 ( da>toe meew]kt4 ,ond] de bondg5oot5 van r$elooze ,ongodsdi5/igheid v9d5 we /e$s 9 de voor/e gel$]53 fraze1 spreekwoord1 zegswys1 mani] van sprek51 dicton1 citaat1 zaag en deun 444 altemaal adjudant5 van d5 leug5-duivel1 misbruik van het ,woord--van d5 ,logos--zond5 teg5 d5 ,h4 ,gee/ d] ,wa>heid1 ,godsla/]+4 ,het e]/e woord wa>mee de e]/e misdadig] d5 e]/5 doodslag tra*tte te v]goelyk51 0 444 'n praatje4 --,b5 ik myns bro$]s ho$]8 vroeg ,,ka,n4 --,ne5 7_h het zond]l+ spook kunn5 antwoord51 dat 9 sommige g$eelt5 van d5 bybel--vol/rekt niet ov]al6--voor ,god wordt uitgegev57 ne51 ma> die ambteloo%eid gaf je ge5 re*t di5 bro$] doodteslaan4 (3 --,niet drov] loopt onze kwe/ie4 ,de b$oel+ van m'n vraag is1 f je hem doodsloeg1 en met welk re*t8 ,,ka,n gebruikte die zegswyze--hy zal er wel bygevoegd hebb53 gelyk de groote di*t] zi* uitdrukt1 (3 om 'n oude*t-vad]l&s* spreekwoord te bezig5 444 dat kle$t 'n fraze6--hy sprak zoo1 uit v]leg5heid4 ,jui/4 ,wie bro$]s dood/aat1 en met ,wa>heid ov]hoop ligt1 voelt zi* v]leg54 ,en 'n fraze is da>van de korollaire uit+4 ,wa> we dus fraz5 ontmoet51 ligt erg5s e5 v]moorde bro$] 9 't kreupelh\t4 ,en da>om zal m5 my v]gev5 dat ik na> hels*5 /e5 gryp om praatjes uittebr&54 ,god de$ het ook 9 die cause slbre4 ,hy maakte korte mett5 met d5 praatjesmak5d5 moord5a>1 en smeet hem zond] veel vorm van proces 't p>adys uit4 ,bi5 jug6 99 99 99 99 99 ,to5 ik zoo-ev5 de uitdrukk+3 huurfraze ontdekte1 0 ik zoo v]g5oegd dat ik al m'n vri5d5 'n dri$aags*e *ampagnep>ty gegev5 heb4 ,nog niet geheel bekom5 van d5 roes di5 ik me by zulke geleg5h$5 tot 'n gewoonte heb gemaakt1 hoop ik 9 dit ho(d/uk alle gee/igheid te v]myd51 en de vraag3 wat zyn specialiteit58 zoo burg]lyk-ord9air te beh&el51 dat da>uit by ge5 mogelykheid 'n nieuwe *ampagnep>ty zal kunn5 voortkom54 ,dit vooruitzi*t is my te aang5am] omdat ik eig5lyk ge5 wyn lu/1 en vooral niet het extrakt van rottekruid dat vel5 zi* opdr+5--als( 't 'n zaagcitaat w>e6--zoo byzond] lekk] te v9d54 ,m'n vreugde ov] 't woord huurfraze v9dt ha> grond 9 de hoop dat dit woord zelf tot fraze zal v]hev5 word51 en dat nog na veel eeuw5 deze ( g5e woord5kram] zal word5 doodgeslag5 met 'n v]plett]5d3 je r$5e]+ rydt op huurknoll5 444 gelyk de groote ,,multatuli zoo wl gezegd heeft4 ,similia similibus6 ,van m'n on/]felykheid b5 ik zek]4 ,ik heb te veel gezegd dat tot zaag kan omgeknoeid word51 om niet heel /evig 9 lev5 te blyv5 na m'n dood4 ,ik s*aam my als ik b$5k hoevel5 er g]e$ /aan de skelett5 van m'n arme /atiepa>d51 av]e*ts opgetuigd voor hun huurk>retjes te spann54 ,iets e]lyk] dan ,,py?agoras wa>s*uwde ik re$s voorlang teg5 't v]vloekte autosephae 444 k 'n fraze6 99 99 99 99 99 ,specialiteit5 zyn 444 byzond]e d+54 ,nu weet ge 't4 ,g5]aliteit5 zyn 444 algeme5e d+54 ,dt weet ge nu ook4 ,wanne] m5 't laat/e van die beide woord5 toepa/ op p]son51 dan z\ m5 het all]gevoeglyk/ kunn5 toeli*t5 door de oms*ryv+3 'n g5]aliteit is de zoodanige die van alles--( van niem5dal--v]/& heeft4 ,iem& die tot alles bekwaam is1 ( tot niem5dal4 ,dat deze def9itie ev5 voll$ig en jui/1 als bondig is1 valt 9 't oog door v]gelyk+ met het woord g5]aal3 e5 militair die alle vy&5--( ge5 enkele vy&--doodslaat1 9 teg5/ell+ van d5 soldaat die ze] speciaal sle*ts op 'n enkel5 teg5/&] aanlegt1 en di5 enkel5 ma> zeld5 raakt4 ,na deze zoo nauwkeurige en /ipte ontl$+ van d5 z9 di5 wy aan 't woord g5]aliteit behoor5 te he*t5--ik v]me$ het he5wyz5 na> species en g5us1 om m'n p$ant]ie te v]b]g5--zyn we nu voorb]eid tot het wl vatt5 van de beteek5is d] uitdrukk+ die als ui?angbord bov5 dit v]toogj5 9 zoo pass5d gezels*ap geplaat/ is4 ,e5 ops*rift alzoo3 on its "r place4 ,e5 specialiteit is 444 ,lieve lez]1 ik weet het wa>a*tig niet6 ,z\ ook dt woord miss*i5 'n deun zyn1 de basnoot wa>op armo$ aan d5kv]mog5 't maseurige wysje do$elt van d5 "r man8 99 99 99 99 99 ,na de duidelyke uite5zett+ van de beteek5is die we aan 't woord specialiteit moet5 he*t51 beh&el5 wy nu--ik hoop ev5 afdo5de--de vraag wa> zoo'n specialiteit behoort geplaat/ te word58 ,wel 444 niets e5v\dig]4 ,on ! "r place1 natuurlyk4 ,wie drmee niet tevr$5 is 444 ,de bakk] by z'n ov51 de smid voor z'n vuur1 de kat a*t] de ka*el1 en ,,rollet 9 't tu*?uis1 als 't wa> is al?ans1 wat ,,boileau van di5 he] zeide4 ,en wa> specialiteit5 niet behoor58 ,all]e5v\dig/ alwe]6 ,,rollet op 't kuss51 enz4 enz4 99 99 99 99 99 ,het doet me wa>lyk g5oeg5 de v]h&el+ 9 drie deel5 zoo go$ en kort te hebb5 afg$aan4 ,ik gunde me ditmaal d5 tyd niet1 d5 lez] te v]vel54 ,da> e*t] m'n blaadje nog niet vol is1 vraag ik 't woord voor 'n kle9 v]haal4 ,miss*i5 /elt het d5 lez] e5igsz9s s*adeloos voor de lankdradigheid van de v]h&el+4 ,aan 'n table-d'hte 9 d5 ,haag1 sprak ik4 ,dit moet v]meld word5 als 'n uitzond]+1 dewyl &]s gewoonlyk myn specialiteit 9 zwyg5 be/aat4 ,ma> 'n ze] byzond]e r$5 drong my 444 o*1 ik zeg niet ga>ne wa>om ik deel nam aan de konv]satie4 ,er 0 spraak van h&el1 w9keli]s-sm>t1 kram]s-humbug1 koopman/r\w en v]d]e ,n$]l&s*e volkom5h$54 ,ik _h 'n pa> bydrag5 gelev]d1 do* met we9ig succes4 ,m5 vond ze niet pikant4 't ,is dus met s*room dat ik die nu h]haal1 ma> ze kunn5 by 't afsp9n5 van m'n v]tell+ niet gemi/ word54 ,ik v]haalde dan hoe 'n ge=tune]d jong-m5s middel _h wet5 te v9d5 om 'n zoog5aamd arbeid]s-horloge van kop]1 voor hond]d guld5 te v]koop5 aan 'n vri5d die 't d+ sle*ts uit de v]te gezi5 _h4 ,de h&ige v]koop] _h zorgg$rag5 zi* te on?\d5 van de v]zek]+ dat het van g\d 01 en op 't s*]ts5d bod van d5 &]1 die me5de met 'n tamelyk ko/ba> w]k te do5 te hebb51 driemaal gevraagd3 me5 je 't8 --,ja1 ja1 ja1 0 er geantwoord1 ik me5 het6 --,da> heb je 't dan6 w]d er gezegd en ern/ig volgeh\d5 door d5 &]1 tot de betal+ inkluis4 ,hi]9 lag nu de po9te van m'n v]tell+ niet4 ,ma> ik me5de die te legg5 9 't v]volg van de hi/orie4 ,e5 ze] gea*t groo?&ela>1 s*eepsre$]1 diak51 enz4 wi5 ik vroeg] dat voorvalletje me$eelde1 _h me geantwoord3 hoor e5s1 da>9 moet ik je nu teg5sprek54 ,hy _h driemaal gewa>s*uwd1 en niet gezegd dat het van g\d 04 ,de &] _h niet zoo onvoorzi*tig moet5 zyn 444 je begrypt 444 9 d5 h&el 444 ne51 ditmaal b5 ik 't niet met je e5s 444 driemaal gewa>s*uwd 444 wat wil je nog me]8 ,ik _h /aat-gemaakt op wat v]ontwa>dig+4 ,ma> m'n table-d'hte- gezels*ap s*e5 voor 'n go$ deel uit groo?&ela>s1 s*eepsre$]s en k]kvoogd5 te be/aan4 ,niem& zei3 h6 ,nu1 't gebeurt wel me] dat 'n v]tell+ drvalt4 ,ik moe/ me s*ikk54 ,do* dit v]kla>de niet wa>om 'n he] die s*u9s teg5ov] me zat1 my zoo vreeselyk boos aankeek4 ,ik k5de hem niet1 en pynigde m'n geheug5 te-v]geefs met de vraag ( ik di5 man ooit kon bele$igd hebb58 ,de table-d'hte 0 ze] go$1 ruim voorzi5 444 ,ik moet er dit by zegg51 om te voorkom5 dat m5 di5 zuurkyk] v]d5ke van spysnyd1 ( my van indiskretie 9 't l$ig5 d] s*otels4 ,het /uk speelt 9 d5 go$5 ,toela/1 wa> de voorraad van g]e*t5 wa>lyk teg5 groot] onbes*eid5heid be/& is1 dan ik noodig heb me te v]oorloov54 ,de man keek zuur1 en 0 deftig4 ,het uitv>5 teg5 witte dass5 is wat zag]ig geword51 en 't spyt me dus v]oordeeld te zyn tot ges*i$s*ryv] d] v]bl9d5de kleurloo%eid van z'n keelb$]v5d halsgewaad4 ,9 's hemelsnaam 444 dat is nu e5maal zoo4 ,en ook ov]ig5s zat de man vol witte dass54 ,z'n zw>te rok 0 'n witte das4 ,z'n welg$aan za*tbloz5d gelaat 0 'n witte das4 ,z'n embonpo9t 0 'n witte das4 ,en z'n zuurkyk5 444 'n lui]m& vol witte dass56 ,na d5 diep5 val van m'n v]tell+1 oog/te e5 commis voyageur groot5 byval met one9dige h6 's 91 ov] 'n v]haal dat met 'n mooi5 slag 9 de am]ikan5 e9digde4 ,m'n twe$e ne]laag liet zi* niet lang wa*t54 ,ik v]haalde hoe 'n e]lyk man te 444 ,gron+5 gebukt g+ ond] gewet5swroeg+1 omdat hy--door fielt5 meegesleept 9 h&elszak5--zi* 'n tyd lang 444 l'occasion1 la faim1 l'h]be t5dre1 ,et quelque diable aussi le p\ssant444 ,o*1 m'n goeie be/e ,,lafonta9e1 die diable _h be/ a*t]wege kunn5 blyv56 ,hong]1 geleg5heid en 444 ess5blad5 zyn ruim voldo5de om 'n afgetobd5 gebreklyd] op 'n dwaalspoor te help54 ,de man _h meeg$aan 9 't mak5 van !e die 9 ,geld]l& langs de weg5 groeit4 ,en hy le$ ond] 't besef van die f\t 444 ,ga he5 9 vr$e1 roep ik hem by dez5 toe1 en maak ge5 vals*e !e me]4 ,uw zond5 zyn u v]gev54 ,ik weet wat gy g$rag5 hebt4 n da>ov]1 n omdat ge ov]ig5s uw geheel moeilijk lev5 (f]det aan de wa>heid6 ,ma> niet dt v]telde ik aan m'n table-d'ht]s4 ,de tot 'n rampzalig e9de v]oordeelde po9te van m'n v]haal kwam hi]op ne]1 dat ik--natuurlyk zond] nam5 te noem5--iets ov] die ,geld]s*e- !ekultuur gezegd _h aan 444 'n indu/rieel die all]lib]aal/ 04 ,de man _h me--da> gaat de po9te6--ouw]wets* en dom gevond51 en geantwoord dat zulke d+5 ov]al gebeurd51 en dat hyzelf 'n fabriek _h van k(fiboon54 ,de ga/5 praatt5 dr als( ik niets int]essants gezegd _h4 ,de witte dass5 blev5 zuurkyk54 ,m'n oud]l+--hy 0 dit ind]daad--s*e5 v]/& van wyn te hebb54 ,g$urig hield hij z'n glas teg5 't li*t1 en doorboorde het met k5n]sblikk54 ,hy dronk e*t] ze] we9ig1 wa>uit ik opmaakte dat de wyn niet deugde4 ,ik b$roog me4 ,hy v]zek]de z'n buurman die hem da>na> vroeg1 dat de wyn uit/ek5d 04 ,ma> 444 zond]l+1 hy zei dit op ontevr$5 toon1 en als iem& die 'n onaang5ame wa>heid v]kondigt4 ,met bliksemsnelheid nam ik die byzond]heid aan als opheld]+ van z'n zuurkyk54 ,de wyn is go$1 hy is er boos om4 ,my ziet-i boos aan1 dus is hy go$ op me 444 z zal 't wez56 ,we] mis6 ,hy 0 me vol/rekt niet welgez9d4 ,integ5deel4 ,z'n heele l9n5ka/ 0 hevig op me v]/oord4 ,dit bleek uit de wys wa>op hy 't z\tvat niet zi5 wilde1 dat ik hem toes*o( to5 hy dit s*e5 te zoek54 ,hy w\ van my en m'n z\t niet g$i5d zyn1 en voorzag zi* eld]s1 uitt>t5d-duidelyk met opzet4 ,twee po9tes 9 't wat]1 z\t v]smaad 444 o*1 't 0 zoo bitt]6 --,wie is to* die 444 he]1 vroeg ik aan iem& naa/ me4 ,man durfde ik niet zegg51 om de witte dass54 ,en er w]d my 'n naam g5oemd1 di5 ik k5de4 --,dat is 'n vrome familie1 zei ik4 --,zek]6 ,en hyzelf is vooral niet m9d] vroom dan de re/4 ,hy is 444 --,oud]l+1 wil ik w$d54 --,g]ad56 ,en hy is boos op je1 omdat je 444 nu dan1 omdat je 'n vryd5k] b5t4 't ,0 zoo6 ,de witte dass5 gloeid5 van heilig5 toorn omdat ik d5 ,,*ri/us smaade1 v]smaadde enz4 ,hy z\ liev] /]v5 dan e5 myn] w]k5 lez51 en _h z'n k9d]5 v]bod5 m'n naam te noem51 ( zelfs van me te droom54 ,hoe ik dit lat] zoo precies te wet5 kwam1 doet nu niets t] zake4 ,ik begreep e5igsz9s hoe laag hy op my moe/ ne]zi51 en op al de fameuze w]k5 die hy uit afs*uw niet gelez5 _h4 --,oud]l+ alzoo8 ,gut1 ik da*t dat-i nog me] 0 dan dat4 ,z'n heele voorkom5 kan dom9ee wez54 --,o ne56 ,van b]oep is hy fabrikant 444 ,we] doorboord5 de blikk5 van d5 *ri/elyk5 zuurkyk] z'n wynglas4 ,ontevr$5heid met d5 wyn--die go$ 01 _h-i gezegd--lag op z'n wez54 ,z\ die wyn ook d5 ,,*ri/us gesmaad hebb58 da*t ik4 --,ah zoo 444 fabrikant6 ,en wat fabrice]t de man8 --,hy is 'n specialiteit 444 ,g5ade ditmaal voor m'n po9te1 lez]6 ,e5 d]de n$]laag ov]leef ik niet6 --,hy is specialiteit 9 wynv]vals*+smiddel56 99 99 99 99 99 ,gy die zwe]t bij 't pra*tige "r m5 on "r places1 eilieve1 wa> plaat/ ge3 m'n horlogev]koop]8 m'n s*eepsre$]-groo?&ela>8 m'n lib]al5 k(fiboon5fabrikant8 m'n godvreez5d5 oud]l+-wynv]vals*]8 99 99 99 99 99 ,nog altyd zit de kat a*t] de ka*el1 en sp9t4 ,het bee/ is op z'n plaats4 ,de bakk] /aat voor z'n ov51 en bakt4 ,de man is op z'n plaats4 ,de zon s*uilt a*t] mi/ en nevel4 ,en al v]w>mt ze niem5dal 444 ze /aat op ha> plaats4 ,vuurpook en tang leun5 tevr$5 teg5 hun /&]tje1 de kol5 ligg5 ru/ig 9 d5 bak1 de as* valt melan*olis* door d5 roo/]1 de sneeuw op het dak wa*t met g$uld d5 tyd van smelt5 444 all ?+s on _! "r places 444 ,ma> de e]lyke ,,jacob ,,de ,,vlett] zit 9 het tu*?uis4 ,en heel veel boev51 die da> wez5 moe/51 zitt5 er nog altyd niet4 ,en ,,duyma] ,,van ,,twi/ zit 9 de ,e]/e-,kam]1 en v]teg5woordigt da> 'n brok van 't ,n$]l&s*e ,volk1 en praat mee ov] ,re*t1 ,m5s*elykheid1 ,/aatkunde1 ,indis*e belang5 444 ,en ,,*resos s*rijft v]tell+5 ov] witte dass51 voor 't publiek van ,n$]l&4 99 99 99 99 99 ,met uw v]l( 444 /aat ook dit ho(d/uk wel op ! "r place8 ,wel zek]6 't ,is 'n br&m]k1 en hoort van re*tswege ?uis 9 e5 ,ietsj5 ov] ,,specialiteit54 ,,iii4 ,komaan1 v]tel ons nu e5s zond] s*]ts wat 'n specialiteit is8 ,ik s*]t/e niet1 en zl dit ook niet do54 't ,ond]w]p is er te treurig toe4 ,e5 specialiteit is 'n zoodanige die lev5slang veel d+5 v]wa>loosd heeft1 om d5 prys d] middelmatigheid te behal5 9 d5 w$loop d] beoef5a>s van 'n bepaald vak4 ,e5 specialiteit is iem& die door zi* bl9d te />5 op n punt1 het re*t me5t te hebb5 byzi5de te wez5 voor wat &]s1 ( zi* zoo voort$o5 ,e5 specialiteit 444 ,en we] v]&] ik van m$ikatie4 ,hebt ge wel e5s zi5 /raatveg58 --,niet zoo vaak als ik 9 't belang d] z9delykheid w5s*5 z\4 ,ma> to* nu-en-dan4 ,voelde je niet soms d5 lu/ 9 u opkom51 zoo'n hem ( ha> d5 bezem uit de h& te rukk51 en e5s te wyz51 hoe m5 behoort te veg58 --,dikwyls4 ,veegd5 alzoo1 na> 't ideaal dat gy u s*ept van /raatveg51 die m5s5 go$8 --,met de h& op 't h>t1 by m'n ziel en zaligheid1 op e] en gewet51 9 teg5woordigheid van god5 en m5s5 444 ne56 ,ze] wel4 ,dit gekon/ate]d zynde1 vraag ik u ( ge zoo'n /raatveg] 9-/aat oordeelt u 'n re*tskundig advies te gev51 uw k9d]5 van k9khoe/ te g5ez51 de s*uld5 van d5 ,/aat te delg51 boekdrukkun/5 uittev9d51 ,am]ika's te ontdekk51 enz4 enz48 --,met h&1 h>t1 ziel1 enz 444 alles als-vor53 ne56 ,welnu1 zoo'n veg] die niet veg5 kan1 en ge5 &] vak v]/aat dan niet te kunn5 veg51 is 'n specialiteit4 99 99 99 99 99 ,we zyn dom1 kle9 en koppig4 ,wa>a*tig1 lez]1 we zyn koppig1 dom en kle94 ,wees nu e5s niet te kle91 te koppig en te dom1 om dit toete/emm54 ,we wet5 we9ig4 ,we k5n5 we9ig4 ,we kunn5 we9ig4 ,en we will5 ons voordo5 als( wy iets wi/51 k5d5 en kond54 ,telk5s komt het voor1 dat de om/&igh$5 deze ( g5e ho$anigheid 9 ons v]eis*5 z\d54 ,telk5s s*iet5 wy te-kort 9 't lev]5 van wat wy eig5lyk moe/5 kunn5 lev]54 ,dan zyn we bes*aamd ov] deze domheid1 onma*t en onnoozelheid1 te kle9 om edele wraak te nem5 door v]heff5de inspann+1 te ho(dig om dat alles te erk5n51 en3 --,o* 444 ik b5 eig5lyk /raatveg]1 zegg5 ze dan4 ,dt is m'n vak1 m'n roep+4 ,dr9 munt ik uit4 ,dr9 zoek ik myn mee/] 444 ,die ligt te v9d5 is1 dat zag5 we6 ,want ze veg5 sle*t1 de specialiteit5 die d5 m>mott5w9t] van hun vakje gebruik5 als voorw5dsel om niets te wet5 van wat da>buit5 omgaat4 ,nu /raatveg5 do5 ze jui/ all5 niet4 ,wa>a*tig niet6 ,en dit is van sommig5 jamm] g5oeg4 --,van ,re*t5 heb ik ge5 v]/&1 roept de e51 ik b5 g5ie- (fici]1 ar*itekt1 arti/1 arbeidsman1 pruik5mak] 444 ,heel wel4 ,ge zyt er niet m9d] om4 ,ma> v]s*uil u niet a*t] die specialiteit1 om by voorkom5de geleg5heid niet te wet5 wat ,re*t is4 --,ik b5 juri/1 v]zek]t 'n &]4 ,ik slaap1 leef en /]f met codices en de ,h4 ,boek5 van 't corpus juris1 nec non met 'n beetje toevoegsel van h$5daags*e p>lem5t]y4 ,be/1 opp]be/6 ,ma> me5 niet dat die specialiteit u vry/elt van e]bi$ voor gezond v]/&4 --,ik b5 9 k(fi1 re$]y1 assurantie4 ,ik doe 9 vetw>51 kurk51 vlees*extrakt1 oe/]s1 eau-de-cologne 444 ,wees en blyf 9 augurk51 als ge v]kie/4 ,ma> eilieve1 g$raag u niet1 als( gyzelf 'n komkomm] wa>t1 wanne] er gesprok5 wordt van &]e d+5 dan wa>9 ge zyt4 ,doe 9 wat ge wilt1 ma> toon dat ge ook iets do5 kunt1 als het te pas komt4 ,koop en v]koop oe/]s 444 go$6 ,ma> kruip niet zelf 9 'n s*ulp1 zoodra er behoefte is aan eig5s*app5 die uw broodw9n+ niet rak54 ,dat opgaan 9 de specialiteit van 'n vak1 van n vak1 is dom s*&elijk en nadeelig4 n is dikwijls gn1 9 dit geval4 --,dit alles belet niet dat de man die lev5slang brood bakte1 wa>s*ynlyk bet] brood lev]5 zal dan iem& die nooit gebakk5 heeft4 ,ja en ne54 ,gewoonte maakt wel h&ig1 ma> niet altyd bekwaam4 ,er kan bov5di5 v]s*il van gevoel5 be/aan ov] de vraag welk brood go$ is8 ,wat de e5 go$ noemt1 kan d5 &] middelmatig ( sle*t voorkom54 ,me5 niet dat deze opm]k+ 444 ,o1 bitt] wre$ v]mo$5 dat ik me hi] op d5 hals haal6 ,zull5 niet sommig5 me55 dat deze b$5k+ 'n advokatige s*e5worp is1 e5 pleit]ig vulsel dat by elke geleg5heid heel oppass5d kan word5 te-pas gebra*t1 'n 444 scie8 't ,woord is er uit4 ,ne51 ik moet en ik wil w]kelyk zegg5 dat het oordeel ov] de deugdelykheid van brood ze] v]s*ill5d is4 ,na> mijn me5+--wa>9 ik by-uitzond]+ #adig millio5 m9 n1 smaakv]want5 heb--is 't ,holl&s*e brood ov] 't algeme5 ze] sle*t1 en wl geproefd3 ge5 brood4 ,op we9ig uitzond]+5 na1 komt het iem& die ge5 byzond]5 e]bi$ voelt voor de lev5slankheid d] bakk]s1 wa>op gy u b]oept1 oneetba> voor4 ,de ,frans*5 die m5 't voorzet1 noem5 het1 als ze zi* beleefd will5 aan/ell51 gteau1 en vrag5 wat &]s4 ,ook ik vraag wat &]s1 en noem het1 onbeleefd1 half-ga>gebakk5 watt5 met kryt1 kop]1 alu91 geile melk1 vitriool en ouds*e ei]54 ,niets bewy/ e*t] dat de ,frans*51 ik1 en de ov]ige #adig millio5 m5s5 die ge5 ,holl&s5 brood lu/51 gelyk hebb54 ,de mogelykheid be/aat dat 'n hemels*e jury1 by 'n algeme5e ,p>yz] heelal-t5toon/ell+ van vi]duitsbroodjes1 aan onze bakk]s de g\d5 m$aille z\ toek5n54 ,ma> 444 zoolang die jury zoodanige uitspraak niet g$aan heeft1 is 't niet zek]1 en zelfs niet wa>s*ynlyk dat de ,holl&s*e bakk]s go$ gebakk5 hebb51 9 we]wil hunn] altyd doorbakk5de lev5slankheid4 ,ook de ,frans*e bakk] is specialiteit4 ,ook hy bakte gi/]5 re$s1 v]l$5 week1 voor j>51 van k9dsbe5 af4 ,en hy bewe]t dat 'n ,holl&s*e broodmak] de zaak niet v]/aat4 ,ik _h 9 #ahej1 #ea nog ge5 bakk5 gele]d4 ,de admiraal ,,juri5 ,,de ,,gravi,,re 444 a*1 hy komm&e]t als zoetwat]zeeman1 op dit oog5blik 7,voorja> #ahga7 de flotille du p>ti de l'ordre op de ,se9e6 ,wie _h g$a*t dat hy zoo laag vall5 z\1 de a*t5swa>dige komm&ant van de ,bayonnaise1 die me le]5 wilde hoe m5 go$ brood bakt6 ,van hem namelyk heb ik 't woord gteau1 dat ik zoo-ev5 aanhaalde4 ,na veel vru*telooze pog+5 van m'n kok om di5 ho(d(fici] iets voortezett5 dat hy als brood gebruik5 kon1 noodigde deze my aan boord van z'n korvet1 niet aan z'n tafel ditmaal1 ma> 9 de kombuis4 ,da> toonde hy my hoe m5 vo*tig meel de$ v]zur5 door wat w>mte met g$uld4 ,en dat m5 ge5 byvoegsel van gi/ noodig _h4 ,en hoe telk5s e5 gespa>d deel van 't gebruikte deeg1 morg5 oud geword51 het nieuwe z\ doorzur5 en do5 ryz5 9 we9ig tyds1 zond] da>aan d5 vuil5 bysmaak te gev5 wa>op de ,holl&]s zoo ge/eld s*yn54 ,en hoe brood--du pa91 m'sieur ,,dek,,rr1 du pa91 ce qu'on peut nomm] du pa96--hoe brood alle5 moet be/aan uit ga> meel1 zond] me]4 ,zond] alu91 zond] kryt1 zond] suik]1 zond] melk1 zond] ei]51 zond] kop] en vitriool1 zond] vuiligheid1 zond] v]gif4 ,ik erk5 dat ik op dit oog5blik met de h&5 v]ke]d z\ /aan1 en dat ik me wa>s*ynlyk e5ige v]geefs*e proev5 z\ moet5 getroo/51 wa> ik 9-/aat w>e brood te lev]5 dat volg5s het oordeel van v]reweg 't groot/e deel onz] m$em5s51 bet] voldoet aan de eis*5 die m5 aan brood /ell5 mag1 dan dat onz] lev5slange ,holl&s*e bakk]s4 ,ik heb er de h& niet aan geh\d51 en de jui/e me?ode is my ontgaan4 ,en 444 wond] is 't niet6 ,ik de$ zooveel &]e d+5 s$]t #ahej6 ,da> ligt zoovl tuss*5 die kombuis van de ,bayonnaise en deze v]h&el+6 ,zooveel arbeids6 ,zooveel v]moei5is6 ,zooveel teleur/ell+6 ,zooveel onbekroond /rev56 ,zooveel sm>t6 ,en wat al sle*t gebakk5 brood at ik s$]t di5 tyd6 ,en hoe bitt] 0 't mee/al1 ook zond] misselyk gesuik]d te zyn6 ,en hoe vaak rees de g$a*te 9 my op3 als ik e5s1 om brood te hebb51 mezelf maakte tot zoo'n lev5slange bakk]8 ,ma> er is niets van gekom54 ,g$urig _h ik wat &]s te do54 ,op dit oog5blik1 by-voorbeeld1 moet ik voortgaan met m'n /uk ov] ,specialiteit54 99 99 99 99 99 ,het is alzoo niet uitgemaakt dat iem& die zi* aan 'n bepaald vak wydt1 9 dat bepaald vak iets bet]s lev]t1 dan te v]wa*t5 is van &]51 van niet-specialiteit54 ,er be/aan zelfs gegev5s die z\d5 do5 besluit5 tot het teg5deel1 (--om korrekt te r$5e]5 --gegev5s die het teg5deel mogelyk1 en zelfs wa>s*ynlyk mak54 ,e5 bakk]--de s*]pz9nige lez] zal wel de go$heid hebb5 de bakk]y ov]tezett5 9 d5 algeme5-maats*appelyk5 toonsleutel die op m'n kompozitie pa/--'n bakk] die ond] kryt1 alu91 ei]51 melk1 gi/1 kop]1 vitriool en b$orv5 klant5 is opgegroeid1 heeft1 jui/ t5gevolge van z'n lev5slankheid1 me] moeite zi* te ontdo5 van al deze +egroeide d+51 dan de ons*uldige die--als ik 9 de kombuis van de ,bayonnaise--nu*t] is van alle v]ke]de k5nis d] zaak4 ,zoo'n bakk] is 444 --,wat al divagati56 ,ge v]gi/ u4 ,ik divage] niet4 ,en 't bewys8 ,zoo'n bakk] is 'n specialiteit4 99 99 99 99 99 ,en nu lez]--t5zy gyzelf behoort tot de specialiteit van de vel5 die niet lez5 kunn5--transpone]6 ,a*1 er wordt zooveel sle*t vo$sel gelev]d uit heel &]e bakk]y51 dan wa> die ges(i/ike]de m9iatuur-l5dekuss5tjes als brood word5 uitgev5t6 ,specialiteit van re*tk5nis 444 b$orv5 melk6 ,specialiteit van /aatsmanswy%eid 444 taaie watt56 ,specialiteit van bro$]liefde1 m5s5m91 vr$e op a>de met obligaat-welbehag51 roode kruiz51 filantropie1 di]5bes*]m+1 neg]-w9t]sokjes1 ,javaannut-maats*appy51 weldadigheidskommissi5 444 /]ke bot]6 ,en1 by al die specialiteit51 de ze] speciale specialiteit d] fraz5 444 vuile ei]56 ,alles saamg5om56 v]gif6 ,ik b5 t]deeg aan 't kompone]54 ,zie e5s hoe q "r ik al die /9k5de d+5 on _! "r places heb gezet1 om de oneetba>heid van de broodjes te betoog51 wa>op de maats*appy zi* maagb$]v5d het gebit slee kauwt4 ,ik hoop lez]s te treff5 die me hi] v]wyt5 dat ik onre*tva>dig b54 't ,z\ me aang5aam zyn aanleid+ te v9d5 tot dupliek op de bes*uldig+3 --,ge kunt niet wr zyn1 dat ge all5 ov] n kam s*e]t4 ,de opm]k+ is onjui/1 ma> welgeme5d4 ,wie na> wa>heid zoekt1 mag en moet zoo sprek54 ,welnu1 ik v]oordeel niet all54 ,ik sprak ditmaal niet van p]son54 ,m'n uitval geldt no* re*t]1 no* pruik5mak]1 no* juri/1 no* m9i/]1 no* preek]1 no* di]5bes*]m/]1 no* sokjesbrei/]1 no* ,s*la*t5bumml]1 no* zelfs die onzalige broodbakk]s 444 9 n woord3 niem& p]soonlyk4 ,ik maakte me driftig teg5 de domme afgod]y met het begrip3 specialiteit1 9 't algeme54 ,dt is het onkruidje 444 ,we zull5 te-zam5 voortwi$5 9 'n volg5d ho(d/uk4 ,en dan ge5 woord me] ov] bakk]s4 ,,iv4 ,e5 v]tell+4 --'t ,wordt tyd dat onze ,,frits 'n b]oep kie/1 zei m'nhe] ,van 444 't ,,e5-,,(-,,&] tot z'n e*tg5oot4 ,om 't geld is 't ons goddank niet te do51 ma> to* 444 ,en m'nhe] ,van 444 't ,,e5-,,(-,,&] /reelde z'n buik4 ,9 deze h>telykheid jeg5s zi*zelf1 lag iets als beve/ig+ van z'n innige ov]tuig+ dat het hem goddank om 't geld niet te do5 01 en tev5s 'n voorspell5de bezw]+ dat het ook z'n veelgeliefd5 ,,frits goddank nooit z\ te-do5 zyn om 't geld4 ,mevr\w van ',t ,,e5-,,(-,,&] 0 het--zond] de m9/e indec5tie 9 geb>51 dit moet ik tot ha> e] v]zek]5--volkom5 met m'nhe] ha> gemaal e5s4 ,,frits z\ 'n b]oep kiez54 ,want3 --,e5 m5s moet to* iets wez5 9 de w]eld4 --,zoo _h m'nhe] ,,van ',t ,,e5-,,(-,,&] gezegd4 ,het is d5 lez] bek5d hoe geleidelyk ik gewoon b5 m'n v]tell+5 af te v]tell54 ,nooit 'n zysprong4 ,nooit 'n byweg4 ,nooit 'n uitweid+4 ,zie e5s di5 ,,c]vantes 9 z'n ,don ,qui*ot 444 'n boek dat ik liev] z\ w5s*5 ges*rev5 hebb5 dan d5 ,fau/6 ,ik1 9 m'n ho$anigheid van s*ryf specialiteit--ik moet to* iets zijn1 niet wa>8--ik v]zek] u1 lez]1 met v]wyz+ na> m'n ,,idee #cj1 dat de ,don ,qui*ot me] ziel geko/ heeft dan ,g,,! ooit bezat4 ,wat hy gesplet51 en geb]/5 moet gewee/ zyn1 de v]trapte graankorl ,,c]vantes1 om dat boek te s*ryv51 e5 d] treurig/e g$5k/ukk5 van wat 'n m5s lyd5 kan6 ,dit wi/ ge niet1 lez]6 ,ge me5de--van d5 weg gebra*t door de specialiteit die m5 s*ool noemt1 dat het 'n grappig w]k 08 ,gy1 zelf tran5la*5d om zooveel koddigheid1 hebt de tran5 van sm>t niet gezi51 die er druip5 van dat boek4 ,miss*i5 zal ik u die lat] e5s aanwyz54 ,arme lev5slange m>tela> ,,c]vantes1 gij de byna e5ige s*ryv] voor wi5 ik byna e]bi$ heb6 ,en da>by behoort 444 m'n vonnis dat uw s*ryv]y1 als zdanig1 hi]-en-da> b5$5 't nulpunt /aat4 ,wat drommel hebb5 wy te mak5 met al die malle v]tell+5 van h]d]s en h]d]9n51 van liefdegekk5 en gekke liefd51 wa>na> ge telk5s uw held laat lui/]5 op z'n doornig5 weg t] kruizig+8 ,zveel voor 't vel8 ,arme arme lieve ,,c]vantes4 ,de tran5 die uw boek bevlekk51 zyn er niet m9d] ko/ba> om4 ,integ5deel6 --,ah1 zegt de lez] die hi] gevatt] wil zijn dan hem pa/1 het afbrek5 van de jonk]-,f,r,i,t,sgeschiedenis heeft dus t5 doel 444 ,de kat die nog altyd a*t] de ka*el zit on h] "r place --allons1 ,rolett5 en ,van ,twi/51 neemt er 'n voorbeeld aan6 --de kat is m'n getuige dat m'n p5 kra/ als 'n raaf4 ,dat ik voorts*ryf met de snelheid van tw9tig knoop5 9 de sekonde4 ,snell]1 snell]1 ik s*rijf als de bliksem1 't papi] sidd]t1 de inkt spat 444 vooruit 444 vooruit6 ,wat al lett]s noodig om dat woord te spell51 wat al woord5 om di5 z9 te rond5 444 ge5 tyd1 ge5 tyd 444 vooruit6 ,de g$a*t5 dr+5 my1 /uw5 my1 ov]/elp5 my4 ,er woel5 en t\rnooi5 me] ,don ,qui*ott5 9 m'n ho(d1 dan ooit w]d5 afg]anseld door 'n onridd]lyke w]eld4 ,wa>a*tig1 ik heb ge5 uitweid+ noodig om m'n blaadjes te vull56 ,en--praktis*-ov]tuig5d1 na> ik hoop6--indi5 dit het geval w>e1 z\ ik me wel wa*t5 m'n fabriekm]k te b$]v5 door u zoo'n d5kbeeld 9 't ho(d te zett54 ,wa> ik uitweid1 doe ik dit omdat het me lu/4 ,e5v\dig] r$5 zal er wel niet kunn5 be/aan4 ,ma> ik wyk niet af van m'n ond]w]p1 al s*ynt het zoo4 ,er is nauw v]b& tuss*5 m'n sympa?ie met d5 lyd] van d5 ,don ,qui*ot--s*ryv] noem5 ze dat6--en deze filippika teg5 specialiteit54 ,ook my zal m5 hi]-en-da> koddig v9d5 444 ,bov5di51 de v]h&el+ die nu volgt ov] de all]-s*]p/e kau/iciteit van d5 b>on ',t ,,e5-,,(-,,&]1 behoort integraal3 tot de ges*i$5is van jonk] ,,frits1 tot de ges*i$5is van 't p>lem5t>ismus1 tot de ges*i$5is van onze eeuw1 tot de ges*i$5is van zaagdeuntjes1 tot de ges*i$5is van d5 ,bals-di5/ d] ,,specialiteit54 tot alle mogelyke ges*i$5iss5 alzoo 444 ,v]maakt er u mee gelyk de groote k9d]di*t] ,,hi]onymus ,,van ,,alph51 enz4 99 99 99 99 99 ,de b>on van ',t ,,e5-,,(-,,&] g+ by bur51 vri5d51 mag51 huis- /ad-l&-prov9cie-/&-en gelo(sg5oot51 voor 'n go$ m5s door4 ,en ook hyzelf hield zi* da>voor4 ,ma> hy w]d door zi*zelf en &]5 misk5d4 ,de man 0 me] dan 'n go$ m5s4 ,hy 0 'n diepd5k5d wysge]4 ,e5 w>e ,am]ikaans*e padv9d] 9 de geheim5iss5 van het ,zyn4 ,hy 0 'n speurhond1 'n jagtvalk1 'n fret op de ja*t na> wa>heid4 ,en wat-i vond1 wi/ hy gee/ig te uit54 ,,c]vantes 0 niets by hem4 ,zelfs ik niet4 ,en--dit v]heft hem ng hoog]1 indi5 er hoog] /&punt d5kba> is--hy 0 zoo fondam5teel-+ekank]d n$]ig1 zoo evangelis*- k9d]lyk onnoozel1 dat de re*t]h& van z'n oordeel niet wi/ welke pa>l5 de l9k]h& van z'n welsprek5dheid te-grabbel gooide4 ,als gy en ik1 lez]1 zegg5 dat we onszelf als dom ( onwet5d bes*\w51 h\d5 we ons ma> zoo4 ,we bew]51 eig5lyk op d5 kep] bes*\wd1 heel intellig5t te wez54 ,ik noem dus zoo'n voorgev5 ma> n$]igheid aan d5 buit5kant4 ,ma> onze b>on 0 ind]daad ev5 /]k ov]tuigd van z'n intellektueele onwa>de1 als &]5 van de fatso5lyke noodzakelykheid om zi* n$]ig voort$o54 ,lang leve dus de b>on ',t ,,e5-,,(-,,&]4 ,ma>1 noge5s1 hy w]d misk5d4 ,indi5 gy me nu al hi]9 op m'n woord gelo(t1 lez]1 zult ge to* zek] v]wond]d zyn te v]nem5 dat ond] al die misk5n]s iem& is die u van naby be/aat1 ( di5 ge1 volg5s het ops*rift van d5 ,delfi-tempel--ook al tot deun v]laagd6 --iem& di5 't uw pli*t 0 van ze] naby te k5n54 ,ik b$oel uzelf1 lez]4 ,gy1 gy1 gaaft onz5 b>on van 't ,e4,o4,a4 niet wat hem toekomt4 ,en ook omtr5t my hebt ge misdrev54 ,ik /elde u go$mo$ig 9-/aat d5 man te beoordeel51 te v]e]51 te aanbidd51 en ge gaat voorby als( er niets ges*i$ w>e6 ,ik zal me moet5 getroo/5 de ges*i$5is van jonk] ,,frits noge5s te v]tell51 9 de hoop dat ge ditmaal wat m9d] 444 lieve hemel1 hoe moet ik zegg5 om niet bybels*- onbeleefd te zyn8 ,ik b$oel dat ge 't p>elsno] 9 e]e h\dt1 dat ik u--'t is 'n ges*5k van d5 b>on--zoo edelmo$ig toewi]p4 ,ik sla nu d5 buik ov]4 ,ook 't geld wa>om 't goddank niet te do5 is4 ,en we /app5 re*t/reeks toe op de s*atkam] d] wy%eid 444 ,zie1 gi]ig is-i niet4 ,da> geeft hy ons dezelfde ko/ba>heid noge5s3 --,e5 m5s moet to* iets zyn1 hoor5 we hem &]maal zegg54 ,eig5lyk is m'n ges*i$5is van jonk] ,,frits hi] uit4 ,( al?ans ik behoefde1 wl bes*\wd1 niet voorttegaan die te s*ryv54 ,want1 f de lez] valt flauw van bewond]+ voor 't g5ie dat ik sprek5d invo]de1 f hy valt niet flauw1 en is dan niet wa>dig de s*o55 van d5 flauw-gevall5 lez] te poets51 laat /aan 't slot van deze v]tell+ te v]nem54 ,ik s*ryf dus nu 'n tijdje voort1 voor m'n eig5 liefhebb]y4 --,jui/1 edele man1 jui/6 ,de m5s moet1 om niet niets te zyn1 iets wez56 ,en gyzelf8 --,dykgraaf1 lid van 444 --,precies6 ,lid van 444 e5-en-&]4 ,b>on van 444 ',t ,,e5-,,(-,,&]4 ,welnu1 ik heb u--de e5e helft van m'n lez]s ligt 9 zwym1 't is uw s*uld1 v]hev5 wre$a>d6 ,de &]e helft is bezig met ge5 s*o55 te mog5 poets5--ik heb u1 dykgraaf1 b>on1 en lid van 444 e5-en-&] 444 --,ook van 't ,bybelg5oots*ap 444 --,ook van 't bybelg5oots*ap6 ,ik heb u 444 e5-en-&] te zegg54 ,ik groet u met d5 naam van 444 e5-(-&]4 --,niet wa>1 'n m5s moet iets zyn8 --,heel jui/6 ,en niet alle5 iets1 ma> zelfs 444 e5-en-&]4 ,ge zyt dus 444 ,dykgraaf8 ,ge zyt lid 444 --,van e5-en-&]4 ,en van 't ,z5del+g5oots*ap6 ,en van de ,s*oolkommissie6 ,en van d5 ,vr$ebond6 ,en van 't ,roode ,kruis6 ,en van 't ,blauwe6 ,en van 444 --,om d] liefde wil1 ov]/elp me niet6 't ,is om te bezwyk54 --,en van de ,javaannut-maats*appy6 --,h\ op6 ,het duizelt me4 ,maak m'n l(zang niet onmogelyk door ov]kok+ van de /(4 ,ge zyt1 om iets te zyn 444 --,o*1 ik b]oem er me vol/rekt niet op4 ,re$s m'n papa 0 reg5t van 'n oude-mann5huis4 ,en hy zei altyd dat 'n m5s 444 --,e5 m5s moet iets wez54 ,en uwe zalige papa ws iets4 --,hy 0 reg5t van 'n oude-mann5huis4 ,ook gewez5 oud-g>de-noble van kon+ ,,l\is4 ,want1 'n m5s1 zoo zeid-i altyd1 'n m5s 444 --,e5 m5s moet iets zyn4 ,ik zie het1 ge zoogt met mo$]melk d] vadr5 wy%eid 94 ,om uw5 l( 444 --,lieve hemel1 ik wi/ niet 444 --,dat ge zoo v]di5/elyk wa>t8 ,zoo-ev5 v]telde ik re$s e5-en-&] 444 --,zoo heet ik4 --,ja zoo heet ge1 en dat zyt ge6 ,nu1 ik deelde iets ov] uwe n$]igheid aan m'n lez]s mee4 ,we zull5 ha> e*t] niet ontzi54 ,ik s*room niet u te zegg5 dat ge re$s vr uw geboorte e5 groot man wa>t door de v]di5/e van uw vad] die1 om niet niets te zyn1 zi* g>de-noble _h lat5 mak51 en reg5t van e5 besjes-ge/i*t 444 --,van 'n oude-mann5huis6 --,van 'n oude-mannetje%uis6 ,ge wa>t voorbes*ikt 444 e5-en-&] te zyn4 ,ge voeldet uw roep+1 gy ruimdet alle h9d]niss5 uit d5 weg1 ge v]hieft u bov5 /( en on/(1 ge zweefdet en doorvleugeldet 444 --,gut1 ik wi/ niet dat ik zooveel byzond]s uitri*tte4 ,ik b5 dykgraaf geword51 en lid van 444 --,van e5-en-&]6 --,ja1 omdat m'n vr\w zei dat het rondsl5t]5 van 'n man 9 huis1 zoo la/ig 0 voor de booi51 en dat m'n gekibbel met de tu9kne*ts 't humeur b$]ft4 ,ook heb ik aanleg tot zwa>lyvigheid4 ,dit 0 zoo4 ,we zag5 di5 buik re$s optr$5 als getuige teg5 de mogelykheid van geldgebrek4 --,ik w]d wat dik4 ,en als dykgraaf doe ik nu ns 9 de ma& 'n to]tj5 om de zitt+ van 't kollegie by te won54 ,want ik zeg ma>1 'n m5s moet 444 --,e5 m5s moet iets zyn4 ,jui/ da>toe heeft de go$e ,voorzi5igheid ons hoog-wat] gegev51 om 't m5sdom in/aat te /ell5 tot het voortbr5g5 van dykgrav54 ,neem 't wat] weg1 ge5 dyk54 ,zond] dyk51 ge5 ,grav54 ,zond] ,grav5 444 'n man te veel ov] d5 vlo]1 en gekibbel met de tu9lu4 ,allah akb> 444 m'nhe] ,,van ',t ,,e5-,,(-,,&]1 allah akb>6 gelyk de groote ,pr(eet zoo wl gezegd heeft1 zond] nog iets te wet5 van dykgrav5 en hoog-wat]4 ,ge moet iets zyn4 ,gy hebt het gezegd4 ,niet de waanwyze ,,py?agoras heeft ditmaal gesprok51 ma> gy1 gy1 gy6 ,wt hebt ge gezegd8 ,de m5s moet iets zyn4 ,hoe hebt ge dat gezegd8 ,met de daad bewyz5de dat ge opre*t wa>t4 ,gy wrd iets1 dykgraaf en 444 e5-en-&]4 ,wa>om hebt ge 't gezegd8 ,omdat uw v]hev5 vad] lid 0 9 'n besje%uis 444 --,reg5t van 'n oude-mann5huis 444 --,reg5t van 'n ouwe-mann5huis6 ,9 welke om/&igh$5 hebt ge 't gezegd8 ,te midd5 van booi5 di5 ge 9 d5 weg liep1 en kibbel5d met 'n tu9kne*t4 ,we kunn5 nu ov]gaan tot de s*epp+ d] w]eld4 ,9 ,g5esis ,i v]s #bg1 zi5 we d5 m5s v]s*yn54 ,dat 0 zoo'n groote kun/ niet1 en wel bes*\wd is ,adams v]di5/e 9 dit opzi*t bitt] kle94 ,gy1 ,adam ,,ii1 v]g5oegdet u niet met de v]s*yn+ 444 ge zaagt 91 dat m5 iets wez5 moe/1 en liet u dykgraaf mak51 en lid van 444 e5-en-&]4 --,ma> ik wi/ ind]daad niet 444 --,v]hev5 onkunde6 ,s*itt]5d wanbesef van eig5 volkom5dheid6 ,n$]igheid 9 one9dige ma*tsv]heff+6 ,ge wi/ het niet8 ,welnu dan1 ik zal u e5s al uw v]di5/5 t]deeg ond] 't oog br5g54 ,ryk 0 uw vad]1 en ryk zyt gy 444 --,ja1 om 't geld is het me goddank niet te-do54 --,dat hoord5 we zoo-ev51 to5 gy uw5 buik /reeldelt4 ,ge wa>t ryk1 ma> met uw s*]pz9nigheid zaagt ge 9 dat alle bo]5 a*t] uw rug u uitmaakt5 voor 'n /omm]ik1 die geld _h 444 ma> ook niets dan dat4 --'t ,is wa>1 er is lomp volk ond] die bo]54 --,to* niet1 ,lomp z\d5 ze gewee/ zyn1 indi5 ze u zoo-iets 9 't gezi*t hadd5 gezegd4 ,laat ons voortgaan4 ,/raks zal de e5e helft van m'n lez]s ontwak5 uit z'n flauwte1 en dan moet ik u v]lat54 ,ge hebt gevoeld 444 eig5lyk 444 wel bes*\wd 444 van ze] naby bezi5 444 niem5dal te wez56 ,sjt 444 sjt 444 spreek me niet teg51 uit nog v]d] g$rev5 n$]igheid4 ,uw s*]pz9nigheid en zelfk5nis is buit5 twyfel en buit5 debat4 ,uw vad] 9 't besje%uis 444 --,reg5t van 't oude-mann5huis4 --,uw vad]1 de reg5t van 't ouwe-mannetje%uis1 0 9 d5 hemel4 ,om da> te kom5 moet m5 iets zyn4 ,en hy w]d toegelat5 als gewez5 oud-g>de-noble van kon+ ,,lodewijk4 ,ge hoopt uw vad] we]tezi51 en wilt niet bes*aamd /aan op de vraag3 wie klopt da>8 ,uw adreska>t moe/ bo]51 tu9lu1 huisb$i5d5 en hemelwa*t]s e]bi$ inboezem54 ,het besef uw] onwa>de de$ uw omzi5 na> all]lei lidmaats*app5 wa>toe m5 null5 gebruik5 kan4 ,uit s*aamte ov] uw nutteloo%eid zo*t ge na> geleg5heid om iets te s*yn54 ,gy eet1 dr9kt1 slaapt1 als 'n bee/4 ,gy g5iet en v]te]t als 'n bee/ 444 ma> veel me] dan 'n bee/4 ,als 'n rivi]pa>d s*e]t ge de oev]s kaal1 en bra*t niets voort 444 ,ja to*6 ,hy bra*t wel iets voort3 ,,frits6 ,,frits1 die s$]t het beg9 myn] v]tell+ 'n knappe jong5 van twee-en-tw9tig ja> is geword51 /apt de kam] 94 ,de lez]s1 die tot /raf van hun bo!id ge5 s*o55 mo*t5 poets51 word5 we] t5-gehoore toegelat54 ,ook de &]5 zyn we] by-de-h&4 ,9 'n ja> ( a*t kan veel gebeur51 en zoolang duurde het meeg$eeld gesprek4 ,,frits 0 na de vad]lijke ontdekk+ dat 'n m5s iets wez5 moet1 na> 'n s*oolmee/] gezond5 die de specialiteit beoef5de jong5s kla>temak5 voor ,m$emblik en ,br$a4 ,als adelbor/ _h hy niet sle*t] opgepa/ dan de &]51 0 na> zee gezond51 maakte n reisje na> de ,middell&s*e zee1 n na> de ,we/1 n na> ,indie1 vond da> z'n aan/ell+ tot luit5ant twe$e klasse1 en 0 onlangs ?uis-gev>54 ,hy 0 by z'n kam]ad5 444 bem9d is 't woord niet1 do* da> hy niem& 9 d5 weg /ond1 behoefde niem& zi* de moeite te gev5 hem te hat54 ,z'n *efs w>5 ov] hem tevr$51 omdat hy h5 nooit door iets buit5gewoons la/ig-viel met de noodzakelykheid e5] byzond]e beh&el+4 ,als pra*texempla> van all]onb$uid5d/e ord9airheid1 0 hy jui/ intellig5t g5oeg om z'n di5/ te do5 zooals hy die gele]d _h1 zond] ooit zi* te wag5 aan e5ig pog5 dat hem niet gele]d 04 ,hy betoonde zi* omtr5t alles wat niet lett]lyk 0 voorges*rev51 niet onv]s*illig] dan &]51 zoodat hy zelfs 9 slordigheid ( di5/v]zuim zi* wi/ te on?\d5 van uit/ek5dheid4 ,op ond]s*eid+ _h hy ge5 &]e aansprak5 dan dat-i niet de m9/e aanspraak maakte op ond]s*eid+1 en tot b]isp+ gaf hy niet me] aanleid+ dan noodig 0 om ons*uldig te zyn aan s>r5de vlekkeloo%eid4 ,als onnut numm] op d5 traktem5t/aat 0 de goeie jong5 zoo ons*adelyk als die nutteloo%eid ma> e5igsz9s g$oogde1 en wie hem 'n slo?\t noemde1 z\ wl de wa>heid ma> niet l de wa>heid gezegd hebb51 wanne]-i v]zuimd _h da>by te voeg53 zulke d+5 moet5 er k zyn4 ,kon ,,fritsj5 't help5 dat &]5 9 die behoefte voorzag51 en dat hy dus--ook als zdanig--wel e5igsz9s ov]kompleet 08 ,9 l& en volk5kunde bragt onze held het tot d5 ,voyage en ,ori5t van ,,lam>t9e1 om iets te wet5 te kom5 van ,smirna1 to5 hy da> voor-ank] lag4 ,de oude he] van 't ,,e5-,,(-,,&] 0 v]baasd ov] de potis*e k5nis1 de klassieke belez5heid1 en de gele]de pozie van z'n zoon1 die re$s1 na sle*ts n vyg te hebb5 geget51 precies wi/ wa> ,troje geleg5 _h en welke indrukk5 de nabyheid di] plaats 9 elk re*tgea>d ,ori5t-lez] behoort optewekk54 ,onze dykgraaf prep>e]de z'n kollegaas op 'n v]h&el+ ov] d5 loop van d5 ,simos1 welks oev]s s$]t ,,hom]us' tyd all]mis]abel/ blek5 v]wa>loosd te zyn4 ,hy 0 volkom5 9-/aat1 g5eg5 en bevoegd --,specialiteit5 vr6--die zaak tot behoorlyke kla>heid te br5g51 want z'n eig5 zoon at vyg5 op de ree van ,smirna4 ,als er nog ns zoo'n brief van ,,frits kwam1 z\ hy 444 ,helaas1 de ,simos moe/ zi* getroo/5 ong$ykt te blyv54 ,jui/ 0 de oudehe] bezig z'n vri5d5 precies uittelegg5 hoe die zaak 9 elka> zat1 en met natt5 v+]--dat wil 9 onz5 tyd zegg53 met z'n rott+ 9 't z&--aantewyz5 444 f]a proelia ,p+it et exiguo ,p]gama tota m]o4 ,hac ibat ,simos1 hac4 e/ 444 ,o*1 de mo]teek5+ kwam niet g]e$4 ,onze dykgraaf z\ jui/ ov]gaan tot het betoog dat die ,priami regia celsa s5is vi]kant 9 d5 weg /ond en onteig5d behoorde te word51 to5 de po/bode b]i*t5 kwam br5g5 uit ,kon/ant9opel1 die de kleur droeg5 van 't romannetje dat ,,lam>t9e v]v+1 en vr de oudehe] g]e$ 0 met precies-wet5 wat er hap]de aan de gezondheid des ,turks*5 ryks1 lev]de ,bair\t /( tot /]k na> azyn riek5de !rapeutis*e bes*\w+5 ov] de *ol]a1 afges*rev5 uit het qu>anta9e-reglem5t dat door 'n /uurmansle]l+ netjes 9 'n lysje 0 opgehang5 9 d5 longroom4 ,jui/ begon onze dykgraaf zi* heel specialiteitig voort$o5 aan d5 plattel&s-heelmee/]--jonk] ,,frits zelf _h uit de m>s door 'n kyk] de lyk/atie van 'n sla*t(f] d] ziekte wa>g5om5--to5 de gee/ d] briev5 alwe] v]&]de1 omdat ,,frits kiespyn _h4 ,de *irurgyn-majoor _h d5 arm5 jong5 na> d5 twe$5 dokt] v]wez54 ,deze na> d5 d]d51 gelo( ik 444 --,ja1 de g5eeskundige di5/ by de m>9e laat veel te w5s*5 ov]1 _h de he] ,,van ',t ,,e5-,,(-,,&] gezegd1 na het lez5 van ,,fritsj5s /uk ov] dit ond]w]p4 ,het /ond op pot56 ,de oudehe] z\ da>van e5s t]dege w]k mak54 ,hy 0 nu 9-/aat1 g5eg5 en bevoegd --,specialiteit5 vr6--die zaak int$yk54 ,z'n eig5 zoon _h kiespyn aan boord van 'n oorlogs*ip4 ,wat wil m5 me]8 ,lang voor de reorganizatie van d5 g5eeskundig5 di5/ t]-zee--die uit dit alles niet voortvloeide--lag onze ,,frits op de ,kommewyne 9 'n korjaal te dutt51 die hem wiegelde na> 'n plantage wa>uit z'n ov]grootvad] veel suik]1 welva>t en welgeslaagde pret5sie getrokk5 _h4 ,uit oude betrekk+ at en dronk hy da> ze] v]g5oegd1 en kopie]de 'n pa> artikels uit ,sur9aams*e c\rant51 ov]--voor ( teg51 dit weet ik niet--ov] d5 slav5h&el4 ,z'n bes*\w+5 w]d5 afgebrok5 door taalkundige opm]k+5 ov] 't neg]5gels*1 en de gemakkelykheid wa>mee m5 zi* dat diepz9nig idioom kan eig5 mak54 ,na sle*ts twee dag5 v]blijf namelyk wi/ hy zi* met 'n onbes*roomd mi no sabi#b ov]al v]/aanba> te mak54 ,zoo 0 dan e9delyk de kwe/ie ov] d5 ,we/-indis*5 ,vry5-,arbeid tot /aat van wyz5 g]aakt6 ,de oudehe] ,,van ',t ,,e5-,,(-,,&] voelde zi* bevru*t van wy%eid1 en begon nu duidelyk intezi5 dat3 het v]s*il van rass5 444 de vrygebor5 m5s 444 ,europees* ov]wi*t 444 graadwydte van d5 m5%oek 444 ,engels*e hui*el>y 444 konkurr5tie van d5 beetwortel 444 ,,wilb]=ce 444 edel pog5 444 ,,ka,n 444 v]/ok!id van die &]e p>ty 444 bybels*e oorsprong d] slav]ny 444 ,,uncle ,,tom 444 ,kortom1 hy voelde zi* 9-/aat1 g5eg5 en byvoegd--,specialiteit5 vr6--om die zaak all]grondig/ te beh&el54 ,z'n eig5 zoon lun*te op 'n plantage aan de ,kommewyne1 en kon 9 zuiv] neg]5gels* v]zek]5 dat hy iets niet wi/4 ,z\ dan de vad] niet wet5 hoe die emancipatiekwe/ie 9 elka> zit8 ,,frits-zelf _h nu 'n footboy met dikke lipp5 en witte t&54 ,z\ dan ,,fritsj5s vad] ge5 v]/& hebb5 van slav]ny8 ,ma> o*1 't g+ we] als met de indyk+ van d5 ,simos4 ,lang voor 't sle*t5 ( ophoog5 d] z&laagjes die de slav]ny moe/5 b$w+5 ( bes*]m5--ik v]d5k ,,frits dat hy1 na 't breakfa/1 brok/ukk5 van teg5voet]s aan elka> lymde--lang voor de oudehe] g]e$ 0 met z'n all]duidelyk/e uite5zett+ van de zaak1 0 ,,frits te ,batavia1 wa>-i alwe] 'n s*at van ond]v9d+ opde$4 ,9 /raat ,sunda namelyk _h 'n zw]v5de viss*] geweig]d zi* voor e5 aan de matroz5 gelev]d zoodj5 ikan kakap te lat5 betal5 met 'n /uk spek en twee v]roe/e s*aats54 ,de man 0 brutaal geword51 en da>op door ,janmaat geslag54 ,de arme kadraai] sprong ov]-boord1 en betaalde zi*--voor vis* en mi%&el+ niet te duur wa>a*tig6 --met 'n oud woll5 hemd dat-i 9 de vlu*t me5am4 ,e5ige ma&5 na dit voorval v]kla>de zi* de oudehe] ,,van ',t ,,e5-,,(-,,&] 9-/aat1 g5eg5 en bevoegd--,specialiteit5 vr6--om 't ,indis* vraag/uk opteloss54 ,hy-zelf _h nu 'n zoon die p]fekt ,maleis* v]/ond4 ,&ji5g bel&a6 _h de vlu*t5de viss*] g]oep54 ,dit woord /ond--met rang van citaat#c--;9 ,,fritsj5s brief1 die van 't voorval meld+ maakte en 't aanbeval als tek/ voor 'n v]h&el+ ov] ,indis*e toe/&54 --,de jong5 is vlug6 ,pas ruikt hy 'n l&1 en hy v]/aat de taal al6 ,alzoo3 ,m5s5re*t 444 ,n$]l&s*e bes*av+ 444 zweet van voorvad]5 444 oogm]k5 van ,voorzi5igheid 444 db\*s voor ,ens*$s*e fabriek51 voor de j5ev]/ok]y5 te ,s*i$am en &]e evangeli5 444 h&elmaats*appy1 konsignatie/elsel1 indigo1 ze]o( en welme55dheid 444 heil des vad]l&s 444 v]/ok!id van die v]vloekte &]e p>ty 444 ze] bem9de kon+ 444 b$rog5 raadsl$5 d] kroon 444 en--,specialiteit5 vr6--bevoegdheid6 ,wel zek]3 bevoegdheid6 ,,frits-zelf imm]s _h 'n ,javaan &ji5g bel&a6 hoor5 zegg54 't ,is we] te betreur5 dat de rykdom van sl( 9 volg5de briev51 d5 oud5 he] ,,van',t ,,e5-,,(-,,&] onvru*tba> maakte door ov]maat van bevru*t+4 ,pas _h hy 'n zaak go$ begrep51 ( hy w]d zoo specialiteitig beziggeh\d5 met het doorgrond5 van 'n &]e1 dat hem de tyd ontbrak da>van iets meet$eel5 op de "r place4 ,to* g+ er niets v]lor54 ,de ,natuur is weldadig4 ,zy zorgde er voor dat het ,mee/]woord bewa>d bleef 9 de gemo$]5 van de onmiddellyke omgev+ des edel5 ,,e5-,,(-,,&]s6 ,wat hy niet kon plaats5 by 't ,n$]l&s*e ,volk1 w]d meeg$eeld aan d5 dorpsb>bi]1 d5 tu9man1 d5 not>is en de keuk5meid4 ,de heele omtrek w]d aldra doorsuld met k5nis van ,indis*e zak51 en to5 ,,frits e9delyk de kraan zyn] op5b>+5 z v] op5zette1 dat er 'n ki/j5 ,ambons*e-bloem5olie1 'n pa> pott5 atj> bamboe1 en 'n pauwve]5 sig>5kok] uitspoot1 die hy-zelf gemaakt _h van bamboe 444 zie v]d] 9 voce3 ,droog/oppel1 ,havela>1 ho(d/uk zev5ti54 99 99 99 99 99 --,en nu1 papa1 nu moet ik je zegg5 dat ik g5oeg heb van dat zwalk5 en zwabb]5 op-zee4 't ,is 'n hondebaantje4 ,ik wil m'n onslag vrag54 ,met deze woord5 heeft ,,frits de m$$eel+ ge/oord van 't gesprek dat we zoo-ev5 afbrak5 om hem a*t j>5 tyd te gunn5 tot s*oolgaan en iets-word54 --,ga je gang1 jong51 zei papa4 ,om 't geld 444 ,de buik w]d tot getuige g]oep54 --,en bov5di51 wa>om z\ je teg5 je z9 v>58 ,je b5t nu to* iets1 niet wa>8 ,wl zek]6 ,,frits kreeg z'n ontslag1 en 0 444 ,e5 m5s moet iets zyn6 ,,frits bekle$de op z'n twee-en-tw9tig/e ja> de ze] gewi*tige betrekk+ van gewez5 zee-(fici] die niet lang] zwalk5 en zwabb]5 w\4 ,ma> hy wilde nog me] zyn4 ,hy maakte zi* e*tg5oot1 vad] en1 na papa's dood1 dykgraaf4 ,da>na 444 wa>a*tig1 ,,frits wrd e5-en-&]6 ,en1 to5 dat e5-en-&] hem v]veelde1 als vroeg] 't kle9 e9dje zeelev5 dat-i byna niet geleid _h1 to5 hy met voorvad]lyke n$]igheid begon te bem]k53 dat hy 9-we]wil van z'n iets1 nog altyd nag5oeg niem5dal 01 dat-i de booi5 9 d5 weg liep1 dat z'n vr\w hem aanzag voor 'n keuk5piet1 dat de tu9lu hem la/ig vond51 dat de e]bi$ van z'n e?nologis*e k5nis van ov]-zee aan 't v]flauw5 01 dat mi no sabi en &ji5g bel&a ze] gewone /op-en s*eldwoord5 w>5 geword51 wa>mee m5 ge5 bakk] me] fopp51 ge5 /alkne*t me] bele$ig5 kon1 dat het pre/ige van e*tg5oot1 vad]1 grondbezitt]1 dykgraaf en 444 e5-en-&]1 begon te slyt51 dat de bo]5 444 ,o*6 't 0 niet uitteh\d56 99 99 99 99 99 ,van-tyd tot-tyd op5ba>t zi* de behoefte aan specialiteit5 op treff5de wys4 ,het vad]l& dat op al de kra*t5 zyn] k9d]5 e5 heilig re*t heeft 444 noge5s3 't vad]l& 444 de ontzaggelyke voorvad]5 444 geliefd vor/5huis 444 de kiez]s 444 de grondwet 444 de ons*5dba>heid des kon+s 444 donk]e wolk5 aan d5 horizon 444 hoog/opm]kelyke1 alle gr5z5 te-buit5ga&e1 nooit-dagewes5e1 byzond]-afs*uwelyke1 eig5a>dig-duivels*e1 alle goddelyke en m5s*elyke wett5 met voet5 trapp5de1 ma> au fond door ongev5a>de domheid volkom5 ons*adelyke en sle*ts bela*elyke ( de]niswa>de1 geme5e nd]e krant 444 jui/ oog5blik voor alle welgez9d5 444 ,god en ,oranje 444 vuige belag]s van volkswelva>t 444 zeeleeuw5 444 wor/el/ryd 444 mann5 die va//aan 9 de ur5 des geva>s 444 v]tr\w5 zyn] m$eburg]s 444 ze] gea*t 9 't di/rikt welks belang5 hy--met edele misk5n+ altyd d] re*t5 van alle &]e kiesdi/rikt5--all]onp>tydig/ zal voor/aan 444 de zoon van e5 gea*t5 vad] die dykgraaf 01 en e5-en-&] 444 kle9zoon van 'n gewez5-oud-g>de-noble 444 hoop dat hy zi* de keuze zyn] m$eburg]s zal lat5 welgevall5 444 dr-en-door-kundig1 fatso5lyk1 doorkne$ 9 alles en e5-en-&] 444 toewyd+ aan de zaak des di]b>5 ,vad]l&s 444 v]rega&e1 het fabela*tige voorby/rev5de1 niet zeld5 9 krankz9nige (f]zu*t ov]sla&e onbaatzu*tigheid 444 "r man 444 "r place 444 en vooral de behoefte aan e5 deskundige 9 de volksv]teg5woordig+1 by de beh&el+ d] zoo vaak en voortdur5d v]wa>loosde m>9ezak5 444 ,,fritsje krygt me] /emm5 dan er ooit onv]/aan weg/i]v5 9 de woe/yn die maats*appy heet4 ,,frits--'n m5s moet iets zyn1 gelyk z'n zalige vad] de dykgraaf b>on ,,van ',t ,,e5-,,(-,,&] zoo wl gezegd _h--,,frits is iets6 ,het blo$ d] besje%uiz5 kruipt wa> 't niet w&el5 kan3 onze ,,fritsj5 is iets6 ,ne5--all5 goei5 gee/5 van dooie oud-gewez5 g>de-noble's 9 'n besje%uis1 l( en dank6--,,frits is zelfs mr dan iets6 ,hy die zoo kort gel$5 nog niets1 niets1 vol/rekt niem5dal z\ gewee/ zyn1 indi5 hy niet gewez5 zee-(fici] gewee/ 01 die niet lang] zwalk5 en zwabb]5 w\ 444 ,hy w]d op e5maal3 de gids d] gids51 de voorli*t] d] voorli*t]s van de natie1 de toov]es1 de ,py?onisse1 de ,apollo van ,endor1 ,dod5a en ,delfi1 de ,jupit]-,ammon van ,opp]-,egypte1 de ,vell$a van 't ,haags*e ,b9n5h(--met v]gunn+ de uni=m te mog5 drag5 van de korps5 wa>toe al die dames en he]5 behoord hebb5--de ho(d-rv]bre op de vuurbaak van 's l&s welva>t1 de ,noord/] wa>op de hulk van 't z9k5d ,vad]l& d5 v]moeid5 /ev5 ri*t1 en 444 nog e5-en-&]4 ,,fritsj51 is als "r man on ! "r place1 ,,specialiteit 9 de ,twe$e ,kam]6 ,en zeg nu e5s1 als ge durft1 dat de weg5 die ,n$]l& betre$t1 niet go$ geveegd word51 en dat de ,holl&s*e broodjes van ,/aat oneetba> zyn6 ,v--,,mv4 ,deze duiz5d-en-n ho(d/ukk5 word5 door d5 uitgev] gesupprime]d1 omdat ze niets behelz5 dan v]vel5de v>iant5 van ,fritsj5s ges*i$5is1 met v]&]+ sle*ts van naam en b]oep4 ,we hebb5 hi] te-do5 met ,fransje die 9 kavall]ie de$1 en ,cornelis die 9-di5/ 0 gewee/ by de /raatslyp]y4 ,lukas wordt t] beh>tig+ van 's ,l&s belang opg]oep5 omdat hy v]/& heeft van k\s5wev51 en ,/ev5 g5iet de e] 9 ho$anigheid van indu/rieel-w9dmol5a>4 ,k>eltje komt op 't kuss5 om z'n v]di5/5 als ,indis* p>v5u 444 enz4 enz4 ,nadat de ho(dspecialiteit5 door d5 s*ryv] ond] dak zyn gebra*t1 gaat hy ov] tot de ond]deel54 ,we kryg5 speciaal-,fritsj5s van groote va>t en kle9e va>t1 van /oom-ku/-oceaan-rivi]-en trekva>t1 van kanonne]-glad-dri$eks-monitor-en modd]-m>9e1 v]deeld 9 zooveel deel5 als de deelba>heid van d5 modd]1 enz4 ma> e5igsz9s toelaat1 altemaal specialiteit54 ,da>op volgd5 ,corneliss5 van ho(d/rat5 en byweg51 van /oep51 trottoirs1 /eg51 a*t]buurt5 en cul-de-sac's4 ,fransj5s van li*te1 zw>e en middelb>e kavall]ie1 tot en met huurkoetsi]s1 palfr5i]s1 /alkne*ts en ezelmelk]s 444 altemaal specialiteit54 ,we word5 voorts on?aald op indu/rieel5 die k\s5 wev5 voor he]5 en voor dames1 voor neg]s en neg]9n51 k\s5 met en zond] kl9k51 ,japans*e k\s5 met duim51 k\s5 zond] naad1 k9d]k\sjes1 sokk5 en slaapmuts5 9 alle mogelyke sorte]+54 ,op ,lukass5 die graan mal51 ,lukass5 die h\t zag51 ,lukass5 die niets mal51 en zelfs d5 w9d v]wa>looz5 wa>mee ze niets mal54 ,da>op volg5 de ,lukass5 van ,noordew9d1 van ,zuid- we/ew9d1 van ,n4,n4,o4 t4 ,n4 #a_/b ,oo/ew9d 444 kortom1 zooveel ,lukass5 als er /ral5 s*iet5 uit het middelpunt van de kompasroos4 ,het spreekt vanzelf dat de ,indis*e =tu9-indu/rieel5 word5 ond]v]deeld 9 k(fi-suik]-!e-indigo-tabak-en kaneel-p>v5us4 ,9-b9n5l&s*e-buit5po/-en ho(dplaats-p>v5us4 ,9 juridis*e1 adm9i/ratieve1 militaire en civiele p>v5us4 ,9 vry>beids-en kultuurkontrakt-p>v5us4 ,9 ry/opkoop-p>v5us4 ,9 toko p>v5us4 ,9 ,maleis*e1 ,so5dahs*e1 ,javaans*e1 ,battaks*e ,dajaks*e1 ,alfo]s*e1 en ,papoeap>v5us 444 altemaal specialiteit5 van specialiteit51 en da>van de ze] byzond] uitgeknipte ond]-specialiteit54 ,indi5 er voor het weglat5 van al deze smakelooze ho(d/ukk5 v]s*oon+ noodig w>51 z\ er ruims*oots te v9d5 zyn 9 des s*ryv]s blykb>e onkunde1 da> hy niet e5maal s*ynt te wet5 dat er 9 onze ,twe$e ,kam] voor zooveel specialiteit5 ge5 plaats is1 e5 blund] die hem e5s-voor-al onbevoegd maakt tot 444 ,,mvi4 ,nu1 als de uitgev] die ho(d/ukk5 niet wil lat5 drukk5 444 my wel6 ,ik heb d5 lez] 9-/aat ge/eld ze zelf te s*ryv51 en noodig hem da>toe uit4 ,ma> eilieve1 z\ er 9 onze ,twe$e-,kam] ind]daad ge5 plaats zyn voor al die k9d]5 d] he]5 ,,van ',t ,,e5-,,(-,,&] en myn] fantazie8 ,is dit wa>8 ,zek]6 ,duiz5d-en-n individu5 kunn5 niet geplaat/ word5 op sle*ts zev5tig orakel-drievoet54#d ,welk nut doet dan de enkele di5 m5 da> wl plaats gev5 kan8 ,heeft de specialiteit me] dan n /em8 ,ne56 't ,is to* jamm] dat het balletje wa>mee hy vote]t1 ge5 gre9 zwa>d] weegt dan 't kogeltje van z'n buurman die zi* niet zoo heel 9 't byzond] heeft toegelegd op de zaak die aan de orde is4 ,de specialiteit-fabriekhe]1 al weefde hy nooit iets &]s dan slaapmuts51 /emt 9 m>9ezak5 ev5 onbes*roomd en met gelyk5 invlo$ op d5 uitslag1 als de m>9e-specialiteit ov] kwe/i5 van indu/rie1 h&el ( l&b\w4 ,navita de tauris1 de v5tis n>rat arator4 ,de ,latyns*e spreuksprek] 0 9 de w>1 zooals m5 ziet1 en 't 0 hoog tyd hem te korrige]54 ,gelyk we do5 by dez54 ,zev5tig uitv]kor55 zull5 't l& gelukkig mak54 ,da>toe is 't wl beh&el5 van elke voorkom5de aangeleg5heid noodig4 ,die aangeleg5heid behoort altyd tot zek] vak1 tot zek] ond]deel van m5selyke k5nis ( kunde4 ,9 de v]gad]+ bev9dt zi* 'n individu die 9 zoodanig vak g$ilette]d heeft4 ,hy moet het wet54 ,ma> 444 welk nut trekt dan 't vad]l& van de &]e neg5-en-ze/ig8 ,zyn ze niet1 wel bes*\wd1 nogal ov]tollig ( zelfs s*adelyk8 ,is 't niet te vreez5 dat ze nspecialiteitig mee-n>re]5de ov] w9d5 en koei5--mee-/emm5de wat erg] is6--d5 dilettant-speciali/ zull5 v]n>re]51 v]/emm58 ,komaan1 ik wil go$ig zyn1 en al de vals*e specialiteit5 die m'n uitgev] zoo boosa>dig supprime]de1 v]heff5 tot wre specialiteit51 tot ind]daad kundige1 9 hun speciaal vak door-en-door b$rev5 p]son5 444 dan zelfs1 en dan jui/1 vraag ik ( zy 9 de volksv]teg5- woordig+ on _! "r places zyn8 ,ik gelo( het niet4 ,e5 go$ militair zeeman die tev5s de bosse heeft van bevelvo]5 en organize]51 behoort als "r man aan 't ho(d van de vloot1 en alln te /aan4 ,m5 mg zoo'n s*at niet b$]v51 door hem amalgame]5d wegte/opp5 ond] zev5tig4 ,teg5 zoo'n alliage is 't edel/e g\d niet be/&4 ,de ,twe$e-,kam] is imm]s ge5 kudde wyfjess*ap51 wa>van m5 't ras v]bet]5 kan1 door 't aankoop5 van 'n ,?ibetbok ( ,m]9o8 ,en zoo'n +evo]de hamel mag nog 'n fl9k5 bel aan d5 hals drag51 t]wyl de ,kamm]ras-v]bet]a> by elke pog+ tot uitvo]+ van z'n speciaal m&aat1 heel beleefd v]s*oon+ en p]missie moet vrag5 aan 't gea*t s*aap uit e5 ( &] kiesdi/rikt1 dat hy mo$] wil mak5 van wat kunde4 ,die laat/e z9sn$e is m9d] s*]p dan m5 me5t4 ,het gebeurt me] dat m5 d5 naam di5 ik geef aan 'n be/a&e zaak1 aan/ootelyk v9dt1 t]wyl ik bewe] dat de aan/oot behoorde gegev5 te zyn door de zaak-zelf1 die vaak ruw] v]wyt meebr5gt dan myn woord54 ,de niet-specialiteit5 zi5 voorby dat zyzelf begonn5 zi* tot null5 te mak5 door wa>de te he*t5 aan de me5+5 d] onnoozele ,,fritsj54 ,en ook wanne] de speciale k5nis van 'n lid ind]daad bov5 zoo'n armzalig dilettantisme v]hev5 is1 volg5 er uit de v]ke]de toepass+ van 't "r place-/elsel1 all]lei ong]ymdh$54 ,het drukk5 op de byzond]e bevoegdheid van d5 n imm]s1 sluit de betrekkelyke--soms vol/]kte--onbevoegdheid d] &]5 9 zi*4 ,de splits+ d] intellektueele wa>digheid van 'n v]gad]+1 9 zooveel ond]deel5 als er speciale vakk5 9 die v]gad]+ v]teg5woordigd word51 br5gt h>e wa>de t]ug tot de opgetelde cyf]s d] individueele intellig5ti5 die m5 tot 'n som v]e5ig5 wilde1 e5 pog+ altoos1 wa>teg5 de ongelyksoortigheid d] deel5 zi* logis*--en dus triumfantelyk--v]zet4 ,gegev53 'n s*aakspel]1 'n kannibaal1 'n s*aatsryd] en 'n hanswor/1 die zi* v]e5ig5 om viribus unitis iets bet]s te lev]51 dan aan elk hunn] 9 't byzond] mogelyk 04 ,me5t m5 dat die ,twe$e-,kam] van vi] l$51 bet] dan de s*aakspecialiteit alle51 'n nieuwe gambit-komb9atie zal teg5spel58 ,dat ze me] p]son5 zal v]sl9d5 dan het twe$e lid orb]5 z\ wanne]-i zi* 9 e5zaamheid aan z'n vak van m5s5et5 kon toewyd58 ,dat die l$5 't met hun vi]5 z\d5 w9n5 van numm] drie1 9 'n kun/ig be5tj5-ov]8 ,dat ze ons h>telyk] z\d5 do5 la*5 dan de laat/e1 ov]gelat5 aan z'n invidueele vis comica8 ,ik v]gis me4 ,de komieke specialiteit moet te-kort-s*iet5 by d5 kollektiev5 indruk di5-i mak5 z\ cum sociis6 ,en me] ong]ymdh$56 ,a is bekwaam 9 zek] vak1 en erlangt da>om en als zdanig 'n plaats 9 de ,volksv]teg5woordig+4 ,ma>1 ook vele &]5 zyn 9 dat vak bekwaam1 en hebb5 dezelfde aansprak5 al hy4 ,sommig5 zelfs /aan als specialiteit hoog] aanges*rev5 9 de me5+ hunn] kollegaas die hi]ov]1 als ze] speciale specialiteit5 imm]s1 het be/ kunn5 oordeel54 ,wa>om moet5 nu al die &]5--z'n erk5de me]d]5 miss*i5--zwyg5 wa> ,a spreekt8 ,wa>om geldt hn /em niet1 en wel de /em van ,a8 ,ligt er niet iets onbillyks 91 n p]soon voor (ficieel-wys te v]kl>51 en zooveel &]5 buit5-te-sluit51 die met gelyk ( groot] succes dan hy1 het vak beoef5d5 wa>9 hem door z'n v]kiez+ 't mee/]diploom by-uitnem5dheid wordt uitg]eikt8 ,we hebb5 444 oorlog--s*rik niet1 lez]1 ik fantaze]--we hebb5 oorlog met ,engel&4 ,de oorzaak ligt 9 de h>+viss*]y4 ,wa>om nu n h>+-specialiteit 9 de ,kam]8 ,heel ,vla>d+5 moet er 94 ,al wat h>+ vangt1 kaakt1 z\t1 eet1 koopt1 v]koopt en kuipt4 ,de s*ol5--s*rik we] niet1 lez]1 ik ga voort met fantaze]5#e--;de s*ol5 deug5 niet4 ,wa>om nu n s*oolman 9 de volksv]teg5woordig+8 ,is er wa>lyk behoefte aan speciale voorli*t]s op die plaats1 dan hoe-me] voorli*t+1 hoe-me] specialiteit1 hoe-bet]4 ,roep dan elk5 pr(essor b9n51 elk5 magi/]1 elk5 gele]de1 elk5 msjeu1 elk5 sekondant1 elk5 s*ooljong5 zelfs 444 ,me5t m5 dat het de moeite niet loon5 z\1 aan k9d]5 te vrag5 wat er aan 't ond]wys ontbreekt8 ,m5 bem]kt dat de r5ommee van 't fabriekm]k d] brave ,holl&s*e bot] aan 't dal5 is4 ,alwe] fantazie1 s*rik dus nog niet4 ,de bes*rev5 vad]s voel5 'n leegte4 ,ze betrapp5 zi* op gebrek aan v]/& van bot]4 ,het b$reigd voorw]p1 s*uldig dan ( misk5d1 moet 9 z'n rang h]/eld1 ne quid detrim5ti 444 enz4 ,spo$ig 'n bot]man6 ,da> is-i4 ,x heeft v]/& van de zaak4 ,ze] wel4 ,ma> 444 al de &]5 die 9 bot] do58 ,al de &]5 die 't 9 de v]vals*+ van dat artikel nog v]d] bra*t5 dan hy8 ,wa>om niet ook hn 'n kuss5 aangebod58 ,met 'n plaatsje er by1 om er op te zitt51 t5zy ze--wat ik niet ongepa/ v9d5 z\--da>toe hun bot]tonnetjes meebr5g51 de d+5 imm]s wa>aan ze de aanspraak op die kuss5s te dank5 hebb54 ,indi gaat v]lor5--er is ge5 woord van wa>1 s*rik dus nog altyd niet1 ik /el ma> iets#f--;,indi is 9 de w> 444 vry-arbeid 444 kultuur/elsel 444 algeme5e ontevr$5heid 444 m9i/]ieele krises zond] e9d 444 a>dbev+5 444 ov]/room+5 444 e*t-lib]ale me]d]heid 444 all]lei ongelukk54 ,alzoo ,specialiteit5 voor6 ,da> zyn ze4 ,a kan kassi api zegg54 ,hy is dus 'n halve ,malei]1 en ! "r man4 ,ma> 444 ,b heeft het gebra*t tot 'n ,so5dahs* tjokal sonoh1 en ,c tot 'n onge/ameld ,javaans* djalook gni4 ,is 't nu niet h>d voor die twee laat/e lett]s1 dat ze ,a moet5 zi5 plaats nem5 9 d5 tempel1 t]wyl zy word5 buit5geslot51 zy en 't heele alfabet van de vel5 die 't ng v]d] bra*t5 9 speciaal-k5nis van ,indie8 ,moe/ niet eig5lyk ook de kat word5 b9n5g]oep5 van de naai/] d] juffr\w wi] grootmama's buurman e5s zoo specialiteitig droomde van iem& die op 'n pr9tj5 't portret _h gezi5 van 'n doodgebor5 wi*t dat er miss*i5 e5maal aan g$a*t z\ hebb5 hoe sommig5 na> ,indie kunn5 gaan 444 als 't geleefd _h8 ,dat ik 9 die duiz5d gesmoorde ho(d/ukk5 me v]gi/e 9 de lokaal-kapaciteit van de ,kam]1 kan wa> zyn4 ,ma> 't blyft ev5 wa> dat dit jamm] moet word5 gevond5 door i$] die me5t dat zoo'n v]gad]+1 om aan h>e roep+ te voldo51 behoefte heeft aan ,specialiteit54 ,en 444 nog me] ong]ymdheid1 nog me] s*ade1 nog me] leug56 ,wie 9 h>+zak5 de behoefte aan 'n specialiteit /a&e-h\dt1 en niet g5eg5 is heel ,vla>d+5 b9n5 te roep51 behoort uit de ,vla>d+]s 'n keus te do54 ,wie word5 nu met deze keus bela/8 ,exp]ts8 ,zaakkundig58 ,ge5sz9s4 ,de specialiteit wordt uitgekoz5 door niet-specialiteit51 de bevoegdheid wordt beoordeeld door niet-bevoegd51 door kiez]s4 ,zy die zi* 9 de volksv]teg5woordig+ do5 voorli*t5 door vakmann51 v]get5 gewoonlyk dat het niet altyd de sommiteit5 9 zoodanig vak zyn1 die door leek5 word5 wa>dig gekeurd de algeme5e zaak voorte/aan4 ,en1 dat bov5di5 jui/ zy die 'n vak met h>t en ziel beoef551 en 't da>9 bra*t5 tot iets uit/ek5ds1 d5 m9/5 lu/ voel5 hun p]soonlykheid1 die 'n ze] speciale wa>de heeft 9 geme5s*ap van go$]5 uittehuw5 aan 'n v]gad]+1 welke gemiddeld] wa>de altyd b5$5 die van 'n middelmatig individu /aat4 ,dit laat/e me5 ik 9 m'n ,,idee #i ov]tuig5d te hebb5 aangetoond4 ,dat nu zoodanig uit/ek5d individu ook wat pli*t en roep+ aangaat1 zi* niet zoo onwa>dig mag lat5 gebruik51 valt my 9 het oog4 ,ma> aan sommige &]5 s*ynt deze wa>heid niet zoo duidelyk1 en da>om zal ik tra*t5 ha> opteheld]5 door de v]ond]/elde uit/ek5dheid by b5ad]+ te s*att5 9 geldswa>de ( maats*appelyke pozitie4 ,/ell5 wy dat er wryv+ van gevoel5 be/aat ov] ,g5eeskundige-di5/4 ,hygine1 enz4 en dat m5 alzoo 9 de ,kam] ern/ige debatt5 ov] die ond]w]p5 te-gemoet ziet4 ,by vakatur5 wordt gewez5 op de jui/ ?ans zoo diep gevoelde behoefte aan 'n specialiteit4 ,de kiez]s zi5 dit 94 ,er is'n g5ee%e] noodig4 ,ge5 heil buit5 de m$icyn5 alzoo4 ,e5 kon9kryk voor 'n dokt]6 ,welk5 dokt] moet m5 nu kiez58 ,d5 bekwaam/51 d5k ik4 ,wie beoordeelt die bekwaamheid8 ,i$]e56 ,ma> 444 niet i$]e5 kan dit beoordeel5 met grond4 ,m5 gaat te-w]k na> d5 roep die er van 'n g5ee%e] uitgaat1 ,wie veel praktyk heeft1 is bekwaam4 ,de g5ee%e] zond] praktyk1 is niet bekwaam4 ,dat dit krit]ium hoog/-onzuiv] is1 doet niet t]-zake4 ,m5 heeft ge5 &]4 ,en bov5di51 't mag niet gewraakt word5 9 kiez]szak51 da> zoodanige ze] inkorrekte wa>de]+ b]u/ op 't zelfde beg9sel wa>mee de heele kiez]y /aat ( valt1 op3 me]d]heid van /emm54 ,de te kiez5 specialiteit behoort dus iem& van naam te zyn1 niet wa>8 ,e5 dokt] die door vel5 voor bekwaam geh\d5 wordt8 ,vraag e5s aan g5ee%e]5 die tot deze kategorie behoor51 ( zy hun ryke praktyk geliev5 optegev5 voor de nogal twyfela*tige e] van 't lidmaats*ap d] ,twe$e-,kam]8 ,en ook zond] te sprek5 van 't geldelyk v]lies1 het z\ al ze] we9ig getuig5 van liefde voor de wet5s*ap1 indi5 zy zi* op die wyze door 'n kiez]sgril liet5 aftrekk5 van 'n b]oep dat d5 welgez9d5 ond] h51 roep+ is4 ,de ze] voorname g5ee%e] b$ankt alzoo4 ,de iets m9d] voorname --tweepa>dig nog altyd6--b$ankt ook4 ,de k>briolet b$ankt4 ,de *ais b$ankt4 ,a*1 de goeie lieve arme ,twe$e-,kam] moet zi* behelp5 met deze ( g5e godheid van lag]e orde en te-voet1 die ha> gebruikt om zoo mogelyk langs *ais1 k>briolet en koets opteklimm5 tot wat r5ommee en praktyk4 ,m'n ziek5 zyn wat s*a>s1 zoo r$5e]t de half- v]ongelukte1 do* als ik 'n deftig ,m4,p4 a*t] m'n naam zet1 zull5 de pati5t5 wel kom5 opdag54 ,da> ziet m5 dan 't specialiteit5-beg9sel op z'n kop /aan4 ,niet de g5ee%e] als zoodanig nuttig 9 de ,kam]1 ma> 't kam]lid zit als volksv]teg5woordig5de specialiteit voor 't ziekb$4 ,hy li*t z'n zev5tig kollegaas niet voor met g5eeskundige k5nis1 ma> voelt met ambtelyk] deftigheid dan vroeg]1 d5 pols zyn] ziek54 ,z'n r$evo]+5 impone]5 de gea*te l$5 niet1 al riek5 ze na> de s*ool--en dit moet1 want met dat doel is-i da>--ma> wel maakt hy op z'n pati5t5 hoogmog5d] indruk dan 9 de dag5 van z'n kam]loo%eid4 ,9 't ,p>lem5t daalde hy1 zond] baat voor iem&1 van e5heid af tot 'n zev5tig/e deel4 ,met zev5tigv\dige wa>digheid da>5teg5 wreekt hy zi* op z'n &]e lyd]s 444 die ook niet g5ez51 al zyn ze 'r ng zoo groots op n dokt] te hebb5 met het vad]l&4 ,laat ons aannem5 dat de voor bekwaam geh\d5e ind]daad 9 k5nis zoo hoog /aat als z'n inkom5 s*ynt aantewyz51 en tev5s dat-i v]vuld is van liefde voor de algeme5e zaak1 z zelfs dat hy des-noods b]eid wez5 z\ van die hoog]e inkom/5 af/& te do51 om t5nutte des ,volks bezig te zyn4 ,hoe behoort 9 zoodanig geval deze specialiteit te r$5e]58 ,er is 9 onze ,volksv]teg5woordig+ debat op-h&5 ov] ,hygine1 ,g5eeskundige-di5/1 ,akademis* ond]wys 9 de fakulteit d] m$icyn51 enz4 enz4 ,ik heb my op die zak5 toegelegd1 en v]me5 --liev]3 en b5 ov]tuigd--9-/aat te wez5 ov] dat alles inli*t+5 te gev5 die van nut kunn5 zyn voor de b]aadslag+54 ,m5 bi$t my 'n plaats 9 de ,kam] aan4 ,is 't nu1 9 het belang d] zaak1 m'n pli*t die betrekk+ aant5em58 ,wordt de door my v]kreg5 k5nis het voordeelig/ aangew5d 9 ( buit5 die kam]8 ,dt is de vraag8 ,ik bewe] dat de bekwame speciali/1 na zi* deze vraag ern/ig te hebb5 voorgelegd1 ge5 annihile]d lidmaats*ap aannem5 mg4 ,hy mg 'n k5nis niet v]spl9t]54 ,hy mg het deel d] wet5s*ap1 wa>ov] hy te bes*ikk5 heeft1 niet ond]w]p5 aan reglem5t5 van orde1 aan konv5tioneele p>lem5ts-usanti51 aan wanbegripp5 ov] p>ty-pli*t4 ,hy mg de religie van z'n vak niet bloot/ell5 aan de s*&e van 'n /ryd met onkundig51 wa>ond] er zyn die op toevallig ambtg5oots*ap het re*t grond5 van onbes*aamdheid4 ,hy mg dit niet1 en 444 't ges*i$t ook niet6 ,want 444 wie ind]daad als specialiteit bekwaam is1 b$ankt4 ,hy komt1 na de vrag5 die hy zi*--altyd 9 't belang d] zaak --voorlegde1 tot de slotsom dat-i z'n tal5t51 z'n k5nis en z'n bekwaamheid het voordeelig/ aanw5dt door het individueel v]kondig5 van wat hy t]-zake di5/ig oordeelt4 ,hy bi$t de vru*t5 van z'n arbeid aan volk en v]teg5woordig+ beide1 en wa*t 444 ,wy/ m5 da>op z'n slotsomm5 af8 ,mislukt hem 't gepoogd ov]plant5 zyn] d5kbeeld58 ,welnu1 dan jui/ blijkt hem dat hy zi*zelf1 z'n arbeid1 en z'n ,publiek--9 en buit5 de ,kam]--go$ beoordeeld heeft4 ,de speciali/ die1 onge/oord arbeid5de met al de kra*t e5] alle5/a&e individualiteit1 ge5 bres beukte 9 d5 dikk5 muur van algeme5e onkunde1 z\ wa>lyk di5 muur niet hebb5 omgeworp51 indi5 hy de kra*t van z'n gee/ _h v]wat]d door oploss+ 9 e5 onev5r$ig-groot aantal deel5 444 nd]5 gee/4 ,dit laat/e beeld is we] onjui/1 en te flauw voor de zaak die ik da>mee wil k5s*ets54 ,de invlo$ namelyk van d5 speciali/ wordt niet alle5 v]zwakt en v]lamd door z'n opgaan 9 e5 groot het]oge5 geheel1 ma> die invlo$ wordt door teg5w]k+ v]nietigd1 ( al?ans dit kn 't geval zyn4 ,de mogelykheid be/aat dat 'n nuttige wa>heid die kans _h op bevru*t5d doordr+51 voor lang5 tyd v]lor5 gaat1 f omdat zy 'n lid d] ,volksv]teg5woordig+ tot ontdekk] _h1 f omdat ze 9 die ,v]teg5woordig+ w]d v]kondigd4 ,en hi]op doelde ik e5ige bladzyd5 gel$51 to5 ik klaagde3 nog me] s*ade1 nog me] leug56 ,dat imm]s het smor5 van wa>heid1 leug5 9 de h& w]kt1 zal wel betoog behoev54 ,ik v]d$ig van 't nu volg5d voorbeeld alle5 de /rekk+1 en ge5sz9s de ze] willekeurig gekoz5 /ell+4 ,e5 g5ee%e]1 ind]daad sommiteit 9 de wet5s*ap1 heeft zi* lat5 v]s*alk54 ,hy v]laat ziek5 en /ude]cel1 en neemt zitt+ 9 de ,kam]4 ,na moeilijke inspann+ en veel speciale /udie1 is hy 9 het bezit g]aakt van e5 ( me] d] volg5de--door my sle*ts voor 'n oog5blik als zoodanig aang5om5--wa>h$53 dat de volksvo$+ sle*t is1 dat de kaz]ne]+ van de militair5 veel te w5s*5 ov]laat1 dat de hospital5 niet deug51 dat de vacc9e nadeelig w]kt op de gezondheid1 dat er f\t5 zyn 9 de wettelyke regel+ d] pro/itutie1 ( wel dat de heele wettelyke regel+ op dat /uk 'n f\t is1 enz4 enz4 ,hy 0 op 't punt de rezultat5 zyn] wet5s*ap en erv>+ ne]telegg5 9 'n uitgebreid w]k4 ,da> komt m5 hem /or5 met z'n v]kiez+4 ,nu behoorde hy te antwoord53 lieve m5s51 ik heb wa>lyk ge5 tyd voor zulke d+51 voorziet u eld]s6 ,ma> we /eld5 re$s dat het v]s*alk5 ditmaal gelukt4 ,zelfs de go$e ,,hom]us slaapt nu-en-dan4 ,onze voorli*t] laat zi* dus de keuze zyn] m$eburg]s--wa>ond] ge5 enkele is1 di5 hy 't g]+/e /emre*t z\ toek5n5 9 zyn ond]zoek+56--welgevall54 ,v]ke]d r$5e]5de1 hoopt hy z'n v]kreg5 k5nis aantew5d5 9 di5 nieuw5 w]kkr+4 ,ma> 444 die w]kkr+ omvat ook &]e zak5 dan wa>mee hy zi* zoo religieus bezighield4 ,m5 tra*t hem te w]v5 voor--( teg5 --t>ief%]zi5+1 vry-arbeid1 kada/]-revisie1 s*oolwet1 afs*aff+ ti5d51 pants]-fregatt51 l9ie-v]d$ig+1 kieswet- v]&]+1 enz4 enz4 ,onze arme gele]de voelt dat hy 9 'n maal/room g]aakt is1 wa>by hy de vru*t5 zyn] korrekt-wet5s*appelyke naspor+5 niet plaats5 kan4 ,z'n nieuwe omgev+ wa>de]t z'n vorig5 arbeid niet4 ,het is ha> niet om wa>heid te do51 ma> om 'n /em4 ,dit is hem wel 'n groote teleur/ell+1 ma> 444 o*1 onze nave ond]zoek] beleefde niet geheel onges*ond5 de laat/e tw9tig1 d]tig j>54 ,de modewoord51 beh\d1 lib]alisme1 reaktie1 v]bl9d+ d] teg5p>ty--die 't altyd glad mis heeft--m9i/]ieele krizis1 p]iodieke nd]gang5 van 't vad]l& enz4 drong5 tot z'n /ude]v]trek door4 ,wel /uitt5 hem vroeg]1 als ruwe vloek5 d5 vrome1 al die vage uitdrukk+51 hem die de godsdi5/ van 't exakte bekle$1 ma> m5 is nooit /raffeloos 'n k9d van z'n tyd4 ,hy wy/ al die ,kam]praatjes niet af met de m9a*t+ die ze v]di551 en die dan ook w]kelyk gevoeld wordt door d5 ze] enkele die tr\w bleef ( aan gezond v]/&1 f aan de vak-religie wa>door by sommig5 zoo eig5a>dig de rol van 't gewet5 v]vuld wordt4 ,ma> dit zyn uitzond]+54 ,9-we]wil van dat alles h]9n]de hy zi* iets op 't gemo$ te hebb54 ,de volksvo$+1 m'nhe]5 444 ,wie lui/]t na> z iets6 ,de kwe/ie aan de orde is1 de dikke yz]5 plat5 wa>mee m5 wa>s*ynlyk onze s*ep5 onbruikba> maakt1 en zk] de m>9e b$]ft1 uit ,engel& ( uit ,frankryk moet ontbod5 word58 ,dat 's wat &]s dan eiwit en protene6 ,ze] wel4 ,de arme man tra*t met g$uld en b]u/+ die pants]plat5 te doorbor51 en zwygt4 ,ne51 erg]1 hy /emt mee met de clique wa>toe hy zi* v]beeldt te behoor51 omdat ze hem 't uitzi*t op5de ook e5s na> hm te lui/]54 ,ma> 444 e]/ die pants]-hi/orie ,passez n\s le rhub>be1 n\s v\s pass]ons le sn6 ,de kaz]ne]+ d] troep5 444 ,lieve hemel1 hoort hy dan niet dat we bezig zyn met ,e]$i5/8 ,de vraag aan de orde is1 ( goddelyke d+51 voortaan te zwak om alle5 te /aan1 by f9anti5 ( b9n5l&s*e zak5 moet5 word5 +$eeld8 ,de ,israeliet5 bew]51 de ,ka?oliek5 geloov51 de ,prote/ant5 prote/e]5 444 ,9 's hemelsnaam6 ,de huisve/+ d] troep5 moet wa*t5 tot de res div9ae gekaz]ne]d zyn4 ,ma> de hospital5 dan 444 ,hospital5 hi]1 hospital5 da> 444 de he]5 zyn bezig met 'n ,noorzeekanaal4 ,dt is aan de orde4 ,hospital5 by 'n volg5de geleg5heid4 ,en onze patint--helaas1 vroeg] 0-i zelf g5ee%e]6 moet z'n lyd5de hospital5 lat5 wa*t54 ,wat de koepok/( aangaat1 myne he]5 444 ,er wordt v&aag niet +ent4 ,de ,kam] is bezig met de po/]y54 ,aan de orde is de vraag hoe 't /el5 van briev5 kan voorkom5 word58 ,de teg5/&] d] vacc9e--hy is dus vooral teg5/&] van g$wong5 vacc9atie--s*ikt zi* alwe]4 ,hy /elt z'n v]loss+ uit1 en rekomm&e]t zi* voor wat geleg5tli*e a&a*t op de zak5 die hy beh&el5 wil1 door zi* g$wee te lat5 9nt5 met po/]y4 ,wat de pro/itutie aangaat 444 ,sjt6 ,ov] zulke d+5 wordt hi] niet gesprok54 ,on se respecte6 ,da> zit nu de man met z'n k5nis1 met al z'n gele]dheid1 met al z'n specialiteit6 ,hy betreurt d5 tyd to5-i alln 0 met z'n /rev5 na> wa>heid1 en ge5 &]e beletsel5 k5de1 dan die uit d5 a>d d] beh&elde zaak voortvloeid54 ,ma> 444 e9delyk to* komt het tyd/ip wa>op hy zoo-lang wa*tte4 ,na 't doorloop5 van all]lei kursus 9 zak5 die hem vreemd w>51 en wa>9-i zoo go$ mogelyk zi* ri*tte na> 't voorbeeld van wi5 hy aanzag voor specialiteit5 9 hn vak--de onnoozele6 roept m5 hem op tot v]kondig+ 444 ,hy is g]e$4 ,de huisve/+ d] troep5 alzoo 444 ,alwe] mis6 ,heeft m5 ooit domm] onbruikba>d] s*epsel gezi5 dan zoo'n gele]de6 ,da> z\ hy wa>lyk d5 m9i/] die ge/eund moet word51 'n br&h\t voor de voet5 gooi51 (3 d5 m9i/] die vall5 moet1 /eun56 ,zoo wordt alles gesmoord1 v]nietigd4 ,wa>heid1 vru*t van gemo$elyk ond]zoek1 religie d] wet5s*ap1 hospital51 volksvo$+1 vacc9e1 pro/itutie 444 ne51 nu zeg ik 'n woord te veel1 n woord4 99 99 99 99 99 ,de zak5 kunn5 zi* ev5wel &]s to$rag54 ,v>iis modis male fit4 ,/ell5 wy e5s dat de !sis die onze specialiteit te bepleit5 heeft1 t5-laat/e wl aan de orde komt1 en dat het geoorlo(d is ha> te beh&el54 ,hy spreekt4 ,m5 lui/]t na> hem4 ,m5 geeft hem de e] die hem als bevoegde toekomt4 ,wie geeft hem die e]8 ,wie lui/]t8 ,de ,kam]8 ,ge5sz9s4 ,sle*ts 't g$eelte d] ,kam] dat de v]kondigde nieuwe le] kan gebruik5 9 't program van d5 k9d]a*tig5 p>ty/ryd4 ,de wa>heid wordt niet +ehaald om ha>zelfs-wil1 ma> om ha> opportuniteit als oorlogswap54 ,de bekwame speciali/ b$roeft zi* ov] 't misbruik dat hy ziet mak5 van z'n arbeid1 en gevoelt dat elke leug51 wanne] ze ma> gelyke p>tydi5/ do5 kan als de door hem gevond5 wa>heid1 ev5 welkom als deze z\ gewee/ zyn4 ,do*1 me5t m51 z'n m$$eel+5 zyn nu e5maal aangehoord 444 ze zull5 doordr+58 ,o zek]4 ,het /aat 9 de ma*t van ge5 ,p>lem5t t]-w]eld1 de wa>heid op-d5-duur te smor54 ,ma> ik blyf bew]5 dat de v]kondig+ op die plaats ha> 't li*t do5 zi5 9 ze] nadeelige konditi54 ,de onv]vals*te v]spreid+ wordt teg5gew]kt en v]traagd door de lokaalt9t van pseudo-/aatkunde t5dance die onafs*eidelyk is van elke p>lem5taire h&el+4 ,het doet er voor d5 eis* van m'n betoog vol/rekt niet toe1 ( de wet5s*appelyke me5+ van onz5 bekwam5 speciali/ sam5valt met de belang5 d] me]d]heid1 ( met die van 't &] deel d] v]gad]+4 ,de hulde d]g55 9 wi] kad] z'n op9i5 pass51 heeft m9d] wa>de dan wanne] z'n ontdekk+5 w>5 gepublice]d zond] politiek5 bysmaak4 ,en 444 de teg5w]k+ d] &]e p>ty is hevig4 ,dit nu op-zi*zelf w>e ge5 s*ade4 ,ma> die hevigheid op5ba>t zi* t5-ko/e van de wa>heid4 ,en dit s*aadt wel6 --,hoe1 gebrek5 9 volksvo$+1 9 kaz]ne]+1 9 pro/itutie8 ,ond] d5 m9i/] di5 wy /eun58 ,dat mag niet wa> zyn6 --'t ,is ind]daad h>d1 ma> 444 wie zal hem teg5sprek58 ,hy is 'n alom voor bevoegd geh\d5 444 specialiteit6 --,zooveel te bet]6 ,ook wy wet5 met zulke d+5 te goo*el54 ,en is 'n vakature voor 't di/rikt ,x1 ,y1 ,z4 ,aan specialiteit5 is ook aan nz5 kant ge5 gebrek 444 ,wa>lyk1 we9ig tyds na z'n optr$5 ond]v9dt onze ,golia? dat m5 hi]-(-da> 'n ,davidje wi/ optespor5--lief/ 'n ze] kle9tje--die jui/ niet altyd behoeft te ov]w9n51 als hy ma> go$ g5oeg sl+]t om zek] soort van kampve*t]s te do5 me551 ( geleg5heid te gev5 tot het voorw5d5 van de me5+1 dat hy d5 reus vlak voor z'n kop heeft getr(f54 ,hoe dikk] de laag van onb$uid5dheid1 die m5 doorbor5 moe/ om de nieuwe specialiteit aan 't li*t te br5g51 hoe onvoordeelig] de toe/& wordt van d5 uit z'n kr+ g]ukt5 apo/el4 ,hy gevoelt dat m5 hem v]laagd heeft tot ve*?aan1 en dat hy zi* en spectacle geeft4 ,de leek5 /aan er by met de h&5 9 d5 zak1 en w$d54 ,ze voel5 niets van de pyn des mee/]s1 die diep gewond wordt1 niet door de slag5 die hem de le]l+ toebr5gt--ze treff5 niet6--ma> door 't v]n$]5d besef dat-i zi* heeft lat5 v]lokk5 tot d]oge]5d5 /ryd4 ,hy moet het aanzi5 dat onbevoegd5 z'n teg5/&] d5 palm d] ov]w9n+ toek5n51 (--niet m9d] bitt]6--ond]v9d5 dat ev5 onbevoegd5 wel will5 erk5n5 dat hy di5 teg5/&] v]slag5 heeft1 en mag e9delyk nog van geluk sprek51 indi5 de p>lem5taire konv5i5tie van 't oog5blik hem d5 byval v]zek]t van de me]d]heid4 ,ma> 444 ook dit zelfs kan wel e5s v]&]5 na de h]kiez+5 9 ,juni6 ,de specialiteit d] #c;e1 #g;e #ajja;e klasse integ5deel1 w9t altyd1 ook al w]d-i moralem5t p>lant platgebeukt wegg$rag5 van 't slagveld4 ,hy die1 buit5 de ,kam]1 volg5s de s*att+ d] vakg5oot51 onwa>dig z\ gewee/ zyn de s*o5riem5 des mee/]s te ontb9d51 g5iet nu re$s door d5 /ryd-zelf--hoe ook de uitslag zy--groot] e] dan 9 gewone om/&igh$5 het loon e5] ov]w9n+ wez5 z\4 ,hy hys*t z'n onb$uid5heid aan de hoogte van z'n teg5/&] op1 die op zyn beurt hem niet mag t]ugz5d5 na> de s*ool1 omdat hy ditmaal niet te do5 heeft met de nietige p]soonlykheid van d5 adept--van d5 dilettant miss*i5--ma> met die &]e nietigheid welke m5 9 de diev5taal d] p>lem5t5 gewoon is3 't gea*t lid uit 444 e5-(-&]1 te noem54 ,bezit nu 't ad hoc b9n5g]oep5 ve*tkuik5 de gaaf van mooiprat5 ( al w>e het zelfs van go$-sprek5 dan is de zaak nog erg]4 ,en3 dit is mee/al 't geval1 omdat het uit d5 a>d d] zaak voortvloeit4 ,by 't opspor5 imm]s van iem& die de gevreesde bekwame specialiteit moet neutralize]51 is welsprek5dheid--zoo noem5 ze dat1 en ik zal hi]op t]ugkom5--'n e]/e v]eis*te4 ,hoe hoog] ,golia? uit/eekt1 hoe me] /e5tjes onze ,david-,demo/h5es moe/ kunn5 b]g5 9 z'n mond4 ,hoe m9d] wet5s*ap1 hoe me] r$evo]+4 ,hoe m9d] k5nis1 hoe me] misbruik van taal4 ,hoe m9d] inn]lyke wa>de1 hoe me] cant4 ,ligt het nu niet 9 de r$e1 dat onze &]e specialiteit1 hy di5 we voor/eld5 als ind]daad uit/ek5d1 b]\w voelt dat hy zi* en z'n wa>heidsreligie bloot/elde aan zulke v]n$]+58 ,moet hy niet telk5s neig+ voel5 d5 /ryd te ontwyk51 als zyn] onwa>dig8 ,begrypt m5 niet1 dat hy sle*ts met moeite zi* we]h\dt van het uit5 d] kla*t3 gy1 gea*te l$5 die m'n woord5 toejui*t ( afkeurt1 ik w5s*te dat ge le]det wat toejui*+ ( afkeur+ wa>d is4 ,voor u all5 is plaats op &]e bank5 dan van deze ,kam] 444 ik wa*t u by m'n less54 ,wat u betreft1 gea*t lid uit ,snat]burg1 die me zoo heel 9 't byzond] teg5kakelt1 om by die less5 te word5 toegelat51 /el ik u voor1 e5-en-&] aftele]54 ,en hi]mee heb ik de e] de he]5 te groet54 ,wel zek]6 ,hy gaat na> huis1 en zoekt 'n &] veld t] bezaj+4 ,als opre*t wa>heidzoek] is hem l( en teg5spraak beide welkom4 ,ma> 't moet de wa>dige l( zyn die aanmo$igt en kra*t geeft tot voortgaan1 niet de onbekookte mooiv9d]y van bevooroordeeld54 ,de teg5spraak die hy ga>ne uitlokt als onmisb>5 graadmet] van z'n oordeel1 behoort te leid5 tot ontwikkel+4 ,hy voelt zi* en z'n zaak te go$ voor 'n r$eloos gekibbel1 dat hem afmat1 d5 indruk zyn] r$5e]+5 uitwis*t1 en d5 /& d] beh&elde zak5 v]w>t4 ,dit alles moge nu-en-dan voldo5 aan de eis*5 e5] zoog5aamd-/aatkundige p>ty1 't pa/ gewis niet 9 't program van d5 wa>heidzoek]4 ,ik laat nu da>1 9 hoev]re dit alles &]s wez5 z\1 indi5 444 onze p>lem5t5 &]s w>54 ,dit behoort niet vol/rekt tot m'n teg5woordig ond]w]p1 al zy 't dan dat de wanbegripp5 ov] 't nut van specialiteit5 het hunne bydrag5 tot het laag gehalte onze ,volksv]teg5woordig+4 ,da>toe ev5wel w]k5 ook oorzak5 mee1 die tot 'n heel &]e kategorie van dwal+ behoor51 dan wa>teg5 ik 9 dit ges*rift te-velde trek1 en die ik dus nu voorbyga4 ,m5 z\ me kunn5 teg5w]p5 dat de bekwame speciali/ niet jui/ altyd 'n onwa>dig5 teg5/&] behoeft te hebb51 en vrag5 ( er dan ook ge5 nut te trekk5 is uit 'n debat tuss*5 eb5brtig58 ,eld]s1 ja4 ,ma> 9 de ,kam] niet4 ,de pseudo-politieke atmosfe] b$]ft al wat ha> inademt4 ,de man van wet5s*ap gevoelt dit1 en tra*t zi* aan di5 invlo$ te onttrekk54 ,zoodra hy 9 z'n teg5/&] e5 hem wa>dig5 kampve*t] erk5t1 zal hy hem liev] uitnoodig5 tot het kiez5 van 'n ges*ikt t]re91 dan hem en zi*zelf t5 s*\wspel te gev5 aan 'n publiek dat het bywon5 van d5 /ryd niet wa>d is4 ,deze ridd]lyke afke] van dorp]heid wordt nog ondragelyk]1 zoodra de kampio55 het besef opdo5 dat hun plebs niet alle5 onbevoegd is tot het beoordeel5 van de kra*t ( jui/heid d] toegebra*te slag51 ma> dat het er op aa/ hun beid] eruditie te gebruik5 als oorlogsmiddel 9 'n /ryd wa>mee de wet5s*ap niets geme5s heeft4 ,de v]n$]+ is dan voor beid5 onduldba>1 wa>uit dus vanzelf volgt dat wy op zoodanig s*\wspel zeld5--ik durf zegg53 nooit--on?aald word54 ,en hi]mee wordt alzoo de /ell+ bewez5 dat de ind]daad bekwame specialiteit het lidmaats*ap 9 de kam] niet dan onb$a*t aanneemt1 en 9 dat geval sle*ts voor ze] kort5 tyd beh\dt4 ,de s*a>/e van uitzond]+5 op dez5 regel g$oogt niet dat het aanwez5 van twee uit/ek5de specialiteit5 9 n vak1 frekw5t kan zyn op de bank5 d] ,volksv]teg5woordig+4 ,do* al w>e dit &]s1 dan nog en dan alwe] z\ 't getuig5 teg5 de toepasba>heid van 't specialiteit5-/elsel1 dewyl 9 zoodanig geval &]e speciaal- vakk5 te s*raal z\d5 bezet wez54 ,aannem5de imm]s dat1 byv4 de m>9e door twee specialiteit5 w]d v]teg5woordigd--hoog] aantal z\ de onev5r$igheid nog do5 /yg5--dan volgt hi]uit dat veel &]e vakk5 van k5nis en wet5s*ap onvoldo5de ( 9 't geheel niet g]eprez5te]d word51 en wel om dezelfde r$5 die m'n uitgev] bewoog die duiz5d v]vel5de ho(d/ukk5 te s*rapp54 ,twee zulke m>9e-specialiteit5 zull5 gewoonlyk be/aan uit twee 444 ,,fritsj5s4 ,zeld5 uit n admiraal van de soort als die ik liev] aan het ho(d van de vloot zag1 met n ,,fritsje teg5ov] hem4 ,en nooit uit twee admiral5 van dat gehalte4 ,mo*t dit laat/e p> impossible 't geval e5maal wez51 dan kan m5 v]zek]d zyn dat de e5 met monitors dweept1 en dat de &]1 op 't voorbeeld van d5 ,am]ikaan ,,f]ragut1 zi* s*am5 z\ to fight on ! bottom ( a teakettle4 ,9 n zaak ev5wel zull5 die he]5 't ns zyn1 9 teg5z9 elka> te ent]5 voor 't plezi] van zes dozyn l&krabb5 die ge5 m>lpriem kunn5 ond]s*eid5 van 'n borduurnaald4 ,do*1 zull5 sommig5 me551 het nut d] debatt5 tuss*5 specialiteit5 9 de kam] gaat miss*i5 niet geheel te-loor4 ,ze word5 ook buit5 de ,kam] gehoord 444 ,niet zoo go$ als wanne] ze buit5 die ,kam] gevo]d w>51 9 welk geval de ond]w]p5 grondig1 monografis*1 en van politieke smett5 vry kond5 beh&eld word54 ,deze drie epi!ta namelyk duid5 de teg5/ell+ aan1 van de belemm]+5 9 de ,kam]1 die ik tra*tte te s*ets54 ,wie ov]ig5s1 t] v]d$ig+ van het nut d] specialiteit5 9 'n p>lem5t1 zi* b]oept op de mogelykheid dat niet alles v]lor5 gaat wat ze da> t5-be/e gev51 heeft toege/emd wat ik bewyz5 wilde4 ,ik mag dit kapittel niet sluit5 zond] de opm]k+ dat de gegrondheid myn] ov]tuig+ op dit /uk1 ge/aafd wordt door de ,ges*i$5is4 ,nooit dan 9 de tyd5 van voorbyga&e b]o]+1 w>5 ze] uit/ek5de m5s5--dusg5aamde groote mann5--l$5 e5] politieke v]gad]+4 ,9 dit feit ligt de resumtie d] oorzak5 wa>om ook gewoon-uit/ek5de m5s5--vak-specialiteit5--niet op hun plaats zyn 9 'n volksv]teg5woordig+4 ,zoodanig kollegie geeft aanh\d5d blijk1 niet zooze] te beantwoord5 aan de roep+ om kapaciteit5 aantew]v5--wat dan to*1 opp]vlakkig bes*\wd1 de eis* wez5 z\--dan wel om te voorzi5 9 de behoefte aan 'n t]re9 wa>op middelmatigh$5 voor kapaciteit5 kunn5 doorgaan4 ,wie veel bezit1 associe]t zi* niet4 ,en wie ind]daad iets is 444 --,niet wa>1 'n m5s moet iets zyn1 roept m5 ons uit d5 hemel toe 444 ,we h]k5n5 de /em des zalig5 ,b>ons ,,van ,,e5-,,(-,,&]4 ,en we gev5 hem volkom5 gelyk4 ,e5 m5s moet iets zyn4 ,zek]1 zek]1 m5 moet iets zyn6 ,ma> jui/ da>om komt het me voor1 dat iem& die ind]daad uit zi*zelf iets is1 zi* ge5 moeite hoeft te gev5 s*ynba> iets te word51 door 't opgaan 9 &]5 die op hun beurt zi* sle*ts v]e5igd5 om niet1 i$] alle5 /a&e1 vol/rekt niem5dal te wez54 ,,mvii4 ,ond] de tallooze invlo$5 die de maats*appy behe]s*51 zyn er vel5 die wy f 9 't geheel niet k5n51 f wa>van wy ons sle*ts ze] onvoldo5de rek5s*ap gev54 ,de algeme5e oorzaak van dit v]s*ynsel zal wel traagheid zyn1 ma> ik me5 de me] onmiddellyke aanleid+ te v9d5 9 onze 444 specialiteit van a>dbewon]s4 ,we zyn zoo gewoon g]aakt aan 't wa>nem5 ( ond]gaan van de uitvloeisels1 dat we zeld5 ons opgewekt voel5 om ond]zoek na> de bronn5 te do54 't ,is dus hi] alwe]--als by die bakk]s 9 ,ho(d/uk zooveel--de lev5slankheid wa>mee wy ons vakje van a>dbewon]s uitoef551 die ons van 't naspor5 d] causae r]um t]ugh\dt1 en hi]om /aat gewoonlyk ons begrip nog lag] dan onze k5nis1 die 444 ook te w5s*5 ov]laat4 ,wanne] e5 onz] op de maan aanl&de1 en da> wez5s aantr( die belang/eld5 9 k5nis1 z\d-i wa>s*ynlyk 9 z'n nieuwe omgev+ doorgaan voor byzond] bevoegd om inli*t+5 te gev5 omtr5t a>ds*e zak54 ,ma> weldra z\ hem blyk5 dat e5 sel5iet me] vrag5 kan dan ti5 telluri]s wet5 te beantwoord54 ,en dit niet alle5 t5-opzi*te van ind]daad onoplosb>e vraag/ukk51 ( ook van die welke sle*ts by sommig5 voor moeielyk doorgaan1 ma> zelfs 9 zak5 die ge5sz9s buit5 z'n begrip ligg54 ,telk5s z\d-i zi* moet5 v]wyt5 g$ur5de z'n vorige loopbaan zoo we9ig a*t te hebb5 geslag5 op 't v]b& tuss*5 oorzaak en gevolg1 en by 't m9/ besef van e]lykheid w>e hy w]dra g5oodzaakt z'n ontslag te vrag5 uit de betrekk+ van vraagbaak4 ,de primitiviteit d] leek5 die hem aanzag5 voor pr(essor1 z\ zi* op5b>5 9 all]lei vrag5 welke hy nooit zi*zelf voorlegde niet alle51 ma> die hem ook op z'n eig5 planeet nooit w>5 g$aan door onkundig51 v]tr\wd en v]zo5d als ze w>5 met hun gebrek aan begrip4 ,e5 vry algeme5e ho(d9druk van zoo'n ontmoet+ z\ be/aan 9 de ov]tuig+ dat-i vroeg] ze] veel me5+5 _h aang5om5 als op r$e gegrond1 t]wyl hy nu z\ moet5 erk5n5 dat ze sle*ts b]u/t51 ( op /ilzwyg5de ov]e5kom/--konv5tie--f op voorb$a*telyke en uitdrukkelyke v]si]+1 op 'n gemak%alve als wr aang5om5 ma> onbewez5 en vaak onjui/e /ell+1 9 n woord3 op fiktie4 ,ond] deze konv5ti5 bekle$5 onze me5+5 ov] bevoegdheid 'n e]/e plaats4 ,by nauwkeurig ond]zoek zal gewoonlyk blyk5 dat we telk5s deze ho$anigheid toek5n5 aan p]son5 die da>op niet veel me] aanspraak mog5 mak5 dan zoo'n v]dwaalde a>dbewon] die op de maan b5oemd w]d tot adviseur4 ,dat de hi] b$oelde onjui/heid van s*att+1 met al de f\t5 die er uit voortvloei51 nooit geheel kan v]m$5 word51 ligt 9 d5 a>d d] zaak4 ,de mee/e punt5 van re*tsbegrip en z$elykheid imm]s1 ja zelfs de me5+5 ov] eig5 ( algeme5 belang1 b]u/5 op konv5tie1 en dit zal wel zoo blyv51 zoolang 't ons niet gegev5 is doort$r+5 tot de e]/e oorzaak d] d+54 ,altyd /uit5 wy 9 onze naspor+5 op 'n /ell+ die--zooals de axiomaas 9 wiskunde1 ma> met m9d] re*t--voet/oots moet word5 aang5om51 op-/raffe van onmogelykheid om drt]$5e]54 ,dit v]s*oont ev5wel de li*tz9nigheid niet1 wa>mee wy ook zulke onwa>h$5 va//ell51 die ze] go$ hadd5 kunn5 v]m$5 word5 zond] ons 't v]lies van 'n bruikb>e konkluzie te v]oorzak54 ,het is wa> dat wy 9 sommige gevall5 aan zek] v]tr\w5 op konv5tioneele bevoegdheid behoefte hebb51 ge5sz9s omdat dit d5 wysge] nad] br5gt aan wa>heid1 ma> omdat de maats*appelyke orde soms v]eis*t dat 'n twyfela*tige zaak op wettelyke wys worde va/ge/eld4 ,dit ond]s*eid tuss*5 de doele9d5 d] wysbege]te en de belang5 van de maats*appy1 wordt--heel onwillekeurig voorzek]1 ma> nogal duidelyk--erk5d door de ,wet4 ,zy v]bi$t d5 re*t] uitdrukkelyk3 re*t te weig]51 dat is3 gn uitspraak te do5 9 de ges*ill5 die aan z'n oordeel word5 ond]worp54 ,hy moet besliss5 tuss*5 ja en ne51 tuss*5 aankla*t en v]d$ig+1 tuss*5 zw>t en wit1 plus en m9us1 zyn en niet-zyn4 ,hy mag niet twyfel51 mag z'n oordeel niet ops*ort51 mag niet bes*eid5 wez5--'t ge5 hi] 9 veel gevall5 zegg5 wil3 niet e]lyk--hy is e5s-vooral v]oordeeld tot wet54 ,op wysge]ig t]re9 z\ deze v]pli*t+ 'n w>e zott]ny wez51 wanne] niet op ev5 wysge]ige grond5 kon word5 aang5om5 dat we behoefte hebb5 aan zek] soort van dwal+4 ,de natuurkundige di5 m5 vrag5 z\1 wa>om alle /( /reeft na> v]e5ig+1 mag betuig5 dat hy 't niet weet1 ma> 'n ,re*t] is v]pli*t zi* te h\d5 voor alwet5d en onfeilba>1 ( 444 zi* aante/ell5 als( hy zi* da>voor hield4 ,wa>-i soms inkompet5tie aanvo]t1 mag en moet ze gegrond wez5 op e5-(-&] wets>tikel dat z'n jurisdiktie bepaalt1 nooit op z'n onwet5dheid 9 't algeme51 ( z'n gebrekkige k5nis d] byzond]e zaak die aan z'n oordeel ond]worp5 w]d4 ,veel m9d] nog op z'n z$elyke onvolkom5dheid die hem z\ kunn5 v]lokk5 tot toegev5 9 p>tydige liefde ( haat4 ,het is dan ook om r$55 van dez5 a>d dat algeme5e wysbege]te1 d4i4 't /rev5 na> wa>heid1 zoo dikwyls lynre*t teg5ov] de eis*5 van e5 vak /aat4 ,ma> 't ideaal van volkom5dheid dat we moet5 tra*t5 te b]eik51 noopt ons dit v]s*il 9 opvatt+ zooveel mogelyk te v]ev554 ,het is da>om onze pli*t ge5 c]tifikat5 van bevoegdheid uitt]eik5 aan vals*e specialiteit51 en vooral niem& tot specialiteit uitt]oep51 die ze] 9 't byzond] nbevoegd is4 ,dat 'n ,re*t] 9 wi5s uitspraak we g5oodzaakt zyn te b]u/51 niet altyd re*tspreekt1 is nu e5maal de v]drietige wa>heid1 ma> onz9nig z\ 't wez51 da>om by-voorkeur d5 zoodanige tot re*t] te b5oem51 van wi5 niets ( we9ig &]s w>e te wa*t5 dan nre*t4 ,ond] bill>dspel]s be/aat de gewoonte1 by v]s*il van me5+ ov] 't aantal behaalde punt51 zi* te ond]w]p5 aan de uitspraak van d5 m>keur die 't wet5 moet4 ,onze e]bi$ voor 'n re*t]lyke uitspraak heeft ge5 /evig] grondslag dan die voor bevoegd h\d5 van 'n droom]ig jongetje4 ,to* v]beeld ik me dat 'n wakk]e1 oplett5de--en vooral 'n intgre6--m>keur te v]kiez5 is bov5 'n slaapkop ( 'n b$rieg]4 ,wil m5 deze v]gelyk+ omtr5t de kra*t en de /rekk+ van konv5tioneele bevoegdheid v]d] uit/rekk5 ( hoog] opvo]51 dan wys ik op 't ze] rationeele ka?olieke le]/uk d] pauselyke onfeilba>heid1 'n dogma dat gewoonlyk v]ke]d wordt voorge/eld door prote/ant5 en prote/e]5de ka?oliek51 twee soort5 van dissid5t5 die middel vond5 om de ong]ymdheid van de geloov]y optevo]5 tot hoog]e ma*tsv]heff+4 ,de teg5w]p+53 hoe kan e5 aan all]lei m5selyke onvolkom5h$5 ond]worp5 m5s onfeilba> wez58 en3 wat al paus5 die dwaa%$5 beg9n51 ( zelfs misdad56 h\d5 ge5 /eek4 ,het is voor d5 geloovig5 ka?oliek die de e5heid d] k]k bewa>d wil zi5--en jui/ dit is de eis* van 't ka?olicismus--de vraag niet1 ( zek]e p]soon di5 m5 paus maakte1 dwal5 kan1 ma>3 ( m5 niet tot h&hav+ van di5 eig5a>dig5 eis* d] k]k1 behoefte heeft aan 444 'n m>keur1 wi5s konv5tioneel gezag d5 vr$e ond] de spel]s bewa>t8 ,de prote/ants*e wyzigh$5 op dit punt1 kom5 vry bespottelyk voor 9 li$5 die e]bi$ hebb5 voor all]lei apokriefe dokum5t51 voor de w>taal van dez5 ( g55 pr(eet ( apo/el1 en die zi* deemo$ig buig5 ond] de uitsprak5 van ,,calv9us1 van ,,lu!r1 van d5 ,heidelb]g]1 van de ,doris*e ,synode4 ,wy niet roep5 hi] de mod]n51 wy erk5n5 sle*ts als wa>heid wat wyzelf ond]zo*t5 en ind]daad voor wa> erk5n54 ,deze betuig+ z\ 'n gelukw5s* wa>d zyn1 wanne] ze 9-all5-opzi*te met de w]kelykheid ov]e5kwam1 en als ze niet geuit w]d door m5s5 die to* 9 't maats*appelijk lev5 telk5s ze] ka?oliekelyk hun me5+ ond]w]p5 aan de op9ie van deze ( g5e specialiteit1 zond] nog da>by zi* te kunn5 b]oep5 op traditie1 op piteit1 op behoefte aan e5heid en tu*t1 ( wat dies me] zy4 ,de e]/e modell5 van opg$rong5 bevoegdheid wa>mee wy 9 't lev5 te do5 kryg51 zyn natuurlyk de oud]s4 ,zy zyn 't die de k9d]boekjes koop5 en de ond]wyz]s kiez51 en word5 wa>s*ynlyk drom 9 sommige opvo$kundige w]k5 zoo walgelyk gevleid4 ,de lez] /aat v]baasd ov] al de wy%eid en al de deugd van ,vad] en ,mo$]1 die 'n k9d volg5s die w]kjes 9 z'n b9n5kam] te aans*\w5 krygt1 en behoorde v]wond]d te zyn da>van zoo we9ig wa>t5em5 9 de maats*appy4 ,papa en ,mama /el5 niet1 vloek5 niet1 lieg5 niet1 twi/5 niet1 la/]5 niet en gooi5 ge5 glaz5 94 ,( ze de specialiteit van onm5selyke bravigheid z v] dryv5 dat ze niet et5 en dr9k5 ook1 is me nooit geblek51 ma> me dunkt het hoort er zoo by4 ,en 444 de kunde6 ,papa weet alles4 ,hy is de bevoegde p]soon om alle geheim5iss5 opteloss51 alle dui/]h$5 te v]kl>54 ,niets weet-i niet1 precies 'n re*t]6 ,ma>1 lieve m5s51 ziet e5s om u he51 en let e5s op al de vad]s die 9 hun b9n5kam] b5oemd w]d5 tot specialiteit5 9 volkom5heid6 ,het k9d--dat niet om zi* he5 ziet1 en dit dan ook nog niet kn--s*ikt zi*1 en v]valt van de e5e specialiteit 9 de &]4 ,want weldra neemt de ond]wyz] z'n niet ze] bes*eid5 plaats op d5 troon d] volmaak!id 94 ,da>op volgt de dom9ee1 de bevoegde p]soon alwe] om te v]tell5 wie1 wat en hoe ,god is4 ,hy weet dit precies1 want 444 hy is specialiteit 9 onbegrypelyke d+54 't ,is z'n vak4 ,aldus voorb]eid om g5oeg5 te nem5 met het leun5 op onva/e /eunsels1 tre$t de jonge m5s de w]eld 91 en z\ 'n ,h]kules van zelf/&igheid moet5 wez5 om v]tr\w5 te weig]5 aan de tallooze voorgang]s die hem als bevoegd word5 aangewez54 ,bov5di51 wat z\ hem tot wantr\w5 opwekk58 ,de v]ke]de begripp5 die hy ontmoet 9 de ,maats*appy1 w]d5 ook g$oce]d door de speciaal-bevoegd5 die deze ,maats*appy aan 't ho(d van ha> akademi5 plaat/e4 ,de akademi5 beve/igd5 wat er ond]wez5 w]d op de s*ool4 ,en die s*ool 0 r$elyk homoge5 met de k9d]kam]4 ,zek]1 zek]1 de specialiteit5 9 bevoegdheid vorm5 'n ket5 die van 't all]laag/e tot het hoog]e1 hooge en all]hoog/e loopt4 ,bak]s1 g5ee%e]5 en pr(essors zyn 't volmaakt e5s 9 hun afs*uw van de lu*tbeweg+ die ze br&m]k5 met d5 vreeselyk5 naam van to*t4 ,de /aatsdi5a>s 9 hun r$evo]+51 en zelfs de ,vor/5 op hun troon1 /ell5 zi* ev5 kundig aan1 ev5 edelmo$ig1 ev5 re*tva>dig en ev5 z$elyk als de he]5 ,e]h>t en ,go$man uit de k9d]boekjes4 ,wie aan de praatjes van al die vor/51 bak]s1 /aatsdi5>5 en dokt]s ge5 gelo( slaat1 is 'n kett]4 ,ma> de jongel+ die zoo-ev5 de maats*appy intrad1 d5kt niet aan de mogelykheid van v]zet1 t]nauw]nood aan oorba>heid van twyfel4 ,gebiologe]d tot /ompz9nig b]u/51 raakte hy zoo gewoon aan 't meegaan met &]51 dat-i z'n eig5 d5kv]mog5 liet braak ligg54 ,de /ad zyn] inwon+ komt voor rek5+ van ,burgemee/] en ,we?\d]s1 die wel v]/& zull5 hebb5 van geme5tebelang51 want 444 ze zyn de bevoegd-v]kla>de p]son54 ,de ,l&srege]+8 ,wl1 da> is de ,kon+ voor 444 'n specialiteit van geboorte4 ,da> zyn de ,m9i/]s voor 444 specialiteit5 van 't goddelyk p>v5ir4 ,da> is de volksv]teg5woordig+ voor1 specialiteit van 444 ik weet niet wat1 ma> bevoegd is ze1 o gewis6 ,want de ,wet v]zek]t het ons1 en die ,wet w]d gemaakt door specialiteit5 van gelyke bevoegdheid als de bevoegd v]kla>de v]gad]+-zelf4 ,wie drna nog twyfelt6 ,er blykt alzoo dat wy 9 dat alles--en 9 't laat/ g5oemde zek] 't m9/ niet6--te do5 hebb5 met e5 d] fikti5 wa>aan onze ,maats*appy zoo ryk is4 ,re$s 9 d5 aanvang myn] ,,ide5 wees ik op de eig5lyke /rekk+ van 't v]teg5woordig5d ,rege]+s/elsel4 ,het tell5 van /emm5--iets als 'n zond]l+e pog+ om intellig5tie1 kunde1 go$e tr\w1 vad]l&sliefde1 e4d4 te ond]w]p5 aan d5 e]/5 ho(dregel d] rek5kunde--z\ eig5lyk kunn5 beteek553 ls we aan 't ve*t5 g+51 z\d5 wy w9n51 want we hebb5 de me]d]heid op onze h&4 ,laat ons 't ve*t5 voor gebeurd h\d51 en aannem5 dat wy geslag5 hebb54 ,dit w9t v]moei5is1 tyd1 geld en blo$ uit4 ,zek]6 ,ma> 444 dan blyft to* altyd de eis*3 dat m5 go$ telt1 niet wa>8 ,en dit do5 we met onze konv5tioneele kiesdi/rikjes alwe] niet6 ,de fiktie ov] bevoegdheid nu e5maal niet kunn5de miss51 behoor5 wy 9 die fiktie zoo logis* mogelyk te-w]k te gaan4 ,dat we dit niet do51 me5 ik 9 m'n ,,ide5 #aai1 #abj1 #aba1 en #acc1 vold+5d bewez5 te hebb54 ,( z\ 't er--na e5maal 'n onjui/heid te hebb5 aang5om5 als punt van uitgang1--niet op aankom5 hoe m5 da>op voortb\wt8 't ,is wel mogelyk4 ,ma> dan kond5 wy onze kiez]y v]e5v\dig5 (1 bet] nog1 geheel a*t]wege lat51 en de besliss+ ov] bevoegdheid tot ,l&s-en ,geme5tbe/uur ov]lat5 aan 't lot4#g ,dit z\ ook hi]om miss*i5 de voorkeur v]di551 omdat we dan met gelyke kans op go$5 uitslag --wa>s*ynlyk zelfs met groot] kans--tyd en inspann+ kond5 sp>51 om nu niet te sprek51 van d5 wrevel1 van de zw>tmak]ij1 van al 't onz$elyke dat 'n onv]mydelyk gevolg is van onze teg5woordige kiesme?ode4 ,het heeft er veel van1 ( de ,wetgev] bevreesd 0 dat het ,volk hoog] z\ /aan dan z'n gema*tigd51 en middel zo*t om by 't v]lag5 van 't peil d] ,kam]1 tev5s de burg]y te demoralize]54 ,en nog bew]5 sommig5 dat de fabrikeurs d] a*t5ve]tig/e grondwet hun doel niet z\d5 b]eikt hebb56 ,allons donc6 99 99 99 99 99 ,m5 z\ kunn5 aannem5 dat er voornamelyk drie mani]5 zyn1 wa>op 'n c]tificaat van bevoegdheid--dat is 'n aan/ell+ tot specialiteit--wordt uitg]eikt3 #a4 ,door de spontane publieke op9ie1 mits zi* uitdrukkelyk 9 e5 niet al te onbelangryk feit op5b>5de1 da> 't &]s twyfela*tig blyft wat eig5lyk de op9ie van zoo'n publiek is8 #b4 ,door 'n (ficieel g]eglem5te]d deel van de publieke op9ie1 zooals byv4 ges*i$t na> aanleid+ onz] ,kieswet4 #c4 ,de p> le ,roi1 d4i4 door d5 luim van 'n ,m9i/] die z'n eig5 gezag te dank5 heeft aan 'n fiktie omtr5t bevoegdheid4 ,de vraag doet zi* op1 welke van deze drie mani]5 't mee/ v]tr\w5 v]di5t1 dat is 't m9/e wantr\w54 ,ik weet 't wa>lyk niet4 ,de kompet5tie van 't algeme51 van ,m5 w]d nogal dikwyls te-s*&e gemaakt4 ,wie d5 loop d] publieke op9ie 9 de ,ges*i$5is nagaat1 z\ byna op 't d5kbeeld kom5 dat ze p] se onjui/ is4 ,ma> ook dit is 't geval niet1 want by de aanh\d5de eb en vlo$ d] me5+51 be/aat altyd zek]e kans dat ,m5 somtyds jui/ oordeelt1 al blyft het gewaagd dat mon/] da>voor groot] e] toetek5n5 dan de kansrek5+ meebr5gt4 ,en 444 die kans is ze] nadeelig1 want het aantal en de kra*t d] invlo$5 die de publieke me5+ 'n v]ke]d5 weg op/uw51 is ze] groot4 ,onwet5dheid en vooroordeel spel5 da>by 'n groote rol4 ,e5s zeide iem& die door 't publiek van zyn tyd voor niet-bevoegd v]kla>d w]d om meetesprek5 --e5 v]me5de onbevoegdheid die zoo v] g+1 dat ,m5 hem op wre$a>dige wys 't zwyg5 oplegde--,,jezus dan heeft gezegd3 niem& geldt voor pr(eet 9 z'n vad]l&4 ,deze uitspraak is nietv]e]5d voor de vad]l&51 en te m9d] omdat er re*t/reeks uit volgt dat zy die 9 hun vad]l& wl gea*t1 en dus aan 't ho(d d] zak5 geplaat/ word51 ge5 pr(et5 zyn4 ,wie dit go$ b$5kt en konsci5tie heeft1 z\ er teg5 opzi5 de h& te reik5 aan e5 met algeme5e /emm5 v]koz5 ,geme5t]aadslid1 en zek] d5 mo$ niet hebb5 om 'n ,kieswet te mak54 ,to* hebb5 opp]vlakkige d5k]s di5 mo$ gehad6 ,om te wet5 te kom5 wie bevoegd zyn om 't ,volk voortegaan1 sloeg5 zy d5 weg 91 die re*t/reeks op v]rega&e nbevoegdheid uitloopt4 ,als w>e het om de kwaal zooveel mogelyk te v]]g]51 heeft m5 't aantal v]ke]d oordeel5de vad]l&5 9 kiesdi/rikt5 gesplit/1 en alzoo de f\t5 die zoo'n ,vad]l& aanklev51 zooveel mogelyk v]m5igvuldigd4 ,die f\t5 imm]s zyn3 onkunde1 brood-roem-en op9i5yd1 9 n woord3 ,kle9-/dt]ei4 ,het ligt 9 de r$e dat de ,vad]l&5 hun k&idaat-pr(et5 van te naby zi51 en dat dit gebrek te groot] wordt na>mate m5 de gr5z5 van zoo'n vad]l& inkrimpt1 gelyk by ons ,di/rikt5/elseltje dan ook ind]daad het geval is4 99 99 99 99 99 ,ik gis dat deze laat/e opm]k+ sommig5 zal voorkom5 als 'n p>afraze van 't bek5de spreekwoord ov] groote mann5 en kam]di5a>s1 en dit noopt me tot de uitdrukkelyke v]kl>+ dat ik hi] geheel iets &]s b$oel4 ,om dit v]s*il van me5+ duidelyk te mak51 moet ik me nu wel ev5 met di5 v]vel5d5 deun bezigh\d54 ,na d5 we]slag di5 ik j>5 gel$5 re$s da>op gaf en di5 ik voor afdo5de hield1 7,,idee #fhi7 kom ik da>op niet voor m'n g5oeg5 t]ug4 ,ma> 't moet wel1 omdat me telk5s blykt dat er nog altyd 'n gans*e b5de kam]di5a>s heel wanhopig loopt te zoek5 na> 'n groot man4 ,eilieve1 als die v]weesde lakei5-zelf e5s die funktie op zi* nam58 't ,is wa> dat ze dan z\d5 moet5 beg9n5 met 'n e9d te mak5 aan hun kne*ts-praatjes4 ,de gap+ die da>uit te voorzi5 0 op de programm5 van ,lett]kundige ,kongress51 moe/ dan ma> 9 's hemelsnaam word5 aangevuld met iets degelyks4 ,voyons6 ,de grootemannigheid s*ynt 444 'n ho$anigheid te wez54 ,we slaan de def9itie ov]1 en nem5 gemak%alve aan1 dat de jamm]5de kne*ts 't da>ov] ond]l+ e5s zyn4 ,ook dat ik 't met h5 e5s b5 444 wat veel gehoopt is1 want3 #a4 ,ik weet niet wat m5 ond] 't woord groot man v]/aat4 #b4 ,als ik 't wi/1 z\ ik zek] moeite hebb5 m'n op9ie duidelyk te mak5 aan 't volkje dat gewoon is 9 't kle9e te wroet54 #c4444 ma> g5oeg6 ,we zull5 ons aan/ell51 als( ik1 wy1 zy1 allemaal v]/& hadd5--en 't zelfde v]/&--van grootemannigheid4 ,deze ho$anigheid dan moet het eig5dom1 het k5s*ets5de1 de eig5a>digheid wez5 van 'n m5s1 niet wa>8 ,m5 kan dus zegg53 ,a is 'n groot man ev5 als m5 v]zek]5 kan dat ,b blond is4 ,van welke kra*t nu z\ de teg5w]p+ wez53 niem& is blond voor z'n keuk5meid8 ,beteek5t dit1 dat de blondheid van ,b 9 twyfel getrokk5 ( ontk5d wordt8 ,me dunkt dat deze twyfel ( ontk5n+ zi* &]s moe/ op5b>54 ,het a&uid5 imm]s van 'n byzond]e p]son5soort die ,b's blondheid niet wa>neemt ( erk5t1 s*ynt de me5+ 9 zi* te sluit5 dat ,b wl blond is voor alle &]54 ,wat is hi] de b$oel+ van 't woordje3 voor8 ,m5 is iets1 ( m5 is 't niet4 ,wil 't hi] zegg53 9 de oog5 van8 ,ma> 444 de s*uld kan aan die oog5 ligg51 en 't spreekwoord moet dan v]&]d word5 93 keuk5meid5 kunn5 ge5 blond zi54 ,arme keuk5meid56 ,( z\ de wy%eid d] volk]5 b$oeld hebb5 dat er ge5 blonde m5s*5 zyn8 ,wa>toe dan die keuk5meid er bygehaald8 ,m5 z\ to* niet 9 't ho(d kryg5 te zegg53 voor die1 die ( die be/aat er ge5 cirkelkwadratuur1 ge5 p]petuum mobile als( die d+5 er wl w>5 voor 'n &]4 ,e5 welwill5de huisg5oot die me ov] d5 s*\d] ziet1 blaa/ my 9 't oor dat ik hi] moet af/app5 van de lett]lyke beteek5is1 om ov]tegaan op d5 v]mo$elyk5 z9 van 't spreekwoord4 ,go$6 ,die z9 zal wel wez5 dat zoo vel5--( all58--die voor groot doorgaan1 van naby bezi5 444 ,het doet me le$1 hi] 't woordje van naby te moet5 gebruik51 omdat jui/ 9 de v]ond]/eld-onjui/e opvatt+ drvan1 de oorzaak ligt die me zoo-ev5 de$ v]kl>5 dat ik 9 myn r$5e]+ ov] de f\t van te naby zi51 ge5sz9s het oog _h op dat armzalige keuk5meid5-spreekwoord4 ,ik zal dus wel g5oodzaakt wez5 da>op t]ugtekom51 en neem voorloopig dat van naby zi5 9 d5 gewon5 z94 ,vel5--( all58--die 9 de v]te groot s*yn51 blyk5 van naby gezi5 niet groot te wez58 ,is dit de beteek5is van 't spreekwoord8 ,dan begryp ik 't alwe] niet4 ,met dat s*yn5 imm]s hebb5 we niets te mak54 ,9 de v]te zi5 z\ dan1 bet] uitg$rukt1 beteek553 v]ke]d zi54 ,en3 van naby bes*\wd _h de kra*t van3 go$ bes*\wd4 ,de heele z9 kwam dan hi]op ne]1 dat 'n zaak1 t]dege bekek51 zi* &]s voordoet dan v]ke]d gezi54 ,het is voor de wy%eid d] volk]5 te hop5 dat er 9 dat spreekwoord 'n e5igsz9s diep] b$oel+ ligge4 ,om met alle welwill5dheid die b$oel+ optespor51 do5 we nu ook van 't ontl$5 d] ov]dra*telyke beteek5is af/&1 en br5g5 de zaak ov] 9 het /ellige1 9 't konkrete4 ,de z9 van 't spreekwoord z\ kunn5 zyn3 ,wie 9 't publiek m5sliev5dheid pr$ikt1 is van naby gezi5--d4i4 alwe]3 go$ bes*\wd--'n b>ba>4 ,dat pr$ik5 hoort er niet by4 ,de vraag is niet wat iem& preekt1 spreekt ( v]kondigt--t5zy 9 de gevall5 wa> 't woord de wa>de van 'n daad heeft--we moet5 wet5 wat de man is1 die m5 ond]w]pt aan de vuurproef d] bes*\w+ van naby4 ,voor-zoo-v] alwe] dat van naby beteek5t3 t]dege1 nauwkeurig1 z\d5 we hi] alzoo de volk]5wy%eid betrapt hebb5 op 'n orakelspreuk van de soort als3 wie zoo is1 is &]s4 ,q4 ,a4 ,om onze welwill5dheid t5 aanzi5 van 't kreupele praatje t5 top te vo]51 will5 we ng 'n pog+ wag5 om het te v]heff5 tot iets begrypelyks4 ,laat ons aannem5 dat wy 9 de toepass+ mog5 gebruik mak5 van mitige]5de bywoordjes4 ,het gebeurt wel e5s dat iem& die 444 enz4 ,somtyds is de man die zi* 9 't publiek voordoet als 444 enz4 ,er zyn voorbeeld5 van morali/51 wi] z$5 444 enz4 ,alwe] klaag ik hi] ov] gebrek aan diepte4 ,m5 zal erk5n51 hoop ik1 dat al die praatjes ne]kom5 op de palisse-wa>heid dat sommige zak5 en p]son5 wel e5s &]s zyn dan ze s*yn54 't ,0 wa>a*tig wel de moeite wa>d1 aan dit fysiologis* v]s*ynsel 'n spreekwoord te wyd56 ,en to*1 dat spreekwoord heeft 'n z91 'n r$5 van be/aan4 ,wa>lyk 't is niet zond] oorzaak--niet zond] bek5de oorzaak ook--dat het leeft1 groeit1 bloeit1 van aanhang]s ov]vloeit1 en vru*t5 draagt4 ,vru*t5 en r$evo]+56 ,die oorzaak1 lieve lez]--we will5 hop5 dat ge5 kongreslid zi* de zaak te veel aantrekke--die oorzaak is 444 dat er te veel kam]di5a>s 9 de w]eld zyn 444 zi$a>6 ,hun treurigheid ov] gebrek aan groote mann51 is gegrond1 wa>a*tig6 ,m5 hoeft nu jui/ ge5 jakhals te wez5 om meetehuil5 als m5 die int]essante di]tjes hoort jank5 en r$evo]5 ov] de s*a>/e van leeuw54 ,wie go$ is1 is go$1 onv]s*illig op welk5 af/& m5 hem beziet4 ,want z'n eig5a>digheid ligt 9 hemzelf1 en hangt niet af van 't /&punt des wa>nem]s4 ,de vraag ( m5 van 'n uit/ek5d p]soon eis*5 kan dat-i ook 9 't dagelyks lev5 hoog /a1 is k9d]a*tig4 ,met ( zond] p]missie van d5 jakhals1 is de leeuw 'n leeuw4 ,met ( zond] eis*5 ( v]gunn+5 van di5 a>d1 is 'n appel 'n appel1 'n boom 'n boom1 en 'n groot man--wat dan ook de beteek5is van dit woord moge zyn--'n groot man4 ,het is hem geheel onv]s*illig ( dit door z'n kam]di5a> gevord]d ( erk5d wordt4 ,hy z\ niet &]s kunn5 zyn dan hy is1 d4w4z4 uit/ek5d4 ,en dit z\ zoo blyv51 al /ond m5 hem 9 kongresv]h&el+5 g5adiglyk toe1 9 z'n b9n5kam]tje kle9] te wez5 dan op /raat4 ,zoo'n v]gunn+ teek5t ov]ig5s de aspirati5 van 'n kne*t1 die z'n voorzorg5 neemt teg5 d5 tyd dat m5 ook hem e5s--by groote v]giss+ dan--voor 'n he] zal aanzi54 ,wie go$ is1 is go$1 b9n5'%uis en buit5'%uis4 ,hy is go$ voor z'n m$eburg]s1 voor z'n e*tg5oot1 voor z'n k9d]51 voor z'n vri5d51 voor z'n di5/bod54 ,wie er &]s ov] d5kt1 mag zi* ook wel gaan v]beeld5 dat 'n g\d/uk 9 't donk] zi* amuze]t met 9 'n c5t te v]&]54 ,feil51 f\t51 v]giss+51 dwal+5 444 wie heeft ze niet8 ,ma> de bew]+ dat 'n groot man 9 z'n byzond] lev5 op-e5maal z\ inkrimp5 tot iets kle9s 444 dat z'n adel by voorkom5de geleg5heid ev5tjes z\ ov]gaan 9 geme5heid 444 zie1 dit is 'n uitv9dseltje van d5 zw]m niet-groote mann5 die middel zoek5 om hun kle9heid en geme5heid te do5 voorkom5 als adel4 ,ze me55 zi* tot ,*imborassa's te mak5 door 't uitkram5 van de giss+ dat er zek] wel hi] ( da> 'n spleetje zal wez5 9 d5 ,montblanc4 ,hun praatjes1 al ( niet /eun5de op 'n z9neloos spreekwoord1 zyn one]lyk1 en moet5 ho(dzakelyk /rekk5 om d5 tol van hulde uittew9n51 di5 ze hun me]d]e s*uldig zyn4 ,wie wat wil afd+5 op d5 roem van ,,columbus1 moet bewyz5 dat hy ,am]ika niet ontdekte4 ,niet hop51 w5s*5 ( v]ond]/ell51 niet v]z9n5 ( ins9ue]51 niet la/]5 vooral1 dat de kne*t van di5 groot5 man zek] wel iets kwaads van hem zal gewet5 hebb54 ,na> de keuk5 met zulk gewawel6 99 99 99 99 99 ,tot m'n groot g5oeg5 neem ik nu afs*eid van dat spreekwoord en die huil5de kam]di5a>s4 ,de z9 wa>9 ik vr die uitweid+ 't woordj5 al te naby gebruikte1 0 nd]s4 ,ik b$oelde de optis*e f\t die 't gevolg is van te naby zi54 ,ev5 als er tot het jui/ beoordeel5 van s*ild]/ukk51 zek] punt is wa> de toes*\w] zi* plaats5 moet1 zoo ook behoort de m5s te word5 wa>g5om5 op zek]5 af/&1 kle9 ( groot na>mate van de bre$te d] trekk5 wa>mee de ,natuur z'n ziel geteek5d heeft4 ,wie dez5 regel uit het oog v]lie/1 z\ geva> loop5 e5 ,rembr& gr( te v9d5 en m9iatuurtjes 9 't geheel niet te zi54 ,ma> de ho$anigh$5 van 'n m5s zyn +ewikkeld] dan van 'n s*ild]/uk1 en da>om is de bepal+ van 't jui/e /&punt wa>op de beoordeela> zi* te plaats5 heeft1 zooveel moeielyk]4 ,bov5di5 444 die beoordeela> is soms1 dikwyls1 altyd miss*i51 e5igsz9s m$$+]4 ,z'n eig5 f\t51 en niet altyd die van 't bes*\wd voorw]p1 /aan dikwyls zyn oordeel 9 d5 weg4 ,met die f\t5 b$oel ik nu niet d5 voor 't oog5blik afgeh&eld5 nyd1 al blyft het wa> dat die pe/ 'n ho(drol speelt 9 de anti*ambre van de w]eld4 ,ne51 met d5 be/5 wil en zond] boosa>dig opzet1 is de me]d]heid--die uit d5 a>d d] zaak niet uit groote mann5 be/aat--tot onjui/ oordeel g$wong51 omdat zy 'n v]ke]d5 maat/af aanlegt4 ,de teleur/ell+ by het van te naby zi5 d] p]son5 die voor uit/ek5d doorgaan1 behoeft vol/rekt niet gegrond te wez5 op hun v]ke]dh$54 ,ze is vaak1 ( kn zyn1 'n gevolg hunn] afwyk+ van 't ideaal dat de bes*\w] zi* ze] willekeurig van uit/ek5dheid geliefde te vorm51 'n ideaal dat--vreemd g5oeg voor d5 all]gewoon/5 bron wa>uit het voortvloeit--/e$s zondigt door opges*roefde ngewoonheid4 ,a v]neemt1 en gelo(t voorloopig1 dat ,x 'n groot man is4 ,a1 gn groot man wa>s*ynlyk1 eet 'n broodje met z'n mond4 ,hy krygt ,x te zi5 van naby1 van te naby1 ontdekt dat ,x ev5 als hyzelf1 z'n mond gebruikt tot het orb]5 van 'n broodje 444 weg is de illuzie6 ,de groote man _h1 om op de hoogte van ,a's k9d]a*tige voor/ell+ te blyv51 met z'n neus moet5 et51 ( ge5 broodje moet5 et51 ( 9 't geheel niet et5 444 weet ik1 't6 ,de hi] b$oelde f\t 9 't s*att5 van uit/ek5de m5s51 wordt vry algeme5 erk5d1 zoodra zi* die uit/ek5dheid sle*ts 9 maats*appelyk5 rang op5ba>t1 en dan weet m5 ze zelfs te gebruik5 tot ond]h\d ( v]/]k+ van tu*t4 ,keiz]s1 ,kon+51 ,bevelhebb]s h\d5 zi* op 'n af/&4 ,zy v]toon5 zi* niet en robe de *ambre1 ge5sz9s altyd omdat ze f\t5 te b$ekk5 hebb51 ma> omdat veel ond]ges*ikt5 te laag /aan om te wa>de]5 wat natuurlyk en e5v\dig is4 ,de nogal v]da*te dood van d5 laat/5 ,,cond--wi5s nalat5s*ap 9 de familie kwam van ,,l\is ,,philippe--_h op de /emm+ van 't groot en kle9 geme51 'n m9d] nadeelig5 invlo$ dan de burg]lyke p>aplui wa>mee die ,kon+ zi* v]toonde 9 de /rat5 van ,p>ys4 ,de pici]s en prud'hommes1 de ,kappellu1 v9d5 't vreemd en d]oge]5d1 dat iem& die gn pici] ( prud'homme is1 gn ,kappelman1 9 iets op hn gelijkt1 en ze wrek5 zi* ov] hun bo!id door d5 zoodanige alle uit/ek5dheid te ontzegg54 ,wie alzoo door de me]d]heid wilde aangezi5 word5 voor 'n groot man z\ zi* op 't voorbeeld van all]lei god51 moet5 hull5 9 'n wolk van geheimz9nigheid4 ,hy behoeft niet te vlieg51 mits m5 ma> niet ziet dat-i loopt4 ,hy behoeft ge5 wond]5 te do51 mits sle*ts z'n vad] niet bek5d zy als timm]man te ,naz>e?4 ,ne5 444 hy moet ge5 vad] gehad hebb54 ,dat is onmogelyk1 dat is onm5selyk1 dat kan voor groot doorgaan1 dat is het w>e6 ,arme ,,jezus1 hoe kondt gy u voor/ell5 de m5s5 bege]ig te mak5 na> uw ,kon+ryk d] ,hemel5 gy di5 m5 op a>de gezi5 _h1 koorn>5 plukk5d met de h& 444 als 'n m5s8 ,gy die hong] en dor/ _h 444 als 'n m5s8 ,gy die ges*reid hebt 444 als 'n m5s8 ,ne51 ne51 't spreekt vanzelf dat de m5igte die brevett5 uitreikt van bevoegdheid u niet kon aan/ell5 tot specialiteit 9 hoog]e d+56 ,m5 heeft u gegeeseld en gekruizigd 444 ,goddank1 dat al dat volkj5 u nooit zag la*56 ,als gy u z v] v]get5 hadt1 lieve ,,jezus1 wa>lyk m5 _h u d5 v]heff5d5 m>teldood op ,golgo?a niet gegund1 en 't w>e uw lot geword5 gelyk5isjes te v]z9n5 om de k9d]5 van ,s*moel te amuze]54 ,,mviii4 ,ik heb 9 e5 d] vorige ho(d/ukk5 betoogd dat specialiteit5 ge5 nut /i*t5 9 de ,volksv]teg5woordig+1 en dat alzoo het aanpryz5 en kiez5 d] zoodanig5 nadeelig w]kt4 ,do* ook me] re*t/reeks dan door niet nuttig te zyn alle51 wordt het gehalte e5] ,v]gad]+ door dat v]d]felyk specialismus v]laagd4 ,specialiteit51 t5-arbeid ge/eld buit5 hun bepaald5 w]kkr+1 v]oorzak5 pozitief kwaad4 ,de man die zi* uitsluit5d toelegt op n vak1 is van het gewi*t da>van doordrong51 en wordt behe]s*t door de neig+ dat gewi*t te ov]s*att54 ,e5 specialiteit is uit d5 a>d d] zaak p$ant ( erg]4 ,de zeeman m9a*t d5 onnoozele die niet weet dat m5 aan dek zegt1 9-plaats van op dek4 ,de indu/rieel /aat v]baasd ov] de ho(digheid van d5 militair1 die 9 't belang van 'n zoog5aamd def5sie-/elsel1 &]e inzi*t5 dan de zyn5 voor/aat omtr5t de ri*t+ van 'n spoorweg4 ,de gele]de erg]t zi* aan d5 f9anci] wi5s bekromp5heid zek]e uitgaaf voor 'n wet5s*appelyk doel1 wil s*rapp5 van de begroot+4 ,de grondeig5a>--specialiteit van ryk-zyn1 ryk-blyv5 en ryk]-word5--klaagt ov] 't ,jacob9isme van d5 /aa?ui%\dkundige die op h]zi5+ van 't kada/] a&r+t4 ,de fabrikant roept wraak ov] de voor/&]s van lage t>iev54 ,enz4 enz4 ,wordt het algeme5 belang door di5 nayv] gebaat8 ,dit is onmogelyk4 ,we hebb5 9 zulke ,v]gad]+ niet me] te do5 met de v]ond]/elde som van opgetelde intellig5ti51 het ,volk moet zi* behelp5 met de v]s*ill5 die er ov]blyv5 na w$]zyds*e neutralizatie van kra*t1 en ook de wa>de van deze re/antjes wordt op h>e beurt door ongelyksoortigheid en div]g5tie v]nietigd4 99 99 99 99 99 ,het is t5-onre*te dat m5 de ond]s*eid5 takk5 van wet5s*ap 9 twee ho(dsoort5 v]deelt1 wa>van de e5e d5 naam exakte wet5s*ap draagt1 9-teg5/ell+ na> 't s*ynt van de &]e welk] b5am+ nog moet word5 uitgevond54 ,m5 durft niet zegg52 inexakt en deze s*room is te pryz54 ,want inexakte wet5s*app5 zyn er niet4 ,alle5 ons wet5 is inexakt1 do* het ideaal d] wet5s*ap laat ge5 onjui/heid1 ge5 transaktie met om/&igh$51 ge5 fiktie1 en dus ge5 p>lem5ts-wa>heid1 toe4 ,e5 maatregel omtr5t ,volksbelang5 is ev5ze] f go$ f niet go$1 als 't produkt van twee cyf]s al dan niet zek] getal uitmak54 ,de aan laat/b$oelde slotsom toegek5de nauwkeurigheid1 heeft sle*ts 'n uitsluit5de beteek5is 9-zoov]re wy da>mee de wyze aantoon5 wa>op we tot ons rezultaat g]aakt zyn4 ,elk &] feit1 op-zi*zelf bes*\wd1 is ev5 exakt4 ,het ,zyn liegt niet1 onv]s*illig ( wy ons 9-/aat voel5 de bek5de eig5s*app5 da>van nauwkeurig te s*ryv51 dan ( ze ons v]mog5 van voor/ell+ en uitdrukk+ te-bov5 gaan4 ,teg5z9 9 de moeite om +ewikkeld] zak5 tot kla>heid te br5g51 noopte t5- alle-tyde d5 m5s tot het bye5roep5 van m$ew]k]s1 'n f\t wa>van hy zi* niet s*uldig maakt zoolang het de oploss+ geldt van e5v\dige vraag/ukk54 ,het doet nu niet t]-zake ( deze e5v\digheid be/aat 9 't g]+ aantal faktor51 9 de vanzelf- sprek5de geleidelykheid wa>mee de syllogism5 elka> opvolg51 ( 9 de /ip!id d] t]m9ologie die ons by zoodanige oploss+ t5-di5/e /aat4 ,9 de beide laat/e gevall5 sluit uitgebreidheid ge5 e5v\d uit4 ,vraag/ukk5 nu ov] maats*appelyke belang5 zyn1 uit d5 a>d d] zaak1 9 zek]5 z9 niet e5v\dig4 ,de slotsom moet word5 getrokk5 uit 'n ze] groot aantal faktor5 die niet altyd met elk&] 9 'n v]b& /aan dat t]/ond 9 't oog valt1 en welk] t]m9ologie gewoonlyk ze] vaag is4 ,welke dolz9nigheid beweegt nu d5 m5s1 t] b]eik+ van 'n moeilyk doel 'n weg met h9d]niss5 te kiez51 en sle*ts dan de voorkeur te gev5 aan gemakkelyk] me?ode1 indi5 er 'n punt moet b]eikt word51 wa>he5 de toegang niet kan word5 v]sp]d8 ,ge5 vakman1 hoe ook behe]s*t door p$ant]ie1 eig5belang ( opg$rong5 p>tyg5oots*ap1 heeft het 9 z'n ma*t d5 ma!matikus te belemm]5 9 't /ipt volg5 van z'n logis*5 g$a*t5loop4 ,to* kie/ de wiskundige1 tot het oploss5 van 'n probleem1 de e5zaamheid4 ,kollaboratie komt hem bespottelyk voor1 al zy hy dan ov]tuigd dat niem& 9 /aat is hem te do5 wankel5 9 't v]tr\w5 op wiskun/ige zek]heid4 ,tot het ond]zoek5 ev5wel van die &]e problem51 omgeeft m5 zi* met 'n tal van elem5t5 die 't naspor5 van wa>heid vi]kant 9 d5 weg /aan4 ,ik me5 9 ,,idee #ccd de ho(doorzak5 dez] blykb>e ong]ymdheid te hebb5 aangewez51 do* al moet5 wy ons 9 het onv]mydelyke s*ikk51 het blyft to* pli*t de afwijk+ van wa>heid1 die uit dez5 dwang voortvloeit1 niet noodeloos te v]groot54 ,en dit do5 wy1 door aan specialiteit5 plaats te gev5 9 onze ,volks- v]teg5woordig+4 ,ik zeide3 9 s*ynb>e afwyk+4 ,w]kelyke afwyk+ van 'n wiskun/ige wa>heid is onmogelyk4 ,kan de wiskunde het help51 dat we gewoon zyn ons nog onjui/] uitt$rukk5 dan de gebrekkige taal toelaat8 ,het geheel zal gelyk zyn aan de som d] deel51 indi5 die deel5 op de tot b]eik+ van dit doel noodige wyze word5 sam5gevoegd4 ,miss*i5 z\ de /ip!id nog nad]e oms*rijv+ vord]51 do* ik hoop begrep5 te word5 door i$] die weig]5 z\ 'n h&vol gebrok5 glas voor 'n v5/]ruit1 ( 'n hoop b\wmat]ial5 voor 'n behoorlyke won+ aant5em5 7,,ide5 #b1 #d74 ,de cohaesie d] deel51 en wel 'n bepaalde cohaesie1 is noodig tot het vorm5 van 't gew5s*t ( b$oeld geheel4 ,wat wordt er van dez5 eis*1 indi5 de deel5 in/ee van elka> aantehang5 en te komplete]51 elk&] teg5w]k51 9 d5 weg /aan1 v]nietig58 ,re$s 9 d5 aanvang myn] ,,ide5 betuigde ik ge/emd te zyn teg5 p>lem5taire rege]+svorm5 7,,idee #b7 do* tev5s dat ik voorloopig niets bet]s wi/ 9 de plaats te /ell54 ,zoolang lafh>tigheid en wantr\w5 'n ho(drol spel5 9 de ges*i$5is d] m5%eid1 zal de r\t9e-/aatsman zi* onwysge]ig tevr$5 /ell5 met d]gelyke pog+5 om by mangel aan wa>heid1 iets te gev5 wa>uit soms 'n b]u/+ wordt gebor5 die op ru/ gelykt 7,,idee #g74 ,soms4 ,miss*i5 moe/ ik zegg53 zeld54 ,sporadis*e revoluti5 en epidemis*e ontevr$5heid--beid5 vooral niet m9d] frekw5t ond] kon/itutioneele rege]+svorm5 dan 9 w]kelyke mon>*i5--bewyz5 de ondoelmatigheid van 't v]teg5woordigd /elsel4 ,zy die dit /elsel voor/aan1 gaan uit van 'n /ell+ die niet alle5 hn onaanta/ba> voorkomt1 ma> die ev5ze] door de teg5/&]s wordt geerbi$igd3 e5 volk heeft het re*t zi*zelf te rege]54 ,ma>1 eilieve1 de mon>*al5 zegg5 niet &]s4 ,( al?ans1 wa> ze iets &]s bewe]d51 z\d5 ze sle*ts blyk te gev5 hun eig5 kate*ismus niet te k5n54 ,wel zek]1 't ,volk rege]t zi*zelf6 ,de vraag is ma> ( het deze ma*t en dez5 pli*t delege]t op n p]soon1 op duumvir51 op driemann51 op tetr>*51 op decemviri1 op zev5tig1 op drie-vi]hond]d1 ( op me]8 ,en tev5s op welke wys de tot het uitvo]5 van d5 rege]pli*t te kiez5 p]son5 word5 aangewez58 ,,alex&] maakte zi*1 na> 't fabeltje luidt1 op z'n /]fb$ wat al te gemakkelyk van de zaak af1 door op de vraag wie hem opvolg5 z\1 heel naf te antwoord53 de wa>dig/e6 ,dit z\ gewis voor alle belang5 het be/e zyn1 en wie zi* teg5 zoo'n diepz9nige uitspraak v]zet1 v]di5t niet door d5 wa>dig/e g]ege]d te word54 ,ma> 444 wie is de wa>dig/e8 ,dt is de vraag4 ,ik /em voor ik4 ,gy voor gy4 ,hy voor hy4 ,altemaal ikh$54 ,de heele natie be/aat op e5maal uit wa>dig/54 ,dit e5maal aang5om51 z\ er moet5 word5 uitgemaakt1 wie ond] al die wa>dig/5 de ll]wa>dig/e is8 ,en da>op volgt we] 'n gelyke /ryd1 wa>9 natuurlyk zelfk5nis en bes*eid5heid de gewone treurige rol spel54 ,van /ryd5 moe1 is m5 b$a*t op v]gelyk4 ,by-gebrek aan middel5 om uittemak5 wie van al die all]wa>dig/5 de m/-all]wa>dig/e is1 wordt er voorge/eld dez5 ( g55 da>voor te h\d54 ,wi58 ,d5 /]k/5 arm4 ,d5 be/5 s*utt]4 ,d5 snel/5 loop]4 ,d5 lang/54 ,e5 dw]g4 ,d5 dik/54 ,e5 skelet4 ,d5 ryk/54 ,e5 b$elmonnik4 ,e5 man1 d5 oud/54 ,e5 vr\w1 de s*oon/e4 ,e5 k9d1 het onnoozel/e1 ,e5 wa>zegg]4 ,e5 pr(eet4 ,e5 d]wisj4 ,e5 fakir4 ,iem& die raadsels oplo/4 ,e5 ruit] wi5s pa>d na 'n bepaald oog5blik 't e]/ h9nikt 444 ,nieuwe /ryd6 ,myn fakir is havelooz] dan de uwe4 ,myn skelet rammelt uit/ek5d4 ,zie myn k&idaat e5s1 hy loopt de zon voorby4 ,gekheid6 ,ik /el u hi] iem& tot kon+ voor1 die twee etmal5 a*t]e5 r$evo]5 kan1 zond] neussnuit5 ( ku*5 444 hy spreekt ov] al wat je wilt4 ,alles v]ke]d6 ,we moet5 'n kon+ hebb5 die toov]5 kan1 dat is 't w>e4 ,ziehi] 'n man die wl is met ,god1 en dus baasspeelt ov] de elem5t54 ,als we hem op d5 troon zett51 zal 't altyd mooi we] zyn4 ,enz4 ,enz4 ,ne51 nog niet3 enz4 ,e]/ volge hi] de p>abel ov] kon+ ,,krates 9 de ,m9nebriev51 wa>na> ik v]wys4 ,hoe nu ook de /ryd e9digde1 /e$s blyft het wa> dat het ,volk-zelf altyd beg9n5 moe/ met 'n daad van s\v]e9iteit1 al be/ond dan ook deze h&el+ 9 't e5s-vooral af/aan van gezag4 ,de aanhang]s van het droit div9 v]get5 gewoonlyk dat het goddelyk re*t zi* nooit z\ geh&haafd hebb5 zond] d5 e]bi$ d] me]d]heid voor dat re*t1 en de voor/&]s van /emm5-tell5 zi5 voorby dat hun me?ode lett]lyk dezelfde is als die wa>door het droit div9 9 de w]eld w]d gebra*t4 ,de /embriefjes uit ,,samuels tyd zyn v]lor5 gegaan1 do* m5 mag aannem5 dat hy ruggespraak _h geh\d5 met de kiez]s van die dag51 to5 hy 9 z'n ti5de ho(d/uk--en 9 't ze/i5de noge5s6--d5 uitslag van 't plebisciet v]kondigde met olie4 ,wie dit betwyfelt1 en me5t dat ,,samuel 't ,volk ditmaal niet raadpleegde1 moet aannem5 dat hy dan /ilzwyg5d zi* bewu/ 0 depozit>is van d5 algeme55 wil te zyn1 ( al?ans dat-i zi* v]zek]d hield de me]d]heid op z'n zy te hebb54 ,en dit moet hem dan by vorige geleg5h$5 geblek5 zyn1 da> 'n politikus van zyn gehalte z'n /aatsgreep niet ligtva>dig z\ bloot/ell5 aan mislukk+4 ,hoe m5 't dus neemt1 altyd gaat het gezag van 't ,volk uit4 ,het v]s*il tuss*5 de beide ho(dri*t+5 d] begripp5 ov] ,rege]+svorm1 doet d5k5 aan 't ond]s*eid tuss*5 !e en k(fi1 dat--na> ?ans bewe]d wordt--groot] s*ynt dan 't ind]daad is1 da> die drank5 volg5s *emis*e ond]zoek+5 uit dezelfde grondbe/&deel5 z\d5 be/aan4 ,,alphonse ,,k>r heeft 'n gelyksoortige wa>heid aang]o]d 9 z'n uitspraak3 hoe ge ook de zaak ke]t1 w5dt1 draait1 wyzigt1 regelt1 vormt1 ( v]vormt il y a t\j\rs un monsieur en habit noir qui dcide4 ,z is het6 ,m5 moet altyd t]e*t kom5 by 'n individu1 al zy 't dan dat de zoodanige met me] ( m9 re*t v]ond]/eld wordt optetr$5 9 naam van vel54 ,de natuur wil niets wet5 van onze fikti54 ,zond]l+ en inkonsekw5t is 't e*t] dat jui/ de voor/&]s van d5 p>lem5tair5 rege]+svorm1 zy die 'n afs*uw voorw5d5 van alle5he]s*+1 'n all]zot/ individualismus voor/aan by 't aanpryz5 van specialiteit54 ,v]kra*te logika wreekt zi* altyd s>ka/is* door h>5 mi%&ela> de ong]ymdheid voorteh\d51 wa>op z'n v]gryp teg5 de r$e uitloopt1 en wy v9d5 hi]van 'n a>dig voorbeeld 9 de gevolg5 d] specialiteit5-manie4 ,a is 'n mon>*is*e h]d]1 en mi%&elt z'n s*ap54 ,dat komt van die alle5he]s*+6 ,l',hi/oire n\s appr5d ,qu'en de tels accid5ts ,l'on fit 444 ,on fit 444 ,wat8 ,wel 'n revolutie6 ,alle s*ap5 liep5 tehoop en maakt5 'n grondwet4--,( 't 9 '#dh ges*i$de1 weet ik niet1 ma> 't ja> doet niet tot de zaak4--,volg5s die grondwet dan1 z\d5 alle s*ap5 v]hev5 word5 tot h]d]s1 en ,a g$egrade]d tot s*aap4 ,niet n pr9ceps ( voor/e z\ voortaan de kudde leid51 dr5k5 en s*]51 ma> all5 z\d5 all5 444 ,dat g+ niet6 ,i$] w\ voorgaan4 ,i$] w\ 't e]/ dr9k51 ( liev] nog1 alle54 ,i$] _h lu/ 9 s*]51 ma> niem& w\ ges*or5 word54 ,bov5di51 alles blaatte door elka>1 en de ooi5 kond5 ha> eig5 lamm]5 niet v]/aan4 ,m5 _h de rege]+ van di5 e5l+ ,a all]drukk5d/ gevond51 ondragelyk zelfs1 ma> bevond zi* niet veel bet] ond] de tirannie van all5 ov] all54 ,hi] volgt het v]teg5woordigd /elsel3 --,indi5 we e5s niet all5 tegelyk blaatt51 riep 'n politieke nieuwli*t]1 do* 't re*t da>toe sle*ts toek5d5 aan 444 zev5tig8 --,reaktie6 riep 'n opgewond5 lam dat niet vry 0 van k>bon>isme4 --,ge5sz9s1 antwoordde de e]wa>dige hamel van wi5 't voor/el 0 uitgegaan1 en die veel wol 0 kwytg]aakt ond] 't regime d] pan>*ie4 ,ik v]zek] u op m'n republike9s*e e]1 dat het vol/rekt niet 9 m'n b$oel+ ligt1 t]ug te ke]5 tot de alle5he]s*+4 ,e5s-vooral1 weg met ,a6 ,hy is on!rd]d en blyft on!rd]d6 --,weg met ,a6 blaatte de kudde4 --,ik b5 't volkom5 met u e5s4 ,dit is dus e5s-voor-al afg$aan4 ,ma>1 geerde s*ap51 indi5 wy e5s 444 ,zie v]d] het kiesreglem5t 9 alle bes*aafde weid54 ,het w]d ond] 't uit5 van ontelb>e weg met ,a's en leve de kon/itutie's aang5om54 ,m5 adv]te]de1 kuipte1 hemelde op1 maakte v]da*t ( zw>t1 m5 prees en v]goodde1 al na> de programm5 d] p>ty5 dit meebra*tt54 ,by 't aanbevel5 van k&idat5 w]d telk5s deze ( g5e byzond]e ho$anigheid van 'n s*aap ond] de a&a*t d] kiez]s gebra*t4 ,mooi blat5 en veel wol w>5 de gewone grond5 van pr$ilektie4 ,ma> a*1 de kudde prosp]e]de niet4 ,i$] 0 ontevr$54 ,h\lette en hamelbel g+5 g$urig ov] van d5 e5 op d5 &]1 en m5 begon weldra intezi5 dat niet elke v]&]+ 444 --,t]ugke]5 tot ,a8 ,nooit6 --,nooit1 nooit1 nooit6 --,liev] ,turks*1 dan 444 --,weg met ,a6 ,zek]1 dit blyft zoo6 ,we h\d5 va/ aan 't v]teg5woordig5d /elsel4 ,ma> we moet5 &]s kiez54 ,ik /el voor ge5 s*ap5 afteva>dig5 dan die byzond] gea*t zyn 9 hun di/rikt4 ,akklamatie4 ,voorts3 --,weg met ,a6 --,zek]1 weg met ,a6 ,ma> we moe/5 ons do5 v]teg5woordig5 door iem& die v]/& heeft van s*]54 ,er zyn l$5 9 ons p>lem5t die nooit 'n s*a> 9 de pot5 hebb5 gehad4 ,dit is 'n groote f\t1 wa>de m$es*ap54 ,s$]t de dag5 van di5 v]vloekt5 ,a 444 --,weg met ,a6 --,precies1 weg met ,a6 ,s$]t d5 tyd van di5 tiran word5 er veel zak5 niet behoorlyk beh>tigd1 't ,e5e s*aap wordt 9 't geheel niet ges*or51 en 't &]e alle wek54 ,jazelfs word5 er sommig5 teg5 alle re*t en r$e 444 gevild4 ,vanwa> komt dit gea*te m$es*ap58 ,doode5v\dig hi]van dat wy 9 onze ,v]teg5woordig+ gebrek hebb5 aan 444 deskundig51 aan s*ap5 van 't vak4 ,op die wys voortga&e1 z\d5 we niets gewonn5 hebb5 door het v]dryv5 van d5 geweld5a> 444 --,weg met ,a6 --,tot 9 alle eeuwigheid1 weg met ,a6 ,om alzoo 9 ons p>lem5t het w>e e*te oude onv]vals*te s*e]-sy/eem geh&haafd te zi51 heb ik de e] u 'n k&idaat voorte/ell51 die van 't s*]5 'n bepaalde /udie heeft gemaakt4 ,9 de dag5 d] dw+el&y 444 --,weg met ,a#a6 --,gewis4 ,onh]roepelyk weg met d5 v]vloekt5 ,a6 ,dit b5 ik volkom5 met u e5s 444 do* laat ons voortgaan1 de /embus wa*t4 ,myn k&idaat heeft ov]vlo$iglyk bewyz5 gegev5 dat hy s*]5 kan4 ,bov5di5 is hy ze] gea*t 9 z'n di/rikt4 ,ma> dit is nu byzaak4 ,ho(dzaak is dat hy uw ,v]teg5woordig+ zal kunn5 voorli*t5 by elke ep9euze s*e]kwe/ie4 ,hy zal de wankel5de ov]tuig+5 /eun51 de v]dwaald5 t]e*tbr5g51 de /yfho(dig5 ov]r$51 de onwet5d5 ond]ri*t51 d5 we]spannig5 ontzag inboezem5 444 alles door 't pre/ige van z'n eig5a>dige kunde4 ,wat all5 te-zam5 niet wet51 weet hy alle54 ,wat d] algeme5e a&a*t ontsnapte1 is zyn byzond] eig5dom4 ,wat &]5 dui/] is1 ligt hem kla> voor oog54 ,kiez]s1 b$5kt het gewi*t uw] /emm+6 ,erk5t dat onze weide dr+5d behoefte heeft aan zulk 'n s*aap 9 de ,v]teg5woordig+4 ,op dus1 op6 ,all5 t] /embus1 en kie/1 blat5d uit onbeklemde bor/53 leve de kon/itutie 444 --,weg met ,a6 --,voorzek] 444 weg met ,a6 ,kie/ als uit n bek1 ond] 't aanheff5 van weideliev5de kret51 tot uw5 p>lem5tsbelhamel 444 ,wi5 d5kt ge1 lez]s8 ,wl1 d5 oud5 weggejaagd5 ,a41 die de voorpoort 0 uitgeworp51 ma> 9 ho$anigheid van ,specialiteit we] wordt b9n5gesmokkeld door 'n a*t]deurtje4 99 99 99 99 99 ,de ges*i$5is d] mee/e dwal+5 beweegt zi* langs d5 omtrek van 'n cirkel4 ,op despotisme volgt ontevr$5heid1 v]zet1 omw5tel+4 ,uit dit alles ont/aan all]lei ar*i5 die--dikwyls vrij onjui/--d5 naam van republiek drag54 ,hoe ook de vorm zy die de alle5he]s*+ v]v+1 ze wankelt g$urig tuss*5 dw+el&y en rege]+loo%eid4 ,9 't e]/e geval is de kr+ re$s t]/ond vry geleidelyk geslot51 t5zy m5 groot ond]s*eid make tuss*5 de tirannie van 'n enkele1 van e5ig51 ( van vel54 ,by an>*ie w]pt m5 zi* 9 de arm5 van 'n p]soonlykheid die zi* byzond] heeft toegelegd op 't /i*t5 van orde1 e5] gezags-specialiteit die al ze] spo$ig nol5s vol5s --want niem& is tiran voor z'n g5oeg5--het voorbeeld volgt van d5 despoot di5 m5 wegjaagde4 ,moet dit altyd zoo blyv58 ,wie weet6 ,we tra*t5 na> 't bet]e4 ,dit tra*t5 is onze roep+1 en jui/ da>om is het pli*t de middel5 t] v]bet]+ met oordeel te kiez54 ,de proev5 die s$]t kort5 tyd op het va/e l& van ,europa1 en 9 ,engel& s$]t eeuw51 g5om5 w]d51 lev]d5 gebrekkige rezultat5 op4 ,aannem5de dat elk ,volk het re*t heeft ov] zi*zelf te bes*ikk51 ryz5 er ontelb>e vrag51 welk] beantwoord+ zoo moeielyk is dat wy door de erk5n+ van dat re*t no* ze] we9ig gevord]d zyn4 ,wat is 'n volk8 ,vorm5 de ,sk&9avirs n ,volk8 ,hebb5 de ,friez5 re*t op zelfbes*ikk+ als alle5/a&e natie8 ,behoor5 ,s*ott5 en ,i]5 by ,engels*58 ,wal5 by ,vlam+]s8 ,vrag5 van deze soort kunn5 er hond]d5 g$aan word54 ,al kond5 zulke kwe/i5 behoorlyk--d4i4 met t]zyde/ell+ van diplomatieke fikti5 die by d5 dag v]&]5--word5 opgelo/1 dan /aan we voor nieuwe moeielykh$54 ,het is ze] gemakkelyk e5 natie toet]oep53 gy zyt uw eig5 mee/]es1 bes*ik1 beveel6 ,wie moet antwoord5 op dez5 eis*8 ,wie is g]e*tigd tot gebruik-mak5 van 't ges*onk5 ( v]ov]d voorre*t8 ,hoe uit zi* de wil van de kollektieve m5igte die m5 ,volk noemt8 ,(1 erg] nog1 heeft zoo'n ,volk wel 'n wil8 ,en wil zek] niet1 en dit komt met gn wil vrywel ov]e54 ,da>na dwaalt m5 af op d5 k9d]a*tig5 uitweg van 't /emm5- tell51 en v]valt 9 't ze] onwysge]ig aannem5 van 'n v]ond]/eld5 ,volkswil1 di5 m5 teg5 bet]wet5 aan voorgeeft te kunn5 opmak5 uit /emm+5 welk] uitslag en beteek5is behe]s*t word5 door 'n kiesreglem5t1 dat 9 z'n geheel willekeurige sam5/ell+ ge5 &]e logis*e oorzaak van be/aan heeft1 dan de zu*t om zi* met 'n ,frans*5 slag aftehelp5 van 'n taak die m5 niet weet te v]vull54 ,de da>uit voortvloei5de ze] onnauwkeurige--ja1 p] se vals*e6 --manife/atie van d5 volkswil leidt tot nog onzuiv]d] rezultat5 dan re$s het geval wez5 z\ indi5 zek]e bepaalde zaak aan 't oordeel d] m5igte w]d ond]worp54 ,die m5igte kie/ nu sle*ts g5]ale gevolma*tigd51 tezaam g5om5 niet d5 m9/5 wa>borg oplev]5de dat hun majoriteits-me5+ met d5 wil van de ,natie1 hun la/geef/]1 ov]e5/emt4 ,zoo /uit5 wy 9 't p>lem5tair /elsel ov]al op onnauwkeurigheid1 op g5oeg5 nem5 met ze] ruwe b5ad]+1 op fiktie1 en 444 op misleid+4 ,ook wanne] wy al de gebrek5 die uit de aange/ipte moeielykh$5 voortvloei51 nu e5s aannem5 als onv]mydelyk--'n treurige v]ond]/ell+6--dan blyft to* altyd de mogelykheid be/aan om 't voorh&5 mat]iaal van /aatkundige gegev5s e]lyk toetepass54 ,en 444 dit doet m5 niet6 ,dezelfde kiez]s die1 zoodra 't hun byzond] belang gold1 zi* all]omzi*tig/ toon5 z\d5 9 't ond]zoek5 d] bevoegdheid en vooral van de intgriteit hunn] gema*tigd51 beh&el5 de publieke zaak met 'n slordigheid die aan 't krankz9nige gr5/1 met 'n gebrek aan konsci5tie die 9 't misdadige ov]gaat4 ,lez5 we niet dagelyks 9 onze c\rant5 dat ,b1 ,c ( ,d--ik sla nu ,a ov]1 om d5 s*yn van ondeug5de toespel+ op m'n s*ap5p>abel te ontgaan--v]nem5 we dagelyks dat het onze pli*t is voor die he]5 te /emm51 jui/ om r$55 die h5 tot v]teg5woordig+ van 't ,volk onbevoegd mak58 ,de e5 heeft zi* byzond] toegelegd op d5 h&el 444 ,dat zal hem te-pas kom5 als-i 'n w9kel opzet4 ,go$ succes6 ,ma> da>mee heeft 't ,vad]l& niets te mak54 ,de twe$e 0 j>5 lang 9 ,indi 444 ,we will5 hop5 dat-i ryk is1 ( 'n behoorlyk p5sio5 heeft1 zond] lev]ziekte4 ,do* dat gaat het ,volk niet aan4 ,e5 d]de is fabrikant4 ,het fabriekswez51 myne he]51 het fabriekwez5 444 ,ze] wel6 ,ook dat behoort tot d5 ,/aat4 ,ma> ook dat is de ,/aat niet4 ,e5 vi]de k&idaat is byzond] bekwaam 9 't ,loods-wez54 ,hy weet d5 weg 9 de zeegat5 444 ,dat is jui/ de weg di5 wy 't ,vad]l& niet will5 op/ur54 ,zie di5 vyfde e5s4 ,m5 aanbidt hem 9 z'n di/rict 444 ,wl1 laat hem dan blyv5 wa>-i bek5d is en aangeb$5 wordt4 ,het ,volk k5t hem niet1 aanbidt hem niet4 ,gy zult to* dez5 zesd5 niet afwyz54 ,hy behoorde s$]t z'n prille jeugd van familieweg5 tot de z-en-zo-p>ty4 ,hy is van-oud]-tot- oud] 'n dit-aan1 'n dt-i/1 e5 van de e*te soort6 ,dat zal z'n grootmama plezi] do51 van wie hy al die i/]y en an]y gerfd heeft1 ma> 't ,volksbelang heeft nd]e eis*54 ,laat m5 di5 man 'n plaats aanbi$5 9 de e5 ( &]e kam] van z'n familie1 als da> door 't ov]lyd5 van 'n oudtante vakature is4 ,de ,/aat is niet g$i5d met li$5 die de oploss+ van alle maats*appelyke vraag/ukk5 meebra*t5 uit hun lui]m&4 ,wraakt ge ook d5 zev5d51 die als ,specialiteit 9 444 ,9 't e5-(-&]1 connu6 ,ja1 wraak ook hem4 ,ik ontzeg i$] 't re*t ,volksv]teg5woordig] te zyn die dat re*t grondt op iets &]s--op wat ook6--dan k5nis van de behoefte des ,volks 9 het algeme51 dan toewyd+ aan de belang5 van 't ,volk 9 het algeme51 dan op de gegronde v]wa*t+ dat hy nuttig zal wez5 voor 't ,volk 9 het algeme54 ,het volg5 van 'n vooruit bepaalde ri*t+ op wet5s*appelyk1 sociaal ( politis* t]re91 bewy/ f onbekwaamheid f v]raad1 en dit laat/e is imm] het geval by 't voor/aan van byzond]e belang54 ,de algeme5e zaak--res publica--is 9 de hoog/e maat integraal1 en moet als zdanig beh&eld word54 ,ik weet ze] go$ dat het v]teg5woordig5d /elsel 9 't algeme51 ook zond] v]ke]de toepass+ 9 de ond]deel51 aan dez5 laat/5 niet kn voldo54 ,do* wie dit toe/emt1 zal erk5n5 dat wy de da>aan klev5de gebrek5 niet will5s en wet5s mog5 v]me]d]54 ,hoe gebrekkig ook de wil des ,volks door z'n afgeva>digd5 wordt k5ba> gemaakt1 er is we9ig hoop op bet]s*ap indi5 wy opzettelyk voortgaan1 erk5d-onbevoegd5 met die moeyelyke taak te bela/54 ,zi5 de lib]al5 niet 91 dat ze zi* bespottelyk mak5 9 de oog5 d] beh\d]s1 door dagelyks blyk te gev5 dat zy hun eig5 /elsel f niet begryp51 f mo$willig v]kra*t58 ,is er logika 9 d5 roep3 weg met ,gods g5ade8 als m5 te-gelyk]-tyd zwe]t by de g5ade van ,pr(essor ,x ( ,dokt] ,y8 ,met welk re*t rekuze]t m5 het ov]wi*t van 'n ,,b\rbon ( &]5 ,krates1 als m5 /ok/yf bewe]t dat het leekepli*t is1 e]bi$ te hebb5 voor de militaire kunde van ,luit5ant ,q8 ,is het dan alle5 om plaats te mak5 voor ka!d]s dat m5 zi* voor 't omhal5 van tron5 en bid/oel5 zooveel moeite getroo/te8 ,millio55 en millio55 plebiscite]5 s$]t eeuw5 voor 't gezag van d5 ,paus4 ,weg met die me]d]heid1 zegg5 we nu1 wy wet5 bet]6 ,ma> 444 de &]halve /em uit ,s*i$am1 die d5 j5ev]/ok] ,z zoo byzond] bevoegd rek5t tot het besliss5 van indu/rieele--en alle &]e6 kwe/i51 dt is 'n nd]e heiligheid1 draan mag niet ges*ud word56 ,,jozua de$ de zon /il/aan4 ,dit w]d aang5om5 door millio55 /emm54 ,vyf-zesduiz5d ja> lang vote]de 't heele m5sdom de ons*5dba>heid van ,,jozua',s wond]4 ,die me]d]heid wordt op-e5maal t]zy gezet--en ik doe h>telyk mee6--ma> mog5 we nu telk5s 'n nieuw5 ,,jozua erk5n5 9 i$] di5 't gelukte zi* door 'n pa> dozyn kiez]s te do5 proklame]5 voor 'n specialiteit 9 /il/aan8 ,wie de aanbevel+5 d] k&idat5 ontle5dt1 /aat v]baasd ov] de bo!id van lez]s en de onbes*aamdheid van dagblads*ryv]s4 ,deze he]5 gev5 zi* niet e5s de moeite hun felonie te v]b]g51 en dr+5 brutaal aan op de v]kiez+ van dez5 ( g551 om r$55 die jui/ d5 k&idaat het lidmaats*ap 9 de ,kam] z\d5 nwa>dig mak51 indi5 hy ind]daad s*uldig w>e aan de ,kam]deugd5 wa>van-i beti*t wordt4 ,laat ons hop5 dat er veel gela/]d wordt 9 die aanbevel+56 ,ma> 9 dit geval is 't vreemd dat de betrokk55 zi* niet v]d$ig54 ,nooit las ik te-di]-zake 'n re*tva>dig+4 ,nooit w]d 'n dagblads*ryv] door d5 k&idaat van z'n krant voor d5 re*t] g$aagd1 omdat hy hem 9-/aat a*tte als ,kam]lid het algeme5 welzyn opte(f]5 aan ond]ges*ikte belang51 nu ze] 9 't byzond] aan die van z'n di/rikt4 ,nooit eis*te e5 aan/a& v]teg5woordig] des ,volks1 h]/el van e] na de aantyg+ dat-i g]e$-/ond dat ,volk na> de maat van z'n v]mog5 te v]rad5 als ,specialiteit4 ,integ5deel1 de ,fritsj5s legg5 vry onnoozel hun s*itt]5d5 ,/aat-van-,di5/ ov]1 en s*yn5 heus* te geloov5 dat na hn v]kiez+1 t\t s]a p\r le mieux dans le meilleur des p>lem5ts possible4 ,het be/-mogelyk p>lem5t8 ,dit v]kryg5 wy op die mani] niet6 ,wie als specialiteit de ,kam] betre$t1 voelt zi* g5oopt z'n kiez]s te do5 zi5 dat hy wel t]dege de man is wa>voor hy zi* 444 9 de societeit ,gezelligheid uitgaf4 ,m5 0 gewoon hem da> gekle$ te zi5 9 iets dat na> uni=m geleek4 ,ook s*oor de b>bi] z'n nekh>5 weg4 ,en z'n rok w]d gebor/eld door 'n gewez5 wa*tmee/]- titulair1 'n krygskam]aad uit de dag5 van 't oorlogzu*tig g>nizo5slev54 ,z\1 na dit alles1 het gea*t lid uit de ,gezelligheid mog5 zwyg5 by 't beh&el5 van de vraag1 hoe wy de ,pruis5 uit het l& h\d58 ,dat zy v]re6 ,specialit oblige6 ,het ruis*t hem 9 de oor5 hoe z'n kiez]s elka> to]oep53 't zal me b5ieuw5 wat onze man zegt ov] de l9ie van def5sie4 ,zoo-iets is jui/ z'n =t4 ,nu1 die kiez]s kryg5 hun z94 ,onze man praat t]deeg mee4 ,en wa>om z\d-i niet8 ,hy heeft imm]s--de gelukkige6--v]/& van l9i5 wa>op zi* de vr$eliev5de krygsman t]ugtrekt1 en hy weet wat de rug van 'n leg] is 444 'n d+1 na> 't s*ynt1 wa>9 iem& vall5 kan zond] zi* te beze]51 jazelfs voor z'n plezi]4 ,hy li*t dus de v]gad]+ voor1 zy 't dan niet met te*nis*e k5nis1 dan to* met wat k5nis van de mee/al z9l$ige t]m9ologie d] te*niek4 ,de krui5i] van z'n dorp voelt iets 9 zi* van 'n ,,caes> ( ,,napoleon by 't v]ond]/eld he>1 he>6 dat de a&a*t s*]pt op de oorlogswy%eid van zyn afgeva>digde4 ,de geldwissela> op d5 hoek is wat huiv]ig geword5 9 't aannem5 van ,cass5s*e9e1 na die r$evo]+ van onz5 man4 't ,is to* ma> zek] dat ,,von ,,moltke1 uit het veld geslag5 door die fameuze nieuwe l9ie1 ge5 raad wet5 zal met z'n arme]ug1 en dat alzoo de solvabiliteit van d5 ,pruisis*5 ,/aat 444 ,ond]wys8 ,wa*t ev51 /raks zal onze dom9ee die zaak e5s beh&el54 ,we zond5 hem na> d5 ,haag omdat het preek5 hem wat la/ig viel#h--;hy moe/ zoo1 en kan de /ov5lu*t niet v]drag5 --ma> ond]wys z'n /okpa>dje1 da> kan je-n-op aan6 ,hy kate*ize]de altyd 'n kw>ti] ov] d5 tyd1 en op z'n zesde ja> al kon m'n kle9e jong5 't heele geb$ van ,,manasse van-buit51 zoodat nu die reorganizatie van de hooge s*ol5 wel 9 orde kom5 zal4 ,lib]aal is-i 444 van belang6 ,hy preekte zond] bef1 en z'n vr\w heeft 'n cotillon meeg$an/ op d5 zilv]5 bruil(t van onz5 burgemee/]4 ,accyns58 ,nu1 dt is 'n kolfje na> de h& van onz5 ,x6 ,hy is graanh&ela>1 en heeft mol5s ook4 ,altyd lag-i ov]hoop met de komiez5 van 't gemaal4 ,hy is door-en-door ?uis 9 die zak5 444 doorkne$6 ,alles weet-i b9n5 te kryg51 en de ambt5a> die hm iets bewyz5 kan1 moet nog gebor5 word54 ,lees e5s wat onze prov9ciale van 'm zei to5-i gekoz5 word5 z\4 ,de prov9ciale zei1 dat 444 dat 444 iem& zoo byzond] ?uis 0 9 de accyns5 als ,x4 ,de beh\d]s zull5 't h>d te v]antwoord5 hebb5 als hy beg9t4 ,want 444 prat5 kan-i 444 kyk6 ,v]l$5 by d5 br& heeft hy 'n toespraak geh\d51 wel 'n half uur lang4 ,de spuitga/5 /ond5 p]plex1 en to5 't dak in/ortte1 _h-i nog niet g$aan4 ,ik v]zek] je dat-i niet voor niem5dal na> d5 ,haag is gezond54 't ,is nu ma> te hop5 dat er ge5 br& ont/aat 9 d5 ,haag ( 9 ,n$]l&1 9 de ,kam] ( ond] 't ,volk4 ,de welsprek5de gemaal-specialiteit mo*t de spuitga/5 e5s ro]loos prat56#i ,het doet my ov]ig5s g5oeg5 dat die ,x zoo'n go$e sprek] is1 da>-i me hi]door aanleid+ geeft om t]ugtekom5 op de specialiteit van mooiprat]s1 'n ras dat ons moe/ do5 gloei5 van e]bi$ voor d5 uitv9d] van 't ,p]sis*-insect5poei]4 ,de m5s5vri5d ,,hakim ,,hhafiz--da> ik niet weet hoe de man heette1 will5 wy aannem5 dat die naam hem is toegek5d door de me]d]heid van 'n ,v]gad]+ die 't ook niet wi/--die ,,hhafiz heeft aanspraak op onze dankba>heid1 al ontw>5 we dan by w>m we] en ,kam]zitt+51 dat z'n pog+5 nog altijd g$eeltelyk onbekroond blev54 ,9 magnis voluisse 444 o edele ,,hakim1 troo/ u da>mee6 ,de specialiteit van mooiprat51 publieksprek51 oratoris* tal5t1 welsprek5dheid--de frekw5t/e ond] alle specialiteit5--is 'n w>e ziekte1 'n besmett+1 'n pe/ die uitg]oeid behoort te word51 'n vloek die m5 bezw]5 moet4 ,ik heb my onlangs 9 de ,,ide5 7,bundel ,,iii7 hi]mee te lang bezig geh\d51 om da>by nu te blyv5 /il/aan4 ,de belang/ell5de lez] wordt na> dat w]k v]wez51 en ik zal dus hi]ov] nu niet me] zegg5 dan noodig is tot het aanwyz5 van d5 nadeelig5 invlo$ dez] soort van specialiteit op de ,v]teg5woordig+ des ,volks4 ,welsprek5dheid 9 d5 z9 die m5 gewoonlyk aan dit woord he*t1 behoort te-huis op d5 kansel4 ,het opdr+5 van ong]ymdh$5 kan niet gelukk51 zond] zek] flux de b\*e dat we aan goo*ela>s1 gee/elyk5 en biolog5 moe/5 ov]lat54 ,by 't nu*t] beh&el5 van zak5--en dit is zo[el voor de balie als op de ,volk/ribune e5 v]eis*te--komt het aan op de zak5-zelf1 en niet op de mani] wa>op deze ( g5e praatspecialiteit die zak5 weet voorte/ell54 ,de aangevo]de feit5 behoor5 wl te sprek51 en kunn5 dan de welsprek5dheid van d5 rhetor zond] s*a miss5 niet alle51 ma> word5 da>door 9 het dui/] ge/eld4 ,welke wa>de heeft de vryspraak van d5 bes*uldigde1 indi5 m5 da>by de bekwaamheid van z'n v]d$ig] op d5 voorgrond zet8 ,welk v]tr\w5 kan 't ,volk /ell5 9 de doelmatigheid van 'n g5om5 maatregel1 wanne] da>toe besli/ is ond] d5 indruk d] r$evo]+ van 'n mooiprat]8 ,m5 b$5ke dat het by beh&el+ van zak5 niet om ov]r$+ te do5 is1 niet om 'n k9d]a*tig5 triumf ov] teg5/&]s1 niet om de problematis*e e] van van 't laat/e woord4 ,de vraag is hoe de feit5 zyn4 ,hoe die van elk&] afhang58 ,hoe er moet geh&eld word5 om ze 9 de toekom/ na> w5s* te leid58 ,en dit doel wordt niet b]eikt door oratoris*e inspann+ ( ov]spann+4 ,erg] nog1 op dat doel wordt ond] 't regime d] mooi-prat]y niet e5s aangelegd4 ,het sprek5-zelf /aat dikwyls 't belang d] zaak wa>v] m5 spreekt 9 d5 weg1 zooals 9 d5 s*\wburg 't luid gesis m /ilte1 de /ilte4 ,het is d5 specialiteit-prat] m9d] om 't welzyn des ,vad]l&s te do51 dan om d5 bloei van z'n r$5>y4 ,en ook z'n teg5/&]s slaan me] a*t op de rhetoris*e wa>de van z'n arbeid1 dan op d5 invlo$ di5 z'n r$5e]+ behoorde te hebb5 op hun oordeel1 e5 invlo$ die dan ook ze] g]+ is4 ,lang voor 't op55 d] debatt5 kan m5 vry nauwkeurig wet5 hoe de uitslag van de /emm+ wez5 zal1 wa>uit mag word5 opgemaakt dat de advokat]y d] pleit]s ge5 enkele ov]tuig+ wijzigt4 ,liev]3 ge5 enkel p>ti pris1 want van ov]tuig+ kan 9 z'n b$orv5 kr+ ge5 spraak zyn4 ,de wa>de die 9-we]wil hi]van1 nog byna ov]al aan publiek-sprek5 gehe*t wordt1 legt 'n droevig getuig5is af van d5 ern/ wa>mee m5 wa>heid naspoort4 ,als mee/ e5v\dig g5eesmiddel voel ik me alwe] g5oopt te wyz5 op de wiskundige1 die 9 de h>monie van 't ,zyn1 uitg$rukt 9 hoeveelh$5 ( uitgebreidheid1 de s*oonheid van het /ipte1 de pozie d] jui/heid najaagt4 ,hy v9dt dit alles niet 9 'n byzond]e wyze van voor/ell+1 ma> 9 de e5v\dige v]meld+ van 't gevond5e dat hem uitdrukk+5 9 d5 mond legt welke /e$s1 en 9 veel hoog] z9 dan we gewoonlyk dit woord gebruik51 wl-sprek5d zyn4 ,wat da>teg5 /rydt1 noemt hy ,leug54 ,en zelfs zond] bepaalde teg5/ell+1 al wat afwykt van 't e5v\dig w>e1 is hem nwa>heid1 en als zoodanig 'n gruwel4 ,mooiprat58 ,9 de c\rant51 die v]rad]lyke fotografi5 van onz5 maats*appelyk5 toe/&--de oplett5de lez] begrypt dat ik nu bepaald van de adv]t5ti5 spreek1 da> fotografi5 aan iets als jui/heid do5 d5k5--9 de c\rant5 wordt nu-en-dan e9e gew&te ,v]kuf]9n gevraagd4 ,hoe m5 zoo'n d+ 9 't ,holl&s* noemt1 weet ik niet4 ,de zaak zal wel hi]op ne]kom51 dat m5 'n s*epsel zoekt die het tal5t heeft 'n onb$rev5 klant v]s*ot5 lapjes aanteprat54 ,heeft de specialiteit van zoo'n w9kelmeubel w]kelyk voor d5 patroon e5ige wa>de8 ,oef5t zoo'n gea*t lid van de toonbank ind]daad 'n go$5 invlo$ uit op het geluk des ,volks dat wat welva>t komt opdo5 uit ha> voorraad8 ,op my niet6 ,ik t>t de mee/ gew&te ,v]kuf]9n van 't heele nieuwe ,duits*e ,ryk1 my 'n kada/]-wetsontw]p ( 'n reorganizatie van de ,preang] 9 de h& te /opp5 voor 'n wa>dig antwoord op d5 ,havela>1 en ik z\ ge5 slaapmuts aannem5 uit ha> h&1 al v]zek]de ze my op e]ewoord dat ,,van ,,twi/--byge/aan dan door &]e specialiteit51 omdat hyzelf de specialiteit van volslag5 onbekwaamheid beoef5t--dat d+ _h gebreid4 ,ma> onze kieskollegi5 en ,kam]s zyn zoo keurig niet4 ,9 die w9kels /elt m5 zi* met de nieuwe juffr\w tevr$51 zoodra zy zek] soort van om/&]s tot h&geklap weet te beweg51 en vraagt er z we9ig na> ( ze ov]ig5s v]/& van de zak5 heeft 9 't algeme51 dat m5 t5-laat/e die zak5 met het effekt van ha> praatjes v]w>t4 ,dit nu is 9 'n w9keli] begrypelyk4 ,hy slyt z'n w>5 door de gladmondigheid van z'n v]teg5woordig/]1 en da>om alle5 is 't hem te do54 ,do* behoorde niet het ,volk aan z'n afgeva>digd5 nd]e eis*5 te /ell58 ,de r$evo]+ van ,a1 van ,b1 van ,c1 0 mooi 444 ,heel mooi6 ,ma>1 eilieve1 zyn we da>door e5 graad veilig] voor de ,pruis58 ,onze ,d heeft da> e5s we] p]fekt gesprok56 ,o ja1 byna zoo mooi als onlangs 9 de ,gezelligheid ma> de w]kman is ontevr$54 ,kan hy vo$sel koop5 voor ,d's pra*tige oratie6 ,is de kans op algeme5e welva>t v]bet]d8 ,heb je gelez5 hoe onze ,e di5 ,f op z'n plaats heeft gezet8 ,dt 0 taal6 ,zek]1 zek]6 ,ma> 444 de ,javaan wordt mi%&eld1 met ( zond] akkompagnem5t van kam]spee*es1 met ( zond] de ,gew&!it d] ,bataafs*e toko-specialiteit die z'n diepe k5nis van ,indis*e zak5 te lu*t5 hangt4 ,ma> niet alle mooiprat]y riekt jui/ na> d5 w9kel4 ,ook1 en vooral1 de balie lev]t gewoonlyk 'n kont+5t sprek]s die de toonbank z\d5 do5 bloz51 wanne] 'n toonbank bloz5 kon4 ,de re*t51 myne he]51 de re*t5 444 ,nu ja1 de re*t54 ,we k5n5 ze1 die vad]moord5de ba/a>d5 van het ,re*t6 ,de re*t5 vull5 alle plaats5 die op5blev5 tuss*5 de bezette bot]tonnetjes en de v]teg5woordig]s van ,vla>d+s*e h>+6 ,zoo'n man van re*t5 spreekt1 spreekt1 spreekt 444 tot 9 't one9dige4 ,en da>na spreekt-i4 ,dat is z'n vak1 z'n roep+1 z'n b]oep1 z'n gewoonte1 z'n hebbelykheid1 z'n behoefte1 z'n tic4 ,het sprek5 is z'n ze] speciale specialiteit 444 ,da>toe w]d-i dan ook afgeva>digd6 ,wa>ov] spreekt hy8 't ,is hem om 't ev54 ,hoe8 ,het s*eelt hem niet4 ,hy spreekt niet om iets op teheld]51 iets meet$eel51 hy spreekt m te sprek54 ,z'n kiez]s wa*t5 van hem zooveel kolomm5 ,byblad 9 de week4 ,lev]t-i m9d]1 ze fronz5 het voorho(d3 hm1 hm1 onze ,z gaat a*t]uit4 ,draaft hy z'n p5mus 'n pa> regels voorby3 zie zoo1 ,z is t]deeg op z'n dreef gewee/4 ,de arme ,z wordt m>tela> van z'n dorpsroem4 't ,is met hem3 sprek5 kunt ge1 sprek5 wilt ge1 sprek5 zult ge 444 tot er de dood na volgt1 en dan wa*t5 wy uit uw eig5 mond de lykr$e4 ,de ongelukkige allemans-babbela> is nog rampzalig] dan z'n m$e-specialiteit5 9 &]e vakk54 ,deze to* behoev5 zi* sle*ts op d5 voorgrond te /ell5 wanne] hun mti] wordt aang]o]d4 ,ma> ,mr4 ,z is van lle vakk51 jui/ omdat de eig5a>digheid van z'n welsprek5 meebr5gt dat-i r$evo]5 kan ov] zak5 wa>van hy f we9ig weet1 f byna niets1 f vol/rekt niem5dal4 ,wa>toe z\ de gaaf van sprek5 di551 als m5 da>by nog v]/& noodig _h van 't beh&elde ook8 ,de zeeman mag zwyg5 ov] ti5d5 444 al doet hy 't niet imm]4 ,de banki] kan neutraal blyv5 by 't kibbel5 ov] arm5v]zorg+ 444 al doet hy 't niet imm]4 ,de afgeva>digde uit de ve55 mag op z'n lauwr5 ru/5 zoodra de turf afgeh&eld is 444 al doet hy 't niet imm]4 ,de kiez]s gunn5 al die he]5 d5 tyd tot kraamuitlegg5 na 't v]loss5 van hun vakwy%eid4 ,ma> de praatspecialiteit is g$oemd zi* te lat5 brad5 op lk5 roo/]4 ,hy heeft na 't afh&el5 van e5ig ond]w]p1 nauwelyks d5 tyd zi* als ,/4 ,laur5s1 op z'n &]e zy te legg54 ,turf1 arm5b$]f1 e]$i5/1 v]/opte zeegat51 kon9klyk pr]ogatief1 volk5re*t1 buit5l&s*e zak51 vrye-arbeid1 p5sio551 /rafwet1 ond]wys 444 alles is van z'n gad+4 ,( liev]1 alles is van de gad+ zyn] kiez]s die onz5 man ook wel e5s ov] dat ond]w]p will5 hoor54 ,we zull5 niet toegev5 9 ziekelyk m$elyd5 met het praatorgel1 dat v]oordeeld is tot het afspel5 van me] deun5 dan er op n cyl9d] kunn5 gezet zyn4 ,wie zi* voor univ]seele deunma*9e uitgaf1 moet dan ma> de bitt]e gevolg5 van z'n triumf drag54 ,ma> we vrag5 wat er t]e*t komt van de zak5 die op zulke wys word5 beh&eld8 ,we vrag5 ( 't ,volk gebaat wordt door de mondknapheid van zoo'n babbela>8 ,miss*i5 w]pt m5 my teg5 dat ik die aan specialiteit5 hun bekromp5heid v]wyt1 g5oeg5 moe/ nem5 met de 444 g5]aliteit van iem& die ov] alles meespreekt1 en di5 m5 dus niet v]wyt5 kan dat de kr+ wa>9 hy zi* beweegt1 te nauw is4 ,die ruimte moge wyd] zyn dan van &]51 ze is--groot5deels t5-gevolge van 't eig5a>dig h]s5b$]f dat de /udie d] zoog5aamde ,re*t5 meebr5gt--gewoonlyk m9d] go$ gevuld4 ,heeft m5 by vakmann5 te klag5 ov] p5urie van zak5 hi] hebb5 we met pr(uzie van woord5 te do54 ,het is de e]/5 onmogelyk zek]e enge gr5z5 te ov]s*ryd51 ma> prat]s kunn5 zi* b9n5 ge5 enkele gr5s tot iets wez5lyks bepal51 en wanne] m5 de zaakk5nis van dezulk51 en 't li*t dat ze v]spreid51 kond5se]t1 voelt m5 iets als sympa?ie voor de &]e specialiteit51 die wel-is-wa> sle*ts n zaak reprez5te]51 ma> zi* da>ov] dan ook niet behoorlyk wet5 uitt$rukk5 en dus me] kans hebb5 om door zwyg5 tot 'n s*yntje van iets degelyks te g]ak54 ,9 dit laat/e geval blyft hun t5m9/e de v]di5/e1 het woord te lat5 aan d5 enkele die ind]daad iets te zegg5 heeft wa>door miss*i5 het ,volk kan word5 gebaat4 ,uit m'n ,,ide5 kan m5 wet5 hoe ik de /aatkundige wa>de van d5 he] ,,?orbecke beoordeel4 ,to* heb ik onlangs z'n h&elwyze 9 zek]5 z9 go$gekeurd1 to5 hy zi* onttrok aan het praatduel wa>toe 'n debatte]-specialiteit van de erg/e soort hem aanh\d5d dw+5 wilde4 ,de pog+ van d5 aanvall] om zi* tot iets te mak51 door 't voortdur5d mikk5 op 'n p]soon die na> de me5+ van 'n groot deel des ,volks s$]t lang5 tyd iets is1 noem ik 444 kwajong5sa*tig4 ,ik moet geloov5 dat de man by z'n kiez]s e] heeft +elegd met z'n s>r51 da> de rol die hy spel5 z\1 te voorzi51 en wa>s*ynlyk e5 d] voorwa>d5 van z'n v]kiez+ gewee/ 04 ,het is dan ook mogelyk dat-i nu-en-dan z'n teg5/&] gekwet/ heeft4 ,ma> de groot]e e]1 door di5 teg5/&] gekwet/ te word51 is hem ontgaan4 ,de 9 dit geval door de lib]ale specialiteit 9-a*tg5om5 t]ugh\d+ z\ ons byna /emm5 tot wat v]gev5sgez9dheid voor de zott]ny5 van '#dh1 indi5 hi] aan iets &]s dan ze] p]soonlijke beweegr$55 te d5k5 viel4 ,de p]soon ,,?orbecke wilde niet t\rnooi5 met het individu dat zi* als gea*t lid uit 444 e5-(-&]1 zoo indiskreet opdrong 9 z'n vy&s*ap1 ma> 't ,kam]lid ,,?orbecke gaf te dikwyls bewyz5 van onkunde omtr5t de w>e roep+ d] ,volksv]teg5woordig]s1 dan dat z'n t]ugh\d+ aan /aatkundig bon s5s mag word5 toeges*rev54 ,dit is dan ook niet te v]wa*t5 9 d5 s*epp] onz] kieswet1 die volg5s zyn beg9sel51 als lid d] ,kam] het re*t niet _h zi* te ontrekk5 aan de noodzakelyke gevolg5 van z'n eig5 w]k4 ,zulke v]kiez+5 br5g5 zlke gea*te l$5 voort6 ,pat]e legum quam feci/i6 ,( 't ov]ig5s wa> is1 dat het b$oeld ad hoc afgeva>digd kemphaantje z'n kiez]s behaagd hebbe8 ,ik gis ja4 ,wa>s*ynlyk zyn z'n h]haalde provokati5 met innig welgevall5 gelez54 ,me dunkt ik hoor zegg53 dat is onze man6 ,welnu1 deze +5om5heid vloeit voor 'n deel uit onkunde voort4 ,de me]d]heid d] kiez]s nog altyd van me5+ dat prat51 sprek51 publieksprek51 r$evo]51 enz4 uit/ek5de zak5 zyn4 ,m5 s*ynt nog altyd niet te wet5 dat niets gewon] is dan dit tal5tje4 't ,gaat da>mee als met muskaatnot51 v]s5mak5 en speciaalk5nis van de-n-oo/ altemaal krui]y5 die e5s teg5 g\d w]d5 opgewog51 en teg5woordig 9 't burg]lyk/ hui%\d5 tot v]vel5s toe word5 voortgezet4 ,vo$sel zit er 9 al die d+5 niet1 en ov]vo] de$ d5 prys dal54 ,dat is gelukkig4 ,want al vloeit hi]uit v]hoog+ van konsumtie voort1 het /emt de wa>de]+ van 't gebruik wat lag]1 en dit is iets gewonn54 ,ma> zv] zyn we nog altyd niet met debatspec]y4 ,nog imm] v9d5 m5s5 en 444 kiez]s1 'n haut gt van tal5t 9 de hebbelykheid van fraz5lym54 ,ze s*yn5 niet te wet5 dat de prys van dit artikel s$]t de afs*aff+ van 't monopolie zoo v]baz5d g$aald is4 ,wat onbevang5heid1 'n beetje gewoonte z'n eig5 /em te hoor51 le dsir de se voir imprim1 'n tw9tigtal geleg5heids-fraz51 'n wel geprep>e]d slotwoord1 et le t\r e/ fait6 ,vo$sel zit er 9 dat alles niet1 zei ik zoo-ev51 to5 ik van &]e go$koope produkt5 sprak4 ,zit er vo$sel 9 wat we zi5 voortbr5g5 door zulke publieksprek]s8 ,om te blyv5 by 't voorbeeld dat ik aanhaalde1 durf ik vrag5 ( er 9 al die aanvall5 van 't gea*t lid ,,koord]s teg5 d5 he] ,,?orbecke1 n nieuw d5kbeeld is ontwikkeld8 ,( er n oud d5kbeeld 9 nieuw li*t w]d ge/eld8 ,( er iets is ov]geblev5 van die telk5s tev]geefs afge/ok5 vuurw]kjes8 ,w]d er 9 't gr5zeloos ryk d] ,,ide5 'n nieuw w]elddeel ontdekt8 ,e5 vreemde ku/8 ,e5 onbek5d5 klip8 ,e5 dorp1 'n rots1 'n zod5bankj51 'n z&korrel8 ,niets van dat alles6 ,niet e5maal 'n nieuw kiesdi/rikt4 ,ge5 mot zelfs is blyv5 be/aan van al de projektiel5 wa>mee de arme ,,?orbecke uit z'n eig5 kies-mitrailleuse bes*ot5 w]d4 ,w9d zyt ge1 o praat-specialiteit1 tot w9d zult ge w$]ke]54 ,dat zy zoo6 ,de w5s* is vroom4 ,van alle specialiteit5 is de r$evo]specialiteit de v]d]felyk/e1 de onuitroeiba>/e6 ,9-we]wil d] uitv9d+ van d5 b]oemd5 ,,hakim ,,hhafiz1 is de kans op g5ez+ van de ziekte nog ze] g]+4 ,ge moet wet51 lez]1 dat die man te /ryd5 heeft met boosa>dige vy&54 ,v5ynige teg5/&]s hebb5 9 ,p]zie z'n pog+5 v]ydeld door 't opri*t5 van dispuut-kollegi5 en debat+s-klubs4 ,m5 ziet het1 iem& die z'n tyd vooruit is1 /uit gewoonlyk op boosa>dige teg5w]k+4 ,ook ik heb 'n uitv9d+ g$aan4 ,ik wilde de publieksprek]s in5t5 met de tran5 van 'n b]\:ebb5d5 ek/]4 ,ma> ik h\d de ontdekk+ geheim1 uit vrees dat broodnyd en zu*t tot zelfbeh\d zi* zull5 wrek5 door 't opri*t5 van in/itut5 als die 9 ,p]zie d5 arm5 ,,hhafiz het lev5 v]bitt]54 ,ik d5k dat-i na> ,wiesbad5 vlu*t5 zal4 ,wie ov]ig5s nog niet voldo5de doordrong5 is van d5 noodlottig5 invlo$ d] praatspecialiteit51 sla het oog op 't ongelukkig ,frankryk wa> m51 na al de bitt]e ond]v9d+ van 't laat/e ja>1 nog altyd niet van de kwaal g5ez5 is4 ,to5 dez] dag5 de g5]aal ,,v9oy met al de duiz5de ve*tmann5 die hy ond] z'n bevel5 _h1 gevlu*t 0 voor de op/&el+5 te ,p>ys1 gaf 'n fraz5smid van die gebeurt5is aan de ,assemble ,nationale k5nis met de woord53 le gnral a conc5tr ses =ces ,v]sailles4 ,indi5 de ,frans*e afgeva>digd5 ,duits* laz51 z\d5 ze wet5 dat s$]t ma&5 hun ve*t5de en geve*tbes*ryv5de l&g5oot5 door d5 vy& ov] zulke fraz5 word5 bespot1 en dat de uitdrukk+3 si* rckwrts konz5trir51 op ,frans*5 toegepa/1 9 d5 mond d] opgeblaz5 ond]dan5 van ,keiz] ,,wilhelm--die op hun beurt k met fraz5 wet5 omtegaan6 --id5tiek is geword5 met s*&elyk wegloop54 ,de vad]l&r$d]s 9 de ,assemble slikk5 nog altyd zulke woord51 en zett5 da>by e5 gezi*t als( ze doordrong5 zyn van 't besef d] /rategis*e wa>de van zoo'n militaire retrovolutie4 ,,jules ,,favre1 e5 pleit-en praatman1 spreekspecialiteit van d5 e]/5 rang1 vond 'n &]e mani] uit om lafh>tige vlu*t te eufonize]54 ,hy1 lid van de ,rege]+1 _h--ev5 als al z'n ambtg5oot5 tr\w5s--'t haz5pad gekoz5 voor de opro]l+5 van 't ,htel de ,ville1 en met maje/ueuze deftigheid /elde hy die rugwa>ts*e konc5tratie aan de ,volksv]teg5woordig+ voor1 als 'n h]os*e pog+ om d5 vy& te v]delg53 en crant aut\r de lui le vide le plus absolu4 't ,doet wa>lyk d5k5 aan 'n muisj5 ond] de lu*tpomp4 ,ma> 444 als nu e5s die vy&1 aangetrokk5 door 't zoo heldhaftig ges*ap5 vacuum1 zi* liet voorttrekk5 na> ,v]sailles1 en v]d]1 v]d]1 zoo vr de door voortdur5de vlu*t v]oorzaakte ylheid toelaat ( eis*t 444 wat dan8 ,que usque1 o dapp]e ,,julius ,,fraze8 ,hoe lang wilt ge d5 vy& op u toe zuig58 ,ik heb ongelyk4 ,er /aat3 aut\r1 lu*tl$ige zuig+ dus aan alle kant5 tegelyk 444 't is om te b]/54 ,de ,assemble neemt g5oeg5 met zulke cant1 zy die optre$t als r$/] van 't b$rog5 ,frankryk dat te-gronde w]d g]i*t door praatjes van gelyke soort4 ,die m5s5 hebb5 niets gele]d en niets afgele]d4 ,do* wa>om 't hn te wyt58 ,w]d5 ze niet door 'n wettelyk bevoegd v]kla>d deel des ,volks wa>dig en bekwaam gekeurd1 de belang5 van dat ,volk te beh>tig58 ,tot-nog-toe g+ het t5-onz5t niet bet]4 ,en 't is te betwyfel5 ( dit v]&]5 zal4 ,ma>1 9-we]wil myn] mo$eloo%eid zal ik blyv5 wa>s*uw5 zoo go$ ik kan4 ,wie me55 mo*t dat ik by veel geleg5h$51 en ook nu we] 9 deze blad51 onze ,volksv]teg5woordig+ te h>d val1 vrage zi* ( de ,kam]s by 't ,volk 9 aanzi5 zijn8 ,dit is het geval niet4 ,de kiez]s m9a*t5 hun eig5 w]k4 ,vreemd is 't zek]1 dat koks de spijz5 niet lu/5 die zij &]5 voorzett54 ,re$s het bywon5 van 't vuil geknoei 9 de keuk51 maakt het onmogelijk die met smaak te nuttig51 hoe veel te me] moet dit het geval zyn als m5 heeft deelg5om5 aan dat gemors4 ,en 444 't oordeel d] ,kam]l$5-zelf6 ,wie sle*ts e5maal gelet heeft op d5 toon wa>op buit5 's kam]s zoo'n uitv]kor5e zijn m$e-uitv]kor55 ze noemt1 zal my t5-go$e h\d5 dat ik met die he]5 we9ig omslag maak1 wa>toe ge5 groote mo$ v]eis*t wordt1 da> i$] hunn] 9 't byzond] volkom5 in/emt met m'n oordeel ov] z'n gea*te kollegaas en-bloc4 ,dagelyks hoort m53 ,dat begryp5 ze niet 444 drtoe zyn ze niet te beweg5 444 zoo-iets is hun te hoog6 ,en de nl+ die aldus spreekt en acc5tue]t1 heeft gelyk4 ,er ligt niet de m9/e v]wa&heid 91 dat hy zi* als individu hoog] /elt dan al z'n ambtg5oot5 te-zam5 g5om54 ,hy voelt ind]daad het ov]wi*t van z'n onv]brokkelde individualiteit teg5ov] de poespas van k5nis en kunde1 die door gebrek aan aff9iteit nooit 'n d]gelyk geheel kan uitmak54 ,e5 v]zamel+ van m5s5 bezit als zoodanig nooit e5 d] eig5s*app5 die 'n m5s kunn5 v]si]54 ,ze heeft ge5 konsekw5t5 wil1 ge5 ov]tuig+1 ge5 bekwaamheid1 ge5 gewet51 ge5 e]gevoel1 ge5 s*aamte en ge5 mo$4 ,elk individu1 hoe s*itt]5d middelmatig ook1 /aat bov5 'n ,v]gad]+1 7,,idee #i en #ccf74 ,wie na al 't aangevo]de nog v]d] bewys v]langt van de laagte wa>op onze ,volksv]teg5woordig+ /aat1 legge zi* de vrag5 voor3 ,welk w]k/uk heeft ooit onze ,kam] voortgebra*t8 ,welk belangryk d5kbeeld is uit ha> voortgekom58 ,welke blyk5 gaf zy dat ze besef _h van ha> v]pli*t+58 ,op welk gebi$ lev]de zy voorbeeld5 t] navolg+8 ,9 welk opzi*t 0 zy uit/ek5d8 ,wat heeft het ,vad]l& aan z'n v]teg5woordig+ te dank58 ,uit ov]vlo$ van individueele specialiteit5 9 all]lei vakk51 w]d zy altyd v]h9d]d kollektief te zyn wat ze uit d5 a>d d] zaak wez5 moe/3 algeme5e ,,specialiteit t] beh>tig+ van de belang5 des ,,volks4 ,zi$a> alzoo wat de 9 willekeurige brok/ukk5 v]deelde op9ie d] m5igte oplev]t6 ,vox populi ,vox ,dei1 zegt m51 zond] te b$5k5 dat m5 da>mee z'n ,god 'n vreemd komplim5t maakt4 ,e5 zond]l+e e] voorwa>--en voor 'n ,god nogal6--homoge5 te word5 v]kla>d met kannibal51 roov]s1 heks5br&]s1 /omm]ikk51 aanhang]s van oudwyv5praatjes1 geloov]s1 v]/&moord]s1 enz4 enz4 ,hadd5 niet al die specialiteit5 van b]o]dheid e5maal--en hebb5 ze niet nog1 9 zek]e l&5--zoo'n ,vox op ha> h&8 ,do*1 dit da>gelat51 ik vraag ( zy die d5 wil van hun ,god v]e5zelvig5 met d5 ,volkswil1 ge5 zonde do5 door die e5sluid5de vox5 doorteknipp5 als 'n poliep8 ,me dunkt3 ge zult d5 ,he]e uw5 ,god niet di/riktifie]54 ,zk] is 't dat myn god91 de ,r$e1 ge5 g5oeg5 neemt met zulke k9d]a*tige en misdadige kun/jes4 ,,mix4 ,e5 veg] die niet veg5 kan1 en ge5 &] vak v]/aat dan niet te kunn5 veg51 is 'n ,specialiteit4 --,myn vak is dat 444 dat 444 ( dt6 ,ze] wel6 ,wat hebt gy die aldus spreekt1 tot /& gebra*t op het t]re9 dat ge 't uwe noemt8 ,gy g5eeskundige1 hoeveel gezondheid bra*t ge voort8 ,gy re*tsman1 w]d het ,re*t gebaat door uw5 arbeid8 ,gy specialiteit van mo$1 /rategie en taktiek1 beeft de vy& voor uw dapp]heid en ve*tkun/8 ,gy publieksprek]1 preekhe]1 r$5a>1 welke dwal+ hebt gy uitg]oeid8 ,laat ons noge5s 't oog slaan op ,frankryk1 het l& wa> s$]t onheugelyke tyd5 de laat/g5oemde specialiteit byzond] 9 e]e 04 ,om nu niet te sprek5 van de treurige rol die veldhe]5 en diplomat5 speeld5 teg5ov] d5 buit5l&s*5 vy&1 welke ma>s*alk van het ,woord1 welke hoogle]a> 9 v]delgkunde1 bezwe]t het opro] te ,p>ys8 ,ze beproev5 dit niet e5s4 ,het gepraat d] ,,?i]s5 en ,,favres 9 de ,assemble ,nationale konklude]t gewoonlyk tot wa*t51 afwa*t51 niet-do54 ,de held5 die telk5s ond] v]p&+ van e] en lev5 belov5 het mon/] d] an>*ie d5 kop int$rukk5 kom5 g$urig onv]ri*t]-zake t]ug en br5g5 hun di]ba> lev5 ong$e]d we] ?uis4 ,de ind]daad zwa> geblesse]de e] wordt met 'n praatje gekalfat]d want de ve*tspecialiteit gaat ze] geleidelyk 9 de praatspecialiteit ov]4 ,de held5 van 't slagveld kyk5 d5 doodslag] van de balie de kun/ af1 en fraze]5 qui mieux mieux4 ,en de l$5 van zoo'n assemble nem5 da> g5oeg5 mee4 ,to5 onlangs de ov]w9n]-(-/]v] ,,ducrot teg5 alle afspraak aan1 nv]w9n5d 9 't lev5 0 geblev51 w]d er nog ev5 geprote/e]d teg5 's mans w$]re*telyke exi/5tie4 ,ma> nu dez] dag5 de admiraal ,,saisset1 de specialiteit die gezwor5 _h3 de donn] sa vie enz41 spr+lev5d w$]ke]de zond] de /rat5 van ,p>ys te hebb5 s*oongeveegd1 neemt m5 g5oeg5 met 444 zoo'n veg] die niet veg5 kan4 ,wie nu zulke ,,ducrots en ,,saissett5 aan 't brei51 /opp51 /ikk5 ( koekbakk5 zett5 wilde1 z\ van die he]5 t5 antwoord kryg53 dat is m'n vak niet 444 van b]oep b5 ik held6 ,ma> zoodra er iets te do5 valt wa>by hun vakheldhaftigheid e5s t]deeg z\ te-pas kom51 g$rag5 zy zi* als specialiteit5 van de naais*ool4 ,en de prat]s6 ,mr4 ,,?i]s1 ,mr4 ,,favue4 ,mr4444 ,watjewilt1 heeft 'n spee* geh\d56 ,dt 0 nu e5s pra*tig6 ,dt de$ effekt 444 ,o* ja1 als de ontboezem+ van d5 accynsman op de ro]looze br&bluss]s van pag9a zooveel6 ,indi5 zulke babbela>s-zelf het m9/e v]tr\w5 /ell5 op d5 indruk van hun gepraat1 op hun wa>de als specialiteit1 wa>om1 dan niet van die kra*t gebruik gemaakt teg5 't opro]6 ,wa>om niet het ,htel-de-,ville gebomb>de]d met 'n ,kam]spee* van ,,?i]s8 ,wa>om mitraille]t ,,favre de op/&el+5 niet met z'n mond8 ,biss*op ,,h]b]t van ,utre*t gaf 9 de twaalfde eeuw bewys van me] opre*!id4 ,to5 de ,holl&s*e graaf ,,dirk hem kwam aanvall51 begreep de e]lyke man dat het nu de re*te tyd 0 om z'n specialiteit op d5 voorgrond te /ell54 ,zyn vak 0 heiligheid1 en met heiligh$5s trok hy d5 vy& te-gemoet4 ,dat hielp4 ,onze ,,dirk vroeg exkuus1 en belo(de bet]s*ap4 ,ook deze toonde hi]door dat het hem ern/ 0 met z'n specialiteit van geloov]4 ,ma> 9 nze dag5 444 zie ,,victor ,,emanuel die 't erfdeel van ,,petrus inslikt4 ,t* ,zoon d] ,k]k6 ,zie al de prote/5 teg5 pauselyke ,onfeilba>heid--teg5 de vo*tigheid van wat]--t* ka?oliek6 ,zie de mod]n5 die 't bybelgelo( hebb5 afgezwor5 444 t* aanhang]s van de le] die op bybelv]tell+5 gegrond is6 ,en zie rond op zooveel &] gebi$4 ,klapp]5de v5/]s1 mismak5de s*oor/e551 gebrekkige v5tilatie1 onpraktis*e dak56 smakelooze gevels 444 al die d+5 prote/e]5 teg5 de bekwaamh$5 onz] b\w-specialiteit54 ,e5 +5ieur di5 ik e5s deze opm]k+ me$eelde1 antwoordde my dat de mee/e zak5 van di5 a>d tot het timm]mans-( metselvak behoord54 ,precies 't antwoord van 'n ,frans*5 g5]aal di5 m5 aan 't brei5 zett5 w\4 ,hoog]e b\wkunde8 ,wat is dat8 ,engel5 won5 niet4 ,we zyn m5s51 moet5 voldo5 aan m5selyke behoeft54 ,ga>ne wil ik geloov5 dat het diepe /udie v]eis*t1 de v]h\d+ te b]ek55 tuss*5 de kapiteel5 van 'n ,m9]vatempel en de emolum5t5 van 'n h$5daags*5 ko/]1 ma> we hebb5 nd]e kunde noodig4 ,de hui%\d+ van 'n ,holl&s*e /ov5zet/] wordt niet g]ege]d na> de wett5 van 't ,grieks*e s*oonheidsgevoel1 en we zull5 ge5 s*oor/e55 le]5 mak51 zoolang wy 't beproev5 uit/ell5 tot we bruikb>e modell5 aantreff5 9 'n opg$olv5 atrium1 wa> de rook gewoon 0 na> bev9d van zak5 zi* 'n uitweg te zoek51 ( niet-e5s te zoek54 ,de eig5a>dige f\t d] specialiteit5 be/aat 9 afke] van oorspronkelykheid ( vrees voor oorspronkelykheid1 a&o5+5 die voortkom5 uit e5 door luiheid v]oorzaakte onma*t4 ,te traag om op eig5 be55 te /aan1 te s*uw voor inspann+ zelfs om dat te beproev51 ri*t m5 zi* na> mee/]s 9 de kun/1 en v]geet dat zy hun wa>de jui/ draan ontle5d51 dat ze zi* niet ri*tt5 na> 'n mee/]4 ,de e5ige le]mee/]es1 de artis magi/ra1 die 't re*t heeft ha> discipel5 'n geldig doktors-diploom uitt]eik51 is de a>d d] d+54 ,wie 't v]smaadde op die hooges*ool te /ude]51 zal t5-all5-tyde e5 brekebe5 blyv51 e5 444 veg] die niet veg5 kan4 ,t]loops doelde ik op de gebrekkige wyze wa>op b\wspecialiteit5 beantwoord5 aan d5 naam di5 zy zi* gev54 ,de uitvlu*t van d5 +5ieur1 die sommige door my gemaakte aanm]k+5 b5$5 de wa>digheid van z'n vak rek5de1 gaat niet op4 ,hy _h me moet5 me$eel5 aan welke b\w/ukk5 de kun/ ha> inspann+ wl be/$5 mag8 ,zyn onze k]k5 go$8 ,onze spoor/ations8 ,heeft ooit 'n leek1 onv]wa*ts g]oep5 tot uitvo]+ van e5ig5 arbeid wa>aan-i niet gewoon 01 iets bespottelyk]s voortgebra*t dan de ,am/]dams*e ,beurs8 ,dan 't ,paleis van ,volksvlyt1 die enorme ruimte op de leelyk/-mogelyke mani] 9 glas en yz] gezet8 ,de v]deel+ 9 hoog en laag is willekeurig4 ,de heele ,natuur is adelyk1 en we hebb5 no* 't re*t no* de ma*t1 ha> ,kappelmannig te v]deel5 9 /&54 ,jui/heid1 bruikba>heid1 doelmatigheid 444 al deze eig5s*app5 toegepa/ op't g]+/e voorw]p1 bekle$5 gelyk5 rang als dezelfde v]di5/5 9 zak5 die ons--sle*ts 9 betrekkelyk5 z9 altyd--belangryk] voorkom51 en wie voorgeeft de /udie van 't s*ynba> g]+e te m9a*t5 v]di5t m9a*t+ voor de g]+heid zyn] /udie4 ,deugd is z$elyke s*oonheidsz91 9 logika op5ba>t zi* de vroomheid van d5 d5k]1 en ae/hetis*e ontwikkel+ br5gt de re*tva>digheid mee1 die ook omtr5t zak5 en begripp5 het suum cuique weet 9-a*t te nem51 dat we zoo gewoon zyn niet toetepass5 op p]son54 ,alzoo loss5 zi* de eig5s*app5 van h>t en v]/&1 sam5ga&e met kun/gevoel1 h>monis* op 9 dit e5e3 /rev5 na> wa>heid4 ,de plompe ge/alte van zoo'n ,am/]dams*e beurs liegt ev5ze] teg5 de eis*5 van s*oonheid en doelmatigheid1 als 't gebabbel 9 onze ,kam]s teg5 de belang5 van 't ,volk4 ,de lyn5 van dat glasgeb\w vloek5 en waggel5 als bes*onk5 na*tloop]s4 ,die koepel s*ynt 'n wn te hebb5 als 'n ,zwits]s*e b]g-crt94#aj 't ,e5 is zoo onz$elyk1 zoo onbes*aafd1 zoo ongezond als 't &]4 ,en onze k]k56 ,m5 preekt da>9 op z'n prote/ants1 en de galm is 444 onfeilba>4 ,de gewelv5 roep53 ,o salat>is ho/ia1 en de dom9ee maseurt 9 't ,holl&s* ( nag5oeg4 ,wie zi* gewoon maakte zulke snyd5de kontrass5 niet optem]k51 wie zi* v]h>dde teg5 de pyn die dit gebrek aan h>monie uitw]kt op 'n onb$orv5 gemo$1 v]wa>loosde z'n z$elyk ta/v]mog51 en v]lie/ het oordeel des ond]s*eids1 ook aanga&e zak5 die s*ynba> niets te mak5 hebb5 met de d+5 door welk] aanrav+ hy zi* liet v]eelt54 ,we gelyk5 hi]9 veelal op d5 v]loskundige1 die me5de zond] s*ade voor z'n vak 9 z'n vry5 tyd te mog5 h\tzag5 en cit]slaan4 ,dat gaat niet6 ,wie z'n g]e$s*ap b$]ft is 'n sle*t w]kman4 ,het 0 niet zond] doel1 dat ik zoo-ev5 de wan/altigheid van 'n pa> ,am/]dams*e geb\w5 v]geleek met ze] uite5loop5de ond]w]p54 ,ik w5s* te do5 9 't oog vall5 dat de oorzaak d] b$oelde f\t5 dezelfde is1 onv]s*illig ( da>aan wordt vorm gegev5 9 metselw]k1 dan ( ze zi* op5b>5 9 ,volksb$rog4 ,m5 kan v]zek]d zyn dat m5ige m9i/]spee*1 9 yz] ov]gezet1 'n s*eev5 indruk mak5 z\1 en dat er o4a4 ge5 behoorlyke trap z\ wez5 om zi* na>-bov5 te w]k5 9 't geb\w van ons publiek re*tsgevoel#aa indi5 m5 dat ongelukkig voorw]p 9 /e5 v]taalde4 ,onwa>heid1 onjui/heid1 gebrek aan h>monie tuss*5 eis* en voldo5+1 w]k5 alom op gelyke wyze /or5d1 b$]v5d1 onz$elyk4 ,dt hebb5 wy aan de speciaal-mann5 te wyt56 ,buit5 d5 tempel van hun vak nem5 zij de hulde van d5 leek aan1 die hun voorgew5de prie/]wyd+ e]bi$igt4 ,b9n5 di5 tempel mak5 ze niem& zalig4 ,dat is one]lyk6 ,zeg e5s1 gy1 baas ( m'nhe]1 gy noemt u metsela>1 mee/] metsela> 444 is uw cem5t zoo go$ als 't ,rome9s*e8 ,en gy1 timm]man1 mee/] timm]man1 me5t ge 9-/aat te zyn tot het mak5 van 'n behoorlyke 444 ,ik heb hi] iets te noem5 dat ik niet noem5 mag 9 't ,holl&s*1 en 9 't ,latyn ( ,grieks* niet noem5 kan omdat de ,rome95 en ,griek5--die1 ev5als hun nazat51 en de mee/e volk]5 d] oudheid1 ze] vuil w>5--het d+ dat ik b$oel 9 't geheel niet gebruikt54 ,ne51 ik kan 't niet noem54 ,er blykt dus dat myn s*ryfspecialiteit ook te w5s*5 ov]laat4 ,m5 v]geve het my1 en b$5ke dat ik me nooit voor s*ryv] uitgaf4 ,ik bezit da>toe niet het m9/e diploom1 en b5 zelfs ge5 dokt] ( pr(ess] 9 de lett]54 ,ma> zy die dit wl zyn1 de litt]atuur-specialiteit51 wat br5g5 zy voort8 ,mog5 we zoo laag ne]zi5 op d5 timm]man die van oud] tot voor\d] 't wanbegrip aanhangt dat de op5+ van 'n bril cirkelvormig moet zyn1 als( 't rondom-aanrak5 de eis* w>e6--kyk1 da> heb ik to* 't v]bod5 woord g5oemd1 en 9 't ,holl&s* nogal6--mog5 wy d5 onontwikkeld5 amba*tsman h>d vall51 als we zi5 dat voorgang]s 9 humaniora zoo bitt] sle*t timm]58 ,s$]t 'n eeuw ( drie hebb5 ( hadd5 wy akademi5 en a!nen 9 m5igte4 ,de e5e pr(essor volgde d5 &]54 ,ze ri*tt5 hun le]l+5 af1 en maakt5 die tot doktor5--tot specialiteit5 alzoo6--9 lett]kunde4 ,alles pr(esse]de om 't h>d/4 ,wat lev]de dit op8 ,me dunkt1 'n volk dat s$]t twee-driehond]d ja> zveel betaalde voor de beoef5+ van 'n speciaal vak1 z\ re*t hebb5 iets uit/ek5ds 9 dat vak te v]wa*t51 ne53 ze] veel uit/ek5ds4 ,9 plaats da>van w$yv]5 de produkt5 onz] (ficieele lett]mann5 met d5 mismaakt5 koepel van 't glaspaleis 9 wan/altigheid1 vooral wanne] zy de ongehoorde pog+ wag5 om zi* te v]heff5 bov5 't peil d] middelmatigheid wa>9 zy hun e]lyk v]di5d summa cum laude behaald54 ,we mog5 aannem5 dat de /r&bewon]s onz] ,n$]l&5 t5-all5-tyde gevis*t hebb54 ,e5 groot g$eelte van de ,natie beoef5de alzoo de vis*vang/ s$]t 444 ja1 wie zegt ons hoe lang re$s vr de zoog5aamde aankom/ d] ,batavi]58 ,hoe dit zy1 er w>5 t5-all5-tyde me] viss*]s dan (ficieele lett]kundig54 ,het wl beoef55 van de viss*]y w]d nadrukkelyk gevord]d door 'n gebi$5de mee/]es3 de maag4 ,to* v]kla>de onlangs e5 ,noors* vis*gele]de1 die voor e5ige j>5 9 't belang van z'n vak 'n reis de$ langs de /r&5 van ,europa1 dat de ,holl&s*e viss*]s vol/rekt niet op de hoogte hunn] kun/ /ond54 ,ik nu kan niet beoordeel5 ( deze man gelyk _h4 ,by analogie met &]e vakk5 welk] beoordeel+ wel e5igsz9s ond] m'n b]eik valt1 mag ik giss5 dat-i de wa>heid zei4 ,ma> als ik d5 uitslag d] /udi5 van onze /r&bewon]s v]gelyk met de litt]>is*e rezultat5 onz] akademi51 dan voel ik iets als e]bi$ voor de cl>issimi van ,s*ev5+5 en ,katwyk1 en ik z\ lu/ hebb5 di5 ,noords*5 betwet] na> ,utre*t en ,leid5 te v]wyz5 t5-f9e van klem5t oordeel ov] de ,holl&s*e botbo]54 ,m5 zegt dat er e5s 9 d5 ,haag drie kabeljauw5 te-gelyk op de m>kt zyn gewee/4 ,9 e5 heel ja> lev]t onze aan de akademi5 uitgebroeide lett]kunde zooveel spi]+5 niet4 ,gebrek aan oorspronkelykheid is alwe] de ho(doorzaak van deze armo$e4 ,9-/$e van te gryp5 9 de volle ryke natuur1 me5t m5 iets te b]eik5 door toewyd+ aan 'n bepaald vak1 d4w4z4 door 't volg5 van voorgang]s die zoodanig vak gepr(esse]d hebb5--liev] nog1 die er 9 pr(ess]d5--en op hun beurt kopii/5 w>5 van &]e brekebe551 ( al w>e het van 'n mee/]4 ,dat deze inkrimp+ van t]re9 soms1 en nog vol/rekt niet dikwyls1 iets t5-gevolge heeft als de h&igheid die ik op blz4 #bh 7hfd/4 ,,ii1 n4 v4d4 tr47 wel wilde toek5n5 aan 'n bakk] van b]oep1 kan wa> zyn4 ,ma> dat die nauwte van blik nog geva>lyk] w]kt op de voortbr5gsel5 van d5 gee/ dan de sleurf\t5 d] bakk]s op ons brood1 is ook wa>4 ,9 dat brood is dan to* nog meel4 ,v]m5gd1 v]vals*t1 v]knoeid1 er is meel 94 ,onze lett]specialiteit5 durv5 't ,volk als spyze voorzett5 wat ge5 spys is4 ,ze gev5 als vo$sel wat niet vo$t4 ,en wie er ov] klaagt1 krygt t5 antwoord dat de eig5a>digheid van 's mans vak meebr5gt dat-i zulk brood lev]e en ge5 &]4 ,de leek moet dan zwyg51 en v]wyt zi* dat hy t5-onre*te me5de gee/elyk onv]zadigd te zyn4 ,de f\t heet dan te ligg5 aan hemzelf die 't hoog gewi*t van 't speciaal-vak misk5de4 ,zoodra hy op de hoogte wez5 zal die noodig is om de wa>de da>van te s*att5 444 ,intuss*5 pr(ess]t en pr(esse]t de specialiteit voort 444 ,twee treurige indrukk5 tegelyk dr+5 zi* hi]by aan ons voor/ell+sv]mog5 op4 ,de e]/e is m$elyd5 met het arme ,volk dat na> zielespys hong]t 444 ,laat ons vlug he5/app5 ov] dit ond]w]p4 ,hong]5 is 'n afgezaagd !ma4 ,liev] /el ik u 't v]maak voor1 lez]1 om te v]mei5 9 &]e sm>t1 9 specialiteit5-sm>t4 ,ge k5t die niet8 ,ge wi/ niet op welk veld dat doornig onkruid groeit8 ,ge weet niet hoe de s*$elplaats heet1 wa> de navors*]s van 't ontmetelyk-kle9e gekruizigd word58 ,ik zal u d5 weg wyz54 ,miss*i5 moe/ ik1 zooals de specialiteit5 van d5 ,n$]l&s*5 ,helikon1 beg9n5 met 'n =s#ab wat bralt ge1 o ,rom es6 ( 'n melankoliek3 't is voor u niet dat ik z+6 om dan na 't m9a*t5d doorloop5 van all]lei &]e sm>t1 t5-laat/e triumfantelyk ne]tekom5 op 't ond]w]p onz] compla9te1 en d5 lyd5spalm uitt]eik5 aan d5 m>tela> die my d5 treurzang 9 de p5 gaf4 ,niets van dat alles4 ,teg5 alle s*ool1 gewoonte en deftigheid aan1 toon ik u t]/ond het uitgete]d gelaat van d5 arm5 speciaal- pr(ess] die ge/ruikeld is ov] 'n speciaal eig5s*apje van 'n speciaal-atoom zyn] specialiteit4 ,w]eld5 v]gaan ( v]gaan niet1 't is hem om 't ev54 ,de zon valt1 hy bekomm]t zi* da>ov] niet v]d]1 dan om 't v]s*rikt m5sdom te b]isp5 ov] d5 ontaalkundig5 gesla*tsv]kra*t5d5 uitroep3 da> gaat-i6 ,de ges*i$5is van w]eldword+1 m5%eid en bes*av+ boezemt hem ge5 v]d] belang 91 dan noodig is om natespor5 ( de e]/e li*t/raal z'n naam wel behoorlyk met 'n * s*reef1 en ( er taalf\t5 w>5 9 de ti5 gebod54 ,paus ,,johanna int]esse]t hem e5igsz9s1 do* da> dat individu--vr\w ( man dan--9 beide gevall5 to* sle*ts 'n m5s 01 kan hy aan z'n ho$anigh$5 niet zooveel a&a*t wyd51 als-i--en met zielewellu/ zek]6--z\ be/e$ hebb5 aan 'n klank4 ,van z'n kroo/ en huisgez9 weet onze pr(ess] g5oeg om de ov]tuig+ te koe/]5 dat al z'n meisjes onzydig zyn en dat z'n vr\w soms mannelyk is4 ,z'n liefde tot de wet5s*ap1 hoe gloei5d ook1 is omtr5t dit alles voldaan1 tevr$5 en 9 ru/4 ,ma> helaas 444 da> nad]t het vreeselyk woordje leur1 en dond]t d5 ongelukkige de vraag toe3 welk gesla*t k5t ge my toe8 ,antwoord ( 444 leef1 en s*ryf 'n woord5boek6 ,het baat niet ( de ongelukkige di5 gesla*telooz5 inkwiziteur van-vor5 beziet en van-a*t] om te ond]zoek5 ( ze welli*t e5e groot-inkwizitrice1 dan wel--wie weet6--'n heftig inkwizitorium is8 ,alles te-v]geefs6 ,die paus ,,johanna op 't gebi$ d] taalkunde heeft de boosa>dige v]/ok!id gehad zi* nooit te v]toon5--ik cite]--met e5 bepal5d woord1 wa>uit ha> gesla*t z\ kunn5 blyk54 ,s$]t eeuw5 w&elt hy1 zy1 het1 de w]eld rond1 zond] flodd]muts ( helm1 zond] broek ( s*ort1 en to*--( jui/ da>om--kan m5 ma> niet te wet5 kom5 ( 't de]n ( 'n jongetj5 is8 ,hoe vreeselyk1 niet wa>1 voor gele]d5 die hun heele lev5 toewyd5 aan 't gesla*tslev5 van de klank58 ,welke b>ba> z\ niet g]o]d wez5 444 enz4 ,m5 s*reeuwt teg5woordig ov]al om gelykheid4 ,ik b5 er teg51 en bewe] dat het ze] billyk is dat de w]k/] die de vlo] bo5t voor pr(ess]s /ude]kam]1 e]bi$ig ruimte maakt als de man1 zwang] van 444 teleur/ell+ ov] de w>e sekse van z'n leur1 zi* op d5 drempel v]toont4 ,dus3 w]k/]1 op-zy6 ,ik zelf z\ uit d5 weg gaan als ik 't ongeluk _h me 9 de buurt van zoo'n /ude]v]trek te bev9d54 ,honneur au c\rage malheureux6 ,dat het vru*teloos beleg]5 van de geheimz9nige leur-ve/+ niet aan lafh>tigheid mag word5 toeges*rev51 kan bewez5 word5 uit 'n &] feit1 dat ik te liev] aanhaal omdat de v]meld+ me geleg5heid geeft tot 'n welgeme5d me culp4 ,9 m'n ,divagati5 ov] zek] soort van ,lib]alismus nam ik de vrijheid heel ongepa/ uittev>5 teg5 de kle+ee/ige s*oolmee/]y die onze lett]kunde behe]s*t1 ( liev]3 die 9 ons l& zoo onbes*aamd de plaats d] lett]kunde inneemt4 ,ond] &]e voorbeeld5 wees ik op 't woord s*ildwa*t dat 9 myn jeugd vr\welyk wez5 moe/4 ,( dit nog zoo is1 s*reef ik er by1 weet ik niet4 ,welnu1 blad]5de 9 ,d4,v4 ,t4,w4's h&leid+ t] lett]kundige zaligheid1 ontwa> ik dat die zott]ny wel degelyk met wortel en tak is uitg]oeid4 ,die twee lett]-doktor5 hebb5 d5 s*ildwa*t h]/eld 9 z'n mannelyke e]1 en v]gunn5 hem teg5woordig all]vr9delyks zyn gewe] op zyn s*\d] te drag54 ,wie d5 mo$ heeft zulke nieuwigh$5 intevo]51 mag wa>lyk niet bes*uldigd word5 van gebrek aan gee/kra*t4 ,to* zull5 sommig5 bew]5 dat er zoo'n hooge maat van g5ie niet noodig is1 om intezi5 dat er v]s*il be/aat tuss*5 'n p]soon die zi* loopt te v]vel5 voor 'n s*ild]huis1 en de hem opg$rag5 funktie om h]aus te roep5 als er 'n kolonel komt aanryd54 ,het ond]s*eid tuss*5 e5 on/(felyk begrip en 'n man van vlees* en be51 is nogal te vatt51 en da>om ligt dan ook de v]di5/e die ik roem1 niet zooze] 9 dat vatt5 als 9 d5 mo$ van 't v]kondig54 ,de ges*i$5is meldt niet ( de dapp]e apo/el5 van des s*ildwa*ts viriliteit door 'tafgod5di55d ,volk zyn v]s*eurd ( v]br& geword54 ,we will5 da>van 't be/e hop54 ,blo$ en br&/apels zyn wel 't zaad d] taalkunde1 ma> 444 er is hoog] e] te behal5 9 't /rydp]k d] wels*ryv]y4 ,e5 onbesuisd omw]p5 van de afgod5 d] m5igte moog getuig5 van opre*!id en ov]tuig+1 de gematigd- welme55de boods*app] van 't w>e nieuwe is niet afke]ig van e5ig beleid1 en zoekt middel5 om zoolang mogelyk onv]s*eurd en onv]br& te blyv54 ,ev5als ,,paulus1 die te ,a!ne zi* mee/] maakte van d5 onbek5d5 ,god om dat nevela*tig spook heel h&ig te v]e5zelvig5 met d5 zyn51 hebb5 de he]5 ,d4,v4 ,t4,w4 voor ze hun h]mafrodiet bekle$d5 met d5 mannelyk5 toga1 omgezi5 na> 'n bondg5oot4 ,en wa> d5kt ge dat ze di5 vond51 lez]8 ,eilieve1 raad niet1 ge z\dt uwe s*]pz9nigheid vru*teloos op de proef /ell54 ,met bes*eid5heid me55 zy te mog5 a&r+5 op de mannelykheid des s*ildwa*ts3 omdat m5 9 &]e tal51 bijv4 9 het ,zwe$s*1 ons hi]9 is voorgegaan4 ,zoo-iets geeft ind]daad c\rage4 ,de w>e mo$ imm]s mag to* niet 9 dolz9nigheid onta>d58 ,met heel omzi*tig beleid alzoo 444 ,zie e5s1 indi5 onze woord5-apo/els zi* onnad5k5d te vroeg hadd5 lat5 v]br&51 z\d5 zy d5 tyd niet gehad hebb5 ons nog veel &]e d+5 te le]51 o4a4 dat m5 aan kuit]1 wyfjesvis*1 het vr\welyk gesla*t wel z\ mog5 toek5n5#ac en d]gelyke wet5swa>digh$5 me]4 ,kat]1 uil1 pr(ess]1 e4d4 zyn mannelyk1 na> we v]nem51 en wie vroolyk met n o s*ryft is 'n dwaas4 ,is 't g5oeg1 lez]8 ,en is 't nog noodig u voorteh\d5 wat de gevolg5 zyn van zoodanige kra*tsv]spill+8 ,9 uw hui%\d+1 9 uw b]oep1 z\dt ge to* spo$ig inzi5 444 ik zeg niet3 dat het groote ges*aad wordt indi5 ge u te veel toelegt op het kle9e1 ma> dat het degelyke te-loor gaat--van welk gesla*t is dat loor1 o god56--door 't /elselmatig beoef55 van nons5se4 ,,l>o*ef\cauld s*ynt aan zoo-iets g$a*t te hebb51 to5 hy de maxime s*reef3 ceux qui s'appliqu5t trop aux petites *oses1 devi5n5t ord9airem5t incapables des gr&es4 ,ik1 die weet hoe moeielyk het is zi* jui/ uitt$rukk51 maak hem ge5 v]wyt van z'n trop dat de trop is4 ,te veel w]kt altyd en ov]al s*adelyk1 dit wet5 we4 ,ook begryp ik dat z'n uitspraak h9k5 z\ als m5 dat ov]bodige trop er uit liet4 ,hy gaf zi* ev5wel ze] veel moeite om exakt te zyn1 en ik weet by erv>+ te go$ hoe afmatt5d dat e]lyk /rev5 is om me niet v]pli*t te rek55 tot 'n welwill5d naspor5 van wat-i b$oeld heeft4 ,petites *oses zyn er niet1 en de door ,,l>o*ef\cauld gemaakte f\t ligt niet 9 de kle9heid d] d+5-zelf1 ma> 9 't wanbegrip ov] hun opportuniteit4 ,e5 kok1 die 't s\p] laat aanbr&5 omdat-i zi* buit5 de keuk5 bezig-h\dt met d5 r+ van ,saturnus1 heeft jui/ om 't zoog5aamd-groote het zoog5aamd-kle9e v]wa>loosd en dus1 /ipt gesprok51 e5 teg5ov]ge/elde f\t begaan die ev5wel 9 w]kelykheid op 't zelfde ne]komt1 want de soep is er niet smakelyk] om4 ,de teg5/ell+ 0 dan ook sle*ts s*ynba>4 ,e5 speld die te-pas komt1 is 9 z$elyk-logis*5 z9 groot] dan 'n heel zonne/elsel1 wanne] dat het naspor5 van wa>heid1 het beantwoord5 aan roep+1 het pli*t-do51 9 d5 weg /aat4 ,z\ ,,l>o*ef\cauld g$a*t hebb5 aan onze pr(ess]s 9 de dubbele o ( e1 to5-i wa>s*uwde teg5 't v]wa>looz5 van de d+5 die wel te-pas kom58 ,( 0 z'n welwill5de b$oel+1 ,u te wa>s*uw51 ,,publiek1 teg5 't voortdur5d g5oeg5 nem5 met het aangebr& s\p] van onze lett]koks1 die zi* wa>a*tig niet op het gr&ioze van hun nevelr+5 mog5 b]oep5 om de oneetba>heid te v]onts*uldig5 van de g]e*tjes wa>op ze 't publiek on?al54 ,om nu e5s by de pr\esses van die dubbele-om5s5 te blyv51 hebt ge er nooit aan g$a*t1 lez]1 dat zoo'n woord5boek de plaats inneemt van iets degelyks8 ,sm>t het u niet dat uw k9d]5 met v]wa>looz+ van bet] d+5 al de wy%eid 9 zi* moet5 opzwoeg51 die da>9 voorkomt8 ,hebt ge wel e5s b]ek5d hoeveel tyd1 inspann+1 geheug51 gee/1 zy en gyzelf be/$5 moet5 om behoorlyk op de laagte te blyv5 van al die wet5s*ap1 zegge3 ,wet5s*ap8 ,en mo*t u dit alles onv]s*illig zyn1 d5k dan aan 't geld dat ge uitgaaft om zulke d+5 te koop51 aan de bela/+ die ge opbr5gt om de li$5 te bezoldig5 die zi* bezigh\d5 met die vodd]y1 lev5slang natuurlyk1 want ze zyn ,specialiteit51 de p> le ,roi b5oemde ,specialiteit56 ,en nog iets4 ,d5kt ge dat n ,holl&s*e /ad zi* zal v]d$ig5 teg5 de ,pruis51 indi5 de prys d] heldhaftigheid wordt uitg]eikt 9 de zond]l+e g$aante van 'n akademie wa> m5 zulke wet5s*ap doce]t8 ,is 't niet om alle poort5 wag5wyd voor d5 vy& op5 te zett58 99 99 99 99 99 ,intuss*5 zyn onze /rat5 nog altyd vuil4 ,indi5 wy e5s 444 --,groote god51 ge wilt to* onze pr(ess]s niet aan 't /raatveg5 zett58 ,wees b$a>d4 ,ja1 9 alle bes*eid5heid w\ ik dat1 beh\d5s 'n onbegrypelyke massa e]bi$ voor &]sd5k5d5 voorslaan4 ,na 't gebeurde met ,,epam9ondas en de ,freule ,,von ,,/e9--twee p]son5 die niets misdaan hebb5--is myn voor/el zoo vreemd niet1 en 9 ge5 geval bele$ig5d4 ,ik erk5 dat er 'n gegronde b$5k+ z\ ligg5 9 de vrees dat de modd] de ov]h& nem5 z\4 ,miss*i5 zull5 de he]51 sle*t veg5de1 zi* b]oep5 op hun specialiteit als pr(essor5 9 de litt]atuur1 en v]zek]5 dat zy 9 dt vak 444 op dt t]re9 444 "r man 444 "r places 444 ,nu ja1 op dt t]re9 s*ryv5 ze ,woord5boek5 van de ,n$]l&s*e taal1 ( v]heff5 'n kip tot zoogdi] 444 ik /em voor 't veg56 ,baat het dan onze /rat5 niet1 de lett]specialiteit ru/ 'n beetje4 ,dit is iets gewonn54 ,,mx4 ,alles roept om emancipatie4 ,er wordt door sommig5 bewe]d dat we ge5 slav]ny g$uldig] drag5 dan dezulke welk] afs*aff+ 9 onze ma*t /aat1 wa>uit volg5 z\ dat het v]zet teg5 tirannie niet zooze] voortspruit uit afke] van dw+el&y1 als uit lu/ 9 oppozitie4 ,,philips en ,,alva zyn weggejaagd1 ma> heel 't s*ryv5d ,n$]l& buigt zi* g$wee ond] 't sic volo sic scribas van 'n pa> m5s5 die nooit het m9/e bewys gav5 dat ze met 'n taal wet5 omtegaan1 ( liev] die duidelyk toond5 dit niet te kunn54 ,miss*i5 wa*t5 wy op 'n ,spaans*e ,armada1 voor we ons v]zett5 teg5 de ti5de p5n+ die er nu dagelyks wordt gehev5 van ons gezond v]/&4 ,lag er welli*t 'n k>akt]kundige fynheid 9 d5 onwil van de ,rege]+ om de nieuwe spell+ va/te/ell5 by de wet8 ,voorzag m5 dat het volk liev] buig5 z\ ond] niet bevol5 zott]ny1 dan gehoorzam5 aan blo$plakat58 ,hoe dit zy1 we s*ikk5 ons 93 vroolykheid1 en zi5 met m9a*t+ ne] op onze groot-ouwelui die 'n tydlang og5 en zo s*rev54 ,?ans v9d ik die spell+ zoo gek niet1 ma> to5 ik k9d 01 gruwde ik van zoo'n v]rega&e onkunde4 ,huiv]5d vroeg ik mezelf hoe m5 tegelyk]-tyd grootvad] en zoo dom wez5 kon8 ,e5 s*ryv] die 'n lev5loos voorw]p hy ( zy noemde1 9-plaats van dezelve1 0 9 myn tyd 'n ondeftige knoei] di5 ik met al de kra*t myn] s*ooljong5s-re*tz9nigheid v]a*tt$e4 ,ma> ik b5 oud geword51 en heb nag$a*t4 ,tot nad5k5 w5s* ik nu ook &]5 optewekk51 zoo mogelyk vr ze oud geword5 zijn1 ( te oud al?ans4 ,de giss+ van zoo-ev5 dat de leek lief/ dan prote/e]t als 'n wet hem wil dw+5 tot gehoorzaamheid1 wordt ev5wel ge5sz9s beve/igd door de vyftigj>ige rege]+ van ,,sieg5beek1 die gehoorzaamd w]d 9-we]wil van 't gezag dat m5 hem (ficieel toek5de4 ,al zy dus die me5+ niet geheel-en-al v]w]pelyk1 de regel s*ynt to* niet algeme5 doortegaan1 en dit blykt vooral indi5 we 't oog slaan op 'n &] specialismus dat veel /r5g] wordt geh&haafd door de kra*t d] legaliteit1 en wa>9 we ev5 go$ig b]u/5 als 9 de s*oolmee/]y4 ,ik b$oel3 de ,re*t56 ,wat ,,moli,,re1 die doktor51 savantes en m>kiez5 zoo hav5de1 we]h\d5 heeft de advokat5 te b$5k5 met 'n welv]di5de t5toon/ell+1 is my e5 raadsel4 ,( v]smaadde hy dit omdat de taak hem te gemakkelyk voorkwam8 ,0 't ond]w]p te afgezaagd voor 'n publiek dat van-oud%] gewoon raakte z'n gloss5 op re*t]s en advokat5 zlf te mak51 omdat het non satyram fac]e hi] onmogelyk is8 ,op bladzy #if 7hfd/4 ,,mvii1 n4 v4d4 tr47 w]d ov] 't zoog5aamd wl- sprek5 van die he]5 re$s iets gezegd1 ik mag dit alzoo nu voorby-gaan1 vooral da> ik ?ans niet zooze] de preek-en pleit- specialiteit b$oel1 als wel juri/]y4 ,de mann5 van p>ket en balie me55 aan de e] van hun vak s*uldig te zyn1 de van-buit5 gele]de ,re*t5 bov5 het ,,re*t te /ell54 ,het e5v\dig-w>e is hun niet mooi g5oeg zoolang het 'n deftig prec$5t ontbe]t1 ( niet ge/aafd wordt door zoog5aamde re*tspr9cipes4 ,indi5 we dit laat/e woord mo*t5 opvatt5 9 lett]lyke beteek5is1 z\ de zaak gezond wez54 ,ma>1 o hemel1 z b$oelt het niet de ges*oolde juri/6 ,wa>heid is hem niet wat ind]daad is1 ma> wat ov]e5komt met de uitspraak van dez5 ( g55 voorgang]4 ,gelyk ,d4,v4 ,t4,w4 op 'n ,zwe$1 wa*t de re*tsman op 'n ,,cajus1 op 'n ,,grotius1 op 'n ,,diephuis1 op 'n ,i4,d4 ,,mey]1 ( 'n &] van die soort voor-i zi* v]/\t e5 op9ie te hebb54 ,hij vraagt niet zooze] wat er ges*i$de1 als wat er door dez5 ( g55 gezegd en ges*rev5 is ov] iets dat op het gebeurde gelykt4 ,feit5 zijn hem byzaak1 'n woord is hem alles4 ,akt5 gaan voor aktie4 ,en wa> hy zi* niet op p]son5 b]oep5 kan1 klemt hij zi* aan 't beh\dsplankje van 'n regel 9 re*t54 ,wees v]zek]d dat er op die re*t5 en op di5 regel gewoonlyk iets volgt dat niet regelre*t en dikwyls nogal hl krom is4 ,want--en hi] kom5 we t]ug op de kla*t 9 't e]/e ho(d/uk--zoo'n regel wa>mee door de re*ts- specialiteit5 ges*]md wordt1 is veelal 'n dicton1 'n scie1 'n fiktie1 'n juridis*e deun1 'n =mule die ond] vals* voorgev5 van ov]bodigheid d] r$5e]+1 de a&a*t van onjui/ r$5e]5 moet afleid54 ,de mee/e re*tsregels zyn /ell+51 die gemak%alve als wa> word5 aang5om51 ma> die voor d5 d5k] bewys noodig hebb54 ,deze neemt ze dan ook gewoonlijk niet aan1 voor er wl en deugdelyk bleek dat het aangevo]d dicton1 t5-e]/e3 op-zi*zelf bes*\wd aannemelyk is1 en t5-twe$e3 dat het van volle toepass+ gea*t kan word5 op de beh&elde zaak4 ,dit laat/e is zeld5 't geval1 omdat het v]s*il d] om/&igh$5 one9dig1 en ons uitdrukk+sv]mog5 bep]kt is4 ,ma> de re*ts-specialiteit is zoo keurig niet4 ,z'n vak noopt hem tot e]bi$ voor klank5 die door gewoonte word5 v]hev5 tot afgoodjes1 en dezelfde man van wi5 m5 9 't dagelyks* lev5 e5ig v]zet z\ mog5 v]wa*t5 teg5 ong]ymdheid1 neemt g5oeg5 met de gr(/e absurditeit1 wanne] ze zi* ma> 9 de g$aante van zoo'n regel 9 re*t5 ( d]gelyk door 't gebruik geykt vooroordeel weet te v]toon54 ,ik heb de voorbeeld5 voor 't gryp5 do* zal me aanvankelyk v]g5oeg5 met 'n pa> die nog al sprek5d zyn4 ,9 ,frankryk1 wa> de juri/]y vooral niet m9d] welig dan eld]s bloeit1 0 onlangs 'n man bes*uldigd van k]kro(4 ,by gebrek aan bewys w]d-i vrygesprok54 ,e5ig5 tyd da>na me5de de ju/itie d5 w>5 s*uldige 9-h&5 te hebb51 die alzoo voor de re*tbank w]d gebra*t4 ,ond] de getuig5 d*>ge v]s*e5 de vrygesprok5e4 ,hy bewees de ons*uld van d5 beklaagde door de voll$ig gead/rue]de bek5t5is 444 dat hijzelf de dad] 04 ,hy _h de go$heid1 all]duydelyk/ uittelegg5 hoe hy 't voornem5 _h opgevat1 hoe hij zi* _h wet5 te v]s*uil5 9 de k]k1 da> de armbus op5 te brek51 en z'n ro( 9 veiligheid te br5g54 ,ro]5de op5h>tigheid6 ,m5 liet hem dan ook ong$e]d gaan4 ,niet uit erk5telykheid ev5wel voor die gratis voorg$rag5 h&leid+ 9 't /el5 w]d-i vrygelat51 o ne51 de brave man 0 ons*5dba> omdat hy1 e5maal vrygesprok51 ond] bes*]m+ /ond van d5 fanatiek5 e]bi$ voor de re*tsfeti*e3 non bis 9 idem4 ,( de re*tbank hem behoorlijk b$ankt heeft voor de g5om5 moeite 9 de zaak van di5 &]--z'n compre1 d5k ik met de ,gazette des ,trab9aux wa>aan ik dit voorval ontle5--is me niet geblek54 ,ook niet ( er 'n civiele aktie is +e/eld tot t]uggave van z'n buit4 ,zek] is 't dat m5 d5 dief 9 de geleg5heid /elde z'n h&w]k voort te zett54 ,zulke misdadige zott]ny is alle5 mogelyk 9 p]son5 die lev5slang hun gezond v]/& klui/]d5 aan de eis*5 van 'n vak4 ,e5 &] voorbeeld4 ,onlangs 9 ,lond5 be/elt zek] e*tpa> by 'n voornaam juweli] e5ige ko/ba>h$51 en maakt van de geleg5heid1 dat 'n b$i5de e5 groot5 voorraad juweel5 aan hun keus komt ond]w]p51 gebruik om dez5 te b$welm51 te b9d51 met d5 dood te dreig51 enz4 ,de vr\w speelde 9 dit drama de voornaam/e rol4 ,ha> gemaal wi/ met het ge/ol5e aan de naspor+ d] policie te ontsnapp51 ma> zy1 gevang5 g5om5 en voor 'n re*tbank gebra*t1 w]d 444 vrygesprok5 door de jury1 na 'n s*oone r$evo]+ van ha> v]d$ig] die zi* b]iep op 't goddelyk en m5selyk voors*rift dat de vr\w h>5 man ond]danigheid v]s*uldigd is4 ,de tr\we ega _h d5 koopmansb$i5de van-a*t] ov]vall51 hem by de keel gegrep51 'n doek met ae!r teg5 neus en mond geh\d51 ze _h geholp5 aan 't knevel51 aan het zoekmak5 van 't ge/ol5e 444 alles wr1 do*3 ze de$ het op bevel van m'nhe] ha> gemaal1 en alzoo 444 ,ma>1 zegt m51 het 0 'n jury die ha> vrysprak 444 eilieve1 't 0 'n re*tsman1 'n advocaat1 die 9 z'n pleit-j>gon da>toe de motiev5 lev]de6 ,ik neem no* die jury1 no* onvoorwa>delijk 't jury-/elsel 9 bes*]m+1 do* bewe] dat 9 dit geval de s*&e d] vryspraak niet groot] is dan de misdaad van 't vrypleit54 ,z\ 't iem& die niet 0 opgegroeid 9 't speciaal-vak van re*tsv]draai51 9 't ho(d kom5 de voorges*rev5 ond]danigheid van de gehuwde vr\w aantevo]5 als v]onts*uldig+ voor gewelddadig5 ro(8 ,tot zulke afdwal+ leidt alle5 de speciaal-/udie4 ,alle5 't specialismus geeft d5 mo$ tot zulke misdaad8 ,d5 mo$8 ,o*1 die behoeft zoo groot niet te zijn1 want wa> i$] &] zi* s*am5 z\ met zoodanige praatjes voor d5 dag te kom51 kan de juri/ dit onge/raft wag5 niet alle51 ma> zelfs oog/-i by zek] deel van 't ,publiek l( 9 met z'n impud5tie4 ,dt is 'n advokaat1 zegt ,kappelman4 ,ond] zyn h&5 is ge5 zaak r$deloos1 hy sleept er door wat-i wil6 ,en ,kappelman neemt zi* voor1 di5 pleit] 9 d5 arm te nem5 zoodra hyzelf er iets zal hebb5 doorteslep5 wa>mee dan ook het doel van d5 praatman1 di5 't om voordeelige kl&izie te do5 is1 wel b]eikt zal zyn4 ,( ev5wel het belang van d5 klint meebr5gt1 z'n zaak met 'n /empel van wantr\w5 te besmett5 door ha> opt$rag5 aan iem& die byzond]5 roem inoog/te als pleit]1 s*ynt twyfela*tig4 ,opp]vlakkig gezi5 imm]s1 z\ m5 me55 dat i$] die van zyn go$ re*t ov]tuigd is1 volkom5 tevr$5 moet zyn met 'n e5v\dige voor/ell+ van feit51 en zelfs dat het hem teg5 de bor/ /uit5 moet1 z'n re*tva>dige zaak door 'n pleitman by-uitnem5dheid te zi5 gebruik5 als t]re9 voor 'n w$/rijd 9 *icane en kwasi-h&ige kun/jes4 ,hy legt zi* de vraag voor1 ( niet het kiez5 van e5 zoo byzond] knapp5 advokaat op d5 re*t] 'n ongun/ig5 indruk mak5 moet8 ,zoo r$5e]t gewis de e5v\dig-e]lyke man van gezond v]/&4 ,we mog5 dus aannem5 dat de mee/5 &]s r$5e]51 en die mee/5 hebb5 wel e5s gelyk1 al wet5 zyzelf gewoonlijk niet wa>aan ze soms d5 triumf van hun argli/ig onv]/& te dank5 hebb54 ,het kiez5 van e5 b]oemd advokaat en de sl5t]s wa>mee deze e5 zaak v]d$igt1 mak5 op d5 ,re*t] alle5 hi]om ge5 walgelyk5 indruk1 wyl hy ev5als de mooiprat]-zelf b$orv5 is door de specialiteit van 't vak4 ,to5 ,,b]y]1 le pr9ce des orateurs--d4i4 na> myn ov]zett+3 'n knoei] van de erg/e soort--9 n zitt+ voor en teg5 dezelfde zaak pleitte1 kwam 't d5 voorzitt] zek] niet 9 de g$a*te dat het eig5lyk zyn pli*t 0 di5 one]lijk5 man de deur te wyz54 ,integ5deel4 ,zelf afg]i*t tot specialiteit 9 advocat5kun/jes1 moet hy de s*elm]y van di5 allemansbabbela> heel a>dig gevond5 hebb54 ,ze w]d dan ook 9 'n lev5ss*ets van ,,b]y] voorge/eld als byzond] v]di5/elijk1 gelyk ik re$s hi]-(-da> 9 m'n ,,ide5 met de noodige v]ontwa>dig+ heb opgem]kt4 ,slimmigheidjes1 zei ik1 en iets vroeg] sprak5 we van kwasie-h&igheid4 ,wel zek]1 't is er v] v&aan dat zulke advokat]ige debatte]kun/jes op logis*1 rhetoris*1 wysge]ig ( ind]daad-re*tskundig gebi$1 wa>de hebb5 444 z\d51 indi5 zoo'n praat-specialiteit iem& teg5ov] zi* _h1 die met e5v\dig gezond v]/& en ongekreukt re*tsgevoel begaafd 04 ,de zoodanige slaat1 zond] de m9/e inspann+ en met de kra*t d] wa>heidzelf1 door 't webje he51 wa>9 e5 one]lyke teg5p>ty hem poogt te vang54 ,ma>--heel gelukkig voor d5 beoef5a> di] bekwaamheid van lage v]diep+1 en d5 bloei d] advokat]y--de 9 d5 grond nbekwame mooiprat] kan onge/oord z'n me?ode volh\d5 omdat hy te do5 heeft met teg5/&]s en re*t]s1 die--de e]/5 soms 9 d5 s*&elyk-/rikt5 z91 do* beid5 altyd 9 sle*ts we9ig gun/ig] beteek5is van 't woord--z'n compres zijn4 ,als specialiteit5 imm]s van wat die he]5 de ,re*t5 geliev5 te noem51 doorliep5 zy d5zelfd5 akademis*5 kursus van v]/&s- en gemo$sb$]f als hy1 en hi]aan heeft de pleit] te dank5 dat z'n auditorium 9 re*tbank1 p>ket en balie1 zi* door de gr(/e v]grijp5 teg5 ,re*t en ,r$e niet ge/uit voelt4 ,al dat volkj5 e]bi$igt1 zooals zakk5roll]s op de k]mis1 vice-v]sa de eig5a>digh$5 van 't vak4 ,ze word5 hi]9 ge/eund door zek] g$eelte van 't publiek1 dat blyk van zaakk5nis me5t te gev5 door 't weg/opp5 van z'n gebrek aan begrip4 ,indi5 i$] die zi* behoorde te erg]5 aan ong]ymdh$5 9 wez51 vorm en incid5t5 van onze re*tspleg+1 opre*t ( mo$ig g5oeg 0 om z'n oordeel uittesprek51 z\ 't met dat bespottelyk toejui*5 van knappe advokat5 en d5 e]bi$ voor 't geslag5 vonnis spo$ig g$aan zyn4 ,by misbruik5 als de hi] gelaakte1 hebb5 de vakmann5 altyd 'n tr\we bondg5oot 9 het v]/&elyk en z$elyk m9/-ontwikkeld g$eelte van de m5igte1 e5 kategorie wa>toe zyzelf dan ook --groot5deels jui/ t5-gevolge van hun akademis*e leid+ --gewoonlyk behoor54 ,als om de maat van ong]ymdheid voltemet5 --s*oon de zaak ze] makkelyk te v]kl>5 is--ziet m5 dagelyks dezelfde re*t]s die de onbes*aamd/e zottepraat g$uldig aanhoord51 9 de besliss+ d] zaak blyk gev5 dat ze op de aangevo]de v]d$ig+sgrond5 bitt] we9ig a*t hebb5 geslag51 ( zelfs dat die grond5 'n geheel &]5 indruk maakt5 dan de bes*uldigde zek] re*t _h te v]wa*t54 ,de ,frans*e advokaat ,,la*aud draagt d5 bynaam van gr& sauveur1 en jui/ hi]om kan m5 d5 ongelukkige die hm tot v]d$ig] kie/1 re$s vr 't vonnis als v]oordeeld bes*\w54 ,wie me5t hm noodig te hebb51 v]kla>t zi* ryp voor 't s*avot4 ,het is imm]s nu e5maal van algeme5e bek5dheid dat die niem&- r$d5de r$d] de specialiteit van ong]ymde /ell+5 beoef5t1 en dat 'n c]tifikaat van ons*uld uit zyn mond1 vrywel gelyk /aat met 'n bek5t5is van moord en doodslag4 ,ook wa> dat bek5n5 niet me] noodig is1 blyft altyd de naam ,,la*aud 'n wi*tig numm] op 't ly/je van v]zw>5de om/&igh$54 ,het hem door de publieke op9ie toeges*rev5 tal5t--ho(dzakelyk alwe] be/a&e 9 onbes*aamdheid --b5adeelt z'n bes*]mel+51 en komt dus 9 d5 grond1 gelyk alle s*elm]y1 op onbekwaamheid ne]4 ,wie dit betwyfelt1 vrage zi* af wat dn de invlo$ is di5 de kwasi-h&igheid en spitsv9dige kun/jes van 'n b]oemde pleit] op de re*tbank uitoef558 ,voor de wa>digheid d] re*t]lyke ma*t is de m9/-leelyke v]ond]/ell+ dat die invlo$ 444 gn invlo$ is4 ,e5 re*t] die zi* liet mprat5 door 'n advokaat--van 'n saamg]aapte jury spreek ik nu niet--z\ by z'n kollegaas-zelf doorgaan voor 'n dwaas1 en 9 deze opm]k+ ligt het doodvonnis van 'n groot deel d] advokat]y4 ,voor e5ige j>5 durfd5 de advokat5 van ,,jut en z'n vr\w1 9 lange r$evo]+5 betoog5 dat de re*t]s hun bem9nelyke klint5 moet5 vry sprek51 d4i4 m5 behoorde die moord5a>s frank en vry t]ugtez5d5 9 de maats*appy1 op 't geva> af dat ze da> hun liefelyk h&w]k tot eig5 v]maak en aanmo$ig+ van &]5 z\d5 voortzett56 ,er blykt alwe] niet uit de proces/ukk51 dat de voorzitt] tot die he]5 de vraag ri*tte3 ( zy1 indi5 ze de e] hadd5 re*t]s te zyn1 zoodanig vonnis vell5 z\d58 ,ook niet dat hy hun 't woord ontnam en de deur wees1 wat z'n pli*t z\ gewee/ zyn4 ,wel ne51 ze w>5 volkom5 9 hun re*t1 want de specialiteit van 't vak s*reef die s*aamtelooze zott]ny voor1 ( al?ans ze maakte die /raffeloos mogelyk4 ,e5maal aange/eld als v]d$ig]s mo*t5 en moe/5 zy loo*55 en ontk5n51 hoe brutal] hoe mooi]4 't ,/ond imm]s d5 re*t] vry1 er ge5 a*t op te slaan8 ,wat moet5 ,,jut en z'n geliefde ,,kri/i5 wel g$a*t hebb5 van de integriteit d] fatso5lyke lu1 zy die wi/5--nu ja1 i$] wi/ het1 re*t]s en publiek zoo go$ als de advokat5-zelf1 ma> zy to* 9 de e]/e plaats--zy die wi/5 hoe die mann5 van de ,wet da> /ond5 te draai51 te hui*el5 en te lieg58 ,hebb5 zy 'n glimla* kunn5 ond]drukk51 to5 ze e5 hunn] v]d$ig]s hoord5 v]kl>5 dat z'n gun/ig oordeel ov] ,,jut niet 03 e5 ex (ficio geh\d5 praatje8 ,foei1 edele re*t5mee/]1 wie z\ op zoo'n d5kbeeld kom58 ,het z\ ons heel leelyk /aan aan praatjes te d5k5 als we van u mog5 v]nem5 dat ,,jut3 ge5 sle*t k>akt] bezit en3 dat m5 9 hem zek]e ridd]lykheid niet mag ontk5n54 ,by 't aanhoor5 van zulke betuig+5 mog5 wy 9 ons de v]pli*t+5 niet ontk5n51 dankgevoel te bezitt5 voor die edelmo$ige korrektie onz] begripp5 ov] sle*te k>akt]s en ridd]lykheid1 om nu niet e5s te sprek5 van 't lesj5 9 akademis*e balie-taal dat we hi] zoo onv]wa*t prez5t kryg54 ,ik vraag u 444 halt1 ook ik wil e5s mooiprat53 ik w5s* gevraagd te hebb51 myne he]51 wie de g$a*te aan praatjes z\ kunn5 bezitt51 als hy t] v]d$ig+ van ,,jut1 het ins*rift hoort aanhal51 wa>mee die preux d5 bybel zyn] welbem9de v]si]de1 kort nadat ze met hun beidjes mevr\w ,,van ,,d] ,,k\w5 en ,,le5tje ,,beelo zoo ridd]lyk van alle w]elds*e zorg5 hadd5 bevryd8 ,ne51 ne5 'n praatj5 is het zek] niet1 als de advokaat--vol/rekt niet ex (ficio lez]1 godbewa>-ons voor zoo'n la/]lyke me5+6--als hy1 om e5s geheel-en-al voor z'n p>tikuli] g5oeg5 t]deeg nuttig te zyn1 ons v]kondigt dat hy 9 dat ins*rift zoo'n a>dige aanwyz+ v9dt1 die ons 9 /aat /elt e5 eig5a>dig5 blik te w]p5 9 het k>akt] van d5 bes*uldigde4#ad ,wa> is de onv]laat die--en na pas zoo'n uit/ek5de les 9 ridd]lykheid ontvang5 te hebb51 nogal6--wa> is de snooda>d1 de booswi*t1 die aan 'n praatje durft d5k51 by zooveel a>dige eig5a>digheid van blik8 ,vanhi] gy die 444 enz4 ,e5 praatje8 ,ma> lee/ het dan1 gy vuige belag]s van paladyn ,,jut en advokat5wa>digheid1 lee/ en ov]d5kt de woord5 die hy op 't s*utblad van d5 huwelykspres5t-bybel1 z'n te$]e h>tsvri5d9 to]oept6 ,lee/1 en vraagt uzelf af1 ( zlke taal 'n pleit] aanleid+ gev5 kan 444 wat zeg ik1 ( zulke taal mogelykheid ov]laat tot het h\d5 van 'n praatje8 ,wat /aat er8 ,wy lez53 ,aan mijn geliefde ,,*ri/9a door ,h4 ,j4 ,,jut 444 ,zoo noemt-i zi*1 de edele ridd]1 met 'n e5v\d die aan de bem9nelyke n$]igheid van 'n ,,godfri$ te ,j]uzalem h]9n]t4 ,de lez] weet imm]s dat de eig5lyke naam van d5 held ,,tankr$-,,bay>d is8 ,aan ,,*ri/9a dus1 door ,,jut3 444 die beid5 hoop5 9 de go$]ti]5heid 444 ,van d5 prokureur-g5]aal1 me5t ge8 ,o ne53 444 9 de go$]ti]5heid van ,jezus ,*ri/us4 ,voor ,j4 ,c4 die to* ook jeg5s ,mevr4 ,,van ,,d] ,,k\w5 en ,,le5tje ,,beeloo zek]e konsid]ati5 heeft 9 a*t te nem51 is 't e5 moeielyk geval4 ,ma> dat is zyn zaak4 ,wy hebb5 hi] sle*ts te do5 met de vraag hoe e5 advokaat1 die zi* op zoo'n v]hev5 bybel-illu/ratie b]oept1 op 't d5kbeeld kom5 kan dat iem& hem zal h\d5 voor 'n praatjesmak]8 ,m5 kan de n$]igheid te v] dryv54 ,hoog/5s z\ deze ( g5e--ik1 by-voorbeeld--9 dat alles 'n /aal me55 te v9d5 van de hoogte wa>op m5 't br5g5 kan 9 onbes*aamdheid1 als m5 zi* g$ekt waant door de specialiteit d] advokat]y4 ,dat er ov]ig5s 9 die fraaie pleidooi5 nog me] !ologie voorkomt1 spreekt vanzelf4 ,god kan niet buit5 spel blyv5 by dat infaam spekule]5 op de domheid d] m5igte4 ,al baat dan die vuile kwakzalv]y d5 klint niet--dat is byzaak voor die he]56--ze rekomm&e]t d5 pleit] by 't geme51 dat v]zot is op zulke loopjes4#ae ,de v]d$ig] d] edele ,,kri/i5 v]zek]t ons dat er e5 ,hoog]e ,ma*t be/aat1 die alles tezam5 h\dt--wel vreemd dan1 dat ze die twee v]moorde vr\w5 niet heeft wet5 heelteh\d5--n aan die spikspeld]nieuwe hoepeldogmatiek knoopt hy de zalv5de v]zu*t+ dat deze wa>heid zoo dikw]f betwyfeld1 en zoo li*tva>dig ontk5d wordt4 ,o* ja1 z\ juffr\w ,,laps zegg51 en ook ik moet ronduit erk5n5 dat de kla*t ev5 gegrond als ,,kri/i5- v]d$ig5d en treurig is6 ,ma> vol/rekt onv]kla>ba> v9dt ik de zaak niet4 ,de 9 dit byzond] geval niet al te be/ door ,hoog]e ,ma*t saamgeh\d5 m5selyke gee/ ov] wi5s v]vloekte afdwal+ de vrome advokaat zi* zoo b$roeft1 zal opgem]kt hebb5 hoe dikwyls die ,hoog]e ,ma*t te-kort s*iet 9 h>e pog+5 om 't droge z& saamteh\d51 wa>uit sommige pleitbezorg]s hun r$evo]+5 v]va>dig54 ,a l'impossible nul n'e/ t5u4 ,wat ov]ig5s ook deze zysprong op !ologis* gebi$ bewyz5 moet voor de ons*uld d] lieftallige ,,kri/i5 444 nu ja1 na> logis* v]b& moet m5 nu e5s- vooral 9 zulk knoeiw]k niet zoek54 ,de zaak s*ynt hi]op ne]tekom51 dat ,,jut by 't aflegg5 van zek]e v]kl>+1 die 9 't kraampje van d5 pleit] te-pas kwam1 behe]s*t w]d door goddelyk5 invlo$ en dus de wa>heid zei1 t]wyl m5 9 't belang d] pleit]y mo*t aannem5 dat-i by &]e geleg5h$5--dan ond] d5 invlo$ van d5 ,duivel zek] ( al?ans niet behoorlyk tezam5 geh\d5 door ,hoog]e ,ma*t --t]deeg gelog5 _h4 ,hoe m5 nu kan te wet5 kom5 wanne] 'n sprek] door z'n tezam5geh\d5 toe/& gelo( v]di5t1 en wanne] niet1 blyft onopgeheld]d4 ,dat zull5 we zek] uit 'n volg5d pleidooi te wet5 kom51 en niem& ziet na> die !ologis*-juri/is*-kabbali/is*e toeli*t+ met me] v]lang5 uit dan ik1 die tot m'n sm>t erk5n5 moet dat ,god de duig5 van myn begrip gewoonlyk me$og5loos laat omvall5 by zulke ond]zoek+54 ,,jut en z'n di]b>e ,,kri/i5 hebb5 voorzek] de zaak bet] begrep51 want ze w>5--zooals tr\w5s lle misdadig]s van die grove soort--bee/a*tig dom1 en /ond5 dus volkom5 op de laagte om zulk geklets heel mooi te v9d54 ,by 'n we9ig m9d] domheid hadd5 zy de one]lyke wawelpraat hunn] v]d$ig]s 9 hun voordeel kunn5 aanw5d54 ,e5 zwa> vonnis 0 nu e5maal niet te ontgaan1 ma> 't z\ gewis ridd] ,,jut en z'n te$]e gade hebb5 go$g$aan 9 de publieke op9ie1 en di5t5gevolge1 wa>s*ynlyk ook by hun aan/a&e opzi*t]s 9 het tu*?uis1 als hy 't laf gemaseur d] advokat5 _h afgebrok5 met d5 uitroep3 ,m'nhe] 't g]e*t%(6 ,ge/ol5 hebb5 we1 gemoord hebb5 we1 ma> neem het niet kwalyk1 grootze]hoog$ela*tb>e1 het knoei]ig lieg5 en sl5t]5 van die 444 he]5 kunn5 we niet lang] aanhoor51 't z\ ons k>akt] b$]v5 444 v]oordeel ma> toe6 ,moet5 we 9 ,,jut het t]ugh\d5 van zoodanige uitboezem+ niet zooze] toes*ryv5 aan domheid1 als aan de bes*eid5 vrees dat die ze]groo?oog$ela*tba>h$5s hem niet-ontvankelyk z\d5 v]kl>5 9 z'n eis* en konklusie1 als /rydig met de ,jurisprud5tie van d5 ,hove8 ,dit kan wel zyn4 ,het is mogelyk en zelfs wa>s*ynlyk dat ,,jut--9 z'n ho$anigheid van ridd]lyk galgebrok bet] dan gy en ik1 lez]1 met d5 eig5a>dig5 e]$i5/ van die ,jurisprud5tie v]tr\wd--gewet5 heeft welk ontzag m5 d5 ,!misprie/] s*uldig is1 en alzoo dat m5 e5 lieg5d5 advokaat niet /or5-mag 9 de uitoef5+ van z'n sac]dotale funkti54 ,m5 _h imm]s hm ook niet 9 z'n w]k ge/oord6 ,de re*tspleg+ teg5 't e*tpa> ,,jut z\ ov]ig5s /( lev]5 tot 'n gans*5 bundel specialiteit5-onz94 ,i$] begrypt dat de ,voorzitt] nu-en-dan met ,god s*]mde1 en--teg5 'n ,,jut6--met al wat heilig is6 ,wat de pleidooi5 d] advocat5 aangaat1 ze w>5 akademis*-doctoraal-sle*t1 zo[el wat taal en /yl betreft--hi]van gaf ik re$s 'n pa> /aaltjes--als t5-aanzi5 van de sy/em5 wa>op ze hun zoog5aamde v]d$ig+ me5d5 te kunn5 grond54 ,die v]d$ig+ 01 om nu van al die knoei]ige one]lykheid niet me] te sprek51 9 n woord3 bela*elyk4 ,van specialiteit5 z\ m5 dan to*1 opp]vlakkig gezi51 kunn5 v]wa*t5 dat ze bekwaam w>5 9 hun eig5 vak1 ma> dit zyn ze1 ev5als de bakk]s van blz4 #bi 7hfd/4 ,,ii1 n4 v4d4 tr471 gewoonlyk niet6 ,het s*ynt dat de /udie 9 algeme5e onbekwaamheid--beleefdheid%alve toewyd+ aan e5 bepaald vak g5oemd--niet ze] gun/ig w]kt op de ontwikkel+ dan die to* ook voor de beoef5+ van dat enge vak-zelf altyd e5igsz9s noodig blyft4 ,wie sle*ts advokaat is1 is 'n sle*t advokaat4#af 99 99 99 99 99 ,9 het beg9 van dit ho(d/uk maakte ik meld+ van 'n pa> 9 het buit5l& geslag5 bespottelyke vonniss51 do* we behoev5 wa>lyk niet zoo v] van huis te gaan1 om voorbeeld5 te v9d5 van de krankz9nigheid wa>toe 't specialismus van die zoog5aamde ,re*t5 leid5 kan4 ,onlangs w]d 9 ons l& 'n ontslag5 burgemee/]1 die met duidelyk te k5n5 gegev5 moorddadig opzet1 'n gewe] _h afges*ot5 op z'n plaatsv]vang]1 ontslag5 van re*tsv]volg+1 omdat 444 omdat 444 ja1 wa>om8 ,niem& weet het4 ,m5 mag aannem5 dat er 9 die zaak deze ( g5e ondoorgrondelyk-aanbiddelyke jurisprud5tie van d5 ,hove 9 't spel gewee/ is4 ,m9d] geheimz9nig 0 dez] dag5 de vryspraak van zek] vr\wsp]soon1 dat zi* _h s*uldig gemaakt 444 ik v]gis me1 die1 zond] de m9/e s*uld dan1 en sle*ts tot tydv]kort+1 zi* v]maakt _h met 'n pog+ tot v]giftig+4 ,het ,h( _h bij die geleg5heid de go$heid z'n b5evol5tie ook voor d5 arm5 leek begrypelyk te mak51 door ze te omkle$5 met jurisprud5te r$55 welke all]pleizi]ig/ luid5 voor i$] die 't vooruitzi*t heeft1 ooit (te imm] by die dame 9 de ko/ te kom54 ,dat de pog+ tot v]giftig+ _h plaats gehad 444 nu ja1 dit 0 niet te loo*551 ma> de arme vr\w _h zi* v]gi/ 9 de taxatie d] hoeveelheid fos= die tot ha> welwill5d doel noodig 01 en alzoo liet m5 ha> loop51 zek] om door wat /udie 9 w>5k5nis en toxikologie1 nauwkeurig te le]5 b]ek55 hoeveel lucif]kopp5 van de w>e soort er noodig zijn om met go$ succes z'n ev5m5s voorteli*t5 na> de eeuwigheid4 ,leve de ,jurisprud5tie van d5 ,hove6 ,en d5 brav5 ,,de ,,vlett]--p$ant1 v]vel5d1 koppig en la/ig 0-i1 o ja1 ma> 'n braaf m5s to*6 zond m5 na> het tu*?uis4 ,noge5s3 leve de ,jurisprud5tie van d5 ,hove6#ag ,wa> z\ ik e9dig5 indi5 ik voortg+ /al5 te lev]5 van de misdadige zott]ny wa>toe de v]ke]d-begrep5 speciaal-/udie van de zoog5aamde ,re*t5 dagelyks aanleid+ geeft8 ,re$s de me]v\dige vorm van dit woord v]raadt de onlogis*e--en dus3 onz$elyke-- beteek5is4 ,de grondslag5 van die ,re*t5 zyn me]5deels ell5dig4 ,het rome9s*-re*t liet gruwel5 toe1 s*reef gruwel5 voor1 en kan 9 ge5 geval 'n deugdelijk5 grondslag zijn voor nze re*tspleg+4 ,wa> de teg5woordige toe/&5 met die van de ,rome95 ov]e5/emm51 hebb5 we hn voorli*t+ niet noodig om te wet53 wat ,re*t is8 ,en wa> die toe/&5 v]s*ill5--zooals byna doorga&s het geval is --v]valt de behoefte aan hun b>ba>s*e less5 en voorbeeld5 vanzelf4 ,ge/eld e5s dat onze wett5 het ombr5g5 e5] jonkvr\w uitdrukkelyk v]bod51 zoodat1 byv4 het wurg5 van 'n onmondig k9d1 het maagdelyk do*t]tje van e5 9 ong5ade gevall5 /aatsdi5a>1 niet geoorlo(d 01 dan hebb5 onze re*tspraktikant5 wa>a*tig de less5 van hun ,rome9s*e voorgang]s 9 *icane niet noodig1 om 'n middeltj5 uittev9d5 wa>door de e]bi$ voor ,wet en ,jurisprud5tie behoorlijk geh&haafd wordt4 ,m5 bela/ 9 zoo'n geval--ik1 goddank ge5 specialiteit 9 de ,re*t5 erk5 dat ik zond] die ,rome9s*e les niet op 't d5kbeeld kom5 z\1 en van h>te w5s* ik d5 lez] 't zelfde gebrek aan re*t5k5nis toe--m5 draagt 9 zoo'n geval d5 beul op1 z'n sla*t(f]tje1 vr 't wurg5 444 re*t5s-ges*ikt te mak5 voor 't s*avot6 ,het ges*i$de laquem juxta1 zegt ,,tacitus4 ,wel zek]1 de /rop lag er naa/1 en het k9d 444 ma> g5oeg da>van1 we wet5 de ho(dzaak3 de legaliteit 0 g]$6 ,m5 z\ de vraag kunn5 /ell51 ( niet de hi] aangehaalde gruwel me] aan de z$5 dan aan re*tsbegripp5 9 /rikt5 z9 te wyt5 is1 do* ze wordt voldo5de beantwoord door de opm]k+ dat de wett5 van de ,rome95 oorspronkelyk]-inheems* w>5 dan de het]og5e rhapsodie--zegge3 de v]w>de rommel--wa>mee de mod]ne maats*appy5 zi* behelp51 en dat ze dus veel me] dan bij ons het geval wez5 kan1 met die z$5 ov]e5/emd54 ,het is wa> dat ,,tacitus1 no* by 't noem5 van de oorzaak die aanvankelijk het v]moord5 van dat meisje s*e5 te belett5#ah no* bij de v]meld+ van 't re*tsmiddel767 wa>mee m5 dat beletsel uit d5 weg ruimde1 van eig5lijk gezegde ,wet spreekt4 ,des-te-bet] voor de kra*t van m'n betoog6 ,er blykt dan dat we hi] te do5 hebb5 met deze ( g5e onbes*rev5 ,jurisprud5tie van d5 ,hove1 jui/ de bron alzoo wa>uit al die /oplapp5 voor de luie onkunde--9 de diev5taal van ,re*tbank en balie3 ,regels 9 ,re*t5 g5oemd--voortsprot54 ,mo*t m5 9-we]wil van deze opm]k+1 het aangehaald voorbeeld niet klemm5d v9d51 dan b5 ik b]eid ook door het aanhal5 van uitdrukkelyke ,wett51 /aaltjes te lev]5 van dat liefelyke en voor onze maats*appy 9 onze dag5 zoo byzond] praktis*-bruikb>e ,rome9s*e ,re*t4 ,ma> die vuile bron is niet de e5ige modd]poel wa>uit onze re*tsmann5--uit armo$ van gee/ en luiheid alwe]3 het navolg5 en sam5lapp5 is makkelyk] dan 't s*epp56--zi* v]oorlov5 te putt54 ,de oorsprong d] lat]e ,re*t5 is wa>lyk niet van zuiv]d] a>d4 ,om nu niet /il te /aan bij 't boek ,levitikus--'n ,codex wa>9 de ,jurisprud5tie van d5 ,he] 9 hoog/eig5 p]soon s*ynt v]vat te zyn1 en dat dus nog altijd voor 'n groot deel van kra*t is--/el ik de vraag1 uit welk5 tyd de ambtelyke ,re*tsbegripp5 /amm51 wa>door de mod]ne maats*appy5 zi* lat5 behe]s*58 ,onze wett51 en vooral de omsla*tige re*tspraktyk1 zyn nog altyd gegrond op--( al?ans1 zond] oordeelkundige leid+ voortgevloeid uit--de gewoont51 sprookjes1 wanbegripp5 en vooroordeel51 die voor wy%eid doorg+5 9 de donk]/e dag5 d] middeleeuw54 ,ze dagteek55 groot5deels uit d5 tyd 444 ma> we behoev5 zoo hl v] niet t]ugtegaan4 ,de ,wet5s*ap van de ,re*t5 /ond re$s1 ( ng1 ( alwe]1 9 voll5 bloei1 to5 de ,jurisprud5tie van alle mogelyke ,hov5 zi* v]maakte met het biologe]51 gek-mak51 beta/51 on?>51 weg51 m>tel5 en v]br&5 van ouwe vr\wtjes4 ,wat is dat voor 'n ,bes*av+ die zi* niet v]zet teg5 zulke gruwel51 wat is dat voor 'n ,wet5s*ap1 die tot zulk5 onz9 de h& le5t8#ai ,nog dagelyks hoor5 we ,re*t]s en advokat5 zi* b]oep5 op de op9ie van p]son5 die gewoon w>5 'n groot deel hunn] wy%eid te zoek5 9 de +ew&5 van 'n vogel1 9 d5 /& van 't firmam5t1 ( 9 de w>taal van dez5 ( g55 ,heilige4 ,9 d5 ,/aat d] ,intellig5z by-uitnem5dheid--d4i4 ,pruis54 ,ik moet er dit wel byzegg51 omdat m5 't zond] hulp miss*i5 niet rad5 z\--9 ,pruis5 be/aan nog altyd wett5 teg5 ,gottesl/]ung1 en ook ov] de ,heilige ,maagd mag m5 zi* 9 dat l& niet al te one]bi$ig uitlat54 ,de he] ,,w5zelburg] te ,delft1 die zi* 9 'n ,duits* tyds*rift-artikel aan iets van di5 a>d _h s*uldig gemaakt1 w]d voor 't g]e*t g]oep5 om zi* ov] die snoodheid te v]antwoord54 ,hy is vrygesprok51 nu ja1 ma> is de vryspraak zooveel m9d] zot dan 'n v]oordeel5d vonnis z\ gewee/ zyn8 ,bov5di51 &]5 die zi* aan gelyksoortige v]gryp5 s*uldig maakt5 w>5 m9d] gelukkig--miss*i5 liet5 zy zi* v]d$ig5 door 'n advokaat--en dagelyks blykt er dat er 9 dat zoo byzond]- intellig5te l& re*tsmann5 word5 gevond51 ,doctores ,juris1 die zi* kwasie-ern/ig bezigh\d5 met zulke zott]ny4 ,vanwa> z\d5 zy d5 mo$ hal5 zi* zoo bespottelyk aante/ell51 indi5 ze zi* niet g$ekt wa&5 door de specialiteit van 't vak8 ,zoo heeft de fa*mssige beoef5+ van de ,re*t5 t5-all5-tyde en ov]al s*ade g$aan aan het ,re*t4 ,en de he]5 juri/5 wet5 het wel4 ,om hun afgod]y met jurisprud5tie- deuntjes en specialiteit5-sleur te v]onts*uldig51 te v]goelyk5 ( opteheld]51 tra*t5 zy d5 leek tevr$5 te /ell5 met 'n expresselyk ad hoc gekompone]d &] deuntje3 summum jus1 summa injuria4 ,nu1 dit is jui/ wat ik bewyz5 wilde4 ,dit1 en dat het tyd wordt aan de zotte he]s*appy van dat summum specialiteit5-jus 'n e9d te mak54 ,als hulpmiddel /el ik met gepa/e s*roomvalligheid voor3 e]bi$ voor billykheid en gezond v]/& te v]heff5 tot 444 'n regel 9 re*t5 en tot d5 grondslag d] ,jurisprud5tie 9 'n bes*aafde maats*appy4 ,,mxi4 ,sommig5 zull5 me55 dat ik door 9 't vorig ho(d/uk aan de advokat]y wyd] plaats int]uim5 dan wa>op die ziekte1 inv]b& met het belang van &]e ond]w]p5 aanspraak heeft1 9 dezelfde f\t v]viel als die we dagelyks 9 de geheele ,maats*appy zi5 begaan4 ,/raks zal ik me ov] dat s*ynba> gebrek aan ev5r$igheid v]antwoord51 do* e]/ wil ik my e5ige oog5blikk5 bezigh\d5 met de vraag--ik zeg niet3 met de beantwoord+ van de vraag--wie we voor g]e*tigd mog5 h\d5 tot het uitreik5 van diploom als specialiteit8 ,bij nauwkeurig ond]zoek zal er blyk5 dat het wantr\w5 op de drie kategori5 die ik noemde op blz4 #gb 7hfd/4 ,,mvi1 n4 v4d4 tr47 gegrond is4 ,no* de spontane publieke op9ie1 no* 'n willekeurig afgesn$5 brok/uk da>van1 no* 't re*t/reeks* gezag 9 ,l&s-( ,/adsbe/uur1 lev]5 d5 m9/5 wa>borg dat zulke aan/ell+5 niet word5 wegges*onk5 aan brekebe554 ,door n ho(df\t word5 9 nag5oeg gelyke maat die drie kategori5 behe]s*t4 ,door deze3 dat gewoonlyk1 f re*t/reeks f langs 'n omweg1 aan nbevoegd5 't oordeel ov] bevoegdheid wordt opg$rag5 ( ov]gelat54 ,de roem van 'n g5ee%e]1 byv4--spontane publieke op9ie--grondt zi* op de me5+ van all]lei m5s5 die niet /ude]d5 9 g5eeskunde4 ,de l$5 van ,/ads-en ,l&sbe/uur word5 gekoz5 door 'n willekeurig deel van 't algeme51 door p]son5 alzoo1 die no* door oef5+ no* door ond]v9d+ te wet5 kwam5 wat er tot wl-be/ur5 van ,/ad ( ,l& v]eis*t wordt4 ,(ficieele aan/ell+5 9 v]reweg de mee/e vakk51 gaan uit van wa>digheidsbekle$]s--de p> le ,roi1 alzoo--die 9 deze vakk5 vreemdel+5 zyn4 ,hi]uit vloeit de ong]ymd voort dat ze] veel specialiteit5 hun pre/ige ontle55 aan 't zelfde beg9sel dat alle specialismus voor ov]bodig v]kla>t4 ,om tot het uitoef55 van zek]e funktie te word5 toegelat51 moet m5 bekwaam v]kla>d zijn door p]son5 die f gn diploom van bekwaamheid kunn5 ov]legg51 f zoodanig dokum5t aannam5 uit onbevoegde h&4 ,en al w>e dit laat/e niet re*t/reeks het geval1 al be/ond de ket5 wa>mee t5slotte de toepass+ v]bond5 is aan 't punt van uitgang1 uit e5ige s*akels mr1 byna altyd to* loopt zy uit op onbevoegdheid4 ,alw$] dus bev9d5 wy ons hi] 9 de buurt d] fikti51 d] gemak%alve als wa> aang5om5 /ell+5 die t5-all5-tyde zooveel kwaads /i*tt54 ,dat zulke punt5 van uitgang niet geheel kunn5 word5 gemi/1 lev]t ge5 r$5 om 't ond]zoek na> de /evigheid van d5 grond wa>op m5 voortb\wt1 te v]zuim54 ,het is nu e5maal wa>1 dat we 9 de praktyk dikwyls g5oodzaakt zijn g5oeg5 te nem5 met 'n axioma dat 9 't afgetrokk5e voor d5 wysge] nog altyd bewys noodig hebb5 z\4 ,9 de w]kelykheid e*t] moet m5 zi* vaak--altyd miss*i5--tevr$5 /ell5 met e5ige kans op jui/heid1 en 9 zek]5 z9 ligt dat b]u/5 ev5ze] 9 de roep+ d] wysbege]te1 da> zy wel degelyk v]pli*t is rek5+ te h\d5 met het feitelyk be/a&e4 ,het v]s*il tuss*5 ha> en de onnad5k5de praktyk1 ligt sle*ts hi]9 dat zy--vooral niet m9d] praktis* dan de mann5 van zak5 gebruik mak5de van 't bek5de en voor wr aang5om5e--voortdur5d zi* beyv]t om door nauwkeurige b]ek5+ de kans op wa>heid zoo voordeelig mogelyk te mak54 ,de !oretikus weet ev5 go$ als de gewone w]kman dat er by 't bew]k5 van mat]ial5 iets v]lor5 gaat aan uitdamp+1 aan spa&]s1 aan afslag1 aan zaagsnee1 enz4 ,ook weet hy dat de kra*t1 die 'n ma*9e 9 beweg+ br5gt1 niet onv]m9d]d wordt ov]gebra*t op d5 la/4 ,jui/ het wl a*tslaan op 't v]lies aan t>ra en door wryv+1 maakt 'n voornaam deel van z'n !orie uit4 ,en dit geldt alm$e omtr5t de bruikba>heid en opportuniteit d] gevond5 wa>h$54 ,wie by 't b]ek55 van d5 inh\d e5s cirkels de ev5r$igheid z\ uitdrukk5 9 'n groot aantal decimal51 ook da> wa> de r$e #g3bb voor 't beoogd doel voldo5de is1 z\ 9 ze] veel gevall5 ev5ze] zondig5 teg5 wysge]ige wa>heid als wanne]-i 'n geheel v]ke]de v]h\d+ tot grondslag _h aang5om54 ,ma> nog grov] z\ de zoog5aamde praktikus dwal51 die z'n b5ad]+s-wa>heid wilde toepass5 op b]ek5+5 welke door ze] wyde /rekk+ behoefte hebb5 aan me] nauwkeurigheid dan voor dagelyks* gebruik noodig is4 ,het z\ er sle*t uitzi5 met a/ronomie1 indi5 af/&1 inh\d en loop van hemelli*am5 w]d5 b]ek5d na> d5 maat/af die 'n kuip] gebruikt om te wet5 hoe groot de bodem wez5 moet van 'n vat1 welks veelhoekige omtrek door 'n gegev5 aantal duig5 van zek]e bre$te bepaald wordt4 ,ma>1 zegt m51 de kuip] is tot /]rekundige wa>nem+5 niet g]oep54 ,dit is wa>4 ,do* wl is 9 de zaak die we hi] beh&el5--ond]zoek na> bevoegdheid van specialiteit5--elk lid d] ,maats*appy g]oep5 tot beoordeel+ van de /evigheid d] gegev5s1 wa>op voor 'n groot deel het welzyn van die maats*appy gegrondve/ is4 ,ik wil deze /ell+ betoog5 door 'n voorbeeld uit het dagelyks* lev54 ,wie getuige is van 'n be5breuk1 is v]antwoord door 't inroep5 van de hulp e5s heelmee/]s1 en wel van de e]/e de be/e p]soon die volg5s de wet g]e*tigd is het vak van heelmee/] uitteoef554 ,op dt oog5blik 'n ond]zoek inte/ell5 na> de wys wa>op dat diploom v]kreg5 w]d1 z\ zek] heel onpraktis* geh&eld zyn4 ,en 444 onwysge]ig ev5ze]1 want wysbege]te die de eis*5 d] praktyk ov] 't ho(d ziet1 is vals*e1 d4i4 gn wysbege]te4 ,ma> de zaak v]&]t van aanzi51 wanne] m5 tuss*5 twee ev5 naby won5de heelmee/]s 'n keus kan do51 ( ook als m5 grond me5t te hebb5 om aan 'n e5igsz9s v]d] won5d5 *irurg de voorkeur te gev5 bov5 'n kollega die nad] 9 de buurt is4 ,de emb>ras de *oix wordt groot]--en alzoo de besliss+ van me] gewi*t voor 't gewet5--indi5 de om/&igh$5 toelat5 e5 keus te do5 tuss*5 'n ruim] aantal g5eeskundig54 ,van ng me] belang is de uitspraak1 zoodra er1 zond] p]iculum 9 mora1 moet besli/ word5 wie 9 voorkom5d geval1 onv]s*illig wa>1 by wi51 ( wanne]1 g]e*tigd is heelkundige hulp te v]le558 ,e5 gebrekkige me?ode to* 9 die wyze van bevoegd-v]kl>+ ov] 't algeme51 w]kt organis*-v]ke]d1 en b5adeelt dus all51 t]wyl aan 'n ongelukkige keus van g5ee%e] 9 byzond]e gevall51 sle*ts de ziek5 word5 opge(f]d die d5 zoodanige 9 h&5 vall54 ,de ,wetgev] die 'n v]ke]d /elsel van bevoegd-v]kl>+ invo]t ( h&haaft1 is v]antwoordelyk voor al de nadeelige gevolg5 van dat /elsel4 ,het doet er niet toe1 dat het woord ,wetgev] hi] niet altyd kan word5 opg5om5 9 /rikt5 z94 ,by 't 9-/& h\d5 van veel onbes*rev5 vooroordeel51 tre$t de ,maats*appy-zelf als wetgeef/] op1 zond] dat m5 jui/ bepaalde individu5 voor 't v]ke]de v]antwoordelijk /ell5 kan4 ,m5 is 444 niem&4 ,ma> alle niem&5 te zam5 g5om5 oef55 e5 ma*t uit1 die ze] dikwyls de bes*rev5 ,wet 9 uitw]k+ tebov5 gaat4 ,volkswaan is 'n mon/] dat 9 onre*tva>digheid1 wre$heid en zott]ny ge5 gr5z5 k5t1 zelfs niet de gr5z5 d] mogelykheid1 want 444 ook 't ong]ymde is hem welkom4 ,kan dit v]s*ynsel voldo5de word5 opgeheld]d uit het gebrek aan v]antwoordelykheid1 wa>op ik re$s gewez5 heb8 ,ne54 ,tot die me5+ z\ m5 sle*ts mog5 ov]hell51 als m5 kon aannem5 dat &]e autoriteit5 dan 'n onp]soonlyke volksop9ie1 wl v]antwoordelyk w>5 voor hun vonniss5 9 zake3 bevoegdheid4 ,ma> dit is 't geval niet4 ,e5 m9i/] die de s*uld draagt dat aan onbekwam5 'n diploom wordt uitg]eikt1 'n ,wetgev] die deze f\t tot /elselmatig5 regel maakt1 zy beid5 zyn ev5m9 citabel voor 'n re*tbank als de man op 't k]kh( en z'n legio kornuit5 die znd] ambtelyke roep+ 't hunne bydroeg5 tot v]vals*+ van de publieke op9ie4 ,wanne] wy alzoo diep] 9 de zaak doordr+51 blykt er dat hi] ge5 teg5/ell+ plaats heeft1 ma> 'n treff5de ov]e5kom/1 en dat ook 9 deze zaak alwe] gelyke oorzak5 gelyke gevolg5 hebb54 ,de (ficieele beoordeela>s van deugd1 v]di5/e1 bekwaamheid en bevoegdheid begaan precies dezelfde f\t5 als die we dagelyks 9 de ong]eglem5te]de volksme5+ wa>nem54 ,wa>om z\ 't gezag dat uit die me5+ voortsproot1 z'n oorsprong v]loo*558 ,dezelfde m5s5 imm]s1 die aan kwakzalv]s d5 voorrang toek5n5 bov5 bekwame g5ee%e]51 zull5 by /emm+ ov] de belang5 van d5 g5eeskundig5 di5/1 blyk gev5 van gelyksoortige voorkeur1 en weldra zal m5 ontw>5 dat de zott]ny niet v]&]d is van a>d1 do* dat m5 sle*ts 't aantal in/anti5 v]me]d]d heeft1 wa>langs onzuiv]e indruk en vals* oordeel uitloop5 op gebrekkige toepass+4 ,zoo me5t de onkundige dat-i de kra*t e5] ma*9e v]hoogt1 ( ha> w]k+ v]bet]t1 door toevoeg+ van onnut--en dus s*adelyk6 --rad]w]k4 ,deze laat/e v]gelijk+ z\ kunn5 leid5 tot de me5+ dat de niet-g]eglem5te]de op9ie des ,volks--d4i4 de gebrekkige beweegkra*t zond] omsla*tige belemm]+--to* altyd e5igsz9s hoog] /aat dan die welke buit5 en behalve de gelyksoortige f\t 9 d5 oorsprong1 nog bov5di5 de b$oelde in/anti5 doorloop5 heeft4 ,opp]vlakkig gezi5 w>e hi] alzoo /( te v9d5 tot v]he]lyk+ van de ,vox ,dei1 wa>van ik op blz4 #ajb 7hfd/4 ,,mviii1 n4 v4d4 tr47 niet veel go$s gezegd heb4 ,welnu1 die spreekwys z\ ind]daad e5ig5 bruikb>5 z9 hebb51 indi5 er3 #a4 kans be/ond d5 volkswil zuiv] te le]5 k5n51 en #b4 als niet die wil v]ba/]d 04 ,wat het e]/e punt betreft1 moet m5 zi* tevr$5 /ell5 met de op9ie van de me]d]heid1 en er z\ iets gewonn5 zyn1 indi5 da>omtr5t zek]heid te bekom5 04 ,ik zeg3 iets1 want vl 0 't niet4 ,de wa>de van x_/#b;a-7x_/#b-;a7 kan ze] g]+ wez51 en de heele goddelykheid van d5 volks/em moe/ dan 9 die onnoozele #b;a gezo*t word51 die by 'n onev5 getal /emm5 nog kunn5 dal5 tot de helft van die wa>de1 zegge3 tot n p]soon4 ,h]haaldelyk wees ik op 't fiktieve van deze me?ode4 ,ma> ze is nog gebrekkig] dan uit deze r$5e]+ s*ynt voorttevloei54 ,ze] dikwyls namelyk wordt de /em van ,god tot iets als x_/#b-;a - 7x_/#b;a7en alzoo tot negatieve wa>de t]uggebra*t1 omdat het zuiv] bye5br5g5 van de /emm5 'n onmogelykheid is4 ,we hebb5 hi] alzoo te do5 met fiktie 9 fiktie4 ,e]/ moet5 we ons de gewaagde v]ond]/ell+ getroo/5 dat vi] m5s5 me] v]/& hebb5 dan drie1 om lat] 9 twyfel te g]ak5 ( we ons 9 die onjui/e s*att+ nog v]teld hebb5 bov5di51 zoodat zelfs onze konklusie ook dn z\ te-kort s*iet5 als we1 't ve*t5 e5s niet ov]sla&e 7,,idee #g7 ha> liet5 afhang5 van ruw geweld4 ,ik /em toe dat zoodanige v]giss+ niet voorkomt 9 ze] e5v\dige gevall5 die zi* oploss5 9 'n op9ie/ryd ov] sle*ts twee mogelykh$54 ,ma> 9 de zak5 die we beh&el51 is dit nooit het geval4 ,de volksme5+ is altyd gesplit/ 9 p>ty51 groep5 en ond]v]deel+51 wa>van het aantal s*ake]+5 dat d] individu5 vry naby komt4 ,de me]d]heid wa>aan we goddelyke e]bewyz51 be/aat alzoo nooit uit de groot/e helft van 't gegev5 aantal /emm]s1 ma> ,god moet zi* v]g5oeg5 v]e5zelvigd te word5 met de m9/ kle9e van de breuk5 wa>9 dat getal v]brokkeld is1 en dus ook dan wanne] die breuk op v]re na de som d] ov]ig5 niet b]eikt4 ,de zaak komt hi] ne] op de ong]ymdheid dat #a_/aj me] gewi*t op de s*aal br5gt dan all]lei breuk5 met hoog] noem]1 die te zam5 #i_/aj b$rag54 ,wanne] e5-en-tw9tig p]son5 'n keus te do5 hebb5 tuss*5 tw9tig op9i51 dan moet noodw5dig n van die op9i5 word5 aangekleefd door m9/5s twee p]son54 ,deze twee vorm5 alsdan 'n me]d]heid teg5ov] de neg5ti5 &]51 9-geval deze neg5ti5 ov] de ov]s*iet5de me5+5 gelykelyk v]deeld w>54 ,9 zoo'n geval z\ ,gods wil sle*ts voor #b_/ba door d5 wil des ,volks zyn uitg$rukt1 en de ,duivel z\ zi* 9 de nogal aanzi5lyke me]d]heid van #ai_/ba te v]heug5 hebb54 ,en by dat alles liet5 we nu nog de zond]l+e rek5f\t buit5 spel1 die ik me5 voldo5de toegeli*t te hebb5 9 d5 e]/5 bundel myn] ,,ide54 7#aba en #acc74 ,de uitv9d+ van 't zoek5 na> vol/rekte me]d]heid by h]/emm+1 lev]t 'n nieuwe fiktie1 nieuwe ong]ymdheid4 ,om de v]brokkel+ van /emm5 teg5-tegaan1 en d5 s*yn te lev]5 als( we w]kelyk met 'n me]d]heid te do5 hadd51 wordt het aantal me5+5 wa>ov] besli/ moet word51 +ekromp5 tot twee mogelykh$54 ,deze me?ode kan leid5 tot v]s*ynsel5 als die welk] ong]ymdheid 9 't hi] volg5d voorbeeld wordt gek5s*et/4 ,ge/eld dat tw9tig p]son5 te kiez5 hebb5 tuss*5 twee-en-tw9tig op9i51 en dat twee dez] op9i5 respektievelyk door twee p]son5 word5 voorge/aan1 dan blyv5 er a*tti5 p]son5 ov] wi] me5+5 ov] de re/e]5de a*tti5 mogelykh$5 kunn5 v]deeld zyn4 ,dewyl er 9 dit geval niet v]kreg5 is wat m5 heeft geliev5 te doop5 met d5 naam van vol/rekte me]d]heid dw+t m5 die a*tti5 /emm]s p>ty te kiez5 voor e5 d] beide me5+5 die zi* 9 twee aanhang]s mo*t5 v]heug54 ,van wa>heid en jui/heid is hi] alzoo we] ge5 spraak4 ,de a*tti5 sla*t(f]s hunn] v]deeldheid word5 g$wong5 tot m$epli*tigheid aan leug51 en de uitslag d] /emm+ die /raks zal word5 v]kondigd is 'n onv]vals*te naklank van 't wetgev5d onwe] op ,s9a1 0 niets dan 'n armzalig faute de mieux4 ,wie de me5+ x1 y ( z van gans*] h>te is toeg$aan1 w]d g$wong5 'n keus te do5 tuss*5 a en b1 al w>e het ook dat z'n inzi*t5 op /aatkundig ( godsdi5/ig gebi$ hem voors*rev5 de e]/e lett]s van 't alfabet tev]afs*uw54 ,hy mo*t niet /ryd5 voor wat hem voorkwam go$ te zyn1 ma> moet z'n invlo$ be/$5 aan de bevord]+ van iets dat-i voor v]ke]d h\dt1 om 9 's hemelsnaam te ontwyk5 wat 9 zyn oog ng v]d]felyk] wez5 z\4 ,zi$a> alzoo de /em van ,god ond]worp5 aan 'n belemm]+ die ons van all5 e]bi$ voor ha> heiligheid ontslaat4 ,by deze aantoon+ d] onnauwkeurige w]k+ van ons kies/elsel heb ik me tot het all]e5v\dig/e bepaald1 tot opm]k+5 die ond] de bevatt+ vall5 van elk5 lez]1 en sle*ts voor-zoo-v] de eis* van m'n betoog meebra*t4 ,wie diep] 9 de zaak wil doordr+5--(1 jui/] uitg$rukt3 9 e5 gegev5 kant d] zaak--wordt v]wez5 na> 'n ze] belangryke wiskundige /udie van d5 he] ,d4,i4 ,,korteweg1 9 het ,j\rnal des ,actuaires franais#bj t4 ,,iii1 #ahgd3 ,rflexions1 calculs et solutions p>ticulires propos du calcul des probabilits sur les votes4 ,er is ev5wel1 om de wet5s*appelyke en de praktis*e /rekk+ van dat w]k te beoordeel51 me] wiskun/ige voorb]eid+ noodig dan wa>toe ik tot-nog-toe 9 de geleg5heid 04 ,wa>s*ynlyk v]ke]5 sommig5 myn] lez]s 9 't zelfde geval1 do* i$] kan er uit le]5--en dit is hi] ho(dzaak--dat de ,vox ,dei heel nalma*tig ond]worp5 is aan de wett5 d] wa>s*ynlykheidsrek5+ en dus 't re*t niet heeft hoog] toon aanteslaan dan de ,a>d d] d+5 toelaat4 ,do* dit alles geldt nog sle*ts de me?ode volg5s welke m5 tra*t tot de k5nis van die fameuze ,volks/em te g]ak54 ,hoeveel treurig] nog is de uitslag van 't ond]zoek1 indi5 we a*tslaan op de wyze wa>op die volks-me5+ ont/aat4 ,ze is v]wrong51 v]vals*t1 b$orv51 en z\ voor d5 d5k] niet het m9/ gewi*t 9 de s*aal legg51 ook al be/ond er kans tot het vorm5 ( le]5 k5n5 e5] niet-gef+e]de me]d]heid4 ,op het gebi$ d] begripp5 ges*i$t de voortplant+ na> va/e wett5 die--beh\d5s de uit d5 a>d d] zaak voortkom5de v]s*ill5--vry-wel ov]e5kom5 met de regels die wy 9 de af/amm+ van plant5 en di]5 wa>nem54 ,niem& v]wond]t zi* als-i bem]kt dat uit het zaad e5] vru*t 'n boom spruit van dezelfde soort als die wa>van de vru*t geplukt is4 ,dat ook hi]9 door bykom5de oorzak5 afwyk+5 kunn5 plaats hebb5--afwyk+5 die to* ev5ze] als de ho(dregel-zelf op va/e wett5 b]u/5--mag ons niet do5 voorbyzi5 dat ho(dwet en afwyk+ beide van volle toepass+ zyn op de ges*i$5is d] begripp51 me5+5 en vooroordeel51 ja zelfs op de waggel+5 van d5 smaak4 ,we hebb5 e*t] 9 dit betoog ho(dzakelyk met d5 regel te do54 ,volg5s di5 regel kan m5 zi* v]zek]d h\d5 dat er f\t5 word5 geba>d door f\t51 en wel gewoonlyk gelyksoortige4 ,het me] ( m9 plotsel+ ov]spr+5 van de ruimte die twee uit]/5 van elk&] s*eidt--reaktie--mog5 we nu buit5 spel lat54 ,ook dat ov]spr+51 die mee/al onv]wa*te t]ugslag--veel g]egeld]- p]iodiek dan m5 gewoonlyk me5t--is e5 gemakkelyk te v]kl>5 gevolg van d5 a>d d] d+54 ,de sl+]1 nu e5maal niet kunn5de /il/aan1 moet wel door 't loodpunt he5 na> de teg5ov]ge/elde zyde zoodra hy aan d5 &]5 kant de gr5s van z'n beweg+sv]mog5 b]eikt heeft4 ,dat v]&]5 van ri*t+ v]eis*t sle*ts e5 oog5blik1 'n tyd/ip4 ,ma> de beweg+-zelf heeft 'n aane5s*akel+ van oog5blikk5 noodig1 die e5 tydp]k vorm54 ,met zoodanig tyds-v]loop hebb5 we by 't bes*\w5 d] word+ en voortplant+ van volksme5+5 te do51 en de 9 zulke p]iod5 voortgebra*te wanbegripp5 zyn gelyksoortig met hun oorsprong4 ,dezelfde f\t5 alzoo die 'n ,volk v]leid5 tot mi/a/5 9 de keus van z'n voorgang]s1 zull5 het d5 v]ke]d5 weg opdryv5 zoodra er moet word5 uitspraak g$aan 9 vraag/ukk5 van wet5s*appelyk51 social5 ( z$elyk5 a>d4 ,aannem5de dat het d5kbeeld a zek]e dwal+ v]teg5woordigt en dat de p]soon ,a da>aan z'n v]heff+ te dank5 heeft1 dan is de voortplant+ van 't ongelukkig a-begrip--natuurlyk altyd sle*ts tot op 't oog5blik vant]ugslag6--op 'n go$5 weg1 en de ,a-dyna/ie zit voor lang5 tyd op troon ( kuss54 ,ov] e5ig5 tyd--dag51 ma&51 j>51 eeuw51 al na> de oorzak5 die de p]iod5 d] sl+]beweg+ b$+5--v]wond]t m5 zi* ov] het taai be/aan van me5+5 die de naneef voor niet lev5svatba> h\d5 z\ indi5 niet de ,ges*i$5is hem le]de dat m5 wel w]kelijk 9 zek]5 tijd zoo dwaas gewee/ is6 ,v9dt m5 deze opm]k+ banaal1 afgezaagd tot v]vel5s toe8 ,ik erk5 dat ze dit is1 ma> vraag wa>om we dan di5 naneef zooveel /( lev]5 om op onz5 tijd met m9a*t+ ne] te zi58 ,wa>om zoo 444 middeleeuws* b]u/ 9 v]ke]dh$5 welk] v]bet]+ sle*ts wa*t op de toepass+ d] voors*rift5 van 't gezond v]/&8 ,ook die /ompz9nige b]u/+ komt me banaal voor4 ,erg] dan dat1 ze is onv]antwoordelyk4 ,ma> 444 wie zal besliss5 welk v]/& voor gezond mag word5 geh\d58 ,wat is gezond v]/&8 ,d]gelyke vrag5 zyn te voorzi51 en ik hoop ze 9 'n volg5d ho(d/uk te beantwoord5 op 'n wyze die voor ons teg5woordig doel voldo5de is4 ,de lez] h\de my t5-go$e dat ik hem by die geleg5heid niet on?aal op akademis*-onv]te]b>e bespiegel+5 ov] ,kritik d] re95 ,v]nunft en d]gelijke vals*-wysge]ige s*ool-praat4 ,ik v]ond]/el dat hy zi* da>m$e niet ophield s$]t de dag5 zyn] k9d%eid1 to5 hy on?ut/1 ang/ig en onnoozel na> z'n spa>pot ylde1 als 'n sprookjesv]tell] z'n v]haal geslot5 _h met de vreeselyke epiloog3 wie 't niet begrypt betaalt 'n duit6 ,ik z\ 't billyk] v9d5 die duit5bela/+ optelegg5 aan 't volkje dat onbegrypelyke praatjes voor wysbege]te uitgeeft1 en aan h5 die kwakzalv]y 9 de h& w]k5 door zi* als v]zadigd aante/ell5 na 't nuttig5 van 'n s*oteltje drad]ige spitsvondigheid4 ,,mxii4 ,de vraag wie ov] de welv>5dheid d] respectieve v]/&5 besliss5 zal1 heeft me] s*ynb>e wa>de 9 ho$anigheid van debatkun/je--ook als zoodanig tr\w5s s$]t lang tot op d5 draad v]slet56--dan gewi*t 9 'n betoog wa>9 na> ,wa>heid ge/reeft4 ,op 't v]/& van h5 die me55 blyk van v]/& te gev5 door voor-te w5d5 dat ze ge5 v]/& hebb5 van gezond v]/&1 w5s*t ge5 v]/&ig m5s* invlo$ uitteoef554 ,wie er v]maak 9 s*ept zi*zelf voor krankz9nig te h\d51 mag 't do54 ,we gev5 hem volkom5 gelyk4 ,ma> ik spreek 9 dit /uk tot volwass55 wi] gee/ behoefte heeft aan 'n nd]e soort van uitspann+4 ,van de zoo-danig5 v]wa*t ik dat ze zi* ontdo5 van d5 leib& wa>aan s$]t eeuw5--miss*i5 moe/ ik zegg53 s$]t het be/aan van d5 ,m5s--het d5kv]mog5 d] m5igte is va/gehe*t4 ,wie de zuiv]heid van d5 m5selyk5 gee/ wantr\wt--er is r$5 toe6--wie ern/ig zoekt na> 'n krit]ium van gezond v]/& 9 't algeme51 van z'n eig5 d5kv]mog51 9 't byzond]--be/6--beg9ne met het gebruik5 en oef55 van dat d5kv]mog51 en voor alles af/& van 't geva>lyk gemak dat hy putte uit de aanbidd+ d] 444 wele5s heel ngezonde v]/&5 van &]54 ,m5 behoort uit eig5 oog5 te zi51 en niet voet/oots aant5em5 wat deze ( g5e vakman1 al te b\d /eun5de op onze leek5-onkunde voor wa>1 go$1 bruikba> ( zelfs heilig gelieft uittev5t54 ,z\dt ge alle ond]zoek na> de pryswa>digheid van 'n dozyn hemd5 ov]bodig a*t51 indi5 de v]koop] ,spcialit de *emises op z'n ui?angbord ges*rev5 _h1 ( pronkte met 'n kon9klyk wap58 ,ma>1 zull5 hi] sommig5 zegg51 tot dat zelf-oordeel5 is k5nis noodig6 ,voorzek]4 ,en hi]ov] b$roev5 wy ons niet4 ,jui/ het teg5deel z\ treurig wez51 da> 't /rev5 na> k5nis onze roep+ is1 en de onmisb>e voorwa>de van 't b5ad]5 d] volmaak!id4 ,wat z\ er van de ,m5%eid word51 indi5 gebrek aan k5nis tot geluk leidde1 ( zelfs indi5 niet de drang tot het ,wet5 en ,k5n5 ons be/aan v]zek]de8 7,vgl4 ,,idee #eag47 ,zek]1 zek]1 tot het wel beoordeel5 d] wa>de van vakmann5 is k5nis noodig6 ,v]wond]t m5 zi* ov] dez5 eis*8 ,ik h]9n] me niet1 ooit op onkunde en onwet5dheid te hebb5 aang$rong51 wat dan ook d5 ontwikkeld5 lez] 't re*t z\ gegev5 hebb5 ge5 a*t op m'n woord5 te slaan4 ,do* jui/ hi]om ook mag m5 't n* vreemd v9d5 n* euvel duid51 dat ik op 't v]me]d]5 onz] k5nis a&r+1 en vooral op d5 mo$ om die 9 toepass+ te br5g5 by 't beoordeel5 d] p]son5 die ons als uitnem5d-bekwaam 9 e5 ( &] vak word5 voorge/eld ( opg$rong54 ,e5 &]e vraag is ( niet de maat en de veelsoortigheid van k5nis die hi] v]eis*t wordt1 soms de kra*t en de gav5 van d5 leek kunn5 te-bov5 gaan8 ,dit is ongetwyfeld dikwyls het geval1 wanne] m5 telk5s en zond] byzond]e aanleid+ z'n beoordeel+ van de wa>de e5] specialiteit tot elk ond]deel van z'n vak z\ will5 uit/rekk54 ,ma> 't bezwa> v]lie/ z'n gewi*t wanne] m5 de ern/ig-ond]zoek5de a&a*t ve/igt op het ond]w]p 9 't algeme51 en voor-zoo-v] tot b]eik+ van 't beoogd doel--hi] bevord]+ van z$elyk en /(felyk welzyn--noodig is4 ,wie dez5 grondregel met e]lyke omzi*tigheid toepa/1 zal weldra wet5 wa>aan hy zi* te h\d5 heeft 9 't beoordeel5 ook van die zak5 welke m5 te spo$ig als buit5 ons b]eik ligg5d bes*\wt4 ,ze] gelukkig gaat ook hi] alwe] 't welbegrep5 belang h&-aan-h& met z$elyk en v]/&elyk pli*tsbesef4 ,het is ons niet geoorlo(d s*ade te lyd5 door 't huldig5 van kwakzalv]y1 en de mondigheid van oordeel wa>na> we da>om /rev51 wordt v]kreg5 door de eig5a>dige gymna/ie van 't gemo$1 wa>9 de w>e pozie be/aat4 ,ik b$oel de pozie d] w]kelykheid die zi* oef5t 9 't sam5vatt5 en oordeelkundig beh&el5 van l de gegev5s die ze kan ma*tig word54 ,de hi]toe noodige arbeid is 444 niet me] ( m9d] dan onze geheele lev5sbe/emm+1 hy is ons lev5-zelf6 ,wie dez5 eis* te zwa> v9dt1 z\ z'n eig5 doodvonnis uitsprek54 ,dit ges*i$t ev5wel zeld5 ( nooit1 want wat ik hi] voor/el als w5s*elyk1 zi5 we dagelyks me] ( m9--hoe gebrekkig dan ook1 en veelal onbewu/--9 practyk br5g54 ,vanwa> &]s 't v]s*ynsel dat millio55 leek5 zi* v]oorloov5 ,,rafael en ,,rembr&t voor uit/ek5de kun/5a>s te h\d51 ,,bee?ov5 en ,,moz>t voor muzikale g5in8 ,wa>om durv5 duiz5d5 v]zek]51 dat de onfeilba>heid van d5 ,paus 'n zott]ny is8 ,&]5 we]1 dat de zaligheid sle*ts kan v]kreg5 word5 door 't gelo( 9 ,jezus ,*ri/us8 ,wa>op grondt zi* de me5+ dat de ,turks*e f9antin sle*t behe]d word51 en dat de /aatkunde d] ,engels*5 444 dit ( dat is8 ,is het te veel gevord]d als we eis*5 dat zy die d5 mo$ hebb5 tot zlke oordeelvell+51 en dus op 'n niet g]+5 graad van k5nis aanspraak mak51 zi* ook v]/\t5 a*t] de s*]m5 te zi5 by tooneelvoor/ell+5 van me] dagelyks*5 a>d1 en dat ze vryheid nem5 om de gelo(sbriev5 te ond]zoek51 wa>op specialiteit5 van veel lag]5 rang dan de zoo /\tmo$ig beoordeeld5 zi* b]oep58 ,de vrees tot dit laat/e niet g]e*tigd te zijn1 moge zweem5 na> bes*eid5heid1 ze komt 9 d5 grond op traagheid en lafh>tigheid ne]1 en zet 'n wyde deur op5 voor b$rog4 ,er be/aan nog &]e r$55 om die vrees te v]oordeel54 ,vakmann5 die teg5 't oordeelkundige toets5 hunn] bevoegdheid prote/e]51 zyn v]da*t4 ,wa>om z\d5 we s*rom5 het ong5oeg5 van dezulk5 optewekk58 ,en zy die w]kelyk op de hoogte /aan van de hun opg$rag5 betrekk+ ( d5 roep die van h5 uitg+1 zull5 dankba> zyn aan d5 s*]pz9nig5 en e]lyk5 leek die h5 wi/ te ond]s*eid5 van m9d] wa>dige kollegaas4 ,het komt me bov5di5 voor dat de beoef5a>s e5] bepaalde afdeel+ van k5nis1 kun/ ( wet5s*ap1 die d5 leek 't re*t ontzegg5 'n ongun/ig oordeel ov] hun bekwaamheid uittesprek51 tev5s af/& behoord5 te do5 van d5 l( uit d5 mond van &]5 die ze voor ev5 onbevoegd moet5 h\d51 en welk5 zy zi* to* gewoonlyk nogal gewillig lat5 aanleun54 ,moet ik hi] byvoeg5 dat ik ge5 p>ty trek voor onbekookte oordeelvell+51 voor plompe bo]s*e ongemotive]de kritiek8 ,ik b5 zoo vry na> de regels 9 ,vor/5s*ool te v]wyz51 wa>9 op blyk5 van rypheid wordt aang$rong51 op 't bewys dat de beoordeela> gew]kt heeft1 en na> ze] veel plaats5 9 m'n w]k51 wa> arbeid wordt voorge/eld als graadmet] van moraliteit4 ,bij 't ontl$5 van dez5 eis* zal er blyk5 dat go$e tr\w en welwill5dheid--dit woord 9 /ipt lett]lyk5 z9 g5om51 en niet opgevat als bonhomie--zull5 sam5gaan met de noodige kunde1 ,het m$e-ond]gaan d] lyd5sges*i$5is van d5 voortbr5g]#ba /elt ons niet alle5 9-/aat het voortgebra*te met zaakk5nis te beoordeel51 ma> vo]t ons tev5s op tot de z$elyke hoogte die 'n kritikus behoort int5em5 om z'n woord5 +ang te v]s*aff51 en zelfs om hem die woord5 9 d5 mond te legg54 ,hy moet 9-/aat zyn d5 beoordeelde te do5 gevoel5 dat-i zi* niet oph\dt 444 met praatjes4 ,wie deze aan de pleitzaal ontle5de uitdrukk+ niet fraai v9dt kan gelyk hebb54 ,hy mag ze v]vang5 door de /ell+ dat de leek die specialiteit5 beoordeelt1 zorg5 moet blyk te gev5 dat hyzelf met e]lyke inspann+ zi* tra*tte te mak5 tot 'n specialiteit 9 begrip4 99 99 99 99 99 ,noge5s t]ug na> de vraag ( 't wl beoordeel5 van zek]e specialiteit5 miss*i5 de kra*t5 van d5 on+ewyde z\ kunn5 te bov5 gaan8 ,on+ewyd8 ,9 wat8 ,9 de e5v\dig/e regels van 't gezond v]/& to* niet8 ,indi5 de speciali/ dit v]ond]/elt1 is hyzelf 9 de e]/e plaats te beklag51 da>-i dan z'n gav5 sle*ts t5-bate van onwa>dig5 gebruik5 kan1 wa>uit voortvloei5 z\ dat de hem toegek5de wa>de 9 omgeke]de r$e tot z'n v]di5/5 /aat4 ,er w>e dan aanleid+ tot iets als de volg5de r$5e]+3 ,x1 als s*ild]1 bijv4 arbeidt voor 'n publiek dat ge5 v]/& van de s*ild]kun/ heeft4 ,dat publiek v9dt smaak 9 zyn w]k1 en v]e]t hem als specialiteit 9 't v]va>dig5 van s*oone /ukk54 ,da> na de l( die ,x inoog/1 hem wordt toegek5d door onkundig51 heeft ze f ge5 wa>de1 f ze bewy/ dat ,x 'n sle*t s*ild] is4 ,zoo zond]l+ mag en zal ,x niet r$5e]51 en hy behoort alzoo af/& te do5 van 't uitvlu*tje dat leek5 onbevoegd zyn tot het beoordeel5 van zyn w]k4 ,9 dit byzond] geval z\ zelfs de eis* van gegrondheid 9 die oordeelvell+5 niet me] te-pas kom51 da> de kun/5a> om niet omtekom5 van gebrek1 volg5s sommig5 wel v]pli*t is z'n arbeid na> d5 smaak van dit go$ ( v]ke]d oordeel5d publiek int]i*t54 ,9-hoe-v] dit wa>1 w5s*elyk1 geoorlo(d ( 444 mogelyk is1 laat ik nu da>4 ,het behoort niet tot m'n ond]w]p4 ,is de leek omdat hy leek is onbevoegd om aanm]k+5 te mak5 op zak5 die ond] 't begrip vall5 van elk5 welges*ap5 m5s5gee/8 ,t5 wi5s behoeve ont/ek5 dan pr(ess]s en specialiteit5 hun li*t8 ,moet m5 jui/ lanta>nop/ek] zyn om 't re*t te hebb5 ov] dui/]nis te klag58 ,is er 'n aan/ell+ tot kok noodig voor m5 weig]5 mag aangebr&e ( uitgekookte spys welsmak5d en vo$zaam te v9d58 ,er zyn koks en lanta>nop/ek]s die deze le] wel z\d5 will5 gepr$ikt zi51 ma> jui/ omdat ik da>ov] &]s d5k1 s*reef ik dit boekje4 ,kom1 lez]1 help me wi$56 ,wa>lyk1 de zaak is niet zoo moeielyk als sommig5 u will5 wys mak54 ,ge zult to* niet mog5 erk5n5 dat myn aanm]k+5 op de kunde 9 lett]s die op onze s*ol5 voor ,lett]kunde wordt uitgegev51 uw bevatt+ te bov5 gaan8 ,ge me5t to* niet dat er 'n diploom als ,doctor 9 die ,lett]5 noodig is om te walg5 van romannetjes die ge5 &]e aanspraak kunn5 mak5 op oorspronkelykheid1 dan dat de s*ryv] 't ,holl&s*e to5 9 't ,duits*e als ov]zet1 en de tyd5 van 'n w]kwoord op de ong]ymd/e wyze door elka> haspelt8#bb ,z\ er diepe /udie 9 h>moniele] v]eis*t word5 om optem]k5 dat er zooveel diev5 zyn ond] de h$5daags*e toonzett]s die hun onh&ig- saamgelapte rem9isc5ti5 van oude mee/]s brutaalweg uitgev5 voor eig5 w]k8 ,mag 'n man die ge5 militair5 rok draagt--ik zeg3 'n man --zi* niet erg]5 wanne] hy v]neemt dat hond]dduiz5d5 gewap5de mann5 als we]looze s*ap5 zi* ov]gav5 aan d5 vy&8 ,moet m5 jui/ 'n s*oolkursus 9 krygskunde hebb5 meegemaakt om 't vreemd te v9d5 dat ,,maurits en ,,sp9ola zoo we9ig smaak vond5 9 elk&]s omgang1 blykba> uit de h>dnekkige nauwgeze!id wa>mee ze de ho(deig5s*ap van ev5wydige lyn5 poogd5 nateboots58#bc ,moet5 we wa*t5 op 'n aan/ell+ tot ,haags* bureelkommies voor we ons mog5 v]wond]5 ov] 'n m9i/] van f9anti5 die niet weet wat de funkti5 --en de belang56--zyn van 'n adm9i/ratiekantoor dat met de uitgifte e5] geldnegotie bela/ is8#bd ,( ov] z'n kollega--f9antiespecialeit by-uitnem5dheid6--die al>m blaa/ ov] hond]d-en-d]ti5 zoek g]aakte millio551 zond] 9-/aat te zyn z'n bew]+ te /av58#be ,is 't alle5 d5 jockey van 'n legatie-sekret>is geoorlo(d1 v]ontwa>dig+ te voel5 ov] de knutsel>ytjes van de ,s*\wal[s1 ,ignatiefs1 ,salisbury's1 ,disraeli's en v]d] volkje van die soort1 dat zi* door de krant5 ,/aatsli$5 noem5 laat1 9 d5 grond ev5wel sle*ts 'n b5de effekt5s*a*]a>s is1 en als zoodanig nog vals*e spel]s op d5 koop toe1 da> zyzelf bes*ikk5 ov] 't ryz5 en dal5 van d5 ko]s8 ,mag alle5 zoo'n jockey +ewyd zyn 9 de nietswa>digheid van comprage-kongress5 die1 ond] voorw5dsel van twi/besle*t+1 de melkkoe 9 't lev5 h\d5 welke m5 9 't politiek b>go5s doopte met d5 naam van oo/]s*e kwe/ie8 ,moet m5 s*eepsjong51 teek5a> by 'n hydrograaf1 ( bewon] van ,sumatra's ,we/ku/ wez51 om de moesso5s te k5n5 wa>door de noordelyke re$5 van die ku/ onveilig word5 gemaakt 9 't d]de vi]5deel des ja>s8 ,om bet] te wet5 alzoo dan zy die 't wet5 moe/5 en blyk gav5 dat ze 't niet wi/51 dat m5 tot het uitz5d5 van oorlogs-exp$iti5 9 die gewe/51 gun/ig] saizo5 behoort te kiez58#bf ,is er 'n byzond]e opleid+ tot kam]bewa>d] ( p>lem5tslid noodig1 om met m9a*t+ op onze volksv]teg5woordig+ ne]tezi58 ,wordt er pa$agogiek v]eis*t tot het besef dat e5 ,ond]wyswet 444 'n ,wet is1 en dus met ,ond]wys als zoodanig niets go$s kan hebb5 uitte/aan8 ,(1 lez]1 wilt gy e]/ uw vr\w zi5 v]moord5 door 'n ,specialiteit 9 ,v]loskunde1 voor ge 't re*t me5t te hebb5 wraak te roep5 ov] d5 acc\*eur die--behoorlyk voorzi5 natuurlyk van 'n diploom als ,doctor 9 de ,ob/etrie6--de kraamvr\w die hy v]loss5 z\1 by 't v]wyd]5 d] plac5ta 444 totum eripuit ut]um8 ,de ell5del+ die dez5 gruwel b$reef--'t ges*i$de e5ige j>5 gel$5 te ,rott]dam--heeft zi* uit de voet5 gemaakt1 ma> de fakulteit die hem diplome]de1 is nog altyd da> om de ,maats*appy van specialiteit5 9 ,v]loskunde te voorzi54 99 99 99 99 99 ,is 't met ons ,re*tswez5 bet] ge/eld6 ,ik heb gezegd my te zull5 v]antwoord5 ov] de ruimte die dat treurig ond]w]p hi] inneemt4 ,helaas1 't moet wel6 ,z\ 't ons niet v]gund zijn1 lez]1 by mangel aan speciale k5nis van de ,re*t5--ongelukkig5 die we zyn6--aanm]k+ te mak5 op vonniss5 wa>9 onh&igheid en onkunde word5 aang5om5 als v]onts*uldig+ van pog+ tot moord8 ,moet m5 dan jui/ ,mee/] 9 all]lei soort5 van ,re*t wez51 om zulk ,onre*t bespottelyk en infaam te v9d58 ,en de dwaa%$5 die 9 de zaak van 't e*tpa> ,,jut w]d5 t]-m>kt gebra*t#bg moet5 ze voor extrakt van wy%eid word5 geh\d5 door i$] die niet de e] heeft juri/ te zyn8 ,ma>1 eilieve1 't zijn imm]s jui/ juri/5 van wie al die zott]ny uitg+1 en 't is wa>lyk niet van hn te v]wa*t5 dat zy de afs*uwelyke v]ba/]+ van re*tsbegripp5 wa>toe hun speciaal/udie geleid heeft1 zull5 erk5n51 gisp5 en br&m]k51 veel m9d] nog dat zy de h& zull5 uit/rekk5 tot g5ez+ e5] kwaal wa>mee ze zyn opgegroeid1 en die ze lief kreg5 als bron van aanzi5 en welva>t4 ,het v]zet moet imm]s wel uitgaan van d5 leek1 van d5 opm]kzam51 niet tot s*eefzi5 afg]i*t5 bes*\w] die onga>ne geva> loopt z'n di]/e belang5 ov]gelev]d te zi5 aan de besliss+ van mann5 uit dezelfde s*ool als wa>uit re*t]s voortkwam5 die zulke vonniss5 beg+51 advokat5 die zi* s*uldig maakt5 aan zulke pleit]y8 ,hoe kan 'n burg] van d5 ,/aat v]tr\w5 /ell5 9 de toegezegde veiligheid van p]son5 en go$]51 wanne] hy dagelyks 't oordeel ov] ,re*t en ,onre*t ziet opdrag5 aan p]son51 wi] re*tsgevoel tot 9 't mon/]a*tige w]d v]wrong5 door ze] speciale /udi5 9 ong]ymdheid8 ,welk5 grond heeft de bew]+ d] advokat51 dat ze v]d$ig]s zijn van w$uw5 en wez51 van v]drukte ons*uld enz41#bh wanne] elke v]drukte w$uw ( wees1 die 9 re*t5 wordt aangevall51 ha> bespr+]s dapp] ziet by/aan door 444 'n advokaat8 ,welke slotsom moet5 we hal5 uit de opm]k+ dat we na s$]t drie eeuw5 le]/oel5 voor /udie 9 de ,re*t5 te hebb5 gehad1 nog altyd niet 9 't bezit zyn van 'n oorspronkelyk-inheems*1 met d5 a>d en de behoeft5 des ,volks ov]e5/emm5d ,wetboek8 ,dat het uitlegg5 van de ,wet--die held] als kri/al wez5 moe/6--'n w9/gev5d b]oep is8#bi ,wat hebb5 we van die uitlegg+ te v]wa*t51 wanne] de jongelui die als volle]de juri/5 aan de ,maats*appy word5 afgelev]d1 zi* ma> ze] zeld5 duidelyk en korrekt wet5 uitt$rukk58 ,taal en /yl van onze re*tsmann5 zyn gewoonlyk ell5dig1 en v] b5$5 't peil wa>op 'n hulpond]wyz] behoort te /aan om ge5 gek figuur te mak5 by z'n kollegaas ( zelfs 9 de s*ool4 ,m5 me5e to* niet dat dit byzaak is4 ,het kan niet te dikwyls h]haald word5 dat zuiv]heid van uitdrukk+5--ook vooral omdat da>toe veel arbeid v]eis*t wordt--'n k5m]k is van moraliteit4 ,wie zi* niet bekomm]t ov] de jui/heid van 'n woord1 geeft blyk van onv]s*illigheid voor de zuiv]heid zyn] d5kbeeld51 en neemt het dus niet ze] nauw 9 't ond]s*eid5 van go$ en kwaad4 ,9 dit opzi*t vooral is 't potiek sam5vatt5 van s*ynba> ongelyksoortige gegev5s van toepass+1 dat ik 7blz4#ajf1 #ajg7 7ho(d/uk ,,mviii1 n4 v4 tr47 als hulpmiddel tot ontwikkel+ van w>e z$elykheidsbegripp5 voor/elde4 ,de taal is gans* het ,volk is er gezegd4 ,wel zek]6 ,de geheele ,m5s kan beoordeeld word5 na> de moeite die hy zi* geeft om z'n woord5 tot d5 zuiv]5 spiegel zyn] g$a*t5 te mak51 en deze opm]k+ dw+t ons tot m$elyd5 met i$] ov] wi5s wel ( wee door mann5 van de ,wet moet besli/ word51 tot de]nis vooral met ,w$uw5 en ,weez5 die beklemd raakt5 ond] de bes*]m+ van zek]e advokat54 ,re*tbank51 p>ket en pleitbezorg]s 444 kom51 om niet alle5 te /aan met m'n ongun/ige me5+ ov] die specialiteit51 wil ik ditmaal e5s m'n op9ie beh&el5 als 'n v]drukte w$uw4 ,ik /el ha> ond] bes*]m+ van wetmann51 van 444 alle advokat5 die ooit 'n proces v]lor51 van alle publieke-m9i/]i5 die zi* door pleit]s en re*tbank5 beh&eld zag5 als 'n ov]vrag5d m>ktwyf4 ,hoe is 't oordeel van die he]5 ov] de re*tbank die ma> niet tot besef te br5g5 0 van 't ,re*t dat zy v]d$igd51 van de gegrondheid hunn] ,eis*58 ,welk5 indruk maakt het op d5 advokaat die by ,a ( ,b zwe]t--de man mnt het1 want hy zegt er uitdrukkelyk by dat-i dez5 ke] e5s ge5 praatje v]koopt--wat heeft hy te d5k5 van de ,re*t5k5nis--en de e]lykheid6--zyns teg5/&]s die z'n lev5 te-p& geeft--liev]3 z'n advokat5e]3 niem& moet me] wag5 dan-i zond] s*ade miss5 kan6--voor de gegrondheid zyn] me5+ dat de zaak 9 kwe/ie ,x1 ,y ( ,z heet8 ,ook die teg5/&] h\dt zi* niet met praatjes op--godbewa>me6--en van we]skant5 is de go$e tr\w van d5 gea*t5 confrre bov5 all5 twijfel v]hev54 ,ligt de s*uld dan aan d5 re*tspr(essor die--9 oog5blikk5 van ,rome9s*e di/raktie1 zek]--me] dan n ,re*t tegelyk g$oce]d heeft8 ,( _h miss*i5 e5 d] advokat5 z'n /udi5 gemaakt vr1 en de &] n de dag5 to5 de3 doode k5nis 787 van de uitsprak5 van het ,rome9s*e ,re*t v]vang5 0 door de h]lev+ van de ,rome9s*e me?ode van re*tsvorm+ en re*tsbeoef5+1 en to5 het niet alle5 de vraag w]d wat re*t is geword51 ma> inzond]heid hoe het re*t ont/aan is8 ,volg5s het /uk1 wa>aan deze aanhal+ ontle5d is1 word5 s$]t e5ig5 tyd--jui*t1 v]drukte w$uw56--de le]l+5 9 re*tsk5nis niet me] gevormd3 na> het model van oude elegante re*tsgele]d51 die er hun w]k van maakt5 om de re*tregels van hun tyd door gele]de aanhal+51 door byzond]h$5 uit de ,latyns*e s*ryv]s op te si]51 zond] ov] 't wez5 d] zaak iets me] li*t te v]spreid54 ,er s*yn5 alzoo volg5s d5 s*ryv] van die regel5--9 vroeg] tyd natuurlyk6--ind]daad re*tsgele]d5 gewee/ te zyn die ge5 li*t v]spreidd54 ,wel jamm] dan van al de /udi5 di5 ze t5-ko/e legd5 aan dui/]heid4 ,en niet heel aang5aam ook voor klint5 die er wele5s belang by hadd5 dat hun zaak tot held]heid w]d gebra*t1 en da>voor betaald54 ,gelukkig e*t] dat m5 van me?ode v]&]d is6 ,die heu*elyke ommeke] heeft plaats gehad 444 niet by de /i*t+ van ,rome1 lez]4 ,ook niet by de opri*t+ d] ,leids*e akademie1 ma> 444 we9ig j>5 gel$5 e]/1 en wel by de b5oem+ van d5 he] ,,g\dsmit tot hoogle]a>4 ,we moet5 dus aannem5 dat de duiz5d5 juri/5 welke ond] 'n vroeg] gehuldigd /elsel w]d5 uitgebroeid1 zi* met doode k5nis behielp5 en hun v]drukte w$uw5 9 't donk] liet5 zitt54 ,?ans ev5wel1 na di5 heu*elyk5 ommeke]1 ond]zoekt m5 444 wat ,re*t is1 me5t ge8 ,eis* to* 't onmogelyke niet1 onbes*eid5 leek6 ,m5 zal voortaan ond]zoek5 hoe 't ,re*t geword5 is--wel v]baz5d6--en hoe de ,rome95 444 ma> g5oeg da>van4#cj ,we w>5 bezig met die twee advokat5 wi] /udi5 miss*i5 dagteek5d5 van z ond]s*eid5 tydp]k5 dat ze twee]lei begrip opd$5 van ,re*t twee]lei sleur van re*tspraktyk4 ,de e5 gebruikt elegantie met doode k5nis t]wyl de &] volg5s de nieuwe me?ode zi* liev] bezigh\dt met 444 met 444 wie zal ons zegg5 wa>mee6 ,ik kan er wa>a*tig niet uit wys word56 ,en dit behoeft ook niet1 als we ma> inzi5 dat die twee he]5 niet ze] veel mr e]bi$ dan ik kunn5 hebb5 voor elk&]s juridis*e re*tgeloovigheid en dus ko/b>e getuig5 zyn 9 m'n aankla*t teg5 het vak dat zy als specialiteit5 v]teg5woordig54 ,de advokaat die 't zeldzaam voorre*t g5oot ridd]lykheid 9 ,,jut te ontdekk51 moet wo$5d zyn ov] 't la/]lyk vonnis wa>9 z'n held wordt uitgemaakt voor 'n tu*?uisboef4 ,en--ng me] bondg5oot56--de re*t]s die ,,kri/i5 niet bem9nelyk g5oeg keurd5 om de ,maats*appy lang] door ha> teg5woordigheid te v]si]51 kunn5 onmogelyk gun/ig oordeel5 ov] de bekwaamheid--( de integriteit8--van d5 advokaat wi5s advies luidde dat m5 die dame met ru/ moe/ lat54 99 99 99 99 99 ,voor h$5 goddank g5oeg van de juri/]y1 s*oon 't ond]w]p v] van uitgeput is4 ,m'n v]antwoord+ ov] de onev5r$ig-groote plaats die ik aan dat ond]w]p inruimde1 ligt 9 de uitgebreidheid en 't geva>lyke van de kwaal4 ,ik moe/ d5 lez] opwekk5 en d5 weg wyz5 tot het b]ek55 d] gevolg5 die ze na zi* sleept4 ,hy h\de da>by vooral 9 't oog dat de onz$elyke v]wr++ van re*tsgevoel die door de hi] beh&elde specialiteit5 fa*mssig beoef5d wordt1 zi* ge5sz9s tot eig5lyk-gezegde re*tszak5 bepaalt4 ,de zieke dr+t ongeh9d]d1 jazelfs ond] bes*]m+ van 'n gun/ig vooroordeel tot s*ade van all51 9 ,l&s-en ,/adsbe/uur door4 ,niet het m9/1 helaas1 /rekt ze t5-v]d]ve van 't zoo misdadig-v]slon/ ,,insul9de6 ,door koopli$51 zeelui en krygsvolk w]d het gewonn5 444 door advokat]y zal 't voor ,n$]l& v]lor5 gaan3 de ,van ,twi/5 hebb5 e] van hun w]k6 ,p>asiet5 van die soort nem5 alle e]eplaats5 91 matig5 zi* alles aan1 vo]5 ov]al 't hoog/e woord1 dr+5 zi* ov]al op1 mak5 zi* van alles mee/]4 ,het wemelt 9 alle v]gad]+5 en korporati5 van juridis*e beunhaz5 9 bitj>a kosso5g1 die ma> al te gemakkelyk met hun ,rome95 en hun elegantie--o* arm6--toehoord]s en ,volk 9 d5 waan br5g5 dat zy iets degelyks te-koop veil54 ,het algeme5 belang1 altyd sam5ga&e met w>e z$elykheid1 eis*t dat da>aan 'n e9d kome1 ( al?ans dat er p]k5 word5 ge/eld aan 't dr-kank]5 e5] kwaal welk] naam aldus ges*rev5 wordt3 specialiteit 9 't pro/itue]5 van ,wa>heid ,re*t1 en 444 ,volksbelang6 ,mo*t5 welli*t sommige advokat5 met dit ho(d/uk niet tevr$5 zyn1 ik smeek om e5 g5adig vonnis4 ,de he]5 geliev5 te b$5k5 dat ik nooit 9 doode k5nis /ude]de1 en dus wel bes*\wd het re*te v]/& niet hebb5 kan van e5 vak dat s$]t de b5oem+ van d5 he] ,,g\dsmit zoo l(felyk a*t]uitg+ 9 ,rome9s*e elelantie4 ,,mxiii4 ,sommig5 zull5 't miss*i5 vreemd v9d5 dat ik tot-nog-toe n soort van specialiteit5 met /ilzwyg5 voorbyg+1 die me] dan alle &]5 e5 nadeelig5 invlo$ uitoef55 op de geheele ,maats*appy4 ,ik b$oel de mann5 die 't precies-wet5 van de d+5 welke zyzelf erk5n5 niet te begryp51 tot hun vak koz51 de specialiteit5 van 't ,gelo(4 ,het kwam me voor1 dat ik ditmaal die he]5 mo*t ov]slaan1 g$eeltelyk omdat ik op zoo vl plaats5 van m'n w]k5 op 't s*adelyke van hun invlo$ gewez5 heb1 do* ho(dzakelyk omdat de eig5a>dige kleur d] godkundige bespiegel+5 z heeft afgev]fd op het d5kv]mog5 van de m5igte1 dat m5 /iptg5om5--en vooral met het oog op de def9itie die bladz4 #ai 7hfd/4 ,i1 n4 v4d4 tr47 v]si]t--de v]kondig]s van goddelyke d+5 niet ond] de rubriek ,specialiteit5 rangs*ikk5 mag4 ,wat 'n pr(essor ( doctor 9 de ,h4 ,!ologie eig5lyk le]a>t1 is my 'n raadsel4 ,zyn niet al z'n hoord]s ev5 go$ als hyzelf doorkne$ 9 de d+5 die hy te v]tell5 heeft8 ,z me5de ik altyd1 en de kornuitjes van juffr\w ,,laps die zi* niet ontzi5 hun dom9ees du*tig op de v+]s te tikk51 zyn gewis van myn gevoel54 ,wel v]neem ik nu-en-dan dat er 444 'n nieuw li*t ont/ok5 wordt1 wa>mee m5 de donk]e my/]i5 zal held] mak5 die s$]t de ,op5b>+ s*itt]d5 van duidelykheid 7zie byv4 ,,idee #bga7 ma> iets nieuws1 iets ongek5ds kan to*1 d5kt me1 niet gelev]d word5 op 'n gebi$ wa> m5 d5 gewon5 /]vel+ z'n wuf!id v]wyt1 no* 9 'n wet5s*ap--noem ik 't go$8 --die zi* tot taak /elt d5 wispelturig5 w]eldm5s van die f\t5 te g5ez54 ,god1 ,*ri/us1 ,on/]felykheid /aan als rots54 ,het ,gelo( 9 die rots5 is 444 'n rots4 ,eilieve1 wat valt er nu v]d] op al die rots5 te ploeg51 te egg51 te zaai5 en te wi$58 ,zond] al di5 arbeid imm]s--en dit is jui/ de prettige eig5s*ap van 'n behoorlyk5 rotsgrond--zal de oog/1 om me nu e5s heel matig uitt$rukk51 wond]ba>lyk groot zyn4 ,wa>om dan zi* zooveel moeite getroo/ om di5 edelmo$ig5 bodem omtespitt51 te beme/51 te omhe958 ,ik mag 'n rots word5 als ik 't begryp4 ,ma> deze onvolkom5heid van myn d5kv]mog5 v]&]t niets aan de wa>heid dat de ,opzi*t]s ov] 't onnoodig gewurm wa>aan zoo vl] h&5 meew]k51 niet behoor5 tot de rubriek ,specialiteit5 die ik me voor/elde 9 dez5 bundel te beh&el54 ,veele] z\d5 de suppoo/5 d] goddi5]y aanspraak kunn5 mak5 op 'n monografie 9 'n w]k dat aan 't beh&el5 van algeme5e volksdeugd5 gewyd 01 en wa>9 we dan tev5s 'n behoorlyke /ati/iek van 't j5ev]v]bruik z\d5 aantreff51 en jubelzang5 ov] de vlu*t die de indu/rie d] v]vals*+ van lev5smiddel5 met ,gods hulp 9 onze dag5 g5om5 heeft4 ,ik erk5 dat deze opm]k+ niet van /ipte toepass+ is op de ka?olieke gee/elyk5 die me] onmiddellyk--m5 z\ byna zegg53 met me] rondbor/igheid--het /&punt innem5 wa>van zy de heid5s*e prie/]s v]drev54 ,de uitsluit5de eig5a>digheid van hun w]kkr+ en bevoegdheid1 de kra*t van hun invlo$ bov5al1 /empel5 die he]5 ind]daad tot specialiteit51 tot me] dan dat3 tot 'n ka/e4 ,do* jui/ hi]om z\ 't beh&el5 van dat ze] byzond] /&punt f onta>d5 9 'n gewone ( huis-fysiologie vol br&/apels1 gifm5g5de monnik51 v]kra*te nonn5 van beid]lei gesla*t1 en d]gelyke kloo/]ple*tigh$5 me]1 f uitdy5 tot bes*\w+5 die voor m'n teg5woordig kad] te bre$ zyn4 ,ik beh&el 9 deze /udi5 --en nog ma> voornamelyk met het oog op onz5 tyd--maats*appelyke toe/&51 ge5sz9s zak5 van algeme5 hi/oris* gewi*t4 ,wie 't woord pa/oor ( ,r4,c4 ,prie/] uitspreekt1 heeft ka?olicismus gezegd1 d4i4 hy noemde e5 d] m]kwa>dig/e v]s*ynsel5 9 de w]eldges*i$5is4 ,zooiets behoort niet tehuis 9 'n w]kje wa>9 de s*ryv] zi* d5 tyd gunde ov] pr(ess]s 9 de dubbele-e-kunde te la*54 ,na 't ov]/ek5 van die bre$e ,we/]s*elde1 b5 ik wel g5oodzaakt op z'n /a>t te trapp54 ,ik mag namelyk niet onopgem]kt lat5 dat er s$]t e5ige ti5tall5 e5 nieuwe soort van specialiteit5 is opge/aan1 die 444 die 444 hoe zal ik ze noem58 ,ik b$oel de gewez5 dom9ees die ov]g+5 9 de s*ryv]y4 ,hun arbeid blyft riek5 na> d5 kansel1 als( ze betaald w]d5 voor 't wrmak5 d] ,latyns*e spreuk ov] d5 e5maal van zek] geurtje doortrokk5 pot4 ,zalf laat zi* nooit gewillig onbetuigd1 en wie ha> 9 deze specifiek-!ologis*e hebbelykheid teg5w]kt1 ziet z'n pog+5 v]ydeld jui/ door de middel5 die hy aanw5dde om d5 v]rad]lyk5 pot te re9ig54 ,de mee/ gebruikelyke rem$i5 zyn gemaakte f]meteit1 nageboot/e fl9kheid1 l9ks*e ja*t op iets ondeftigs1 alles ov]got5 met 'n sausje van zoet]ig-vieze gemo$elykheid--lief/ 9 ,w&sbeck]-,bote-mani]1 ( iets van di5 a>d als 't ma> t]dege namaak is--wa>door sle*ts onnoozel5 zi* lat5 fopp51 't ge5 nu jui/ niet zegg5 wil dat het publiek van die he]5 byzond] kle9 is4 ,wel mog5 wy 't er voor h\d5 dat ,o4,l4 ,he] aan d5 afval van de mee/5 niet veel v]lor5 heeft1 do* hi]9 ligt ma> 'n s*rale troo/ by de b$5k+ hoe we9ig er aan d5 &]5 kant door de ,lett]51 ,bes*av+ en ,z$elykheid aan die ov]loop]s w]d gewonn54 ,uitzond]+5 be/aan er ongetwyfeld1 ma> typis* gesprok5 is 't ges*ryf van de mee/5 'n onsmakelyk ko/je3 s]vat odorem6 ,voor ik van dit onaang5aam ond]w]p af/ap1 'n kle9e opm]k+ t5-behoeve van 't nobele suum cuique4 ,we hebb5 hi] te do5 met p]son5 die met en door ,god zi* 'n r$elyk plaatsj5 9 de ,maats*appy wi/5 te v]ov]51 en da>van wel e5s gebruik maakt5 om de arme drommels aan wie hun ,god zi* niet _h geliev5 te op5b>51 uittemak5 voor sle*t volk4 ,na> de mode van d5 tyd liet5 zy1 zoodra 't met hun belang kon word5 ov]e5gebra*t1 di5 ,god v>51 en langs me] ( m9 omweg5--altyd zooveel slag5 om d5 arm h\d5de als ma> e5igsz9s mogelyk 0#ca--nam5 ze di5/ ond] de vryd5k]s4 ,hun vroeg]e me5+58 ,wel1 ze w>5 tot bet] inzi*t gekom54 ,dit kan wa> zijn4 ,ma> zyn ze dan niet vr alles e5ig h]/el van e] s*uldig aan de mann5 die zy g$ur5de hun !ologis*e loopbaan v]kett]d5 en uits*old58 ,aan de mann5 die dan to* blyk gav5 van held]d] inzi*t1 van e]lykheid en mo$1 to5 zy nog 9 hun v]molmde preekka/5 /ond5 te zwets5 op de alle5-zaligmak5de kra*t van hun le]8 ,dit z\ billyk zyn1 dunkt me1 en 't gebeurt dus niet4 ,m5 moet zi* s*ikk54 ,ma> nu van e5 hunn] te v]nem5--la* niet1 lez]6 dat ge5 enkele vorm van /udie1 als in/rum5t 787 tot veelzydige ontwikkel+1 de aan alle tal5 rak5de 787 de wysbege]te 767 en ges*i$5is 787 9 zi* opnem5de 787 vry 787 beoef5de !ologie ov]treft1 dat gaat de s*reef van 't v]dragelyke voorby3 ,ik prote/e]6 ,9 die twee laat/e woord5 vat ik voorloopig sam5 wat v]ontwa>dig+ ov] de onbes*aamde reklame van d5 gewez5 !ologant ,,busk5 ,,huet my 9 de p5 gaf4 ,mr4 ,josse heeft zi* v]hang5 uit spyt zi* zoo voorbyge/reefd te zi54 ,to* moet ik erk5n5 dat m'n bydrage tot k>akt]ize]+ d] s*ryv]y van gewez5 dom9ees jui/ op het w]k van d5 he] ,,huet-zelf het m9/ van toepass+ is4 ,wat hy uit d5 preek/oel me5am1 draagt voorzek] 'n geheel &]5 naam dan zalf ( balsem1 en v]spreidt 'n byzond]-p]soonlyk5 geur4 ,ik z\ me dan ook wel gewa*t hebb5 z'n naam te noem5--da> ik wanbegripp5 en ge5 individu5 be/ryd--indi5 hy me hi]toe niet _h g$wong5 door die brutale ophemel>y van z'n kollegaas 9 godgewez5heid4 ,die k]misbluf mo*t niet onbe/r$5 blyv5--niet onaang]o]d al?ans--9 'n w]kje dat teg5 d5 v]ke]d5 invlo$ van zek]e specialiteit5 wa>s*uwt4#cb ,het be/ryd5 van alle v]ke]dh$5 wa>ond] we gebukt gaan door 't bl9d/>5 op 'n bepaald punt1 gaat m'n be/ek tebuit54 ,zo[el 9 belangryke als 9 me] dagelyks*e zak5 /uit5 we telk5s op de ho(digheid en bekromp5heid van speciaal-m5s54 ,wie zi* niet voldo5de erg]t aan de tevr$5heid van 'n aptek] ov] 't groot aantal ziek51 kan tot oplett5dheid word5 gespoord door 't zuurkyk5 van de huismeid die 't ze] ongepa/ v9dt dat er bezoek komt nadat zy zoo-ev5 d5 gang heeft gebo5d4 ,m5 _h hr specialiteit--wa>9 de /ump]t 'n in/rum5t tot veelzydige ontwikkel+ me5t te zi5--moet5 e]bi$ig51 pruilt zy1 en ze v9dt 'n lyd5sg5oot 9 't ,raadslid dat te-v]geefs 'n aangewaaid dilettantisme s*eikundig tra*tte te v]b9d5 aan z'n sle*t begrep5 roep+ als s*oolopzi5]4 ,door slordigheid en onbekwaamheid geeft de w]kman s*yn van billykheid aan de wre$e t]ugzett+1 wa>ov] hy--ov]ig5s dikwyls t5-re*te--zoo bitt] klaagt4 ,hyzelf v]/aat z'n vak ev5m9 als de pli*tv]get5 volksv]teg5woordig] die d5 toe/& van d5 arbeid] ge5 a&a*t wa>d keurt4 ,krant5fabrikeurs w$yv]5 met lev]anci]s van v]vals*te lev5smiddel5 9 't b$rieg5 van hun publiek4 ,morali/5--zoo noem5 zi* die he]5--gev5 aanh\d5d blyk van de vuil/e onz$elykheid door 't kwajong5sa*tig uitpluiz5 en nasnuffel5 van alko(ges*i$5iss54#cc ,de ges*i$kundige yv]t voor ,,sp>takus1 ma> glimla*t m9a*t5d als m5 hem spreekt van d5 bo]5kryg 444 die voor de deur /aat4 ,g9ds hoor5 wy e5 zang] 444 z+54 ,dit zy zoo1 mits hy zi* van sprek5 on?\de4 ,o gewis1 de d5k] s*ept beeld5 uit klank1 ma> uitsluit5de beoef5+ d] toonkun/ b$]ft het d5kv]mog54 ,eld]s zi5 wy 'n s*oolmee/] die me5t dat de jongelu tr\w5 om hm le]l+5 te bezorg54 ,de diplomaat1 de /aatsdi5a> 444 ,hem is de ,/aat zyn zetel1 zyn c>rire1 ,e5 speelplaats voor de he]5 van het h(1 ,e5 draaibank van =tu9tjes4 ,e5 fabriek ,van ,neur5b]g] e]zu*i-duikela>s 444 ,wie na dit alles nog niet ov]tuigd is van de noodlottige gevolg5 di] e5zydigheid1 tra*te d5 /ump]t te zi5 te kryg51 die tuss*5 d5 ,haag en ,delft lev5slang s*uit5 door de va>t trok4 ,als( de natuur d] d+5 ons wa>s*uw5 wilde door 'n vreeselyk en luidsprek5d voorbeeld d] gevolg5 van 't specialismus3 die man is pa>d geword51 hy h9nikt6#cd ,h9nek5 nu1 do5 onze /aatsli$51 s*oolmee/]s1 advokat5 en broodbakk]s niet4 ,zelfs 9 hun speciaalvak bra*t5 ze 't niet z v] als die species equus van 't g5us homo sapi5s4 ,des te erg]6 ,ze zyn 9 hun halve krankz9nigheid m9d] opre*t dan dat tweebe5ig trekdi] 9 z'n volslag5 raz]ny en1 lat5 ons 9 d5 geva>lyk5 waan dat wy te-do5 hebb5 met m5s54 99 99 99 99 99 ,de lez] kan uit ,,idee #bfi wet5 dat ik me gewoonlyk on?\d van 'n pr(essoraal fabula docet4 ,ik laat liev] het opmak5 d] slotsom ov] aan hemzelf4 ,het kan ev5wel ditmaal noodig zyn1 zoo-al ge5 koncluzie te gev51 dan to* iets als h&leid+ tot het sam5voeg5 en va//rikk5 d] div]ge]5de drad5 van m'n betoog4 ,het uite5loop5de myn] bewysvo]+1 en de s*ynb>e afwyk+5 die ik me v]oorloov5 444 moe/1 om natuurlyk te zyn1 gev5 miss*i5 tot die behoefte aanleid+4 ,om alzoo d5 knoop toetehal51 het komt me voor dat we 't ond]zoek na> de wa>de d] specialiteit5 kunn5 splits5 9 twee ho(dvrag58 #a4 ,welk gebruik moet de ,maats*appy van h5 mak58 #b4 ,hoe w]kt het specialismus op de wa>de van d5 individu8 ,tot het beantwoord5 d] e]/e vraag ligt aanleid+ 9 de vraag-zelf4 ,hoe m5 specialiteit5 behoort te gebruik58 ,de ,maats*appy moet h5 gebruik5 d4i4 zy /elle ze niet aan ha> ho(d4 ,de specialiteit is amba*tsman die 't be/elde v]va>digt1 ma> ge5 /em heeft 9 't be/ell54 ,hy lev]e z'n vakk5nis wa> die gevord]d wordt4 ,aan &]5 blyve de beoordeel+ 9-hoev]re het gelev]de bruikba> is1 en hoe 't moet word5 aangew5d4 ,e5 specialiteit zy als de exp]t voor 'n re*tbank4 ,hy legt1 zond] zi* om gevolg5 ( /rekk+ te bekomm]51 z'n v]kl>+ af omtr5t de byzond]e zaak die hem w]d opg$rag51 en wa>van hy v]ond]/eld wordt--dikwyls 'n fiktie6 --v]/& te hebb54 ,wil hy de gr5s zyn] bevoegdheid ov]s*ryd5 en zi* bemoei5 met de toepass+ van z'n exp]tise op 't proces1 dan v]wy/ hem de ,voorzitt] na> z'n vak en na> de speciale taak wa>toe hy g]oep5 w]d4 ,9 deze s*ynb>e t]ugzett+ ligt niets v]n$]5ds4 ,wie ind]daad 9 e5ig vak uitmunt1 /elt zi* met de erk5n+ van die uit/ek5dheid tevr$51 ma> z\ 't zelfs onaang5aam v9d51 indi5 m5 hem wilde gebruik5 tot iets &]s4 ,hy bezit 9 zyn specialiteit d5 mee/]graad1 ( /reeft da>na>1 en wil zi* dus niet lat5 aanw]v5 als le]l+ 9 &]5 w]kkr+4 ,dikwyls zelfs pronkt hy met z'n onb$rev5heid 9 zak5 van algeme5 belang1 om te do5 9 't oog vall5 hoev] hy 't 9 zyn byzond] /rev5 gebra*t heeft4 ,van de d+5 aan-wal heb ik ge5 v]/&6 b$uidt dan3 ik b5 'n fl9k zeeman4 ,met zulke belang5 hield ik me nooit bezig kan beteek553 ik b5 door-en-door soldaat4 ,die w]elds*e zak5 ligg5 buit5 m'n bemoei5is zal wel zooveel will5 zegg5 als3 ik voel me p]fekt ?uis 9 d5 hemel4 ,enz4 ,dat het beoef55 van 'n bepaald vak niet vol/rekt de bruikba>heid tot iets &]s uitsluit spreekt vanzelf1 vooral wa> zoodanig vak sle*ts b]oep is1 middel van be/aan4 ,do* dan h\dt het specialismus op4 ,ik1 byv4 b5 ge5 specialiteit 9 s*ryv]y1 godbewa>me6 ,,sp9oza 0 't niet 9 brill5slyp51 al sleep hy brill5 om zi* 9 't lev5 te h\d54 ,9 zulke gevall5 is 't b$ryf dat m5 uitoef5t1 ge5 lev5s9ri*t+1 en dus jui/ afwyk+ van de specialiteit d] p]soon4 ,ik v]geleek d5 speciali/ by 'n amba*tsman die te-w]k ge/eld wordt4 ,dit te-w]k/ell5 ges*i$t door &]51 door niet- specialiteit51 van wie v]ond]/eld wordt--ook dikwyls ma> konv5tie1 helaas6--dat ze ruim] veld ov]zi5 dan de w]kman1 en tev5s dat ze bekwaam zyn tot beoordeel+ en go$e aanw5d+ van 't gelev]de4 ,deze /aan tot d5 lev]anci] van speciaal-k5nis 9 v]h\d+ als de fabriekhe] tot d5 arbeid]4 ,wie zi* lev5slang bezig hield met gaatjes-prikk5 7,,idee #eec1 nieuw numm]3 #ghh7 pa/ niet aan 't ho(d d] zaak en1 omgeke]d1 de be/uurd] van de fabriek z\ niet ! "r man zyn om d5 amba*tsman te v]vang54 ,de /ati/ikus1 de ges*i$vors*]1 de l&-ekonoom1 de g5ee%e]1 de zeeman1 de militair1 de /aa?ui%\dkundige1 de juri/1 de ambt5a> 444 al deze specialiteit5 behoor5 gebruikt te word5 door wie aan 't ho(d /aan e5] ,maats*appy1 ( van 'n deel da>van4 ,zy all5 lev]5 9 v]slag51 rapport51 opgav5 en adviez5 de vru*t5 van hun arbeid1 en de autokraat1 de wetgev]1 de uitvo]5de ( besliss5de ma*t 444 wat kan van hn gevord]d word58 ,welke eig5s*app5 behoor5 d5 fabriekhe] te v]si]51 om d5 arbeid van z'n ond]ges*ikt5 behoorlyk aantew5d58 ,het antwoord op deze vraag z\ tehuis behoor5 9 'n v]h&el+ ov] niet-specialiteit54 ,de spreuk de m9imis non curat ,praetor bevat 'n go$e les1 do* wordt zooals veel spreuk5 misbruikt4 ,on?\d+ van bemoei5is met zoog5aamde kle9igh$51 sluit 9 zi* de v]pli*t+ tot zorg dat ze behoorlijk word5 beh>tigd znd] die bemoei5is1 en deze pli*t is wa>lyk gn kle9igheid4 ,dat er tot de hi]toe onmisb>e organizatie en tu*t bek5dheid met dat kle9e noodig is1 spreekt vanzelf4 ,vr zi* de ,praetor /raffeloos kan on?\d5 van onmiddelyke aanrak+ met het g]+]e1 behoort hy blyk te gev5 niet da>-b5$5 te /aan4 ,wie dit v]zuimt1 v]lie/ 9 de oog5 van z'n ond]ges*ikt5--specialiteit5 die zond] uitzond]+ vy&5 van d5 mee/] zijn--de z$elyke bevoegdheid om 't geheel te rege]51 en uit deze /or5de m9a*t+ z\ dan ook ind]daad 'n betrekkelyke onbekwaamheid voortvloei54 ,en d+ /aat va/3 tot wl ov]zi5 van dat geheel1 is vr alles noodig 'n geoef5d v]/& en veel h>t4 ,deze twee ho$anigh$5 v]teg5woordig5 het kunn5 en het will51 en sluit5 ev5ze] bekromp5 vooroordeel uit1 als ze borg /aan voor re*tva>digheid en praktis*5 z94 ,van d5 niet-speciali/ is te vord]5 dat hy d5 arbeid zyn] ond]hoorig5 wete te regel51 te beoordeel51 te s*ift5 en te gebruik54 ,jazelfs er behoort 'n tyd te kom5 dat hy dit alles--met uitzond]+ van 't l te /ipt-amba*telyke--gelyk ,,tib]ius d5 m$icynmee/]1 ontb]5 kan4 ,het /rev5 na> deze onafhankelykheid is zyn specialiteit4 ,ik vrees te moet5 geloov5 dat nooit e5ig vak slordig] beoef5d w]d1 en 't zal dan ook wel hi]aan te wyt5 zyn dat we ov]al aan byzond]e bekwaamh$5 d5 rang zi5 toek5n5 die 9 't algeme5 belang de beloon+ wez5 moe/ van h>monis*e ontwikkel+ op univ]seel gebi$4 ,wa> 't uit/ek5de ontbreekt1 speelt het ord9aire d5 mee/]1 en zoolang alle ruimte wordt +5om5 door d5 soldaat1 blyft er voor ma>s*alk5 ge5 plaats4 99 99 99 99 99 ,wat nu v]volg5s d5 invlo$ van 't specialismus op de wa>de van d5 individu aangaat1 i$] begrypt dat het niet gemakkelyk is d5 jui/5 gr5s te bepal5 tuss*5 algeme5e en byzond]e v]pli*t+54 ,dat v]deel+ van arbeid 9 zek]5 z9 voordeelig w]kt1 mag niet ontk5d word51 do* 't ov]s*ryd5 van de jui/e maat dez] v]deel+ geeft aanleid+ tot ong]ymdheid als wa>op ik h]haaldelyk gewez5 heb4 ,er behoort da>by vooral te word5 a*t geslag5 op jui/e wa>de]+ d] uite5loop5de aansprak5 van re*t/reeks en indirekt oordeel4 ,het z\ kunn5 zyn dat de h&igheid zi* ontwikkelde t5-ko/e d] bekwaamheid1 en dat we t5-laat/e nbekwaam w]d5 de vru*t5 van die h&igheid te g5iet54 ,de ,maats*appy z\ dan beg9n5 te gelyk5 op 'n lett]zett] die z me*anis*-vlug le]de w]k5 dat-i 't lez5 v]le]de4 ,m5 b$5ke dat onev5r$ige toepass+ onz] gav5--ook zelfs uit 'n indu/rieel oogpunt--niet praktis* is1 da> byv4 de behoefte aan lett] v]vall5 z\ als er niet me] gelez5 w]d4 ,het kret9ize]5 d] individu5 kan nooit gun/ig w]k5 op het geheel4 ,wie op bep]kt t]re9 me] tyd en ziel uitgeeft dan 9 v]h\d+ tot z'n algeme5-m5selyke roep+ gepa/ is1 w]kt nadeelig op de som van algeme5 welzyn1 en s*aadt tev5s zi*-zelf da> ge5 uit/ek5dheid 9 'n bepaald vak opweegt teg5 de v]n$]+ als ,m5s4 ,en dit is niet g5oeg gezegd4 ,zelfs 9 dat vak b]eikt hy z'n doel niet4 ,het is te betwyfel5 ( die ,haags*e pa>dman bet] s*uit5- leepte dan &]e mann54 ,ma> bet] dan &]e pa>d5 zek] niet6 ,wie met w]ktuig5 en di]5 konkurre]t1 zal erv>5 dat hy z'n m5selyke wa>digheid pure p]te wegwi]p1 en da>voor ge5sz9s wordt s*adeloos ge/eld door 't behal5 van 'n prys op 't lag] gebi$ dat hy tot w]kplaats koos4 ,de ges*i$5is lev]t voorbeeld5 9 m5igte1 dat speciaal-mann5 9 hun eig5 vak ov]tr(f5 w]d5 door p]son5 die zi* op dat vak niet uitsluit5d hadd5 toegelegd4 ,en me] nog3 alle voorgang]s 9 elke kun/ 9 elke wet5s*ap1 9 elk b$ryf1 op elk gebi$ van m5selyke ontwikkel+1 w>5 leek54 ,wat 9 h5 'n gun/ig sam5vall5 0 van 9-en uitw5dige roep+1 w]d door hun opvolg]s v]vormd tot b]oep4 7,,idee #dih en #dii4 ,voorts1 nieuwe numm]+3 #iba47 ,dit nu kan niet v]m$5 word54 ,t5-all5-tyde w]d5 s*ool1 reglem5t1 me?ode1 aangew5d als surrogaat voor 't g5ie dat hyzelf onbewu/ 9 sleur v]/ikte 444 door de maats*appy3 als surogat5 voor de g5i5 die ze doodm>telde uit afgun/ige baldadigheid4 ,hoe dit zy1 de behoefte aan die plaatsv]vang5de middel5 be/aat1 en da>om moet5 wy ons s*ikk5 9 zek]e b]oepsgewyze v]deel+ van d5 arbeid4 ,wie zi* tot het ov]zi5 van 'n ruim veld onges*ikt a*t1 doet wel zi* te bepal5 tot eng] gebi$1 do* hy v]gi/ zi* 9 de me5+ dat-i op 't door hem gekoz5 t]re9 nuttig] bezig is na>mate hy de gr5z5 da>van nauw] bep]kte4 ,de ,/aatsdi5a> die 't heil d] ,m5%eid v]wa*t van z'n papi]kraam ( diplomatie 444 de babbela> die fraz5 voor dad5 geeft 444 de koopman die z'n w9keltj5 ( kantoortj5 als 't c5trum van 't ,heelal bes*\wt 444 de militair die by al z'n r$5e]+5 'n kaz]nig by ons op d5 voorgrond /elt 444 de filoloog die de beoef5+ d] lett]5 inkrimpt tot 'n bespottelyke /udie 9 lett]s 444 de huisvr\w die me5t dat hui%\d5 ho(droep+ is van mo$] en e*tg5oot 444 de publieke aanklag] die aan de e] van z'n funktie me5t s*uldig te zyn1 elk5 beklaagde voor 'n mon/] uittemak5 444 zy all5 die hun specialiteitje will5 do5 voorkom5 als 't in/rum5t by-uitnem5dheid t] veelzydige ontwikkel+1 ze v]giss5 zi* 9 de me5+ dat ze door die uitsluit+/heorie blyk gav5 van uit/ek5dheid 9 hun eig5 vak4 ,het v]kra*t5 van wa>heid1 het v]wa>looz5 d] jui/e v]h\d+ onz] v]pli*t+51 lev]t nooit go$e vru*t4 ,tot het wel beoef55 van elk ond]deel van k5nis ( wet5s*ap is noodig dat wy 'n op5 oog h\d5 voor &]e zak5 die tezaam g5om5 onze fakulteit5 behoor5 bezig te h\d54 ,hi]door wordt onze wa>de als m5s bepaald4 ,dezelfde bekromp5heid die ons e5 al te kle9 ond]deel tot doel aan ons /rev5 de$ kiez51 zal ons weldra onbekwaam mak5 tot b]eik5 van dat nietige doel-zelf4 ,e5 huismo$] die niets dan hui%\d/] wil zyn1 is ge5 go$e hui%\d/]4 ,ze maakt no* e*tg5oot no* k9d]5 gelukkig4 ,de krygsman die z'n gans* gemo$ weggaf aan de kaz]n$i5/1 wordt onbruikba> teg5 d5 vy&1 en is zelfs 9 vr$e/yd e5 nietig voorw]p4 ,de mann5 van de dubbele o1 die wa>a*tig ge5 mee/]/ukk5 lev]5 9 wez5lyke lett]kunde1 zyn da>om 9 hun speciaal-vakje niet uit/ek5d] dan de e]/e de be/e die zi* nooit met zulke nietigh$5 bemoeide4 ,e5 liefhebb]y-*emicus v]hoogt ge5sz9s de kans op 't ontdekk5 e5] nieuwe br&/(1 door 't sle*t v]vull5 van z'n ambt als opzi*t] ov] 't ond]wys4 ,de /aatsman die niets is dan /aatsman1 niets dan diplomaat 444 arm ,volk6 ,9 al die speciaal-m5s5 is iets dors1 iets ong5ietba>s1 iets dat 9 teg5spraak is met de veelzydige1 ryke1 gulle natuur4 ,zy bemoeit zi* niet met v]deel+ van arbeid en /udie4 ,hr wet5 en w]k5 is algeme54 ,s*eikunde1 ma!sis1 /atika1 /]rekunde1 ges*i$5is1 h>t/o*t1 ontb9d+1 groei1 kri/allizatie 444 alles heeft zy 9 ha> one9dig magazyn1 alles w5dt ze aan1 alles behe]s*t ze1 alles br5gt ze voort door gelyktydige en h>monis*e toepass+ van ha> kra*t54 ,e5 h>monie die zv] gaat1 dat we g$urig de ontdekk+ te-gemoet zi5 dat ze dit alles te-weeg br5gt volg5s n wet1 door n kra*t1 met sle*ts n soort van /(6 ,het afwyk5 van deze algeme5heid d] natuur1 is ongehoorzaamheid aan d5 w5k di5 ze ons geeft1 en moge 9 zek]5 z9 e5 v]geeflyk gevolg wez5 van onze zwakheid1 het blyft e5 f\t die afwyk+ te v]heff5 tot /elsel4 ,wel weet ik dat de inri*t+ onz] ,maats*appy hi]toe aanleid+ geeft1 ma> de e5e v]ke]dheid v]onts*uldigt de &]e niet4 ,jui/ door dat al te me*anis* ond]v]deel5 van roep+1 is die maats*appy geword5 wat zy is4 ,e5 v]/omp5de v]deel+ van d5 arbeid moge 9 zek]e gevall5 noodig zyn om niet ond]tegaan 9 d5 blo$ig5 ,kampf um's ,dase91 de wysbege]te ontle5t ha> voors*rift5 niet aan de door nood tot f\t5 gep]/e indu/rie4 ,het is jui/ hr roep+ middel te v9d5 tot het v]bet]5 van die f\t51 en mo*t er ooit blyk5 dat het b]eik5 van dit doel onmogelyk is1 to* blyft altyd het /rev5 da>na> de taak van 't bet] deel d] ,m5%eid4 ,gelyk 'n boosa>dige ,,t>qu9us1 s*e]t1 s*aaft en snoeit het specialiteit5-sy/eem alles af wat uit/eekt1 en v]laagt da>door tev5s ga&e-weg het re$s zoo diep gezonk5 peil d] middelmatigheid-zelf4 ,wat middelmatig g5oemd wordt1 z\ veelal sle*t heet5 indi5 we ons 9 opre*!id afvroeg5 wat go$ is4 ,hoe lang] hoe me] gaan de individu5 op 9 hun vak en 't m5s-zyn wordt uitzond]+4 ,dit is treurig6 ,qui trop embrasse mal tre9t1 zek]6 ,ik v]d$ig ge5 onb]ad5 v]brokkel+ van gav54 ,wie te veel omvatt5 wil1 z\ zi* mak5 tot 'n specialiteit van wanbegrip4 ,ma> ev5ze] is 't wa>1 dat m5 niet tot de jui/heid van oordeel g]aakt door 'n idioot />oog5 op 'n l te g]+ deel van wat ons omgeeft4 ,op gee/elyk en /(felyk gebi$ beide1 /aat al wat is 9 v]b& met iets &]s1 onmiddellyk met het naa/ligg5de1 middelyk met het v]wyd]de4 ,by 't wa>nem5 van d5 a>d d] d+51 is het a*tslaan op dat v]b& onmisba>4 ,wie sle*ts met 'n l\pe de /e55 van 'n geb\w bes*\wde1 zal hoog/5s e5ig oordeel kunn5 vell5 ov] de soort van 't mat]iaal1 het geb\w als zoodanig heeft hy niet gezi54 ,da>toe wordt wyd] gezi*t%oek v]eis*t1 me] ruimte van blik4 ,ce/ mal tre9dre que d'embrass] trop peu sla ik voor als we]klank op de aangehaalde spreekwys4 ,de jui/e gr5slyn tuss*5 te veel en te we9ig moge niet te trekk5 zyn1 er zal to* wel ge5 wy%eid ligg5 9 't najag5 van het ll]g]+/e4 ,we kunn5 wel-is-wa> ge5 zonne/elsel omvatt51 ma> 'n z&korl ev5m94 ,de zelot5 voor 't nietige1 de aanbidd]s d] afgod9ne ,,beuzel>y zyn--ook zelfs na> d5 maat/af van hun eig5 bekromp5 /rev5--ev5 v] van ,wa>heid en van 't praktis* nuttige1 als de v]ongelukte hoogvlieg] die dan to* no* altyd 'n weemo$ig 9 magnis voluisse kan aanvo]5 t] v]goelyk+ van z'n misslag4 ,wie te veel wil1 b]eikt niets1 wordt er gezegd4 ,dit is onjui/4 ,dat will5-zelf is 'n iets1 en 't v]a*telyk/e niet4 ,het m$elyd5 met d5 gevall5 adela> sluit ge5 e]bi$ uit1 ma> 'n /ruikel5de s*ildpad is bespottelyk4 ,ons lev5 is te kort om op alles te lett51 zegt m54 ,ons lev5 is te kort om alles te v]wa>looz51 is m'n antwoord4 ,jui/ de aanh\d5de pog+5 om 't v]b& tuss*5 alles en alles te vatt5--ziehi] het punt wa> ,,po,,zie en ,,wijsbege]te ine5smelt5--zyn noodig om ons iets van de ond]deel5 te do5 begryp54 ,z$elyke en v]/&elyke ontwikkel+--id5tis* met arbeid1 g5ot en deugd--is gevolg en beloon+ van aanh\d5de kritis*e v]gelyk+ d] feit5 die de ,natuur ons te aans*\w5 geeft4 ,wie d5 blik van dat s*\wspel afw5dt1 die punt5 van v]gelyk+ ge5 a&a*t wa>d keurt en alzoo de h>monis*e ontwikkel+ zijn] gav5 v]ona*tzaamt1 krimpt 9 tot 'n di]1 tot 'n ma*9e1 tot 'n zaak4 ,de /e5 ligt4 ,dat is alles wat-i kan 444 zyn ,specialiteit6 ,we will5 me] zyn dan zoo'n /e54 ,het rad draait4 ,het kan niet &]s 444 zyn ,specialiteit6 ,we will5 me] zyn dan 't w]ktuig dat zi* zoo dom e5tonig beweegt4 ,de plant groeit bloeit1 v]dort en /]ft zond] g5ot1 le$ ( besef 444 ha> ,specialiteit6 ,we will5 me] zyn dan zoo'n plant4 ,de koe eet gras1 h]kauwt1 eet we] gras en h]kauwt w$] tot ze gesla*t wordt4 ,dat is hr ,specialiteit 444 ,excelsior1 ,excelsior3 ,de roep+ van d5 m5s is ,m5s te zyn4 ,,not53 #a ,wel zek]6 ,hy is op die plaats de re*te man (3 die plaats is voor hem de re*te4 ,z z\ zi* iem& uitdrukk51 wi5s d5kv]mog5 zi* de weelde van eig5 equipage kan v]oorlov5 en dus niet met huurfraz5 behoeft te ryd54 #b ,ik weet het niet4 #c ,e5 citaat is het1 en wel 'n hi/oris*4 ,ietoe &ji5g bel&a bakkelahi sama tahi6 riep5 de ,jak>tan54 ,by eig5 erv>+ weet ik dat de 9 dat v]wyt gek5s*et/e nationale hebbelykheid nog altyd 9 volle kra*t is blyv5 be/aan4 #d ,er zyn er nu 'n dozyn me]1 ma> gemak%alve zal ik ze septuag9t]s blyv5 noem54 ,elf-en-d]tig]s z\ ook 'n go$e b5am+ zyn4 #e ,noot van #ahgh1 ,tot m'n v]driet voel ik me g5oodzaakt deze bemo$ig5de premisse intetrekk54 ,g$ur5de de zes1 zev5 j>5 die er s$]t het s*ryv5 van dit w]k v]liep51 b5 ik door nauwkeurig a*tslaan op de v]s*ynsel5 en +espann5 nad5k5 tot de ov]tuig+ gekom51 dat onze s*ol5--lage1 middelb>e en hoog]e--ind]daad sle*t zyn4 ,de pas v]s*55 ,ond]wyswet--'n hoog/ onvryz9nig-lib]ali/is* prul--zal de kroon zett5 op 't spelletje van b$]f1 dat s$]t j>5 door m9i/]s van all]lei wankleur1 geholp5 door kam]l$5 van gelyk allooi--lief/ ,specialiteit56--9 d5 ,haag gespeeld w]d4 #f ,noot van #ahgh4 ,sle*ts ze] onopm]kzame lez]s zull5 deze bemo$ig+ voor iets &]s dan ironie hebb5 geh\d54 ,als zoodanig sle*ts behoeft ze dan ook niet te word5 +etrokk54 ,de toe/& 9 ,indi is erb>melijk4 ,de zak5 gaan er zoo h>d a*t]uit als 'n ,frans*e ma>s*alk loop5 kan4 #g ,noot van #ahgh4 ,het op5lyk en loyaal v]koop5 van plaats5 9 de ,v]teg5woordig+ van ,/ad ( ,l&1 aan d5 mee/-bi$5de1 z\ nog bet] zyn4 ,voor dat /elsel laat zi* veel aanvo]51 vooral wanne] m5 het bes*\wt 9 teg5/ell+ met het teg5woordige dat ev5 onz$elyk als on/aatkundig is4 #h ,hi/oris*4 #i ,noot van #ahgh4 ,de hi] gelev]de s*etsjes van de w]k+ d] di/riktskiez]y /ell5 de zaak te gun/ig voor4 ,ik geef da>9 nog toe dat de kiez]s zek] voorw5dsel z\d5 kunn5 aanvo]51 wa>door hun keuze wel niet g]e*tva>digd1 ma> to* e5igsz9s v]kla>d wordt4 ,9 de w]kelykheid e*t] me5t m5 zelfs dat voorw5dsel te kunn5 miss54 ,niem& die de onlangs v]s*55 bro*ure van d5 he] ,van ,vlot53 ,kiez]s9drukk51 te boek ge/eld tot wa>s*uw+ en opwekk+ van i$] na> w>e vryz9nigheid /rev5d ,n$]l&]1 a&a*tig lee/1 zal durv5 bew]5 dat ik my te /]k] uitdrukte1 to5 ik 9 m'n ,pruis5 en ,n$]l& zeide3 wie 't oog slaat op de keuk5s wa> de p>lem5tspopp5 gebakk5 word51 is er misselyk van4 ,ook de t4z4p4 aangehaalde woord5 van ,,l\is ,,reybaud--d5 e]lyk5 en s*]pz9nig5 auteur van ,j]me ,paturot--roep ik by dez5 9 't geheug5 van i$] die de publieke zaak met gezond v]/& en go$e tr\w wil beh&eld zi54 #aj ,ov]al namelyk wa> de toes*\w] zi* niet jui/ op de loodlyn bev9dt1 die op 't midd5 van e5 d] zyd5 valt1 en4 deze gun/ige kans is one9dig-kle94 ,van alle &]e punt5 gezi51 is 't d+ s*eef4 ,de specialiteit-b\:e] s*ynt niet gewet5 te hebb5 dat de ellipsvorm voor koepeldak5 onges*ikt is4 #aa ,noot van #ahgh4 ,m5 bewe]t dat er 9 't b\wontw]p van dat reusa*tig ,volksvlytpaleis niet op 'n trap g]ek5d 01 en dit komt gelo(lijk voor als m5 't spiraaltje bes*\wd dat nu als zoodanig moet di5/ do54 ,de s*uld zal aan de ,griek5 ligg51 die v]zuimd hebb5 ons voorbeeld5 van w5teltrapp5 9 h>monie met 'n geb\w natelat54 ,zoodra 'n specialiteit ge5 modell5 v9dt1 /aat hy met de h&5 v]ke]d4 #ab ,=s* v9d ik voorges*rev5 9 'n boekje van de lett]specialiteit5 ,d4,v4 ,t4,w4 ,als sup]latief pryz5 die he]5 =s*t aan4 ,jongelui die by zulke h&leid+5 tot wls*ryv5 ge5 litt]>is*e mee/]/ukk5 lev]51 v]di55 gesmoord te word5 tuss*5 de drukproev5 van 't ,woord5boek d] ,n$]l&s*e taal4 #ac ,we hebb5 geme5d dat te moet5 do51 /aat er4 ,geme5d 444 wel v]baz5d6 ,zulke ap5kool wordt met all5 s*yn van ern/ door vakmann5 opg$is*t1 en de onnoozele leek doet zond] prote/ z'n maal met die ko/4 ,als ik my d5 tyd gunde1 z\ ik nog zott] /aaltjes van specialiteit5-wy%eid op dit gebi$ kunn5 aanvo]51 o1 9 m5igte4 #ad ,uit s*aamte voor de drukk]y heb ik de vryheid g5om5 de woord5 van d5 advokaat 9 't ,holl&s* ov]tezett54 ,hy drukte zi* aldus uit3 ,en ze] zek] is het e5 a>dige aanwyz+1 w]pt het e5 eig5a>dige blik 9 het k>akt] van d5 bes*uldigde1 als m5 lee/ het ins*rift 444 enz4 ,zi$a> 'n het dat e5 blik w]pt als m5 lee/4 ,we kom5 niet te wet5 wie die het is1 en wat ,z4,ed4 w]pt als m5 niet lee/4 ,t]-s*adeloos/ell+ voor deze gap+ ev5wel wordt ons hi]--als m5 lee/--geleg5heid gebod5 e5 niet-a>dig5 blik te w]p5 op de wl-eig5a>dige onzuiv]heid van uitdrukk+ die oorzaak1 gevolg en k5m]k is van begripsv]w>r+ en onz$elykheid 7,zie ,,idee #fib1 9 de lat]e uitgav53 #ajeg74 #ae ,e5 d]gelyk voorbeeld van v]/&sv]kra*t+ ( misselyk h(mak5 aan bygelo(1 v9dt de lez] 9 ,,idee #fjf 7nieuwe numm]+3 #ijh7 en onlangs v]nam5 wy uit de troonr$e1 dat we--ond] 't lib]aal m9i/]ie-,kappeyne6--dit ja> 7#ahgh7 zull5 g]ege]d word5 met ,gods hulp4 ,mag ik d5 he] ,kappeyne do5 opm]k51 dat die ,god 'n l&v]rad] is8 ,om nu van z'n intieme relati5 met ze] veel ,buit5l&s*e ,mog5dh$5 niet te sprek51 is het 'n uitgemaakte zaak dat hy 9 byzond]-vri5ds*appelyke v]/&h\d+ /aat met de ,at*9ez51 e5 volkje dat hem fanatiek v]e]t en zi* brutaal durft b]oep5 op zyn bes*]m+4 #af ,bij de beh&el+ dez] zaak heb ik gebruik gemaakt van het w]kje3 ,re*tsg$+ teg5 ,,h5drik ,,jacobus ,,jut en zyne huisvr\w ,,*ri/9a ,,go$volk bes*uldigd 444 enz4 door ,b4 ,,de ,,vries4 s,gravenhage by ,h4,c4 ,,susan1 ,c4,h4 ,,zoon1 #ahgf4 't ,is me niet bewu/ dat de del9kw5t5--ik b$oel hi] de moord5a>s niet--teg5 d5 inh\d van dat boekje geprote/e]d hebb51 en ik me5 dus me da>aan te moet5 h\d54 ,mo*t5 de he]5 re*t5mee/]s die zi* v]beeld5 ,,jut en ,,kri/i5 v]d$igd te hebb51 ontevr$5 zyn met m'n oordeel ov] hun arbeid1 ik b5 niet ong5eg5 tot nad]e toeli*t+4 ,de /( is rijk4 #ag ,ov] ,,de ,,vlett] heb ik ro]5de m$$eel+5 te do51 die 9 de ,not5 en ,toeli*t+5 zull5 word5 opg5om5 zoodra de /aat myn] gezondheid me zal toelat5 die g]e$ te mak5 voor de p]s4 ,ik bezo*t d5 arm5 man h]haaldelyk 9 de gevang5is te 's ,grav5hage1 en onty+ vele briev5 van hem uit het tu*?uis4 ,zyn v]oordeel+ 0 'n misdaad4 #ah ,quia triumviralie supplicio adfici virg9em inauditum habebatur zegt die ges*i$s*ryv]4 7,annales ,v4 cap4 #i7 #ai ,de lez] sla e5s ,,idee #bgi op4 ,hy zal 9 dat numm] 'n a>dig /aal v9d5 van akademis*-gele]de re*tskrankz9nigheid4 #bj ,ik k5de het woord ,actuaire niet1 en heb 't opgezo*t 9 ,,littr1 die 't dan ook 'n nologisme noemt en 't e]/ 9 z'n ,supplm5t heeft opg5om54 ,ziehi] wat hy er van zegt3 ma?matici5 *>g de contrl] d'aprs le calcul des probabilits les bases des contrats viag]s ou d'assurances4 ,m5 ziet alzoo dat de beteek5is van 't woord ,actuaire l\t] konv5tioneel is4 ,iets &]s moet m5 dan ook niet zoek5 by ,,littr1 'n specialiteit--9 ,frans*e onwet5dheid--op 't gebi$ van etymologie en algeme5e taalk5nis4 #ba ,vgl4 9 d5 ,i,i,in bundel ,,ide51 de numm]s die ov] kun/ en kritiek h&el54 #bb ,als de s*oone ,amalia uit ha> b$welm+ ontwaakt1 is de bekoorlyke ,emilia ne]gezeg5 enz4 ,er zijn me] d]gelyke oud-nieuwe snufjes 9 omloop1 wa>ov] bygeleg5heid 'n woordje4 #bc ,ik _h hi] hond]d &]e veldhe]5 kunn5 noem54 ,de krygsges*i$5is is er vol van4 ,de specialiteit van di5 ,,maurits 03 door br&s*att5 en plund]5 z'n beurs te spekk54 ,en da> ,,sp9ola hem hi]9 niet te-ke] g+1 mag m5 't er voor h\d5 dat die twee specialiteit5 9 krygskunde tot hetzelfde gild behoord54 ,het wordt tyd dat m5 de ,ges*i$5is e5s be/ude]e 9 nd]e w]k5 dan onze s*oolboekjes1 specialiteit5 gewoonlyk 9 *auv9i/is*e v]vals*+6 #bd ,,ide51 bundel ,,ii1 vyfde druk1 blz4 #ei4 #be ,,idee #cbb4 #bf ,zie numm] #ai d] ,not5 9 de laat/e uitgaaf van d5 ,max ,havela>4 #bg ,ik spreek hi] nog niet e5s van de armzalige rol die de specialiteit5 van politie en ju/itie 9 deze zaak hebb5 gespeeld voor zy de w>e s*uldig5 ontdekt5 en 9 he*t5is nam54 ,de da>9 t5toon-gespreide onbekwaamheid gaat 9 't ongelo(elyke ov]6 #bh ,e5 koddig /aal van di5 advokat5bluf v9dt m5 9 ,,bild]dijk',s brief aan juffr\w ,,woe/hoy51 van #bb ,april #aghd4 7,bild]dyks ,e]/e ,huwelyk1 enz4 ,leid5 by ,e4 ,j4 ,brill47 #bi ,zie de p>abel van d5 bruggeman 9 ,,idee #cdj4 #cj ,de aangehaalde z9sn$5 zyn ontle5d aan 'n all]zot/ artikel 9 ,eig5 ,ha>d1 wa>9 de s*ryv] zi* v]beelt d5 he] ,,g\dsmit 'n e]zuil te /i*t54 ,de a*t5swa>dige man zal er niet mee +5om5 zyn4 ,komiek-onh&ig is de v]wa&heid wa>mee die *ri/elyke juri/ d5 he] ,,g\dsmit wel v]gev5 wil dat-i ma> 'n ,israliet is4 ,het model van di5 flat] zal zek] uit de p&ekt5 gehaald zyn1 ma> elegantie is wat nd]s1 dunkt me4 #ca ,zie de p>abel van de pa/eibakk]s 9 numm] #dec van de ,,ide54 #cb ,by-geleg5heid 'n s*o(je /al5 van de ontwikkel+ die de he] ,,huet aan de wond]volle w]k+ van het door hem uitgevond5 in/rum5t te dank5 heeft4 ,ik zal dat niet dan met we]z9 lev]51 ma> nu e5maal 9 m'n ,v,in bundel ,,ide5 't ongeluk gehad hebb5de z'n kritis*e me?ode aantepryz5--9-teg5/ell+ namelyk van 't gebruikelyke ongemotive]d mooi-( leelyk-v9d5--moet ik me wa>borg5 teg5 de v]d5k+ dat ik p>ty-trek voor z'n taal1 z'n wyze van uitdrukk+1 z'n betoogtrant1 z'n me5+5 ov] ,kun/1 ,lett]kunde1 ,moraal1 ,pozie en 444 me] nog1 helaas1 al noemde ik veel4 ,het mee/e w]k dat de he] ,,huet 9 d5 laat/5 tyd gelev]d heeft1 is kopie = ! million1 en zelfs als zoodanig vry sle*t4 #cc ,zie de polemiek ov] ,,van ,,h>51 en vgl4 ,,ide5 ,,ii1 #e;e dr4 blz4 #aa4 #cd ,ik zag hem voor 'n twaalftal j>54 't ,is te hop5 dat de arme krankz9nige ov]l$5 zy4 ,do* ook 9 dat geval zull5 vele inwon]s van ,delft en 's ,hage de zaak kunn5 beve/ig54 ,voor 'n aalmoes ( 'n /uk brood dankte hy trappel5d en bries*5d4 ,sny5d] satire op 't specialiteit5-sy/eem is niet d5kba>4